cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Наростыня
Наростыня (Наростыня) — Российн Федерацин Ленинградан областан Киришин кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йукъайогӀу хӀордан климатера континенталан дехьайолучу барамерачу климатан зонан. Цигахь барамера кӀеда Ӏа ду, барамехь йовха аьхке а йу. Климатан коьрта башхалла йу хенан хӀоттам цхьаьнаэшшара ца хилар, иза доьзна ду сих-сиха хийцалучу хӀаваан массех, уьш кхоллалучу кӀоште хьаьжжина хуьлу хӀордан, континенталан, арктикан.
Маджалис
Маджалис — ДегӀастанан Кайтаган кӀоштан административан центр. Бахархой — 6815 леррана 2010 шарахь.
Наростыня
Хьажоргаш
Категори:Киришин кӀоштан нах беха меттигаш
Душап
Душап — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — ДогӀдонь.
Маджалис
Иза йу Маджалисан йуьртан меттиган административан центр.
Сьерра-Мадре (Калифорни)
Сьерра-Мадре — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Калифорни штатера гӀала.
Душап
Географи
.
Сьерра-Мадре (Калифорни)
Истори
Сьерра-Мадре гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Калифорни штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Душап
Билгалдахарш
Категори:ДогӀдонь департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Маджалис
Билгалдахарш
Категори:Кайтаган кIоштан нах беха меттигаш
Бонвалин
Бонвалин (Bonnesvalyn) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ПикагӀди регионехь. Коммунан департамент — Эна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Францин гӀаланаш Категори:Эна департаментан коммунаш
Северни (Пыщуган кӀошт)
Северни (Северный) — Российн Федерацин Костромин областан Пыщуган кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пыщуган кӀоштан нах беха меттигаш
Галера Вьеха, Бордо Чико (Куерамаро)
Галера Вьеха, Бордо Чико — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Галера Вьеха, Бордо Чико лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
БагӀджили (Сунгурлу)
Хьажоргаш
Категори:Чорум провинцин нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Беййурду (Чекерек)
Беййурду (Beyyurdu) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Йозгат провинцин (ил) Чекерекан кӀоштара эвла.
Годзишка (Силезскан воеводалла) (Куявско-Поморскан воеводалла)
Годзишка  — Польшин Куявско-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Беййурду (Чекерек)
Хьажоргаш
Категори:Чекерекан кӀоштан нах беха меттигаш
Годзишка (Силезскан воеводалла) (Куявско-Поморскан воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Беййурду (Чекерек)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Годзишка (Силезскан воеводалла) (Куявско-Поморскан воеводалла)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Куявско-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Перлево (Ивановн область)
Перлево (Перлево) — Российн Федерацин Ивановн областан Верхни Ландехан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Верхни Ландехан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Репаки
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: даиман Ӏаш нах бац.
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан дӀатесна нах беха меттигаш Категори:Кировн областан Кикнуран кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Хиликуатла (Зонтекоматлан де Лопез а, Фуентес а)
Хиликуатла — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Хиликуатла лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
(9320) 1988 VN3
(9320) 1988 VN3 — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Хилотепек (Уамуститлан)
Хилотепек — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Хилотепек лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Пилево (станци)
Пилево (Пилево) — Российн Федерацин Рязанан областан Клепикин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Клепикин кӀоштан нах беха меттигаш
Брезовиця (Радовлиця)
Брезовиця  — Словенин йукъараллера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Отвиль-суьгӀ-Фье
Отвиль-суьгӀ-Фье (Hauteville-sur-Fier) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Лакха Севваь.
Географи
.
Лигота-Ксёнженца (Ополен воеводалла)
Лигота-Ксёнженца  — Польшин Ополен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Ополен воеводаллин нах беха меттигаш
Страда ин Кянти (Фиренца)
Страда ин Кянти — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Нойштадт (Вестервальд)
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Нарын Худук
Нарын Худук (Нарын Худук) — Российн Федерацин ГӀалмакхойчоьнан Черноземельскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Потреро де ла Ислета (Пануко)
Потреро де ла Ислета — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Потреро де ла Ислета лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Альяско (Кунео)
Альяско  — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Костковице (Заверцянскан повет)
Костковице  — Польшин Силезин воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Силезин воеводаллин нах беха меттигаш
Кажати (Сан-Паулу)
Кажати  — Бразилин Сан-Паулу штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Сан-Паулу штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Куми (Савона)
Куми  — Италин Лигурия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лигурия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Долна-Врабча
Долна-Врабча — Болгарин Перникан областера эвла. Земен йукъараллин йукъайогӀу.
