cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ландари
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Гяндае (Ливорно)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
ДурхӀасан (Демирджи)
Хьажоргаш
Категори:Маниса провинцин микрокӀошташ
Гяндае (Ливорно)
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
ДурхӀасан (Демирджи)
Хьажоргаш
Категори:Демирджинан микрокӀошташ
Категори:Демирджинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ландари
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Полтаван кӀоштан нах беха меттигаш
HD96616
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Трес Марияс (Коатепек)
Трес Марияс — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Трес Марияс лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Гронске Клячани
Гронске Клячани — Словакин  гуонара эвла.
Истори
Йиллина.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словакин нах беха меттигаш
Колачковице (Свентокшискан воеводалла)
Колачковице  — Польшин Свентокшискан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Свентокшискан воеводаллин нах беха меттигаш
Руднева (кратер)
Руднева — Венеран тӀехь  29,8 км. гергга диаметр йолу кратер. Цуьнан координаташ ю -78.4°N, -174.7°W.
Хьосташ
Категори:Венеран кратераш
Палмарильо (Котастла)
Палмарильо — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Палмарильо лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
АгӀачйолу (Бингоьл)
АгӀачйолу (Ağaçyolu) — Туркойчоьнан Малхбален Анатолин Бингоьл провинцин (ил) Бингоьлан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Бингоьл провинцин нах беха меттигаш
Категори:Бингоьлан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
(14455) 1993 FB18
(14455) 1993 FB18 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1993 шеран 17 мартехь UESAC проекты цӀе йолу Ӏилманчо Ла-Силья обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1993 FB18» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Алагоа (Минас-Жерайс)
Алагоа  — Бразилин Минас-Жерайс штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Минас-Жерайс штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Льевен
Льевен — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Па-де-Кале.
Билгалдахарш
Категори:Па-де-Кале департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Нуьи-Сен-ЖогӀж
Нуьи-Сен-ЖогӀж — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди регионехь. Коммунан департамент — Кот-д’ОгӀ.
Билгалдахарш
Категори:Кот-д’ОгӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Лецен (Мекленбург)
Лецен — Германин Мекленбург-Хьалхара Померани латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Шаумян (Армавиран провинци)
Шаумян (?) — Эрмалойчоьнан Армавиран провинцин эвла.
Билгалдахарш
Категори:Армавиран провинцин нах беха меттигаш
Калемлер (Манавгат)
Калемлер (Kalemler) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан Антали провинцин (ил) Манавгатнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Антали провинцин нах беха меттигаш
Категори:Антали провинцин микрокӀошташ
Категори:Манавгатнан микрокӀошташ
Категори:Манавгатнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
(6261) Хиона
(6261) Хиона — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Арташес I
Арташе́с I, Арта́ксий (Արտաշես Ա Բարեպաշտ; вина вайн эрал 230 шо хьалха — велла вайн эрал 160 шо хьалха) — эллиналлин муьрера эрмалойн а, гергарчу малхбалера а пачхьалкхан гӀуллакххо. Йуьхьанца дуьйна селевкидгӀеран стратег, тӀаьхьа — Йоккха Эрмалойчоьнан хьалхара паччахь (вайн эрал 189—160 шо хьалха), АрташесгӀеран некъийн бух биллинарг, реформатор, объединитель армянских земель и завоеватель. В своих надписях Арташес I относит себя к династии царей Армении Ервандуни.
Паччахьалла дар
СелевкидгӀеран урхалча Антиох III Сийлахьволчо цхьаьнатуьйхира эрмалойн латтанаш цхьаьна сардалалле коьрта шахьар Араратан атагӀера Армавир йолуш. Цунна цӀе тиллира Йоккха Эрмалойчоь а, Софена а. Антиоха Йоккха Эрмалойчу сардал хӀоттийра меттигера некъех волу Артаксий (Арташес I), Софене — Зариадр (Зарех). Вайн эрал 190 шо хьалха Антиох III-гӀа Магнесин тӀамехь румхойл эшначул тӀаьхьа, цуьнан дийзира СелевкидгӀеран берриг Жима Азера Таврел къилбаседехьара мехкех вала, шинне а сардало кхайкхийра маьрша йалар а, паччахьаш хилар а. Иштта кхоллаелира къаьстина эрмалойн пачхьалкхаш, уьш кхоллайалар хууш болчу барамехь доьзна дара меттигера бахархойн антиэллинийн реакцица. Арташес шен караерзира йерриг Эрмалойн акъари а, цхьа могӀа лулара областаш а. Эрмалойчоь, Страбонан тешаллица, сихха йоккха хилира луларчу, мидийхой, ибераш, халибаш, моссинойкаш, катаонаш, шемахой бехачу областийн чоьтах. Страбонан тешаллица, иза чӀогӀа онда паччахь хийтира. Ганнибал, Замехь ша эшча, цуьнан керта веира, эрмалойн паччахьан гӀоьнца румхошца болу къосам карлабаккха дог дохуш.
