cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сан Хуан Вьехо (Херекуаро)
Сан Хуан Вьехо — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Сан Хуан Вьехо лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Савятевичи
Савятевичи (Савяцевічы) — Белоруссин Минскан областан Воложинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Воложинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Колкино (Вологдин область)
Колкино (Колкино) — Российн Федерацин Вологдин областан Вологдин кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Вологдин кӀоштан нах беха меттигаш
Новоникольски (Шарлыкан кӀошт)
Новоникольское (Новоникольское) — Российн Федерацин Оренбурган областан Шарлыкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, йовха, бекъа мехашца, шийлачу Ӏаьнца, дика лаьттачу луон чкъоьраца. Ӏа къаьста гуттара а дацаре температурашца а, луьра шелонашца а. Аьхке дийнахь йекхна, йовха, алссама июлехь. Вегетацин мур 180 де гергга ду. Климатан амалийн сипатех йу йокъаллаш. Аьхка хуьлу йочанаш латта худа а ца кхуьу, хӀунда аьлчи лакхара хӀаваан температураш уьш чехка Ӏаьнаре йоху. Махкахь йочанаш цхьабосса ца хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Мелешево
Мелешево (Мелешево) — Российн Федерацин Костромин областан Макарьеван кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Макарьеван кӀоштан нах беха меттигаш
Людовичи (Джорджи)
Людовичи — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Джорджи штатера гӀала.
Истори
Людовичи гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Алтай (Лениногорскан кӀошт)
Алтай (Алтай) — Российн Федерацин ГӀезалойчоьнан Лениногорскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йу йуккъерачу шораллера бараман континенталан кепара амалан климат, йовхачу аьхкенца а, барамехь шийла Іаьнца а. Уггар бовха бутт июль бу, уггар шийла — январь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 7 стаг (2010).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Урункуй
Урункуй (Урункуй) — Российн Федерацин Иркутскан областан Зиман кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Иркутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+8.
Хьажоргаш
Категори:Зиман кӀоштан нах беха меттигаш
Шинкарево
Шинкарево (Шинкарево) — Российн Федерацин Тверан областан Андреаполан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Андреаполан кӀоштан нах беха меттигаш
Мали Мостовая
Мали Мостовая (Малая Мостовая) — Российн Федерацин Тулин областан Щёкинан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Весь (Потанинан йуьртан меттиг)
Весь (Весь) — Российн Федерацин Ленинградан областан Волхован кӀоштара эвла.
Сиэтл
Сиэтл — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Вашингтон штатера гӀала.
Весь (Потанинан йуьртан меттиг)
Климат
Эвла йукъайогӀу хӀордан климатера континенталан дехьайолучу барамерачу климатан зонан. Цигахь барамера кӀеда Ӏа ду, барамехь йовха аьхке а йу. Климатан коьрта башхалла йу хенан хӀоттам цхьаьнаэшшара ца хилар, иза доьзна ду сих-сиха хийцалучу хӀаваан массех, уьш кхоллалучу кӀоште хьаьжжина хуьлу хӀордан, континенталан, арктикан.
Сиэтл
Истори
Сиэтл гӀала йиллина шарахь.
Весь (Потанинан йуьртан меттиг)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Мали Мостовая
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Щёкинан кӀоштан нах беха меттигаш
Весь (Потанинан йуьртан меттиг)
Хьажоргаш
Категори:Волхован кӀоштан нах беха меттигаш
Сиэтл
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Вашингтон штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Большие Коромысловы
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан дӀатесна нах беха меттигаш Категори:Кировн областан Котельничан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
(6936) Cassatt
(6936) Cassatt — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1960 шеран 24 сентябрехь К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс цӀе йолу Ӏилманчо Паломар обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «6573 P-L».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Ромы
Ромы (Ромы) — Российн Федерацин Смоленскан областан Смоленскан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Смоленскан областан Смоленскан кӀоштан нах беха меттигаш
(15134) 2000 ED92
Истори
ДӀайиллина 2000 шеран 9 мартехь LINEAR проект цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «2000 ED92» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Гаржис
Гаржис (Հարժիս) — Эрмалойчоьнан Сюникан провинцин эвла.