Кристал-Спрингс (Флорида)
Кристал-Спрингс  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Флорида штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Кристал-Спрингс бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
Долна-Врабча
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Перникан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Кристал-Спрингс (Флорида)
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Флорида штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Флорида штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Грабиновка
Грабиновка — Украинин Полтаван областан Полтаван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Полтаван кӀоштан нах беха меттигаш
Жары (Ушачин кӀошт)
Жары (Жары) — Белоруссин Витебскан областан Ушачин кӀоштара эвла.
Лажани (Пржеставлки)
Лажани  (Lažany) — Чехин Пльзень мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Жары (Ушачин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш Категори:Ушачин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
GSC1466-843
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Лажани (Пржеставлки)
Географи
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Передкино
Передкино (Передкино) — Российн Федерацин Пскован областан Плюссан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Плюссан кӀоштан нах беха меттигаш
(18003) 1999 JU84
(18003) 1999 JU84 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1999 шеран 13 майхь LINEAR проекты цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1999 JU84» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Алакозы
Алакозы — Кхазакхстанан Актобен областан Шалкаран кӀоштара эвла.
(18004) Krystosek
(18004) Krystosek — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1999 шеран 12 майхь LINEAR проекты цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1999 JD86» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Алакозы
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Шалкаран кӀоштан нах беха меттигаш
Алваро Обрегон (Плая Висенте)
Алваро Обрегон — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Алваро Обрегон лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Ла Пьедра (Туспан)
Ла Пьедра — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Пьедра лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Красни Яр (Жирновскан кӀошт)
Красни Яр (Красный Яр) — Российн Федерацин Волгоградан областан Жирновскан кӀоштара гӀалин кепара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Оьрсийн акъарин къилба-малхбалехь, океанашна а, хӀордашна а гена. Цундела областан климат континенталан, шийла, кӀезиг ло долуш Ӏаьнца а, йеха, йовха, йекъа аьхкенца йу. БӀаьсте йоца, гуьйре йовха, йекхна йу. Маьлхан йовхонан дукхаллийца ГӀирман къилба бердал оьшуш йац.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Жирновскан кӀоштан нах беха меттигаш
Кумиод (Валле д'Аоста)
Кумиод  — Италин Валле д'Аоста регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Валле д'Аоста регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
(9321) Alexkonopliv
(9321) Alexkonopliv — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1989 шеран 5 январехь Т. Кодзима цӀе йолу Ӏилманчо Тиёда обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1989 AK».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
ЙагӀлилар (Ивринди)
ЙагӀлилар (Yağlılar) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Баликесир провинцин (ил) Ивриндинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Баликесир провинцин микрокӀошташ
Категори:Ивриндинан микрокӀошташ
Категори:Ивриндинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Кхарабудахкент
Иза йу Кхарабудахкентан йуьртан меттиган административан центр.
Билгалдахарш
Категори:Кхарабудахкентан кӀоштан нах беха меттигаш
Кажоби
Кажоби — Бразилин Сан-Паулу штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Сан-Паулу штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Дуьссак
Билгалдахарш
Категори:ДогӀдонь департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Бони (Эна)
Бони (Bony) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ПикагӀди регионехь. Коммунан департамент — Эна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Францин гӀаланаш Категори:Эна департаментан коммунаш
Ставки (Томашивскан повет)
Ставки  — Польшин Люблинан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Люблинан воеводаллин нах беха меттигаш
Костковице (Цешинскан повет)
Костковице  — Польшин Силезин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Силезин воеводаллин нах беха меттигаш
Лигота-Мала (Ополен воеводалла)
Лигота-Мала  — Польшин Ополен воеводаллин  гминера эвла.