Чоьхьара политика
Страбона дийцарехь, Арташесан паччахьаллин йукъахь йуьхьанца йара Араксан йаккъашкара Араратан аре, цунах олура Айрарат. Оцу эркан аьрру бердаца, вайн эрал 166 шо хьалха, Арташеса махлелоран некъаш цхьаьнакхетачохь йиллира шен хьалхара гӀала Арташат, цига дӀайаьхьира коьрта шахьар Армавирера. Дийцарехь, гӀала йарехь куьйгалла дира Гергарчу Малхбале ведда волу карфагенан баьччо Ганнибала. Арташат (Артаксата) гӀаланах иза бахьнехь эрмалойн Карфаген олура. Кхин а керлачу коьртан шахьре кхалхийра динан Багаран центрера «делин» хӀолламаш, царна йукъахь йозанан «делан», хьекъалан а, хаарийн а «делан» Тиран]]. Арташеса ехкира кхин масех гӀала, цӀераш йелира шен ден сийнна Зарехаван йа Заришаташ. ТӀаьхьа Арташеса ладаме чӀагбира, шорбира шен мохк, куьйгакӀела йалийра йерриг аьлча санна Эрмалойн акъари.
Арташесан да хилла Зариатр — софенан паччахьийн когаметтаверг хила тарло. Амма шен йозанашкахь Арташес цӀе туьллу Ервандид, иштта дог доху гергарло таса эгийна некъашца.
Йуккъера бӀешеран дийцарша а, Арташес I-чун йозанаша дуьйцу ладаме лаьттан реформех лаьцна. Эрмалойчоьнан маьӀ-маьӀӀехь карийна тӀулгийн иэсаш, уьш йара йарташна йукъа доза тухуш хӀиттийна; царна тӀехь — Ӏарамийн маттахь йозанаш ду (оцу хенара канцелярин а, суьдан а официалан мотт). Къамел ду дика къаьсташа доза тохар паччахьан а (царна йукъахь нахана делларг а), йукъараллин а, ткъа кхина а хила тарло, гӀаланийн латтанаш, уьш Арташесан паччахьаллехь кӀезиг дацара.
Арахьара политика
Арташес I-чо шордира шен латтанаш эрмалойчохь йиий агӀора. Уггаре хьалха цуо къарйира Атропатенас хьалха караерзийна областаш а, Ивери а. Иверехь вийра Фарнабазан тӀаьхьенех волу Фарнаджом, Ӏарш тӀе хаийра эрмалойн паччахьан кӀант. Цул тӀаьхьа Арташеса шорбира шен мохк малхбузехьа — Жима Эрмалойчоьнан чоьтах, къилбехьа — цигахь Ӏоттавелира СелевкидгӀаьрца.
Малхбалехьа вахар
Арташес а, Зарех а малхбалехьа вахарх лаьцна, шира желтойн историко Страбона дуьйцу: Уьш тоам беш бац долчух,… шордира шайн латташ луларчу къаьмнийн чоьтах. Мидихошкара цара схьайаьккхира Каспиана, Фаунитида, Басолропеда…
Йоккха Эрмалойчоьнан вайн эрал 189 шо хьалхара вайн эран 428 шо кхаччалц болу мехкан хийцамийн карта хӀоттийна волу, Эрмалойн ССРС Ӏилманийн академин академико, историко-картографо С. Т. Еремяна, билгалдаьккхира, Каспиана область дика йевза, Басоропедах цуо йора Парспатуник область, амма Фаунитида лаьтта меттиг хууш дац аьлла.