Билгалдахарш
Категори:Сюникан провинцин нах беха меттигаш
Никольски Загородище
Никольски Загородище (Никольское Загородище) — Российн Федерацин Новгородан областан Сольцин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Cахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Сольцин кӀоштан нах беха меттигаш
ДуьгӀминья
ДуьгӀминья (Durmignat) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Пуьи-де-Дом.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Пуьи-де-Дом департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Ла Лима (Бенито Хуарез)
Ла Лима — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Лима лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
СагӀсе (СагӀта)
СагӀсе (Sarcé) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пеи-де-ла-ЛуагӀ регионехь. Коммунан департамент — СагӀта.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:СагӀта департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
ПгӀуьнье
ПгӀуьнье — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ЭндгӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЭндгӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Кызыл-Коргон (Кадамжайн кӀошт)
Кызыл-Коргон — ГӀиргӀазойчоьнан Баткенан областан Кадамжайн кӀоштара эвла.
Кевлиани
Кевлиани (კევლიანი) — Гуьржийчоьнан Мцхета-Мтианетин Мцхетан муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 57 стаг (2014 шо).
Кызыл-Коргон (Кадамжайн кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Кевлиани
Билгалдахарш
Категори:Мцхетан муниципалитетан нах беха меттигаш
Кызыл-Коргон (Кадамжайн кӀошт)
Cахьтан аса
Сахьтан аса ю +6:00.
Хьажоргаш
Категори:Кадамжайн кӀоштан нах беха меттигаш
Уастекатл Уно (Зонголика)
Уастекатл Уно — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Уастекатл Уно лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Стари Вожойка
Стари Вожойка (Старая Вожойка) — Российн Федерацин Удмуртин Якшур-Бодьян кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Лаьтта къилбаседа бараман асанехь, Еврази материкан кӀоргенехь, Атлантикин а, Къилбаседа-Шатесна Ӏапказийн хӀордашна генахь. Цундела цуьнан климат барамера континенталан йу дехачу шийлачу Ӏашца, йовхачу аьхкенца, дика къаьстачу шеран заманашца бӀаьста а, гурахь а. Атлантикин Ӏапказ тӀиера кхуза йогӀу йовха хӀаваъ. Аьхка цуо йахьа йочанаш, йовхо лагӀйо, ткъа Ӏай ло дахьа, шелонаш лагӀйо, йовхонаш йахьа.
Сахьтан аса
Кхузахь йу Самарин хан лелаш. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябряхь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла ю 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Якшур-Бодьян кӀоштан нах беха меттигаш
Заслюжье
Хьажоргаш
Категори:Пскован областан Острован кӀоштан нах беха меттигаш
(15135) 2000 EG92
(15135) 2000 EG92 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 2000 шеран 9 мартехь LINEAR проект цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «2000 EG92» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Крушинець (Словаки)
Крушинець  — Словакин  гуонара эвла.
Истори
Йиллина.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Бекташлар (СалихӀли)
Бекташлар (Bektaşlar) — Туркойчоьнан Эгейн регионан Маниса провинцин (ил) СалихӀлинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Маниса провинцин нах беха меттигаш
Крушинець (Словаки)
Хьажоргаш
Категори:Словакин нах беха меттигаш
Бекташлар (СалихӀли)
Хьажоргаш
Категори:Маниса провинцин микрокӀошташ
Категори:СалихӀлинан микрокӀошташ
Категори:СалихӀлинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Шлагсдорф
Шлагсдорф — Германин Мекленбург-Хьалхара Померани латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Мекленбург-Хьалхара Померани латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Курозвенч
Курозвенч — Польшин Западно-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Западно-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
(6937) Валадон
(6937) Валадон — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Точиски-Середни
Точиски-Середни — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
(6937) Валадон
Истори
ДӀайиллина 1973 шеран 29 сентябрехь К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс цӀе йолу Ӏилманчо Паломар обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1010 T-2».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Точиски-Середни
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Кальдаро-сулла-Страда-дель-Вино
Кальдаро-сулла-Страда-дель-Вино — Италин Трентино — Альто-Адидже регионера коммуна. Лаьтташ йу Больцано провинцехь.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Трентино — Альто-Адидже йукъара гӀаланаш
Вильково (Великопольскан воеводалла)
Вильково  — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Ариранья-ду-Иваи
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Парана штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Силвестро (Торино)
Силвестро — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Адамполье
Адамполье (Адамполле) — Белоруссин Витебскан областан Полоцкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш Категори:Полоцкан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
ЧагӀландере (Пиразиз)
ЧагӀландере (Çağlandere) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Гиресун провинцин (ил) Пиразизан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Гиресун провинцин нах беха меттигаш
Категори:Пиразизан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Дова Инфериоре (Алесандрия)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Второй Сплавной Участок
Второй Сплавной Участок (Второй Сплавной Участок) — Российн Федерацин Хабаровскан мехкан Лазон цӀарах кӀоштара эвла.
