cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Маьсаьдигаралар
Маьсаьдигаралар (Məşədiqaralar) — Азербайджанан Горанбойн кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Горанбойн кӀоштан нах беха меттигаш
Здихово
Здихово — Словенин йукъараллера эвла.
Атценбругг
Атценбругг — Австрин Лаха Австри федералан латтана йукъара коммуна. Тульн гуонан йукъайогӀу.
Здихово
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Атценбругг
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Лаха Австри латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Здихово
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
ПоммегӀеваль
ПоммегӀеваль — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-МагӀитим.
Билгалдахарш
Категори:Сен-МагӀитим департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
NGC 4327
NGC 4327 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Озёрки (Тамбовн кӀошт)
Озёрки (Озёрки) — Российн Федерацин Тамбовн областан Тамбовн кӀоштара эвла.
Климат
Ӏаламан а, ландшафтийн а амалаш йоьзна йу цуьнан географин хьолах – эвла лаьтта Оьрсийн акъарин йуккъехь, цунна тӀиера акъарин муьлххачу дозане эзар километр йу. Алсама хуьлу долу континенталан барамера хӀаваъ, Эвла хӀордашна гена латтарех доьзна ду. Цуо областан климат барамера континенталан йо. Окан-Донан акъари тӀехь климат алсама континенталан йу, уллорчу гунаш тӀехьчулла. Эвла лаьтта кӀеззиг къилбаседехьа Сибрехан а, Азорийн а максимумашна йуккъехь долчу лакхарчу Ӏаткъаман дукъал, цундела бу кхузахь луларчу Владимирехь йа Рязанехьчул алсама, гӀийлачу мехца, бекхна хенан хӀоттам. Оцун тӀе мехаш дукхах дерг къилбан а, къилба-малхбален а ду, бӀаьста а, Ӏай а муххале а. оцу агӀора хьокху аьхка а, бӀаьста а йокъаллин мехаш, ткъа Ӏай – дарц.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тамбовн областан Тамбовн кӀоштан нах беха меттигаш
Абадес
Абадес — Испанин Сеговия провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Сеговия провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Стрижавка (Киеван область)
Стрижавка — Украинин Киеван областан Бели Церкован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Бели Церкован кӀоштан нах беха меттигаш
Афанасьевски (Ивановн область)
Афанасьевски (Афанасьевское) — Российн Федерацин Ивановн областан Шуян кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
ДетвиллегӀ
Географи
.
Афанасьевски (Ивановн область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Шуян кӀоштан нах беха меттигаш
ДетвиллегӀ
Билгалдахарш
Категори:Лаха ГӀейн департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Покровка (Притобольнин кӀошт)
Покровка (Покровка) — Российн Федерацин Курганан областан Притобольнин кӀоштара эвла.
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Притобольнин кӀоштан нах беха меттигаш
ГоьлджигӀез (Насинлер)
ГоьлджигӀез (Gölciğez) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзурум провинцин (ил) Пасинлернан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин нах беха меттигаш
Категори:Эрзурум провинцин микрокӀошташ
Категори:Пасинлернан микрокӀошташ
Категори:Пасинлернан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Лиляче
Лиляче — Болгарин Врацан областера эвла. Враца йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Сухой Бор Большой
Сухой Бор Большой (Сухой Бор Большой) — Российн Федерацин Архангельскан областан Котласан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Макия дел Монте I (Авелино)
Макия дел Монте I — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Плоскош
Плоскош — Румынин Клуж жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Клуж жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Верхняя Алба
Верхняя Алба (Верхняя Алба) — Белоруссин Гомелан областан Жлобинан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Жлобинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
МагӀенсин Суд
МагӀенсин Суд — Францин кантон, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Кантонан департамент — Ландаш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Ландаш департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
Екле
Екле (Écleux) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — ЖуьгӀа.
Географи
.