Къилбаседехьа бахар
…Иверашкара (цара схьабаьккхира) Париадра ламанан агӀо, Хордзене, Гогарене, Куран дехьа лаьтта
Академика Еремянан талламашца, Париадра йогӀу Пархарца, Хордзене — Клардж а, Артаван а областашца, ткъа Гогарене — Гугаркца, уьш вайн эрал III бӀешеран дохаллехь йукъахь йара ЕрвандгӀеран паччахьаллин.
Малхбузехь дахар
…Хьалибашкара а, масиноикашкара а (цара схьайаьккхира) Жима Эрмалойчоьнна гергара, хӀинца цуьнан дакъа долу Каренитис а, Дерксене а, катаонашкара — Акилисене а, лулара область Антитавра а… Хьалхара ши область, академикан Еремянан хетарехь, Йоккха Эрмалойчоьнна тӀетуьйхира, ткъа Акилисена а, область Антитавра а — Софенин. И латташ тӀетоьхна лору вайн эрал 179 шо хьалха, оцу хенахь машар бира шайна йукъахь тӀом бечу, коьртехь Понт а, Пергам а болу жимаазин пачхьалкхаша. Понтан тӀехӀиттина СелевкидгӀеран мостагӀ хиларе терра, Арташеса агӀо лецира Пергаман. Цу тӀеман ролах ца хаьа, оцу хиламийн заманхочун шира желтойн историкан Полибийн, боцца хаамца бен, цуо йаздина: …Азин элех машаран куьг йаздеш дакъалецира Эрмалойчоьнан доккхаха долчу декъан а, Акуселохан а урхалла дечу Арташеса (хетарехь, Зарехан кӀант)…
Къилбехьа тӀелатар
Къилбехьа тӀелатарех Страбона дуьйцу, Арташеса сирашкара Тамонитис схьайаккхарх.
Академик Еремяна иза тӀаьххьара Тморик (Таморида) область хуьлийта, оцу хенахь СелевкидгӀеран пачхьалкхан йукъахь хилла йолу.
Арташес I къилбехьа вахар килсан ден Иерониман тӀетевжина хьахадо Хоренан Моисейс, антикин историкаша Сицилин Диодора, Аппиана, Порфьюра.
СелевкидгӀеран паччахь Антиоха IV-гӀа Мисрахь тӀамехь хиларх пайда оьций, Арташес I вайн эрал 168 шо хьалха чувоьду Тморике.
Вайн эрал 165 шо хьалха Антиох IV Эпифан эскаршца дехьаволу Евфратан, Арташесан тӀевоьду. ТӀом хуьлу Тигран бердашца. ЦӀий Ӏанош тӀом бинчул тӀаьхьа область йуьсу эрмалойн карахь.
Арташес гӀиртира Гергара Малхбалехьара кхин а эллинийн пачхьалкхаш схьайаха, амма СелевкидгӀара гӀодар бахьнехь, аьтту болура еххачу заманахь маршо ларйан. Шен паччахьалла чекхдолучу хенахь Арташеса жигара гӀодора Вавилонин а, Мидин а сардалийн гӀаттаман, СелевкидгӀеран пачхьалкхан йукъара бовлар факт хилира. Иштта Арташеса ладаме роль ловзийра и пачхьалкх гӀелйеш а, йохош а, цуо таро йира тӀаьхьа, иттаннаш шераш девлча СелевкидгӀеран пачхьалкх Тигран II-гӀачун Эрмалойн имперех схьатухуш.
…Иверашкара (цара схьабаьккхира) Париадра ламанан агӀо, Хордзене, Гогарене, Куран дехьа лаьтта
Арташесан а, Зарехан а тӀеман толамаш багарбина, Страбона иштта чекхйоккху и эпизод : …иштта хӀинца оцу мехкан бахархоша цхьа мотт буьйцу..
Паччахьалла Арташесал тӀаьхьа
29 шарахь паччахь лаьттина, Арташес I, сингаттамца «Дуьненахь дерриг а дӀадолу» аьлла кхетта, велира.