Пасси (Лакха Севваь)
Пасси (Passy) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Лакха Севваь.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха Севваь департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Долна-Диканя
Долна-Диканя — Болгарин Перникан областера эвла. Радомир йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
(9322) Lindenau
Истори
ДӀайиллина 1989 шеран 10 январехь Ф. Бёрнген цӀе йолу Ӏилманчо Таутенбург обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1989 AC7».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Гожани
Гожани — Польшин Куявско-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Куявско-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Озерки (Арзамасан кӀошт)
Озерки (Озерки) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Арзамасан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 26 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Арзамасан кӀоштан нах беха меттигаш
Жавнина
Жавнина (Жаўніна) — Белоруссин Витебскан областан Ушачин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш Категори:Ушачин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
ДжемалогӀлу
ДжемалогӀлу (Cemaloğlu) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Йозгат провинцин (ил) Чекерекан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Йозгат провинцин нах беха меттигаш
Категори:Чекерекан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Першоконстантиновка
Першоконстантиновка — Украинин Херсонан областан Каховкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Каховкан кӀоштан нах беха меттигаш
Нойштадт (Вид)
Нойштадт — Германин Рейнланд-Пфальц латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Рейнланд-Пфальц латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Болтутино (Калугин область)
Болтутино (Болтутино) — Российн Федерацин Калугин областан Спас-Деменскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, дика къаьсташ шеран заманашца: барамехь довха а, тӀуьна а аьхкенца, барамера шийла хӀоьттина лайн чкъор долу Ӏаьнца.
Хьажоргаш
Категори:Спас-Деменскан кӀоштан нах беха меттигаш
Брезовиця (Хрпеле-Козина)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Кузьниця-Чарнковска
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Попово (Грязовецан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Грязовецан кӀоштан нах беха меттигаш
Алаколь (Акмолан область)
Алаколь — Кхазакхстанан Акмолан областан Буландынан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Буландынан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Акмолан областан нах беха меттигаш
Ка Бянка (Комо)
Ка Бянка — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Лугови (Синельникован кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Ка Бянка (Комо)
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Лугови (Синельникован кӀошт)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Синельникован кӀоштан нах беха меттигаш
Халтрын-Бор
Халтрын-Бор (Халтрын-Бор) — Российн Федерацин ГӀалмакхойчоьнан Черноземельскан кӀоштара эвла.
Гарбаньяте-Миланезе
Гарбаньяте-Миланезе — Италин Ломбарди регионера коммуна. Лаьтташ йу Милан провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Ломбарди йукъара гӀаланаш
Халтрын-Бор
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Плоцери (Тренто)
Плоцери — Италин Трентино-Альто-Адидже регионан  коммунера эвла.
Халтрын-Бор
Билгалдахарш
Категори:Черноземельскан кӀоштан нах беха меттигаш
Плоцери (Тренто)
Литература
Категори:Трентино-Альто-Адидже регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Гинденбург (дирижабль)
LZ 129 «Гинденбург» (Hindenburg) — декъа дирижабль, дина 1936 шарахь Германис. Дуьненахь оцу хенахь хиллачел уггар доккха дирижабль (чухоаран барамца кӀеззиг бен тӀехьа ца йисина теххьарчу классикан цеппелинал, 1938) хилла. Шен цӀе хӀаваан кеман кхаьчна Германин рейхспрезидентан Пауль фон Гинденбурган сийна.
1937 шеран 6 майхь, рогӀера трансатлантикан рейс чекхйоккхуш, Лейкхерстиера АЦШ тӀеман-хӀордийн ницкъийн хӀаваантӀома базехь (40.03028°N, -74.32583°W) охьахууш, цӀеран кхераме долу водородах дуьзина долу «Гинденбургах» цӀе йаьлла, охьадоьжна, тӀехье — велла оцу тӀехь хиллачу 97-х 35, лаьттара командин декъашхо а. Делахь а «Гинденбург» баларан барамца дац уггар доккханиг, и хӀаваан кема дохаро йоккха гӀовгӀа йаьккхира.
Даран а, кечдаран а истори
LZ 129 «Гинденбург» дан долийна 1931 шарахь, 5 шо хан йелира иза деш. Дирижабль дуьххьара тӀомаелира 1936 шеран 4 мартехь.
