cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Смаржова
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подкарпатан воеводаллин нах беха меттигаш
Шишкино (Волоколамскан кӀошт)
Шишкино (Шишкино) — Российн Федерацин Москохан областан Волоколамскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Волоколамскан кӀоштан нах беха меттигаш
Каприле (дженова)
Каприле — Италин Лигурия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лигурия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Коламби (Коннектикут)
Коламби  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Коннектикут штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Коннектикут штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Чувашева (Ирбитан гӀалин гуо)
Чувашева (Чувашева) — Свердловскан областан Ирбитан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Билгалдахарш
Категори:Ирбитан гӀалин гуо нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Горенка (Тверан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ржеван кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Ремолино, Лос Амигос (Катемако)
Эль Ремолино, Лос Амигос — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Ремолино, Лос Амигос лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Сайдумова Зулай
Сайдумова Зулай (йина 1952 шеран 6 февраль, Чиили станци, Кзыл-Ордан область, Кхазакхийн ССР) — Российн а, нохчийн а культурин гӀуллакххо. Директор Республикин берийн библиотекин, Российн сийлахь культурин белхахо, Нохчийчоьнан сийлахь культурин белхахо , Российн берийн фондан урхаллин декъашхо. „Культурехь болчу кхиамашна“ мидалца Зулайн совгӀат дина. Советийн центран а, федералан а библиотекийн арахецаршна йукъайаханчу Ӏилманан-методикан публикацийн автор: „Библиотекарь“, „Информацин бюллетень РБА“.
Къоналла
Йина 1952 шеран 6 февралехь, Кхазакхийн ССР-н Кзыл-Ордан областехь, Чиили станцехь махкахбаьхначу дукха бераш долчу доьзалехь. Доьзалехь йиъ йиша а, цхьа ваша дара. Сайдумова Зулайн дайн юрт ламанан ГӀуш-корт лаьтта Нохчийчоьнан Шуьтан кӀоштахь лаьтта. 1957 шарахь доьзал цӀабирзира Нохч-ГӀалгӀайн АССРе. Дас-нанас оьзда кхиира шайн доьзал, царна массаьрга дешийта а гӀерташ. 1959 шарахь Сайдумова Зулай хьалхарчу классе йахара Соьлжа-ГӀалин № 2 йолчу интернат-школехь. 1968 шарахь Соьлжа-ГӀалин № 38 йолчу школехь чекхйаьккхира йуккъера школа. 1969 шарахь дуьйна „Комсомольское племя“ цӀе йолчу газетан редакцица белхан зӀе латтийна (Нохч-ГӀалгӀайн ВЛКСМ-н обкоман зорбанан орган), журналистикин курсаш чекхйехира газетан редакцехь дӀайиллинчу къоначу корреспондентийн школехь. 1971 шарахь чекхйаьккхира Соьлжа-ГӀалин культурни-серлонан училище (библиотечни отделени). 1979 шарахь дешна СССР-н ДОСААФехь йолчу Соьлжа-ГӀалин радиотехнически школехь (Ленинан йерригсоюзан орденан, ЦӀечу Байракхан орденан армин, авиацин, флотан гӀо лацаран шен лааме йукъаралла,) тӀехдика кхиамца дешар чекх а даьккхира. 1993 шарахь чекхйаьккхира Нохчийн пачхьалкхан хьехархойн институтан филологически факультет. 2001 шарахь Российн Федерацин къоман библиотекаш бохучу Российн пачхьалкхан библиотекин базехь йолчу „Библиотековедени“ леринчу программица йолу квалификаци лакхайаккхаран курсаш а, стажировка а чекхйаьккхира Сайдумова Зулайс.