Арташес I веллачул тӀаьхьа Эрмалойчоьнан а, чӀагӀъеллачу Парфянийн паччахьаллин а йукъахь бехха тӀеман мур лаьттира. Арташес I-чун цхьа кӀента кӀант, Тигран, йийсаре кхаьчна парфянийн паччахьан кертахь кхиира. Амма, парфянийн йийсарера Эрмалойчу йухавирзича, паччахьан кӀанта Ӏарш дӀалецира Тигран II-гӀа цӀарца (тӀаьхьа Сийлахьверг аьлла тӀетуьйхира), Парфях барт цахиларх пайда эцна, хӀаллаквира парфянийн Вавилонера сардал, паччахьийн паччахь дарж карадерзийра.
Хьажа кхин а
Категори:Эрмалойчоьнан паччахьаш Категори:АрташесгӀар Категори:Адамаш:Арташат Категори:СелевкидгӀеран сатрапаш Категори:Вайн эрал II бӀешо хьалхара Азин урхалчаш
Занювка
Занювка — Польшин Люблинан воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Люблинан воеводаллин нах беха меттигаш
Старокарагушево
Старокарагушево — Башкирийчоьнан   Бураеван кӀоштан йукъайогӀу эвла, иза  Кашкалевски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 326 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 452967, код ОКАТО — 80218825007.
Хьажоргаш
Категори:Башкирийчоьнан Бураеван кӀошт нах беха меттигаш
Бедони
Бедони (ბედონი) — Гуьржийчоьнан Мцхета-Мтианетин Душетин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 110 стаг (2014 шо).
Юзефово (Борисовн кӀошт)
Юзефово (Юзафова) — Белоруссин Минскан областан Борисовн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Борисовн кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Старополь
Старополь — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Даштапа
Даштапа (დაშთაფა) — Гуьржийчоьнан Квемо-Картлин Марнеулин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 1092 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Марнеулин муниципалитетан нах беха меттигаш
Самансур
Самансур — ГӀиргӀазойчоьнан Чуйн областан Кеминан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Сахьтан аса ю +6:00.
Хьажоргаш
Категори:Кеминан кӀоштан нах беха меттигаш
Колони-Бобровска-Воля
Колони-Бобровска-Воля — Польшин Свентокшискан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Свентокшискан воеводаллин нах беха меттигаш
Колмело Сант'Элена (Тревизо)
Колмело Сант'Элена  — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Либлингсхоф
Либлингсхоф — Германин Мекленбург-Хьалхара Померани латтана йукъара коммуна.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Мекленбург-Хьалхара Померани латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Биле Пйонтково
Биле Пйонтково — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Йалманлар (Оваджик)
Йалманлар (Yalmanlar) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Тунджели провинцин (ил) Оваджикан кӀоштара эвла.
Руфина (кратер)
Руфина — Венеран тӀехь  5 км. гергга диаметр йолу кратер. Цуьнан координаташ ю -74.6°N, -195.1°W.
Йалманлар (Оваджик)
Хьажоргаш
Категори:Тунджели провинцин нах беха меттигаш
Руфина (кратер)
Хьосташ
Категори:Венеран кратераш
Йалманлар (Оваджик)
Хьажоргаш
Категори:Оваджикан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Элек (Демирджи)
Элек (Elek) — Туркойчоьнан Эгейн регионан Маниса провинцин (ил) Демирджинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Маниса провинцин нах беха меттигаш
Категори:Маниса провинцин микрокӀошташ
Категори:Демирджинан микрокӀошташ
Категори:Демирджинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
(14456) 1993 FK20
(14456) 1993 FK20 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1993 шеран 19 мартехь UESAC проекты цӀе йолу Ӏилманчо Ла-Силья обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1993 FK20» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Паломбара (Козенца)
Паломбара — Италин Калабри регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Калабри регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ланна (Полтаван кӀошт)
Ланна — Украинин Полтаван областан Полтаван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Полтаван кӀоштан нах беха меттигаш
Галликано
Галликано — Италин Тоскана регионера коммуна. Лаьтташ йу Лукка провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Тоскана йукъара гӀаланаш
(6262) Джавид
(6262) Джавид — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1978 шеран 1 сентябрехь Черных Н. С. цӀе йолу Ӏилманчо ГӀирма обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1978 RZ».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Гронски Бенядик
Гронски Бенядик — Словакин  гуонара эвла.
