cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Боккха Цийн пен
История
Строительство первых участков стены началось в IV веке до н. э. в период Воюющих царств (475—221 гг. до н. э.) для защиты государства от набегов кочевого народа хунну(монг. хүннү). В строительстве участвовала пятая часть тогдашнего населения страны, то есть около миллиона человек. Стена должна была служить крайней северной линией возможной экспансии самих китайцев, она должна была предохранять подданных «Срединной империи» от перехода к полукочевому образу жизни, от слияния с варварами. Стена должна была чётко зафиксировать границы китайской цивилизации, способствовать консолидации единой империи, только что составленной из ряда завоёванных царств.
Развивающиеся на равнине центрального Китая населённые пункты, превращающиеся в крупные центры торговли, привлекали внимание кочевников, которые стали часто нападать на них, совершая набеги из-за Иншаня. Крупные царства, такие как Цинь, Вэй, Янь, Чжао, чьи границы располагались на севере, предприняли попытки строительства защитных стен. Эти стены представляли собой глинобитные конструкции. Царство Вэй возводит стену около 353 года до н. э., служившую границей с царством Цинь, царство Цинь и Чжао строят стену около 300 года до н. э., а царство Янь около 290 года до н. э. Разрозненные конструкции стен позднее соединяются и образуют единое сооружение.
Во время правления императора Цинь Ши-хуанди (династия Цинь) империя объединяется в единое целое, достигает небывалого могущества. Как никогда ранее ей требуется надёжная защита от кочевых народов. Цинь Ши-хуанди отдаёт распоряжение о строительстве Великой китайской стены вдоль Иншаня. При строительстве используются ранее существовавшие части стены, которые укрепляются, надстраиваются, соединяются новыми участками и удлиняются, участки же, ранее разделявшие отдельные царства, сносятся. Постройкой стены был назначен управлять полководец.
Строительство длилось 10 лет и сталкивалось с многочисленными трудностями. Главной проблемой было отсутствие соответствующей инфраструктуры для строительства: не было дорог, отсутствовала в надлежащих количествах вода и пропитание для участвующих в работах, тогда как их количество достигало 300 тысяч человек. Сама местность была чрезвычайно сложна для столь грандиозного сооружения: стена шла прямо вдоль горной цепи, огибая все отроги, при этом приходилось преодолевать как высокие подъёмы, так и весьма значительные ущелья. Однако именно это обусловило и уникальное своеобразие сооружения — Стена необычайно органично вписана в ландшафт и составляет с ним единое целое.
К строительству привлекались рабы, солдаты, землевладельцы. В отличие от первоначальных глинобитных участков, в период Цинь для строительства начинают применяться каменные плиты, которые укладывались вплотную друг к другу по слоям уплотнённой земли. Каменные конструкции широко использовались при возведении Стены на востоке, там же, где по местным условиям камень был недоступен (западные земли, на территории современных провинций Ганьсу, Шэньси) возводилась большая насыпь. В дальнейшем участки Стены стали облицовываться, для чего использовались камень и кирпич.
Размеры стены разнились по участкам, средние параметры составляли: высота — 7,5 м, высота с зубцами — 9 м, ширина по гребню — 5,5 м, ширина основания — 6,5 м. Зубцы стены, располагающиеся с внешней стороны, имеют простую прямоугольную форму. Составной частью стены являются башни. Некоторые башни, возведённые ещё до строительства стены, были встроены в неё. Такие башни часто имеют ширину меньшую, чем ширина самой стены, и места их расположения случайны. Башни, возводившиеся вместе со стеной, располагались друг от друга на расстоянии до 200 метров (дальность полёта стрелы). Есть несколько видов башен, различающихся по архитектурному решению. Наиболее распространён тип башни в два этажа, прямоугольные в плане. Такие башни имели верхнюю площадку с бойницами. Также в пределах видимости костра (примерно 10 км) на стене располагались сигнальные вышки, с которых велось наблюдение за подступами врага и передавались сигналы. Для проезда в стене было сделано двенадцать ворот, которые со временем укрепились в мощные заставы. .
В период правления династии Хань (206 г. до н. э. — 220 н. э.) Стена была расширена на запад до Дуньхуана. Также была сооружена линия сторожевых башен, уходившая вглубь пустыни, для защиты торговых караванов от набегов кочевников. Те участки Великой Стены, которые сохранились до нашего времени, были построены, в основном, при династии Мин (1368—1644). В эту эпоху основными строительными материалами были кирпич и каменные блоки, делавшие конструкцию более надёжной. За время правления Мин Стена протянулась с востока на запад от заставы Шаньхайгуань на берегу Бохайского залива Жёлтого моря до заставы Юймэньгуань на стыке современных провинций Ганьсу и Синьцзян-Уйгурского автономного района.
