cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Середкино (Курганан область)
Середкино (Середкино) — Российн Федерацин Курганан областан Варгашин кӀоштара эвла.
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Варгашин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Задорино (Нижни Новгородан область)
Задорино (Задорино) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Ковернинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 8 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Ковернинан кӀоштан нах беха меттигаш
Нервийн система
Нервийн система – тайп-тайпанчу нервийн структурийн дийна морфологически а, функцин а вовшахтохар ду.
Категори:Нервийн система Категори:Гистологи
Идеологи
Идеологи (желтойн маттахь ιδεολογία; ιδέα «васт кхуллург, ойла» + λογος «дош, хьекъал, Ӏилма») — концептуале кепе ерзина ойланийн система ю. Идеологино гойту тайп-тайпанчу политикин субъектийн (классийн, къаьмнийн, йукъараллин, политикин партийн, боламийн) хьашташ а, дог-ойланаш а, Ӏалашонаш а.
Йукъараллехь йолчу олаллин а, Ӏедалан а санкци яларан (консерваторийн идеологеш) йа уьш радикале ерзаран («аьррочу» а, «аьтточу» боламийн идеологеш) форма ю.
Роберто Эстерон (Лас Чоапас)
Роберто Эстерон — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Роберто Эстерон лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Санта-Терезинья-ди-Гояс
Санта-Терезинья-ди-Гояс — Бразилин Гояс штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Гояс штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Майя (цивилизаци)
Майя — историн а, оьздангаллин а мохк болу Мезоамерикин цивилазаци ю. Майя дуьненахь евзаш ю шен йозанца а, исбаьхьаллица а, математикин а, астрономин кепашца.
Сен-Жан-ГӀугӀ
Сен-Жан-ГӀугӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — АгӀдеш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:АгӀдеш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Пян ди Казале (Болонья)
Пян ди Казале — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Шессу
Шессу — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Лакха Вьенна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха Вьенна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Эскондидо, Кодорнисес (Сан Мигел де Альенде)
Эскондидо, Кодорнисес — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эскондидо, Кодорнисес лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Медяниково
Медяниково (Медяниково) — Российн Федерацин Саратовн областан Воскресенскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Саратовн областан Воскресенскан кӀоштан нах беха меттигаш
Лас Палмас (Казонес де Эрера)
Лас Палмас — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лас Палмас лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
NGC 2928
NGC 2928 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Цониариси
Билгалдахарш
Категори:Кедан муниципалитетан нах беха меттигаш
Жискос
Жискос — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — ЖигӀонда.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЖигӀонда департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Ваду-Паший (коммуна)
Ваду-Паший — Румынин Бузеу жудецан йукъара коммуна.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Бузеу жудецан коммунаш
Аушев, Руслан Султанович
Русла́н Султа́нович А́ушев  (вина. 1954 шеран 29 октябрь, Володарски, Кокчетаван область, Кхазакхийн ССР) — Российн политикин а, йукъараллин а гӀуллакххо; ГӀалгӀайчоьнан духхьара президент.
Билгалдахарш
Категори:ГӀалгӀайчоьнан президенташ
АькбаьрмаьхӀлаь
АькбаьрмаьхӀлаь (Əkbərməhlə) — Азербайджанан Астаран кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Астаран кӀоштан нах беха меттигаш
Габровчець
Габровчець — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Бжусьце
Бжусьце — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Новощапово
Новощапово (Новощапово) — Российн Федерацин Москохан областан Клинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Клинан кӀоштан нах беха меттигаш
Болеславець (Лодзинскан воеводалла)
Болеславець  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Чевирме (Генч)
Чевирме (Çevirme) — Туркойчоьнан Малхбален Анатолин Бингоьл провинцин (ил) Генчан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Бингоьл провинцин нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
HD159055
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Мали Бердяуш
Мали Бердяуш (Малый Бердяуш) — Челябинскан областан Саткан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (63%), гӀезалой (14%), башкираш (23%).
Билгалдахарш
Категори:Саткан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Дубное
Дубное (Дубное) — Белоруссин Минскан областан Стари Дорогин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Стари Дорогин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Казе Монтаньяни (Модена)
Казе Монтаньяни — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Ставець (Нижнесилезин воеводалла)
Ставець  — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Гомисмта
Гомисмта (გომისმთა) — Гуьржийчоьнан Гурин Озургетин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 0 стаг (2020 шо).
