cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Воронино (Житковичин кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Житковичин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Гуздек (Гарволинскан повет)
Гуздек  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
HD19910
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Фонте Оливо (Анкона)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
HD19910
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Фонте Оливо (Анкона)
Литература
Категори:Марке регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
HD19910
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Хвощёвски
Хвощёвски (Хвощёвский) — Российн Федерацин Орёлан областан Орёлан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Орёлан областан Орёлан кӀоштан нах беха меттигаш
Пачево (Польша)
Пачево — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Фроловски (Сасован кӀошт)
Фроловское (Фроловское) — Российн Федерацин Рязанан областан Сасован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Сасован кӀоштан нах беха меттигаш
Шустовы (Кировн гӀалин гуо)
Шустовы (Шустовы) — Кировн областан Кировн гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан дӀатесна нах беха меттигаш Категори:Кировн областан Кировн гӀалин гуо нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Казтанеа деле Фурье (Месина)
Казтанеа деле Фурье — Италин Сицилия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Сицилия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Драндарите
Драндарите — Болгарин Габровон областера эвла. Трявна йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Козарище
Козарище — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Подоли (Пржеров)
Подоли  (Podolí) — Чехин Оломоуц мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Оломоуц мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Феск
Феск — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-МагӀитим.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сен-МагӀитим департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Кошек батыран эвла
Кошек батыран эвла — Кхазакхстанан Жамбылан областан Таласан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Жамбылан областан нах беха меттигаш Категори:Таласан кӀоштан нах беха меттигаш
Шлях (Белгородан область)
Шлях (Шлях) — Российн Федерацин Белгородан областан Корочан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Карповка (Тверан область)
Карповка (Карповка) — Российн Федерацин Тверан областан Кимрин кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кимрин кӀоштан нах беха меттигаш
ГӀоппенайм
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лаха ГӀейн департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Одинцовон кӀошт
Одинцовон кӀошт (Одинцовский район) — Москохан областан муниципалан кӀошт.
Административан центр — Одинцово.
Билгалдахарш
Категори:Москохан область Категори:Российн кӀошташ
Левакантан кӀошт
Левакантан кӀошт (ноҳияи Леваканд) — Таджикистанан Хатлонан регионан йукъара административан кӀошт. КӀоштан центр — Левакант.
Наричино (Москохан область)
Наричино (Наричино) — Российн Федерацин Москохан областан Можайскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Москохан областан Можайскан кӀоштан нах беха меттигаш
Весели Грива (Кемеровн область)
Веселая Грива (Веселая Грива) — Российн Федерацин Кемеровн областан Таштаголан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа — шийла а, деха а, аьхке — йоца а, йовха а. ГӀоролаш йоцу мур лаьтта 100 дийнахь областан къилбаседехь, 120 де гергга Кузнецкан боьран къилбехь. Къилбаседа дуьненан эхиган барамера асехь лаьттачу Кемеровн областана кхочу дикка дукха маьлхан йовхо шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Таштаголан кӀоштан нах беха меттигаш
Йуьрекли (Шенкайа)
Йуьрекли (Yürekli) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзурум провинцин (ил) Шенкайанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин нах беха меттигаш
Категори:Эрзурум провинцин микрокӀошташ
Категори:Шенкайанан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Новина (Житомиран область)
Новина — Украинин Житомиран областан Коростенан кӀоштара эвла.