Доьзал
Нохчийн Республикин кхолламечу процессашкахь З. М. СайдумовгӀеран доьзало гуттар жигара дакъа лоцу. Кхиийна ши кӀант: Сайдумов Хьамидан Джамбулат — юридически Ӏилманан доктор, Нохчийн Республикин сийлахь Ӏилманан гӀуллакххо, РИНЦ-н системана йукъайалийнчу, Нохчийн Республикин пачхьалкхан-бакъонийн кхиорна леринчу 150 сов Ӏилманан публикацин автор. Сайдумов Хьамидан Марат — Российн Ӏилманийн академин Х. И. Ибрагимовн цӀарахчу Комплексни Ӏилманан-талламан институтан Ӏилманан белхахо, Нохчийн Республикин коьртачу шахьарана — Соьлжа-ГӀалина 200 шо кхачарна леринчу „Город Грозный — символ чеченского народа“ цӀе йолчу книгин автор (Грозный, 2018). Соьлжа-ГӀалина 200 шо кхачаран даздаршна леринчу Ӏилманан-талламан конкурсан толамхо. Коьртачу шахьаран цхьа меттиг а къастийна, шайггара масал гойтуш, мехала дакъа лаьцна Соьлжа-ГӀала кечйарехь.
Къинхьегаме гӀуллакхаш
Шен къинхьегаме некъ болийна 1972 шарахь А. П. Гайдаран цӀарахчу Республикински берийн библиотекехь (НГӀАССР). Шен белхан корматалла ца хуьйцуш, 46 шарахь сов болх бина библиотечни системехь. Ма-дарра аьлча, Нохчийн Республикин коьртачу шина библиотекин исторех цхьаъ йозуш йу З. М. Сайдумован цӀарца. Шен белхан некъан бохаллехь методистана тӀера Нохчийн Республикин коьртачу берийн библиотекин директоран дарже кхиъна иза. Шеггарчу корматаллин дакъалацарна а, Сайдумова къинхьегамна тӀера хиларна а берашца болхбаран методически центр хила дӀахӀоьттира библиотека (ХХ бӀешеран 90 шш. уггаре халачу а, чолхечу а шерашкахь.). Сайдумован корматаллин а, къинхьегаме а гӀуллакх хьажийна дара книгица а, йешарца а дуьненайукъара йукъаметтиг а, Российн къаьмнашна йукъара зӀенаш а чӀагӀйарна. 1994 шерийн хиламаш хиллачул тӀаьхьа Сайдумовас шен балхаца а, доггах къахьегарца а Нохчийн Республикин берийн библиотека йухаметтахӀотто аьтто бира, книгийн фонд гулйаран а, Ӏалашйаран а болх дӀанисбира. Соьлжа-ГӀаларчу куьйган стадионехь цо тарйинчу хӀусамехь, цуьнан белхан бахьанина 1995 шеран апрелехь йохийнчу Соьлжа-ГӀалахь йуха а болх бан йолайелира берийн библиотека. Берийн библиотека шолгӀа йухаметтахӀоттор З. М. Сайдумовас кхочушдира 2000 шеран мартехь. Цуьнан куьйгаллехь йолу Республикин берийн библиотека республика дуьххьарлера культурин учреждени йара, чолхе хенаш дӀаевллинчул тӀаьхьа йухаметтахӀоттийна.
Сайдумова Зулайс кхиамца йукъайалийра йухаметтахӀоттийна Нохчийчоьнан Республикин берийн библиотека библиотечни шортенашка Российн Федераци, эвсараллица кхочушдо Российн берийн а, иштта кхийолчу библиотекашца декъахалла. Цуьнан шеггара вовшахтохараллин похӀмалло, ша хаьржинчу корматалле болу цӀена даггарчу безамо а, тешамо а С. Михалковн цӀарахчу Республикински берийн библиотеках йира республикин кегийчу йешархойн йукъаметтигаллин синан-серлонан центр. ТӀом сецначул тӀаьхьа дӀайаьхьанчу Нохчийн Республикехь библиотекийн йешархойн йукъахь „Мы мечтой о мире живем“ цӀе йолчу конкурсан вовшахтохархо йу Сайдумова. ТӀом сецначул тӀаьхьа библиотекийн йешархойн йукъахь дӀайаьхьана „Мы мечтой о мире живем“ цӀе йолу конкурс». З. М. Сайдумовас боккха тидам тӀебохуьйту заьӀап-берийн библиотечни гӀуллакхе хьажарехь. 2000 чу шарера 2005 чу шаре кхаччалц кечйинчу а, йукъайалийнчу а «Дорогу осилит идущий» цӀе йолчу программин автор йу и. З. М. Сайдумован кхиаме зеделларг гайтина ду № 33 йолчу «Бюллетень РБА» цӀе йолчу 2005 шеран библиотечни арахецарехь. Йухакхолларан чолхечу муьрехь Республикин библиотечни йукъараллин консолидаци ярна хьажийнчу «Библиотекарь года — 2005 г.» цӀе йолчу дуьххьарлерчу Нохчийн Республика республикински конкурсан инициатор а, кечйийриг а, вовшахтохархо а хилира.