Бишелье (Авелино)
Бишелье  — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Гомисмта
Билгалдахарш
Категори:Озургетин муниципалитетан нах беха меттигаш
Бишелье (Авелино)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Лонерияко (Удине)
Лонерияко — Италин Фриули-Венеция-джулия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Фриули-Венеция-джулия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ла-Гатин
Ла-Гатин — Францин кантон, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Кантонан департамент — Доь-СевгӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Доь-СевгӀ департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
Карповка (Винницан область)
Карповка — Украинин Винницан областан Могилев-Подольскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Могилев-Подольскан кӀоштан нах беха меттигаш
Дрыкушки
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Заднее (Соколан кӀошт)
Заднее (Заднее) — Российн Федерацин Вологдин областан Соколан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Вологдин областан Соколан кӀоштан нах беха меттигаш
Ношовице
Ношовице (Nošovice) — Чехин Моравия-Силезия мехкан кӀоштара эвла.
Географи
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Моравия-Силезия мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Винарско
Винарско — Болгарин Бургасан областера эвла. Камено йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Бургасан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Дрейтон (Къилбаседа Дакота)
Дрейтон  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилбаседа Дакота штатера гӀала.
Истори
Дрейтон гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа Дакота штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Обервольфах
Обервольфах (Oberwolfach) — Германин Баден-Вуьртемберг латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Баден-Вуьртемберг латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Йешилвади (Сур)
Йешилвади (Yeşilvadi) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Дийарбакир провинцин (ил) Сурнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Дийарбакир провинцин нах беха меттигаш
Категори:Дийарбакир провинцин микрокӀошташ
Категори:Сурнан микрокӀошташ
Категори:Сурнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Васили
Васили — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Пян ди Кампо (Пистоя)
Пян ди Кампо — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Гальперин, Ассир Маркович
Биографи
Футболист волуш левзина йуккъера тӀелатархо. Ловза волавелла 1913 шарахь Николаевхь «Спортинг» клубан командехь.
Левзина Спортинг (Николаев) йукъахь — 1914-20, Унион (Николаев) йукъахь — 1921-25 (июнь кхаччалц), «Динамо» (Тиблиси) — 1925 (июлехь дуьйна)-28.
Масийттаза чемпион Николаевн, Тиблисин чемпион 1926, 1927, 1928.
Коьрта тренер ОДКА — 1940 (августехь дуьйна)-41 (апрель кхаччалц), «Динамо» (Тиблиси) — 1942—1945 (июль кхаччалц), «Локомотив» (Тиблиси) — 1949.
Серлонан министраллин 35-гӀа футболан ишколан лакхара тренер — 1946, ФШМ — лакхара тренер (1957—1958) а, хьаькам а (1959—1960), «Динамо» (Тиблиси) ишколан тренер — 1927—1935, 1950—1953 (июнь кхаччалц).
НИИФКан хьехархо (Тиблиси) — 1936—1940 (июль кхаччалц), 1953 (июлехь дуьйна) — 1956, Гуьржийчоьнан футболан секцин тренер — 1947—1948.
Николаевхь футболан лигин секретарь (1918—1922), «Униона» председатель (1923—1925) хилла.
Динамо (Тиблиси) кхоьллинчех цхьаъ. 1927 шарахь, махкахь дуьххьара, «Динамо» (Тиблиси) жимахойн команда кхоьллинарг, 1936 шарахь НИИФКехь жимахойн футболан ишколан «Молот» («Варзап») команда кхоьллинарг, оцу командо 1938 шарахь баьккхира ишколхошна йукъахь ССРС кад. 1961—1971 шерашкахь Гуьржийчоьнан Футболан федерацин дешаран-методикин кхеташонан председателан гӀовс.
«Къона футболисташ тактике Ӏамор» (М., 1958) жайнан автор.
Хьажоргаш
Категори:Российн империн футболисташ Категори:ССРС футболисташ Категори:ФК «Динамо» Тиблиси ловзархой Категори:ССРС футболан тренераш Категори:ФК «Николаевн спортан клуб» ловзархой Категори:ФК «Динамо» Тиблиси тренераш Категори:ФК «Локомотив» Тиблиси тренераш
Санта-Терезинья-ди-Итайпу
Санта-Терезинья-ди-Итайпу — Бразилин Парана штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Парана штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Кондрашкино
Кондрашкино (Кондрашкино) — Российн Федерацин Воронежан областан Каширскан кӀоштара эвла. XIX бӀешо — Воронежан губерни, Российн импери.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Каширскан кӀоштан нах беха меттигаш
ГӀодаккхархо волу Ӏийсан хӀоллам
ГӀодаккхархо волу Ӏийсан хӀоллам (португалихойн маттахь Cristo Redentor) — ар-деко хатӀехь хӀоттийна Ӏийса Масихьан статуя ю. Рио-де-Жанейро шахьарехь Корковаду лома боьххехь лаьтташ ю. Рио-де-Жанейро гӀалин а, Бразилин а билгало ю.
Алтинли (Терме)
Хьажоргаш
Категори:Самсун провинцин микрокӀошташ
ГӀодаккхархо волу Ӏийсан хӀоллам
ХӀордан сизал ворхӀ бӀе исс метр лекха лаьтташ бу хӀоллам, Тижук олучу къоман паркехь.
Алтинли (Терме)
Хьажоргаш
Категори:Терменан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Осечек (Росси)
Осечек (Осечек) — Российн Федерацин Тверан областан Калязинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Калязинан кӀоштан нах беха меттигаш
Чирки (Шестакован йуьртан меттиг)
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (къоларг100%).
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Слободскойн кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Пашеновка
Пашеновка — Украинин Полтаван областан Кременчуган кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Кременчуган кӀоштан нах беха меттигаш
Эспаньита (Сан Хосе Итурбиде)
Географи
Эспаньита лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Пологи (Архангельскан область)
Пологи (Пологи) — Российн Федерацин Архангельскан областан Вилегодскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Вилегодскан кӀоштан нах беха меттигаш
Сосновка (Варгашин кӀошт)
Сосновка (Сосновка) — Российн Федерацин Курганан областан Варгашин кӀоштара эвла.
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Варгашин кӀоштан нах беха меттигаш
Очина-де-Жос
Очина-де-Жос — Румынин Прахова жудецан Адунаць коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Прахова жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ясино
Ясино (Ясино) — Российн Федерацин Ярославлан областан Ярославлан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
NGC 2929
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
2929 2929
Ясино
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ярославлан областан Ярославлан кӀоштан нах беха меттигаш
Приютовка (Кировоградан область)
Приютовка — Украинин Кировоградан областан Александрин кӀоштара эвла.
Фадо Басо (Дженова)
Фадо Басо — Италин Лигурия регионан  коммунера эвла.
Приютовка (Кировоградан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Фадо Басо (Дженова)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Приютовка (Кировоградан область)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Александрин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Фадо Басо (Дженова)
Литература
Категори:Лигурия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Сен-Жан-ШамбгӀ
Сен-Жан-ШамбгӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — АгӀдеш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:АгӀдеш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Юферовски
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Шарыпован кӀоштан нах беха меттигаш
Ваду-Сепат (коммуна)
Ваду-Сепат — Румынин Прахова жудецан йукъара коммуна.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Прахова жудецан коммунаш
Цхемна
Билгалдахарш
Категори:Кедан муниципалитетан нах беха меттигаш
Жо-Диньяк-е-ЛуагӀак
Жо-Диньяк-е-ЛуагӀак — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — ЖигӀонда.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЖигӀонда департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Казаки
Казаки (Казаки) — Российн Федерацин Липецкан областан Елецан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Елецан кӀоштан нах беха меттигаш
Новоархангельски (Тамбовн область)
Новоархангельски (Новоархангельское) — Российн Федерацин Тамбовн областан Первомайскан кӀоштара эвла.
