cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Белья Аурора (Саюла де Алеман)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Лагуна дел Фортуньо (Идальготитлан)
Лагуна дел Фортуньо — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Белья Аурора (Саюла де Алеман)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Лагуна дел Фортуньо (Идальготитлан)
Географи
Лагуна дел Фортуньо лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Йукариоьздек (Тутак)
Йукариоьздек (Yukarıözdek) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан АгӀри провинцин (ил) Тутакан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:АгӀри провинцин нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Крашув
Крашув — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Каминске-Плишки
Каминске-Плишки — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
HD126366
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Заменгоф, Людвик Лазарь
Лю́двик Ла́зарь За́менгоф, йа Лазарь Маркович Заменгоф (לײזער לוי זאַמענהאָף — Лейзер Лейви Заменгоф; Ludwik Łazarz Zamenhof; Ludoviko Lazaro Zamenhof; 1859 шеран 15 декабрь, Белосток — 1917 шеран 14 апрель, Варшава) — жуьгтий лор а, лингвист а, эсперанто меттан кхоллархо. Иштта вевзаш ву Доктор Эсперанто цӀарца. И псевдоним йазйира цо 1887 шарахь шен книга арахецча «Халкъашна йуккъера мотт». И книга йара мотт кхолларан бахьанаш дуьйцуш а, и мотт Ӏамабеш а.
<!--
Биографи
Лазарь Маркович Заменгоф (при рождении Лейзер Мордхович Заменгов) родился в городе Белостоке Гродненской губернии Российской империи, первым ребёнком в семье преподавателя реального училища Марка Фабиановича Заменгофа и Розалии Шолемовны Заменгоф. Марк Фабианович Заменгоф публиковал в газете «Гацефира» работы по филологии древнееврейского языка, составил учебные пособия на иврите по еврейскому вероучению, географии и языкознанию. Родители поженились в 1858 году, за год до рождения сына. Позже в семье родились ещё пятеро сыновей (Феликс, Герш, Генрик, Леон и Александр) и пять дочерей (Фейгл (Фаня), Гитл, Сура-Двойра, Мина и Ида). Разговорными языками в семье были идиш и русский. В 1873 году семья переехала в Варшаву. В августе 1874 года Заменгоф поступил в четвёртый класс 2-й мужской гимназии.
Хотя большинство населения Белостока составляли говорящие на идише евреи, в нём также проживали поляки, немцы и белорусы. Межэтнические отношения в городе были достаточно напряжёнными, и это расстраивало молодого Людвика. Он полагал, что главная причина ненависти и предрассудков лежала во взаимном непонимании, вызванном отсутствием одного общего языка, который играл бы роль нейтрального средства общения между людьми, принадлежащими к разным народам и говорящими на разных языках.
Ещё в гимназии в Варшаве Заменгоф предпринял попытки создать международный язык с очень богатой, но также очень сложной грамматикой. Когда он изучил английский (уже после немецкого, французского, латыни и греческого), он решил, что международный язык должен иметь сравнительно простую грамматику с широким использованием суффиксов и префиксов для образования производных слов.
К 1878 году его проект «Lingwe uniwersala» был практически завершён. 17 декабря Заменгоф с гимназическими друзьями отпраздновал создание языка. Однако Заменгоф в то время был слишком молод, чтобы опубликовать свою работу. Вскоре после окончания гимназии он начал изучать медицину в Москве, а затем в Варшаве. В 1885 году Заменгоф окончил университет и занялся медицинской практикой в качестве окулиста в местечке Вейсеяй (Сувалкского уезда), где жила семья его сестры Фейгл (Фани) Пиковер, с 1886 года — в Плоцке (ныне в Польше). Работая врачом, он продолжал совершенствовать проект международного языка.
