cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кулаково (Вологдин область)
Хьажоргаш
Категори:Усть-Кубинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Завидовка (Нижни Новгородан область)
Завидовка (Завидовка) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Сеченован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 4 стаг (2010 шо).
Билгалдахарш
Категори:Сеченован кӀоштан нах беха меттигаш
Сухи-Двур (ХӀордан воеводалла)
Сухи-Двур — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Марджиноне (Лука)
Марджиноне — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Шагарово (Глушкован кӀошт)
Шагарово (Шагарово) — Российн Федерацин Курскан областан Глушкован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Глушкован кӀоштан нах беха меттигаш
АшагӀиешенлер (ХӀадим)
АшагӀиешенлер (Aşağıeşenler) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кони провинцин (ил) ХӀадимнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Яговкинцы
Яговкинцы (Яговкинцы) — Кировн областан Зуевкан кӀоштара эвла.
АшагӀиешенлер (ХӀадим)
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Лаьзран (Джаьлилабадан кӀошт)
Лаьзран (Ləzran) — Азербайджанан Джаьлилабадан кӀоштара эвла.
АшагӀиешенлер (ХӀадим)
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин микрокӀошташ
Лаьзран (Джаьлилабадан кӀошт)
Билгалдахарш
Категори:Джаьлилабадан кӀоштан нах беха меттигаш
Яговкинцы
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
АшагӀиешенлер (ХӀадим)
Хьажоргаш
Категори:ХӀадимнан микрокӀошташ
Яговкинцы
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
АшагӀиешенлер (ХӀадим)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Яговкинцы
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Зуевкан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
АшагӀиешенлер (ХӀадим)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Буржинско 2.дил
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Брено Узерия (Варезе)
Брено Узерия  — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Казуто
Литература
Категори:Сицилия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Тростенец (Белгородан область)
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Хьажоргаш
Категори:Нови Осколан кӀоштан нах беха меттигаш
Первомайски (Ольховаткан кӀошт)
Первомайски (Первомайское) — Российн Федерацин Воронежан областан Ольховаткан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ольховаткан кӀоштан нах беха меттигаш
Прайд (эвла)
Прайд — Румынин Харгита жудецан коммунера эвла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Харгита жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Зайтенштеттен
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Лаха Австри латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
HD21427
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Индиан-Спрингс-Вилледж
Индиан-Спрингс-Вилледж — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Алабама штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Алабама штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Вейленд (Кентукки)
Вейленд  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Кентукки штатера гӀала.
Истори
Вейленд гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Кентукки штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Еврейское счастье (фильм, 1925)
«Еврейское счастье» — 1925-чу шарахь йаьккхина йолу Алексей Грановский фильм йу.
Пасторки
Пасторки (Пасторки) — Российн Федерацин Смоленскан областан Велижан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Велижан кӀоштан нах беха меттигаш
Ла-Пас-Велли (Аризона)
Ла-Пас-Велли  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Аризона штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Ла-Пас-Велли бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Аризона штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Аризона штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Лира де Бокас (Сан Мигел де Альенде)
Лира де Бокас — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лира де Бокас лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Ждановцы (Коми Республика)
Ждановцы (Ждановцы) — Коми Республикин Сысолан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (100%).
Билгалдахарш
Категори:Сысолан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Каркин (ДогӀаншар)
Каркин (Karkın) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Сивас провинцин (ил) ДогӀаншаран кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Сивас провинцин нах беха меттигаш
NGC 5103
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
5103 5103
Обаньян
Обаньян — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Ландаш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Ландаш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Мораль-де-Калатрава
Мораль-де-Калатрава — Испанин Сьюдад-Реаль провинцин муниципалитет.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Сьюдад-Реаль провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Зарудчи
Зарудчи — Украинин Волинан областан Камень-Каширскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Камень-Каширскан кӀоштан нах беха меттигаш
Кипель (Шумихан кӀошт)
Кипель (Кипель) — Российн Федерацин Курганан областан Шумихан кӀоштара эвла.