Ногово
Ногово (Ногово) — Российн Федерацин Москохан областан Клинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Клинан кӀоштан нах беха меттигаш
Ла Монкада (Тариморо)
Ла Монкада — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Новоархангельски (Тамбовн область)
Климат
Ӏаламан а, ландшафтийн а амалаш йоьзна йу цуьнан географин хьолах – эвла лаьтта Оьрсийн акъарин йуккъехь, цунна тӀиера акъарин муьлххачу дозане эзар километр йу. Алсама хуьлу долу континенталан барамера хӀаваъ, Эвла хӀордашна гена латтарех доьзна ду. Цуо областан климат барамера континенталан йо. Окан-Донан акъари тӀехь климат алсама континенталан йу, уллорчу гунаш тӀехьчулла. Эвла лаьтта кӀеззиг къилбаседехьа Сибрехан а, Азорийн а максимумашна йуккъехь долчу лакхарчу Ӏаткъаман дукъал, цундела бу кхузахь луларчу Владимирехь йа Рязанехьчул алсама, гӀийлачу мехца, бекхна хенан хӀоттам. Оцун тӀе мехаш дукхах дерг къилбан а, къилба-малхбален а ду, бӀаьста а, Ӏай а муххале а. оцу агӀора хьокху аьхка а, бӀаьста а йокъаллин мехаш, ткъа Ӏай – дарц.
Ла Монкада (Тариморо)
Географи
Ла Монкада лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Новоархангельски (Тамбовн область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ла Монкада (Тариморо)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Новоархангельски (Тамбовн область)
Хьажоргаш
Категори:Тамбовн областан Первомайскан кӀоштан нах беха меттигаш
Секизсу (Арапгир)
Секизсу (Sekizsu) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Малати провинцин (ил) Арапгирнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Ла Монкада (Тариморо)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Бзово (ХӀордан воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Ла Монкада (Тариморо)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Секизсу (Арапгир)
Хьажоргаш
Категори:Малати провинцин нах беха меттигаш
Бзово (ХӀордан воеводалла)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Секизсу (Арапгир)
Хьажоргаш
Категори:Малати провинцин микрокӀошташ
Категори:Арапгирнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
HD159082
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Лас Палмас (Коазакоалкос)
Лас Палмас — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лас Палмас лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Виктор Муньоз (Алварадо)
Виктор Муньоз — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Виктор Муньоз лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Молеон (кантон)
Молеон — Францин кантон, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Кантонан департамент — Доь-СевгӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Доь-СевгӀ департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
NGC 2930
NGC 2930 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
2930 2930
Дубровские Хутора
Дубровские Хутора (Дубраўскія Хутары) — Белоруссин Минскан областан Стари Дорогин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Стари Дорогин кӀоштан нах беха меттигаш
Сен-Женест-де-Бозон
Сен-Женест-де-Бозон — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — АгӀдеш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:АгӀдеш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Чобанчешмеси (Генч)
Чобанчешмеси (Çobançeşmesi) — Туркойчоьнан Малхбален Анатолин Бингоьл провинцин (ил) Генчан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Бингоьл провинцин нах беха меттигаш
Категори:Генчан кӀоштан нах беха меттигаш
Габрско
Габрско — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Бидлино
Бидлино — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Санта-Терезинья-ду-Прогресу
Санта-Терезинья-ду-Прогресу — Бразилин Санта-Катарина штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Санта-Катарина штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Гилакеран
Гилакеран (Gilakeran) — Азербайджанан Астаран кӀоштара эвла.
Цхмориси
Цхмориси (ცხმორისი) — Гуьржийчоьнан Аджарин Кедан муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 600 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Кедан муниципалитетан нах беха меттигаш
Кузьмински (Ивановн область)
Кузьмински (Кузьминская) — Российн Федерацин Ивановн областан Пучежан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пучежан кӀоштан нах беха меттигаш
Васили-Зигни
Васили-Зигни — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Обригхайм (Баден)
Обригхайм (Obrigheim) — Германин Баден-Вуьртемберг латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Баден-Вуьртемберг латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Болеславув (Лодзинскан воеводалла)
Болеславув  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Биянко (Падова)
Биянко  — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Акколе (Йонна)
Акколе — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Йонна.
HD159098
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Акколе (Йонна)
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Йонна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
HD159098
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Вишна
Вишна — Болгарин Бургасан областера эвла. Руен йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Бургасан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Стависка (Нижнесилезин воеводалла)
Стависка  — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Лонджар (Верона)
Лонджар — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Казе Монте (Виченца)
Казе Монте — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Заболотье (Стари Дорогин кӀошт)
Заболотье (Забалацце) — Белоруссин Минскан областан Стари Дорогин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Стари Дорогин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Полубреховски
Полубреховски (Полубреховская) — Российн Федерацин Архангельскан областан Вилегодскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Вилегодскан кӀоштан нах беха меттигаш
Новый Кондуровски
Новый Кондуровски (Новый Кондуровский) — Челябинскан областан Кизильскан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (49%), гӀезалой (14%), башкираш (20%), кхазакхаш (17%).
Билгалдахарш
Категори:Кизильскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Козлов (Винницан область)
Козлов — Украинин Винницан областан Могилев-Подольскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Могилев-Подольскан кӀоштан нах беха меттигаш
Фае (Белуно)
Фае — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Нузбели
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Къилба Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
ЙигӀитчавуш (Сур)
ЙигӀитчавуш (Yiğitçavuş) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Дийарбакир провинцин (ил) Сурнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Дийарбакир провинцин нах беха меттигаш
Категори:Дийарбакир провинцин микрокӀошташ
Категори:Сурнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Мелле (кантон)
Мелле — Францин кантон, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Кантонан департамент — Доь-СевгӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Доь-СевгӀ департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
Травневи (Александрин кӀошт)
Травневи — Украинин Кировоградан областан Александрин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Александрин кӀоштан нах беха меттигаш
Шекаран диабет
Шекаран диабет классашка екъар
Шекаран диабетан тайп-тайпанчу билгалонашца классификацеш ю. Ерриг а цхьаьна уьш диагнозан хӀоттаме юкъайоху. Цаьрца лазархочунна цамгаран ма-дарра сурт хӀоттадо.
Этиологин классификаци
Ӏ. Хьалхарчу тайпанан йа «жимчу стеган» шекаран диабет. Жимачунна а, воккхачунна а хила тарло (валлалц инсулин цатоар кхиош йолу β-клеткийн йохар)
II. Шекаран диабетан 2-гӀа тайпа (инсулинорезистентност кхиаран хьокъехь инсулинан секрецин дефект)
IӀI. Диабетан кхийолу кепаш:
IV. Бераха болчу зударийн шекаран диабет — гипергликемица доьзна патологин хьал ду. Цхьацца бераха болчу зударийн хуьлу гипергликеми. Бера дуьненчу даьллачул тӀаьхьа цӀаьххьана дӀайолу иза.
Дуьненаюкъарчу могушалла Ӏалашъяран кхолламо (ВОЗ-о) магорца къастайо рогӀера берах болчу зударийн шекаран диабет:
Закурски
Закурски (Закурское) — Российн Федерацин Вологдин областан Соколан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Вологдин областан Соколан кӀоштан нах беха меттигаш
Гроза, Алекс
Гроза Александер Джон «Алекс»  (Alexander John "Alex" Groza; 1926 шеран 7 октябрехь, Мартинс-Феррихь, Огайо, АЦШ — 1995 шеран 21 январехь, Сан-Диего, Калифорни, АЦШ) — америкин профессионалан баскетболхо а, тренер а, дагахь лаьттина ша студентийн тӀегӀанехь «Кентукки Уайлдкэтс» йукъара «ТӀехдика пхеаннан» йукъахь ловзарца. Левзина Къоман баскетболан ассоциацин «Индианаполис Олимпианс» клубехь. Цуьнан воккхаха волу ваша Гроза Лу — КъФЛ 4-зза чемпион ву «Кливленд Браунс» йукъахь. 1948 шеран Лондонера Аьхкенан Олимпийн ловзарийн чемпион. 1951 шарахь валлалц дӀакъастийна КъБАх, ловзаран жамӀаш оьшучу агӀора нисдарна.
Хьалхара шераш
Гроза Алекс вина 1926 шеран 7 октябрехь Мартинс-Ферри гӀалахь (Огайо штат), дешна циггахь иштта цӀе йолчу ишколехь, меттигера баскетболан командехь левзира. Цунна йукъахь цуо шина шарахь ишколийн командашна йукъара Огайо штатан хьалхейаккхарехь туьйлира (1943—1944).
Студентийн карьера
Хьалхий тӀаьхьий шина шарахь «Кентукки Уайлдкэтс» Студентийн спортан къоман ассоциацин (NCAA) чемпионаш хилира, ткъа Гроза Алекс, командин капитан волуш, хьалхий-тӀаьхьий шина шарахь уггаре дика бомбардир а, оцу баскетболан турниран уггаре гӀараваьлла ловзархо а хилира. 1948 шеран 19 мартехь уьш NCAA турнира йеаннан финале (Final Four) бевлира, цигахь йуьхьанца ахфиналан матчехь, 20 мартехь, иэшийра Кафтан Джорджан а, Коузи Бобан а «Холи-Кросс Крузейдерс» команда 60—52 чоьтаца, оцу матчехь Гроза матчан уггаре дика ловзархо хилира, 23 очко а йаьккхина, цул тӀаьхьа финалехь, 23 мартехь, иэшийра Робинсон Джекин а, Оуэнс Рэдан а команда «Бэйлор Бирс» 58—42 чоьтаца, цигахь а Алекс иштта уггаре дика матчан ловзархо хилира, 14 очко йаьккхина. ТӀедогӀучу шарахь «Акха цицигаш» йуха а девлира NCAA турниран йеаннан финале, цигахь йуьхьанца ахфиналан матчехь, 22 мартехь, тӀитӀ дӀа ца олуьйтуш иэшийра Эриксон Биллан а, Эддлеман Дуайтан а «Иллинойс Файтинг Иллини» 76—47 чоьтаца, цигахь а Гроза матчан уггаре дика ловзархо хилира, 27 очко а кхоьссина, цул тӀаьхьа финалан ловзарехь, 26 мартехь, иэшийра Паркс Джей Элан а, Харрис Бобан а «Оклахома A&M Эггис» команда 46—36 чоьтаца, цигахь а Алекс матчан уггаре дика ловзархо хилира, 25 очко а кхоьссина.
Профессионалан карьера
Левзина центровойн позицехь. 1949 шарахь Гроза Алекс хаьржира БАА драфтехь шолгӀа лоьмарца Къоман баскетболан ассоциацин (КъБА) йукъахь ловзу «Индианаполис Олимпианс» командо, цигахь дӀакхийтира шен студентийн командехь хилла накъостех Баркер Клиффца, Бирд Ральфца, Джонс Уоллесца, цунна йукъахь дӀайаьхьира шен йоца профессионалан карьера. Шен дебютан шарахь цуо ловзарехь йуккъера барам кхуссура 23,4 очко, хаьржира КъБА шеран керла ловзархо (КъБАс таханнелца официалан къобал ца до кхаж тасаран жамӀаш 1952/53 шо кхаччалц долу, хӀунда аьлча 1948—1952 шерашкахь шеран керла ловзархо хоржура газетан йаззамийн авторша). Дерриг КъБАхь даьккхина 2 шо. 1951 шарахь дакъа лецира КъБА дерриг седарчийн матчехь. Хьалхий-тӀаьхьий шина шарахь йукъатоьхна КъБА дерриг седарчийн гулйина 1-ра командина (1950—1951). КъБАн йерриг карьерехь левзина 130 матчехь, кхоьссина 2925 очко (ловзарехь йуккъера барам 22,5 очко), 709-зза схьаэцна, 318-зза дӀайелла.
1951 шарахь иза, Кентукки университетан хилла, масех ловзархочуьнца бехке вира 1948/1949 шеран жамӀаш галдахарна. КъБАн комиссаро Подолоф Мориса кхин лигехь ловза ца магийра.
Гулйина командина йукъара карьера
1948 шарахь Гроза Алекс АЦШ гулйина командин йукъахь хилира Лондонера Аьхкенан Олимпийн ловзарийн олимпийн чемпион, цуьнан хӀоттам лаьттара «ТӀех дика пхеан» «Кентукки Уайлдкэтс» командин а, кхин а Йезархойн спортан йукъараллин (AAU) «Филлипс 66» командин а баскетболхойх.