cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Березки (Варнавинан кӀошт)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 24 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Мадри-ди-Деус-ди-Минас
Мадри-ди-Деус-ди-Минас — Бразилин Минас-Жерайс штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Минас-Жерайс штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Суринты
Суринты (Сурынты) — Белоруссин Минскан областан Молодечнан кӀоштара эвла.
1921—1945 шерашкахь Полякийн Республикин Вильнон воеводаллин Вилейкан поветан йукъайогӀуш йара.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш Категори:Молодечнан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Левково (Николоторжскан йуьртан меттиг)
Левково (Левково) — Российн Федерацин Вологдин областан Кириллован кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кириллован кӀоштан нах беха меттигаш
Полелейки
Пелейки (Палялейкі) — Белоруссин Витебскан областан Шарковщинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Бадемли (ШухӀут)
Бадемли (Bademli) — Туркойчоьнан Эгейн регион регионан АфйонкарахӀисар провинцин (ил) ШухӀутан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:АфйонкарахӀисар провинцин нах беха меттигаш
Категори:ШухӀутан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Колотилово (Подольскан кӀошт)
Колотилово (Колотилово) — Российн Федерацин Москохан областан Подольскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Москохан областан Подольскан кӀоштан нах беха меттигаш
Лашево (Свецкан повет)
Лашево  — Польшин Куявско-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Куявско-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Евгеньевка (Алматан область)
Евгеньевка — Кхазакхстанан Алматан областан Енбекшикхазакхийн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Алматан областан нах беха меттигаш Категори:Енбекшикхазакхийн кӀоштан нах беха меттигаш
Ла Позта (Фиренца)
Ла Позта  — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Пейсли (Орегон)
Пейсли  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Орегон штатера гӀала.
Истори
Пейсли гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Орегон штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Бигаш (Алматан область)
Бигаш — Кхазакхстанан Алматан областан Ескельдинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Алматан областан нах беха меттигаш Категори:Ескельдинан кӀоштан нах беха меттигаш
Эшрефзаде (Изник)
Эшрефзаде (Eşrefzade) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Бурса провинцин (ил) Изникнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Бурса провинцин нах беха меттигаш
Категори:Изникнан микрокӀошташ
Категори:Изникнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
GSC8911-943
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Будзехув
Будзехув — Польшин Лебушанийн воеводаллин  гминера эвла.
Станищи
Станищи (Станищи) — Российн Федерацин Рязанан областан Пителинан кӀоштара эвла.
Будзехув
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Станищи
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Будзехув
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лебушанийн воеводаллин нах беха меттигаш
Станищи
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Подгорни (Шпакан кӀошт)
Подгорни (Подгорный) — Российн Федерацин Ставрополан мехкан Шпакан кӀоштара кӀотар.
Станищи
Хьажоргаш
Категори:Пителинан кӀоштан нах беха меттигаш
Подгорни (Шпакан кӀошт)
Климат
Эвла йу барамера континенталан климатан зонехь, алсама хуьлу малхбален а, малхбузен а мехаш. Климатан раж шеран дохаллехь чӀогӀа хийцало, шеран метеорологин заманаш, дукха хьолехь, рузманца ца нисло. Мехкан доккхаха долчу декъехь Ӏа доца а ду, цхьанаэшшара а дац. Уггар шийла бутт — январь. Аьхке Ставрополехь йеха йу: 140 де гергга.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Шпакан кӀоштан нах беха меттигаш
Дупли
Дупли (Дупли) — Российн Федерацин Калугин областан Ферзикован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, дика къаьсташ шеран заманашца: барамехь довха а, тӀуьна а аьхкенца, барамера шийла хӀоьттина лайн чкъор долу Ӏаьнца.