Климат
Эвла Амуран-Уссурийскан климатан кӀошт йукъахь йу, иза бараман зонера ТийнаӀапказан муссонан меттиган чуйогӀу Климатан амалехь ду аьхкенан йовхо а, барамера луьра кӀезиг ло долу Ӏа а.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Владивостокскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+10.
Хьажоргаш
Категори:Лазон цӀарах кӀоштан нах беха меттигаш
Комуньи (Арецо)
Комуньи  — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Бобов (Чехи)
Бобов (Bobov) — Чехин Либерец мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Либерец мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Сеферлер (Чине)
Сеферлер (Seferler) — Туркойчоьнан Эгейн регионан Айдин провинцин (ил) Чиненан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Айдин провинцин нах беха меттигаш
Категори:Айдин провинцин микрокӀошташ
Категори:Чиненан микрокӀошташ
Категори:Чиненан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Кендремал
Кендремал — Румынин Селаж жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Селаж жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Папияно (Перуджа)
Папияно — Италин Умбрия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Умбрия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Хвощовка (Полтаван область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Полтаван областан Лубнин кӀоштан нах беха меттигаш
Норт-Дансвилл (Нью-Йорк)
Норт-Дансвилл  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Нью-Йорк штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Нью-Йорк штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Микушино
Микушино (Микушино) — Российн Федерацин Костромин областан Макарьеван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Штитари (Колин)
Штитари  (Štítary) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Фуэнте-эль-Сас-де-Харама
Фуэнте-эль-Сас-де-Харама — Испанин Мадрид провинцин муниципалитет.
Штитари (Колин)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Фуэнте-эль-Сас-де-Харама
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Штитари (Колин)
Географи
.
Фуэнте-эль-Сас-де-Харама
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Мадрид провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Штитари (Колин)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
ДерекарабагӀ (Болвадин)
ДерекарабагӀ (Derekarabağ) — Туркойчоьнан Эгейн регионан АфйонкарахӀисар провинцин (ил) Болвадинан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:АфйонкарахӀисар провинцин нах беха меттигаш
Категори:Болвадинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Сазоновщина (Воложинан кӀошт)
Сазоновщина (Сазонаўшчына) — Белоруссин Минскан областан Воложинан кӀоштара эвла.
1921—1945 шерашкахь Полякийн Республикин Вильнон воеводаллин Вилейкан поветан (1927 дуьйна Молодечно поветан) йукъайогӀуш йара.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Воложинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Селестрово
Селестрово (Селестрово) — Российн Федерацин Тверан областан Торжокан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Торжокан кӀоштан нах беха меттигаш
Вишняков Посад
Вишняков Посад (Вишняков Посад) — Российн Федерацин Ленинградан областан Волхован кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йукъайогӀу хӀордан климатера континенталан дехьайолучу барамерачу климатан зонан. Цигахь барамера кӀеда Ӏа ду, барамехь йовха аьхке а йу. Климатан коьрта башхалла йу хенан хӀоттам цхьаьнаэшшара ца хилар, иза доьзна ду сих-сиха хийцалучу хӀаваан массех, уьш кхоллалучу кӀоште хьаьжжина хуьлу хӀордан, континенталан, арктикан.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Волхован кӀоштан нах беха меттигаш
Колотилово (Кубенсккан йуьртан меттиг)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Вологдин кӀоштан нах беха меттигаш
Феофановски (Иркутскан область)
Феофановски (Феофановский) — Российн Федерацин Иркутскан областан Зиман кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Иркутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+8.