Дечу хенахь иза уггар доккха хӀаваан кема дара— 245 метр деха, максимум диаметр 41,2 метр; 200 000 кубометр баллонашкара газ (йоьттинчун барам; номиналан барам — 190 000 м³). Цеппелинан хилла биъ дизелан мотор «Даймлер-Бенц» LOF-6 эксплуатацин ницкъаца 800—900 г.н. а, максимум ницкъ 1200 г. н. хӀоранна а. Моторашна болх бан оьшуш йолу 60 тонн йагориг латтайархьама, лелош дара йайнаш 2 500 литр барамехь (хьалхарчу моделашкахь леладора йайнаш 400 литр гергга долу) долу. «Гинденбургехь» ницкъ бара 100 тонн пайден мохь а, 50 пассажир а хӀаваиэ айба чехкаллин барам 135 километр сохьтехь.
LZ 129 доккха даран бахьана дара иза лелош йолу газ гелий лело кечамбар, цуо хийца дезара хьалха лелош хилла атта цӀе леташ долу водород. Дуьххьал дуьйна кема дар лерина дара водородан цеппелин хийца гӀарадаьлла долчу LZ 127 «Граф Цеппелинца», амма иза чекх ца даьккхира британин R101 дирижаблан катастрофа хиллачул тӀехьа, цигахь кеман тӀехь хиллачех 48 стаг велира 54 стагах, бахьана дӀаихина водородах цӀе йалар дара. Оцу хенахь гелий латториг АЦШ бен йацара, цигахь экспортан эмбарго (Helium Control Act 1927 шеран). ТӀаккха а, 1929 шарахь и гӀуллакх КӀайчу цӀачохь АЦШ президентаца дуьйцуш хилла волчу Эккенер Хугос, дирижаблан план хоттош гелий хира ду аьлла хеташ вара. Германехь Ӏедале ТӀеман гӀирсашна тергаман къоман совет (National Munitions Control Board) еачи экспортан эмбарго дӀа ца йаьккхира. ЖамӀ — «Гинденбург» водород тӀедаьккхира.
ТӀеховшуш пассажираш а, экипажан декъашхой а декхарийлахь бара сирникаш а, су тухуш йолу муьлхха а дӀайала. Оццал чӀогӀа доза тоьхна доллушехь, «Гинденбурган» тӀехь кечйинера лерина чоь цигаьрка узучарна. Оцу чохь йара кеман тӀехь цхьаъ бен йоцу токан зажигалка. ЦӀеран кхерам дӀабаккхархьама цӀа чохь даиман кӀеззиг сов Ӏаткъам латтабора водород чу ца далийта, ткъа оцу чу кхачалора хӀаваан шлюз чухула.
Леларан истори
«Гинденбург» дуьххьала хӀаваиэ айаделира Фридрисхафене 1936 шеран 4 мартехь. 23 март кхаччалц иза кхин 5 тӀома делира, ткъа 26—29 мартехь шен дуьххьарлера рекламан хӀаваиэ делира 59 пассажирца. Шен хьалхара коммерцин рейс 37 пассажирца, 61 кила поштаца, 1269 кг мохьца цеппелино йира 31 мартехь — 4 апрелехь Къилба Америке. 1936 шеран майхь «Гинденбург» лело долийра регуляран пассажирийн рейсашна Атлантикан тӀехула. Июнехь а, июлехь а цуо йира 4 генара рейс. 1936 шеран 14 сентябрехь «Гинденбурга» йира цхьаьна дийнан рейс Нюрнберге, тӀаккха — АЦШ малхбален бердйистте. Декабрь кхачале йира кхин а 3 рейс Рио-де-Жанейро а, Ресифи а. Шо чекхдолуш «Гинденбурга» йира 10 коммерцин рейс Лейкхерст (АЦШ). Дирижабль Атлантикан дехьаволу гӀарабаьлла гӀирс хилира — цуьнан массо аьлча санна рейсаш эцна йара.
Ӏаьнан модернизаци йинчул тӀехьа 16—27 мартехь дирижабло йира къилба Атлантикан тӀехула Бразиле рейс. Масех де даьлчи цуо йира рекламан рейс Рейнланд тӀехула а, малхбуза Германин тӀехула а.