Хьажоргаш
Категори:Ферзикован кӀоштан нах беха меттигаш
Циммершид
Циммершид — Германин Рейнланд-Пфальц латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Рейнланд-Пфальц латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Тенеле (Нуоро)
Тенеле — Италин Сардини регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Чихолар (Туспан)
Чихолар — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Чихолар лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Эль Камалеон (Ромита)
Эль Камалеон — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Чихолар (Туспан)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Эль Камалеон (Ромита)
Географи
Эль Камалеон лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Чихолар (Туспан)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Эль Камалеон (Ромита)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Сюксюм
Климат
Климат барамера континенталан, шийлачу Ӏаьца, йовхачу аьхкенца. Регионан климатан башхалла йу йоца йекъа бӀаьсте. Ульяновскан областан гуьйре, йовха; лайн чкъор хӀутту ноябран шолгӀачу декхъехь. Уггаре шийла бутт — январь. Ӏа лайне ду, сих-сиха техка температурашца (атлантикин циклонаш хийцало арктикин хӀаваан массашца), лаьтта ноябрера март йуккъе баххалц областан къилба кӀошташкахь, ткъа Ӏаьнан-бӀаьстенан муьрехь йогӀа Воейковн сема, цуо Ӏаткъам бо меттигерчу климатна. Январан йуккъера температура −12 °C, июлан +20 °C. Аьхкенан хенан-хӀоттам хуьлу май беттан йуккъехь. Аьхке, йовха хуьлу кӀезиг лела азин антициклонан Ӏаткъам бахьнехь. Июлехь, йуккъера барам, 5 де 22 °C йуккъера температура а, сов а йолуш хуьлу. Йочанаш областан къилбехьа 350 мм тӀиера, къилбаседа-малхбузехь 500 мм кхаччалц. Аьхка догӀнаш цхьаьнаэшшара ца хуьлу, амма догӀучу хенахь стигал къекъаш, доцца догӀу. Регионехь йуькъаллаш кӀезиг ца хуьлу. Вегетацин мур лаьтта 180 де гергга.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москваца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Инзан кӀоштан нах беха меттигаш
Тылай (Мурашин кӀошт)
Тылай (Тылай) — Кировн областан Мурашин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (98%).
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Мурашин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Гранха эль Дорадо (Ирапуато)
Гранха эль Дорадо — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Гранха эль Дорадо лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Кулички
Кулички (Кулички) — Российн Федерацин Волгоградан областан Нехаевскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Оьрсийн акъарин къилба-малхбалехь, океанашна а, хӀордашна а гена. Цундела областан климат континенталан, шийла, кӀезиг ло долуш Ӏаьнца а, йеха, йовха, йекъа аьхкенца йу. БӀаьсте йоца, гуьйре йовха, йекхна йу. Маьлхан йовхонан дукхаллийца ГӀирман къилба бердал оьшуш йац.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Рожново (Ивановн кӀошт)
Рожново (Рожново) — Российн Федерацин Ивановн областан Ивановн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ивановн областан Ивановн кӀоштан нах беха меттигаш
(19500) Hillaryfultz
(19500) Hillaryfultz — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1998 шеран 23 майхь LINEAR проекты цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1998 KF49» саналган.
Плишки (Пермийн мохк)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
(19500) Hillaryfultz
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Плишки (Пермийн мохк)
Хьажоргаш
Категори:Пермийн кӀоштан нах беха меттигаш
ГагӀжанвиль
ГагӀжанвиль — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Иль-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Ивелин.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Ивелин департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
NGC 276
NGC 276 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
276 276
ГӀош-ле-Бламон
ГӀош-ле-Бламон (Roches-lès-Blamont) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Ду.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Ду департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Ла Фирмеза (Манлио Фабио Алтамирано)
Ла Фирмеза — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Фирмеза лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
ТогӀам-Бас
ТогӀам-Бас — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ПгӀованс — Альпаш — Сирла-сийна Йист регионехь. Коммунан департамент — Лакха ПгӀовансан Альпаш.
Ла Фирмеза (Манлио Фабио Алтамирано)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
ТогӀам-Бас
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Францин гӀаланаш Категори:Лакха ПгӀовансан Альпаш департаментан коммунаш
Ла Фирмеза (Манлио Фабио Алтамирано)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Элийбаввинчу
Элийбаввинчу — кхузахь хьалха Ӏовхойн эвла (кӀотар) хила, хӀинца латта ДегӀастанан Казбековн кӀоштан йукъадогӀуш ду.
