cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ашерслебен
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Саксони-Анхальт латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Регентовка
Регентовка — Украинин Винницан областан Баран кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Баран кӀоштан нах беха меттигаш
Фомински (Сиземскан йуьртан меттиг)
Фоминское (Фоминское) — Российн Федерацин Вологдин областан Шекснан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Шекснан кӀоштан нах беха меттигаш
(1528) Конрада
(1528) Конрада  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1940 шеран 10 февралехь Карл Райнмут цӀе йолу Ӏилманчо Хайдельберг обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1940 CA».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Введенка (Эртилан кӀошт)
Введенка (Введенка) — Российн Федерацин Воронежан областан Эртилан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Эртилан кӀоштан нах беха меттигаш
Заозерье (Черикован кӀошт)
Заозерье (Заазер’е) — Белоруссин Могилёвн областан Черикован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Черикован кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Литтл-Суамико (Висконсин)
Литтл-Суамико — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Висконсин штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Висконсин штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Русски Тавра
Русски Тавра (Русская Тавра) — Свердловскан областан Красноуфимскан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Оьмуьр (БахӀчелиевлер)
Оьмуьр (Ömür) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Истмала провинцин (ил) БахӀчелиевлернан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Русски Тавра
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Оьмуьр (БахӀчелиевлер)
Хьажоргаш
Категори:Истмала провинцин нах беха меттигаш
Русски Тавра
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (56%), гӀезалой (4%), марийш (40%).
Билгалдахарш
Категори:Красноуфимскан гӀалин гуо нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Оьмуьр (БахӀчелиевлер)
Хьажоргаш
Категори:Истмала провинцин микрокӀошташ
Категори:БахӀчелиевлернан (Истмала) микрокӀошташ
Категори:БахӀчелиевлернан (Истмала) кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Жабье
Жабье (Жабье) — Российн Федерацин Смоленскан областан Ельнян кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ельнян кӀоштан нах беха меттигаш
Верса (Горица)
Верса — Италин Фриули-Венеция-джулия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Фриули-Венеция-джулия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Мондарело (Кунео)
Мондарело — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Челтикбаши (Илгаз)
Челтикбаши (Çeltikbaşı) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Чанкири провинцин (ил) Илгазан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Чанкири провинцин нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Митревщина
Митревщина (Митревщина) — Российн Федерацин Архангельскан областан Холмогорин кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Холмогорин кӀоштан нах беха меттигаш
Канарельия (Сондрио)
Канарельия — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Шо-ла-ЛотьегӀ
Шо-ла-ЛотьегӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Лакха Сона.
Соловьи (Куженеран кӀошт)
Соловьи (Соловьи) — Российн Федерацин Марий Элан Куженеран кӀоштара эвла.
Талловеров
Талловеров (Талловеров) — Российн Федерацин Ростовн областан Кашарин кӀоштара эвла.
Соловьи (Куженеран кӀошт)
Климат
Кхузахь бараме континенталан климат йу. Ӏа кхузахь дикка деха а, ло долуш а ду, ткъа аьхке — дикка йовха йу. Мехкан Ӏаткъам бо Атлантикин а, Арктикин а хӀаваан массаш. Ӏаьна заманахь кхузахь цӀеххьана температураш оьгу, ткъа гурахь а, бӀаьста а сих-сиха гӀура хуьлу. ХӀаваан температуран шеран йуккъера барам республикин малхбалехь Цельсин ноль градусал сов хуьлу, ткъа къилба-малхбузехь кхаа градусе кхочу. Уггар шийла бутт — январь, ткъа уггар бовха — июль бу.
Талловеров
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Шо-ла-ЛотьегӀ
Географи
.
