cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кхазакхстан
ЦхьалгӀа дарж
Казахстанан 14 область а, 2 республикин маьӀна долу гӀаланаш а ю. Цул совнах йу, республикин муьтӀахь йолу гӀала Байконур, иза 2050 шо кхаччалц. Российн Федерацин арендехь йу и хан чекхйаллалц гӀалин йу Российн Федеральни маьӀна долу статус.
КхолгӀа дарж
КхолгӀа даржехь йу 46 гӀала, 241 эвла кхин 2453 эвлийн гуош а.
Хьажоргаш
Йукъара
Правительство
Категори:Трансконтиненталан пачхьалкхаш
Мокрово (Кореличин кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Кореличин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Сент-Мерис (Айдахо)
Сент-Мерис  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Айдахо штатера гӀала.
Масар
Хьажоргаш
Категори:Дийнаташ
Сент-Мерис (Айдахо)
Истори
Сент-Мерис гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Сан-Лучидо
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Калабри йукъара гӀаланаш
Перл-Ривер (Луизиана)
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Грудски
Грудски (Грудская) — Российн Федерацин Брянскан областан Севскан кӀоштара эвла.
Модзеле (гмина Вонсош)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Грудски
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Модзеле (гмина Вонсош)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Грудски
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Севскан кӀоштан нах беха меттигаш
Введенка (Одессин область)
Введенка — Украинин Одессин областан Белгород-Днестровскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Белгород-Днестровскан кӀоштан нах беха меттигаш
HD29030
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Монтеротондо (Лука)
Монтеротондо — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Матов (Львован область)
Матов — Украинин Львован областан Червоноградан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Ла-Шапель-Антенез
Ла-Шапель-Антенез (La Chapelle-Anthenaise) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пеи-де-ла-ЛуагӀ регионехь. Коммунан департамент — Майенн.
Географи
.
Тайссайль
Тайссайль — Германин Бавари латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Александрино (станци)
Александрино (Александрино) — Российн Федерацин Смоленскан областан Новодугинан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Новодугинан кӀоштан нах беха меттигаш
Хиринка
Хиринка — Польшин Подкарпатан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подкарпатан воеводаллин нах беха меттигаш
Бурятийн Википеди
Бурятийн Википеди (?) — бурятийн маттахь долу Википедин дакъа. Болх бан йолаелла 2006 шарахь. Тахана Википеди чохь бу NaN undefineds. Массо нисдарийн дукхалла.
Литература
Категори:Википедин дакъош
Ленск
Ленск (Ленск) — Российн Федерацин гӀала, Якутин Ленскан улусан административан центр.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа луьра ю. Иза къастало чӀогӀа континенталлийца. Аьхке кхузахь йоца, йовха ю. Ӏа кхузахь деха, чӀогӀа шелонаш йолуш ду. Буьрса климат бахьнехь массанхьа а кхиина дукха шерашкахь лаьтта лаьттан гӀур.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Якутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+9.
Хьажоргаш
Категори:Ленскан улусан нах беха меттигаш
Горни Просичка
Горни Просичка (Horní Prosíčka) — Чехин Высочина мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Высочина мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Гольяж
Гольяж (Гольяж) — Российн Федерацин Владимиран областан Кольчугинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кольчугинан кӀоштан нах беха меттигаш
Вальжуз
Вальжуз — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь регионехь. Коммунан департамент — Канталь.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Канталь департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Староганькино
Староганькино (Староганькино) — Российн Федерацин Самарин областан Похвистневан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 713 адам леррана 2010 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Похвистневан кӀоштан нах беха меттигаш
Дьяковски (Архангельскан область)
Дьяковская (Дьяковская) — Российн Федерацин Архангельскан областан Вельскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 0 стаг (2010 шо).
2010 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: даиман Ӏаш нах бац.