Географи
Меттиг йу Хаси-Эвлан къилбехьа, ГӀурий хина аьрру агӀора, Нохчийчоьнан дозанна тӀехь.
Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбалехьа йу — Пхьарчхошка а, Ширча-Эвла а, малхбузехьа йу — Гилна а, Зандакъ а (Нохчийчоь).
Литература
Категори:Казбековн кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Ӏовхойн кӀоштан нах беха меттигаш
Ланище (Словения)
Ланище  — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Бронка
Бронка — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Кулушево (Уразовски йуьртан меттиг)
Кулушево — Башкирийчоьнан Учалин кӀоштара эвла, иза Уразовски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 242 стаг (къоларг2009 шо). Поштан индекс — 453741, код ОКАТО — 80253888003.
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Хьажоргаш
Категори:Учалин кӀоштан нах беха меттигаш
Маже (Бразили)
Маже — Бразилин Рио-де-Жанейро штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Рио-де-Жанейро штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Цорнхайм
Цорнхайм — Германин Рейнланд-Пфальц латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Рейнланд-Пфальц латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Новий Чахулець
Новий Чахулець — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Демироьзуь (Йилдизели)
Демироьзуь (Demirözü) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Сивас провинцин (ил) Йилдизелинан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Сивас провинцин нах беха меттигаш
Категори:Йилдизелинан кӀоштан нах беха меттигаш
Ровни (Конотопан кӀошт)
Ровни — Украинин Сумин областан Конотопан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Конотопан кӀоштан нах беха меттигаш
Будзигнев (Лебушанийн воеводалла)
Будзигнев  — Польшин Лебушанийн воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лебушанийн воеводаллин нах беха меттигаш
GSC8915-421
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Красни Пахарь (Красноярскан мохк)
Красни Пахарь (Красный Пахарь) — Российн Федерацин Красноярскан мехкан Емельянован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Емельянован кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Тенерано (Маса-Карара)
Тенерано — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Левин (Куявско-Поморскан воеводалла)
Левин  — Польшин Куявско-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Куявско-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Загута
Загута (Загута) — Белоруссин Брестан областан Ивановн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш Категори:Брестан областан Ивановн кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Боров-Дол
Боров-Дол — Болгарин Сливенан областера эвла. Твырдица йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Сливенан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ла Пола (Болонья)
Ла Пола  — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Янгстаун (Пенсильвани)
Янгстаун  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Пенсильвани штатера гӀала (town).
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Пенсильвани штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Брунув (Львувецкан повет)
Брунув  — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Понте Пьетра (Модена)
Понте Пьетра — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Брунув (Львувецкан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Понте Пьетра (Модена)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Брунув (Львувецкан повет)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Понте Пьетра (Модена)
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Персико-Дозимо
Персико-Дозимо — Италин Ломбарди регионера коммуна. Лаьтташ йу Кремона провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Ломбарди йукъара гӀаланаш
Бигаш (Малхбален-Кхазакхстанан область)
Бигаш — Кхазакхстанан Малхбален-Кхазакхстанан областан Кокпектинан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Малхбален-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Кокпектинан кӀоштан нах беха меттигаш
Арьесте (Козенца)
Арьесте  — Италин Калабри регионан  коммунера эвла.
Гоьллуьдже (Изник)
Гоьллуьдже (Göllüce) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Бурса провинцин (ил) Изникнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Арьесте (Козенца)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Гоьллуьдже (Изник)
Хьажоргаш
Категори:Бурса провинцин нах беха меттигаш
Арьесте (Козенца)
Литература
Категори:Калабри регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Гоьллуьдже (Изник)
Хьажоргаш
Категори:Бурса провинцин микрокӀошташ
Заграбовка
Заграбовка — Украинин Львован областан Стрийн кӀоштара эвла.
Гоьллуьдже (Изник)
Хьажоргаш
Категори:Изникнан микрокӀошташ
Лупша-де-Сус
Лупша-де-Сус — Румынин Мехединць жудецан коммунера эвла.
Гоьллуьдже (Изник)
Хьажоргаш
Категори:Изникнан кӀоштан нах беха меттигаш
Заграбовка
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Гоьллуьдже (Изник)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Лупша-де-Сус
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Йолгоьрен (Аракли)
Йолгоьрен (Yolgören) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Трабзон провинцин (ил) Араклинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Трабзон провинцин нах беха меттигаш
Категори:Трабзон провинцин микрокӀошташ
Категори:Араклинан микрокӀошташ
Категори:Араклинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Гоьллуьдже (Изник)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Лупша-де-Сус
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Мехединць жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Заграбовка
Хьажоргаш
Категори:Стрийн кӀоштан нах беха меттигаш
Комаровка (Дмитрован кӀошт)
Комаровка (Комаровка) — Российн Федерацин Москохан областан Дмитрован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Москохан областан Дмитрован кӀоштан нах беха меттигаш
Бередниково (Бокситогорскан кӀошт)
Бередниково (Бередниково) — Российн Федерацин Ленинградан областан Бокситогорскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йукъайогӀу хӀордан климатера континенталан дехьайолучу барамерачу климатан зонан. Цигахь барамера кӀеда Ӏа ду, барамехь йовха аьхке а йу. Климатан коьрта башхалла йу хенан хӀоттам цхьаьнаэшшара ца хилар, иза доьзна ду сих-сиха хийцалучу хӀаваан массех, уьш кхоллалучу кӀоште хьаьжжина хуьлу хӀордан, континенталан, арктикан.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Бокситогорскан кӀоштан нах беха меттигаш
Лоука (Войников)
Лоука  (Louka) — Чехин Къилба Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Къилба Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Балсовик
Балсовик (Балсовик) — Российн Федерацин Пскован областан Пскован кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пскован кӀоштан нах беха меттигаш
Дурасово (Калугин область)
Дурасово (Дурасово) — Российн Федерацин Калугин областан Ферзикован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, дика къаьсташ шеран заманашца: барамехь довха а, тӀуьна а аьхкенца, барамера шийла хӀоьттина лайн чкъор долу Ӏаьнца.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Фоско (Къилбаседа Каролина)
Фоско  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилбаседа Каролина штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Фоско бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа Каролина штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Къилбаседа Каролина штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Полуденни (Пермийн кӀошт)
Полуденни (Полуденная) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Пермийн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Малхбузера догӀучу хӀаваийн массийн новкъахь долчу Басеги дукъо, массо Урало санна, лекха дацахь а, дикка сацадо Атлантикин хӀаваъ малхбалехьа даржарах. Мехкан климататан амалехь континенталла йу, цуьнан бахьна дукха хьолахь бӀаьста догӀу арктикин хӀаваъ ду. Каран хӀордан шийла мох къаьста кӀезиг тӀаналлийца, Атлантикин хӀаваан массаш, бӀостанехьа, тӀуналла дукха йолуш ду (700—800 мм шарахь гергга). Махкахь дикка йовха аьхке йу, цхьадолчу шерашкахь уггар шийла бутт февраль хуьлу. Ах йочанаш ло кепара хуьлу. ДогӀанаш дукхахдерг сентябрехь а, июнехь а хуьлу, малхбузен басешкахь алсама дакъа — августехь хуьлу. Минимум йочанаш йогӀу февралехь а, декабрехь а. Аьхка лаьмнашкахь стигал къекъаш догӀанаш оьху. Мехкан амалехь йу сих-сиха хуьлу аьхкенан дохк, уьш наггахь масех дийнахь лаьтта.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Пермийн кӀоштан нах беха меттигаш
Вача (Нижни Новгородан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 5977 стаг (2010 шо).
Билгалдахарш
Категори:Вачан кӀоштан нах беха меттигаш
Лобачевски
Лобачевски (Лобачевский) — Российн Федерацин Волгоградан областан Нехаевскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Оьрсийн акъарин къилба-малхбалехь, океанашна а, хӀордашна а гена. Цундела областан климат континенталан, шийла, кӀезиг ло долуш Ӏаьнца а, йеха, йовха, йекъа аьхкенца йу. БӀаьсте йоца, гуьйре йовха, йекхна йу. Маьлхан йовхонан дукхаллийца ГӀирман къилба бердал оьшуш йац.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
NGC 277
NGC 277 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
277 277
Стрелка (Орёлан область)
Стрелка (Стрелка) — Российн Федерацин Орёлан областан Верховьен кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Верховьен кӀоштан нах беха меттигаш
Аринино (Костромин область)
Аринино (Аринино) — Российн Федерацин Костромин областан Чухломан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Чухломан кӀоштан нах беха меттигаш
Рюмкино
Рюмкино (Рюмкино) — Российн Федерацин Ивановн областан Ивановн кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ивановн областан Ивановн кӀоштан нах беха меттигаш
Голенищево (Тутаевн кӀошт)
Голенищево (Голенищево) — Российн Федерацин Ярославлан областан Тутаевн кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тутаевн кӀоштан нах беха меттигаш
Чуйковка (Шосткан кӀошт)
Чуйковка — Украинин Сумин областан Шосткан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Шосткан кӀоштан нах беха меттигаш
(19501) 1998 KC50
(19501) 1998 KC50 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
ГӀош-ле-БопгӀе
ГӀош-ле-БопгӀе (Roche-lez-Beaupré) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Ду.
(19501) 1998 KC50
Истори
ДӀайиллина 1998 шеран 23 майхь LINEAR проекты цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1998 KC50» саналган.
ГӀош-ле-БопгӀе
Географи
.
(19501) 1998 KC50
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
ГӀош-ле-БопгӀе
Билгалдахарш
Категори:Ду департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
ГегӀвиль (Ивелин)
ГегӀвиль — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Иль-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Ивелин.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Ивелин департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
(19502) 1998 KB51
(19502) 1998 KB51 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1998 шеран 23 майхь LINEAR проекты цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1998 KB51» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Новина (Чарнковско-Тшцянецкан повет)
Новина  — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Ранчо Алегре, Эль Тарал (Аламо Темапаче)
Ранчо Алегре, Эль Тарал — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ранчо Алегре, Эль Тарал лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Тияпино
Тияпино (Тияпино) — Российн Федерацин Ульяновскан областан Инзан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан, шийлачу Ӏаьца, йовхачу аьхкенца. Регионан климатан башхалла йу йоца йекъа бӀаьсте. Ульяновскан областан гуьйре, йовха; лайн чкъор хӀутту ноябран шолгӀачу декхъехь. Уггаре шийла бутт — январь. Ӏа лайне ду, сих-сиха техка температурашца (атлантикин циклонаш хийцало арктикин хӀаваан массашца), лаьтта ноябрера март йуккъе баххалц областан къилба кӀошташкахь, ткъа Ӏаьнан-бӀаьстенан муьрехь йогӀа Воейковн сема, цуо Ӏаткъам бо меттигерчу климатна. Январан йуккъера температура −12 °C, июлан +20 °C. Аьхкенан хенан-хӀоттам хуьлу май беттан йуккъехь. Аьхке, йовха хуьлу кӀезиг лела азин антициклонан Ӏаткъам бахьнехь. Июлехь, йуккъера барам, 5 де 22 °C йуккъера температура а, сов а йолуш хуьлу. Йочанаш областан къилбехьа 350 мм тӀиера, къилбаседа-малхбузехь 500 мм кхаччалц. Аьхка догӀнаш цхьаьнаэшшара ца хуьлу, амма догӀучу хенахь стигал къекъаш, доцца догӀу. Регионехь йуькъаллаш кӀезиг ца хуьлу. Вегетацин мур лаьтта 180 де гергга.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москваца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Инзан кӀоштан нах беха меттигаш
Будиня
Будиня — Польшин Лебушанийн воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лебушанийн воеводаллин нах беха меттигаш
Танкачевски Ункор
Танкачевский Ункор (Танкачевский Ункор) — Российн Федерацин Рязанан областан Пителинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пителинан кӀоштан нах беха меттигаш
Инхело
Инхело — ДегӀастанан Ӏахвахойн кӀоштара эвла йу. Бахархой — 816 леррана 2002 шарахь.