Соловьи (Куженеран кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Талловеров
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Соловьи (Куженеран кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Куженеран кӀоштан нах беха меттигаш
Талловеров
Хьажоргаш
Категори:Кашарин кӀоштан нах беха меттигаш
Шо-ла-ЛотьегӀ
Билгалдахарш
Категори:Лакха Сона департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Сан Джакомо (Терамо)
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Йаниг Аьлаьз
Билгалдахарш
Категори:Сийаьзаьнан кӀоштан нах беха меттигаш
Юрчуны
Юрчуны (Юрчуны) — Белоруссин Гроднон областан Островецан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Категори:Островецан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Велихов (Ровнан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Варашан кӀоштан нах беха меттигаш
Быстра (Брянскан область)
Быстра (Быстра) — Российн Федерацин Брянскан областан Климован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Климован кӀоштан нах беха меттигаш
Карразеду (Амареш)
Карразеду  — Португалин Брага гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Спринг-Парк (Миннесота)
Спринг-Парк  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Миннесота штатера гӀала.
Истори
Спринг-Парк гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Миннесота штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
(315) Констанция
(315) Констанция  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1891 шеран 4 сентябрехь Иоганн Пализа цӀе йолу Ӏилманчо Вена обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «дуьххьара йара хӀара цӀе».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Шмарата
Шмарата — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Арьяна (вилайет)
Арьяна (ولاية أريانة) — Тунисан къилбаседа декъа тӀера вилайет.
Административан йекъайалар
Вилайетехь ю 7 гуо:
Опеченски Посад
Опеченски Посад (Опеченский Посад) — Российн Федерацин Новгородан областан Боровичин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Боровичин кӀоштан нах беха меттигаш
Кастильовино-де-ла-Марка
Кастильовино-де-ла-Марка — Испанин Барселона провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Барселона провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Бентон (гуо, Теннесси)
Бентон — АЦШ Теннесси штатера гуо. Центр – гӀала Камден.
Мохк
Гуон майда 1129 / 1020 км². .
Билгалдахарш
Категори:Теннесси штатан гуонаш
Категори:АЦШ гуонаш
Сент-АндгӀе-де-ла-МагӀш
Сент-АндгӀе-де-ла-МагӀш (Saint-André-de-la-Marche) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пеи-де-ла-ЛуагӀ регионехь. Коммунан департамент — Мен а, ЛуагӀа а.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Мен а, ЛуагӀа а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Таловка (Малхбузен-Кхазакхстанан область)
Таловка — Кхазакхстанан Малхбузен-Кхазакхстанан областан Жанибекан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Малхбузен-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Жанибекан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Русски Карши
Русски Карши (Русские Карши) — Свердловскан областан Ачитан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (85%), гӀезалой (15%).
Билгалдахарш
Категори:Ачитан гӀалин гуо нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Михалево (Брейтован кӀошт)
Михалево (Михалево) — Российн Федерацин Ярославлан областан Брейтован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Брейтован кӀоштан нах беха меттигаш
Джейлан (Джейланпинар)
Джейлан (Ceylan) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Шанлиурфа провинцин (ил) Джейланпинарнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Шанлиурфа провинцин нах беха меттигаш
Категори:Шанлиурфа провинцин микрокӀошташ
Категори:Джейланпинарнан микрокӀошташ
Категори:Джейланпинарнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Калуджерово (Бела Црква)
Калуджерово  (Калуђерово) — Сербин Воеводинан автономин мехкан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Джейлан (Джейланпинар)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Череальио (Торино)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Калуджерово (Бела Црква)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Воеводинан автономин мехкан нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Череальио (Торино)
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Колалко (Пуенте Насионал)
Географи
Колалко лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Соболевка (Тверан область)
Соболевка (Соболевка) — Российн Федерацин Тверан областан Нелидован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Нелидован кӀоштан нах беха меттигаш
Фурчи
Фурчи — Италин Абруццо регионера коммуна. Лаьтташ йу Кьети провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Абруццо йукъара гӀаланаш
Яново (Островецан кӀошт)
Яново (Янова) — Белоруссин Гроднон областан Островецан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Категори:Островецан кӀоштан нах беха меттигаш
Кузьминовка (Богатин кӀошт)
Кузьминовка (Кузьминовка) — Российн Федерацин Самарин областан Богатин кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 7 адам леррана 2010 шарахь.