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Коростенан кӀоштан нах беха меттигаш
Лас Анимас (Окампо, Гуанахуато)
Лас Анимас — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лас Анимас лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Вербки
Вербки (Вербкі) — Белоруссин Могилёвн областан Бобруйскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Бобруйскан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Зоряни (Одессин кӀошт)
Зоряни — Украинин Одессин областан Одессин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Одессин областан Одессин кӀоштан нах беха меттигаш
Петропавловка (Тербунин кӀошт)
Петропавловка (Петропавловка) — Российн Федерацин Липецкан областан Тербунин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тербунин кӀоштан нах беха меттигаш
Борназко (Бьела)
Борназко  — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Педро-Бей (Аляска)
Педро-Бей  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Аляска штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Педро-Бей бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Аляска штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Аляска штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
NGC 4561
NGC 4561 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
4561 4561
Болонь (кантон)
Болонь — Францин кантон, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Кантонан департамент — Лакха МагӀна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха МагӀна департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
HD199122
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Малото (Месина)
Малото — Италин Сицилия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Сицилия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Резчето (Маса-Карара)
Резчето — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Дигрегорио, Эрни
'''А. Дигрегорио Эрнест — жимахверг''' (Ernest A. DiGregorio, Jr.; вина 1951 шеран 15 январехь Провиденсехь, Род-Айленд, АЦШ) — Къоман баскетболан ассоциацин «Баффало Брейвз», «Лос-Анджелес Лейкерс», «Бостон Селтикс» командашкахь левзина америкин профессионалан баскетболхо. Вевза Эрни Ди куньйаца, Дигрегорио левзина ловзар дӀахьо турслочун позицехь, гӀараваьллера буьрка лелоран а, буьрка дӀайала хааран а лакхарчу говзаллица. Шен хьомен Провиденсехь иза чӀогӀа вевзаш стаг вара, сий айаделира Къилбаседа Провиденсан баккхийчеран ишколан а, Провиденсан колледжан а баскетболан командашкахь ловзуш. ТӀаьхьарчуьнца иза 1973 шарахь кхечира NCAA турниран Йеаннан финале, цунна делира студентийн баскетболера масех совгӀат. 1973 шеран КъБА драфтехь иза хаьржира кхоалгӀа лоьмарца «Баффало Брейвз» клубо, дебютан шарахь къобал вира уггаре дика керла ловзархо аьлла, кхин а хилира ловзарехь дӀайаларан йуккъера барамца лигин лидер. Дигрегорион карьера йах ца йелира, шолгӀачу шарахь гола лазийначул тӀаьхьа цуьнан ловзар иэша доладелира, ткъа 27 шо долуш, КъБАхь пхи шо даьккхина, иза профессионалан спортера дӀавелира.
Хьалхара шераш
Дигрегорио вина, кхиина Провиденсан къилбаседин декъехь, цигахь алсама бехара италиамерикахой. Церан доьзал хьал долуш бацара, да цӀенкъанаш шарйеш вара. Шийтта шо долуш Дигрегорион ойла хӀоьттира профессионалан баскетболхо хила, амма оцу гӀуллакхна цхьан а Ӏаламан совгӀат дацара. Иза зоьртала, меллаша, доцу куьйгаш долуш, стаммий пӀелгаш долуш вара, гӀуо кхоссалора. И иэшамах дӀабахархьама, Эрни хӀора дийнахь тренировкаш йеш вара, дукха хьолехь ша. Де долалора йалх сахьт даьлча гӀоттий исс йа итт сахьтехь буьрканца болх беш.
И болх эрна ца хилира. Ловзар дӀахьо турслочун меттигехь ловзу Дигрегориох, Къилбаседа Провиденсан баккхийчеран ишколан баскетболан командин седа хилира, цуо иза 1968 шарахь Род-Айленд штатан чемпионатан толаме кхачийра. Ишколан шерашкахь Эрни меттигера гӀараваьлла стаг вара, баскетболал сов гӀараваьллера, гуонашкахь лоьмарш тӀехь «Эрни Ди» долу йезачу машенашна тӀехь хехкаваларца. Амма Дигрегорион баскетболера тӀаьхье кхерамехь йара, цуьнан ишколера гӀийла дешаро таро ца лора цунна университетан спортан стипендии даккха, ткъа, колледжан тӀехула иккхина, оцу хенахь профессионал хила таро йацара. Провиденсан колледжан божарийн баскетболан командин тренер Маллейни Джо Дигрегориоца цхьаьнакхетта хьехар дира Эрнин Сийлахь Мор Томасан кечаман ишколе дехьавала аьлла. Цигахь Дигрегориос шарахь дийшира шен дешар тодира.
Провиденсан колледж
Оцу заманахь Дигрегориос ишкол чекхйаьккхира, Маллейни Джос Провиденсан колледжера тренеран дарж дитина, «Лос-Анджелес Лейкерсе» болх бан дехьавелира. Тренер хийцаро Эрнин харжамна хийцам ца бира, иза дукха хенахь дуьйна студентийн «Провиденс Фрайарс» командин хьажархо а, цуьнан уггаре дикачу ловзархочун Уокер Джиммин ловзар хазахеташ а вара, 1969 шарахь иза хӀоьттира колледже, университетан баскетболан команде кхечира кхин а шо даьлча.
1970/1971 шарахь «Фрайарс» 20 толам баьккхира 8 ийшира рогӀера шарахь, кхечира Къоман кхайкхаран турнире (NIT), цигахь хьалхарчу раундехь иэшийра Луисвиллан университетан команда, чийрикфиналехь ийшира  Къилбаседа Каролинин командел. Командин капитан а, лидер а волу Лараньяга Джим 1971 шарахь «Фрайарс» йукъара дӀаваханчул тӀаьхьа коьрта тренеро Дейв Гэвитта сацам бира Дигрегорион лидеран функцеш дӀайала, оцу хенахь наггахь бен йоцу ловзаран маршо йелира. Гэвиттан берриг тренеран болх бара, буьрка Дигрегориога дӀайалийтар, цуо цунах шена луъург дора.
1971/1972 шарахь, команде Барнс а, Стэк а веачи, «Фрайарса» 21 толам баьккхира, 6-зза ийшира. Амма NCAA турниран Провиденсан Колледжан команда хьалхарчу раундехь ийшира Пенсильванин университетан баскетболхошна. 1972/1973 шо, Дигрегорион студентийн баскетболехь тӀаьххьара шо, «Фрайарса» дӀадаьхьира 12 эз. хьажархо чухоьу Провиденсан керла Гражданийн центран аренехь. Колледжан команда чӀогӀа тидаме хилира шен АЦШ студентийн уггаре чӀогӀа иттанна йукъа боьлху седарчий-ловзархой бахьнехь. РогӀера шарахь «Фрайарс» туьйлира 27 матчехь 4-зза ийшира. NCAA турнирехь команда лорура фаворитех цхьаъ. Шен малхбален регионехь цунна дуьхьало ца йира, йаккхийчу чоьташца иэшийра Пенсильванин, Сийлахь Юсупан университетан, Мэрилендан командаш. Провиденсан Колледжан исторехь дуьххьара кхечира NCAA йеаннан финале.
Финалера «Фрайарсан» дуьххьарлера къовсамхо хилира «Мемфис Тайгерс» команда. Матч драма йолуш хилира. Йуьхьиг «Фрайарсехь» йара, уьш тешна ловзар дӀахьуш бара, сихха хьалхабевлира (39:28). ГӀараваьлла тренеро Нэт Холмана, матчан йуьхьиг йуьйцуш, элира цуьнан хьалхара бархӀ минотах командин баскетбол. Амма цул тӀаьхьа, буьрка схьаэцна Барнс гӀуо охьакхетта гола а лазийна кхин дӀа ловза ца велира. Иза воцуш «Тайгерс» тола йолайелира, Дигрегориос 32 очко йаьккхинчехь, толам баьккхира 98:85 чоьтаца. КхоалгӀа меттиг къовсучу матчехь «Фрайарс» ийшира Индианин университетан командина. Шен тӀаьххьарчу шарахь Дигрегорио лидер вара шен командехь йаьхначу очкошца — 24,6 йуккъера барам ловзарехь. Иза йукъавахийтира NCAA йерригамерикин хьалхара гулйина командина, хьалхарчу гулйина командина Associated Press версица, шолгӀачу гулйина командина Баскетболан журналистийн ассоциацин, Баскетболан тренерийн къоман ассоциацин, United Press International версешца. Цул сов, иза малхбален регионан уггаре мехала ловзархо къобал вира, «Фрайарс» ловзархойх иза цхьаъ бен вац йеаннан финалера сийлаллин гулйина командин йукъавахийтина. Дигрегорио 1970-гӀа шерашкара уггаре дика ловзархо къобал вира малхбален регионехь. 1973 шеран апрелехь АЦШ студентийн чемпионатан уггаре дика ловзархойх хӀоттийна гулйина командин йукъахь, Дигрегориос дакъа лецира советийн баскетболан командица йолчу доттагӀаллин матчехь, цигахь туьйлира америкахой.
Хьажоргаш
Категори:АЦШ баскетболхой Категори:«Баффало Брейвз» ловзархой Категори:«Лос-Анджелес Лейкерс» ловзархой Категори:«Бостон Селтикс» ловзархой
МогӀе (ЖуьгӀа)
МогӀе (Morez) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — ЖуьгӀа.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЖуьгӀа департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Донангу Барио Ариба (Уаякокотла)
Донангу Барио Ариба — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Донангу Барио Ариба лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Нойгернсдорф
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Туьринген латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Жимець (Скерневицкан повет)
Жимець  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Вайдхофен-ан-дер-Тайа-Ланд
Вайдхофен-ан-дер-Тайа-Ланд — Австрин Лаха Австри федералан латтана йукъара коммуна. Вайдхофен-ан-дер-Тайа гуонан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Сентябрь (Белорусси)
Сентябрь (Верасніца) — Белоруссин Гомелан областан Житковичин кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Житковичин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Корытница (Локачин йуьртан йукъаралла)
Корытница — Украинин Волинан областан Владимиран кӀоштара эвла.
Просторни (Челябинскан область)
Просторни (Просторный) — Челябинскан областан Агаповкан кӀоштара эвла.
Корытница (Локачин йуьртан йукъаралла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Просторни (Челябинскан область)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Корытница (Локачин йуьртан йукъаралла)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Просторни (Челябинскан область)
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (66%), украинаш (7%), башкираш (6%), кхазакхаш (21%).
Билгалдахарш
Категори:Агаповкан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Пачково (ХӀордан воеводалла)
Пачково  — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Биринджи Мейниман
Биринджи Мейниман (Birinci Meyniman) — Азербайджанан ХӀаджигабулан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:ХӀаджигабулан кӀоштан нах беха меттигаш
Козарно
Козарно — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Эль Лаурел (Косамалоапан де Карпио)
Эль Лаурел — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Лаурел лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Бржежани (Лешани)
Бржежани  (Břežany) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
ГӀогӀ (Лаха ГӀейн)
ГӀогӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лаха ГӀейн.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лаха ГӀейн департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Поениле (Вранча)
Поениле — Румынин Вранча жудецан коммунера эвла.
Коьпруьбаши (Адапазари)
Коьпруьбаши (Köprübaşı) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Сакари провинцин (ил) Адапазаринан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Сакари провинцин нах беха меттигаш
Поениле (Вранча)
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Вранча жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Сергеево (Шуян кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Шуян кӀоштан нах беха меттигаш
Петровски (Васильевскан йуьртан меттиг)
Петровски (Петровское) — Российн Федерацин Тамбовн областан Токарёвкан кӀоштара эвла.
Гуздек (Радомскан повет)
Гуздек  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Петровски (Васильевскан йуьртан меттиг)
Климат
Ӏаламан а, ландшафтийн а амалаш йоьзна йу цуьнан географин хьолах – эвла лаьтта Оьрсийн акъарин йуккъехь, цунна тӀиера акъарин муьлххачу дозане эзар километр йу. Алсама хуьлу долу континенталан барамера хӀаваъ, Эвла хӀордашна гена латтарех доьзна ду. Цуо областан климат барамера континенталан йо. Окан-Донан акъари тӀехь климат алсама континенталан йу, уллорчу гунаш тӀехьчулла. Эвла лаьтта кӀеззиг къилбаседехьа Сибрехан а, Азорийн а максимумашна йуккъехь долчу лакхарчу Ӏаткъаман дукъал, цундела бу кхузахь луларчу Владимирехь йа Рязанехьчул алсама, гӀийлачу мехца, бекхна хенан хӀоттам. Оцун тӀе мехаш дукхах дерг къилбан а, къилба-малхбален а ду, бӀаьста а, Ӏай а муххале а. оцу агӀора хьокху аьхка а, бӀаьста а йокъаллин мехаш, ткъа Ӏай – дарц.
Коьпруьбаши (Адапазари)
Хьажоргаш
Категори:Сакари провинцин микрокӀошташ
Гуздек (Радомскан повет)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Коьпруьбаши (Адапазари)
Хьажоргаш
Категори:Адапазаринан микрокӀошташ
АгӀабейли (ДжихӀанбейли)
АгӀабейли (Ağabeyli) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кони провинцин (ил) ДжихӀанбейлинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Сан Маркитос (Сантияго Тустла)
Сан Маркитос — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Петровски (Васильевскан йуьртан меттиг)
Хьажоргаш
Категори:Токарёвкан кӀоштан нах беха меттигаш
Коьпруьбаши (Адапазари)
Хьажоргаш
Категори:Адапазаринан кӀоштан нах беха меттигаш
АгӀабейли (ДжихӀанбейли)
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Сан Маркитос (Сантияго Тустла)
Географи
Сан Маркитос лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Коьпруьбаши (Адапазари)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Сан Маркитос (Сантияго Тустла)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Коьпруьбаши (Адапазари)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
АгӀабейли (ДжихӀанбейли)
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин микрокӀошташ
Категори:ДжихӀанбейлинан микрокӀошташ
Категори:ДжихӀанбейлинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
МуагӀан-ан-Монтань
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЖуьгӀа департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Лесобуда
Лесобуда — Украинин Житомиран областан Коростенан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Коростенан кӀоштан нах беха меттигаш
Фламанвиль (Сен-МагӀитим)
Фламанвиль — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-МагӀитим.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сен-МагӀитим департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Фонте Поло (Кампобасо)
Фонте Поло — Италин Молизе регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Куземкино (Тотьман кӀошт)
Куземкино (Куземкино) — Российн Федерацин Вологдин областан Тотьман кӀоштара дӀатесна эвла.
Фонте Поло (Кампобасо)
Литература
Категори:Молизе регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Куземкино (Тотьман кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хатаев, Имам Абдулаевич
Имам Абдулаевич Хатаев — нохчийн боксёр, Российн чемпионатийн совгӀатхо а, толамхо а, студентийн йукъахь дуьненан чемпион, Российн спортан говзанча.
Хьажоргаш
Категори:Нохчийчоьнан боксёраш Категори:Российн чемпионаш
NGC 4562
NGC 4562 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
4562 4562
Хитрово (Орёлан кӀошт)
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Хьажоргаш
Категори:Орёлан областан Орёлан кӀоштан нах беха меттигаш
Кошенсай
Кошенсай — Кхазакхстанан Актобен областан Хромтаунан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Хромтаунан кӀоштан нах беха меттигаш
Мейпл-Гилл (Канзас)
Мейпл-Гилл  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Канзас штатера гӀала.
Истори
Мейпл-Гилл гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Канзас штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Лома дел Нанче (Пасо де Овехас)
Лома дел Нанче — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лома дел Нанче лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Зуьмруьткоьй (Шенкайа)
Зуьмруьткоьй (Zümrütköy) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзурум провинцин (ил) Шенкайанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин нах беха меттигаш
Категори:Эрзурум провинцин микрокӀошташ
Категори:Шенкайанан микрокӀошташ
Категори:Шенкайанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Викторовка (Бобруйскан кӀошт)
Викторовка (Віктараўка) — Белоруссин Могилёвн областан Бобруйскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
Категори:Бобруйскан кӀоштан нах беха меттигаш
Подоли (Ржадомишл)
Подоли  (Podolí) — Чехин Къилба Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Къилба Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Озёрин кӀошт (Москохан область)
Озёрин кӀошт (Озёрский район) — Москохан областан муниципалан кӀошт.
Административан центр — Озёры.
Билгалдахарш
Категори:Москохан область Категори:Российн кӀошташ
Антонсимон, Эль Канал (Коаваютла де Хосе Мария Изазага)
Антонсимон, Эль Канал — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Каюрово (Тверан область)
Каюрово (Каюрово) — Российн Федерацин Тверан областан Кимрин кӀоштара эвла.
Антонсимон, Эль Канал (Коаваютла де Хосе Мария Изазага)
Географи
Антонсимон, Эль Канал лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Каюрово (Тверан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Антонсимон, Эль Канал (Коаваютла де Хосе Мария Изазага)
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Каюрово (Тверан область)
Хьажоргаш
Категори:Кимрин кӀоштан нах беха меттигаш
Казтанеди (Сондрио)
Казтанеди — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Катаевцы (Зуевкан кӀошт)
Катаевцы (Катаевцы) — Кировн областан Зуевкан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: даиман Ӏаш нах бац.
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан дӀатесна нах беха меттигаш Категори:Кировн областан Зуевкан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Красностав (Волинан область)
Красностав — Украинин Волинан областан Владимиран кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Волинан областан Владимиран кӀоштан нах беха меттигаш
Темурмаликан кӀошт
Темурмаликан кӀошт (ноҳияи Темурмалик) — Таджикистанан Хатлонан регионан йукъара административан кӀошт. КӀоштан центр — Бахманруд.
Лунка-Брадулуй (коммуна)
Лунка-Брадулуй — Румынин Муреш жудецан йукъара коммуна.
Настасьино (Можайскан кӀошт)
Настасьино (Настасьино) — Российн Федерацин Москохан областан Можайскан кӀоштара эвла.
Лунка-Брадулуй (коммуна)
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Настасьино (Можайскан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Лунка-Брадулуй (коммуна)
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Муреш жудецан коммунаш
Настасьино (Можайскан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Шляхово (Белгородан область)
Шляхово (Шляхово) — Российн Федерацин Белгородан областан Корочан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Плехановка
Плехановка (Плехановка) — Российн Федерацин Липецкан областан Тербунин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Хьажоргаш
Категори:Тербунин кӀоштан нах беха меттигаш
Чалджа (Дерели)
Чалджа (Çalca) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Гиресун провинцин (ил) Дерелинан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Дерелинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
HD199144
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
ГӀогӀвиллегӀ
ГӀогӀвиллегӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лаха ГӀейн.
Географи
.
Фламе-ФгӀетий
Фламе-ФгӀетий — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-МагӀитим.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сен-МагӀитим департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
МуагӀон
МуагӀон (Moiron) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — ЖуьгӀа.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЖуьгӀа департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Лас Анимас (Пенхамо)
Лас Анимас — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лас Анимас лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Заря Труда
Заря Труда — Украинин Одессин областан Одессин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Таштагол
Таштагол (Таштагол) — Российн Федерацин гӀала, Кемеровн областан Таштаголан кӀоштан административан центр.
Заря Труда
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Таштагол
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа — шийла а, деха а, аьхке — йоца а, йовха а. ГӀоролаш йоцу мур лаьтта 100 дийнахь областан къилбаседехь, 120 де гергга Кузнецкан боьран къилбехь. Къилбаседа дуьненан эхиган барамера асехь лаьттачу Кемеровн областана кхочу дикка дукха маьлхан йовхо шарахь.
Заря Труда
Хьажоргаш
Категори:Одессин областан Одессин кӀоштан нах беха меттигаш
Таштагол
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Таштаголан кӀоштан нах беха меттигаш
Хрущево (Сасован кӀошт)
Хрущево (Хрущево) — Российн Федерацин Рязанан областан Сасован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Перривилл (Аляска)
Перривилл  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Аляска штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Перривилл бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
Хьажоргаш
Категори:Аляска штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Аляска штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
NGC 4563
NGC 4563 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
4563 4563
Житно
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Гузев (Минскан повет)
Гузев  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.