Лакхара Инхелон йуьртан меттиган йукъайогӀу.
Билгалдахарш
Категори:Ӏахвахойн кIоштан нах беха меттигаш
Лапоре (Велике Лаще)
Лапоре  — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Мажор-Виейра
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Санта-Катарина штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Тарша
Тарша (Τροία, Τροίη), кхин а олу Илио́н (Ἴλιον) URUWi-lu-ša ), Дардани а, Скамандр а — шира чӀагӀйина меттиг Жимачу Азехь Троада ахгӀайрен тӀехь Эгейн хӀордан йисттехь, Дарданеллан хидоькъен чуваларан дуьхьала хӀинцалерачу Туркойчоьнан провинцехь Чанаккалехь. Тарша хестийна, автор Гомер лоручу, «Илиада» поэмехь. Гомера язбина хиламаш, историкийн хӀинцалерачу гарца критан-микенан муьрера бу. Ширажелтойн хьасташкахь Таршехь даьхна къомах тевкраш олу.
ЦӀе
Таршан хьалхара чкъоьрнаш ду оригиналан малхбузаанатолийн цивилизацера. ТӀехь-тӀехьа Таршан алсама Ӏаткъам бора центран Анатолис (хатташ, тӀаьхьуо — хетташ).
Таршан ахкарш
Шлиман Генрихан хенарчу историкашна йукъахь яьржинера гипотеза, Тарша лаьттина Бунарбаши юртан уллохь. Гиссарлык шу гомеран Таршах тера хилар кховдийра 1822 шо Макларен Чарлза. Цуьнан ойлан агӀонча вара Френк Калверт, Шлиманал 7 шо хьалха Гиссарлыкехь ахкарш дан волавелла волу. Калвертан долахь долу Гиссарлык шу тӀиера дакъа гена хилира гомеран Таршан. Калверт вевзуш волу Шлиман Генриха, Ӏалашо хӀоттийна, XIX бӀешо чекхдолуш талла волавелира Гиссарлыкан шун шолгӀа дакъа. Шлиманан карийнарш Ӏалашъеш ю Пушкинан музейхь (Москох), ткъа иштта Пачхьалкхан Эрмитажехь а. ХӀинцалера хан кхачале археологашна карийна Гиссарлыкан ахкаршан декъа тӀехь тайп-тайпанчу муьрашкара исс гӀопан лараш.
Гиссарлыкехь дуьххьара кхарийна нах баьхна меттиг (олур вай Тарша I) яра диаметр  кӀезиг йолуш гӀап, гуш ду, лаьттина бехачу муьрехь. «Илиадехь» хьахийна мур, ворхӀалгӀачу чкъоьрехь бу. Оцу муьрехь Тарша йоккха меттиг хилла (майда сов), гуонаха онда пенаш долуш, исс метр лекха бӀаьвнаш а йолуш. 1988 шарахь динчу даккхий ахкарш гайтина, гомеран муьрехь гӀалин бахархой ялх-итт эзар стаг хилар — оцу заманан доккха терахь ду иза. Корфманан экспедицин хаамашца, лахарчу гӀалин майда хилла гергга, бӀаьвнаш —.
Мотт а, йоза а
Гекторан а, Приаман а меттах долу хаттаран жоп дезара дукха хенара дуьйна Ӏилманчашна. Цхьаболчу ширажелтойн историкашна хетара, церан мотт фригийчух тера хилабезаш санна. Цул тӀехьа ойла хилира, гомеран таршан бахархой этрускийн (бух - дийцар, Эней а, цуьнан новкъахой а Таршера бевлла бу боху) дай хиларах предками.
Темнолесски (Ставрополан мохк)
Темнолесски (Темнолесская) — Российн Федерацин Ставрополан мехкан Шпакан кӀоштара эвла.
Тарша
Мотт а, йоза а
1980-гӀа шерашкахь юккъе дахача Н. Н. Казанскис зорба тоьхна Таршера критан йозанах тера долчу ца кхеташ хьаьркаш йолчу кхийра кхабийн масех гераган: оцу хьаьркех цуо таршан йоза элира. Амма, кхечу говзанчан хетарехь, уьш йоза цахила мега, йозанах тардан гӀиртина хила тарло.
Крутая (Красноярскан мохк)
Крутая (Крутая) — Российн Федерацин Красноярскан мехкан Емельянован кӀоштара эвла.
Тарша
Мотт а, йоза а
1995 ш. Тарша VII чкъоьрашкахь карийра мухар лувийн иероглифашца. ТӀаьххьара хаамаш цхьаьнатоьхчи, Приаман а, кхин таршан турпалийн а цӀерийн бу Лувийра баьлла, дуьненан Ӏилманехь чӀагӀлуш ю ойла, шира таршойша лувийн меттадекъехь къамелдеш хиларх. 2004 шарахь Оксфордан университетехь арахецначу монографехь Латач Иоахим жамӀ дира, лувийн мотт хилла официалан мотт гомеран Таршан. Хаттар хӀораденна буьйцучу таршин маттах жоп доцуш дисина.
Крутая (Красноярскан мохк)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Темнолесски (Ставрополан мохк)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Тарша
Мотт а, йоза а
Тарша лаьттина боккхачу эллинийн Ӏаткъам бухахь, дукхах болу гӀарабевлла таршойн шайн цӀе йоцуш, кхин а желтойн цӀераш (Масала, Париса кхин а Александр цӀе лелийна) хилла. Ткъа таршойн желтойн цӀераш хилар Гомера кхоьллина цахилар, чӀагӀдо Таруисан (Вилусан) паччахьийн цӀераш хьехош долу хеттийн йозанаш.
Крутая (Красноярскан мохк)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Темнолесски (Ставрополан мохк)
Билгалдахарш
Категори:Шпакан кӀоштан нах беха меттигаш
Тарша
Мотт а, йоза а
Къаьмнаш T-K-R а, T-R-S, хуьлийта тера тевкрашха (таршойн синоним) а, таршойха а (я тирсенашха?), хьахийна ду Рамзес II-гӀачун муьрера йозанашкахь «ХӀордан къаьмнашна» йукъахь.
Крутая (Красноярскан мохк)
Хьажоргаш
Категори:Емельянован кӀоштан нах беха меттигаш
Тарша
Мотт а, йоза а
Тахана дукхах болу малхбалеӀаморхойн цхьаьна ойлан тӀехь севцца, Таршан пачхьалкх дуккха къаьмнех лаьтташ хилла. Цунах долчух тера ду Таршан тӀом бахьнехь кхелхаш лелла «хӀордан къаьмнаш» къорза хилар.
Хьажоргаш
Категори:Жимчу Азин шира гӀаланаш Категори:Туркойчура археологин объекташ Категори:Туркойчура дуьненан тӀаьхье Категори:Шира Жима Ази Категори:Йохийна гӀаланаш Категори:Туркойчоьнан къоман паркаш
GSC8932-175
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Армандо Гаридо (Эспинал)
Армандо Гаридо — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Армандо Гаридо лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Ла Порта (Фиренца)
Ла Порта  — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Кутуево (Башкирийчоь)
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Хьажоргаш
Категори:Учалин кӀоштан нах беха меттигаш
Пертика-Альта
Пертика-Альта — Италин Ломбарди регионера коммуна. Лаьтташ йу Брешиа провинцехь.
Дерекоьй (Йилдизели)
Дерекоьй (Dereköy) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Сивас провинцин (ил) Йилдизелинан кӀоштара эвла.
Пертика-Альта
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Дерекоьй (Йилдизели)
Хьажоргаш
Категори:Сивас провинцин нах беха меттигаш
Пертика-Альта
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Ломбарди йукъара гӀаланаш
Дерекоьй (Йилдизели)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ротовка (Сумин область)
Ротовка — Украинин Сумин областан Конотопан кӀоштара эвла.
Зубцован кӀошт
Зубцован кӀошт (Зубцовский район) — Тверан областан административан дакъа.
Ротовка (Сумин область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).