Истори
Йиллина.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словакин нах беха меттигаш
Доброполе (Лобезькан повет)
Доброполе  — Польшин Западно-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Гяндаро (Козенца)
Гяндаро — Италин Калабри регионан  коммунера эвла.
Доброполе (Лобезькан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Гяндаро (Козенца)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Калабри регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Доброполе (Лобезькан повет)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Западно-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Венчац (Александровац)
Венчац  (Венчац) — Сербин Расина гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Расина гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Акдурмуш (Бингоьл)
Хьажоргаш
Категори:Бингоьл провинцин нах беха меттигаш
Категори:Бингоьлан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
HD96632
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Малые Кляри
Мали Кляри (Малые Кляри) — Российн Федерацин ГӀезалойчоьнан Камски Устьен кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 74 стаг (2010 ).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Камски Устьен кӀоштан нах беха меттигаш
Звотоки
Звотоки (Zvotoky) — Чехин Къилба Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Къилба Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Льимьяна
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Льейда провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Сера (Катанцаро)
Сера — Италин Калабри регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Калабри регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Барун-Хасурта
Барун-Хасурта (Барун-Хасурта) — Российн Федерацин Бурятин Хоринскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат — чӀогӀа континенталан йу, шийла Ӏа долуш, йовха аьхке йолуш. Ӏа шийла, декъа кӀезиг ло долуш хуьлу. БӀаьсте мохе йу, гӀоролаш йолуш, йочанаш чӀогӀа кӀезиг йолуш. Аьхке йоца, довхачу деношца а, шийлачу буьйсанашца, июлехь а, августехь а шортта догӀанаш долуш хуьлу. Гуьйре тӀекхочуш хаа а ца ло, хенан хӀоттам цӀеххьана хийца ца ло, цхьацца шерашкахь иза йеха а, йовха а хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Иркутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+8.
Хьажоргаш
Категори:Хоринскан кӀоштан нах беха меттигаш
Секачи (Пскован область)
Секачи (Секачи) — Российн Федерацин Пскован областан Опочкан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Опочкан кӀоштан нах беха меттигаш
Ликидос дел Сентро, Транспортес (Хесус Мария)
Истори
Кху махка испанхой бахкале, кхузахь дехаш дара чичимекийн тайпанаш, 1530-1531 шерашкахь испанхоша долайаьккхина.
1789 шеран 24 апрелехь дуьйна Сакатекас штатан йукъахь йара, 1835 шеран 23 майхь дуьйна Агуаскальентес штатан йукъахь йу
Алагоа-Гранди
Алагоа-Гранди — Бразилин Параиба штатера муниципалитет.
Тома (Висконсин)
Тома  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Висконсин штатера гӀала.
Истори
Тома гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Висконсин штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Бехтерщина
Бехтерщина — Украинин Полтаван областан Велики Багачкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Егинсай
Егинсай (Егинсай) — Российн Федерацин Оренбурган областан Соль-Илецкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, йовха, бекъа мехашца, шийлачу Ӏаьнца, дика лаьттачу луон чкъоьраца. Ӏа къаьста гуттара а дацаре температурашца а, луьра шелонашца а. Аьхке дийнахь йекхна, йовха, алссама июлехь. Вегетацин мур 180 де гергга ду. Климатан амалийн сипатех йу йокъаллаш. Аьхка хуьлу йочанаш латта худа а ца кхуьу, хӀунда аьлчи лакхара хӀаваан температураш уьш чехка Ӏаьнаре йоху. Махкахь йочанаш цхьабосса ца хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Соль-Илецкан кӀоштан нах беха меттигаш
Илфовень
Илфовень — Румынин Димбовица жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Димбовица жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Шенаван (Армавиран провинци)
Шенаван (?) — Эрмалойчоьнан Армавиран провинцин эвла.