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Хьажоргаш
Категори:Шумихан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморци
Приморци — Болгарин Добричин областера эвла. Добричка йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Добричин областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Бервы
Бервы (Бервы) — Белоруссин Могилёвн областан Глусскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Глусскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Локе-в-Тухиню
Локе-в-Тухиню — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Домбруск
Домбруск — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Охаба (коммуна)
Охаба — Румынин Алба жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Алба жудецан коммунаш
Прибаловичи
Прибаловичи (Прыбалавічы) — Белоруссин Гомелан областан Лельчицин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Лельчицин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
ТаннегӀон
ТаннегӀон — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ПгӀованс — Альпаш — Сирла-сийна Йист регионехь. Коммунан департамент — ВагӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ВагӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Новослободка (Орёлан область)
Новослободка (Новослободка) — Российн Федерацин Орёлан областан Свердловн кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Орёлан областан Свердловн кӀоштан нах беха меттигаш
МихӀалгази
МихӀалгази (Mihalgazi) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан ЭскишехӀир провинцин (ил) МихӀалгазинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:ЭскишехӀир провинцин нах беха меттигаш
Категори:ЭскишехӀир провинцин микрокӀошташ
Остри Лука (Рязанан область)
Острая Лука (Острая Лука) — Российн Федерацин Рязанан областан Спасскан кӀоштара эвла.
МихӀалгази
Хьажоргаш
Категори:МихӀалгазинан микрокӀошташ
Остри Лука (Рязанан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
МихӀалгази
Хьажоргаш
Категори:МихӀалгазинан кӀоштан нах беха меттигаш
Остри Лука (Рязанан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
МихӀалгази
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Заськи
Заськи — Украинин Житомиран областан Коростенан кӀоштара эвла.
Форни (Асти)
Форни — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Заськи
Хьажоргаш
Категори:Коростенан кӀоштан нах беха меттигаш
Пржибилов
Пржибилов (Přibylov) — Чехин Пардубицен мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Пардубицен мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Сухи-Домб
Сухи-Домб — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Шверштедт (Веймар)
Шверштедт (Schwerstedt) — Германин Туьринген латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Туьринген латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Кызылказахстан
Кызылказахстан — Кхазакхстанан Акмолан областан Сандыктаунан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Акмолан областан нах беха меттигаш Категори:Сандыктаунан кӀоштан нах беха меттигаш
Закройщик из Торжка
«Закройщик из Торжка» — 1925-чу шарахь йаьккхина йолу Яков Протазанов фильм йу.
Шестаково (Кемеровн область)
Шестаково (Шестаково) — Российн Федерацин Кемеровн областан Чебулан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа — шийла а, деха а, аьхке — йоца а, йовха а. ГӀоролаш йоцу мур лаьтта 100 дийнахь областан къилбаседехь, 120 де гергга Кузнецкан боьран къилбехь. Къилбаседа дуьненан эхиган барамера асехь лаьттачу Кемеровн областана кхочу дикка дукха маьлхан йовхо шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Чебулан кӀоштан нах беха меттигаш
Архангельски (Конакован кӀошт)
Архангельски (Архангельское) — Российн Федерацин Тверан областан Конакован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Конакован кӀоштан нах беха меттигаш
Масленниково (Красноборскан кӀошт)
Масленниково (Масленниково) — Российн Федерацин Архангельскан областан Красноборскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Красноборскан кӀоштан нах беха меттигаш
HD214304
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
NGC 5104
NGC 5104 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Хьажа кхин а
5104 5104
Васькино (эвла, Чехован кӀошт)
Васькино (Васькино) — Российн Федерацин Москохан областан Чехован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Машлиг
Машлиг (Maşlıq) — Азербайджанан Джаьлилабадан кӀоштара эвла.
Васькино (эвла, Чехован кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Машлиг
Билгалдахарш
Категори:Джаьлилабадан кӀоштан нах беха меттигаш
Васькино (эвла, Чехован кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Чехован кӀоштан нах беха меттигаш
Кирктепе (ХӀендек)
Кирктепе (Kırktepe) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Сакари провинцин (ил) ХӀендекнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Сакари провинцин нах беха меттигаш
Категори:Сакари провинцин микрокӀошташ
Категори:ХӀендекнан микрокӀошташ
Категори:ХӀендекнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Куркински
Куркински (Куркинская) — Российн Федерацин Вологдин областан Усть-Кубинскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Усть-Кубинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Ахукатитлан (Атлистак)
Ахукатитлан — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ахукатитлан лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Ивановка (Сеченован кӀошт)
Ивановка (Ивановка) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Сеченован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 51 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Сеченован кӀоштан нах беха меттигаш
Миролюбовка (Богодухован кӀошт)
Миролюбовка — Украинин Харьковн областан Богодухован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Богодухован кӀоштан нах беха меттигаш
Латинан абат
Латинан абат (лати́ница) — Желтойн абатах даьлла латинан йоза. Иза кхолладелла в.з.к. 1 эзар шо хьалха. Цул тӀехьа иза дуьне ма-дду дӀасадержира. Таханлера латинан абат бу дукхах болуш болу романийн меттанийн йозан бух. Иштта латинан абат лелайо дукха кхоьчу меттанашкахь. И абат хӀотталуш ю 26 элпах. Тайп-тайпан меттанашкахь оцу элпийн цӀераш цхьатера йац.
<!-- Письменность на основе латинского алфавита используют все языки романской, германской (кроме идиш), кельтской и балтийской групп, а также некоторые языки славянской, финно-угорской, тюркской, семитской и иранской групп, албанский, баскский языки, а также некоторые языки Индокитая (вьетнамский язык), Мьянмы, большинство языков Зондского архипелага и Филиппин, Африки (южнее Сахары), Америки, Австралии и Океании.
История
Древнейшие обнаруженные латинские надписи датируются VII веком до н. э. Направление письма в архаичных надписях могло быть как слева направо, так и справа налево. Зафиксированы также надписи бустрофедоном.
Существуют две гипотезы происхождения латинского алфавита. По одной гипотезе, латинский язык заимствовал алфавитное письмо из греческого напрямую, по другой версии, своеобразным посредником в этом оказался этрусский алфавит. В том и в другом случае основой латинского алфавита является западногреческий (южноиталийский) вариант греческого алфавита. Латинский алфавит обособился примерно в VII веке до н. э. и первоначально включал только 21 букву:
В архаичном латинском алфавите буквы C (восходящая к архаичному наклонному начертанию греческой гаммы Γ), K (от греческой каппы Κ) и Q (от впоследствии исключённой из греческого алфавита буквы коппа 𐌒) использовались для обозначения звуков [k] и [g]; при этом K ставилась перед A, Q (иногда) перед V и O, а C всюду.
Буквы Θ, Φ и Ψ не использовались для записи слов, но применялись как знаки для чисел 100, 1000 и 50. Впоследствии эти функции перешли к буквам C, M и L, соответственно (см. Римские цифры).
Буква Z (аналог греческой дзеты Ζ) была исключена из алфавита в 312 году до н. э. (позже её восстановили). В 234 году до н. э. на месте исключённой Z была создана отдельная буква G путём добавления к C поперечной чёрточки. В I веке до н. э., после завоевания Римом Греции были добавлены буквы Y и Z для записи слов, заимствованных из греческого языка. Название буквы Y («i Graeca», то есть «и греческое») было введено, чтобы отличать эту букву от I, так как греческий звук, соответствующий ипсилону, в латинской фонетике отсутствовал. Большинство букв называлось не греческими названиями их аналогов (восходящих к финикийскому алфавиту), а просто по их произношению (для гласных) или (для согласных) с помощью добавления звука [eː] после согласного (для взрывных согласных) или [ɛ] перед согласным (для фрикативных и сонорных) ([aː], [beː], [keː], [deː], …), за исключением K [kaː] и Q [kuː], чтобы отличать их от C [keː], а также H [haː]. В итоге получился классический латинский алфавит из 23 букв:
Потомок Аппия Клавдия, император Клавдий (правивший в 41—54 годах), будучи на должности консула в 37 г., пытался добавить в латинский алфавит три новых буквы: знаки для звуков PS/BS (по аналогии с греческой пси Ψ); для согласного V, чтобы отличать его от обозначавшегося той же буквой гласного звука (в современном латинском алфавите для этой гласной используется буква U, возникшая лишь в новое время); а также для краткого звука, промежуточного между I и V (так называемый sonus medius, звучавший, вероятно, как ɨ или ʉ, близко к русскому звуку ы). Однако после смерти Клавдия «Клавдиевы буквы» были забыты.
На рубеже II—I веков до н. э. выработался каллиграфически совершенный вид эпиграфического письма для особо важных надписей. Латинское письмо эпиграфических памятников также называют монументальным, квадратным или лапидарным. Однако в повседневной жизни римляне использовали курсивную скоропись. Эпиграфисты выделяют иногда ещё один вид латинского письма — актуарный, использовавшийся для документов (актов). Особый вид латинского письма возник в III веке в Северной Африке — так называемое унциальное (то есть «крючковатое») письмо.
Древние римляне использовали только заглавные формы букв; современные строчные буквы появились на рубеже античности и средних веков; в целом буквы в своём современном виде оформились около 800 года (так называемый каролингский минускул).
Уже в новое время, около XVI века произошла дифференциация слоговых и неслоговых вариантов букв I и V (I/J и U/V). В итоге получился современный алфавит из 25 букв:
Примерно в то же время, но только в северной Европе стал считаться отдельной буквой диграф VV, возникший в XI веке и использующийся в письме германских языков. С добавлением W алфавит достиг своего окончательного состава из 26 букв:
Этот стандартный 26-буквенный алфавит зафиксирован Международной организацией по стандартизации (ISO) как «базовый латинский алфавит». Этот алфавит совпадает с современным английским алфавитом.
Однако, когда говорят об алфавите собственно латинского языка, а также романских языков, то W чаще всего не включают в состав букв (тогда латинский алфавит состоит из 25 букв).
В средние века в скандинавских и английском алфавитах использовалась руническая буква þ (название: thorn) для звука [θ] (как в современном английском thing), однако позднее она вышла из употребления. В настоящее время thorn используется только в исландском алфавите.
Бадемли (ХӀадим)
Бадемли (Bademli) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кони провинцин (ил) ХӀадимнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Латинан абат
История
Все прочие добавочные знаки современных алфавитов, основанных на латинском, происходят от указанных выше 26 букв с добавлением диакритических знаков или в виде лигатур (так, немецкая буква ß, эсцет, происходит из готической лигатуры букв S и Z). -->
Бадемли (ХӀадим)
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Латинан абат
Таханлера хьал
<!--
Модификации букв
Для большинства языков обычного латинского алфавита недостаточно, поэтому для адаптации фонетических систем языков к латинской графике часто используются разные диакритические знаки, лигатуры и другие модификации букв. Примеры:
Бадемли (ХӀадим)
Хьажоргаш
Категори:ХӀадимнан микрокӀошташ
Латинан абат
Модификации букв
Ā Ă Â Ã À Á Ä Å Ą Æ Ç Č Ć Ð Ē Ę Ğ Ģ Î Į Ì Í Î Ï Ī Ķ Ł Ñ Ö Ő Ó Ø Œ ß Ş Š Ś Ţ Ū Ŭ Ú Ù Û Ž Ź Ż
Бадемли (ХӀадим)
Хьажоргаш
Категори:ХӀадимнан кӀоштан нах беха меттигаш
Латинан абат
Модификации букв
Больше всего диакритических знаков имеет вьетнамский язык, который, подобно турецкому, перешёл на латиницу довольно поздно.
Кроме того, в некоторых языках возникли комбинации букв — диграфы, триграфы, тетраграфы — для обозначения звука, отсутствующего в классической латинской азбуке (например: ch, sch, th, ng, sz). Из некоторых таких комбинаций букв со временем возникают лигатуры (сращения) или новые буквы (ср. вышеуказанное образование W из двойной VV в поздней латыни, английском, немецком и польском или æ из a и e в датском, норвежском и исландском).
Бадемли (ХӀадим)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Латинан абат
Модификации букв
Во времена Средневековья в латинском письме часто употребляемые префиксы, суффиксы и даже корни слов сокращались с помощью лигатур и специальных знаков, некоторые из которых используются и сегодня. Например, символы @ и & образованы из латинских слов ad («к») и et («и»).
Латинская азбука в других языках расширялась также за счёт появления новых букв. Часто модифицировались уже имеющиеся буквы, как было уже в классической латыни с буквой G, которая является модификацией буквы C. Другие примеры новых букв: Ð в исландском языке, Ŋ в саамском языке.
Бадемли (ХӀадим)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Латинан абат
Модификации букв
Иногда латиницу расширяли за счёт букв других алфавитов, как это произошло с буквами Y и Z, заимствованными из греческого алфавита, или с буквой Þ ( Thorn) в исландском языке, заимствованной из рунической азбуки. Некоторые западно-, центрально- и южно-африканские языки используют дополнительные буквы; например, в языке адангме имеются буквы ⟨⟩ и ⟨⟩, язык га использует буквы ⟨⟩, ⟨Ŋ/ŋ⟩ и ⟨⟩. В языке хауса используются буквы ⟨⟩ и ⟨⟩ для имплозивных согласных и ⟨⟩ для абруптивных согласных.
На латинском алфавите основан также Международный фонетический алфавит, использующийся для фонематической и фонетической транскрипции, хотя некоторая часть его символов взята из других алфавитов.
Латинский алфавит как международный
В настоящее время латинский алфавит знако́м почти всем умеющим читать людям Земли, поскольку изучается всеми школьниками либо на уроках математики, либо на уроках иностранного языка (не говоря уже о том, что для многих языков латинский алфавит является родным), поэтому он де-факто является «алфавитом международного общения». На латинском алфавите основано большинство искусственных языков, в частности, эсперанто, интерлингва, идо и другие.
Для всех языков с нелатинской письменностью существуют также системы записи латиницей (романизации) — даже если иностранец и не знает правильного чтения, ему гораздо легче иметь дело со знакомыми латинскими буквами, чем с «китайской грамотой». В ряде стран вспомогательное письмо латиницей стандартизировано и дети изучают его в школе (в Японии, Китае).
Запись латиницей в ряде случаев диктуется техническими трудностями: международные телеграммы всегда писались латиницей; в электронной почте и на веб-форумах также часто можно встретить запись русского языка латиницей из-за отсутствия поддержки кириллицы или из-за несовпадения кодировок (см. транслит; то же относится и к греческому языку).
С другой стороны, в текстах на нелатинском алфавите иностранные названия нередко оставляют латиницей из-за отсутствия общепринятого и легко узнаваемого написания в своей системе. Например, иногда в русском тексте японские названия пишут латиницей, хотя для японского языка существуют общепринятые правила транслитерации в кириллический алфавит.
Неоднократно выдвигалась идея перевода всех языков на латинское письмо. Например, сторонником глобальной латинизации был известный датский лингвист Отто Есперсен.
Романизация языков с нелатинской письменностью
Ниже приводится таблица с примерами латинизированной транслитерации греческого, русского (и других языков, пользующихся кириллицей), иврита, арабского, персидского, японского (катакана) и корейского (хангыль) языков:
Использование латинского алфавита для русского языка
Попытки использовать латиницу в записях на русском языке отмечались ещё в 1680-х — 1690-х годах. В годы правления Петра I компромиссом между сторонниками традиционного кириллического полуустава и теми, кто стремился максимально полно заимствовать западную культуру, стал гражданский шрифт. Отдельные проекты перевода русского языка на латинский алфавит появлялись в XIX веке. Позднее эта проблема поднималась в СССР в 1920-х годах (см. латинизация). В 1990-х годах вопрос о переходе на латиницу ставился вновь, но к концу 2000-х эта идея, как правило, стала выдвигаться лишь в публикациях, рассчитанных на привлечение внимания, а не на практическую реализацию. -->
Литература
Категори:Йоза
Марджуни (Верона)
Марджуни — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
КозагӀач (ДогӀаншар)
КозагӀач (Kozağaç) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Сивас провинцин (ил) ДогӀаншаран кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Сивас провинцин нах беха меттигаш
Категори:ДогӀаншаран кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Одиньон
Одиньон — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Ландаш.
Географи
.
Брента (Белуно)
Брента  — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Домослав (Мазовин воеводалла)
Домослав  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Веллингтон (Кентукки)
Веллингтон  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Кентукки штатера гӀала.
Истори
Веллингтон гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Кентукки штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Казучо (Беневенто)
Казучо — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Локе-при-Загорю
Локе-при-Загорю — Словенин йукъараллера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Эль Мангито (Косолеакаке)
Эль Мангито — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Бурквиз
Бурквиз (Burkvíz) — Чехин Моравия-Силезия мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Моравия-Силезия мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Праксия
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Сучава жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Тяжино (Глушкован кӀошт)
Тяжино (Тяжино) — Российн Федерацин Курскан областан Глушкован кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Глушкован кӀоштан нах беха меттигаш
Навальпино
Навальпино — Испанин Сьюдад-Реаль провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Сьюдад-Реаль провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Канзас (Алабама)
Канзас — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Алабама штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Алабама штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Зайфен-Боден
Зайфен-Боден — Австрин Штири федералан латтана йукъара коммуна. Хартберг-Фуьрстенфельд гуонан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Штири латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Раковка (Воронежан область)
Раковка (Раковка) — Российн Федерацин Воронежан областан Ольховаткан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ольховаткан кӀоштан нах беха меттигаш
Сельцо-Тюримово
Сельцо-Тюримово (Сельцо-Тюримово) — Российн Федерацин Ивановн областан Юрьевецан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Жежим
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Билгалдахарш
Категори:Усть-Куломан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Крест и маузер
«Крест и маузер» — 1925-чу шарахь йаьккхина йолу Владимир Гардин фильм йу.
Лобна
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Камень-Каширскан кӀоштан нах беха меттигаш
Лакечакей
Лакечакей — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Аризона штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Лакечакей бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Аризона штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Аризона штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Присад (Добричин область)
Присад  — Болгарин Добричин областера эвла. Генерал-Тошево йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Добричин областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Кокоренцы
Кокоренцы (Кокоренцы) — Кировн областан Зуевкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (96%).
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Зуевкан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Броды (Глусскан кӀошт)
Броды (Брады) — Белоруссин Могилёвн областан Глусскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
NGC 5105
NGC 5105 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
5105 5105
Патики Плосковские
Патики Плосковские (Патики Плосковские) — Российн Федерацин Смоленскан областан Велижан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Велижан кӀоштан нах беха меттигаш
Закатитла (Чиконтепек)
Закатитла — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Закатитла лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Келчиглув
Келчиглув — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Охаба-Лунге (коммуна)
Охаба-Лунге — Румынин Тимиш жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Тимиш жудецан коммунаш
Котлик (Курганан область)
Котлик (Котлик) — Российн Федерацин Курганан областан Шумихан кӀоштара эвла.
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Хьажоргаш
Категори:Шумихан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
ТагӀадо
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ВагӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Сан Пабло Халпа (Исла)
Сан Пабло Халпа — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Сан Пабло Халпа лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.