В течение двух лет он пытался собрать средства на публикацию книги с описанием своего международного языка, пока не получил финансовую помощь от своего будущего тестя Александра Зильберника. В 1887 году брошюра под названием «''Д-ръ Эсперанто. Международный языкъ. Предисловіе и полный учебникъ» («D-ro Esperanto. Lingvo internacia. Antaŭparolo kaj plena lernolibro''») была опубликована на русском языке. За русским учебником последовали издания на польском, французском и немецком. Среди эсперантистов этот учебник известен как Первая книга (Unua libro).
В надежде найти лучшую зарплату, Заменгоф в октябре 1893 приехал в Гродно, где открыл офтальмологический кабинет в доме № 4 по улице Полицейской. В Гродно Заменгоф не только имел частную врачебную практику, но также участвовал в работе врачебного общества Гродненской губернии. Он также был помощником судьи в ведомственном Суде Гродно. По исследованиям белорусского историка Ф. Игнатовича, Заменгоф «участвуя в процессах, отличался своей принципиальностью и строгостью». Заменгоф покинул Гродно в октябре, и до 8 декабря 1897 он поселился в Варшаве, в небогатом еврейском квартале.
Для Заменгофа язык эсперанто был не просто средством общения, но и способом распространения идей. Он хотел проповедовать идею мирного сосуществования различных народов и культур. Заменгоф даже разработал учение «Homaranismo» (Гомаранизм), чтобы распространять эти идеи.
Заменгоф был первым переводчиком художественной литературы с естественных языков на эсперанто и первым поэтом на эсперанто, «ещё в колыбели обручившим эсперанто с поэзией». Его стихи проникнуты идеями братства народов и религиозностью.
Заменгоф скончался 14 апреля 1917 года в оккупированной германскими войсками Варшаве и был похоронен 16 апреля на варшавском еврейском кладбище.
Семья
Род Заменгофов происходил из Курляндской губернии, откуда в 1858 году через Гродно и Тыкоцин прибыл с семьёй в Белосток дед будущего лингвиста — учитель, привеженец еврейского просветительского движения Хаскала Шрога-Файвл Заменгоф (1800/1801—1861).
Катран (Йенипазар)
Катран (Katran) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Биледжик провинцин (ил) Йенипазаран кӀоштара эвла.
Заменгоф, Людвик Лазарь
Семья
Шрога-Файвл Заменгоф (Fabian Zamenhof, известен также как Фабиан Вольфович Заменгоф, 1800 или 1801 −1861) — еврейский учитель и переводчик, приверженец еврейского просветительского движения Хаскала, отец Мордхе Файвеловича Заменгофа и дед Л. Л. Заменгофа. Происходил из Курляндской губернии, откуда в 1858 через Гродно и Тыкоцин прибыл с семьёй в Белосток, где в 1859 родился его внук — Л. Л. Заменгоф.
Катран (Йенипазар)
Хьажоргаш
Категори:Биледжик провинцин нах беха меттигаш
Заменгоф, Людвик Лазарь
Дети
Сын: Дочери:
Катран (Йенипазар)
Хьажоргаш
Категори:Биледжикан Йенипазаран кӀоштан нах беха меттигаш
Заменгоф, Людвик Лазарь
Публикациш
-->
Катран (Йенипазар)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Заменгоф, Людвик Лазарь
Заменгофан де
Заменгофан Вина терахь — 15 декабрь — дуьне ма-ду даздаеш ду эсперантисташ. Цара олу цунах Zamenhofa Tago. Оцу динахь эсперантисташ кечйо концерташ а, книгийн выставкаш а, кхийолу мероприятиш а.
Памятникаш
Масийтта гӀаланехь хӀоттийна Заменгофан памятникаш. Царна йукъахь:
Ле Корти (Мантова)
Ле Корти  — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Торе Пичентина (Салерно)
Торе Пичентина — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Словики (Калискан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Погорельцы (Белорусси)
Погорельцы (Пагарэльцы) — Белоруссин Минскан областан Несвижан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш Категори:Несвижан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Забава (Кобринан кӀошт)
Забава (Забава) — Белоруссин Брестан областан Кобринан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш Категори:Кобринан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Парктон (Къилбаседа Каролина)
Парктон  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилбаседа Каролина штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа Каролина штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Тирна (Загоре-об-Сави)
Тирна  — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Каршидоьнгел (Айваджик)
Каршидоьнгел (Karşıdöngel) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Самсун провинцин (ил) Айваджикнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Самсун провинцин нах беха меттигаш
Категори:Самсун провинцин микрокӀошташ
Категори:Айваджикнан микрокӀошташ
Категори:Айваджикнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Трояново (Старозагоран область)
Трояново  — Болгарин Старозагоран областера эвла. Раднево йукъараллин йукъайогӀу.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Старозагоран областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Прати (Бреша)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Альпиньяно
Альпиньяно — Италин Пьемонт регионера коммуна. Лаьтташ йу Турин провинцехь.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Пьемонт йукъара гӀаланаш
Паспарта
Паспарта (Паспарта) — Республика Алтайн Улаганан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: алтайш (96%).
Билгалдахарш
Категори:Улаганан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Республика Алтайн нах беха меттигаш
NGC 1483
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
1483 1483
Комаров (Ивано-Франковскан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Галичан кӀоштан нах беха меттигаш
Есильское
Есильское — Кхазакхстанан Къилбаседа-Кхазакхстанан областан Есиланан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Есиланан кӀоштан нах беха меттигаш
Михылаша (Теленештин кӀошт)
Михылаша (, Mihălașa) — Молдавин Теленештин кӀоштара эвла.
Литература
Категори:Теленештин кӀошт кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Молдавин нах беха меттигаш
Моринген
Моринген — Германин Лаха Саксони латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Лаха Саксони латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Мозечений-Вале
Мозечений-Вале — Румынин Арджеш жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Арджеш жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Казали Брайде (Удине)
Казали Брайде — Италин Фриули-Венеция-джулия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Фриули-Венеция-джулия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ясенки (Воронежан область)
Ясенки (Ясенки) — Российн Федерацин Воронежан областан Боброван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Боброван кӀоштан нах беха меттигаш
Михнице
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Къилба Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
БагӀларалти (Йилдирим)
БагӀларалти (Bağlaraltı) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Бурса провинцин (ил) Йилдиримнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Бурса провинцин нах беха меттигаш
Категори:Бурса провинцин микрокӀошташ
Категори:Йилдиримнан микрокӀошташ
Категори:Йилдиримнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Азарниково
Азарниково (Азарниково) — Российн Федерацин Тверан областан Калининскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Вильне Життя
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Азарниково
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Вильне Життя
Хьажоргаш
Категори:Кривой Роган кӀоштан нах беха меттигаш
Азарниково
Хьажоргаш
Категори:Тверан областан Калининскан кӀоштан нах беха меттигаш
Воскресенски (Лежневан кӀошт)
Воскресенски (Воскресенское) — Российн Федерацин Ивановн областан Лежневан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Лежневан кӀоштан нах беха меттигаш
Осоково (Брилякован йуьртан меттиг)
Осоково (Осоково) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Городецан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 17 стаг (къоларг2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Городецан кӀоштан нах беха меттигаш
Дин (Техас)
Дин  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Техас штатера гӀала.
Истори
Дин гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Техас штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Захоперски
Захоперски (Захоперский) — Российн Федерацин Волгоградан областан Урюпинскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла лаьтта Оьрсийн акъарин къилба-малхбалехь, океанашна а, хӀордашна а гена. Цундела областан климат континенталан, шийла, кӀезиг ло долуш Ӏаьнца а, йеха, йовха, йекъа аьхкенца йу. БӀаьсте йоца, гуьйре йовха, йекхна йу. Маьлхан йовхонан дукхаллийца ГӀирман къилба бердал оьшуш йац.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Урюпинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Анисимово (Чердынан кӀошт)
Анисимово (Анисимово) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Чердынан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Малхбузера догӀучу хӀаваийн массийн новкъахь долчу Басеги дукъо, массо Урало санна, лекха дацахь а, дикка сацадо Атлантикин хӀаваъ малхбалехьа даржарах. Мехкан климататан амалехь континенталла йу, цуьнан бахьна дукха хьолахь бӀаьста догӀу арктикин хӀаваъ ду. Каран хӀордан шийла мох къаьста кӀезиг тӀаналлийца, Атлантикин хӀаваан массаш, бӀостанехьа, тӀуналла дукха йолуш ду (700—800 мм шарахь гергга). Махкахь дикка йовха аьхке йу, цхьадолчу шерашкахь уггар шийла бутт февраль хуьлу. Ах йочанаш ло кепара хуьлу. ДогӀанаш дукхахдерг сентябрехь а, июнехь а хуьлу, малхбузен басешкахь алсама дакъа — августехь хуьлу. Минимум йочанаш йогӀу февралехь а, декабрехь а. Аьхка лаьмнашкахь стигал къекъаш догӀанаш оьху. Мехкан амалехь йу сих-сиха хуьлу аьхкенан дохк, уьш наггахь масех дийнахь лаьтта.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Чердынан кӀоштан нах беха меттигаш
КлегӀи (Кот-д’ОгӀ)
КлегӀи — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди регионехь. Коммунан департамент — Кот-д’ОгӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Кот-д’ОгӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
ОмьекугӀ
ОмьекугӀ (Omiécourt) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сомма.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сомма департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Пижанцы (Кировн область)
Пижанцы (Пижанцы) — Кировн областан Пижанкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: марийш (100%).
Кожушки (Орёлан область)
Кожушки (Кожушки) — Российн Федерацин Орёлан областан Колпнан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Колпнан кӀоштан нах беха меттигаш
Грушевка (Тамбовн область)
Грушевка (Грушевка) — Российн Федерацин Тамбовн областан Инжавинан кӀоштара эвла.
Климат
Ӏаламан а, ландшафтийн а амалаш йоьзна йу цуьнан географин хьолах – эвла лаьтта Оьрсийн акъарин йуккъехь, цунна тӀиера акъарин муьлххачу дозане эзар километр йу. Алсама хуьлу долу континенталан барамера хӀаваъ, Эвла хӀордашна гена латтарех доьзна ду. Цуо областан климат барамера континенталан йо. Окан-Донан акъари тӀехь климат алсама континенталан йу, уллорчу гунаш тӀехьчулла. Эвла лаьтта кӀеззиг къилбаседехьа Сибрехан а, Азорийн а максимумашна йуккъехь долчу лакхарчу Ӏаткъаман дукъал, цундела бу кхузахь луларчу Владимирехь йа Рязанехьчул алсама, гӀийлачу мехца, бекхна хенан хӀоттам. Оцун тӀе мехаш дукхах дерг къилбан а, къилба-малхбален а ду, бӀаьста а, Ӏай а муххале а. оцу агӀора хьокху аьхка а, бӀаьста а йокъаллин мехаш, ткъа Ӏай – дарц.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Инжавинан кӀоштан нах беха меттигаш
Барки-Брео (Кунео)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Колония Фраксионамьенто эль Пуенте (Селая)
Колония Фраксионамьенто эль Пуенте — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Эль Бариялито (Котастла)
Эль Бариялито — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Бариялито лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
NGC 1484
NGC 1484 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
1484 1484
Сент-ОппогӀтуьн-дуь-Боск
Сент-ОппогӀтуьн-дуь-Боск — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀ.
Билгалдахарш
Категори:ЭгӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Новосибирск
Новосиби́рск — бахархойн дукхалица кхозулгӀа йокхалица кхойтазулгӀа меттигехь йолу Российн гӀала, цунна ю гӀалин гуо статус. Сибиран федералан гуонан, Новосибирскан областан цунна йукъайогӀуш йолу Новосибирскан кӀоштана а административан центр; кхин гӀала ю Новосибирскан агломерацин центр — Сибирера йокха гӀала.
Стари Майна
Стари Майна (Старая Майна) — Российн Федерацин гӀалин кепара эвла, Ульяновскан областан Стари Майнан кӀоштан административан центр.
Новосибирск
Бахархойн дукхалла 1 523 801 адам (2013 шо).
Стари Майна
Климат
Климат барамера континенталан, шийлачу Ӏаьца, йовхачу аьхкенца. Регионан климатан башхалла йу йоца йекъа бӀаьсте. Ульяновскан областан гуьйре, йовха; лайн чкъор хӀутту ноябран шолгӀачу декхъехь. Уггаре шийла бутт — январь. Ӏа лайне ду, сих-сиха техка температурашца (атлантикин циклонаш хийцало арктикин хӀаваан массашца), лаьтта ноябрера март йуккъе баххалц областан къилба кӀошташкахь, ткъа Ӏаьнан-бӀаьстенан муьрехь йогӀа Воейковн сема, цуо Ӏаткъам бо меттигерчу климатна. Январан йуккъера температура −12 °C, июлан +20 °C. Аьхкенан хенан-хӀоттам хуьлу май беттан йуккъехь. Аьхке, йовха хуьлу кӀезиг лела азин антициклонан Ӏаткъам бахьнехь. Июлехь, йуккъера барам, 5 де 22 °C йуккъера температура а, сов а йолуш хуьлу. Йочанаш областан къилбехьа 350 мм тӀиера, къилбаседа-малхбузехь 500 мм кхаччалц. Аьхка догӀнаш цхьаьнаэшшара ца хуьлу, амма догӀучу хенахь стигал къекъаш, доцца догӀу. Регионехь йуькъаллаш кӀезиг ца хуьлу. Вегетацин мур лаьтта 180 де гергга.
Новосибирск
Йиллина 1893 шарахь, гӀала статус ю 1903 шарахь дуьйна.
Махбаран а, гӀуллакхийн а, культурин а, промышленан а, транспортан а Ӏилмана а федеральни центр.
Стари Майна
Хьажоргаш
Категори:Стари Майнан кӀоштан нах беха меттигаш
Новосибирск
Билгалдахарш
Категори:Российн гӀаланаш
Дизи (Местин муниципалитет)
Дизи (დიზი) — Гуьржийчоьнан Самегрело — Земо-Сванети Местин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 65 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Местин муниципалитетан нах беха меттигаш
Белья Аурора (Темпоал)
Белья Аурора — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Белья Аурора лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Эль Перо (Коюка де Каталан)
Эль Перо — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Перо лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Кломо
Кломо — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди регионехь. Коммунан департамент — Кот-д’ОгӀ.
Географи
.
Лагуна Испалука (Зонголика)
Лагуна Испалука — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лагуна Испалука лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Каминске-Яски
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Пеки (Минас-Жерайс)
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Минас-Жерайс штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Аббасгоьл (Тузлуджа)
Аббасгоьл (Abbasgöl) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан ИгӀдир провинцин (ил) Тузлуджанан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:ИгӀдир провинцин нах беха меттигаш
Категори:Тузлуджанан кӀоштан нах беха меттигаш
HD126438
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Аббасгоьл (Тузлуджа)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
HD126438
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Словики (Конинскан повет)
Словики  — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Стеркув
Стеркув — Польшин Лебушанийн воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лебушанийн воеводаллин нах беха меттигаш
Тисовець (Добреполе)
Тисовець  — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Мормерланд
Мормерланд — Германин Лаха Саксони латтана йукъара коммуна.
Омон (Сомма)
Омон (Aumont (Somme)) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сомма.
Мормерланд
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Омон (Сомма)
Географи
.
Мормерланд
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Лаха Саксони латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Казали Брата (Удине)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Фриули-Венеция-джулия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Казанджили (Айваджик)
Казанджили (Kazancılı) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Самсун провинцин (ил) Айваджикнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Самсун провинцин нах беха меттигаш
Категори:Айваджикнан микрокӀошташ
Каваджик (Йенипазар)
Каваджик (Kavacık) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Биледжик провинцин (ил) Йенипазаран кӀоштара эвла.
Казанджили (Айваджик)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Каваджик (Йенипазар)
Хьажоргаш
Категори:Биледжикан Йенипазаран кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Краюв (Нижнесилезин воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Ранчо Пахаритос (Пасо дел Мачо)
Ранчо Пахаритос — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ранчо Пахаритос лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Трынково (Старозагоран область)
Трынково  — Болгарин Старозагоран областера эвла. Раднево йукъараллин йукъайогӀу.
Ранчо Пахаритос (Пасо дел Мачо)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Трынково (Старозагоран область)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Альтавилла-Монферрато
Альтавилла-Монферрато — Италин Пьемонт регионера коммуна. Лаьтташ йу Алессандри провинцехь.
Трынково (Старозагоран область)
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Старозагоран областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Альтавилла-Монферрато
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Пьемонт йукъара гӀаланаш
Даьтта доккху баӀ
Даьтта доккху баӀ  (Cárthamus tinctórius ), (Софлор) — цхьаьна шеран орамат; Седа-зезагийн я Чолхезезагийн доьзалера Сафлор тайпана кеп. Шира даьттан а, басаран а культура (Шира Мисрахь лелош хилла бехчалгаш басар еш муми ечу хенахь).
Ботаникан сурт
Локхалла 0,4—1,5 м йолу цхьаьна шеран, наггахь шина шеран орамат.
ГӀад нийса, геннашца, кӀаййуо къаьгна.
ГӀаш деха-ланцетан, рогӀехь лаьтташ, даккхий, йист дийна йолуш, гӀеххьа хевшина, йисттехула гӀеххьа кӀохцалш долуш.
Зезагаш турбакепара, пхиъ дакъа долуш, цӀие, можа, цӀехо-можа. Заза — тускар.
ХӀу — кӀай, дерзина, къега буьртиг, овалан-беасенан кеп гӀийла агӀонашкахь аратаьӀна сенашца.
Химин хӀоттам
Зезагаш чохь карийна халконан гликозидаш: картамин, изокартамин, картамидин-5-гликозид, 7-гликозид лютеолина.
Даьтта доккху баьӀшан хӀушца ду 60 % (кхечу хаамашца, 25—37 % ) ах дакъалуш долу хьена даьтта.
Торе Раймонди-Петрула (Козенца)
Торе Раймонди-Петрула — Италин Калабри регионан  коммунера эвла.
Даьтта доккху баӀ
Баржар
Кхуьу акха (асар) а, буьйш а лелабо.
Ранчо Пахаритос (Пасо дел Мачо)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Торе Раймонди-Петрула (Козенца)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Даьтта доккху баӀ
Баржар
Кхуьу, лелабо Мисрахь, Испанехь, Цийхь, АЦШ, Къилба Америкехь, Африкехь. ССРС хиллачу махкахь кхуьу Кавказехь, Туркменехь, Курскан, Харьковн, Полтаван, Херсонан областийн цхьацца меттигашкахула, ГӀирмахь.
Заболотье (Сергиев Посадан кӀошт)
Заболотье (Заболотье) — Российн Федерацин Москохан областан Сергиев Посадан кӀоштара эвла.
Даьтта доккху баӀ
Лелабар
Даьтта доккху баьӀийн мотт кепара зезагаш леладо зуламе доцу можа, цӀие, шафранан басарш дан, царна юкъахь ду юурган промышленностехь лелориш а, масала, карамель еш.
Заболотье (Сергиев Посадан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Даьтта доккху баӀ
Лелабар
Даьтта доккху баьӀийн жазца ду шиъ коьрта басаран пигменташ — можа а, цӀиен а беса.
Заболотье (Сергиев Посадан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Даьтта доккху баӀ
Лелабар
Можа пигмент — сафлоргель — лору кӀезиг мехала, дукха хьолахь дӀайоккху жазан массан хи а кхорзуш. Даьтта доккху баьӀийн цӀиен хӀума — картамин — хи чохь хала еша. Эфир юкъахь картамин яшне а ца еша, амма атта еша спирт а, щелочаш (нашатыран спирт чохь) а чохь. Цул сов, ду кхин а цхьа могӀа пигменташ оццу бесийн.
Даьтта доккху баӀ лелабо даьттан культура санна, даьтта леладо маргарин беш.
Даьтта доккху баьӀийн зезагаш леладо зезагийн чай деш.
Медицинехь — леладо чоьна хуьлийта, хӀатӀдолийта, симбоккху гӀирс санна.
Косметологехь
Басаран даьтта доккху баӀан сурсатех косметологехь чӀогӀа мехала лору даьтта доккху баӀан даьтта. Цуьнца алсама ду организмехь синтез ца хуьлу линолийн мусталла (80 % гергга). Линолийн мусталла цӀийн пхенашна саттаралла ло, организман белхан ладаме процессаш нисйо, тӀуналлин эффект ю, горге дегӀах дулу.
Басаран даьтта доккху баӀан даьттано дегӀан чкъор кӀаддо, тодо, цунна дааран аткъам бо, тойо клеткийн функци, цӀий лелар, шелонан дуьхьало йо, лакхара тӀуналла латтаяран а, и нисъяран а болх бо.
Цул сов, басаран даьтта доккху баӀа жигара чкъоьрийн пардонашна кӀорге чекхйоккху косметикан гӀирсийн кхин компоненташ.
Билгалдахарш
Категори:ВирбаӀанан Категори:Чам бийриш Категори:Дарбане ораматаш Категори:Даьттан ораматаш Категори:Басаран ораматаш
Бели Берег (Киеван область)
Бели Берег — Украинин Киеван областан Вышгородан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Вышгородан кӀоштан нах беха меттигаш
Погулянка (Несвижан кӀошт)
Погулянка (Пагулянка) — Белоруссин Минскан областан Несвижан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Несвижан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Прати (Тренто)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Трентино-Альто-Адидже регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Барко (Верона)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Заболотье (Кобринан кӀошт)
Заболотье (Забалацце) — Белоруссин Брестан областан Кобринан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш Категори:Кобринан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Доласвипи
Доласвипи (დოლასვიფი) — Гуьржийчоьнан Самегрело — Земо-Сванети Местин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 55 стаг (2014 шо).
Сент-ОппогӀтуьн-ла-МагӀ
Сент-ОппогӀтуьн-ла-МагӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЭгӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Михновка
Михновка (Michnovka) — Чехин Кралове Градец мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Литература
Категори:Кралове Градец мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Сероцк (Куявско-Поморскан воеводалла)
Сероцк  — Польшин Куявско-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Куявско-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Ганновцы (Ивано-Франковскан область)
Ганновцы — Украинин Ивано-Франковскан областан Галичан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Галичан кӀоштан нах беха меттигаш
Мозечень
Мозечень — Румынин Арджеш жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
NGC 1485
NGC 1485 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
1485 1485
Островино
Островино (Островино) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Городецан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 9 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Городецан кӀоштан нах беха меттигаш
Гончарово (Кривой Роган кӀошт)
Гончарово — Украинин Днепропетровскан областан Кривой Роган кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Кривой Роган кӀоштан нах беха меттигаш
Есим (Малхбузен-Кхазакхстанан область)
Есим — Кхазакхстанан Малхбузен-Кхазакхстанан областан Акжаикан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Малхбузен-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Акжаикан кӀоштан нах беха меттигаш