СовгӀаташ
• 2003 ш. Нохчийн Республикин Конституци тӀеэцаран республикински референдум дӀайахьарехь мехала дакъа лацарна РФ Президента В. В. Путинас Баркаллин кехат делира. 2008 ш. Нохчийн Республикин культура а, искусство а кхиорехь мехала гӀуллакх дарна Нохчийн Республикин Парламентан Халкъан Гуламан Сийлаллин грамотица совгӀат дина. 2014 ш. гражданаш патриотически кхиорехь жигара болх барна а, къоначу тӀахьенехь хьомечу Даймахкана патриотизм кхиорехь гайтинчу лакхарчу кхиамашна а, корматаллина а Российн Федерацин Правительствохь йолчу Российн пачхьалкхан тӀеман историкин-культурин центро Сайдумова Зулайна йелира сийлаллин знак «Российн Федерацин гражданаш патриотически кхиорехь жигара дакъа лацарна» аьлла. 2016 ш. къоначу тӀахьенехь гӀиллакх-оьздангаллин а, синан мехаллин кепаш дӀахӀотторехь дӀахьучу жигара болх бахьанехь Российн Федерацин культурин министра баркалла элира. 2017 ш. Нохчийн Республикин библиотечни гӀуллакх кхиорехь мехала гӀуллакх дарна, тешаме а, даггара къахьегарна Нохчийн Республикин культурин министра сийлаллин грамотица совгӀат дира. 2018 ш. культура кхиорна доккха мехала гӀуллакх дарна «Культурин белхахойн российн профсоюзан 60 ш» юбилейн мидал йелира. 2018 ш. 25 октябрехь Нохчийн Республикин культурин министерствон коллегин кхеташонехь, дуккха а шерашкахь кхиаме а, даггара къахьегарна, цхьана бартаца кхаж тасарца Российн Федерацин Къинхьегаман Турпалхо цӀе йала къастийра.
Билгалдахарш
Категори:Адамаш:Нохчийчоь
Колония лос Наранхос, Эль Робле (Тотутла)
Колония лос Наранхос, Эль Робле — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Колония лос Наранхос, Эль Робле лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Мали Дербетин кӀошт
Административан центр — Мали Дербети.
Билгалдахарш
Категори:ГӀалмакхойчоь Категори:Российн кӀошташ
Виилор
Виилор — Румынин Муреш жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Муреш жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Палло (эвла)
Палло — Украинин Закарпатьен областан Ужгородан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Ужгородан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Белоьрен (ЙуьрегӀир)
Белоьрен (Belören) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан Адана провинцин (ил) ЙуьрегӀирнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Ортакоьй (АкдагӀмадени)
Ортакоьй (Ortaköy) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Йозгат провинцин (ил) АкдагӀмаденин кӀоштара эвла.
Белоьрен (ЙуьрегӀир)
Хьажоргаш
Категори:Адана провинцин нах беха меттигаш
Категори:Адана провинцин микрокӀошташ
Ортакоьй (АкдагӀмадени)
Хьажоргаш
Категори:Йозгат провинцин нах беха меттигаш
Белоьрен (ЙуьрегӀир)
Хьажоргаш
Категори:ЙуьрегӀирнан микрокӀошташ
Категори:ЙуьрегӀирнан кӀоштан нах беха меттигаш
Ортакоьй (АкдагӀмадени)
Хьажоргаш
Категори:АкдагӀмаденин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Белоьрен (ЙуьрегӀир)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Струста (эвла)
Струста (Струста) — Белоруссин Витебскан областан Браславан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш
Категори:Браславан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Лисово-Янувек
Лисово-Янувек — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Починки (Грибоедовскан йуьртан меттиг)
Починки (Починки) — Российн Федерацин Тулин областан Куркинан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Лисово-Янувек
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Починки (Грибоедовскан йуьртан меттиг)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Лисово-Янувек
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Новосел (Новоскребельскан йуьртан меттиг)
Новосел (Новосел) — Российн Федерацин Новгородан областан Демянскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Демянскан кӀоштан нах беха меттигаш
Гиппократ (беттан кратер)
Гиппократ - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 59,24 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Гиппократ (гергарчу хьесапехь 460—377, в.э.тӀ.кх.) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1970 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Жуланка
Жуланка (Жуланка) — Российн Федерацин Новосибирскан областан Кочкин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
(1066) Лобелия
(1066) Лобелия  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1926 шеран 1 сентябрехь Карл Райнмут цӀе йолу Ӏилманчо Хайдельберг обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1926 RA».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Скугров (Велки Борек)
Скугров  (Skuhrov) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Ланьчжоу
Ланьчжоу — Цийчоьнан Ганьсу олучу провинцера гӀалин гуо, иза ю Хуанхэ олучу хийистехь, Ганьсу олучу провинцин административан центр.
Скугров (Велки Борек)
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Ланьчжоу
Билгалдахарш
Категори:Цийчоь
Сен-Ва-суьгӀ-Соьль
Географи
.
Скугров (Велки Борек)
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Сен-Ва-суьгӀ-Соьль
Билгалдахарш
Категори:Кальвадос департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Чагаев, Руслан Шамилович
Руслан Чагаев (1978 шеран 19 октябрь, Андижан, Узбекистан) — Узбекистанера боксёр, дуьненан чемпион WBA категорехь.
ОгӀкево
ОгӀкево (Orquevaux) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха МагӀна.
Чагаев, Руслан Шамилович
<!-- |Прозвище              = Белый Тайсон |Весовая категория     = Тяжёлая (свыше 90,892 кг)
Виишоара (Арджеш)
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Чагаев, Руслан Шамилович
Русла́н Шами́лович Чага́ев (Ruslan Şamil ulı Çağayev, Руслан Шамил улы Чагаев, Ruslan Chagayev; 19 октября 1978, Андижан, Узбекская ССР) — узбекский боксёр-профессионал, по национальности татарин.
Виишоара (Арджеш)
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Арджеш жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
ОгӀкево
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха МагӀна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Чагаев, Руслан Шамилович
Бывший чемпион мира в супертяжёлом весе по версии Всемирной боксёрской ассоциации (WBA) (14 апреля 2007 — 27 июля 2009 ). Чемпион Азии и мира среди любителей в тяжелом весе (81-91 кг).
Любительская карьера
Чагаев — двукратный чемпион мира среди любителей.
Чагаев против Савона
Чагаев знаменит тем, что является единственным иностранным (не кубинским) боксером, который дважды побеждал Феликса Савона на международных соревнованиях. В первый раз 19 летний Руслан побеждает тогдашнего двукратного олимпийского чемпиона со счетом 14-4 и завоевывает титул Чемпиона мира 1997 года среди тяжеловесов. В 1999 году на международном боксерском кубке в Пловдиве(Болгария) он опять побеждает Савона со счетом 7-2. Савон смог взять реванш на чемпионате мира 1999 года, победив Чагаева со счетом 9-1.
Профессиональная карьера
Сразу после Чемпионата Мира Чагаев переходит в профессионалы окончательно. В третьем поединке отправил на пенсию известного американского джорнимена, Эверетта Мартина.
Имея в активе 5 побед, встречается с Робом Каллоуэем (43-3). Руслан легко выигрывал и устроил Каллоуэю стоячий нокдаун, казалось до нокаута осталось несколько секунд. Но рефери прекратил бой и защитал техническую ничью из-за рассечений у Каллоуэя, вызванных непреднамеренным столкновением головами. После этого Руслан Чагаев победил непобежденного Зэка Грэма ТКО3, Даниэля Франка КО2 и встретился с очень неудобным Седриком Филдсом. Это был второй бой, проведенный Русланом за Universum. Бой был равным. Зрители освистали результат — решение в пользу Чагаева. Но уже через два боя Руслан сполна реабилитировался, чисто нокаутировав Филдса уже во втором раунде, победив перед этим россиянина Алексея Варакина.
В следующем бою Чагаев снова поразил всех своей ударной мощью, нокаутировав очень стойкого бойца Гэринга Лейна в пятом раунде. Решающую роль в победе сыграли удары по печени, а ведь Лейн очень неплохо держал бомбежку по туловищу от самого Дэвида Туа! Среди следующих побед узбекского бойца нужно отметить победу над хорошим джорнименом Шерманом Вильямсом по очкам. Далее последовала победная серия над известными боксёрами, среди которых стал реванш с Робом Каллоуэем, в котором Чагаев нокаутировал Роба уже во втором раунде и закрыл единственный спорный результат в послужном списке. На пути к чемпионскому титулу Чагаев победил ещё троих серьёзных соперников, которыми были украинец Владимир Вирчис, известный англичанин Майкл Спротт, а в элиминаторе WBA Чагаев победил в тяжелом бою бывшего обладателя этого титула Джона Руиса.
Завоевание чемпионского титула по версии WBA
Завоевав чемпионский титул, Чагаев стал выходить на ринг всё реже из-за проблем со здоровьем и провёл лишь два поединка за два года. Он отстоял свой титул в бою с Мэттом Скелтоном и непобеждённым Карлом Дэвисом Драмондом. WBA из-за такой редкости боёв объявила Чагаева «чемпионом на каникулах». Из-за проблем со здоровьем сорвался реванш с Николаем Валуевым, который стал обязательным претендентом на титул Чагаева. Из-за невозможности проведения этого поединка Чагаева лишили звания. Спустя небольшое время у другого топового боксёра, Владимира Кличко, возникла аналогичная проблема с подбором соперника, и Чагаев с Владимиром в короткие сроки заключили контракт на совместный бой. Поскольку оба очень высоко котировались в рейтингах, в этом бою, помимо поясов Кличко, разыгрывался вакантный титул чемпиона The Ring. Титул WBA не разыгрывался, так как ассоциация не дала санкцию на проведение объеденительного боя и лишила звания Чагаева перед поединком.
Чемпионский бой с Владимиром Кличко
20 июня 2009 года Руслан Чагаев вышел на ринг с чемпионом мира по версиям WBO и IBF, Владимиром Кличко
Кличко захватил инициативу с первых секунд поединка. Чагаев пытался контратаковать, однако джеб Владимира оказался для него серьёзной преградой. Во втором раунде Кличко правым кроссом отправил Чагаева в нокдаун. После четвёртого раунда было заметно кровотечение из полости рта у Чагаева. Односторонний бой остановили секунданты Чагаева перед началом 10-го раунда.
После первого поражения Чагаев провёл два рейтинговых боя — с известным австралийцем Кали Миеном и американцем Трэвисом Уолкером. Эти поединки вновь подняли Чагаева в рейтинге WBA. А после объявления этого титула вакантным Чагаев был назначен претендентом на чемпионский бой с российским проспектом Александром Поветкиным.
Бой с Александром Поветкиным
27 августа 2011 года Чагаев вышел на ринг с россиянином Александром Поветкиным в бою за вакантный титул регулярного чемпиона мира по версии WBA. С самого начала боя Александр начал прессинговать и идти в атаку, как и планировал его тренер Тедди Атлас. До конца 5-го — начала 6-го раунда преимущество Поветкина было значимым и по очкам он лидировал. Затем, однако, Чагаев сам начал боксировать гораздо агрессивнее. Его качественные атаки всё чаще доходили до цели и в какой-то момент чаша весов склонилась в его пользу. Однако Чагаев быстро начал уставать и начиная с 11-го раунда преимущество снова перешло к Поветкину, который хоть и не очень сильно, но пробивал сильный блок Чагаева. В итоге Руслан прибавил в последнем раунде и, в целом, превзошёл оппонента в качестве ударов, при этом заметно уступив в их количестве. В конце судьи единогласным решением отдали победу Поветкину: 116—112, 117—113, 117—113.
После поражения от Александра Поветкина, Руслан не выходил на ринг в 2011 году. Утратив позиции в рейтингах, С начала 2012 года, Чагаев начал постепенно восстанавливаться с восьмираундовых боёв. Так 28 января, Руслан единогласным решением судей победил известного боксёра Керстона Мансуэлла в своё время подающего надежды боксёра, с двадцатью последовательными победами в начале профессиональной карьеры. 21 апреля, Руслан Чагаев убедительно нокаутировал американца Билли Замбрана, который прославился убедительным противостоянием в 2005 году самому Риддику Боу, и уступившему ему спорным решением судей. Чагаеву удалось убедительно победить Замбрана нокаутом в третьем раунде, дважды отправив оппонента в нокдаун. 1 сентября 2012 года в андеркате боя «Феликс Штурм — Даниэль Гил», нокаутировал в 7-ом раунде малоизвестного немецкого джорнимена, Вернера Крейскотта.
