cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ирклиевски
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Выселкин кӀоштан нах беха меттигаш
Санта Круз (Уамуститлан)
Санта Круз — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Санта Круз лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Фадеево (Неманан кӀошт)
Фадеево (Фадеево) — Российн Федерацин Калининградан областан Неманан кӀоштара эвла.
Санта Круз (Уамуститлан)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Фадеево (Неманан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат хӀордан йу, аьхка йовха хуьлу Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре бовха бутт бу — июль, уггаре шийла — январь.
Сахьтан аса
Кхузахь UTCн дӀахилар +3:00 йу. Кхузара хан Москохан хенал 1 сахьт башха йу, Аьхка Балтикайистера республикашкахь а кхин Финляндехь а, Исраилехь а, Туруойчохь а, Украинехь а, Белоруссехь а йолу хенаца нийса йу. Йукъара Европин хенал +1 сахьт башха йу. Ӏай Йукъара Европин хенал +2 башха йу..
Хьажоргаш
Категори:Неманан кӀоштан нах беха меттигаш
Троицко-Колычёво
Троицко-Колычёво (Троицко-Колычёво) — Российн Федерацин Владимиран областан Селиванован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
HD68601
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Лехово (Новоржеван кӀошт)
Лехово (Лехово) — Российн Федерацин Пскован областан Новоржеван кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Новоржеван кӀоштан нах беха меттигаш
Тавшантепе (БагӀлар)
Тавшантепе (Tavşantepe) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатолин Дийарбакир провинцин (ил) БагӀларан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Дийарбакир провинцин нах беха меттигаш
Категори:БагӀларан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Атаиде
Атаиде — Португалин Порту гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Драхков (Бистржице)
Драхков  (Drachkov) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Покшиви (Вармия-Мазурин воеводалла)
Покшиви  — Польшин Вармия-Мазурин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Варми-Мазурин воеводаллин нах беха меттигаш
Посилув
Посилув — Польшин Малопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Малопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
(10682) 1980 KK
(10682) 1980 KK — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1980 шеран 22 майхь Анри Дебеонь цӀе йолу Ӏилманчо Ла-Силья обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1980 KK».
Волкодаевка
Волкодаевка (Волкодаевка) — Российн Федерацин Томскан областан Кожевникован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, шийлачу Ӏаьнца а, тӀуналла цхьабосса йу, хенан хӀоттаман элементаш хийца дукха сиха ло, боцучу хенан муьрехь (масех дийнахь йа сахьтехь). Меттигера климат, хьалхарчу шерашкахь санна хийца ца луш схьайогӀу, иза доьзна ду Малхбуза-Сибрехан акъарин тӀехуларчу хӀаваийн массийн чолхечу циркуляцех эвла шера а, массо агӀора йиллина а йу, къилба-малхбале йоцург, цуо аьтту бо Арктикин а, Атлантикин а, Йуккъерчу Азин а хӀаваан массашна кхуза чуйахка. Цундела циркуляцин процессаш Малхбуза-Сибрехан тӀехула массо а хенахь дакъалоцу арктикин а, бараман а хӀаваан массаш, ткъа аьхка кхин тропикера а. ХӀаваан массаш дӀахьо циклонийн а, антициклонийн а системехь, цуо хенан хӀоттам областехь цхьаьна эшшар ца лоттуьйту, шо шере мел деле ловзаш хуьлу иза.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Кожевникован кӀоштан нах беха меттигаш
Пшетич-Влосцянска
Пшетич-Влосцянска — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Санта-Крус-де-Паньягуа
Санта-Крус-де-Паньягуа — Испанин Касерес провинцин муниципалитет.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Касерес провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Веселково (Верещагинан кӀошт)
Веселково (Веселково) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Верещагинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Малхбузера догӀучу хӀаваийн массийн новкъахь долчу Басеги дукъо, массо Урало санна, лекха дацахь а, дикка сацадо Атлантикин хӀаваъ малхбалехьа даржарах. Мехкан климататан амалехь континенталла йу, цуьнан бахьна дукха хьолахь бӀаьста догӀу арктикин хӀаваъ ду. Каран хӀордан шийла мох къаьста кӀезиг тӀаналлийца, Атлантикин хӀаваан массаш, бӀостанехьа, тӀуналла дукха йолуш ду (700—800 мм шарахь гергга). Махкахь дикка йовха аьхке йу, цхьадолчу шерашкахь уггар шийла бутт февраль хуьлу. Ах йочанаш ло кепара хуьлу. ДогӀанаш дукхахдерг сентябрехь а, июнехь а хуьлу, малхбузен басешкахь алсама дакъа — августехь хуьлу. Минимум йочанаш йогӀу февралехь а, декабрехь а. Аьхка лаьмнашкахь стигал къекъаш догӀанаш оьху. Мехкан амалехь йу сих-сиха хуьлу аьхкенан дохк, уьш наггахь масех дийнахь лаьтта.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Верещагинан кӀоштан нах беха меттигаш
Форст (Лужица)
Форст — Германин Бранденбург латтана йукъара коммуна.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Бранденбург латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Эзежиск
Эзежиск — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Оже-Сен-Венсан
Оже-Сен-Венсан (Auger-Saint-Vincent) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Уаза.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Уаза департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Студенец (Переславлан кӀошт)
Студенец (Студенец) — Российн Федерацин Ярославлан областан Переславлан кӀоштара эвла.
Молодежни (Чуваши)
Молодежни (Молодежный, Молодежный) — Чувашин Цивильскан кӀоштара эвла.
Поштан индекс — 429920. ОКАТО - 97241834003. Код КЛАДР - 2101600006400.
Студенец (Переславлан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Молодежни (Чуваши)
Бахархой
Бахархойн дукхалла 308 стаг ( 2010 шо).
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: чувашаш (85,12%), оьрсий (12,80%).
Хьажоргаш
Категори:Чувашин Цивильскан кӀоштан нах беха меттигаш
Савин Дуб
Савин Дуб (Савін Дуб) — Белоруссин Витебскан областан Лепелан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш
Категори:Лепелан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Войтовцы (Хмельникан кӀошт)
Войтовцы — Украинин Винницан областан Хмельникан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Винницан областан Хмельникан кӀоштан нах беха меттигаш
Бояри (Люблинан воеводалла)
Бояри  — Польшин Люблинан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Люблинан воеводаллин нах беха меттигаш
Панковка
Панковка (Панковка) — Российн Федерацин Новгородан областан Новгородан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Cахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Сечаница
Сечаница (Сечаница) — Сербин Ниш гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Ниш гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Шлямки
Шлямки (Шлямкі) — Белоруссин Гроднон областан Сморгонан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Категори:Сморгонан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Артемьевски (Костромин область)
Артемьевски (Артемьевское) — Российн Федерацин Костромин областан Галичан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Костромин областан Галичан кӀоштан нах беха меттигаш
Стари Салтов
Стари Салтов — Украинин Харьковн областан Волчанскан кӀоштара эвла.
Озтериола (Витербо)
Озтериола — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Стари Салтов
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Озтериола (Витербо)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Стари Салтов
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Волчанскан кӀоштан нах беха меттигаш
Во-ан-Велен
Во-ан-Велен (Vaulx-en-Velin) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Лион метрополи.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лион метрополи департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Сан-Мауро-Торинезе
Сан-Мауро-Торинезе — Италин Пьемонт регионера коммуна. Лаьтташ йу Турин провинцехь.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Пьемонт йукъара гӀаланаш
Гарини (Кунео)
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Буранбаево
Буранбаево — Башкирийчоьнан Баймакан кӀоштан йукъайогӀу эвла, иза Тавлыкаевски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 447 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 453678, код ОКАТО — 80206846002.
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Хьажоргаш
Категори:Башкирийчоьнан Баймакан кӀоштан нах беха меттигаш
БуьишегӀ
БуьишегӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — НогӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:НогӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Нижни Береске
Нижняя Береске (Нижняя Береске) — Российн Федерацин ГӀезалойчоьнан Атнян кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йу йуккъерачу шораллера бараман континенталан кепара амалан климат, йовхачу аьхкенца а, барамехь шийла Іаьнца а. Уггар бовха бутт июль бу, уггар шийла — январь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 881 стаг (2010 ).
2010 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий 4, гӀезалой 870, башкираш 5.
Билгалдахарш
Категори:Атнян кӀоштан нах беха меттигаш
Стари Унтем
Стари Унтем (Старый Унтем) — Российн Федерацин Удмуртин Кезан кӀоштара эвла.
Климат
Лаьтта къилбаседа бараман асанехь, Еврази материкан кӀоргенехь, Атлантикин а, Къилбаседа-Шатесна Ӏапказийн хӀордашна генахь. Цундела цуьнан климат барамера континенталан йу дехачу шийлачу Ӏашца, йовхачу аьхкенца, дика къаьстачу шеран заманашца бӀаьста а, гурахь а. Атлантикин Ӏапказ тӀиера кхуза йогӀу йовха хӀаваъ. Аьхка цуо йахьа йочанаш, йовхо лагӀйо, ткъа Ӏай ло дахьа, шелонаш лагӀйо, йовхонаш йахьа.
Сахьтан аса
Кхузахь йу Самарин хан лелаш. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябряхь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла ю 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Кезан кӀоштан нах беха меттигаш
Ӏаьнан гӀала
Ӏаьнан гӀала (1918—1943 шерашкахь — Исбаьхьаллийн гӀала ) — Российн коьрта императоран гӀала ю. Цуьнан адрес ду: Дворцовая площадь (ГӀалин майда), 2-гӀа гӀишло/ Дворцовая набережная (ГӀалин хийист), 38-гӀа гӀишло, Петарбух. Таханлера гӀалин гӀишло (пхиолгӀа) хьалайоьттина 1754-чу-1762-чу шерашкахь схьавалар италхойх долуш оьрсийн архитекторо Франческо Растрелли Бартоломеос. ГӀишлон хатӀ ду интерьерашкахь французийн рококо йолу елизаветан барокко.
1762-чу шарахь гӀишло яр чекхдаьллачул тӀаьхьа 1904-гӀа шо тӀекхаччалц россиян императорийн Ӏаьнан резиденци санна лелош яра.
1904-чу шарахь ӀӀ-чу Николайс даимлера резиденци Паччахьан Юьртара Александровски гӀале дехьаяьккхира.
1915-чу шеран эсаран-беттан (октябран) тӀера 1917-чу шеран лахьанан-батте (ноябран) кхаччалц гӀали чохь паччахь волу Алексей Николаевичан цӀарах госпиталь яра.
1917-чу шеран мангалан-беттан (июлан) тӀера лахьанан-батте кхаччалц гӀалин чохь Ханна йолу мехка урхалла яра.
1920-чу шарахь кхолламан баттахь (январахь) гӀали чохь схьайиллина Карчаман (Революцин) пачхьалкхан музей. 1941-ра шо кхаччалц иза а, Эрмитаж а цхьана гӀишло чохь яра.
Ӏаьнан гӀалано, ГӀалин майдано кхуллу таханлерачу гӀалин хаза архитектурин ансамбль. Россиян а, дуьненаюкъарчу а туризман объекташна юкъахь коьртачех цхьаъ ю.
Новокаменка (Запорожьен область)
Новокаменка — Украинин Запорожьен областан Пологин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Пологин кӀоштан нах беха меттигаш
Холмок (Смоленскан область)
Холмок (Холмок) — Российн Федерацин Смоленскан областан Руднян кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Смоленскан областан Руднян кӀоштан нах беха меттигаш
Мугур-Аксы
Мугур-Аксы (Мугур-Аксы) — Российн Федерацин эвла, Туван Монгун-Тайган кожуунан административан центр.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа лаьтта ноябран апрель кхаччалц. Боьранаш чохь иза шийла а, мох боцуш а, алсама бекхна, малх кхетта хенан хӀоттам болуш а ду. БӀаьсте (апрель — май) — йоца, йекхна, мох болуш йекъа йу. Аьхке лаьмнаш йукъара охьатаьӀна аренашкахь йовха йу, тӀех йовха а хуьлу. Гуьйре — йекъа а, йекхна а йу. Сентябрехь йовхо йухайерзар нисло, тӀаккха йекхна, малх кхетта хенан хӀоттам хуьлу, шолгӀа заза доккху.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Монгун-Тайган кожуунан нах беха меттигаш
Костомарово (Чернан кӀошт)
Костомарово (Костомарово) — Российн Федерацин Тулин областан Чернан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Чернан кӀоштан нах беха меттигаш
Чингил (ШерефликочхӀисар)
Чингил (Çıngıl) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Анкара провинцин (ил) ШерефликочхӀисарнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Анкара провинцин нах беха меттигаш
Категори:Анкара провинцин микрокӀошташ
(10683) Картер
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Чингил (ШерефликочхӀисар)
Хьажоргаш
Категори:ШерефликочхӀисарнан микрокӀошташ
Запань
Запань (Запань) — Российн Федерацин Вологдин областан Велики Устюган кӀоштара эвла.
Чингил (ШерефликочхӀисар)
Хьажоргаш
Категори:ШерефликочхӀисарнан кӀоштан нах беха меттигаш
Запань
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Чингил (ШерефликочхӀисар)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Вон-ГӀомане
Вон-ГӀомане — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди регионехь. Коммунан департамент — Кот-д’ОгӀ.
Чингил (ШерефликочхӀисар)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Вон-ГӀомане
Билгалдахарш
Категори:Кот-д’ОгӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Запань
Хьажоргаш
Категори:Велики Устюган кӀоштан нах беха меттигаш
Долина (Ботошань)
Долина — Румынин Ботошань жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Ботошань жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Гленмор (Огайо)
Гленмор  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Огайо штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Гленмор бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Огайо штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Огайо штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Максим Горький (Кваркенан кӀошт)
Максим Горький (Максим Горький) — Российн Федерацин Оренбурган областан Кваркенан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, йовха, бекъа мехашца, шийлачу Ӏаьнца, дика лаьттачу луон чкъоьраца. Ӏа къаьста гуттара а дацаре температурашца а, луьра шелонашца а. Аьхке дийнахь йекхна, йовха, алссама июлехь. Вегетацин мур 180 де гергга ду. Климатан амалийн сипатех йу йокъаллаш. Аьхка хуьлу йочанаш латта худа а ца кхуьу, хӀунда аьлчи лакхара хӀаваан температураш уьш чехка Ӏаьнаре йоху. Махкахь йочанаш цхьабосса ца хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Кваркенан кӀоштан нах беха меттигаш
(12520) 1998 HV78
(12520) 1998 HV78 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1998 шеран 21 апрелехь LINEAR проект цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1998 HV78» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Эль Уверал (Сан Хуан Эванхелиста)
Эль Уверал — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Таурази, Дайана
Дайана «Ди» Лурена Таурази (Diana «Dee» Lurena Taurasi; йина 1982 шеран 11 июнехь Чинохь, Калифорни) — америкин профессионалан баскетболхо, ловзуш йолу Зударийн къоман баскетболан ассоциацин «Финикс Меркури» а, Екатеринбургера УГМК командашна йукъахь. Ловзу тӀелета турслочун позицехь. Олимпийн чемпион 2004, 2008, 2012 а, 2016 а шерашкахь, ткъа кхин а дуьненан чемпион 2010 а, 2014 а, 2018 а шерашкахь АЦШ гулйина командин йукъахь. «Коннектикут Хаскис» йукъахь Студентийн спортан къоман ассоциацин (NCAA) кхузза чемпион, ткъа кхин а зударийн КъБА кхузза чемпион «Финикс Меркури» йукъахь.