Билгалдахарш
Категори:Вельскан кӀоштан нах беха меттигаш
Песчанка (Одесскан кӀошт)
Песчанка (Песчанка) — Российн Федерацин Омскан областан Одесскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат дукхаха континенталан йу, аьхке йоца хуьлу. Климат кхолларан коьрта фактор географин хьал ду, коьртаниг лаьттан чкъор. ХӀордашна а, Ӏапказашна а гена хиларо лаьттан физикин хьоло климат кхоллайаларан роль чӀагӀйо, хӀунда аьлчи, лаьттан сипатех ду чехка а, чӀогӀа а аьхка дохдалар, иштта сиха шен йовхо Ӏай йайар.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Одесскан кӀоштан нах беха меттигаш
Марио Рифка Лимон (Тиватлан)
Марио Рифка Лимон — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Марио Рифка Лимон лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Летронн (беттан кратер)
Летронн - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 117,59 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Жан Антуан Летронн (1787—1848) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Сан Маурицио Канавезе (Верчели)
Сан Маурицио Канавезе — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Самерс-Пойнт (Нью-Джерси)
Самерс-Пойнт  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Нью-Джерси штатера гӀала.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Нью-Джерси штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Паналес Хамаика, Каньонес (Тариморо)
Паналес Хамаика, Каньонес — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Чадово (Костромин область)
Чадово (Чадово) — Российн Федерацин Костромин областан Буйн кӀоштара дӀатесна эвла.
Паналес Хамаика, Каньонес (Тариморо)
Географи
Паналес Хамаика, Каньонес лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Чадово (Костромин область)
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Паналес Хамаика, Каньонес (Тариморо)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Чадово (Костромин область)
Хьажоргаш
Категори:Буйн кӀоштан нах беха меттигаш
Паналес Хамаика, Каньонес (Тариморо)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Беса
Беса — Португалин Вила-Реал гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Вила-Реал кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Каспи
Ка́спи (კასპი) Гуьржийчоьнан Картли олучу шира областера гӀала. Бахархойн дукхалла 13 423 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Гуьржийчоь
Петрушино (Неклиновскан кӀошт)
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Неклиновскан кӀоштан нах беха меттигаш
Городец (Куньян кӀошт)
Городец (Городец) — Российн Федерацин Пскован областан Куньян кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Куньян кӀоштан нах беха меттигаш
ХӀайруллахӀ (Оникишубат)
ХӀайруллахӀ (Hayrullah) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан КахӀраманмараш провинцин (ил) Оникишубатнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:КахӀраманмараш провинцин нах беха меттигаш
Категори:КахӀраманмараш провинцин микрокӀошташ
Категори:Оникишубатнан микрокӀошташ
Категори:Оникишубатнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Керма (паччахьалла)
Керма — вайн эрал 2500—1500 шо хьалхарчу муьрера, Нуби махкара (хӀинцалера Судан) африкин цивилизаци а, иштта цӀе йолу археологин оьздангалла а. Суданан махкахь уггаре а онда паччахьалла яра шира Мисран Юккъера паччахьаллин муьрехь.
Едвардс (Колорадо)
Едвардс — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Колорадо штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Керма (паччахьалла)
Муьраш хӀиттор
Историкаш йоькъу Керман истори масех муьран:
Едвардс (Колорадо)
Географи
Едвардс бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Колорадо штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Колорадо штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Керма (паччахьалла)
Муьраш хӀиттор
Керман мисран паччахьаллица болу къовсам хилла борзан бӀешеран тӀеман девнех уггаре деханиг мисран олаллин дуьхьала — иза бахбелира 220 шо гергга (1500—1280 шераш).
Керман археологин иэс
Коьрта археологин иэс Керма ю, иза хилла Керма паччахьаллин йукъ, шена чохь даккхий барзех лаьтта йоккха шира гӀала а, некрополь а ю. Керман ахкарш деш карийна хьолаллин тӀегӀано гойту, мел гена даьржина паччахьаллин Ӏедал, кхин а алсама шолгӀа дехьадаларан муьрехь, оцу хенахь нубийхоша кхерамаш туьйсура Мисран къилба дозанашна.
Экономикин а, политикин а структура
Дукха хан йоццуш Керма паччахьалла евзара цуьнан историн центран меттигехь, къилбаседехьа а, Мисар агӀора, карийна гӀалан саьлнашца а, некропольца а. Амма дукха хан йоццуш динчу ахкарша карийра цхьа могӀа керла археологин иэсаш Керман къилбехьа, царех дукхаха ерш лаьттара хӀинца дакъаделла долу Нилан татолаш тӀехь, эркан харшан малхбалехьа. Ишттачу эвлийн планировко гойту алсама бахархой хилар а, дуьххьара таро ло билгала яккха Керма паччахьалла хиларан историн контекст. Нилан тархашна тӀиера Мерове (en:Merowe Dam) дамбан йисташкахула болу талламхойн белхаш Керма оьздангаллин иэсаш хилар тӀечӀагӀдира эркаца, Абу-Хьамад гӀалан (Abu Hamed/Mograt Island) тӀекхаччалц.
Керма паччахьалла хилла, шеко йоцуш, йоккха политикин субъект. Мисран хьосташ гойту, иза ехаш а, бахархой хевшина а латта лелоран регион хилар. Мисрах къаьсташ, Керма паччахьалла чӀогӀа цхьана урхаллин хилла. Цуо доладина Нилан цхьанна тӀиера деа тархе кхаччалц — мохк бу оцу хенан Шира Мисран мехккал.
Кенийн аренийн йохаллийца дӀасакхийсина дуккха а эвланаш, дӀалоцура паччахьаллин коьрта дакъа, амма тешаллаш ду жаӀунийн говзаллица а, дешийн белхан а регионаш хиларан. Керман цхьа могӀа гӀаланаш яра юьртабахаман сурсаташ гулдаран а, дӀасадекъаран а яккъаш, ткъа иштта махлелоран а. Керман паччахьийн кешнаш чу йехкина дийнатийн, эзарнашкахь йолу, туьтанийн анализ йича, го, даьхний генара даладар, тарло, уьш далош хилар, паччахь велча сагӀийна. И хилам хӀинца а бу Африкин кхечу регионашкахь гуттара тӀаьхьарчу муьрехь а.
Керма а, Сай а бен ца хилла яккхий гӀаланаш; тарло, кхин а ден ахкарша гучуяха цаьрца юста мегар долу кхин гӀаланаш. Кермехь а, Сайхь а карийна хьал долу элита а, лакхара класс а хиларан тешаллаш, цара терго латтайора генарчу латташца махлелоран а, ткъа иштта административан гӀишлош чуьра дӀадоьдучун а. Гуш ду, Керма паччахьалло, африкин континентан кӀоргера Мисар кхоьхьу кечбаларан хӀумнаш йохкарехь йукъалеларан ладаме роль ловзор
Керман меттиг ширачу исторехь
Хьалхара дехьадаларан муьран заманахь Лаха Нубехь мисархой хилар сецира. Керла паччахьаллин юьхьиг йолуш мисаран хьосташ хьехайо Керман регион, цара гойту, тӀаьхьарчо доладеш хилар Лаха а, Лакха а Нубин.
Лаха Нубера Мисран тӀеман гӀуллакхийн еха историно гойту, Керма боккха кхерам хилар. Мисран исторера уггаре яккхийн а, шорта а чӀагӀонаш йира мисархоша шайн доза Кермера тӀелетачарах лардархьама а, оцу шина мехкан йукъара йохк-иэцаран некъаш лардархьама а. Керман тӀекхочийла йолу Юккъерачу а, Керлачу а хенан паччахьаллин ресурсаш — деший, даьхний, шуран сурсаташ, пийлан даьӀахк, эбенан дитт, хаза хьожайогӀурш, кхин а — лелайора коьртаниг Мисрахь.
Ша уггаре айаеллачу заманахь Кермас барт бира гиксосашца, тӀаккха гӀоьртира Мисар йохо. 2003 шарахь урхалчин Эль-Кабан (Фивашна гергахь) каш чохь карийначара гойту, Керма чуяхана мисран махка кӀоргга вайн эрал 1575 а, 1550 а хьалхарчу шерашна йукъахь. Мисран исторехь и иэшам уггаре сийза хилар лору, цундела тӀаьхьарчу пирӀунаш омар делира, исторера муьлхха а Керма хьахор дӀадайа, аьлла. Дукха паччахьийн иэсаш араехира Кермера Мисра толам баккхар гойтуш.
Тутмос I-чо Мисран урхалла дечу шерашкахь хилира масех къилбехьа тӀелатар, цара тӀаьххьара, вайн эрал 1504 гергга шарахь, аннекси йира Нубин (Керма/Куш). Схьаяьккхинчул тӀаьхьа Керман оьздангалло тӀаьхь-тӀаьхьа схьаоьцу алсама мисран аматаш, амма гӀовттамаш лаьттира 220 шарахь (вайн эрал 1300 шо гергга хьалха). ТӀаккха а, Керлачу паччахьаллин заманахь Керма/Куш хилира коьрта провинци Мисран Империн экономикин, политикин, синмехаллин агӀора. Масала, пирӀуна ладама церемонеш дӀахьора Напатан гергарчу Джебель-Баркал олучу меттигехь,, ткъа иштта шина регионан паччахьийн тайпанашна зуда ялоран йукъара махбар а.
Керма а, Куш а
Хала ду билгалаяккха Керман а, Куш паччахьаллан а йукъара оьздангаллин а, политикин а тӀегӀа кар-кара ялар. ТӀаьхьарниг кхоллаелла вайн эрал 1000 шо гергга хьалха. Юьхьанца Кушан паччахьаш лелайора Керма паччахьаш дӀабухкуш а, башха ламасташ еш а, цуо гойту церан мелла а уьйр хилар. Цул сов, Кермера а, Напатера (Кушан коьрта шахьар) а паччахьаш дӀабохкаран комплексийн цхьатерра дизайн ю. Кермехь иштта карийра дӀалечкъийна Кушан пирӀунийн иэсаш, цуо гойту, Напатан урхалчаша тӀеоьцуш хилар шайн коьрта шахьран а, Керман а йукъара историн зӀе.
Ермилово (Удмурти)
Ермилово (Ермилово) — Российн Федерацин Удмуртин Балезинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь йу Самарин хан лелаш. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябряхь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла ю 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Балезинан кӀоштан нах беха меттигаш
Татлиджа (Аксарай)
Татлиджа (Tatlıca) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Аксарай провинцин (ил) Аксарайн кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Аксарайн кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Виладжо Примеро (Горица)
Виладжо Примеро — Италин Фриули-Венеция-джулия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Петрищево (Ржеван кӀошт)
Петрищево (Петрищево) — Российн Федерацин Тверан областан Ржеван кӀоштара дӀатесна эвла.
Виладжо Примеро (Горица)
Литература
Категори:Фриули-Венеция-джулия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Петрищево (Ржеван кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ржеван кӀоштан нах беха меттигаш
Михайлова (Верхнедвинскан кӀошт)
Михайлова (Міхайлова) — Белоруссин Витебскан областан Верхнедвинскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш
Категори:Верхнедвинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Голгоча
Голгоча — Украинин Тернополан областан Тернополан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Авджисуйу (Кайапинар)
Авджисуйу (Avcısuyu) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Дийарбакир провинцин (ил) Кайапинаран кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Дийарбакир провинцин нах беха меттигаш
Категори:Кайапинаран кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Вармяни
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Варми-Мазурин воеводаллин нах беха меттигаш
ХӀоджасинан (Айаш)
Хьажоргаш
Категори:Анкара провинцин нах беха меттигаш
Категори:Анкара провинцин микрокӀошташ
Категори:Айашнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Каре (Валле д'Аоста)
Каре — Италин Валле д'Аоста регионан  коммунера эвла.
