cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Салтыки (Рязанан область)
Салтыки (Салтыки) — Российн Федерацин Рязанан областан Ряжскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ряжскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Гребену (коммуна)
Гребену — Румынин Бузеу жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Бузеу жудецан коммунаш
Дамниця
Дамниця — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Манганесес-де-ла-Польвороса
Манганесес-де-ла-Польвороса — Испанин Самора провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Самора провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Уваровичи
Уваровичи (Уваравічы) — Белоруссин Гомелан областан Буда-Кошелёван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Буда-Кошелёван кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Липовицы (Пыталован кӀошт)
Липовицы (Липовицы) — Российн Федерацин Пскован областан Пыталован кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пыталован кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Хилгерито (Петатлан)
Эль Хилгерито — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Хилгерито лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Искыр (эвла, Варнан область)
Искыр  — Болгарин Варнан областера эвла. Вылчи-Дол йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Варнан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
NGC 3410
NGC 3410 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Хьажа кхин а
3410 3410
Белушице (Колин)
Белушице  (Bělušice) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
ШагӀантене
ШагӀантене — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Йонна.
Белушице (Колин)
Географи
.
ШагӀантене
Географи
.
Белушице (Колин)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
ШагӀантене
Билгалдахарш
Категори:Йонна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Белушице (Колин)
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Мали Чернава
Мали Чернава (Малая Чернава) — Российн Федерацин Липецкан областан Измалкован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Измалкован кӀоштан нах беха меттигаш
Йешилгуьнейджик (Аккуш)
Йешилгуьнейджик (Yeşilgüneycik) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Орду провинцин (ил) Аккушнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Орду провинцин нах беха меттигаш
Категори:Орду провинцин микрокӀошташ
Категори:Аккушнан микрокӀошташ
Категори:Аккушнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Кекински
Кекински (Кекинская) — Российн Федерацин Архангельскан областан Каргополан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Каргополан кӀоштан нах беха меттигаш
Казе Симончело (Удине)
Казе Симончело — Италин Фриули-Венеция-джулия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Фриули-Венеция-джулия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
HD169789
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Карасу (Аягозан кӀошт)
Карасу — Кхазакхстанан Малхбален-Кхазакхстанан областан Аягозан кӀоштара эвла.
Оржиков
Оржиков (Oříkov) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Карасу (Аягозан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Малхбален-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Аягозан кӀоштан нах беха меттигаш
Оржиков
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Селезневы
Селезневы (Селезневы) — Кировн областан Афанасьеван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Афанасьеван кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Алтинпинар (ХӀинис)
Алтинпинар (Altınpınar) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзурум провинцин (ил) ХӀиниснан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин нах беха меттигаш
Категори:Эрзурум провинцин микрокӀошташ
Категори:ХӀиниснан микрокӀошташ
Категори:ХӀиниснан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Дмитриевка (Кемеровн кӀошт)
Дмитриевка (Дмитриевка) — Российн Федерацин Кемеровн областан Кемеровн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа — шийла а, деха а, аьхке — йоца а, йовха а. ГӀоролаш йоцу мур лаьтта 100 дийнахь областан къилбаседехь, 120 де гергга Кузнецкан боьран къилбехь. Къилбаседа дуьненан эхиган барамера асехь лаьттачу Кемеровн областана кхочу дикка дукха маьлхан йовхо шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Кемеровн кӀоштан нах беха меттигаш
Бирюч (Валуйкин кӀошт)
Бирюч (Бирюч) — Российн Федерацин Белгородан областан Валуйкин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Валуйкин кӀоштан нах беха меттигаш
Пянкавало (Вербано-Кузио-Осола)
Пянкавало — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Половчинново
Половчинново (Половчинново) — Российн Федерацин Ивановн областан Родникин кӀоштара эвла.
Чуга (Никитинскан йуьртан меттиг)
Чуга (Чуга) — Российн Федерацин Курганан областан Катайскан кӀоштара эвла.
Половчинново
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сан Агустин (Тантоюка)
Сан Агустин — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Половчинново
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Сан Агустин (Тантоюка)
Географи
Сан Агустин лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Чуга (Никитинскан йуьртан меттиг)
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Сан Агустин (Тантоюка)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Шачино
Шачино (Шачино) — Российн Федерацин Вологдин областан Соколан кӀоштара эвла.
Чуга (Никитинскан йуьртан меттиг)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Половчинново
Хьажоргаш
Категори:Родникин кӀоштан нах беха меттигаш
Сан Агустин (Тантоюка)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Чуга (Никитинскан йуьртан меттиг)
Хьажоргаш
Категори:Катайскан кӀоштан нах беха меттигаш
Шачино
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Вологдин областан Соколан кӀоштан нах беха меттигаш
Сан Агустин (Тантоюка)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Ворожейкино
Ворожейкино (Ворожейкино) — Российн Федерацин Тамбовн областан Рассказован кӀоштара эвла.
Климат
Ӏаламан а, ландшафтийн а амалаш йоьзна йу цуьнан географин хьолах – эвла лаьтта Оьрсийн акъарин йуккъехь, цунна тӀиера акъарин муьлххачу дозане эзар километр йу. Алсама хуьлу долу континенталан барамера хӀаваъ, Эвла хӀордашна гена латтарех доьзна ду. Цуо областан климат барамера континенталан йо. Окан-Донан акъари тӀехь климат алсама континенталан йу, уллорчу гунаш тӀехьчулла. Эвла лаьтта кӀеззиг къилбаседехьа Сибрехан а, Азорийн а максимумашна йуккъехь долчу лакхарчу Ӏаткъаман дукъал, цундела бу кхузахь луларчу Владимирехь йа Рязанехьчул алсама, гӀийлачу мехца, бекхна хенан хӀоттам. Оцун тӀе мехаш дукхах дерг къилбан а, къилба-малхбален а ду, бӀаьста а, Ӏай а муххале а. оцу агӀора хьокху аьхка а, бӀаьста а йокъаллин мехаш, ткъа Ӏай – дарц.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Рассказован кӀоштан нах беха меттигаш
Вири (Серадзькан повет)
Вири  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Чатковице (Нижнесилезин воеводалла)
Чатковице  — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Фезтола (Авелино)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Лучано (Мачерата)
Лучано — Италин Марке регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Марке регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Моллагуьллаьр
Моллагуьллаьр (Mollagüllər) — Азербайджанан Бардан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Азербайджанан Бардан кӀоштан нах беха меттигаш
Этимганова
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: гӀезалой (4%), башкираш (89%).
Билгалдахарш
Категори:Челябинскан областан Сосновскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Гикори (Къилбаседа Каролина)
Гикори  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилбаседа Каролина штатера гӀала.
Истори
Гикори гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа Каролина штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Северкан шлюзан эвла
Северкан шлюзан эвла (Северкан шлюзан эвла) — Российн Федерацин Москохан областан Коломнан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Хьажоргаш
Категори:Коломнан кӀоштан нах беха меттигаш
Киличлар (Имранли)
Киличлар (Kılıçlar) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Сивас провинцин (ил) Имранлинан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Сивас провинцин нах беха меттигаш
Категори:Имранлинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Лесови (Нежинан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Нежинан кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 3411
NGC 3411 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
3411 3411
Тамбау
Тамбау — Бразилин Сан-Паулу штатера муниципалитет.
Хьажоргаш
Категори:Сан-Паулу штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Цедень
Цедень (Цедень) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Кстован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Кстован кӀоштан нах беха меттигаш
ФгӀонтенак (ЖигӀонда)
ФгӀонтенак — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — ЖигӀонда.
Географи
.
Мирни (Велики Новоселкан кӀошт)
Мирни — Украинин Донецкан областан Велики Новоселкан кӀоштара эвла.
ФгӀонтенак (ЖигӀонда)
Билгалдахарш
Категори:ЖигӀонда департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Мирни (Велики Новоселкан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Велики Новоселкан кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Капулин (Лас Чоапас)
Эль Капулин — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Капулин лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Ла Пуерта дел Торо (Сан Фелипе)
Ла Пуерта дел Торо — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Пуерта дел Торо лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Петник (Румыни)
Петник — Румынин Караш-Северин жудецан коммунера эвла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Караш-Северин жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Терезино
Терезино — Украинин Киеван областан Бели Церкован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Бели Церкован кӀоштан нах беха меттигаш
Домажирово
Домажирово (Домажирово) — Российн Федерацин Тверан областан Кашинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кашинан кӀоштан нах беха меттигаш
ШагӀбуьи
ШагӀбуьи — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Йонна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Йонна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Мансаналь-де-Арриба
Мансаналь-де-Арриба — Испанин Самора провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Самора провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Бели Ключи (Калининскан кӀошт)
Белые Ключи (Белые Ключи) — Российн Федерацин Саратовн областан Калининскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Саратовн областан Калининскан кӀоштан нах беха меттигаш
Казашка-Река
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Варнан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Сокольникин аса
Соко́льникин аса (1990 шо кхачале — Ки́ровн-Фру́нзен) — Москохан метрополитенан хьалхара аса. Цуо Москохан йуккъехула уьйр латтайо Богородскан а, Сокольникин а Хамовникашца, Хьозарчийн лаьмнашкара Москохан пачхьалкхан университет Вернадскийн проспектаца, Тропарёво-Никулино кӀоштаца а, Керла Москохца а. Схемашна тӀехь билгалайоккху цӀен бесца а, терхьаца а.
Асанан йохалла 44,1 км йу, 26 станцех лаьтта, йерриг асанца болу некъо дӀалоцу хан — 67 минот. Москохан метрополитенехь Сокольникин асанца уггаре дукха болх бен станци йу (2019 шо кхаччалц и статус лелайора Серпуховн-Тимирязевн асано), йохаллийца шолгӀа йара Арбатан-Покровски асанал тӀаьхьа. 2016 шарахь дийнахь-бусий пассажираш лелар дара 962,2 эзар стаг.
Асанан тӀехь кӀорга а, кӀезиг а дахкаран дакъош ду, кхин а Преображенски метротӀайн кӀоштахь жима даьстина дакъа ду, къевлина латтан тӀехулара дакъа — «Коммунарка». Цул сов, станци лаьтта Лужнецки метротӀайн тӀехь. Асанан йерриг станцийн пассажирийн вагонашна чубахар а, арабовлар а ду аьрру агӀора цӀерпошт дӀайахаран агӀора дирзича.
Истори
Москохан метрополитенан хьалхара дакъа дилла долийра 1931 шарахь Русаковски урамехь, «Красносельски» а, «Сокольники» а станцешна йукъахь. шеран 15 майхь схьадиллина 11,2 км деха асанан хьалхара дакъа «Сокольникера» «Оьздангаллин парк» тӀера дӀадоьдуш «Смоленскан» га а долуш. шарахь «Таллархойн могӀа» станцера цӀерпошташ доьдура маӀаран схемица — цхьа дакъа «Оьздангаллин парке», цхьа дакъа «Коминтернан урам» станцера ( шаарахь — «Александран беш») а, «Арбатан» а «Смоленскан» станце кхаччалц.
шарахь аса «Оьздангаллин парк» тӀера «Спортан» станце кхаччалц йахйира кхин а 2,5 км, шо хьалха дӀайиллина спортан комплекс«Лужникин» транспорт тоийта. шарахь дӀадиллира дакъа «Спортан» — «Университет» (4,5 км) дуьненахь дуьххьарлера тӀайн тӀехь лаьтта станцица — «Ленинан лаьмнашца». шарахь диллира 4,5 км деха дакъа «Университет» — «Къилба-Малхбузен».
шарахь аса йахйира кхин а 2,5 км къилбаседехьа «Преображенски майда» станце кхаччалц.
шеран гурахь станци «Ленинан лаьмнаш» дӀакъевлира тӀайн конструкцин аварин хьал хиларна. ЦӀерпошташ ца совццуш тӀехдовлура цунна. шарахь ханна диллира Москох-эркана тӀехула ши тӀай аварин хьал долчу тӀайн агӀонашкахула. Ширачу метротӀайн тӀехула лела цӀерпошташ сацийра.
шеран 1 августехь дӀадиллира дакъа «Преображенски майда» — «Подбельскийн урам» (3,8 км).
шеран 14 декабрехь «Хьозарчийн лаьмнаш» станции тойинчул тӀаьхьа дӀайиллира.
шеран 8 декабрехь аса йахйира къилба-малхбузехьа «Тропарёво» станцин тӀекхаччалц.
шеран 18 январехь Сокольникин аса «» станци дӀайелларца кхечира Керла Москоха, ткъа оццу шеран 15 февралехь аса йахйира кхин а цхьаьна станцина — «Саларьево», иза хилира Москохан метрон шолгӀа бӀолгӀа станци.
шеран 20 июнехь кхин дӀайахйира аса Керла Москохахула «Саларьево» станцера «Коммунарка» станце кхаччалц. Къевлина лаьттан тӀехулара 9,4 км дехачу декъехь лаьтта кхоъ йукъан станц: «Филатов Бай», «Прокшино», «Маьънан».
2010 шеран 29 мартера «Лубянка» а, «Оьздангаллин парк» а станцешкара лелхарш
2010 шеран 29 мартехь Ӏуьйрана 07:56 а, 08:39 а шиъ теракт хилира «Лубянка» а, «Оьздангаллин парк» а станцешкахь. Террористаша-зударша динчу шина эккхарехь, велира 41 стаг, лазийра 88. Сокольникин асанера леларш совцийра сарралца. Лелхаршна жоьпалла шена тӀелецира нохчийн террориста Умаров Доккас а, цуьнан кхолламо «Кавказан Ӏамарато», ткъа и кечдинарг а, кхочуш динарг а, талламан версица, вара Вагабов МухьаммадӀалий.
Уза (Буда-Кошелёван кӀошт)
Уза (Уза) — Белоруссин Гомелан областан Буда-Кошелёван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Буда-Кошелёван кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Сокольникин аса
Сигнализацин а, зӀенан а гӀирсаш
ЦӀерпоштан гӀирс АЛС-АРС: АРС-МП.
Перспективаш
2023 шарахь «Коммунарка» станцин дехьа план йу электродепо «Столбово» дӀайелла, цуо хуьйцур йу йина йаланза депо «Саларьево», оццу шарахь план йу оцу декъехь кхин а 2,6 км Сокольникин аса йахйан, кхин тӀе станции «Потапово» а йеш , Кхин а хьоьжуш бук хин дӀа аса йахйаран тароне «Потапово» станцин дехьа агӀора.
Генарчу тӀаьхьалонна аса йахйан дагахь бу «Черкизовн» станцера «Щёлковски» станце кхаччалц кхин дӀа Щёлковски шоссеца Гольяново а, Малхбален а кӀошташка, «Черкизовн-2», «Амуран», «Щёлковски-2» (иштта цӀе йолу станце дехьахоийла а йеш), «Красноярскан», «Малхбален» станцеш йохкуш.
Хьажоргаш
Категори:1935 шарахь йехкина метрополитенан асанаш
Болвизо (Салерно)
Болвизо  — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Лехановка
Лехановка (Лехановка) — Российн Федерацин Орёлан областан Мценскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Хьажоргаш
Категори:Мценскан кӀоштан нах беха меттигаш
Гредина (коммуна)
Гредина — Румынин Констанца жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Констанца жудецан коммунаш
Пальшины
Пальшины (Пальшины) — Кировн областан Верхнекамскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: даиман Ӏаш нах бац.
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Верхнекамскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Свет (Рязанан область)
Свет (Свет) — Российн Федерацин Рязанан областан Ряжскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ряжскан кӀоштан нах беха меттигаш
Лыково (Пыталован кӀошт)
Лыково (Лыково) — Российн Федерацин Пскован областан Пыталован кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пыталован кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 3412
Хьажа кхин а
3412 3412
HD169820
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Белушице (Мост)
Белушице  (Bělušice) — Чехин Устецан мехкан кӀоштара эвла.
HD169820
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Белушице (Мост)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
HD169820
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Белушице (Мост)
Географи
.
HD169820
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Белушице (Мост)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Устецан мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Йешилкоьй (Аккуш)
Йешилкоьй (Yeşilköy) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Орду провинцин (ил) Аккушнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Орду провинцин нах беха меттигаш
Категори:Орду провинцин микрокӀошташ
Категори:Аккушнан микрокӀошташ
Категори:Аккушнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Эль Хилгеро (Коюка де Каталан)
Эль Хилгеро — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Хилгеро лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
ФугӀ (ЖигӀонда)
ФугӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — ЖигӀонда.
Лас Транкас, Ла Орденья (Манлио Фабио Алтамирано)
Лас Транкас, Ла Орденья — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
ФугӀ (ЖигӀонда)
Географи
.
Эль Хилгеро (Коюка де Каталан)
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
ФугӀ (ЖигӀонда)
Билгалдахарш
Категори:ЖигӀонда департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Лас Транкас, Ла Орденья (Манлио Фабио Алтамирано)
Географи
Лас Транкас, Ла Орденья лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
ШагӀмуа (Йонна)
ШагӀмуа — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Йонна.
Лас Транкас, Ла Орденья (Манлио Фабио Алтамирано)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Эль Хилгеро (Коюка де Каталан)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
ШагӀмуа (Йонна)
Географи
.
Лас Транкас, Ла Орденья (Манлио Фабио Алтамирано)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
ШагӀмуа (Йонна)
Билгалдахарш
Категори:Йонна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Лас Транкас, Ла Орденья (Манлио Фабио Алтамирано)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Тамбоара
Тамбоара — Бразилин Парана штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Парана штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Моллаисалар
Моллаисалар (Mollaisalar) — Азербайджанан Бардан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Азербайджанан Бардан кӀоштан нах беха меттигаш
Чахово (Нижнесилезин воеводалла)
Чахово  — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Монси-НотгӀ-Дам
Монси-НотгӀ-Дам — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Шампань — АгӀденаш регионехь. Коммунан департамент — АгӀденаш.
Орлик (Судислав над Орлици)
Орлик  (Orlík) — Чехин Пардубицен мехкан кӀоштара эвла.
Монси-НотгӀ-Дам
Географи
.
Орлик (Судислав над Орлици)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Монси-НотгӀ-Дам
Билгалдахарш
Категори:АгӀденаш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Орлик (Судислав над Орлици)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Пардубицен мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Виста Эрмоса, Эль Агвакате (Теколутла)
Виста Эрмоса, Эль Агвакате — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
HD169842
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Фезтони (Мантова)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Арпадере (ХӀинис)
Арпадере (Arpadere) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзурум провинцин (ил) ХӀиниснан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин нах беха меттигаш
Категори:Эрзурум провинцин микрокӀошташ
Категори:ХӀиниснан микрокӀошташ
Категори:ХӀиниснан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Пянказале (Пяченца)
Пянказале — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Виробки (Лодзинскан воеводалла)
Виробки  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Казе Сиракуса (Римини)
Казе Сиракуса — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Войцеховице (Мазовин воеводалла)
Войцеховице  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Алабуга (Челябинскан область)
Алабуга (Алабуга) — Челябинскан областан Красноармейскан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (93%), гӀезалой (4%).
Билгалдахарш
Категори:Челябинскан областан Красноармейскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Софиевка (Горловкан кӀошт)
Софиевка — Украинин Донецкан областан Енакиеван гӀалин кхеташон йукъайогӀу эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Енакиеван гӀалин кхеташо
Зруб (Черниговн область)
Зруб — Украинин Черниговн областан Нежинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Нежинан кӀоштан нах беха меттигаш
Карасу (Жарминан кӀошт)
Карасу — Кхазакхстанан Малхбален-Кхазакхстанан областан Жарминан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Малхбален-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Жарминан кӀоштан нах беха меттигаш
Голица (Болгари)
Голица — Болгарин Варнан областера эвла. Долни-Чифлик йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Варнан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Чусовая
Чусовая (Чусовая) — Российн Федерацин Курганан областан Катайскан кӀоштара эвла.
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Катайскан кӀоштан нах беха меттигаш
Владимировка (Гусевичскан йуьртан меттиг)
Владимировка (Уладзіміраўка) — Белоруссин Гомелан областан Буда-Кошелёван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Буда-Кошелёван кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Киняково
Киняково (Киняково) — Российн Федерацин Архангельскан областан Каргополан кӀоштара дӀатесна эвла.
Северски (Коломнан кӀошт)
Северски (Северское) — Российн Федерацин Москохан областан Коломнан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Киняково
Хьажоргаш
Категори:Каргополан кӀоштан нах беха меттигаш
Томиловка (Киеван область)
Томиловка — Украинин Киеван областан Бели Церкован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Бели Церкован кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Северски (Коломнан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Коломнан кӀоштан нах беха меттигаш
Богомолово (Белгородан область)
Богомолово (Богомолово) — Российн Федерацин Белгородан областан Валуйкин кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.