Примечания
-->
Хьажоргаш
Категори:Боксёраш
Ляскув (Мазовин воеводалла)
Ляскув  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Тиньеблас-де-ла-Сьерра
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Смерек (эвла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Тиньеблас-де-ла-Сьерра
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Бургос провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Смерек (эвла)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подкарпатан воеводаллин нах беха меттигаш
Смерек (эвла)
Каризал де Браво (Леонардо Браво)
Географи
Каризал де Браво лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Овоа
Овоа — Португалин Визеу гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Визеу кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Хилково (Самарин область)
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Эвла йу Самарин хенан сахьтийн асехь. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябрехь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла йу 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Самарин областан Краснояран кӀоштан нах беха меттигаш
Аудинишки
Аудинишки — Польшин Вармия-Мазурин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Варми-Мазурин воеводаллин нах беха меттигаш
Драпи
Драпи — Италин Калабри регионера коммуна. Лаьтташ йу Вибо-Валенти провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Калабри йукъара гӀаланаш
HD253252
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Глазенап (беттан кратер)
Глазенап - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 38,96 км гергга.
HD253252
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Глазенап (беттан кратер)
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Сергей Павлович Глазенап (1848—1937) сийдина.
Черленовка
Черленовка — Украинин Черновцин областан Новоселицан кӀоштара эвла.
HD253252
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Глазенап (беттан кратер)
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1970 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
HD253252
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Черленовка
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Гвардейски (Одессин область)
Гвардейски — Украинин Одессин областан Одессин кӀоштара эвла.
Черленовка
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Гвардейски (Одессин область)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Одессин областан Одессин кӀоштан нах беха меттигаш
Монтекио Прекалчино (Виченца)
Монтекио Прекалчино — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Подгорб
Подгорб — Украинин Закарпатьен областан Ужгородан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Ужгородан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Шубино (Домодедован гӀалин гуо)
Шубино (Шубино) — Российн Федерацин Москохан областан Домодедован гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Домодедован гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Петриканы
Петриканы (Петрыканы) — Белоруссин Гроднон областан Ивьенан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Категори:Ивьенан кӀоштан нах беха меттигаш
Литвинки (Подлясьен воеводалла)
Литвинки  — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Воробьево (Буйн кӀошт)
Воробьево (Воробьево) — Российн Федерацин Костромин областан Буйн кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Буйн кӀоштан нах беха меттигаш
Вила Спека (Асколи Пичено)
Вила Спека — Италин Марке регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Марке регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Перлесройт
Перлесройт — Германин Бавари латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Бавари латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Велики Плейки
Велики Плейки (Вялікія Плейкі) — Белоруссин Витебскан областан Верхнедвинскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш Категори:Верхнедвинскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Оьренкале (АкдагӀмадени)
Оьренкале (Örenkale) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Йозгат провинцин (ил) АкдагӀмаденин кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Йозгат провинцин нах беха меттигаш
Категори:АкдагӀмаденин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Чивитела (Мачерата)
Чивитела — Италин Марке регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Марке регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Сан Луиджи (Салерно)
Сан Луиджи — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Дёмино (Коврован кӀошт)
Дёмино (Дёмино) — Российн Федерацин Владимиран областан Коврован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Коврован кӀоштан нах беха меттигаш
Подгуже (Ленчицкан повет)
Подгуже  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
(1937) Локарно
(1937) Локарно  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1973 шеран 19 декабрехь Пауль Вильд цӀе йолу Ӏилманчо Циммервальд обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1973 YA».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Бейкоьй (ЙуьрегӀир)
Бейкоьй (Beyköy) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан Адана провинцин (ил) ЙуьрегӀирнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Адана провинцин нах беха меттигаш
Категори:Адана провинцин микрокӀошташ
Категори:ЙуьрегӀирнан микрокӀошташ
Категори:ЙуьрегӀирнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Лямоны (Красногородскан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Красногородскан кӀоштан нах беха меттигаш
Горни Бержковице
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Устецан мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Каприле (Пезаро а, Урбино а)
Каприле — Италин Марке регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Марке регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
ХӀасанкенди (Элбистан)
ХӀасанкенди (Hasankendi) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан КахӀраманмараш провинцин (ил) Элбистанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:КахӀраманмараш провинцин микрокӀошташ
Категори:Элбистанан микрокӀошташ
Категори:Элбистанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Комиссаровка (Омскан область)
Комиссаровка (Комиссаровка) — Российн Федерацин Омскан областан Называевскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат дукхаха континенталан йу, аьхке йоца хуьлу. Климат кхолларан коьрта фактор географин хьал ду, коьртаниг лаьттан чкъор. ХӀордашна а, Ӏапказашна а гена хиларо лаьттан физикин хьоло климат кхоллайаларан роль чӀагӀйо, хӀунда аьлчи, лаьттан сипатех ду чехка а, чӀогӀа а аьхка дохдалар, иштта сиха шен йовхо Ӏай йайар.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Называевскан кӀоштан нах беха меттигаш
Лексингтон (Небраска)
Лексингтон  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Небраска штатера гӀала.