ХӀоджасинан (Айаш)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Каре (Валле д'Аоста)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Валле д'Аоста регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Алфёрово (эвла, Чехован кӀошт)
Алфёрово (Алфёрово) — Российн Федерацин Москохан областан Чехован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Чехован кӀоштан нах беха меттигаш
Гргае
Гргае (Гргаје) — Сербин Златибор гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Златибор гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Мендзилесь (Млавскан повет)
Мендзилесь  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Коконтла (Атлистак)
Коконтла — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Мендзилесь (Млавскан повет)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Коконтла (Атлистак)
Географи
Коконтла лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Эль Ринкон (Хамапа)
Эль Ринкон — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Ринкон лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Ли (беттан кратер)
Ли - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 41,17 км гергга.
Эль Ринкон (Хамапа)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Ли (беттан кратер)
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Джон Ли (1783—1866) сийдина.
Эль Ринкон (Хамапа)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Ли (беттан кратер)
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Эль Ринкон (Хамапа)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Ли (беттан кратер)
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Эль Ринкон (Хамапа)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
(370) Модестия
(370) Модестия  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Эль Ринкон (Хамапа)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
(370) Модестия
Истори
ДӀайиллина 1893 шеран 14 июлехь Огюст Шарлуа цӀе йолу Ӏилманчо Ницца обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1893 AC».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Серафин Оларте (Папантла)
Серафин Оларте — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Серафин Оларте лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Ла-Шапель-о-ГӀибуль
Ла-Шапель-о-ГӀибуль (La Chapelle-Craonnaise) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пеи-де-ла-ЛуагӀ регионехь. Коммунан департамент — Майенн.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Майенн департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Арти
Арти (Арти) — Российн гӀалин кепара эвла. Свердловскан областан Артин гӀалин гуо административан центр.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий, гӀезалой.
Билгалдахарш
Категори:Артин гӀалин гуонан нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Лерг
Лерг — хазаран меже.
Молодово (Кореличин кӀошт)
Молодово (Моладава) — Белоруссин Гроднон областан Кореличин кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Категори:Кореличин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Валуьэжоль
Валуьэжоль — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь регионехь. Коммунан департамент — Канталь.
Зубцовски
Зубцовская (Зубцовская) — Российн Федерацин Архангельскан областан Вельскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Валуьэжоль
Географи
.
Зубцовски
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 0 стаг (2010 шо).
Валуьэжоль
Билгалдахарш
Категори:Канталь департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Зубцовски
Бахархойн дукхалла
2010 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: даиман Ӏаш нах бац.
Билгалдахарш
Категори:Вельскан кӀоштан нах беха меттигаш
Жаруха
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Крестцин кӀоштан нах беха меттигаш
Воронково (Некоузан кӀошт)
Воронково (Воронково) — Российн Федерацин Ярославлан областан Некоузан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Некоузан кӀоштан нах беха меттигаш
Паннисельга
Паннисельга (Паннисельга) — Российн Федерацин Карелин Пряжан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пряжан кӀоштан нах беха меттигаш
Смрчек (Бишовец)
Смрчек  (Smrček) — Чехин Высочина мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Ольерия
Ольерия — Испанин Валенси провинцин муниципалитет.