Разрушение и реставрация стены
Большая часть стены сейчас разрушается из-за вандализма, а на некоторые участки вандалы наносят граффити. Многие участки разрушаются при выборе площадки стены как площадки для строительства деревень или камня из стены в качестве материала строительства. Многие участки также разрушаются из-за строительства шоссе, железных дорог и прочих протяжённых искусственных объектов.
Сообщается о том, что 70-километровый отрезок стены в уезде Миньцинь провинции Ганьсу на северо-западе страны подвергается активной эрозии. Причина — интенсивные методы ведения сельского хозяйства в Китае, начиная с 1950-х, которые привели к иссушению подземных вод, а в результате этот регион стал главным источником и центром зарождения мощных песчаных бурь. Более 40 км стены уже исчезло, и лишь 10 км пока стоят на своём месте, высота стены в некоторых местах уменьшилась с пяти до двух метров.
В 2007 году на границе Китая и Монголии Уильямом Линдси был обнаружен значительный отрезок стены, который отнесли к периоду правления династии Хань. В 2012 году поиски дальнейших фрагментов стены экспедицией Уильяма Линдси увенчались открытием уже в Монголии потерянного участка.
В 2012 году отрезок стены протяжённостью 36 метров, расположенный в провинции Хэбэй, развалился из-за проливных дождей. При обрушении никто не пострадал. Произошло это 6 августа, но официальное сообщение появилось только 10-го числа.
Видимость Стены с Луны
Данный миф разоблачался не единожды, но до сих пор не искоренён из популярной культуры. Максимальная ширина Стены — 9,1 метра, и она примерно такого же цвета, как и земля, на которой она расположена. Исходя из разрешающей способности оптики (расстояние до объекта к диаметру входного зрачка оптической системы, что составляет несколько миллиметров для человеческого глаза и несколько метров для больших телескопов), только объект, который контрастен по отношению к окружающему фону и имеет размер от 10 километров и более в диаметре (что соответствует 1 угловой минуте), может быть виден невооружённым глазом с Луны, среднее расстояние от которой до Земли составляет 384 393 километра. Примерная ширина Великой Китайской стены, если смотреть на неё с Луны, будет такой же, как у человеческого волоса, если смотреть на него с расстояния в 3,2 километра. Для того чтобы увидеть Стену с Луны потребуется зрение в 17000 раз лучше, чем обычное. Неудивительно, что ни один из астронавтов, побывавших на Луне, никогда не сообщал, что видел стену, будучи на поверхности нашего спутника.
Видимость Стены с Земной орбиты
Более спорным является вопрос, видна ли Великая Китайская стена с орбиты (это приблизительно 160 км над землёй). По утверждению НАСА Стена едва различима, и только при идеальных сопутствующих условиях. Она видна не более, чем прочие искусственные сооружения. Некоторые авторы утверждают, что вследствие ограниченных оптических возможностей человеческого глаза и расстоянию между фоторецепторами на сетчатке, Стену невозможно увидеть даже с низкой орбиты невооружённым глазом, для этого потребовалось бы зрение в 7,7 раза более острое, чем обычное.
Астронавт Уильям Поуг, будучи на борту Скайлэб, первоначально подумал, что увидел Стену, но оказалось, что он видел Великий канал Китая неподалёку от Пекина. Стену он смог разглядеть с помощью бинокля, но отметил, что без него Стена была не различима. Астронавт, а впоследствии сенатор США, Эдвин Гарн утверждал, что видел Стену невооружённым глазом с орбиты, будучи на борту Спейс шаттла в 1985 году, но его слова подвергались сомнению несколькими астронавтами. Юджин Сернан также заявлял: «С орбиты Земли высотой от 160 до 320 километров, Великая Китайская стена действительно видна невооружённым глазом». Эдвард Лу, член экипажа МКС-7 Международной космической станции, добавлял, что «она видна менее, чем много других объектов. И вы должны определённо знать, куда смотреть».
В 2001 году Нил Армстронг заявил насчёт своего пребывания на борту Аполлон-11: «Я не верю, по крайней мере что касается моих собственных глаз, что есть какой-либо искусственный объект, который я мог бы увидеть. И я не знаю никого, кто признался бы мне, что видел Великую Китайскую стену с земной орбиты… Я спрашивал разных людей, особенно парней, которые много раз пролетали над Китаем в дневное время, и никто из них её не видел».