Истори
Лексингтон гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Бостон (Кентукки)
Бостон — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Кентукки штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Бостон бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Кентукки штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Кентукки штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Колчестер (Коннектикут)
Колчестер  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Коннектикут штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Коннектикут штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Мала Ясикова
Мала Ясикова (Мала Јасикова) — Сербин Заечар гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Октябрьскан кӀошт (ГӀалмакхойчоь)
Октябрьскан кӀошт (Октябрьский район) — Российн Федерацин ГӀалмакхойчура муниципалан кхоллам.
Мала Ясикова
Литература
Категори:Заечар гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Октябрьскан кӀошт (ГӀалмакхойчоь)
Билгалдахарш
Категори:ГӀалмакхойчоь Категори:Российн кӀошташ
Карабановщина
Карабановщина (Карабановщина) — Российн Федерацин Смоленскан областан Монастырщинан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Монастырщинан кӀоштан нах беха меттигаш
Петровски (Почепан кӀошт)
Петровски (Петровский) — Российн Федерацин Брянскан областан Почепан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Почепан кӀоштан нах беха меттигаш
Спас-Угол
Спас-Угол (Спас-Угол) — Российн Федерацин Москохан областан Талдоман кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Талдоман кӀоштан нах беха меттигаш
Басалт (Айдахо)
Истори
Басалт гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Айдахо штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Земировски
Земировски (Земировский) — Российн Федерацин Новосибирскан областан Кочкин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу. Лаьттан гӀоролаш йуьйлало сентябран шолгӀачу декъехь, чекхйовлу май чекхболуш. Шелонан мур лаьтта - 178, йовхонан - 188, гӀур йоцуш – 120 дийнахь. Географин хьоло цуьнан климатан континенталалла алсама лурйо, оццу географин шораллашкахь лаьттачу, амма адаман даха аьтто болчу Европин а, Америкин а кӀошташкахьчул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Таншань
Билгалдахарш
Категори:Цийчоь
Нинорово (Мышкинан кӀошт)
Нинорово (Нинорово) — Российн Федерацин Ярославлан областан Мышкинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Мышкинан кӀоштан нах беха меттигаш
Глаубер (беттан кратер)
Глаубер - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 15,24 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Иоганн Рудольф Глаубер (1604—1670) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1976 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Сен-ВигогӀ-де-МезгӀе
Сен-ВигогӀ-де-МезгӀе — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Лаха НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Кальвадос.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Кальвадос департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Общий
Общий (Общий) — Российн Федерацин Ростовн областан Морозовскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Морозовскан кӀоштан нах беха меттигаш
(3377) Лодевейк
(3377) Лодевейк  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1960 шеран 24 сентябрехь К. Й. ван Хоутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс цӀе йолу Ӏилманчо Паломар обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «4122 P-L».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
ОгӀмансе
ОгӀмансе (Ormancey) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха МагӀна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха МагӀна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
HD25354
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Скугров (Гавличкув Брод)
Скугров  (Skuhrov) — Чехин Высочина мехкан Гавличкув-Брод кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Демографи
Бахархойн динамика: