cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Норфолк (Небраска)
Хьажоргаш
Категори:Небраска штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Скверни
Скверни (Скверні) — Белоруссин Гроднон областан Ивьенан кӀоштара эвла.
Сычавка
Сычавка — Украинин Одессин областан Одессин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Одессин областан Одессин кӀоштан нах беха меттигаш
Луби-Курки
Луби-Курки — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
(292) Людовика
(292) Людовика  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1890 шеран 25 апрелехь Иоганн Пализа цӀе йолу Ӏилманчо Вена обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «дуьххьара йара хӀара цӀе».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Гурино (Харьковн область)
Гурино — Украинин Харьковн областан Харьковн кӀоштара эвла.
Дауэс (беттан кратер)
Дауэс - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 17,6 км гергга.
Гурино (Харьковн область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Харьковн кӀоштан нах беха меттигаш
Дауэс (беттан кратер)
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Dawes (crater)
HD259106
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Саяго (Сико)
Саяго — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Колония Медиодия (Эспинал)
Колония Медиодия — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Саяго (Сико)
Географи
Саяго лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Колония Медиодия (Эспинал)
Географи
Колония Медиодия лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Саяго (Сико)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Колония Медиодия (Эспинал)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Саяго (Сико)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Колония Медиодия (Эспинал)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Саяго (Сико)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Колония Медиодия (Эспинал)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Саяго (Сико)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Барково (Вармия-Мазурин воеводалла)
Барково  — Польшин Вармия-Мазурин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Висбаден
Ви́сба́ден (Wiesbaden (weisen baden — (мадарра.) лийча), Aquae Mattiacae, Aquae Mattiacorum) — Германин гӀала, Гессен олучу федералан латтан коьрта гӀала.
Барково (Вармия-Мазурин воеводалла)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Варми-Мазурин воеводаллин нах беха меттигаш
Висбаден
Билгалдахарш
Категори:Германин гӀаланаш
До-Велли (Кентукки)
Географи
До-Велли бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Кентукки штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Кентукки штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Манантиялес (Мекатлан)
Манантиялес — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Манантиялес лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Станиславчик (Польша)
Станиславчик — Польшин Подкарпатан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подкарпатан воеводаллин нах беха меттигаш
Мозули
Мозули (Мозули) — Российн Федерацин Пскован областан Красногородскан кӀоштара эвла.
Дружба (Ржеван кӀошт)
Дружба (Дружба) — Российн Федерацин Тверан областан Ржеван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ржеван кӀоштан нах беха меттигаш
Виктор (Айдахо)
Виктор  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Айдахо штатера гӀала.
Истори
Виктор гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Айдахо штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
СоьгӀуьтлуь (Элбистан)
СоьгӀуьтлуь (Söğütlü) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан КахӀраманмараш провинцин (ил) Элбистанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:КахӀраманмараш провинцин нах беха меттигаш
Категори:КахӀраманмараш провинцин микрокӀошташ
Категори:Элбистанан микрокӀошташ
Категори:Элбистанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Охо де Агва (Гуанахуато)
Охо де Агва — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Охо де Агва лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Майдан (Гарволинскан повет)
Майдан  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Ситки (Тулин область)
Ситки (Ситки) — Российн Федерацин Тулин областан Куркинан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Эль Репарто (Тантоюка)
Эль Репарто — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Ситки (Тулин область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Эль Репарто (Тантоюка)
Географи
Эль Репарто лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Ситки (Тулин область)
Хьажоргаш
Категори:Куркинан кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Репарто (Тантоюка)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Гечитли ДжумхӀурийет (ЙуьрегӀир)
Гечитли ДжумхӀурийет (Geçitli Cumhuriyet) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан Адана провинцин (ил) ЙуьрегӀирнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Эль Репарто (Тантоюка)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Гечитли ДжумхӀурийет (ЙуьрегӀир)
Хьажоргаш
Категори:Адана провинцин нах беха меттигаш
Эль Репарто (Тантоюка)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Гечитли ДжумхӀурийет (ЙуьрегӀир)
Хьажоргаш
Категори:Адана провинцин микрокӀошташ
Эль Репарто (Тантоюка)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Гечитли ДжумхӀурийет (ЙуьрегӀир)
Хьажоргаш
Категори:ЙуьрегӀирнан микрокӀошташ
Эль Репарто (Тантоюка)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Гечитли ДжумхӀурийет (ЙуьрегӀир)
Хьажоргаш
Категори:ЙуьрегӀирнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Пуенсон-ле-Ножан
Пуенсон-ле-Ножан (Poinson-lès-Fayl) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха МагӀна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха МагӀна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Карики
Карики (Карики) — Российн Федерацин Владимиран областан Коврован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Хьажоргаш
Категори:Коврован кӀоштан нах беха меттигаш
Филипповка (Нефтегорскан кӀошт)
Филипповка (Филипповка) — Российн Федерацин Самарин областан Нефтегорскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 19 адам леррана 2010.
Сахьтан аса
Эвла йу Самарин хенан сахьтийн асехь. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябрехь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла йу 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Нефтегорскан кӀоштан нах беха меттигаш
Виктория (Тулча)
Виктория — Румынин Тулча жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Тулча жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Де Вико (беттан кратер)
Де Вико - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 22,13 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Франческо Де Вико (1805—1848) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Сухаревщина
Сухаревщина (Сухарэўшчына) — Белоруссин Витебскан областан Браславан кӀоштара эвла.
Де Вико (беттан кратер)
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Причевац
Причевац (Причевац) — Сербин Заечар гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Сухаревщина
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Причевац
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Сухаревщина
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш
Причевац
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Подсцихава
Подсцихава — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Сухаревщина
Хьажоргаш
Категори:Браславан кӀоштан нах беха меттигаш
Подсцихава
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Причевац
Литература
Категори:Заечар гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Фуэнтесен
Фуэнтесен — Испанин Бургос провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Бургос провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Подсцихава
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Сухаревщина
Хьажоргаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Крупец (Смоленскан область)
Крупец (Крупец) — Российн Федерацин Смоленскан областан Монастырщинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Монастырщинан кӀоштан нах беха меттигаш
Шамейски
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (91%).
Билгалдахарш
Категори:Шалян гӀалин гуо нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Вила Фора (Ровиго)
Вила Фора — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Большое Сазаново
Большое Сазаново (Большое Сазаново) — Российн Федерацин Удмуртин Балезинан кӀоштара эвла.
Климат
Лаьтта къилбаседа бараман асанехь, Еврази материкан кӀоргенехь, Атлантикин а, Къилбаседа-Шатесна Ӏапказийн хӀордашна генахь. Цундела цуьнан климат барамера континенталан йу дехачу шийлачу Ӏашца, йовхачу аьхкенца, дика къаьстачу шеран заманашца бӀаьста а, гурахь а. Атлантикин Ӏапказ тӀиера кхуза йогӀу йовха хӀаваъ. Аьхка цуо йахьа йочанаш, йовхо лагӀйо, ткъа Ӏай ло дахьа, шелонаш лагӀйо, йовхонаш йахьа.
Сахьтан аса
Кхузахь йу Самарин хан лелаш. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябряхь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла ю 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Балезинан кӀоштан нах беха меттигаш
Чизоне (Парма)
Чизоне — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Сен-МагӀтен-де-Безас
Сен-МагӀтен-де-Безас — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Лаха НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Кальвадос.
Географи
.
Сан Маньо (Кунео)
Сан Маньо — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
(1936) Лугано
Истори
ДӀайиллина 1973 шеран 24 ноябрехь Пауль Вильд цӀе йолу Ӏилманчо Циммервальд обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1973 WD».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Капроне (Болцано)
Капроне — Италин Трентино-Альто-Адидже регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Трентино-Альто-Адидже регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Горни Вестонице
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Къилба Морави мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Перейру (Табуасу)
Хьажоргаш
Категори:Визеу кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Монтекяро (Напуль)
Монтекяро — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Зенген (Караман)
Хьажоргаш
Категори:Караман провинцин нах беха меттигаш
Категори:Караманан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Рудня (Дмитровон йуьртан меттиг)
Рудня (Рудня) — Российн Федерацин Брянскан областан Почепан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Добрецово (Костромин область)
Добрецово (Добрецово) — Российн Федерацин Костромин областан Буйн кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Буйн кӀоштан нах беха меттигаш
Поксдорф (Лакха Франкони)
Поксдорф — Германин Бавари латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Шатеево (Москохан область)
Шатеево (Шатеево) — Российн Федерацин Москохан областан Талдоман кӀоштара эвла.
Тукса
Тукса (Тукса) — Российн Федерацин Карелин Олонецан кӀоштара эвла.
Слесари
Слесари (Слесары) — Белоруссин Гроднон областан Ивьенан кӀоштара эвла.
Тукса
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Шатеево (Москохан область)
Хьажоргаш
Категори:Талдоман кӀоштан нах беха меттигаш
Тукса
Хьажоргаш
Категори:Олонецан кӀоштан нах беха меттигаш
Слесари
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш Категори:Ивьенан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Лубин-Косьцельни
Лубин-Косьцельни — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Де Гаспарис (беттан кратер)
Де Гаспарис - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 30,9 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Аннибале де Гаспарис (1819—1892) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Норфолк (Коннектикут)
Норфолк  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Коннектикут штатера гӀала (town).
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Ошировски
Ошировски (Ошировский) — Российн Федерацин Омскан областан Называевскан кӀоштара эвла.
Норфолк (Коннектикут)
Хьажоргаш
Категори:Коннектикут штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Ошировски
Климат
Кхузахь климат дукхаха континенталан йу, аьхке йоца хуьлу. Климат кхолларан коьрта фактор географин хьал ду, коьртаниг лаьттан чкъор. ХӀордашна а, Ӏапказашна а гена хиларо лаьттан физикин хьоло климат кхоллайаларан роль чӀагӀйо, хӀунда аьлчи, лаьттан сипатех ду чехка а, чӀогӀа а аьхка дохдалар, иштта сиха шен йовхо Ӏай йайар.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Называевскан кӀоштан нах беха меттигаш
Бадаани
Бадаани (ბადაანი) — Гуьржийчоьнан Мцхета-Мтианетин Тианетин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 8 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Тианетин муниципалитетан нах беха меттигаш
Зелени Роща (Краснозёрскан кӀошт)
Зеленая Роща (Зеленая Роща) — Российн Федерацин Новосибирскан областан Краснозёрскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Краснозёрскан кӀоштан нах беха меттигаш
(1133) Лугдуна
(1133) Лугдуна  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1929 шеран 13 сентябрехь Х. ван Гент цӀе йолу Ӏилманчо Йоханнесбург обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1929 RC».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Пуланжи
Пуланжи (Poulangy) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха МагӀна.
Географи
.
HD259273
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Пуланжи
Билгалдахарш
Категори:Лакха МагӀна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
HD259273
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Бурам
Бурам — пассажираш а, транспортан гӀирс а хих дехьабахархьама (эркаш, Ӏаьмнаш, хидоькъеш, хӀордаш) лело некан гӀирс.
Истори а, классификаци а
Бурамаш шен функцешца тӀайнех тера ду. Амма, цхьадолу хӀордан бурамаш лела бердашна йисташкахула, иштта шайна тӀе кирапассажирийн лайнер-кеманийн функци лоцу. Ишттачу бурам тӀехь некъ беха бо латта тӀиера транспорт тӀехьчул, амма новкъахошна-автомобилисташна гӀоле хета шеца жима автомобиль йига. Цу тӀе, наггахь иштта бурамаш гӀо до кхоалгӀачу пачхьалкхашкахула транзитах кӀелхьара вала (масала бурам Калининград — Петарбух).
Цхьацца пачхьалкхашкахь, масала Нидерландашкахь, бурамаш леладо автомобилийн некъан гӀуллакхо. Эркашна тӀехула бурамаш дукха хьолахь маьхаз ду (амма автомобилаш а, боккха мохь а мехах ду). Масала, маьхаза ду нью-йоркан бурам Манхэттен — Статен-Айленд, иза чӀогӀа гӀарадаьлла ду хин тӀиера Маршонан хӀолламе а, нью-йоркан центре а хьажа луучу туристашлахь.
Венецехь бурам (traghetto) — коллективан гондола, леладо пассажираш Гранд-татолах дехьабохуш масех меттигехь.
Бураман меттана дукха хьолахь кеманаш леладо, амма бурамаш ду кхин некан гӀирсаш, масала, понтонаш. Кхечу агӀора хьаьжчи, иштта лелийча уьш шеш а хуьлу кеманаш, хӀунда аьлчи лелайо транспортан функци.
Уггаре атта бурам — пийсиган кема. Масех кема хӀоьттина, тӀехула платформа хӀоттайой, до транспортан гӀирс дехьабоккху бурам. Иштта кепара до черманех бурам. Бурам до дукъош доьхкий а.
Ийдал а, Дон а тӀехь тӀайнаш дахкале мохь а, адамаш а дехьадохуш леладора даккхийра чӀапа бух болу кеманаш — завозняш.
Леладаран меттигашца бурамаш хуьлу хӀордан, эркан, Ӏоман. Киран тайпанца — цӀерпоштнекъан, автомобилан, пассажирийн, киран-пассажирийн бурамаш.
Шеш лела а, ца лела а бурамаш
Бурамаш хуьлу шеш лелаш а, ца лелаш а. Шеш лела бурамаш тотту моторо, иза дихкина дац бердах (машшийн бурамех къаьсташ).
Шеш ца лела бурамаш ду. Иштта бурамаш шина тайпана ду:
Кема санна бурам
Пассажираш а, вилиспетхой а дехьабохуш леррина бураман дина доцу кегий кеманаш леладо. Автомобилаш дехьайоху бураман йоккха палуба а, тӀейоккху аппарель а хила еза. Готтачу меттигерачу бурамийн шиъ аппарель хуьлу (бурам хьийза дан аьтту ца хиларна), шинне агӀора цхьатерра боларехь а лела иза. Ишттачу бурамийн урхаллин чоь автомобилан палубан тӀехула тӀай дуьллий, оцу тӀайн тӀехь хуьлу, оцу суьрто бурам сиха довзуьйту.
Кхин а даккхий бурамаш кеманех тера ду, дика къаьсташ маара а, цӀога а хуьлу: нагахь некъ масех сахьтахь бинех, бурам хьовзош йолу хан цхьа башхалла йолуш йац. Цу тӀе иштта кеп хӀордаца леларан бехкамашца йогӀуш ю. Даккхий бурамийн масех автомобилан палуба хуьлу. Масалин хьовса Viking XPRS бураман техникин амалашка а, дийцаре а.
Билгалдаккха деза, кхерамазаллин техника кхочушъярхьама шофераш а, пассажираш а бурам тӀехь дехьаволуш транспорт чуьра аравала веза.
Хьажоргаш
*
Ньюмен-Гроув (Небраска)
Ньюмен-Гроув  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Небраска штатера гӀала.
Истори
Ньюмен-Гроув гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Небраска штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Шверин
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Мекленбург-Хьалхара Померани латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Бартенжек
Бартенжек — Польшин Вармия-Мазурин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Варми-Мазурин воеводаллин нах беха меттигаш
Майдан (гмина Вежбно)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Пахино (Новгородан область)
Пахино (Пахино) — Российн Федерацин Новгородан областан Демянскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Демянскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Фуэнтеспина
Фуэнтеспина — Испанин Бургос провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Де Герлах (беттан кратер)
Де Герлах - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 32,71 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Адриен де Жерлаш (1866—1934) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 2000 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Кастильоне-Козентино
Кастильоне-Козентино — Италин Калабри регионера коммуна. Лаьтташ йу Козенца провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Калабри йукъара гӀаланаш
Заики (Харьковн область)
Заики — Украинин Харьковн областан Харьковн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Сен-МагӀтен-де-Бланьи
Сен-МагӀтен-де-Бланьи — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Лаха НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Кальвадос.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Кальвадос департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Дьяблок (Кентукки)
Дьяблок — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Кентукки штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Дьяблок бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Кентукки штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Кентукки штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Гаврилино (Верхнедвинскан кӀошт)
Гаврилино (Гаўрыліна) — Белоруссин Витебскан областан Верхнедвинскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш
Категори:Верхнедвинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
АбдуллахӀ (Карги)
АбдуллахӀ (Abdullah) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Чорум провинцин (ил) Каргинан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Чорум провинцин нах беха меттигаш
Категори:Каргинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Дубакино (Ржеван кӀошт)
Дубакино (Дубакино) — Российн Федерацин Тверан областан Ржеван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ржеван кӀоштан нах беха меттигаш
Станишевске
Станишевске — Польшин Подкарпатан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подкарпатан воеводаллин нах беха меттигаш
Суьннеткоьй (Элбистан)
Суьннеткоьй (Sünnetköy) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан КахӀраманмараш провинцин (ил) Элбистанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:КахӀраманмараш провинцин нах беха меттигаш
Категори:КахӀраманмараш провинцин микрокӀошташ
Категори:Элбистанан микрокӀошташ
Категори:Элбистанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Гоькчели (ЙуьрегӀир)
Гоькчели (Gökçeli) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан Адана провинцин (ил) ЙуьрегӀирнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Адана провинцин нах беха меттигаш
Категори:Адана провинцин микрокӀошташ
Категори:ЙуьрегӀирнан микрокӀошташ
Категори:ЙуьрегӀирнан кӀоштан нах беха меттигаш
Кирпичного завода
Кирпичного завода (Кирпичного завода) — Российн Федерацин Владимиран областан Коврован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Коврован кӀоштан нах беха меттигаш
Вила Формиконе I (Кьети)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Дюма, Александр (да)
Дюма́ Алекса́ндр (Alexandre Dumas; 24 июль 1802, Вилле-Котре — 5 декабрь 1870, Пюи) — французийн йаздархо, драматург, журналист. Уггаре дукха боьшучу французийн авторех цхьаъ, хиламан романан говзанча. Цуьнан уггаре гӀарадаьлла ши жайна — «Граф Монте-Кристо» а, «Кхо мушкетёр» а — йазйина 1844—1845 шш. Дюман цӀарца арайаьлла дукха историн романаш, йазйеш дакъа лаьцна литературин неграш. Йерриг Дюман автораллийца зорба тоьхна 100 000 сов агӀо. Романаш йоцуш, цуьнан къолам кӀелара йаьлла кхин а пьесаш, йаззамаш, жайнаш новкъахойн новкъех лаьцна.
Дюма кӀанта иштта лелийна Александр цӀе, иза а иштта йаздархо хилла, и шиъ къастош Дюма-воккханиг хьахош тӀетуху билгало «-да» (père) олий.
Биографи
Дюма Александр вина 1802 шарахь инарла Дюма Тома-Александран а, Вилле-Котрера хьешан цӀийнан ден йоьӀан Лабуре Мария-Луизин а доьзалехь. Дюма лорура квартерон, хӀунда аьлча цуьнан денана хиллера Гаити гӀайрен тӀиера хӀуӀаьржа лай.
Шен бералла, жималла, къуоналла Дюмас дӀайаьхьна винчу гӀалахь. Цигахь цуьнан доттагӀалла тасаделира шен нийсархочуьнца де Лёвен Адольфца, иза вара поэт а, массо а Парижан театрашкахь хуьлуш а. Дюмас сацам бира хуъа хилахь а драматург хила. Ахча а, гергарлонаш а доцуш, шен ден ширачу доттагӀех дог дохуш, цуо сацам бира Париже кхалха. Ткъа шо долчу Александран, дешна а воцучу (цуьнан чӀогӀа хаза хатӀ долуш йоза дара), делира Пале-Роялехь (Париж) герцог Орлеанан канцелярехь дарж, оцу дарже хӀоттош цунна гӀодира инарла Фуас.
Дюма волавелира шен дешар дуза. Цунна вевзаш волчу цхьамма хӀоттийра Александран цуо йиеша йеза литературин авторийн исписка: царна йукъахь дара классикийн жайнаш, мемуараш, хроникаш. Драматурган говзалла Ӏамор Ӏалашо йолуш, Дюма оьхура театрашка, цхьаьна спектаклехь цунна вевзира Нодье Шарль. Йайн жанрехь аьтту бан атта ду аьлла хеташ волчу Левенца цхьаьна, Дюмас йаьккхира «Таллар а, безам а» цӀе йолу водевиль, иза тӀеийцира Амбигю театро.
Цхьана дийнахь Салонан хӀора шеран цхьаьна гайтамехь Дюмас тидам бира барельефан, цунна тӀехь дара Мональдески Джованни виерах сурт. «Дерриг дуьненан биографехь» Мональдескех а, Швецин паччахь-аьзни Кристинех а лаьцна дешна, Дюмас сацам бира оцу теман драма йазйан. Йуьхьанца цуо цхьаьна йаздар кховдийра Сульега, амма тӀаьххьара шиммо а шен шен «Кристина» йазйира. Дюман пьеса хазйелира «Комеди Франсезехь» волчу паччахьан комиссаран барон Тейлоран, цуьнан гӀоьнца «Кристина» тӀеийцира дош даьккхина, Дюма сиза кхин а тойийр йу аьлла. Амма драма хӀоттайаран дуьхьала йара массанхьа ницкъ кхочу мадемуазель Марс, цунна йезара классикан репертуар. Къона автор пьесехь хийцамаш бан дуьхьала ваьлча, мадемуазель Марса дерриг дира «Кристина» «Комеди Франсезан» сценин тӀе ца йалийта.
Прлита
Прлита (Прлита) — Сербин Заечар гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Дюма, Александр (да)
Биографи
Нана а, къуотгӀала вина кӀант Александр а кхаба безаш волу Дюмас, шина баттахь керла теман пьеса йазйира — пхеа актах лаьтта драма «Генрих III а, цуьнан цӀа а». «Комеди Франсезан» актёраш Вальдор Мелани салонехь пьеса йешначул тӀаьхьа дийхира иза рагӀ йоцуш тӀеэцар. Премьера 1829 шеран 10 февралехь аьттонца хилира, иза бара хӀинццалц классицизман бӀогӀам хиллачу театрехь романтикийн толам. КхоалгӀачу чкъоьран публико спектакль тӀеийцира монархин авторитетан таж дӀайаккхар санна. Стендала шен рецензехь йаздира: «Драмех, бу дера баккхий кхачамбацарш; тӀаккха а дерриг дицдеш хаза йу, и гайтар лара мегар ду хӀокху Ӏаьнан уггаре ладаме хилам». И. В. Гётес хьаьжначул тӀаьхьа тидам бира иза «тӀех дика хилар, амма публикан хьекъал ца кхочу цунах кхета». Ткъа хӀара вайн заманан Моруа Андрен ойла йу:
Прлита
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Заечар гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Дюма, Александр (да)
Биографи
Йарий теша цуьнан пьеса историн? Йоккха а, жима а йац, Скотт Вальтеран романел. Истори къайленех йуьззина йу. Дюман дерриг хилира гуш а, билгала а. Екатерина Медичин карахь йара массо а интригийн архаш. Генрих III-гӀачо йохайора герцог де Гизан планаш. Ма-дарра аьлчи, Дюма ша а кхетара, и хиламаш дуккха а чолхе хиларех. ХӀун маьӀна дара цуьнан цунна? Цунна лаара цхьаъ — чехка сюжет. Генрих III-гӀачун мур шен дуэлашца, йамартлонашца, оргешца, йаьржина политикин шовкъаца наполеонан мур дагабоуьйтура цунна. Дюмас тойина истори французашна ган ма-луъура йара: самукъане, хаза, контрасташ тӀейоьгӀна, Дика цхьаьна агӀора долуш, ГӀуо — вукха агӀора. 1829 шеран партераш йузу публика, лаьттара сийлахь революци йинчу нахах, империн эскаршкахь тӀом бина а бара. Царна товра, паччахьаш а, церан гӀуллакх а гайтар «турпалан а, драмех дуьззина а суьртех, цундела царна дика девзаш долу». «Генрих III-гӀачун» тӀаьххье Дюмас йазйо цхьа могӀа гӀараевлла драмаш а, комедеш а, шен заманахь доккха сий хилла йолу. Царна йукъахь йу: «Христина», «Антони», «Кин, дений а, лартӀахь цахилар а», «Нелан бӀаьвнан» къайленаш. Дюма хуьлура даиман а Арсеналера гӀарайаьллачу Нодье салонехь, цигахь гуллора керлачу ишколан — романтизман — векалш. Иза хьалхарчарна йукъахь вирзира таханлерачу дахаран драме, хьакхавала ваьхьира даггара дезадаларан ролах шен заманан йукъараллехь. Керла дара, шен заманан стаган авторо айина синхаам балар, ткъа иза массеран ойланца, йогӀура ЙухаметтахӀотторан мурца.
Цуьнан пьеса «Антони» шен долара дахаран хьолийн бух тӀаьхь йара — оццу хенахь Дюма чӀогӀа йезайелла вара поэтесса Вальдор Мелани, цуо иза арабаьккхира пьесан чохь Адель д’Эрвен вастехь. Драман премьера хилира 1831 шеран 3 майхь Порт-Сен-Мартен театрехь, коьрта ролашкахь Дорваль а, Бокаж а волуш, «„Эрнанин“ премьерал кӀезиг гӀовгӀа а ца йаьккхира цуо» Гюго.
1830 шеран аьхка Францехь йелира Июлан революци, цуо вожийра Карла X-гӀа, чӀагӀйира буржуазин паччахьалла. Ӏарш тӀе хиира Луи-Филипп цӀарца герцог Орлеанан. Александр Дюма паччахьан Тюильри гӀалан тӀелеттачу гӀовттамхошна йукъахь вара. Революцин хьалхарчу деношкахь дуьйна Александр Дюмас пайден дакъа лецира йукъараллин дахарехь, кхочуш дира оцу хенахь къоман гвардин коьртехь хиллачу инарла Лафайета тӀедиллина масех ладаме гӀуллакх.
Виктория (Хлипичень, Ботошань)
Виктория — Румынин Ботошань жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Ботошань жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Подтшцянна
Подтшцянна — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Тулокса
Тулокса (Тулокса) — Российн Федерацин Карелин Олонецан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Олонецан кӀоштан нах беха меттигаш
Каскада дел Зоро (Кочоапа эль Гранде)
Каскада дел Зоро — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Каскада дел Зоро лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Перейруш (Сан-Жуан-да-Пешкейра)
Перейруш  — Португалин Визеу гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.