NGC 2730
NGC 2730 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Боккха Цийн пен
Видимость Стены с Земной орбиты
Лерой Чиао, американо-китайский астронавт, сделал фотографию Стены с борта Международной космической станции. Она была столь неразличима, что Чиао даже не был уверен, её ли он сфотографировал. Основываясь на этой фотографии, китайская газета «China Daily» сообщила, что Стена может быть видна из космоса невооружённым глазом при наличии благоприятных условий наблюдения и если знать, куда смотреть. Однако, разрешение фотокамеры может быть значительно больше, чем у зрительной системы человека, там другая оптика, и фотографические свидетельства не могут быть ответом на вопрос о возможности различения Стены человеческим глазом.
NGC 2730
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Боккха Цийн пен
Интересные факты
-->
NGC 2730
Хьажа кхин а
2730 2730
Боккха Цийн пен
Хьажоргаш
Категори:Архитектура
Санта-Барбара-ду-Тугуриу
Санта-Барбара-ду-Тугуриу — Бразилин Минас-Жерайс штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Минас-Жерайс штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Эль Эстабло (Селая)
Эль Эстабло — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Эстабло лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Михайловкан кӀошт (Приморьен мохк)
Михайловкан кӀошт (Михайловский район) — Приморьен мехкан муниципалан кӀошт.
Административан центр — Михайловка.
Билгалдахарш
Категори:Приморьен мохк Категори:Российн кӀошташ
Яблоново (Пильскан повет)
Яблоново  — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Шомохта
Шомохта (Шомохта) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Ковернинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 0 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Ковернинан кӀоштан нах беха меттигаш
Буди (Седлецкан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Пюмезана (Павия)
Пюмезана — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
HD153947
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Калиманци (Благоевградан область)
Калиманци  — Болгарин Благоевградан областера эвла. Сандански йукъараллин йукъайогӀу.
HD153947
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Калиманци (Благоевградан область)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Благоевградан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Сен-ПгӀиват-де-Шамкло
Сен-ПгӀиват-де-Шамкло — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — ГагӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ГагӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Тимоховщина
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш Категори:Пружанин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Магистральная
Магистральная (Магістральная) — Белоруссин Минскан областан Смолевичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш Категори:Смолевичин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Вокло
Вокло — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Борихино (Москохан область)
Борихино (Борихино) — Российн Федерацин Москохан областан Клинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Клинан кӀоштан нах беха меттигаш
Недогарки (Кировоградан область)
Недогарки — Украинин Кировоградан областан Александрин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Александрин кӀоштан нах беха меттигаш
Баллиджа (Дуьздже)
Хьажоргаш
Категори:Дуьздже провинцин нах беха меттигаш
Категори:Дуьздженан кӀоштан нах беха меттигаш
Инджесу (Силван)
Инджесу (İncesu) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Дийарбакир провинцин (ил) Силваннан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Баллиджа (Дуьздже)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Инджесу (Силван)
Хьажоргаш
Категори:Дийарбакир провинцин нах беха меттигаш
Категори:Дийарбакир провинцин микрокӀошташ
Балазуьк
Балазуьк — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — АгӀдеш.
Инджесу (Силван)
Хьажоргаш
Категори:Силванан микрокӀошташ
Категори:Силванан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
БуьсьегӀ-Боффи
БуьсьегӀ-Боффи — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Лакха Вьенна.
Географи
.
Локалита Сан Бенедето (Кремона)
Локалита Сан Бенедето — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ясни Поляна (Приморьен мохк)
Ясная Поляна (Ясная Поляна) — Приморьен мехкан Дальнереченскан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (78%), украинаш (22%).
Билгалдахарш
Категори:Дальнереченскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Рудна-Мала (Нижнесилезин воеводалла)
Рудна-Мала  — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Уомоморто II (Кампобасо)
Уомоморто II — Италин Молизе регионан  коммунера эвла.
Рудна-Мала (Нижнесилезин воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Уомоморто II (Кампобасо)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Рудна-Мала (Нижнесилезин воеводалла)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Копейково
Копейково — Украинин Одессин областан Березовкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Березовкан кӀоштан нах беха меттигаш
Веинтидос де Септьембре (Наутла)
Веинтидос де Септьембре — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Веинтидос де Септьембре лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Маслы
Маслы (Маслы) — Кировн областан Кильмезан кӀоштара эвла.
Веинтидос де Септьембре (Наутла)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Маслы
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Веинтидос де Септьембре (Наутла)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Маслы
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (87%), удмурташ (10%).
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Кильмезан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Дуьзкоьй (Салипазари)
Дуьзкоьй (Düzköy) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Самсун провинцин (ил) Салипазаринан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Самсун провинцин нах беха меттигаш
Категори:Самсун провинцин микрокӀошташ
Категори:Салипазаринан микрокӀошташ
Категори:Салипазаринан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Бертолд (Къилбаседа Дакота)
Бертолд  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилбаседа Дакота штатера гӀала.
Истори
Бертолд гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа Дакота штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Бендзин (Пйотрковскан повет)
Бендзин  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Бразий (коммуна, Арад)
Бразий — Румынин Арад жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Арад жудецан коммунаш
Казакай
Казакай — Кхазакхстанан Актобен областан Хобдинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Актобен областан нах беха меттигаш Категори:Хобдинан кӀоштан нах беха меттигаш
Бивио Пицоли (Л'Аквила)
Бивио Пицоли  — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Пиков (эвла)
Пиков — Украинин Винницан областан Хмельникан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Хмельникан кӀоштан нах беха меттигаш
Павшински (Верхни Тойман кӀошт)
Павшински (Павшинская) — Российн Федерацин Архангельскан областан Верхни Тойман кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Верхни Тойман кӀоштан нах беха меттигаш
Генефер (Юта)
Генефер  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Юта штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Юта штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Нове Кописти
Нове Кописти (Nové Kopisty) — Чехин Устецан мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Устецан мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Екатериновка (Долгорукован кӀошт)
Екатериновка (Екатериновка) — Российн Федерацин Липецкан областан Долгорукован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Долгорукован кӀоштан нах беха меттигаш
Мескирх
Мескирх (Meßkirch) — Германин Баден-Вуьртемберг латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Баден-Вуьртемберг латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ла Луз (Силао)
Географи
Ла Луз лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Баничан
Баничан — Болгарин Благоевградан областера эвла. Гоце-Делчев йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Благоевградан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Андреевски (Соколан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Орбоешть
Орбоешть — Румынин Яломица жудецан коммунера эвла.
Андреевски (Соколан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Вологдин областан Соколан кӀоштан нах беха меттигаш
Орбоешть
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Яломица жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Нови Кузурба
Нови Кузурба (Новая Кузурба) — Российн Федерацин Красноярскан мехкан Ужуран кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Ужуран кӀоштан нах беха меттигаш
Мокрово (Пушкински Горин кӀошт)
Мокрово (Мокрово) — Российн Федерацин Пскован областан Пушкински Горин кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пушкински Горин кӀоштан нах беха меттигаш
Клюшники
Клюшники (Клюшники) — Российн Федерацин Орёлан областан Ливнин кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ливнин кӀоштан нах беха меттигаш
Сосновка (Балтайн кӀошт)
Сосновка (Сосновка) — Российн Федерацин Саратовн областан Балтайн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москваца нийса лелаш ду. Сахьтан аса ю UTC+3.
NGC 2731
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
2731 2731
Сосновка (Балтайн кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Балтайн кӀоштан нах беха меттигаш
Диди-Плеви
Билгалдахарш
Категори:Хашурин муниципалитетан нах беха меттигаш
Лас Маргаритас (Пахапан)
Лас Маргаритас — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лас Маргаритас лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Иковски (Курганан область)
Иковски (Иковское) — Российн Федерацин Курганан областан Белозерскан кӀоштара эвла.
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Курганан областан Белозерскан кӀоштан нах беха меттигаш
Сен-ГӀоман-де-КодьегӀ
Сен-ГӀоман-де-КодьегӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — ГагӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ГагӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Санта-Бранка
Санта-Бранка — Бразилин Сан-Паулу штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Сан-Паулу штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Зыковски
Зыковски (Зыковская) — Российн Федерацин Тверан областан Калязинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Калязинан кӀоштан нах беха меттигаш
БуьсьегӀ-Галан
БуьсьегӀ-Галан — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Лакха Вьенна.
Географи
.
Эль Запотал, Эрманос Балдерас (Лердо де Техада)
Эль Запотал, Эрманос Балдерас — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Казе Кьеза Векия (Римини)
Казе Кьеза Векия — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Эль Запотал, Эрманос Балдерас (Лердо де Техада)
Географи
Эль Запотал, Эрманос Балдерас лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Бан (коммуна)
Географи
.
Эль Запотал, Эрманос Балдерас (Лердо де Техада)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Казе Кьеза Векия (Римини)
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Сойукбулаклар
Сойукбулаклар (Soyuqbulaqlar) — Азербайджанан Агстафан кӀоштара эвла.
Эль Запотал, Эрманос Балдерас (Лердо де Техада)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Сойукбулаклар
Билгалдахарш
Категори:Агстафан кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Эстабло, Алехандро Маркокио Родригез (Гуанахуато)
Эль Эстабло, Алехандро Маркокио Родригез — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Эстабло, Алехандро Маркокио Родригез лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Эль Запотал, Эрманос Балдерас (Лердо де Техада)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Каменица (Благоевградан область)
Каменица  — Болгарин Благоевградан областера эвла. Струмяни йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Благоевградан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Явори (Великопольскан воеводалла)
Явори  — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
HD153948
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Порубаи (Полтаван кӀошт)
Порубаи — Украинин Полтаван областан Полтаван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Полтаван кӀоштан нах беха меттигаш
Волавле
Волавле — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Буди-Аугустовски
Буди-Аугустовски — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Уомоморто III (Кампобасо)
Уомоморто III — Италин Молизе регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Молизе регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Павловски (Верхни Тойман кӀошт)
Павловски (Павловская) — Российн Федерацин Архангельскан областан Верхни Тойман кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Верхни Тойман кӀоштан нах беха меттигаш
Студеново (Ярославлан область)
Студеново (Студеново) — Российн Федерацин Ярославлан областан Ярославлан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ярославлан областан Ярославлан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Ясни Поляна (Анучинан кӀошт)
Ясная Поляна (Ясная Поляна) — Приморьен мехкан Анучинан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Малое Залужье
Малое Залужье (Малое Залужжа) — Белоруссин Минскан областан Смолевичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Смолевичин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Батакличифтлик (Дуьздже)
Батакличифтлик (Bataklıçiftlik) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Дуьздже провинцин (ил) Дуьздженан кӀоштара эвла.
Пюсоньо (Сондрио)
Пюсоньо — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Батакличифтлик (Дуьздже)
Хьажоргаш
Категори:Дуьздже провинцин нах беха меттигаш
Категори:Дуьздженан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Борозда (Москохан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Клинан кӀоштан нах беха меттигаш
Бендзин (Радомщанскан повет)
Бендзин  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Казалинск
Казалинск — Кхазакхстанан Кызылордан областан Казалинскан кӀоштара гӀала.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Чабахи (Пружанин кӀошт)
Чабахи (Чабахі) — Белоруссин Брестан областан Пружанин кӀоштара эвла.
NGC 2732
NGC 2732 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Чабахи (Пружанин кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
NGC 2732
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
2732 2732
Чабахи (Пружанин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш Категори:Пружанин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Генксвилл (Юта)
Генксвилл  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Юта штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Юта штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Нерубайка
Нерубайка — Украинин Кировоградан областан Голованевскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Голованевскан кӀоштан нах беха меттигаш
Бориха (Нижни Новгородан область)
Бориха (Бориха) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Ковернинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 17 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Ковернинан кӀоштан нах беха меттигаш
Диди-Сативе
Диди-Сативе (დიდი სატივე) — Гуьржийчоьнан Шида-Картлин Хашурин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 293 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Хашурин муниципалитетан нах беха меттигаш
Лидовка (Одессин область)
Лидовка — Украинин Одессин областан Березовкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Березовкан кӀоштан нах беха меттигаш
Ла Луз де Кинтана (Абасоло)
Ла Луз де Кинтана — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Луз де Кинтана лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Надеждинскан кӀошт
Надеждинскан кӀошт (Надеждинский район) — Приморьен мехкан муниципалан кӀошт.
Административан центр — Вольно-Надеждински.
Билгалдахарш
Категори:Приморьен мохк Категори:Российн кӀошташ
Адюшкино
Адюшкино (Адюшкино) — Российн Федерацин Ивановн областан Пучежан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пучежан кӀоштан нах беха меттигаш
Орбяска-де-Жос
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Телеорман жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Локалита Сан Бово (Алесандрия)
Локалита Сан Бово — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Стари Сарайкино
Старое Сарайкино (Старое Сарайкино) — Российн Федерацин Саратовн областан Балтайн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Сен-Себастьян-д'ЕггӀефей
Сен-Себастьян-д'ЕггӀефей — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — ГагӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ГагӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Стари Сарайкино
Хьажоргаш
Категори:Балтайн кӀоштан нах беха меттигаш
Новоракитка
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.