Билгалдахарш
Категори:Армавиран провинцин нах беха меттигаш
ЛьегӀ
ЛьегӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Па-де-Кале.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Па-де-Кале департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
(14457) 1993 FR23
(14457) 1993 FR23 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1993 шеран 21 мартехь UESAC проекты цӀе йолу Ӏилманчо Ла-Силья обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1993 FR23» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Сан Хосе (Ирапуато)
Сан Хосе — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Сан Хосе лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Укыр (Иркутскан область)
Укыр (Укыр) — Российн Федерацин Иркутскан областан Боханан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат шен-кепара хилар билгалдолу иза материкан йуккъехь хиларо, хӀордан барамал дикка айайелла хиларо, орографин чолхалло. Махкахь азин антициклон хуьлу, Ӏаьнан заманахь цуьнан Монголи тӀехула кхуьу хӀаваан массаш нисло Азин атмосферан Ӏаткъаман максимум къилбаседа йисттехь. Оцу хьолехь циклонан жигаралла дикка гӀелло.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Иркутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+8.
Хьажоргаш
Категори:Боханан кӀоштан нах беха меттигаш
Чистостем
Чистостем (Чистостем) — Российн Федерацин Удмуртин Уван кӀоштара эвла.
Климат
Лаьтта къилбаседа бараман асанехь, Еврази материкан кӀоргенехь, Атлантикин а, Къилбаседа-Шатесна Ӏапказийн хӀордашна генахь. Цундела цуьнан климат барамера континенталан йу дехачу шийлачу Ӏашца, йовхачу аьхкенца, дика къаьстачу шеран заманашца бӀаьста а, гурахь а. Атлантикин Ӏапказ тӀиера кхуза йогӀу йовха хӀаваъ. Аьхка цуо йахьа йочанаш, йовхо лагӀйо, ткъа Ӏай ло дахьа, шелонаш лагӀйо, йовхонаш йахьа.
Сахьтан аса
Кхузахь йу Самарин хан лелаш. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябряхь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла ю 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
(6263) 1980 PX
Истори
ДӀайиллина 1980 шеран 6 августехь Зденка Ваврова цӀе йолу Ӏилманчо Клеть обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1980 PX».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Девон (Пенсильвани)
Девон  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Пенсильвани штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Девон бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Пенсильвани штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Пенсильвани штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Джанхоши
Джанхоши (ჯანხოში) — Гуьржийчоьнан Квемо-Картлин Марнеулин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 2 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Марнеулин муниципалитетан нах беха меттигаш
Ческа
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Къилба Морави мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Ябланка
Ябланка (Ябланка) — Белоруссин Минскан областан Борисовн кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Борисовн кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Обань
Обань — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ПгӀованс — Альпаш — Сирла-сийна Йист регионехь. Коммунан департамент — Буш-дуь-ГӀон.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Буш-дуь-ГӀон департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Доронево
Доронево (Доронево) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Карагайн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Малхбузера догӀучу хӀаваийн массийн новкъахь долчу Басеги дукъо, массо Урало санна, лекха дацахь а, дикка сацадо Атлантикин хӀаваъ малхбалехьа даржарах. Мехкан климататан амалехь континенталла йу, цуьнан бахьна дукха хьолахь бӀаьста догӀу арктикин хӀаваъ ду. Каран хӀордан шийла мох къаьста кӀезиг тӀаналлийца, Атлантикин хӀаваан массаш, бӀостанехьа, тӀуналла дукха йолуш ду (700—800 мм шарахь гергга). Махкахь дикка йовха аьхке йу, цхьадолчу шерашкахь уггар шийла бутт февраль хуьлу. Ах йочанаш ло кепара хуьлу. ДогӀанаш дукхахдерг сентябрехь а, июнехь а хуьлу, малхбузен басешкахь алсама дакъа — августехь хуьлу. Минимум йочанаш йогӀу февралехь а, декабрехь а. Аьхка лаьмнашкахь стигал къекъаш догӀанаш оьху. Мехкан амалехь йу сих-сиха хуьлу аьхкенан дохк, уьш наггахь масех дийнахь лаьтта.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Карагайн кӀоштан нах беха меттигаш
Савино (Бокситогорскан кӀошт)
Савино (Савино) — Российн Федерацин Ленинградан областан Бокситогорскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йукъайогӀу хӀордан климатера континенталан дехьайолучу барамерачу климатан зонан. Цигахь барамера кӀеда Ӏа ду, барамехь йовха аьхке а йу. Климатан коьрта башхалла йу хенан хӀоттам цхьаьнаэшшара ца хилар, иза доьзна ду сих-сиха хийцалучу хӀаваан массех, уьш кхоллалучу кӀоште хьаьжжина хуьлу хӀордан, континенталан, арктикан.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Бокситогорскан кӀоштан нах беха меттигаш
Верховье (Смоленскан кӀошт)
Верховье (Верховье) — Российн Федерацин Смоленскан областан Смоленскан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Юрьев-Польски
Хьажоргаш
Категори:Юрьев-Польскан кӀоштан нах беха меттигаш
Тар-Суу
Тар-Суу — ГӀиргӀазойчоьнан Чуйн областан Кеминан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Сахьтан аса ю +6:00.
Тексоковиксиктик (Атлистак)
Тексоковиксиктик — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Тексоковиксиктик лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Дорофейки
Дорофейки (Дорофейки) — Российн Федерацин Тверан областан Торжокан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Хьажоргаш
Категори:Торжокан кӀоштан нах беха меттигаш
Бениан-бегони
Бениан-бегони (ბენიან-ბეგონი) — Гуьржийчоьнан Мцхета-Мтианетин Душетин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 12 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Душетин муниципалитетан нах беха меттигаш
Руит (кратер)
Руит — Венеран тӀехь  6,4 км. гергга диаметр йолу кратер. Цуьнан координаташ ю -25.5°N, -72.9°W.
Хьосташ
Категори:Венеран кратераш
Гусево-1
Гусево-1 (Гусево-1) — Российн Федерацин Новгородан областан Поддорьен кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Cахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Линденберг (Хьалхара Померани)
Линденберг — Германин Мекленбург-Хьалхара Померани латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Мекленбург-Хьалхара Померани латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Колони-Богория
Колони-Богория — Польшин Свентокшискан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Свентокшискан воеводаллин нах беха меттигаш
Заозерья (Томашивскан повет)
Заозерья  — Польшин Люблинан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Люблинан воеводаллин нах беха меттигаш
(14458) 1993 FX25
(14458) 1993 FX25 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Эришлер (Демирджи)
Хьажоргаш
Категори:Маниса провинцин микрокӀошташ
Категори:Демирджинан микрокӀошташ
Категори:Демирджинан кӀоштан нах беха меттигаш
(14458) 1993 FX25
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Эришлер (Демирджи)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Йаримкайа (Оваджик)
Йаримкайа (Yarımkaya) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Тунджели провинцин (ил) Оваджикан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Тунджели провинцин нах беха меттигаш
Категори:Оваджикан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
HD96645
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Фрунзе (Бураеван кӀошт)
Фрунзе — Башкирийчоьнан   Бураеван кӀоштан йукъайогӀу эвла, иза  Кашкалевски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 42 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 452967, код ОКАТО — 80218825008.
Билев (Великопольскан воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Фрунзе (Бураеван кӀошт)
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Хьажоргаш
Категори:Башкирийчоьнан Бураеван кӀошт нах беха меттигаш
Староседлице
Староседлице — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Левобережни Сокилка
Левобережни Сокилка — Украинин Полтаван областан Полтаван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Полтаван кӀоштан нах беха меттигаш
Алатепе (Бингоьл)
Алатепе (Alatepe) — Туркойчоьнан Малхбален Анатолин Бингоьл провинцин (ил) Бингоьлан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Бингоьл провинцин нах беха меттигаш
Категори:Бингоьлан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Колменья (Варезе)
Колменья  — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Беф (коммуна)
Беф — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ШегӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ШегӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Ла Костенья (Идальготитлан)
Ла Костенья — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Костенья лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Гяндели (Арецо)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Гамбасси-Терме
Гамбасси-Терме — Италин Тоскана регионера коммуна. Лаьтташ йу Флоренци провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Тоскана йукъара гӀаланаш
(6264) 1980 SQ
(6264) 1980 SQ — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1980 шеран 29 сентябрехь Зденка Ваврова цӀе йолу Ӏилманчо Клеть обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1980 SQ».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Витановац (Крушевац)
Витановац  (Витановац) — Сербин Расина гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Паломбара (Казерта)
Паломбара — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Доброполе-Грифинске
Доброполе-Грифинске — Польшин Западно-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Западно-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Трес Марияс (Теколутла)
Трес Марияс — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.