«Гинденбурга» хӀаллакхилар
ГӀалийн тӀехула хьийзина, дирижабль йагӀара Лейкхерст базан агӀора, цигахь иза охьахаа дезаш дара, 16:00 долуш цига кхечира. Амма малхбузера охьахуучу майдан тӀейогӀура шуьйра догӀанан фронт, базан хьаькамо, гӀараваьллачу дирижаблисто Розендаль Чарльза, капитан Пруссан кема охьадоссор ца магийра. Цхьана хана цеппелин лийлира бердйисттехула, охьахаа пурбане хьоьжуш, оцу хенахь догӀан фронт меллаша къилбаседехь дӀайоьдура. 18:12 «Гинденбурге» радиограмма кхечира Лейкхерстера хаамца, Ӏаламан хӀоттамо магадо охьахаа аьлла, кема базехьа доладелира. 19:08 кхечира кхин а хаам Лейкхерстера ма хаъало сиха охьахаа аьлла.
19:11 дирижабль охьадеара 180 метре. Лаьтта тӀиера кема кхачаран репортаж дӀахьуш вара америкин журналист Моррисон Герберт. 19:20 дирижабль дӀанисдира, цуьнан меран тӀиера охьакхийсира дӀадоьхку машшаш. 19:25 тӀехьа агӀора, ирхнехьа йолчу стабилизаторан хьалха 4-гӀа а, 5-гӀа а газан дакъошна тӀехула, цӀе летира. 15 секундехь цӀе йаьржира 20-30 метр цеппелинан мерехьа, цул тӀехьа иккхара. ЦӀе йаьллачул тӀехьа ах минот йаьлчи «Гинденбург» охьадуьйжира дӀатосу мачтан уллохьа.
Белларш
Кема духуш велла 36 стаг: 13 пассажир, 22 экипажан декъашхо, цхьаъ лаьттан тӀиера белхало. Дукхахберш царех белла цӀергахь йа садукъделла хьаьха газах, ткъа цхьаберш кхиъна аралелха догучу дирижабль чуьра, амма лаьттах бетталуш белла. Йукъарло йоцуш дохаро хӀаллаквинарг ву 10 пассажир а, 16 экипажан декъашхо а :
Командан цхьа дакъа, хӀаваан кеман капитан Прусс Макс коьртехь волуш, охьатаӀийна латта тӀе догуш долчу корпусан дакъошца. ЧӀогӀа багийна, церан аьтту белира оцу бухара хьалабовла, амма царех йалх шолгӀачу дийнахь велира багорах а, охьадужуш хиллачу чевнех а. Изза хилира кхаа пассажиран а, лаьттан тӀиера гражданийн белхалочунна а :
КӀелхьарабевлларш
Капитан Прусс Макс, чӀогӀа вагийна воллушехь, тамашийна висира : иза схьаваккхавелира цуьнан гӀоьнче Шаммт Альберте. Пруссан йуьхь йагийнера, масех бутт баьлчи, цхьа могӀа пластикан операцеш йинчул тӀехьа Прусс аравелира дарбан цӀа чуьра. Масех стаг иштта кӀелхьаравелира делан къинхетамца: стюардан гӀоьнча 14 шо долу Франц Вернер тамашийна висира, хӀунда аьлча цунна тӀе ца хууш канистар хи Ӏенира, цуо гонахьара цӀе йайира. ТӀаьххьара моментехь Францан аьтту белира догучу дирижабль тӀиера чукхоссавала, цу тӀе кӀант вага а ца винера, меженаш а ца кеггийнера. 2014 шеран 13 августехь 93 шо долуш шен Ӏожалла йаллалц Франц вара «Гинденбурган» экипажах тӀаьххьара дийна виснарг. ТӀеххьарниг хӀинца дийна болчу пассажирех виснарг ву Дёнер Вернер (вина 1928), пенсехь волу инженер-электрик. Кема духуш цуьнан 8 шо дара: ненан аьтту белира арататта Вернер а, цуьнан ваша а дирижабль чуьра, ткъа тӀехьа ша а чуиккхира. Да Герман а, йиша Ирэн а делира бохамехь : Ирэн кхерайелира чуэккха, дирижабль чуьра иза схьайаьккхича а, шолгӀачу дийнахь иза йелира йагорах.