Сахьтан аса
Эвла йу Самарин хенан сахьтийн асехь. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябрехь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла йу 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Богатин кӀоштан нах беха меттигаш
Скородня
Скородня (Скородня) — Российн Федерацин Москохан областан Серебряно-Прудин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Хьажоргаш
Категори:Серебряно-Прудин кӀоштан нах беха меттигаш
Белань (Ковасна)
Белань — Румынин Ковасна жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Ковасна жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Каштам
Каштам (Каштам) — Российн Федерацин ГӀалгӀайчоьнан ЖӀайрахьан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:ЖӀайрахьан кӀоштан нах беха меттигаш
Канароло (Фрозиноне)
Канароло — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лацио регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Забочев
Забочев (Забачэў) — Белоруссин Могилёвн областан Черикован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Черикован кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Шо-ле-ПогӀ
Шо-ле-ПогӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Лакха Сона.
Азелебен
Азелебен (Aseleben) — Германин Саксони-Анхальт латтана йукъара коммуна.
Шо-ле-ПогӀ
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха Сона департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Азелебен
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Йеникаьнд (Сийаьзаьнан кӀошт)
Йеникаьнд (Yenikənd) — Азербайджанан Сийаьзаьнан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Сийаьзаьнан кӀоштан нах беха меттигаш
ФИФА
ФИФАн эгидица дӀахьо дуьненан масштабан ерриг футболан турнираш, царна йукъахь ФИФА дуьненан чемпионат, иштта турнир зударшна йукъахь а, кегийрхойн а, жимахойн а турнираш, Конфедерацийн кад, клубийн дуьненан чемпионат.
Истори
Дуьненан футболан урхалла дан цхьа кхоллам эшар гучуделира XX бӀешеран юьххьехь дуьненайукъара футболан къийсамаш тӀекхетар а, футбол гӀараялар а бахьнехь. Йоккха Британин йиъ футболан ассоциаци яша а ца ешира иза эшарх, тӀаккха ФИФА кхоьллира континент тӀера европин мехкийн ворхӀ векало (Франци, Бельги, Дани, Испани, Нидерландаш, Швейцари, Швеци). ФИФА кхоьллира Парижехь 1904 шеран 21 майхь; кхолларан меттиг бахьнехь, массара тӀеэцна а, йацйина а цӀерашкахь лелабо французийн мотт. ФИФАн хьалхара президент хилира француз Робер Герен.
ФИФАн эгидера хьалхара къийсамаш дӀабаьхьна 1906 шарахь — бакъ дерг дийцича, къийсамаш беш башха аьттоне ФИФА ма-еллара ца кхечира. Оцу факто, кхин экономикин цхьа могӀа факторшца цхьаьна, Герен хийцийтара президентан даржехь Ингалсера Дэниел Вулфоллца, ткъа Ингалс оцу хенахь ассоциацин декъахо яра. ФИФАн эгидера цул тӀаьхьара къийсамаш — 1908 шеран Лондонан Олимпийн ловзарийн футболан турнир — хилира мелла а аьтту болуш, делахь а цхьацца баланаш хилира, уьш боьзна бара Олимпийн ловзаршкахь профессионалан футболисташа дакъалацарца.