Ла Эстансита дел Капулин (Сан Хосе Итурбиде)
Ла Эстансита дел Капулин — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Эстансита дел Капулин лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Берлин (Троицкан кӀошт)
Берлин (Берлин) — Челябинскан областан Троицкан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (86%), кхазакхаш (10%).
Билгалдахарш
Категори:Челябинскан областан Троицкан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Давуткоьй (Дадай)
Давуткоьй (Davutköy) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Кастамону провинцин (ил) Дадайн кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Кастамону провинцин нах беха меттигаш
Категори:Дадайн кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Конырбиик
Конырбиик — Кхазакхстанан Малхбален-Кхазакхстанан областан Жарминан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Малхбален-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Жарминан кӀоштан нах беха меттигаш
Края (гӀала)
Края (Kraja) — Германин Туьринген латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Туьринген латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Комарино (Пскован область)
Комарино (Комарино) — Российн Федерацин Пскован областан Струги Краснин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Струги Краснин кӀоштан нах беха меттигаш
Тоьнгелдуьзуь (Нершембе)
Тоьнгелдуьзуь (Töngeldüzü) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Орду провинцин (ил) Першембенан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Добришице
Добришице — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Тоьнгелдуьзуь (Нершембе)
Хьажоргаш
Категори:Орду провинцин микрокӀошташ
Добришице
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Тоьнгелдуьзуь (Нершембе)
Хьажоргаш
Категори:Першембенан микрокӀошташ
Добришице
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Тоьнгелдуьзуь (Нершембе)
Хьажоргаш
Категори:Першембенан кӀоштан нах беха меттигаш
Месаьли (Горанбойн кӀошт)
Месаьли (Meşəli) — Азербайджанан Горанбойн кӀоштара эвла.
Тоьнгелдуьзуь (Нершембе)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Месаьли (Горанбойн кӀошт)
Билгалдахарш
Категори:Горанбойн кӀоштан нах беха меттигаш
Тоьнгелдуьзуь (Нершембе)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Шевелевски (Маркушевскан йуьртан меттиг)
Шевелевски (Шевелевская) — Российн Федерацин Вологдин областан Тарногскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Госьценьчице
Госьценьчице — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
NGC 4328
NGC 4328 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
4328 4328
Первомайски (Прокопьевскан кӀошт)
Первомайски (Первомайский) — Российн Федерацин Кемеровн областан Прокопьевскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа — шийла а, деха а, аьхке — йоца а, йовха а. ГӀоролаш йоцу мур лаьтта 100 дийнахь областан къилбаседехь, 120 де гергга Кузнецкан боьран къилбехь. Къилбаседа дуьненан эхиган барамера асехь лаьттачу Кемеровн областана кхочу дикка дукха маьлхан йовхо шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Солт-Лейк-Сити
Солт-Лейк-Сити — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Юта штатера гӀала.
Истори
Солт-Лейк-Сити гӀала йиллина шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Юта штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Советскан кӀошт (Курскан область)
Советскан кӀошт (Советский район) — Курскан областан муниципалан кӀошт.
Административан центр — Кшенски.
Билгалдахарш
Категори:Курскан область Категори:Российн кӀошташ
Коцофений-дин-Фаце (коммуна)
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Долж жудецан коммунаш
HD192678
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Чарыково
Чарыково (Чарыково) — Российн Федерацин Рязанан областан Сараин кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Сараин кӀоштан нах беха меттигаш
Пон-е-МагӀе
Пон-е-МагӀе — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-МагӀитим.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сен-МагӀитим департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Казачье (Христиновкан кӀошт)
Казачье — Украинин Черкассин областан Уманан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Казино Вецани II (Кьети)
Казино Вецани II — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Казачье (Христиновкан кӀошт)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Уманан кӀоштан нах беха меттигаш
Казино Вецани II (Кьети)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Лука Журавинка
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
ОгӀузели (Алтинекин)
ОгӀузели (Oğuzeli) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кони провинцин (ил) Алтинекиннан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Категори:Кони провинцин микрокӀошташ
Категори:Алтинекинан микрокӀошташ
Категори:Алтинекинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Атцесберг
Атцесберг — Австрин Лакха Австри федералан латтана йукъара коммуна. Рорбах гуонан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Лакха Австри латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Мон-де-МагӀсан-1
Мон-де-МагӀсан-1 — Францин кантон, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Кантонан департамент — Ландаш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Ландаш департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
Дибольсайм
Дибольсайм — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лаха ГӀейн.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лаха ГӀейн департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Реалчелзи (Палермо)
Реалчелзи — Италин Сицилия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Сицилия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Здуша
Здуша — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
NGC 4329
NGC 4329 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
4329 4329
Александровка (Корочан кӀошт)
Александровка (Александровка) — Российн Федерацин Белгородан областан Корочан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Корочан кӀоштан нах беха меттигаш
Бели (171541)
Бели (Бели) — Российн Федерацин Тверан областан Кимрин кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Хьажоргаш
Категори:Кимрин кӀоштан нах беха меттигаш
Ламски (Код ОКТМО 42642420101)
Ламски (Ламское) — Российн Федерацин Липецкан областан Становин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Хьажоргаш
Категори:Становин кӀоштан нах беха меттигаш
Сан Карлос (Хуан Родригез Клара)
Сан Карлос — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Сан Карлос лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
ДегӀирменджик (Дадай)
ДегӀирменджик (Değirmencik) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Кастамону провинцин (ил) Дадайн кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Кастамону провинцин нах беха меттигаш
Категори:Дадайн кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Акуепоналко (Чилапа де Алварез)
Географи
Акуепоналко лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Мишевко (ХӀордан воеводалла)
Мишевко  — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Арситово
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: марийш (75%).
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Санчурскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Диброва (Старобельскан кӀошт)
Диброва — Украинин Луганскан областан Старобельскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Старобельскан кӀоштан нах беха меттигаш
Виллоу-Крик (Аляска)
Виллоу-Крик  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Аляска штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Виллоу-Крик бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
ХӀанахӀмет (Насинлер)
ХӀанахӀмет (Hanahmet) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзурум провинцин (ил) Пасинлернан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин нах беха меттигаш
Категори:Эрзурум провинцин микрокӀошташ
Категори:Пасинлернан микрокӀошташ
Доброгости (Лодзинскан воеводалла)
Доброгости  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
ХӀанахӀмет (Насинлер)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Доброгости (Лодзинскан воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
ХӀанахӀмет (Насинлер)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Сухой Яр (Киеван область)
Сухой Яр — Украинин Киеван областан Бели Церкован кӀоштара эвла.
Эль Кристо (Темпоал)
Эль Кристо — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Сухой Яр (Киеван область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Эль Кристо (Темпоал)
Географи
Эль Кристо лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Сухой Яр (Киеван область)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Эль Кристо (Темпоал)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Повлчин
Повлчин (Povlčín) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Эль Кристо (Темпоал)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Вязок (Жлобинан кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Повлчин
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Эль Кристо (Темпоал)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Вязок (Жлобинан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Жлобинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Эль Кристо (Темпоал)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Повлчин
Географи
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Макия дела Мадона I (Арецо)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Воробьевка (Козловкан кӀошт)
Воробьевка (Воропье, Воробьевка) — Чувашин Козловкан кӀоштара эвла.
Поштан индекс — 429436. ОКАТО - 97219840002. Код КЛАДР - 2100800001400.
Налоган органан код - 2137.
Бахархой
Бахархойн дукхалла 16 стаг ( 2010 шо).
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (91%).
Хьажоргаш
Категори:Чувашин Козловкан кӀоштан нах беха меттигаш
Дражня (Осиповичин кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Осиповичин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Липница (Врацан область)
Липница  — Болгарин Врацан областера эвла. Мизи йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Коныролен
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Панфиловн кӀоштан нах беха меттигаш
Йарли (Нершембе)
Йарли (Yarlı) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Орду провинцин (ил) Першембенан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Орду провинцин нах беха меттигаш
Категори:Орду провинцин микрокӀошташ
Категори:Першембенан микрокӀошташ
Категори:Першембенан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
ЕкгӀий
ЕкгӀий (Écrille) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — ЖуьгӀа.
