cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Меса де Сомбрерос (Алто Лусеро де Гутьерез Бариос)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Куатро Энсинос (Тонаян)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Солтерос (Сан Рафаел)
Солтерос — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Солтерос лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Эль Симарон (Тьера Бланка)
Эль Симарон — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Симарон лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Къинхетамаллин мехкарий
Къинхетамаллин мехкарий, я Везачу Викенти де Полон къинхетамаллин мехкарий, викентианкаш, сира йижарий (французийн маттахь Filles de la charité de Saint Vincent de Paul, FdC) — католикийн зударийн конгрегаци ю. XVII-чу бӀешарахь иза йиллина беза-баккхий болу Викенти де Поло а, Луиза де Марийако а.
Къинхетамаллин йижарий
«Къинхетамаллин йижарий» (ингалсан маттахь The Religious Order of the Sisters of Mercy, RSM ) — католикийн зударийн монахийн конгрегаци ю. Йиллина Дублинехь 1831-чу шарахь гӀуран-беттан (декабран) 12-чу дийнахь Маколи Кэтрин Элизабетс.
Хабар
«Къинхетамаллин йижарий» конгреци кхоьллинарг ю Маколи Кэтрин Элизабет. Цо шен дайх дисина даьхни Дублинера «Къинхетаман цӀенна» хьажийра.
«Къинхетаман цӀа» хӀинцале долуш ду. Таханлерачу дийнахь цу чохь «Халкъашна юккъера къинхетаман йукъ» ю.
Хьалхарчу муьрехь килсан векалш реза бацар «Къинхетаман цӀа» чохь зударийн йукъаралло дӀахьуш долчу динехьдоцучу белхашна. Килсан Ӏедалца халонаш ца хилита, шен динан дас хьехар динчул тӀаьхьа, Маколи Кэтрин Элизабет монахийн конгрегаци кхолла йолаелира.
Маколи Кэтрин Элизабет дийна йолуш бӀе шовзткъе итт зуда яра монахийн жамӀате йукъайогӀуш.
Ирландехь кхоьллира хьалхара шийтта йижарийн цӀа, Ингалсехь диллира ши цӀа.
1841-чу шарахь лахьанан-беттан (ноябран) 11-чу дийнахь Маколи Кэтрин Элизабет кхелхира. Цул тӀаьхьа «Къинхетамаллин йижарий» монахийн конгрегацин гӀуллакхаш даьржира Америкин Цхьанатоьхначу Штаташкахь а, Австралехь а, Керлачу Зеландехь а, Аргентинехь а.
1992-чу шарахь «Къинхетамаллин йижарий» конгрегацино йиллира Дуьненайукъара Къинхетамаллин Ассоциаци (Mercy International Association). 2006-чу шарахь цуьнан берриг пайда герга 5,5 миллион фунт стерлингаш дара.
2009-чу шарахь хӀутосург-беттан (майан) 20-чу дийнахь Ирландин урхалло конгрегацин белхан талламаш бира. «Берашца къизалла лелаяр толлуш йолчу Комиссин» хабаро конгрегацин берийн цӀенош чохь Ӏаш долчу берашна тайп-тайпана гӀело ярна монахаш бехкебира.
Брасина
Брасина (Брасина) — Сербин Мачва гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Гостилеле
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Брасина
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Мачва гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Гостилеле
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Келераш жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
(115) Тира
(115) Тира  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1871 шеран 6 августехь Дж. К. Уотсон цӀе йолу Ӏилманчо Энн-Арбор обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «дуьххьара йара хӀара цӀе».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
(11104) Airion
(11104) Airion — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1995 шеран 6 октябрехь AMOS проект цӀе йолу Ӏилманчо AMOS обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1995 TQ» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Сен-Себастьен (КгӀоьз)
Сен-Себастьен — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Лимузен регионехь. Коммунан департамент — КгӀоьз.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:КгӀоьз департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Гусево (Мали Вишеран кӀошт)
Гусево (Гусево) — Российн Федерацин Новгородан областан Мали Вишеран кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Cахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Мали Вишеран кӀоштан нах беха меттигаш
Горки (Днепропетровскан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Синельникован кӀоштан нах беха меттигаш
Нобель Альфред
Нобель Альфред (шведийн маттахь Alfred Bernhard Nobel; вина 21 октябрь 1833- кхелхина 10 декабрь 1896) — шведийн химин Ӏилманча а, инженер а, кхоллархо а, хьуьнарча а, филантроп а ву.
Нобель вевзаш ву динамит кхоьллинарг санна, иштта цуьнан долехь Бофорс компани йара. Йуьхьанцара и компани металлурги йукъахь белхаш беш йара, тӀаьхьо Нобелс цуьнан белхаш химин а, йоккхачу тоьпан а индустрин агӀора берзира. Нобелин кхо бӀе шовзткъе пхийтта тайп-тайпана патент йара, царна йукъахь уггар йевзаш динамит йу. Ша герз духкуш ахча даккхарна бехкевеш волу хеназа кадам (некролог) бешначул тӀаьхьа, Нобело весет дира шен дерриг даьхни Нобелин совгӀаташ кхолла тӀехьажа дан. Нобелин совгӀаташ ло физикехь а, химехь а, медицинехь а, литературехь а, барт-машар чӀагӀбарехь а кхиамаш баьхначу нахан. Нобелин цӀе лелош йу Dynamit Nobel а, AkzoNobel а компанеш. Уьш цо кхоьллинчу компанешца дӀаийна тӀаьхьенаш ю.
Белошицки Слобода
Белошицки Слобода — Украинин Черниговн областан Корюковкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Корюковкан кӀоштан нах беха меттигаш
Соту-да-Каза
Соту-да-Каза — Португалин Каштелу-Бранку гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Каштелу-Бранку кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Валентано
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Мазендеран
Мазендеран —  Иранан остан, административан центр — Сари.
Административан йекъайалар
Останехь ю 15 шахрестан:
Билгалдахарш
Категори:Иран
Кастел'Отьери
Кастел'Отьери — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Неан-суьгӀ-Ивель
Неан-суьгӀ-Ивель — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — МогӀбиан.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:МогӀбиан департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
БуьйуькдогӀанджа (Кешан)
БуьйуькдогӀанджа (Büyükdoğanca) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регион регионан Эдирне провинцин (ил) Кешанан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Эдирне провинцин нах беха меттигаш
Категори:Кешанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Мулера (Бергамо)
Мулера — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Рутки-Коссаки
Рутки-Коссаки — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Мулера (Бергамо)
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Рутки-Коссаки
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Адельсрид
Адельсрид — Германин Бавари латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Бегуново (Невелан кӀошт)
Бегуново (Бегуново) — Российн Федерацин Пскован областан Невелан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пскован областан Невелан кӀоштан нах беха меттигаш
Березовка (Городокан кӀошт)
Березовка (Бярозаўка) — Белоруссин Витебскан областан Городокан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш
Категори:Городокан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
HD45815
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Ӏумаханан-Йурт
Ӏумаханан-Йурт  — Нохчийчоьнан хӀинцалерачу Гуьмсан кӀоштан латтан тӀехь хилла эвла.
Географи
Иза хилла Нохчийчоьнан хӀинцалерачу Гуьмсан кӀоштан латтан тӀехь, Соьлжа а, Гумс а вовшахкхетта меттигехь.
Икастегьета
Икастегьета — Испанин Гипускоа провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Гипускоа провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Сан Феле (Авелино)
Сан Феле — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Литовка (Новогрудокан кӀошт)
Литовка (Літоўка) — Белоруссин Гроднон областан Новогрудокан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Категори:Новогрудокан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Зубариха (Бабушкинан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Вологдин областан Бабушкинан кӀоштан нах беха меттигаш
Залесе (Лимановскан повет)
Залесе — Польшин Малопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Малопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Каваккоьй (Нинарбаши)
Каваккоьй (Kavakköy) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кайсери провинцин (ил) Пинарбашинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Кайсери провинцин нах беха меттигаш
Категори:Кайсери провинцин микрокӀошташ
Категори:Пинарбашинан микрокӀошташ
Категори:Пинарбашинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Нови Тирис
Новый Тирис (Новый Тирис) — Российн Федерацин Оренбурган областан Абдулинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, йовха, бекъа мехашца, шийлачу Ӏаьнца, дика лаьттачу луон чкъоьраца. Ӏа къаьста гуттара а дацаре температурашца а, луьра шелонашца а. Аьхке дийнахь йекхна, йовха, алссама июлехь. Вегетацин мур 180 де гергга ду. Климатан амалийн сипатех йу йокъаллаш. Аьхка хуьлу йочанаш латта худа а ца кхуьу, хӀунда аьлчи лакхара хӀаваан температураш уьш чехка Ӏаьнаре йоху. Махкахь йочанаш цхьабосса ца хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Оренбурган областан Абдулинан кӀоштан нах беха меттигаш
Икиздже (Гоьлбаши)
Икиздже (İkizce) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Анкара провинцин (ил) Гоьлбашинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Анкара провинцин нах беха меттигаш
Категори:Анкара провинцин микрокӀошташ
Категори:Гоьлбашинан микрокӀошташ
Категори:Гоьлбашинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Умлекан
Умлекан (Умлекан) — Российн Федерацин Амуран областан Зейн кӀоштара эвла.
Норт-Линбрук (Нью-Йорк)
Норт-Линбрук  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Нью-Йорк штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Умлекан
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Якутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+9.
Норт-Линбрук (Нью-Йорк)
Географи
Норт-Линбрук бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
Умлекан
Хьажоргаш
Категори:Зейн кӀоштан нах беха меттигаш
Норт-Линбрук (Нью-Йорк)
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Нью-Йорк штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Нью-Йорк штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Дворжиште (Бистржице над Пернштейнем)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Демографи
Бахархойн динамика:
Брдарица
Брдарица (Брдарица) — Сербин Мачва гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Видесючь
Видесючь (Витеçуч, Видесючь) — Чувашин Аликован кӀоштара эвла.
Поштан индекс — 429250. ОКАТО - 97205805003. Код КЛАДР - 2100300001900.
Налоган органан код - 2133.
Бахархой
Бахархойн дукхалла 71 стаг ( 2010 шо).
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: чувашаш (100%).
Хьажоргаш
Категори:Чувашин Аликован кӀоштан нах беха меттигаш
Гостинари
Гостинари — Румынин Джурджу жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Джурджу жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Волпрето (Алесандрия)
Волпрето — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Завьялово
Завьялово (Завьялово) — Российн Федерацин Новосибирскан областан Тогучинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу. Лаьттан гӀоролаш йуьйлало сентябран шолгӀачу декъехь, чекхйовлу май чекхболуш. Шелонан мур лаьтта - 178, йовхонан - 188, гӀур йоцуш – 120 дийнахь. Географин хьоло цуьнан климатан континенталалла алсама лурйо, оццу географин шораллашкахь лаьттачу, амма адаман даха аьтто болчу Европин а, Америкин а кӀошташкахьчул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Тогучинан кӀоштан нах беха меттигаш
Урманец
Урманец (Урманец) — Российн Федерацин Ярославлан областан Некрасовскан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Некрасовскан кӀоштан нах беха меттигаш
Пьедрера де ла Круз (Сан Луис де ла Паз)
Пьедрера де ла Круз — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Пьедрера де ла Круз лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Литомержице (кӀошт)
Литомержице кӀошт (Okres Litoměřice) — Чехин Устецан мехкан кӀошт. Административан центр йу Литомержице гӀала.
Билгалдахарш
Категори:Чехин кӀошташ
Вампугол
Вампугол — Хантийн-Мансийн автономин гуонан Нижневартовскан кӀоштара эвла. Иза йу йартийн йуккъера латта тӀехь.
Поштан индекс — 628621, код ОКАТО — 71119900000.
Климат
Шила.
Хьажоргаш
Категори:Хантийн-Мансийн автономин гуо Нижневартовскан кӀоштан нах беха меттигаш
Кушинг (Айова)
Кушинг  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Айова штатера гӀала.
Истори
Кушинг гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Айова штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Петровка (Плавскан кӀошт)
Петровка (Петровка) — Российн Федерацин Тулин областан Плавскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Каменка (Меленкин кӀошт)
Каменка (Каменка) — Российн Федерацин Владимиран областан Меленкин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Меленкин кӀоштан нах беха меттигаш
(11105) Puchnarova
(11105) Puchnarova — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Маколи Кэтрин Элизабет
Маколи Кэтрин Элизабет (ингалсан маттахь Catherine Elizabeth McAuley; йина 1778-чу шеран 29-чу сентябрехь, Дублинехь, — кхелхина 1841-чу шеран 11-чу ноябрехь Дублинехь) — Делан йалхо а, католикийн монах а, «Къинхетамаллин Йижарий» цӀе йолчу католикийн монахийн конгрегацин а бухдӀахӀотторхо а йу.
(11105) Puchnarova
Истори
ДӀайиллина 1995 шеран 24 октябрехь Я. Тиха цӀе йолу Ӏилманчо Клеть обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1995 UR2» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
(2209) Тяньцзинь
(2209) Тяньцзинь  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1978 шеран 28 октябрехь дуьххьара йара хӀара цӀе цӀе йолу Ӏилманчо Нанкин обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1978 US1».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Незен
Незен — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — МогӀбиан.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:МогӀбиан департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Рябухин
Рябухин (Рябухин) — Российн Федерацин Ростовн областан Советскан кӀоштара эвла.
Стржижовице (Кропачова Врутице)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Рябухин
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ростовн областан Советскан кӀоштан нах беха меттигаш
Стржижовице (Кропачова Врутице)
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Рябчовск
Рябчовск (Рябчовск) — Российн Федерацин Брянскан областан Трубчевскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Трубчевскан кӀоштан нах беха меттигаш
Клейново
Клейново — Польшин Вармия-Мазурин воеводаллин  гминера эвла.
Вальки
Вальки (Вальки) — Российн Федерацин Калининградан областан Багратионовскан кӀоштара эвла.
Клейново
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Варми-Мазурин воеводаллин нах беха меттигаш
Вальки
Климат
Кхузахь климат хӀордан йу, аьхка йовха хуьлу Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре бовха бутт бу — июль, уггаре шийла — январь.
Сахьтан аса
Кхузахь UTCн дӀахилар +3:00 йу. Кхузара хан Москохан хенал 1 сахьт башха йу, Аьхка Балтикайистера республикашкахь а кхин Финляндехь а, Исраилехь а, Туруойчохь а, Украинехь а, Белоруссехь а йолу хенаца нийса йу. Йукъара Европин хенал +1 сахьт башха йу. Ӏай Йукъара Европин хенал +2 башха йу.
Хьажоргаш
Категори:Багратионовскан кӀоштан нах беха меттигаш
Сен-Сильвен-Ба-ле-ГӀок
Сен-Сильвен-Ба-ле-ГӀок — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Лимузен регионехь. Коммунан департамент — КгӀоьз.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:КгӀоьз департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Лозки (Новогрудокан кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Категори:Новогрудокан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Ирура
Ирура — Испанин Гипускоа провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Сан Феличано (Перуджа)
Сан Феличано — Италин Умбрия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Умбрия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Валлекорса
Валлекорса — Италин Лацио регионера коммуна. Лаьтташ йу Фрозиноне провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Лацио йукъара гӀаланаш
Вотланы (Аликован кӀошт)
Вотланы (Вутлан, Вотланы) — Чувашин Аликован кӀоштара эвла.
Поштан индекс — 429253. ОКАТО - 97205817001. Код КЛАДР - 2100300002000.
Налоган органан код - 2133.
Бахархой
Бахархойн дукхалла 220 стаг ( 2010 шо).
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: чувашаш (100%).
Хьажоргаш
Категори:Чувашин Аликован кӀоштан нах беха меттигаш
Парзи
Парзи (Парзи) — Российн Федерацин Удмуртин Глазован кӀоштара эвла.
Климат
Лаьтта къилбаседа бараман асанехь, Еврази материкан кӀоргенехь, Атлантикин а, Къилбаседа-Шатесна Ӏапказийн хӀордашна генахь. Цундела цуьнан климат барамера континенталан йу дехачу шийлачу Ӏашца, йовхачу аьхкенца, дика къаьстачу шеран заманашца бӀаьста а, гурахь а. Атлантикин Ӏапказ тӀиера кхуза йогӀу йовха хӀаваъ. Аьхка цуо йахьа йочанаш, йовхо лагӀйо, ткъа Ӏай ло дахьа, шелонаш лагӀйо, йовхонаш йахьа.
Сахьтан аса
Кхузахь йу Самарин хан лелаш. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябряхь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла ю 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Глазован кӀоштан нах беха меттигаш
Суальейра
Суальейра — Португалин Каштелу-Бранку гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Каштелу-Бранку кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Лукино (Селижарован кӀошт)
Лукино (Лукино) — Российн Федерацин Тверан областан Селижарован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Селижарован кӀоштан нах беха меттигаш
Тасуев
Тасуев — Украинин Черниговн областан Бахмачан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Бахмачан кӀоштан нах беха меттигаш
Белянки (Пскован область)
Белянки (Белянки) — Российн Федерацин Пскован областан Невелан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пскован областан Невелан кӀоштан нах беха меттигаш
Истон (Мэн)
Истон  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Мэн штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Мэн штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Адельсхофен (Лакха Бавари)
Адельсхофен — Германин Бавари латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Бавари латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Исаково (Бабушкинан кӀошт)
Исаково (Исаково) — Российн Федерацин Вологдин областан Бабушкинан кӀоштара эвла.
Чамлиджа (Кешан)
Хьажоргаш
Категори:Эдирне провинцин нах беха меттигаш
Исаково (Бабушкинан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Чамлиджа (Кешан)
Хьажоргаш
Категори:Кешанан кӀоштан нах беха меттигаш
Исаково (Бабушкинан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Вологдин областан Бабушкинан кӀоштан нах беха меттигаш
Чамлиджа (Кешан)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
(11106) 1995 UK3
(11106) 1995 UK3 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
(4349) Тибурсио
(4349) Тибурсио  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1989 шеран 5 июнехь W. Landgraf цӀе йолу Ӏилманчо Ла-Силья обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1989 LX».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Залесяни (Малопольскан воеводалла)
Залесяни — Польшин Малопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Малопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Кавлаклар (Нинарбаши)
Кавлаклар (Kavlaklar) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кайсери провинцин (ил) Пинарбашинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Кайсери провинцин нах беха меттигаш
Категори:Кайсери провинцин микрокӀошташ
Категори:Пинарбашинан микрокӀошташ
Категори:Пинарбашинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Нельяк
Нельяк — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — МогӀбиан.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:МогӀбиан департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Солтерос де Хуан Росас (Папантла)
Солтерос де Хуан Росас — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Солтерос де Хуан Росас лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Сен-Сильвен-БельгагӀд
Сен-Сильвен-БельгагӀд — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Лимузен регионехь. Коммунан департамент — КгӀоьз.
Билгалдахарш
Категори:КгӀоьз департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Тимошенко Юлия
Тимошенко Юлия Владимировна (украинийн маттахь Юлія Володимирівна Тимошенко, йина 1960-чу шарахь лахьанан-беттан (ноябран) 27-чу дийнахь Днепропетровскехь, УССР, ССРБ) — украинийн пачхьалкхан а, политикин а гӀуллакхо йу. Украинин халкъан депутат (1997—2000, 2002—2005, 2006—2007, 2007, 2014—2019, 2019 шарера схьа дуьйна) йу.
2005-чу шеран чиллин-беттан (февралан) 4-чу дийнан схьа дуьйна товбецан-беттан 8-чу кхаччалц, 2007-чу шеран гӀуран-беттан (декабран) 18-чу дийнан дуьйна 2010-чу шеран бекарг-беттан 3-чу кхаччалц Украинин премьер-министр йара. 1999-2001-чу шерашкахь Украинин ягорган-энергетикан комплексан вице-премьер-министр йара.
Хьалхара а, цкъачунна Украинин исторехь цхьаъ бен йоцу зуда премьер-министр йу. Лааме Пачхьалкхийн ДоттагӀаллехь оцу даржехь хьалхара зуда йу. «Батькивщина» йерригукраинийн цхьаьнакхетаралла цӀе йолчу партин хьалханча йу. 2004-чу шарахь Тимошенко (Ющенко Викторца цхьана) ЦӀехо-можа карчаман вовшахтохархо а, хьалханча а йара. Форбс журналан рейтингехь — 2005-чу шеран дуьненахь кхоалгӀа Ӏаткъам болу зуда йара.
Голестан
Голестан —  Иранан остан, административан центр — Горган.
Административан йекъайалар
Останехь ю 12 шахрестан:
Билгалдахарш
Категори:Иран
Метальниково (Пермийн мохк)
Метальниково (Метальниково) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Берёзовкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Пермийн мехкан Берёзовкан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Дачный
Дачни (Дачный) — Российн Федерацин Новгородан областан Мали Вишеран кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Cахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
HD45827
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Волта (Венеция)
Волта — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
(11107) Hakkoda
(11107) Hakkoda — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1995 шеран 25 октябрехь Т. Кобаяси цӀе йолу Ӏилманчо Оидзуми обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1995 UU4» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
(2158) Титьен
(2158) Титьен  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1933 шеран 24 июлехь Карл Райнмут цӀе йолу Ӏилманчо Хайдельберг обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1933 OS».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Тейшозу
Тейшозу — Португалин Каштелу-Бранку гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Каштелу-Бранку кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Дерезовати
Дерезовати — Украинин Днепропетровскан областан Синельникован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Синельникован кӀоштан нах беха меттигаш
Варьеган
Варьеган — Хантийн-Мансийн автономин гуонан Нижневартовскан кӀоштара эвла. Иза ГӀалин меттиг Новоаганск йуьртан меттиг олучу муниципалан кхолламан йукъайогӀу.
Поштан индекс — 628638, код ОКАТО — 71119910001.
Климат
Шила.
Хьажоргаш
Категори:Хантийн-Мансийн автономин гуо Нижневартовскан кӀоштан нах беха меттигаш
Галиси (Испани)
Галиси (Galiza, Galicia) — Испанин автономин юкъарло (Comunidade Autónoma), иза ю Атлантикин океанан йистехь Пиренейн ахгӀайрена къилбаседа-малхбузехьа. Коьрта гӀала — Сантьяго-де-Компостела, йоккха гӀала — Виго.
Ловчицы
Ловчицы (Лоўчыцы) — Белоруссин Гроднон областан Новогрудокан кӀоштара эвла.
Галиси (Испани)
Билгалдахарш
Категори:Испани
Ловчицы
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Категори:Новогрудокан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Сан Феличе (Терамо)
Сан Феличе — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Сагутьево
Сагутьево (Сагутьево) — Российн Федерацин Брянскан областан Трубчевскан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Трубчевскан кӀоштан нах беха меттигаш
Круз ла Вилья (Илиятенко)
Круз ла Вилья — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Круз ла Вилья лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Вурманкасы (Аликован кӀошт)
Вурманкасы (Вăрманкас Юнтапа, Вурманкасы) — Чувашин Аликован кӀоштара эвла.
Поштан индекс — 429253. ОКАТО - 97205817003. Код КЛАДР - 2100300002100.
Налоган органан код - 2133.
Бахархой
Бахархойн дукхалла 124 стаг ( 2010 шо).
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: чувашаш (100%).
Хьажоргаш
Категори:Чувашин Аликован кӀоштан нах беха меттигаш
Челеби (Кешан)
Челеби (Çelebi) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регион регионан Эдирне провинцин (ил) Кешанан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Эдирне провинцин нах беха меттигаш
Категори:Кешанан кӀоштан нах беха меттигаш
Валлемайо
Валлемайо — Италин Лацио регионера коммуна. Лаьтташ йу Фрозиноне провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Лацио йукъара гӀаланаш
Меса де Тигрес (Алто Лусеро де Гутьерез Бариос)
Меса де Тигрес — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Меса де Тигрес лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Норт-Линденгерст (Нью-Йорк)
Норт-Линденгерст  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Нью-Йорк штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Норт-Линденгерст бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Нью-Йорк штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Нью-Йорк штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Первомайски (Абдулинан кӀошт)
Первомайский (Первомайский) — Российн Федерацин Оренбурган областан Абдулинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, йовха, бекъа мехашца, шийлачу Ӏаьнца, дика лаьттачу луон чкъоьраца. Ӏа къаьста гуттара а дацаре температурашца а, луьра шелонашца а. Аьхке дийнахь йекхна, йовха, алссама июлехь. Вегетацин мур 180 де гергга ду. Климатан амалийн сипатех йу йокъаллаш. Аьхка хуьлу йочанаш латта худа а ца кхуьу, хӀунда аьлчи лакхара хӀаваан температураш уьш чехка Ӏаьнаре йоху. Махкахь йочанаш цхьабосса ца хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Оренбурган областан Абдулинан кӀоштан нах беха меттигаш
Адельсхофен (Йуккъера Франкони)
Адельсхофен — Германин Бавари латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Бельмачовка
Бельмачовка — Украинин Черниговн областан Прилукин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).