Дуьненан хьалхара тӀом болуш ФИФАн ладаме халонаш хьийгира, хӀунда аьлча дукхаха болу ловзархой фронтехь хиларна, ткъа дуьненайукъара турнираш ян дӀасалелар хала дара. тӀом чекхбаьлча, Вулфолл валарца, ФИФАн коьрте хӀоттийра голландхо Хиршман Карл (иза президент вацара, цуьнан дарж ФИФАн секретарь а, Сийлахь хӀазнахо а дара, фактехь куьйгалла дора кхочушдаран комитетан). ФИФА кӀелхьара йаьккхира ерриг хӀаллака хуьлачух, амма цуьнан мах хилира ерриг британин федерацеш йукъара йовлар, царна ца лаара хӀинцца хилла болчу мостагӀашца цхьана къийсамашкахь дакъа лаца. Дуьненан шолгӀа темал тӀаьхьа ФИФА шен кхиарехь керлачу тӀегӀане елира. Массо а континенташна тӀехь кхоьллира футболан конфедерацеш, ФИФАн байракх кӀела юхайирзира Йоккха Британи, йукъакхета реза хилира ССРС. Футбол дуьнен тӀехь яржаран аьтту бира телевизионехь футбол гайтаро. ХӀинца ФИФАх глобалан футболан йукъаралла хилла, цунна йукъара декъахой алсама бу ВКъКхчул. Кхолламан са хаъал тӀекхетта телевизионан футболан базаран либерализаци йинчул тӀаьхьа, жигара маркетинган политика лелаярна,тайп-тайпана футболан сурсаташ а, атрибутика а йохкарна.
Футболех ловзаран дуьненан чемпионат
1921 шарахь Риме Жюль хилира ФИФАн кхоалгӀа президент. Цуьнан куьйгаллица ФИФАс аьттонца дӀаяьхьира шиъ олимпийн турнир, иэшам бара, бакъ долуш, Ингалсан а, Шотландин а командаш ца хилар бара. Оцу къовсамийн кхиамо а, ловзаран кхуьу цӀаро а таро йира ФИФАн футболан дуьненан чемпионат яран болх меттаха баккха. Дуьххьара и болх айинера 1928 шарахь, ткъа 1930 шарахь дӀаяьхьира хьалхара дуьненан чемпионат. Иза хилира Уругвайхь, тола а уьш туьйлира. Экономикин къоьлла хиларна а, гена некъ бан безарна а коьрта европин гулйина командаш дакъа ца лецира, хӀетте а турнир кхиаме хилира, сацам бира дуьненан чемпионат рожехь ян.
Кхин турнираш
Дуьненан чемпионаташ а, Олимпийн ловзарийн футболан турнираш йоцург, ФИФАс дӀахьо 17 шо долчеран дуьненан чемпионаташ а, кегийрхойн дуьненан чемпионаташ. Цул сов, дукха хан йоцуш кхоьллина Конфедерацийн кад цӀе йолу керла турнир, цигахь хӀора деа шарахь къовсам дӀахьо регионийн чемпионатийн толамхоша а, дуьненан чемпионаша а, турниран хӀусамдайша а. 2009 а, 2013 а шерашкара Конфедерацийн кедийн финалашкахь туьйлира Бразилин гулйина команда. Дуьненан чемпионатал цхьа шо хьалха и турнир хуьлу ДЧ хин йолу аренаш тӀехь, иза инарлин репетици хуьлу футболан коьрта форуман.
Зударийн футбол кхиарца, ФИФА йолаелла зударийн дуьненан чемпионаташ ян. Дуьххьара иштта турнир дӀаяьхьира 1991 шарахь. Цул сов, 2002 шарахь дуьйна дӀахьо зудаберийн ДЧ. Жимахойн зудаберийн дуьненан чемпионато шен истори йолийра 2008 шарахь.
ФИФАс кхин а куьйгалла до футболан бух тӀехь кхоьллина масех спортан тайпанна — масала, пляжан футболан (хьажа пляжан футболех ловзаран дуьненан чемпионат) а, мини-футболан (мини-футболех ловзаран дуьненан чемпионат) а.
Ловзаран бакъонаш
Футболан бакъонаш еккъа ФИФАн карахь йац; уьш лелайо Футболан Ассоциацийн Дуьненайукъара Кхеташоно (International Football Association Board, IFAB). Оцу кхеташонера 4 меттиг — 50 % — дӀалоцу ФИФАс, йисина йиъ дӀалоцу, футбол кхолларехь а, кхиорехь а британхоша мах ца хадалуш дакъа лацарна, Ингалсан, Шотландин, Уэльсан, Къилбаседа Ирландин футболан федерацийн векалша.