Ацаван
Ацаван (?) — Эрмалойчоьнан Сюникан провинцин эвла. Бахархойн дукхалла ? стаг лерана 2010 шо)
Петровск (Козельскан кӀошт)
Петровск (Петровск) — Российн Федерацин Калугин областан Козельскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, дика къаьсташ шеран заманашца: барамехь довха а, тӀуьна а аьхкенца, барамера шийла хӀоьттина лайн чкъор долу Ӏаьнца.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Козельскан кӀоштан нах беха меттигаш
Куакбаш
Куакбаш (Куакбаш) — Российн Федерацин ГӀезалойчоьнан Лениногорскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йу йуккъерачу шораллера бараман континенталан кепара амалан климат, йовхачу аьхкенца а, барамехь шийла Іаьнца а. Уггар бовха бутт июль бу, уггар шийла — январь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 812 стаг (2010).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Лениногорскан кӀоштан нах беха меттигаш
Пакстонвилл (Пенсильвани)
Пакстонвилл  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Пенсильвани штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Пенсильвани штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Пенсильвани штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Позо эль Куихал (Тепезала)
Позо эль Куихал — Мексикин Агуаскальентес штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Истори
Кху махка испанхой бахкале, кхузахь дехаш дара чичимекийн тайпанаш, 1530-1531 шерашкахь испанхоша долайаьккхина.
1789 шеран 24 апрелехь дуьйна Сакатекас штатан йукъахь йара, 1835 шеран 23 майхь дуьйна Агуаскальентес штатан йукъахь йу
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Агуаскальентес штатан нах беха меттигаш
(15136) 2000 EE93
(15136) 2000 EE93 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 2000 шеран 9 мартехь LINEAR проект цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «2000 EE93» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Ям (Андреаполан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Андреаполан кӀоштан нах беха меттигаш
Пулен
Пулен — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ЭндгӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЭндгӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
ДуьгӀтоль
ДуьгӀтоль (Durtol) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Пуьи-де-Дом.
Билгалдахарш
Категори:Пуьи-де-Дом департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Детройт
Детройт — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Мичиган штатера гӀала.
Истори
Детройт гӀала йиллина шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Большие Медянцы
Большие Медянцы (Большие Медянцы) — Кировн областан Верхошижемьен кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: даиман Ӏаш нах бац.
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан дӀатесна нах беха меттигаш Категори:Кировн областан Верхошижемьен кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Лютерсвилл (Джорджи)
Лютерсвилл — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Джорджи штатера гӀала.
Истори
Лютерсвилл гӀала йиллина  шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Джорджи штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
(6938) Soniaterk
(6938) Soniaterk — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Сан Хуан Гранде (Уанимаро)
Сан Хуан Гранде — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Сан Хуан Гранде лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Тюриково (разъезд)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Малхбузера догӀучу хӀаваийн массийн новкъахь долчу Басеги дукъо, массо Урало санна, лекха дацахь а, дикка сацадо Атлантикин хӀаваъ малхбалехьа даржарах. Мехкан климататан амалехь континенталла йу, цуьнан бахьна дукха хьолахь бӀаьста догӀу арктикин хӀаваъ ду. Каран хӀордан шийла мох къаьста кӀезиг тӀаналлийца, Атлантикин хӀаваан массаш, бӀостанехьа, тӀуналла дукха йолуш ду (700—800 мм шарахь гергга). Махкахь дикка йовха аьхке йу, цхьадолчу шерашкахь уггар шийла бутт февраль хуьлу. Ах йочанаш ло кепара хуьлу. ДогӀанаш дукхахдерг сентябрехь а, июнехь а хуьлу, малхбузен басешкахь алсама дакъа — августехь хуьлу. Минимум йочанаш йогӀу февралехь а, декабрехь а. Аьхка лаьмнашкахь стигал къекъаш догӀанаш оьху. Мехкан амалехь йу сих-сиха хуьлу аьхкенан дохк, уьш наггахь масех дийнахь лаьтта.
Хьажоргаш
Категори:Кишертан кӀоштан нах беха меттигаш
Октябрь (Алайн кӀошт)
Октябрь — ГӀиргӀазойчоьнан Ошан областан Алайн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Сахьтан аса ю +6:00.
Хьажоргаш
Категори:Алайн кӀоштан нах беха меттигаш
Котораанткари
Билгалдахарш
Категори:Мцхетан муниципалитетан нах беха меттигаш
(15137) 2000 EL93
(15137) 2000 EL93 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 2000 шеран 9 мартехь LINEAR проект цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «2000 EL93» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
СагӀсель
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Валь-д’Уаз департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Мали Хатунка
Мали Хатунка (Малая Хатунка) — Российн Федерацин Тулин областан Щёкинан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Щёкинан кӀоштан нах беха меттигаш
Точнабель (Мазовин воеводалла)
Точнабель  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Тепеявалко (Тлапа де Комонфорт)
Тепеявалко — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Тепеявалко лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Шлеммин
Шлеммин — Германин Мекленбург-Хьалхара Померани латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Курув (Западно-Поморскан воеводалла)
Курув  — Польшин Западно-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Западно-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Старокаравайски
Старокаравайски (Старокаравайский) — Российн Федерацин Удмуртин Якшур-Бодьян кӀоштара эвла.
Климат
Лаьтта къилбаседа бараман асанехь, Еврази материкан кӀоргенехь, Атлантикин а, Къилбаседа-Шатесна Ӏапказийн хӀордашна генахь. Цундела цуьнан климат барамера континенталан йу дехачу шийлачу Ӏашца, йовхачу аьхкенца, дика къаьстачу шеран заманашца бӀаьста а, гурахь а. Атлантикин Ӏапказ тӀиера кхуза йогӀу йовха хӀаваъ. Аьхка цуо йахьа йочанаш, йовхо лагӀйо, ткъа Ӏай ло дахьа, шелонаш лагӀйо, йовхонаш йахьа.
Сахьтан аса
Кхузахь йу Самарин хан лелаш. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябряхь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла ю 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Якшур-Бодьян кӀоштан нах беха меттигаш
Роскошь (Смоленскан область)
Роскошь (Роскошь) — Российн Федерацин Смоленскан областан Смоленскан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Смоленскан областан Смоленскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Бейликли (СалихӀли)
Бейликли (Beylikli) — Туркойчоьнан Эгейн регионан Маниса провинцин (ил) СалихӀлинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Маниса провинцин нах беха меттигаш
Категори:Маниса провинцин микрокӀошташ
Категори:СалихӀлинан микрокӀошташ
Категори:СалихӀлинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Эрманос Хуарез (Идальготитлан)
Эрманос Хуарез — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эрманос Хуарез лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Чайиркоьй (Пиразиз)
Чайиркоьй (Çayırköy) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Гиресун провинцин (ил) Пиразизан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Гиресун провинцин нах беха меттигаш
Категори:Пиразизан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Захаркино (Острован кӀошт)
Захаркино (Захаркино) — Российн Федерацин Пскован областан Острован кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пскован областан Острован кӀоштан нах беха меттигаш
Финикийн йоза
Финики́йн йоза — адаман исторехь тешалла дина хьалхарчех цхьаъ фонетикан йозан система. Йукъадаьлла вайн эрал XV бӀешо хьалха, цунах евлла дукхаха йолу таханлера абаташ.
Леладора консонантан хьесап, аьлчи а дешнаш йаздарехь леладора мукъаза аьзнаш. Мукъачеран маьӀна йоьшачо кхетадора, аьлчи а оцу кхетаман бух бара йукъара дахаран зиеделларг, и йоза лелочеран массеран а. Текст язйора аьтту агӀонера аьрру агӀо.
Истори
Финикийн йоза ду дуьненан абатан йозанех хьалхарчех цхьаъ, амма нисса финикийн йозано йолийна йуьхьиг абатан йозанийн масех генна, тахана дерриг аьлча санна дуьненан йозанаш (японин кана дӀадаьккхича, хила тарло, корейн йоза а ) хьост долуш ду финикийн йозанехь. Абатан структура йолу кхин йозанаш — ширагӀажарийн зайлатохар а, мероитийн йоза а — ца даьржира.
Абатах болу кхетам
Абатан йоза — цхьа хьаьрк цхьаьна озаца билгалйоккху йоза, иза къаьста хӀора хьаьрко кхетам йа морфема билгалйоккхучу логографин а, идеографин йозанах. Дешдекъан йоза иштта лара мегар дац абатан йоза, хӀунда аьлчи силлабарешкара хӀора хьарко ша дешдакъа билгалдоккху.
Мисран теори
Уггаре йаьржинчу теорица, абатан йоза кхолладелла Мисрахь. И теори кховдийра Ленорман Франсуас, йийцина де Руже Эммануила 1874 шарахь. Мисран теорин агӀончаш бекъало кхаа тобане. Хьалхара тоба тийжа абатан йоза иероглифан йозанах даларна тӀе, оцу теорин агӀончаш хилла Шампольон Жан-Франсуа, Ленорман Франсуа, кхин Ӏилманчаш. Ӏилманчийн шолгӀа тоба абатан йоза иератикан йозанах даьлла хиларан версин тӀе тийжа, оцу версин агӀончаш хилла Тейлор Исаак, Монте Пьер, кхин а. КхоалгӀа теорис тардолуьйту абатан йоза демотийн йозанах даьлла хилар, амма и теори тӀеоьцийла дац, хӀунда аьлчи абатан йоза хьалха даьлла демотийнчул. Оцу теорин агӀончаш хилла Бауэр Ганс.
Мисран теори емал еш йу, хӀунда аьлчи оццул дукха тайп-тайпана хьаьркаш (700 сов) хилчи финикийн йозан цхьацца хьаьркаш тера ца хуьлуш хулийла а дац. Цул сов, билгалдаккха деза, мисран иероглифан йозанахь, дешан цхьаьнамукъаза а, шинамукъаза а дакъошкахь йуьхьанца дуьйна лелийна леррина хьаьркаш, амма тӀаьхьа цхьаьнамукъаза хьаьркаш гуттар а кӀезиг лело буьйлабелла идеографин йозанехь, цу тӀе шеш цхьаьнамукъаза аьзнаш цкъан а лела а ца дора. Билгаладаккха деза иштта, абатехь цхьа аз билгаладоккхуш маьӀна хийцалуш йоцу цхьа хьаьрк хилар, ткъа мисран йозанехь цхьа аз тарло билгалдаккха тайп-тайпана хьаьркашца. Нагахь абат боккъал а Мисрара йаьллийхьара, тӀаккха мисархошна оьшура дацара масех бӀешарахь чолхе иероглифан йоза лело, абат йинчул тӀаьхьа масех бӀешо даьлчи, атта дан гӀерта иероглифан а, иератийн а йозанаш.
Синайн теори
1916 шарахь Гардинер Алана а, Зете Курта а 1904—1905 шерашкахь Питри Флиндерса дӀадиллина долу шира синайн йозанаш толлуш (дерриш дисинарш 50 гергга йоза дара, цхьа дакъа царех карийнера 1927 а, 1935 шерашкахь), жамӀ дира, синайн йоза ду мисран иероглификийн а, абатан а йозанашна йукъара. Амма, синайн йозанаш дешифровка еш, дукха а, кӀезиг а ца коьрруш ала мегар ду цхьаьна йозана дешифровка йарах, иза дӀатарйина дела-аьзни йу бохучу БаӀалатах (синайн. ). ТӀаккха а, синайн йозанах абат схьайаларх хьекъале тешалла дац, ткъа ша синайн йозане хьажар хьекъале ду абатан йоза кхуллуш зеделлачуьнга санна.
Ша Гардинер шира синайн йозан дешифровка йарах иштта элира: «Дагахьбаллам буьсу, соьгахь хаамаш бац БаӀалат цӀе йоцург кхин дош дешна хилдах; цундела цуьнан дешифровка йуьсу талла ца ло гипотеза».
«Ца тоьу зӀен» теори
Гардинеран теори йузуш йолу «ца тоьу зӀен» теорица, синайн а, къилбаседасемийн а йозанан йуккъера меттиг йу шираханаанейн йоза, цуьнан иэсаш карийна Палестинехь. Йисина йозанан цхьайтта иэс, уьш кхаа тобане йекъа мегар ду:
Хьалхара тоба — 1929 шарахь карийна Гезерера герагаш йолчехь, 1937 шарахь карийна Сихемера тӀулгийн экъа, кхин а 1934 шарахь карийна Лахишера шаьлтан тӀиера йоза, амма йоза кара а дина зорба ца тоьхна 1937 шарахь бен. Оцу тобан йозанаш вайн эрал XVI бӀешо хьалхара ду
ШолгӀачу тобанера йу Телль эль-Хеси гераг, хаайелла 1891 шарахь,кхин а карийна 1932 шарахь кхаба Телль эль-Ӏаджулехь. Иштта оцу йа кхоалгӀа тобанера лара мегар ду гераг 1930 шарахь Бейт-Шемешехь карийна йолу. Оцу тобан йозанашна терахь хӀоттийна вайн эрал XIV бӀешо хьалхара.
КхоалгӀа тобана йукъара ду Лахишера масех йоза: 1934 шарахь карийна кхабан тӀиера йоза, шо даьлчи карийна долу кеда тӀиера йоза, 1936 шарахь карийна кӀурбоккху пхьегӀан негӀар тӀиера йоза, 1934 шарахь карийна «Лахишера № 2 йолу кад». И йозанаш вайн эрал хьалхара XIII бӀешеран шолгӀачу декъера ду. Оцу тобана йукъара ду Мегиддора дешийн чӀуг, иза карийначу археолога П. Л. О. Гайс терахь хӀоттадо вайн эрал 1300—1200 шераш хьалхара КхоалгӀачу тобана йукъайаха тарло Иерусалиман килсан бух тӀиера тӀулгаш тӀеехкина хьаьркаш.
Критан теори
Эванс Артуран теорица, абат Финикихоша филистимлянашкара схьаэцна хилла, цара чуеина абат КанӀане Критера. Амма иза хила йиш йац, хӀунда аьлча КанӀанан бердайисташ дӀалаьцна филистимлянаш вайн эрал 1220 шо хьалха, цулла а масех бӀешо хьалха а абат йолуш йара. Критан а, къилбаседасемийн йозанаш тӀехьаьжчи тера делахь а, и тералла тӀехьаьжчи ерг бен йац, тералла геометрин кепийн бен йац, цул сов, оцу шина йозан уьйранех дийца йиш йац, критан хьаьркаш хӀинци а шифр дӀайаккхайелла а йац, ткъа асан йозан А, асан йозан Б, финикийн йозан йукъара уьйр бакъ ца йан йелира. Кхечу агӀора, абат кхоьллинарг критан йоза хууш хила тардалар ду, амма цуо лара а ца лерина критан йозан хьаьркийн фонетикан маьӀна.
Библан теори
Дюнан Морисан хетарехь, абатан хьалхарниг хилла библан псевдохьаьркийн йоза. И йоза дӀадиллина 1929 шарахь Шемара Библехь (хӀинца — Ливанан мохк) Дюнан Мориса, цуьнан масех вариант шифр дӀайаккхар а ду. Цуьнан теорица, Библера цхьацца йозанашкахь силлабин йозан а, абатан а йукъара меттиг лоцу хьаьркаш хаало, и хьаьркаш, Дюнан оцу хьаьркашка псевдохьаьркийн «асан карладаккхаре» санна хьожу. Дюнана иштта тардолуьйту, нагахь библан йоза семийн боцучу меттан динехь, тӀаккха и хьаьркаш леррина атта йина семийн финикийн меттаца яийтархьама.
Дюнанан теори пхеа далилан бух тӀехь йу: Библан псевдохьаьркийн йоза а, финикийн йоза а тӀаьхьий хьалхий лелийна цхьаьна меттигехь; дукхах йолу финикийн хьаьркийн, хе а, коф а йоцучеран, тера хьаьркаш йу библан йозанехь; шинне а йозанан агӀо аьтту агӀонера аьрру агӀоне ду; ша-кепара ширасемийн йозан иэс йолчу спатулаш техь йозанаш йаздина библан а, финикийн а йозанца; библан а, финикийн а йозан ширачу иэсашкахь дешнаш декъара лакхара охьа сизаца.
Цул сов, цхьайолу абатанчух тера йолу хьаьркаш, карийна Библара вайн эрал XX—XIX бӀешераш хьалхарчу хӀумнаш тӀехь. Библехь иштта карийна вайн эрал XVIII бӀешо хьалха йина борзан жима статуя, пхеа «абатан» хьаьркаца. Дюнанан хетарехь, и йоза деша мега l(ī) 'Amn (нийсо — ly’mn), маьӀна «суна тӀевола, Амон», амма, шолгӀа символ дош доькъу хьала-охьа сиз хилар тардалийтахь, тӀаккха и йоза деша мега l’mn — «Амонан ду», ткъа оцу йозан агӀо — бустрофедон. Иштта, Дюнанан теорица, абат кхоьллина хан вайн эрал XX—XVIII бӀешераш хьалхара йу.
Исторел хьалхара геометрин хьаьркийн теори
Питри Флиндерсан хетарехь, къилбаседасемийн йоза, ткъа иштта Жимачу Азин йозанаш а, къилбасемийн абаташ а, грекийн абат а, кипран йоза а, Мисрара деша ца ло цхьа могӀа йозанаш а, синайн йоза а схьадаьлла исторел хьалха ЛаьттайуккъерахӀордагуонерачу къаьмнаша ширачу заманахь дуьйна лелийна геометрин билгалонех. Оцу теорин агӀончаш кӀезиг хилира, амма хила магар дӀадаккха дуьззина мегар дац.
Кхин теореш
Ша кепара концепци кховдийна библан таблицаш абхазийн дайн меттан бух тӀехь дешначу, оцу тексташна тоъал силлабарий хӀоттийначу Г. Ф. Турчанинова.
Иштта аратеттина цхьа могӀа кӀезиг аьтту хилла гипотезаш а абат зайлан йозанах, критан силлабарех, хеттийн йозанах йаьлла бохуш. Нацисташа кхин а аратеттира шайн гипотезаш, цуьнца абат — арийн расан кхоллам бу.
Инжилан теори
Оцу гипотезаца, дуьххьара дуьненан абат кхоьллина Муса пайхамара, иза бераллехь чӀогӀа дика кхетош-кхиийна, Ӏилма делла Мисрахь пирӀунан йоӀ йолчохь, Ӏамийна (кхерсташ лелачу хенахь -16) шена меттанаш шен стунда Иофор бахьнехь — мадиаман эла а, мозгӀар а волчу. Исраилан халкъ Мисрара арадаьккхинчул тӀаьхьа, Мусас жуьгташна йукъахь даржийра керла дин а, керла абат а, цуьнца йазйина йара сийлахь тексташ (тӀулган тептарш а, Пхи жайна а) а, ткъа иштта административан омарш, дӀасакхоьхьуш хилла долу грамота хуучу кехаташ лелош болчара.
Вильково-Польске
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Дзорастан
Дзорастан (?) — Эрмалойчоьнан Сюникан провинцин эвла.
Арковерди
Арковерди — Бразилин Пернамбуку штатера муниципалитет.
Хьажоргаш
Категори:Пернамбуку штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Кальдес
Кальдес — Италин Трентино — Альто-Адидже регионера коммуна. Лаьтташ йу Тренто провинцехь.