Географи
.
Муздурлар
Муздурлар (Muzdurlar) — Азербайджанан Горанбойн кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Горанбойн кӀоштан нах беха меттигаш
Плоскуцень
Плоскуцень — Румынин Вранча жудецан коммунера эвла.
Фонтане (Падова)
Фонтане — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Плоскуцень
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Фонтане (Падова)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Плоскуцень
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Вранча жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Кроьльпа
Кроьльпа (Krölpa) — Германин Туьринген латтана йукъара коммуна.
NGC 4330
NGC 4330 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Кроьльпа
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Туьринген латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
NGC 4330
Хьажа кхин а
4330 4330
HD192680
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Ольшанка-Лугови
Ольшанка-Лугови (Ольшанка-Луговая) — Российн Федерацин Тамбовн областан Тамбовн кӀоштара эвла.
Климат
Ӏаламан а, ландшафтийн а амалаш йоьзна йу цуьнан географин хьолах – эвла лаьтта Оьрсийн акъарин йуккъехь, цунна тӀиера акъарин муьлххачу дозане эзар километр йу. Алсама хуьлу долу континенталан барамера хӀаваъ, Эвла хӀордашна гена латтарех доьзна ду. Цуо областан климат барамера континенталан йо. Окан-Донан акъари тӀехь климат алсама континенталан йу, уллорчу гунаш тӀехьчулла. Эвла лаьтта кӀеззиг къилбаседехьа Сибрехан а, Азорийн а максимумашна йуккъехь долчу лакхарчу Ӏаткъаман дукъал, цундела бу кхузахь луларчу Владимирехь йа Рязанехьчул алсама, гӀийлачу мехца, бекхна хенан хӀоттам. Оцун тӀе мехаш дукхах дерг къилбан а, къилба-малхбален а ду, бӀаьста а, Ӏай а муххале а. оцу агӀора хьокху аьхка а, бӀаьста а йокъаллин мехаш, ткъа Ӏай – дарц.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тамбовн областан Тамбовн кӀоштан нах беха меттигаш
ПгӀезвиль
ПгӀезвиль — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-МагӀитим.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сен-МагӀитим департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Готарди
Готарди — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Баламутово (Ивановн область)
Баламутово (Баламутово) — Российн Федерацин Ивановн областан Шуян кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Шуян кӀоштан нах беха меттигаш
Коцушка (коммуна)
Коцушка — Румынин Ботошань жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Коты (Пскован область)
Коты (Коты) — Российн Федерацин Пскован областан Струги Краснин кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Струги Краснин кӀоштан нах беха меттигаш
Солнцеван кӀошт (Курскан область)
Билгалдахарш
Категори:Курскан область Категори:Российн кӀошташ
Поляковка (Курганан область)
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Мон-де-МагӀсан-2
Мон-де-МагӀсан-2 — Францин кантон, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Кантонан департамент — Ландаш.
Спениш-Форк (Юта)
Спениш-Форк  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Юта штатера гӀала.
Поляковка (Курганан область)
Хьажоргаш
Категори:Притобольнин кӀоштан нах беха меттигаш
Спениш-Форк (Юта)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Юта штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Мон-де-МагӀсан-2
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Ландаш департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
Ау (Форарльберг)
Ау  — Австрин Форарльберг федералан латтана йукъара коммуна. Брегенц гуонан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Форарльберг латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Беркъаниг
Истори
XIII бӀешарахь кхоллало башха «беркъалела монахийн» орденаш. Папас Лев XII-гӀачо цхьацца беркъанаш хилийтар тӀедиллина, адамашна беркъаллех долу весеташ диц ца далийта.
Ингалсчохь 1601 шарахь тӀеэцна «беркъачарна социалан гӀодарах лаьцна» закон, цуьнца килсашна тӀедуьллура беркъачарна — пауперашна гӀодар, ткъа беркъачарна бедарш тӀе Р элп тегна иза лело дезара, уьш йукъараллин чоьтах бехаш хилар гайтархьама. Нагахь килсийн ахча ца тоьича, гӀоьнна ахча доккхура берриг бахархойх церан сане хьаьжжина пропорцица, цу тӀе цхьацца меттигашкахь налог лаьттан дайша ца токхура, ткъа токхура лаьттан бегонда токхучара. 1834 шеран берркъачарех лаьцна законаца паупершна ахчанца гӀодар сацийра, царна Ӏуналла дар тӀедиллира белхан цӀенна, иза кӀезиг къастара набахтех. тӀаьхьарчарех къаьсташ, белхан цӀеношна чу нах зуламаш дарна ца бохкура, ткъа беркалла бахьнехь бохкура. Цу тӀе администрацис дуьззина леладора церан къинхьегаман стоьмаш, алапа шайна дуьтура йуучунна бохуш. Доьзалаш къастабора: наношна цкъан а шайн бераш ца гора, цамагадора вежаршна йижарийн ган а, зударшна майранаш ган а. Пауперш беллачул тӀаьхьа шайн доладан йиш йолуш бацара: 1832 шеран парламентан «Анатомин акто» бакъо лора беркъачеран декъий анатомин театрашкахь зуламхой декъашца цхьаьна могӀара препараташна дӀадахьа.
Беркъаниш Россехь
1877 шарахь сагӀа доьхург, ЧГӀМ комиссин официалан хаамашца, вара 293495 стаг 71 губернехь. 1897 шеран дуьххьара нах багарбаро гайтина 362 эз. беркъаниг, кхерстарг, некъало, Деле дуӀа дийриг, кхин а 316 эз. стаго шеш лелориг ца гайтина. Революци хилале хьалхара талламчаш беркъачера цӀа ца хиларе Ӏедалан структурашна социумо Ӏаткъам баран жамӀе санна ца хьовсура, уьш бараман а, сурт хӀотторан а хаамаш гулбеш бара беркъаллех а, кхерстарх а. XIX—XX бӀешераш хийцалучу хенахь цӀа доцучух олура «беркъакхерстарг». Иштта амал хӀоттайора хӀусам йоцу, цхьанхьа болх беш боцу, баха сагӀа гулдечу адамийн категорина.
Ширачу заманахь уггаре беркъачеран уггаре даьржина тайпа дара кхерста беканчаш, доккхаха долу дакъа бӀаьрзе хуьлура, масала Малороссехь бӀаьрза къаной, бандурахой йа кобзарш. Великороссехь оцу кепах олура дӀасалела зьӀапхой. Оьрсийн латтан тӀехь беркъаллица луьста маьӀнехь уьйр йу некъалаллица, зийараташка эхарца, кхерстарца. Церан бух тӀехь го дин, амма чолхедаьккхина славянийн синтемзалло, меттигаш хийцаран шовкъо, кхин дӀа а. Иштта кепара, Россехь йаьржина башха тайпана беркъалла, иза чӀогӀа къаьста малхбузеневропин беркъаллех. Малхбузен беркъаниг дукха хьолехь хьекъална а, эхь-бехканна а, материаланна а кӀезиг ву; Россехь беркъаниг хета лелла стаг, иза чуваханчу хӀора хӀусамехь persona grata, самукъане а, гӀелцало а «ша лелла меттигех лаьцна» дийцархо. Оцу тайпана беркъачарех кхета мелла а охьахиина волу «гӀалин беркъаниг», ткъа цхьанна тӀера шолгӀаче волуш башха тайпа ду, бес-бесара меттигашкахь цуьнан тайп-тайпана ца беша цӀераш йу, масала: къехой, когаш берзина команда, телхина нах, дешин рота, раклаш, шахайш, иштта кхин а. ТӀаьххьара категорин беркъачеран кхин хила йиш йоцу цабезам бара ницкъала къинхьегамна, цунах уьш кӀелхьара бовлура муьлхха бахьна хӀоттадой.
XIX бӀешеран Русера беркъачарна йукъахь хилла ша тайпана маьрша йукъакхеттарш: беккъа сагӀанах беха мозгӀарш, беркъаллин хала дакъа зиен лиина шайн бахам мискачарна дӀабекъна, Далла муьтӀахь хиларан а, собаран а жӀар лело лиина. Бакъ болу беркъазниш — уьш бу таро йоцу, малхо багийна, шешша бисина, бевдда, бӀаьрзе бисина, кхин дӀа а. Тайп-тайпана халкъан бохамаша, масала, уьнаша, цӀе йаларо, меца шераша хаъал йузура и контингент. Беркъачеран могӀаршка хӀуьттура дуккха а гайца хьарамхой "беркъа-промышленникаш" — "бӀаьрзе сагурш", бовда таро йолу астагӀанаш, Декха берийн меттана карахь хьарчийна тайнигаш йолу зударий, иштта кхин дӀа а. Францехь хьалхара заманахь беркъачеран Ӏойлех олура «Cours des miracles» («инзаре гӀаланаш»), хӀунда аьлча берриг бӀаьрзенаш, астагӀнаш, къорнаш оцу хӀусамашкахь, оьшучу хенахь, могаш нах хуьлура. Уьш бара йоккхачу шахьрахь, йуккъерабӀешерий Парижехь йара иштта 11 керт; царех уггаре йоккханиг дӀайаьккхира Ӏедало 1667 шарахь.
Зелен Брег
Зелен Брег — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Лома де лас Неграс (Чакалтиянгис)
Лома де лас Неграс — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лома де лас Неграс лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Плодопитомник (Кемеровн область)
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа — шийла а, деха а, аьхке — йоца а, йовха а. ГӀоролаш йоцу мур лаьтта 100 дийнахь областан къилбаседехь, 120 де гергга Кузнецкан боьран къилбехь. Къилбаседа дуьненан эхиган барамера асехь лаьттачу Кемеровн областана кхочу дикка дукха маьлхан йовхо шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Прокопьевскан кӀоштан нах беха меттигаш
Поводи (Тржебень)
Поводи  (Povodí) — Чехин Карловы Вары мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
NGC 4331
NGC 4331 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Поводи (Тржебень)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
NGC 4331
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
4331 4331
Поводи (Тржебень)
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Мали Ивановка (Черкассин область)
Мали Ивановка — Украинин Черкассин областан Уманан кӀоштара эвла.
Поводи (Тржебень)
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Карловы Вары мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Мали Ивановка (Черкассин область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Уманан кӀоштан нах беха меттигаш
Агилафуэнте
Агилафуэнте — Испанин Сеговия провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Сеговия провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
ДегӀирменоьзуь (Дадай)
ДегӀирменоьзуь (Değirmenözü) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Кастамону провинцин (ил) Дадайн кӀоштара эвла.
Казино Вила (Л'Аквила)
Казино Вила — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Бутырки (Можайскан кӀошт)
Бутырки (Бутырки) — Российн Федерацин Москохан областан Можайскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Москохан областан Можайскан кӀоштан нах беха меттигаш
ДегӀирменоьзуь (Дадай)
Хьажоргаш
Категори:Дадайн кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Лукьянчиково (Орёлан кӀошт)
Лукьянчиково (Лукьянчиково) — Российн Федерацин Орёлан областан Орёлан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Орёлан областан Орёлан кӀоштан нах беха меттигаш
HD192686
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Реана дел Роияле (Удине)
Реана дел Роияле — Италин Фриули-Венеция-джулия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Фриули-Венеция-джулия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Оьлмез (Алтинекин)
Оьлмез (Ölmez) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кони провинцин (ил) Алтинекиннан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Категори:Кони провинцин микрокӀошташ
Категори:Алтинекинан микрокӀошташ
Категори:Алтинекинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Мишево (Польша)
Мишево — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.