Шаверг валарх хьалхаваьлларг 61 стаг ву.
Дирижаблин муьран чеккхе
«Гинденбурган» бохам коммерцехь дирижаблаш транспортан Ӏалашонна лелоран чеккхе хилира. «Deutsche Zeppelin Reederei» совцийра АЦШ а, Бразили а кечйина рейсаш. Германин правительство пассажираш хӀаваан кеманаш тӀехь лелабар ца магийра, бакъо лора пошт дӀасалело а, авиашоуна а Германин латта тӀехь. Дозанал арахьа муьлххачу Ӏалашонна а ца магадора.
1937 шеран 18 июнехь LZ 127 «Граф Цеппелин» дехьадаьккхира Франкфурте, иза йоккха музейн экспонат йина, граф фон Цеппелинна а, цуьнан белхашна а лерина выставке дӀахӀоттийра. ТӀехьайогӀу могӀанера дирижабль,, чекхйаьккхинехь а, амма лелийра тӀеман а, пропагандан а Ӏалашо йолуш. 1940 шеран бӀаьста авиацин министран Геринг Германан омарца ший а дирижабль дӀаделира дохо.
Кручень (Арад)
Кручень — Румынин Арад жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
(18005) 1999 JD91
(18005) 1999 JD91 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1999 шеран 12 майхь LINEAR проекты цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1999 JD91» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
GSC1480-691
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Успех (Миякин кӀошт)
Успех — Башкирийчоьнан Миякин кӀоштара эвла, иза Зильдяровски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 59 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 452092, код ОКАТО — 80244825005.
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Хьажоргаш
Категори:Башкирийчоьнан Миякин кӀоштан нах беха меттигаш
Лажани (Ржаденин)
Лажани  (Lažany) — Чехин Къилба Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Къилба Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Ульяновка (Кузнецкан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, дикка йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Кхузахь йукъара климатан сиптийн амалехь ду, цхьацца муьрашкахь дикка хаалуш климатан элементаш ловзаран амплитуда йоккха хиларца. Шеран уггар шийла бутт январь бу, ткъа уггар бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кузнецкан кӀоштан нах беха меттигаш
Кристмас (Флорида)
Кристмас  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Флорида штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Кристмас бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
Хьажоргаш
Категори:Флорида штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Флорида штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Сьюзенвилл (Калифорни)
Сьюзенвилл — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Калифорни штатера гӀала.
Истори
Сьюзенвилл гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Калифорни штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Модолицы (Плюссан кӀошт)
Модолицы (Модолицы) — Российн Федерацин Пскован областан Плюссан кӀоштара эвла. XIX бӀешо — Санкт-Петербурган губерни, Российн импери.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Плюссан кӀоштан нах беха меттигаш
Айвали (Гуьлнар)
Хьажоргаш
Категори:Мерсин провинцин нах беха меттигаш
Категори:Мерсин провинцин микрокӀошташ
Категори:Гуьлнарнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Лукино (Вышни Волочёкан кӀошт)
Лукино (Лукино) — Российн Федерацин Тверан областан Вышни Волочёкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Вышни Волочёкан кӀоштан нах беха меттигаш
Ист-Страудсбург (Пенсильвани)
Ист-Страудсбург  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Пенсильвани штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Франсиско Лара Герреро (Акамбаро)
Франсиско Лара Герреро‎ — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Франсиско Лара Герреро‎ лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Нови (Киришин кӀошт)
Нови (Новая) — Российн Федерацин Ленинградан областан Киришин кӀоштара эвла.
Франсиско Лара Герреро (Акамбаро)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Нови (Киришин кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Киришин кӀоштан нах беха меттигаш
Франсиско Лара Герреро (Акамбаро)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Альястрето
Альястрето — Италин Калабри регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Калабри регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Гриневка (Полтаван кӀошт)
Гриневка — Украинин Полтаван областан Полтаван кӀоштара эвла.
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Полтаван кӀоштан нах беха меттигаш
Петелино (Ивановн область)
Петелино (Петелино) — Российн Федерацин Ивановн областан Верхни Ландехан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Верхни Ландехан кӀоштан нах беха меттигаш
Татарски Акашево
Климат
Кхузахь климат билгалйолу шен Оьрсийн акъарийн йуккъера бараман асанера физика-географин хӀоттамца, ткъа цуьнан амалехь ду хаа а луш шеран заманаш хийцайалар.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Темникован кӀоштан нах беха меттигаш
Керла-Кхаякент
Керла-Кхаякент — ДегӀастанан Кхаякентан кӀоштара коьрта эвла.
Иза йу Керла-Кхаякентан йуьртан меттиган административан центр.
Плишкино (Рязанан область)
Плишкино (Плишкино) — Российн Федерацин Рязанан областан Клепикин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Клепикин кӀоштан нах беха меттигаш
Галера де ла Грулья (Куерамаро)
Галера де ла Грулья — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Галера де ла Грулья лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Локотец (Смоленскан область)
Локотец (Локотец) — Российн Федерацин Смоленскан областан Шумячин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Шумячин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
(9323) Hirohisasato
(9323) Hirohisasato — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1989 шеран 11 февралехь Ц. Сэки цӀе йолу Ӏилманчо Гэйсэй обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1989 CV1».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Ставки (Янивскан повет)
Ставки  — Польшин Люблинан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Люблинан воеводаллин нах беха меттигаш
Сергеевица
Сергеевица (Сергеевица) — Российн Федерацин Костромин областан Пыщуган кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пыщуган кӀоштан нах беха меттигаш
(18006) 1999 JE94
(18006) 1999 JE94 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1999 шеран 12 майхь LINEAR проекты цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1999 JE94» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Пейонне
Пейонне (Peillonnex) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Лакха Севваь.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха Севваь департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Бомон-суьгӀ-СегӀ
Бомон-суьгӀ-СегӀ (Bosmont-sur-Serre) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ПикагӀди регионехь. Коммунан департамент — Эна.
Географи
.
Кажури
Кажури — Бразилин Минас-Жерайс штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Минас-Жерайс штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
БагӀдатли (Сунгурлу)
БагӀдатли (Bağdatlı) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Чорум провинцин (ил) Сунгурлунан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Чорум провинцин нах беха меттигаш
Категори:Сунгурлунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Кумия (Месина)
Кумия  — Италин Сицилия регионан  коммунера эвла.
ЕвигӀа
ЕвигӀа — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — ДогӀдонь.
Кумия (Месина)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
ЕвигӀа
Географи
.
Кумия (Месина)
Литература
Категори:Сицилия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Чекмени
Чекмени (Чекмени) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Нытван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Малхбузера догӀучу хӀаваийн массийн новкъахь долчу Басеги дукъо, массо Урало санна, лекха дацахь а, дикка сацадо Атлантикин хӀаваъ малхбалехьа даржарах. Мехкан климататан амалехь континенталла йу, цуьнан бахьна дукха хьолахь бӀаьста догӀу арктикин хӀаваъ ду. Каран хӀордан шийла мох къаьста кӀезиг тӀаналлийца, Атлантикин хӀаваан массаш, бӀостанехьа, тӀуналла дукха йолуш ду (700—800 мм шарахь гергга). Махкахь дикка йовха аьхке йу, цхьадолчу шерашкахь уггар шийла бутт февраль хуьлу. Ах йочанаш ло кепара хуьлу. ДогӀанаш дукхахдерг сентябрехь а, июнехь а хуьлу, малхбузен басешкахь алсама дакъа — августехь хуьлу. Минимум йочанаш йогӀу февралехь а, декабрехь а. Аьхка лаьмнашкахь стигал къекъаш догӀанаш оьху. Мехкан амалехь йу сих-сиха хуьлу аьхкенан дохк, уьш наггахь масех дийнахь лаьтта.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Нытван кӀоштан нах беха меттигаш
Костшина (гмина Панки)
Костшина  — Польшин Силезин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Силезин воеводаллин нах беха меттигаш
Хименез (Сан Маркос)
Хименез — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.