Смрчек (Бишовец)
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Ольерия
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Смрчек (Бишовец)
Демографи
Бахархойн динамика:
Ольерия
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Валенси провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Смрчек (Бишовец)
Литература
Категори:Высочина мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Монтерубияльио (Терни)
Монтерубияльио — Италин Умбрия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Нисмичи
Нисмичи — Украинин Львован областан Червоноградан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Двадцатни
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Севскан кӀоштан нах беха меттигаш
1659 шо
Бина
Хьажа кхин а: Категори:Бинарш 1659 шарахь
Белла
Хьажа кхин а Категори:Белларш 1659 шарахь
Пхьагал
(Заяц) олу. Нагах олу Пхьагална дукха еза куллан кондарш, ялтийн аренаш, бецан тогӀеш, ирзеш долу меттигаш. Дийнахь юьжий Ӏуьллу иза, буьйсанна ежа. Цуьнан йижар само йолуш ду. Пхьагал санна "стешха" аьлла ду оьрсийн кица. Стешха экха ду иза. Пхьагал ядаро бен цхьана а мостагӀчух кӀелхьара ца йокху. Цуьнан мостагӀий дукха бу: берзалой, цхьогалаш, чагӀалкхаш, акха цицигаш, аьрзунаш, куьйранаш, гӀиргӀанаш. Адам а ду цунна кхерамехь. Таллархой жӀаьлешца тӀаьхьабовлу цунна. Даа жижиг а, куй бан цӀока а шиъ пайда цунах хиларна. Буьйсанна едчи а кӀелхьара ца йолуьйту пхьагал луьрчу олхазарша. Кхин долчу акхарошна йа де, йа буьйса маьрша хуьлу. Синтем боллуш набйо цара шешан баннашкахь йа тоьланашкахь. Ткъа пхьагал йа буса а, йа дийнахь а синтем болуш йац. Бакъду, цхьа корматалла ю пхьагалан, шена кхерам белахь а, боцахь а хаьа цунна. Таллархо шен жӀаьлешца лорах тӀаьхьа ваьлчи йоду иза. Маьрша стаг юххехула тӀехволуш Ӏадда юьжий Ӏуьллу. Варданца йа машинашца дӀа-схьа лелачу адамех а шена кхерам боцийла хаьа цунна. Буьйсанна юьрта цу а йогӀий нехан керташкахь ежаш лела пхьагал.
Логвиново
Логвиново (Логвиново) — Российн Федерацин Тулин областан Ленинскан кӀоштара эвла.
Пхьагал
Хьажа. кхин
Категори:Дийнаташ
Логвиново
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тулин областан Ленинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Сан-Манго-д’Акуино
Сан-Манго-д’Акуино — Италин Калабри регионера коммуна. Лаьтташ йу Катандзаро провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Калабри йукъара гӀаланаш
Хлебна
Хлебна — Польшин Подкарпатан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подкарпатан воеводаллин нах беха меттигаш
Бильо
Бильо — Португалин Вила-Реал гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Хьажоргаш
Категори:Вила-Реал кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Плейн-Дилинг (Луизиана)
Плейн-Дилинг  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Луизиана штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Либих (беттан кратер)
Либих - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 38,96 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Юстус Либих (1803—1873) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Сент-Чарльз (Айдахо)
Сент-Чарльз  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Айдахо штатера гӀала.
Истори
Сент-Чарльз гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Айдахо штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Долинка (Одессин область)
Долинка — Украинин Одессин областан Белгород-Днестровскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Белгород-Днестровскан кӀоштан нах беха меттигаш
Витим (Якути)
Витим (Витим) — Российн Федерацин Якутин Ленскан улусан йукъайогӀу гӀалин кепара эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа луьра ю. Иза къастало чӀогӀа континенталлийца. Аьхке кхузахь йоца, йовха ю. Ӏа кхузахь деха, чӀогӀа шелонаш йолуш ду. Буьрса климат бахьнехь массанхьа а кхиина дукха шерашкахь лаьтта лаьттан гӀур.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Якутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+9.