Бералла
Таурази Дайана йина Чинохь, Калифорни штатехь. Цуьнан да, Марио, схьвалар италихойх долуш вара, кхиина Аргентинехь, цигахь евзира хьуьнар долу аргентинхо Лиллиан, Дайанин нана. Таурази Марио вара профессионалан футболист, масех шарахь левзира кевнахочун позицехь. Хьалхара йоӀ Джессика, Дайанин йоккхаха йолу йиша йинчул тӀаьхьа, доьзал кхелхира АЦШ, цигахь дуьнен тӀейаьлира Дайана, хин болу баскетболан седа. Дайанин шиъ йишийн кӀант ву.
Дайанин баскетбол бераллехь дуьйна дукха йезара, амма цкъан а цунах болх ца бора. Цхьан а ца лелара цунна шок а, сахьт а лаьцна тӀаьхьаваьлла. Дайана ловзура шен самукъанен. Урамехь доттагӀашца, пляжехь цабевзачаьрца, дриблинг, дӀасайалар, буьрка кхоссар, сарралц ловзура. ЦӀаеича кхин дӀа пенах кхийса йолалора буьрка, иза бахьнехь сих-сиха нанас довдора.
Бераллехь Таурази узуш йара Лос-Анджелес Лейкерсе, ловза лууш йара Мэджик Джонсон санна. Кхин а Дайана футболех ловзура, Олимпийн ловзаршкахь а, дуьненан чемпионаташкахь а даиман а узуш йара Аргентинин къоман командегахьа.
Лакхара ишкол
Дайана доьшуш а, ловзуш а йара, цигахь 2000 шарахь делира Миллер Шерилан совгӀат, ткъа Los Angeles Times газето Тауразих йира Къилба Калифорнин уггаре дика ловзархо. Кхин а Дайанин делира Нейсмитан совгӀат а, Ишколан лигин шеран ловзархо цӀе а журналан версица. Дайана Таурази йукъайахара къоман ишколан лигин уггаре дика ткъа ловзархочун, дакъалецира Дерригамерикин лакхара классашкарчарна йукъара ловзарехь ( High School All-America Game), цигахь йаьккхира MVP титул. Ишколан карьерин чеккхенгахь Дайанин чоьтехь йара 3,047 очко. Цуо хьалайаьккхира шен ишкол Don Lugo гуттаренна хиллачу аутсайдерашкара чемпионатан лидершка. Иза йезара Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн уггаре дика университеташна.
Колледж
Ишколан кхиамаша кхачийра Таурази Коннектикутан университете, иза гӀарайаьлла йара шен спортан кхиамашца. Легенда хилла тренер Оримма Джинос ша кхайкхира Дайану UConn команде. Иза церан доьзале а вахана, доьзалан да схьаваьллачу Италин меттигера деана «Таурази» чагӀар делира. Зударийн баскетболан командин UConn Huskies хӀоттамехь Дайанин дебют хилира Студентийн Спортан Къоман Ассоциацин (NCAA) рожера 2000-2001 шеран чемпионатехь.
«Дайана тера ца хилира кхечу керлачу ловзархойх, уьш Джинон пондаран мерз тӀоьхула лийлира. Тренировкашкахь баккхийнар гӀертара цунна кӀураболийта — гӀелйан, хуьттаренна цунна буьрка кхоссар халадеш, лазор йолуш гола Ӏуьттуш, — цуо йуха а тухий кхин дӀадора шена луург. Цуо цхьанне а пусар ца дора. Хьалхара курсехь цуо Ӏодан дехьара буьрка кхоссара кхузза сов, гӀудан сизан тӀерачул.»''
Тауразин лаара 1-ра лоьмар схьаэца, амма тренеро хаийтира, иза дукха тӀех сов хьайха тешар ду аьлла, тӀаккха Дайанас хаьржира 3-гӀа лоьмар. Оцу хенахь кхоалгӀа лоьмар йолу майка хьовсархошна чӀогӀа йезаш йу.
Коьртаниг ловзар дӀакхоьхьу баскетболхочун позицехь ловзуш, Тауразис йалийра шен команда тӀаьхьа-хьалха NCAA кхаа чемпионан титуле (2002, 2003, 2004). 2004 шеран финалан матчехь коьрта тренеро Оримма Джинос ша толамех шек ца хилар дийцира иштта: «Тхан Дайана йу, ткъа шун йац».
Тененеспан (Манлио Фабио Алтамирано)
Тененеспан — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Таурази, Дайана
Колледж
Колледжехь йолуш Дайанин дуккха совгӀаташ делира, царна йукъахь студенташна йукъара уггаре дика ловзархочун Нейсмитан совгӀат (2003,2004), Уэйд Маргаретан цӀарах совгӀат (2003), Ассошиэйтед Прессан версица шеран ловзархо. Тауразин кхечира къоман тешам а, Коннектикутан хьовсархошна йукъахь баскетболан легендин статус а. Масала, штатан сенаторо, теттира цуьнан кандидатура штатан турпалхочун цӀере.
Тененеспан (Манлио Фабио Алтамирано)
Географи
Тененеспан лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Таурази, Дайана
Колледж
Цуьнан колледж йукъахь ловзаран статистика: йуккъера барам 15,0 очко, 4,3 схьаэцар, 4,5 жамӀе ДӀайалар цхьаьна ловзарехь. UConn йукъахь Дайана левзина деа шарахь, команда бархӀазза бен ца ийшира.
ДКъБА карьера
Колледжехь тӀех дика карьера йина Таурази Дайана 2004 шеран WNBA драфтехь хаьржира, хьалхарчу лоьмарца, «Финикс Меркури» командо, хьалхарчу шерашкара аутсайдеро. Дайана кхечира ша йоьлла йоцучу хьоле. NCAA иза ловзуш йара онда командехь, цуьнан седа а болуш, ткъа кхузахь цуьнан ловза дийзира дуьненан уггаре чӀогӀа ловзархошна дуьхьала, оцу хенахь WNBA уггаре гӀийлачу командин хӀоттамехь. Тренеран сацамца, наггахь цуьнан ловза доьзура форвардан позицехь, ткъа иза догӀуш дацара цуьнан коьртачу позицица — тӀелета турслочун. ТӀаьхьуо, Оримма Джинос, АЦШ къоман гулйина командин тренеро эра ду: «Таурази ловзало муьлххачу а позицехь, чот йалале шун болх а бийр бу».
Тененеспан (Манлио Фабио Алтамирано)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Таурази, Дайана
ДКъБА карьера
Шен дебютан матчехь Дайанас кхоьссира 26 очко, Финиксо толам баьккхира ладаме къовсамхочуьнгара — Сиэтлан командица. WNBA шен хьалхарчу шарахь Дайанас кхуссура йуккъера барам 17,0 очко, 4,4 схьагулйора, 3,9 жамӀе дӀалора цхьаьна ловзарехь. Финикс плей-оффе цаялаеллехь а, Дайана Таурази шеран керла ловзархо къобал йира, дерриг седарчийн матчехь дакъа лецира.
Тененеспан (Манлио Фабио Алтамирано)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Таурази, Дайана
ДКъБА карьера
2005 шарахь Тауразис гулйора йуккъера барам 16,0 очко, 4,2 схьагулйора, 4,5 жамӀе пас лора, лазаш хьорка а йолуш. Иза хаьржинера Дерриг седарчийн матчехь ловза шолгӀачу шарахь а, амма Меркурис йуха а плей-офф йукъаха йитира.
Тененеспан (Манлио Фабио Алтамирано)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Таурази, Дайана
ДКъБА карьера
2006 шо дола а далале «Финикс Меркурин» коьрта тренер хилира NBA хилла тренер —. Цуо командин ловзаре сихалла а, болар а деира. Командин хӀоттам чӀагӀбира керлачу ловзархошца, 2006 шеран драфтан шолгӀа лоьмар — Пондекстер Кэппица. Керлачу тренеран куьйгаллица Дайанас кхин а баккхий кхиамаш бохура, цуьнца цхьаьна Дерриг седарчийн матчехь ловза кхоалгӀачу шарахь а хьакъ хилира. 2006 шарахь Дайанас рекорд хӀоттийра цхьаьна матчера жамӀца (47 очко), цхьаьна шеран очкон барамца рекорд (741 – WNBA рожера 2006 шеран), хӀинца йохонза жамӀаллин йуккъерачу барамца рекорд — 25,3 очко, 4,1 жамӀе пас йаларца, 3,6 схьаэцарца ловзарехь йуккъерачу барамехь. Иштта доллушехь, Финикс йуха а плей-оффе ца йелира.
2007 шарахь Таурази, тӀаьххьара, кхечира WNBA плей-оффе. Хьалхарчу турехь Меркурис иэшайо «Сиэтл Шторм», тӀаккха халачу къовсамехь толам боккху «Сан-Антонио Старз», тӀаккха WNBA финале йолу. Уггаре гена йаьллачу хенахь Дайанин дийзира Ӏоттаяла уггаре ондачех командица, хьалхарчу шерашкара чемпионашца — «Детройт Шок». Тауразис а, Пондекстера а ялайо Финикс дуьххьарлерачу чемпионан дарже. И толам бахьнехь Дайана хуьлу йерриг исторехь NCAA, WNBA, Олимпиада йаьккхина ворхалгӀа ловзархо. Дан делла кхин а Рут Райлега, Свупс Шериле, Купер-Дайк Синтийга, Свин Кэше, Уолтерс Карега, Сью Берде, 2012 шеран Олимпийн ловзарш чекхдевлча Мур Майега а, Кэтчингс Тэмикега.
2004 шарахь дуьйна Таурази Дайана ловзуш йу АЦШ къоман гулйина команда. Оцу хенан чохь хилира деазза Олимпийн чемпион (2004, 2008, 2012,2016), шозза дуьненан чемпион (2010, 2014), 2006 шеран дуьненан чемпионатан борзанан совгӀатхо.
Хьажоргаш
Категори:АЦШ баскетболхой Категори:Баскетболех ловзаран АЦШ гулйина командин ловзархой Категори:Баскетболисташ 2004 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь Категори:2004 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн чемпионаш Категори:Баскетболхой 2008 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь Категори:2008 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн чемпионаш Категори:Баскетболхой 2012 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь Категори:2012 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн чемпионаш Категори:Баскетболхой 2016 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь Категори:2016 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн чемпионаш Категори:Баскетболех ловзаран Олимпийн чемпионаш Категори:АЦШ Олимпийн чемпионаш Категори:Баскетболех ловзаран дуьненан чемпионаш Категори:«Финикс Меркури» ловзархой Категори:ЗБК «Спарта&К» ловзархой Категори:ЗБК «Фенербахче» ловзархой Категори:ЗБК «Галатасарай» ловзархой Категори:БК УГМК ловзархой
БуьньикугӀ
Географи
.
ОкугӀ (Уаза)
ОкугӀ (Haucourt (Oise)) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Уаза.
БуьньикугӀ
Билгалдахарш
Категори:НогӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
ОкугӀ (Уаза)
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Уаза департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Насимьентос де Согапан, Франсиско И. Мадеро (Сан Андрес Тустла)
Географи
Насимьентос де Согапан, Франсиско И. Мадеро лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
ДжумхӀурийет (Коьрфез)
ДжумхӀурийет (Cumhuriyet) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Коджаэли провинцин (ил) Коьрфезнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Коджаэли провинцин нах беха меттигаш
Категори:Коджаэли провинцин микрокӀошташ
Категори:Коьрфезнан микрокӀошташ
Категори:Коьрфезнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ла Галера (Пануко)
Ла Галера — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Галера лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
HD68624
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Сант'Ана (Верчели)
Сант'Ана — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Сичево
Сичево (Сићево) — Сербин Ниш гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Ниш гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Фервью (Монтана)
Фервью  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Монтана штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Хьажоргаш
Категори:Монтана штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
(12521) 1998 HT95
(12521) 1998 HT95 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1998 шеран 21 апрелехь LINEAR проект цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1998 HT95» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Эль Манко, Ранчо де лос Сегура (Ринкон де Ромос)
Эль Манко, Ранчо де лос Сегура — Мексикин Агуаскальентес штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Истори
Кху махка испанхой бахкале, кхузахь дехаш дара чичимекийн тайпанаш, 1530-1531 шерашкахь испанхоша долайаьккхина.
1789 шеран 24 апрелехь дуьйна Сакатекас штатан йукъахь йара, 1835 шеран 23 майхь дуьйна Агуаскальентес штатан йукъахь йу
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Агуаскальентес штатан нах беха меттигаш
Фрауэндорф (Ортранд)
Фрауэндорф — Германин Бранденбург латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Бранденбург латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Санта-Марта-де-Магаска
Санта-Марта-де-Магаска — Испанин Касерес провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Аштромил
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Порту кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Шутовичи
Шутовичи (Шутавічы) — Белоруссин Гроднон областан Сморгонан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Категори:Сморгонан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Мордовские Тюки
Мордовские Тюки (Ирçе Тĕки, Мордовские Тюки) — Чувашин Шемуршан кӀоштара эвла.
Налоган органан код - 2132.
Бахархой
Бахархойн дукхалла 56 стаг ( 2010 шо).
Хьажоргаш
Категори:Шемуршан кӀоштан нах беха меттигаш
Покшивниця-Велика
Покшивниця-Велика — Польшин Вармия-Мазурин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Варми-Мазурин воеводаллин нах беха меттигаш
Озтериола (Болонья)
Озтериола — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Руденка (Запорожьен область)
Руденка — Украинин Запорожьен областан Пологин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Пшетич-Фольварк
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Степановка (Богодухован кӀошт)
Степановка — Украинин Харьковн областан Краснокутскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Нижнетавлыкаево
Нижнетавлыкаево — Башкирийчоьнан Баймакан кӀоштан йукъайогӀу эвла, иза Тавлыкаевски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 280 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 453678, код ОКАТО — 80206846003.
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Хьажоргаш
Категори:Башкирийчоьнан Баймакан кӀоштан нах беха меттигаш
Большая Шухата
Большая Шухата (Большая Шухата) — Российн Федерацин ГӀезалойчоьнан Атнян кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йу йуккъерачу шораллера бараман континенталан кепара амалан климат, йовхачу аьхкенца а, барамехь шийла Іаьнца а. Уггар бовха бутт июль бу, уггар шийла — январь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 76 стаг (2010).
2010 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: гӀезалой 76.
Билгалдахарш
Категори:Атнян кӀоштан нах беха меттигаш
Гарино (Кунео)
Гарино — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Телликайа (БагӀлар)
Хьажоргаш
Категори:Дийарбакир провинцин нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Брамка (Люблинан воеводалла)
Брамка  — Польшин Люблинан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Люблинан воеводаллин нах беха меттигаш
Запань Бобровниково
Запань Бобровниково (Запань Бобровниково) — Российн Федерацин Вологдин областан Велики Устюган кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Велики Устюган кӀоштан нах беха меттигаш
(10684) Бабкина
Истори
ДӀайиллина 1980 шеран 8 сентябрехь Журавлёва Л. В. цӀе йолу Ӏилманчо ГӀирма обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1980 RV2».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Жолоби (Винницан область)
Жолоби — Украинин Винницан областан Тульчинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Тульчинан кӀоштан нах беха меттигаш
Лжун
Лжун (Лжун) — Российн Федерацин Пскован областан Новоржеван кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Новоржеван кӀоштан нах беха меттигаш
Кызыл-Хая
Кызыл-Хая (Кызыл-Хая) — Российн Федерацин Туван Монгун-Тайган кожуунан йукъайогӀу эвла.