Структура
ФИФА — Швейцарин законашца кхоьллина дуьненайукъара футболан федераци. Кхолламан штаб-квартира ю Цюрихехь.
Кхолламан лакхара меже йу ФИФАн конгресс, цунна йукъайогӀу хӀора футболан федерацин ассоциаци. Кхоьллинчу хенера дуьйна, 1904 шарахь, йина йерриг 66 ФИФАн конгрессийн сесси, амма хӀинца уьш шарахь цкъа бен ца хуьлу, цул сов, 1998 шарахь дуьйна практика йолийна Конгрессан рогӀера йоцу сессеш яран. Гуламийн сацам цахеддаш уьйр йолуш бу уставца, уьш лелорца, ФИФАн куьйгаллин даржашца. Конгрессан бен бакъо йац ФИФАн уставан хийцамаш бан, кхин а сессешкахь шеран чоташ чӀагӀйо, сацамаш хуьлу керла къоман ассоциацеш дӀаэцарехь, харжамаш бо. Конгрессехь ФИФАн президентан, цуьнан инарлин секретаран, кхолламан кхочушдаран комитетан кхечу векалийн харжамаш дӀахьо, тӀаьхьарчу масех шарна. Кхин а футболех ловзаран дуьненан чемпионат хинйолу меттигаш хоржу. ХӀора къоман футболан ассоциацин цхьа аз бен дац, шен бараме я футболан Ӏаткъаме а ца хьоьжуш.
Президент а, инарлин секретарь а ФИФАн кхолламан белхан хӀора шеран жоьпаллехь волу коьрта чинхо ву, и болх цхьаьна бо инарлин секретаро, шен 280 бертан декъахочуьнца. Коьртехь президент волу ФИФАн кхочушдаран комитет йу, шина конгрессан йукъахь сацам беш йолу коьрта меже. Дерриг дуьненахь ФИФА кхолламан структура хӀоттайо, кхочушдаран комитето я Конгрессо кхоьллина гуттаренна комитетийн, бертан масех кхин межено. Оцу меженашна йукъахь ю финансийн комитет, низаман комитет, Суьдхойн комитет, кхин а.
Цул сов, дерриг дуьненахь кхоьллина президенташ, кхочушдаран комитет, конгрессаш йалхи ФИФАн конфедерацешкахь. Уьш лерина йу тайп-тайпана континенташкахь а, дуьненан регионашкахь аловзаран тӀаьхьа терго йан. Континентийн конфедерацеш хила еза ФИФАн уставаца а, ФИФАн конфедерацийн декъахо хила хӀоттийна биллам.
Регионийн цхьаьнакхетараллин исписка иштта кепара ю:
ФИФАн экономика
ФИФАс шарахь доккху ахчан юккъера барам 30 миллион евро, иза кхолламан санах 10 % бен йац. Дисинарг доькъу шен йукъара федерацешна. Федераци налог йоцу статус ю. ФИФА санан йаззамах цхьаъ бу компьютеран Electronic Arts ловзар дечу компаница цхьаьнагӀуллакдар, цхьаьна FIFA ловзарийн сереш еш.
1990-гӀа шерашкахь кхаа мундиалан Европин гайтаран бертан телевизионан бакъонаш йохкарх ФИФАс даьккхина 310 миллион АЦШ доллар.
ФИФАн чоьтийн жамӀашца 2007—2010 шерийн муьрехь кхолламо даьккхира 631 миллион АЦШ доллар. Харж хилира — 3,558 млрд доллар, са — 4,189 млрд доллар. Резерван фонд хилира 1,28 миллиарда доллар. 2010 шарахь ФИФАн рекламех хилла са 2006 шеран дуьненан чемпионатехь хиллачул шозза совъяьлла, хилла 3,2 млрд доллар. И ахча дукха ду цхьацца мехкийн дерриг чоьхьара сурсател.
1982 шарахь дуьйна ФИФАн официалан спонсораш а, коммерцин накъостий а хилла 35 компани, царна йукъахь ялх топови а, бархӀ шолгӀа тӀегӀанан а спонсораш. Дуьненан чемпионатехь спонсорех 1,4 млрд АЦШ доллар са хилла. 2015 – 2018 шерашкахь официалан партнёр хилла Газпром.
СовгӀаташ
ФИФАс хӀора шарахь шеран ловзархо совгӀат ло. СовгӀат ло хӀора шарахь хуьлучу церемонехь, шен долара а, клубан а, гулйина командин а кхиамаш къобал бар ду иза.
Коррупцин дов
2015 шарахь доккха коррупци дов иккхира, цуьнан жамӀ хилира зуламан гӀуллакх долор кхочушдаран комитетан ялх декъахочун дуьхьала (турнир яран мохк харжаран жоьпаллехь болу). 2015 шеран 28 майхь — ялханнах веаммо шайн бехк тӀелецира, дийцира, белхан 10 шарахь 10 млн евро кхаъ эцна шеш аьлла.
ФИФА керла президент харжар
2015 шеран 2 июнехь ФИФАн президента Блаттер Йозефа дӀакхайкхийра ша дарж дитарх. Кхолламан керла коьртан харжамаш хилира 2016 шеран 26 февралехь. 26 июнехь Блаттера кхайкхийра, ша дӀавала гӀерташ вацара аьлла.
Кхин а цхьамма УЕФАн президента Платини Мишела чуделла кехаташ ФИФАс тоцадира, хӀунда аьлча 2015 шеран октябран юьххьехь ФИФАн этикин комитето Платини (ткъа иштта Блаттер Зепп) футболан гӀуллакхера 90 денна дӀаваьккхира швейцарин Ӏедало бен таллам бахьнехь. Платинис ша йукъараваккхаран апелляци елира, амма цуьнга ФИФАн апелляцин комитет ца хьаьжира. Инфантинос шен кандидатура йукъарайоккхур ю моьттура, нагахь Платини харжамашна йукъа витахь, амма декабрехь ФИФАн этикин комитето сацам бира француз бархӀ шарна футболан гӀуллакхан гена ваккха, Блаттер санна[19].
Калиновка (Хабарин кӀошт)
Калиновка (Калиновка) — Российн Федерацин Алтайн мехкан Хабарин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера а, чӀогӀа континенталан а йу, кхоллало Атлантикера, Арктикера, Малхбален Сибрехара, Йуккъерчу Азера сих-сиха хийца а луш кхочучу хӀаваан массаш бахьнехь. Маршах кӀезиг йолуш хенан хӀоттам хилар бахьнехь алссама маьлхан радиации кхачайо кхуза. Малх лепаран дохаллин йуккъера барам 2000—2300 сахьт шарахь бу, цхьаьнатоьхна радиацин барам кхочу 4500-4800 МДж/м2 шарахь.
ФИФА
Хьажоргаш
* * Категори:Аьхкенан Олимпийн дуьненайукъара федерацийн ассоциаци
Калиновка (Хабарин кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Хабарин кӀоштан нах беха меттигаш
Тепли Ключи (Ростовн область)
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кашарин кӀоштан нах беха меттигаш
Мондарола
Мондарола — Италин Калабри регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Калабри регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Митрофановщина
Митрофановщина (Митрофановщина) — Российн Федерацин Архангельскан областан Холмогорин кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Холмогорин кӀоштан нах беха меттигаш
Гантерсвилл (Малхбузен Виргини)
Гантерсвилл — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Малхбузен Виргини штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Гантерсвилл бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Малхбузен Виргини штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Малхбузен Виргини штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Фомински (Фоминскан йуьртан меттиг)
Фоминское (Фоминское) — Российн Федерацин Вологдин областан Шекснан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Шекснан кӀоштан нах беха меттигаш
Уьчевлер (БахӀчелиевлер)
Уьчевлер (Üçevler) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Истмала провинцин (ил) БахӀчелиевлернан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Истмала провинцин нах беха меттигаш
Категори:Истмала провинцин микрокӀошташ
Категори:БахӀчелиевлернан (Истмала) микрокӀошташ
Категори:БахӀчелиевлернан (Истмала) кӀоштан нах беха меттигаш
Чоьрекчилер (Илгаз)
Чоьрекчилер (Çörekçiler) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Чанкири провинцин (ил) Илгазан кӀоштара эвла.
Уьчевлер (БахӀчелиевлер)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Чоьрекчилер (Илгаз)
Хьажоргаш
Категори:Чанкири провинцин нах беха меттигаш
Уьчевлер (БахӀчелиевлер)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Чоьрекчилер (Илгаз)
Хьажоргаш
Категори:Илгазан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Семенки (Баран кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Баран кӀоштан нах беха меттигаш
Вертели (Арецо)
Вертели — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Велюнь (Ровнан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Вертели (Арецо)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Сан Джакомо (Венеция)
Сан Джакомо — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
(815) Коппелия
(815) Коппелия  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Сан Джакомо (Венеция)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Вертели (Арецо)
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Литтл-Фоллс (Висконсин)
Литтл-Фоллс — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Висконсин штатера гӀала (town).
(815) Коппелия
Истори
ДӀайиллина 1916 шеран 2 февралехь Макс Вольф цӀе йолу Ӏилманчо Хайдельберг обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1916 YU».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Литтл-Фоллс (Висконсин)
Истори
Йиллина.
Хьажоргаш
Категори:Висконсин штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Сан Джакомо (Венеция)
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Каррейра (Барселуш)
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Брага кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Спринг-Гилл (Миннесота)
Спринг-Гилл  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Миннесота штатера гӀала.
Истори
Спринг-Гилл гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Миннесота штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Яныкайсола
Яныкайсола (Яныкайсола) — Российн Федерацин Марий Элан Медведеван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь бараме континенталан климат йу. Ӏа кхузахь дикка деха а, ло долуш а ду, ткъа аьхке — дикка йовха йу. Мехкан Ӏаткъам бо Атлантикин а, Арктикин а хӀаваан массаш. Ӏаьна заманахь кхузахь цӀеххьана температураш оьгу, ткъа гурахь а, бӀаьста а сих-сиха гӀура хуьлу. ХӀаваан температуран шеран йуккъера барам республикин малхбалехь Цельсин ноль градусал сов хуьлу, ткъа къилба-малхбузехь кхаа градусе кхочу. Уггар шийла бутт — январь, ткъа уггар бовха — июль бу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Медведеван кӀоштан нах беха меттигаш
Шмаре-при-Елшах
Шмаре-при-Елшах — Словенин йукъараллера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Черегало (Милано)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Кастильо-дель-Арень
Кастильо-дель-Арень — Испанин Барселона провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Барселона провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Березовка (Заокскан кӀошт)
Березовка (Березовка) — Российн Федерацин Тулин областан Заокскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Блант (гуо, Теннесси)
Блант — АЦШ Теннесси штатера гуо. Центр – гӀала Мэривилл.
Березовка (Заокскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Заокскан кӀоштан нах беха меттигаш
Санта Элена (Тьера Бланка)
Санта Элена — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Блант (гуо, Теннесси)
Истори
Йиллина 1795 шарахь.
Санта Элена (Тьера Бланка)
Географи
Санта Элена лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Блант (гуо, Теннесси)
Бахархой
2019 шарахь гуонехь вехара 128 670 стаг.
Санта Элена (Тьера Бланка)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Виноградовка (Эртилан кӀошт)
Виноградовка (Виноградовка) — Российн Федерацин Воронежан областан Эртилан кӀоштара эвла.
Блант (гуо, Теннесси)
Билгалдахарш
Категори:Теннесси штатан гуонаш
Санта Элена (Тьера Бланка)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Виноградовка (Эртилан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Блант (гуо, Теннесси)
Билгалдахарш
Категори:АЦШ гуонаш
Санта Элена (Тьера Бланка)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
(1322) Коперник
Истори
ДӀайиллина 1934 шеран 15 июнехь Карл Райнмут цӀе йолу Ӏилманчо Хайдельберг обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1934 LA».
Виноградовка (Эртилан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
(1322) Коперник
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Виноградовка (Эртилан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Эртилан кӀоштан нах беха меттигаш
Русски Потам
Русский Потам (Русский Потам) — Свердловскан областан Ачитан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (87%), марийш (11%).
Адрар (вилайет)
Адрар (ولاية أدرار) — Алжазаиран къилба-малхбузехьара декъа тӀера вилайет.
Административан йекъайалар
Вилайетехь ю 11 гуо и 28 комун.
Талпын (Малхбузен-Кхазакхстанан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Теректинан кӀоштан нах беха меттигаш
Яросишки
Яросишки (Яросішкі) — Белоруссин Гроднон областан Островецан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Категори:Островецан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Йухари Аьлаьз
Йухари Аьлаьз (Yuxarı Ələz) — Азербайджанан Сийаьзаьнан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Сийаьзаьнан кӀоштан нах беха меттигаш
Сент-Жемм-д'Андинье
Географи
.
ШовигӀе-ле-Вьей
ШовигӀе-ле-Вьей — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Лакха Сона.
Географи
.
Каната (Империя)
Каната — Италин Лигурия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лигурия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Каньижа
Каньижа (Кањижа) — Сербин Воеводинан автономин мехкан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Воеводинан автономин мехкан нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Вага (Брянскан область)
Вага (Вага) — Российн Федерацин Брянскан областан Климован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Климован кӀоштан нах беха меттигаш
Соболи (Тверан область)
Соболи (Соболи) — Российн Федерацин Тверан областан Нелидован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Нелидован кӀоштан нах беха меттигаш
Опеченски Рядок
Опеченски Рядок (Опеченский Рядок) — Российн Федерацин Новгородан областан Боровичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Боровичин кӀоштан нах беха меттигаш
Жидкое (Смоленскан область)
Жидкое (Жидкое) — Российн Федерацин Смоленскан областан Ельнян кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Хьажоргаш
Категори:Ельнян кӀоштан нах беха меттигаш
Яныково
Климат
Кхузахь бараме континенталан климат йу. Ӏа кхузахь дикка деха а, ло долуш а ду, ткъа аьхке — дикка йовха йу. Мехкан Ӏаткъам бо Атлантикин а, Арктикин а хӀаваан массаш. Ӏаьна заманахь кхузахь цӀеххьана температураш оьгу, ткъа гурахь а, бӀаьста а сих-сиха гӀура хуьлу. ХӀаваан температуран шеран йуккъера барам республикин малхбалехь Цельсин ноль градусал сов хуьлу, ткъа къилба-малхбузехь кхаа градусе кхочу. Уггар шийла бутт — январь, ткъа уггар бовха — июль бу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Медведеван кӀоштан нах беха меттигаш
Дамладжик (Джейланпинар)
Дамладжик (Damlacık) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Шанлиурфа провинцин (ил) Джейланпинарнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Шанлиурфа провинцин нах беха меттигаш
Старомойгоры
Старомойгоры (Старомойгоры) — Российн Федерацин Москохан областан Серебряно-Прудин кӀоштара эвла.
Третий Интернационал
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Старомойгоры
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Дамладжик (Джейланпинар)
Хьажоргаш
Категори:Шанлиурфа провинцин микрокӀошташ
Третий Интернационал
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Старомойгоры
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Третий Интернационал
Хьажоргаш
Категори:Кашарин кӀоштан нах беха меттигаш
Старомойгоры
Хьажоргаш
Категори:Серебряно-Прудин кӀоштан нах беха меттигаш
Дамладжик (Джейланпинар)
Хьажоргаш
Категори:Джейланпинарнан микрокӀошташ
Категори:Джейланпинарнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Челано
Челано — Италин Абруццо регионера коммуна. Лаьтташ йу Л’Акуила провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.