Хьажоргаш
Категори:Ленскан улусан нах беха меттигаш
Горбатовка
Горбатовка (Горбатовка) — Российн Федерацин Владимиран областан Кольчугинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кольчугинан кӀоштан нах беха меттигаш
Побочино
Побочино (Побочино) — Российн Федерацин Омскан областан Одесскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат дукхаха континенталан йу, аьхке йоца хуьлу. Климат кхолларан коьрта фактор географин хьал ду, коьртаниг лаьттан чкъор. ХӀордашна а, Ӏапказашна а гена хиларо лаьттан физикин хьоло климат кхоллайаларан роль чӀагӀйо, хӀунда аьлчи, лаьттан сипатех ду чехка а, чӀогӀа а аьхка дохдалар, иштта сиха шен йовхо Ӏай йайар.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Одесскан кӀоштан нах беха меттигаш
Горни Ржадехова
Горни Ржадехова (Horní Radechová) — Чехин Кралове Градец мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Кралове Градец мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Хашури
Хашу́ри (ხაშური) — Гуьржийчоьнан Шида-Картли олучу махкан Хашурин муниципалитетан административан центр. Бахархойн дукхалла 26 135 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Гуьржийчоь
Колония Трес де Майо (Рафаел Лусио)
Колония Трес де Майо — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Колония Трес де Майо лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Горносталиха
Горносталиха (Горносталиха) — Российн Федерацин Новосибирскан областан Купинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу. Лаьттан гӀоролаш йуьйлало сентябран шолгӀачу декъехь, чекхйовлу май чекхболуш. Шелонан мур лаьтта - 178, йовхонан - 188, гӀур йоцуш – 120 дийнахь. Географин хьоло цуьнан климатан континенталалла алсама лурйо, оццу географин шораллашкахь лаьттачу, амма адаман даха аьтто болчу Европин а, Америкин а кӀошташкахьчул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Купинан кӀоштан нах беха меттигаш
Саммит (Нью-Джерси)
Саммит  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Нью-Джерси штатера гӀала.
Истори
Саммит гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Нью-Джерси штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Чисти Боры
Чистые Боры (Чистые Боры) — Российн Федерацин Костромин областан Буйн кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Буйн кӀоштан нах беха меттигаш
Аленино (Смоленскан область)
Аленино (Аленино) — Российн Федерацин Смоленскан областан Новодугинан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Новодугинан кӀоштан нах беха меттигаш
Сан Маурицио Канавезе (Кунео)
Сан Маурицио Канавезе — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Кирино (Марий Эл)
Климат
Кхузахь бараме континенталан климат йу. Ӏа кхузахь дикка деха а, ло долуш а ду, ткъа аьхке — дикка йовха йу. Мехкан Ӏаткъам бо Атлантикин а, Арктикин а хӀаваан массаш. Ӏаьна заманахь кхузахь цӀеххьана температураш оьгу, ткъа гурахь а, бӀаьста а сих-сиха гӀура хуьлу. ХӀаваан температуран шеран йуккъера барам республикин малхбалехь Цельсин ноль градусал сов хуьлу, ткъа къилба-малхбузехь кхаа градусе кхочу. Уггар шийла бутт — январь, ткъа уггар бовха — июль бу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Мари-Турекан кӀоштан нах беха меттигаш
Старомансуркино
Старомансуркино (Старомансуркино) — Российн Федерацин Самарин областан Похвистневан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 66 адам леррана 2010 шарахь.
Сахьтан аса
Эвла йу Самарин хенан сахьтийн асехь. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябрехь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла йу 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Похвистневан кӀоштан нах беха меттигаш
Григоркино
Григоркино (Григоркино) — Российн Федерацин Пскован областан Куньян кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Куньян кӀоштан нах беха меттигаш
Улукишла (Аксарай)
Улукишла (Ulukışla) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Аксарай провинцин (ил) Аксарайн кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Аксарай провинцин нах беха меттигаш
Категори:Аксарайн кӀоштан нах беха меттигаш
Михалина
Михалина (Міхаліна) — Белоруссин Витебскан областан Верхнедвинскан кӀоштара эвла.
Улукишла (Аксарай)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш