cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Жеглово (Пскован область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Минеево (Рязанан область)
Минеево (Минеево) — Российн Федерацин Рязанан областан Рязанан кӀоштара эвла.
Жеглово (Пскован область)
Хьажоргаш
Категори:Себежан кӀоштан нах беха меттигаш
Минеево (Рязанан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Птичье (Куртамышан кӀошт)
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Минеево (Рязанан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Птичье (Куртамышан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Куртамышан кӀоштан нах беха меттигаш
Минеево (Рязанан область)
Хьажоргаш
Категори:Рязанан областан Рязанан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Норки (Саратовн область)
Норки (Норки) — Российн Федерацин Саратовн областан Красни Кутан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Саратовн областан Красни Кутан кӀоштан нах беха меттигаш
Билско (Страконице)
Билско  (Bílsko) — Чехин Къилба Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Литература
Категори:Къилба Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Мартынково (Ивановн область)
Мартынково (Мартынково) — Российн Федерацин Ивановн областан Савинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Маман-Чуян кӀошт
Маман-Чуян кӀошт (Мамско-Чуйский район) — Иркутскан областан муниципалан кӀошт.
Ла Синта (Пенхамо)
Ла Синта — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Маман-Чуян кӀошт
Административан центр — Мама.
Экли
Экли — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Шампань — АгӀденаш регионехь. Коммунан департамент — АгӀденаш.
Ла Синта (Пенхамо)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Экли
Географи
.
Ла Синта (Пенхамо)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Мартынково (Ивановн область)
Хьажоргаш
Категори:Савинан кӀоштан нах беха меттигаш
Маман-Чуян кӀошт
Билгалдахарш
Категори:Иркутскан область Категори:Российн кӀошташ
Сент-АндгӀе (ГӀеуьньон)
Сент-АндгӀе (Saint-André) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГӀеуьньон регионехь. Коммунан департамент — ГӀеуьньон.
Боровляна
Боровляна (Боровляна) — Кировн областан Нолинскан кӀоштара эвла.
Сент-АндгӀе (ГӀеуьньон)
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:гӀеуьньон департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Боровляна
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Экли
Билгалдахарш
Категори:АгӀденаш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Боровляна
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (91%).
Гырдевци
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Великотырновон областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Овсянниково (Кашинан кӀошт)
Овсянниково (Овсянниково) — Российн Федерацин Тверан областан Кашинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кашинан кӀоштан нах беха меттигаш
Боьлен (Туьринген)
Боьлен, Боьхьлен? (Böhlen) — Германин Туьринген латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Туьринген латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Цетине
Це́тине, Цетинье (, Cettigne) — Ӏаьржаламанчоьнан гӀала, Цетине олучу муниципалитетан административан центр.
Билгалдахарш
Категори:Ӏаьржаламанчоь
Вулька-Вибранецка
Вулька-Вибранецка — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Ферути (Рьети)
Ферути — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лацио регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Красноярка (Демьяновкан йуьртан меттиг)
Красноярка (Красноярка) — Российн Федерацин Кемеровн областан Ленинск-Кузнецкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа — шийла а, деха а, аьхке — йоца а, йовха а. ГӀоролаш йоцу мур лаьтта 100 дийнахь областан къилбаседехь, 120 де гергга Кузнецкан боьран къилбехь. Къилбаседа дуьненан эхиган барамера асехь лаьттачу Кемеровн областана кхочу дикка дукха маьлхан йовхо шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Ленинск-Кузнецкан кӀоштан нах беха меттигаш
Аладжабуьк (Испир)
Аладжабуьк (Alacabük) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзурум провинцин (ил) Испирнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин нах беха меттигаш
Категори:Эрзурум провинцин микрокӀошташ
Категори:Испирнан микрокӀошташ
Категори:Испирнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Таьзаькаьнд (Бейлаганан кӀошт)
Таьзаькаьнд (Təzəkənd) — Азербайджанан Бейлаганан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Бейлаганан кӀоштан нах беха меттигаш
Тамбовски (Тамбовн область)
Тамбовски (Тамбовский) — Российн Федерацин Тамбовн областан Ржаксан кӀоштара эвла.
Климат
Ӏаламан а, ландшафтийн а амалаш йоьзна йу цуьнан географин хьолах – эвла лаьтта Оьрсийн акъарин йуккъехь, цунна тӀиера акъарин муьлххачу дозане эзар километр йу. Алсама хуьлу долу континенталан барамера хӀаваъ, Эвла хӀордашна гена латтарех доьзна ду. Цуо областан климат барамера континенталан йо. Окан-Донан акъари тӀехь климат алсама континенталан йу, уллорчу гунаш тӀехьчулла. Эвла лаьтта кӀеззиг къилбаседехьа Сибрехан а, Азорийн а максимумашна йуккъехь долчу лакхарчу Ӏаткъаман дукъал, цундела бу кхузахь луларчу Владимирехь йа Рязанехьчул алсама, гӀийлачу мехца, бекхна хенан хӀоттам. Оцун тӀе мехаш дукхах дерг къилбан а, къилба-малхбален а ду, бӀаьста а, Ӏай а муххале а. оцу агӀора хьокху аьхка а, бӀаьста а йокъаллин мехаш, ткъа Ӏай – дарц.
Хьажоргаш
Категори:Ржаксан кӀоштан нах беха меттигаш
Пяно Сан Паоло
Пяно Сан Паоло — Италин Сицилия регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Сицилия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Амело
Амело (Амяло) — Белоруссин Минскан областан Червенан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш Категори:Червенан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Вонкчев
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Доролц (коммуна)
Доролц — Румынин Сату-Маре жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Сату-Маре жудецан коммунаш
Российн социал-демократин белхалойн парти
Российн социал-демократин белхалойн парти (РСДБП) — кхоьллина 1898 шеран 1 мартехь Российн имперехь Минскерачу гуламехь.
Истори
1883 шарахь Г. В. Плехановс, 1879 шарахь йоьхна «Латта а, маршо а» халкъахойн тӀома кӀелара «Ӏаьржа декъаран йукъахь» хиллачу декъахошца а, мухажираш-революционерашца цхьаьна, Женевехь кхоьллира российн хьалхара марксистийн кхоллам — тоба «Къинхьегам маьршабаккхар». 1894 шо чекхдолуш — 1895 шо долалуш Плехановс кховдийна кхоьллира «Оьрсийн социал-демократийн барт дозанал арахьа». 1880-гӀа шерашна йуккъехь Российн империн махкахь гучубовлу хьалхара социал-демократин гуонаш: Д. Благоевн «Оьрсийн социал-демократийн парти» (1883—1887), П. В. Точисского «Петарбухан пхьерийн доттагӀалла» (1885—1888), Н. Е. Федосеевн тоба (1887—1889), М. И. Брусневн «Социал-демократин йукъаралла» (1889—1892). Оцу гуонийн декъахоша Ӏамайора марксистийн литература а, белхалошна йукъахь хьехамаш а бора; гуонийн декъахошна Ӏедало таӀзар дора, дӀаоьхуьйтура уьш набахте, арабахара, амма хӀаллакбина гуонийн меттана керланаш кхоллалора.
1887 шарахь Киевхь хилира киевн социал-демократин «белхалой гӀуллакх» тобанан а, Петарбухан, Москохан социал-демократийн а кхеташо. Оццу 1887 шарахь жуьгтийн Къилбаседа-Малхбузан а, Вислинйистера а мехкийн социал-демократин тобанаш цхьаьнакхийтира «Литван, Польшин, Российн Йерриг Йукъара Жуьгтийн Белхалойн Барте», йа «Бунд».
1895 шарахь Петарбухан социал-демократин тобанах кхоллабелира «Белхалойн класс маьршаяккхаран къовсаман барт» — Российн марксистийн партин хӀу, оцу гӀуллакхехь доккха дакъа дара В. И. Ульяновн (Ленинан).
Хьалхара (Минскан) гулам
1898 шеран 1 - 3 мартехь Российн тайп-тайпана марксистийн кхолламийн 9 векало къайлаха Минскехь бира кхолламан гулам, цуо цхьаьнатоха йезара дуккха а социал-демократин тобанаш цхьаьна парти. Цигахь дакъалецира: «Белхалойн класс маьршаяккхаран бертан» 4 стаг — Степан Радченко, Александр Ванновский, Павел Тучапский, Казимир Петрусевич, Бундан 3 стаг — Шмуэл Кац, А. Кремер, А. Мутник, «Киевн Белхалойн газетан» 2 стаг — Б. Эйдельман а, Н. Вигдорчик а.
Гуламо кхайкхира Российн социал-демократин белхалойн парти кхоллар, тӀеийцира Струве Петра йаздина «Российн социал-демократин белхалойн партин манифест». Партин официалан меже хилира «Белхалойн газет». Амма дукха хан ялале берриг аьлча санна гуламан векалш, коьртехь хаьржина Центран Комитетца (А. И. Кремер, С. И. Радченко, Б. Л. Эйдельман) лийцира полицис, тӀаккха гуламе цхьаьна ца тохайелира йекъайелла тобанаш цхьаьна парте.
1900 шеран декабрехь кхоьллира «Су» газет. Редакцин йукъабахара: П. Б. Аксельрод, В. И. Засулич, В. И. Ленин, Ю. О. Мартов, Г. В. Плеханов, А. Н. Потресов. Газетехь, уггаре хьалха лерина долу белхалошна, зорба тухура пропагандин а, агитацин а материалаш, белхалойн шайн бакъонаш къийсаран хаамаш; цуо ловзийра йоккха роль парти когахӀоттарехь.
ШолгӀа (Брюсселан) гулам
1903 шеран июлехь гуламе хаьржина векалш гулбелира Брюсселехь, амма полицис гулам дӀа ца беллийтира, векалийн дийзира Лондоне дехьабовла. Верриг вара 57 векал, царех 43 гуламан декъахо, 14 дагаваларан кхаж болуш. Гуламехь бекъабелира большевикийн а, меньшевикийн а тобанашка. Гуламехь тӀеийцира партин программа. 1903 шеран 1 ноябрехь Ленин аравелира «Су» газетан редакцин йукъара, хӀунда аьлча газет меньшевикийн карадахара.
Революцин хиламашкахь РСДБП дакъалацар
Социал-демократаша Одессехь кегарий бира, уьш буьйлабелира 10 июнехь, бахбелира цхьана кӀиранна. ХӀаллакйина, ягийра Одессин порт. ГӀирманан социал-демократин берто а, Севастополан РСДБП тӀеман кхолламо а кечбира гӀаттам ӀаьржахӀордан флотехь, амма флотан йукъара гӀаттам бохийра цӀеххьана болабеллачу бронлело «Эла Потёмкин-Таврийн» кеман тӀера гӀаттамо.
КЭП
Гражданийн тӀом чекхбаьллачул тӀаьхьа 1921 шеран февралехь — Кронштадтан гӀаттам хила бутт болуш — «Социалистийн хаамчо» шен хьалхарчу лоьмарехь йаздира, «Советийн Россехь къоьллин мур бу». Рожан реза бацарша дӀалецира бахархойн дерриг чкъоьраш.
1921 шо долалу петроградан белхалоша, 1918 шарахь дуьйна гина йоцу, митингаш хӀиттийра урамашкахь, ткъа фабрикашкахь а, заводашкахь а дӀайоьлхура массийн забастовкаш. Белхалой карзахбуьйлура Москохахь, Киевхь, Тулехь, кхечу гӀаланашкахь. Белхалошна оьшура бепиг, маьрша махлелор, коммунистийн ячейкаш заводашкахь хӀаллакйар, гуламийн а, дешан а маршо. И хиламаш пропагандин лелийра РСДБПс.
Кронштадтан гӀаттамо дизийтира Ленинан КЭП кхайкхо. Оцу хенахь РСДБП ЦК агӀо сецна йара лецарш бахьнехь, Кронштадтех долу гӀуллакхо ЦК тайп-тайпана ойланаш кхоьллира, оцу хьокъехь болу кхайкхам гӀуон хилира. «Социалистийн хаамчехь» кийсигаш бен зорба ца туьйхира, амма Петроградан комитетан прокламаци редакцис къобал а йина, ерриг зорбане яхийтира. Прокламацис дӀахьедора Кронштадтан дуьхьала болу тӀом сацабе бохуш.
РСДБПс правительстве дӀахьебина экономикин хийцамаш, дӀакхайкхийра КЭПан хьалха VIII Ерригроссийе Советийн гуламехь 1920 шеран декабрехь, Ленина дӀатеттира уьш. Кронштадтан гӀаттамал тӀаьхьа иза реза хилира дукхаха болчу оцу хийцамашна, уьш йукъабахара керла экономикин политикин официалан системин. Амма КЭПо тӀеэцна реалан кепехь а, иза кӀезиг тера бара РСДБПс кховдийначух. ТӀеман коммунизмех йухадовлар цабевлла а дара, доггаха а дацара, меттигера Ӏедалаша дукха хьолахь саботаж йора цунна, ткъа Ленина, шен партин могӀарш мусбаларца, кхайкхадора КЭПан чеккхе тӀекхочу бохуш, йуха, иза йукъайаьккхина ладаме а, ехачу заманан а. Кхин дӀа КЭПан зиеделлачо тешийра меньшевикаш, иза тӀеман коммунизмал дикка гӀоле хилар, амма ах хилар, осала а, тоам боцуш а хилар.
Амма КЭПан йолу РСДБПн коьрта оппозици йара политикин асанца. Реформаш йан йезара политикин террор а, цхьаьна партин диктатура а дӀайаьккхаран базин тӀехь. Политикин хийцамаш боцуш КЭП хуьлийла дацара еха, бовра цуьнан берриг мах. 1921 шеран 30 мартехь Мартовс С. Д. Щупакега йаздинчу кехат тӀехь боху, «Ленина лелайо, цӀена зубатов политика: экономикехь йухавалар политикин диктатура а латтош».
Шуйгино
Шуйгино (Шуйгино) — Российн Федерацин Архангельскан областан Каргополан кӀоштара эвла.
Российн социал-демократин белхалойн парти
Хьажоргаш
Категори:Российн империн политикин партеш  Росси Категори:1898 шарахь кхоьллина политикин партеш
Шуйгино
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Будва
Бу́два — Ӏаьржаламанчоьнан гӀала. Бахархойн дукхалла 10 918 адам леррана 2003 шарахь.
Билгалдахарш
Категори:Ӏаьржаламанчоь
Сан Антонио (Тиватлан)
Сан Антонио — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Сан Антонио лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Кажцино
Кажцино — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
NGC 3662
NGC 3662 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
3662 3662
HD176232
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Мадона дел Кампо (Павия)
Мадона дел Кампо — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Чахино
Чахино (Чахино) — Российн Федерацин Орёлан областан Мценскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Мценскан кӀоштан нах беха меттигаш
Феруча (Фрозиноне)
Феруча — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Лас Ягвас (Сан Хуан Эванхелиста)
Лас Ягвас — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Феруча (Фрозиноне)
Литература
Категори:Лацио регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Лас Ягвас (Сан Хуан Эванхелиста)
Географи
Лас Ягвас лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Убаира
Убаира — Бразилин Баия штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Баия штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Сент-МагӀи (ГӀеуьньон)
Сент-МагӀи (Sainte-Marie) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГӀеуьньон регионехь. Коммунан департамент — ГӀеуьньон.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:гӀеуьньон департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Пузоль (Лодев гуо)
Пузоль — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀо.
Географи
.
Эль Кафетал (Алто Лусеро де Гутьерез Бариос)
Эль Кафетал — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Кафетал лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Вренчиця (Лодзинскан воеводалла)
Вренчиця  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Вулька-Висока (Мазовин воеводалла)
Вулька-Висока  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Новодмитровка (Донецкан область)
Новодмитровка — Украинин Донецкан областан Краматорскан кӀоштара эвла.
ЭкогӀдаль
ЭкогӀдаль — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Шампань — АгӀденаш регионехь. Коммунан департамент — АгӀденаш.
Новодмитровка (Донецкан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
ЭкогӀдаль
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:АгӀденаш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Новодмитровка (Донецкан область)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Краматорскан кӀоштан нах беха меттигаш
Рудня Споницкая
Рудня Споницкая (Рудня Споніцкая) — Белоруссин Гомелан областан Веткан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Веткан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Островски (Николаевн область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Николаевн кӀоштан нах беха меттигаш
ГӀалми
ГӀалми (Гӏалми, Хуымӕллӕджы дон) — Российн эрк, Теркан аьтту га, ГӀалгӀайчоьнан ЖӀайрахьан а, Несаран кӀоштанашкахула а, Къилбаседа ХӀирийчоьнан Пригородни а, Правобережни а, Кировн кӀошташкахула а.
Литература
Категори:Теркан гаьннаш Категори:ГӀалгӀайчоьнан эркаш Категори:Къилбаседа ХӀирийчоьнан эркаш
Шершни (Челябинскан область)
Шершни (Шершни) — Челябинскан областан Челябинскан юкъайогӀу эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Пяно Сан Пьетро (Терамо)
Пяно Сан Пьетро — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Анаполье
Анаполье (Анаполле) — Белоруссин Минскан областан Червенан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Червенан кӀоштан нах беха меттигаш
Боразка е Боразкина (Лоди)
Боразка е Боразкина  — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Казимеж (ХӀордан воеводалла)
Казимеж  — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Йухари Каьбирли
Йухари Каьбирли (Yuxarı Kəbirli) — Азербайджанан Бейлаганан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Бейлаганан кӀоштан нах беха меттигаш
HD176281
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Оуцманице
Оуцманице (Oucmanice) — Чехин Пардубицен мехкан кӀоштара эвла.
Географи
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Пардубицен мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Шулепово (Архангельскан область)
Шулепово (Шулепово) — Российн Федерацин Архангельскан областан Каргополан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Доленя Требуша
Доленя Требуша — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Сан-Мигель-де-Абона
Сан-Мигель-де-Абона — Испанин Санта-Крус-де-Тенерифе провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Санта-Крус-де-Тенерифе провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Аракоьй (Испир)
Аракоьй (Araköy) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзурум провинцин (ил) Испирнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин нах беха меттигаш
Категори:Эрзурум провинцин микрокӀошташ
Категори:Испирнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Пешковски
Пешковски (Пешковская) — Российн Федерацин Вологдин областан Сямжан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Сямжан кӀоштан нах беха меттигаш
Пинчуки (Киеван область)
Пинчуки — Украинин Киеван областан Васильковн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Васильковн кӀоштан нах беха меттигаш
Келес
Хьажоргаш
Категори:Бурса провинцин нах беха меттигаш
Категори:Бурса провинцин микрокӀошташ
Категори:Келеснан микрокӀошташ
Категори:Келеснан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Улудере
Улудере (Uludere) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатолин Ширнак провинцин (ил) гӀала/кӀошт. Улудеренан кӀоштан административан центр.
Хьажоргаш
Категори:Ширнак провинцин нах беха меттигаш
Категори:Улудеренан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Инджирли (Чаталпинар)
Инджирли (İncirli) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Орду провинцин (ил) Чаталпинарнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Орду провинцин нах беха меттигаш
Категори:Орду провинцин микрокӀошташ
Категори:Чаталпинарнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Скородумовка (Нижни Новгородан область)
Скородумовка (Скородумовка) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Лукоянован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 13 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Лукоянован кӀоштан нах беха меттигаш
Убайтаба
Убайтаба — Бразилин Баия штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Баия штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Первомайски (Красни Кутан кӀошт)
Первомайски (Первомайское) — Российн Федерацин Саратовн областан Красни Кутан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
КъБА 1956/1957 шарахь
КъБА 1956/1957 шарахь — хилира Къоман баскетболан ассоциацехь (КъБА) 11-гӀа шо. Чемпион хилира «Бостон Селтикс» команда, шен дуьххьарлера титул йаьккхина. Финалехь «Селтиксо» ворхӀ матчехь иэшийра «Сент-Луис Хокс» команда.
1956 шеран КъБА драфтехь «Рочестер Роялз» клубо хьалхарчу лоьмарца хаьржира Дьюкейнан университетера тӀелета турсло Грин Сихуго. 2-гӀа лоьмарца оцу драфтехь хаьржира Расселл Билл, ткъа 9-гӀа — Ноллс Вилли. Мехкан драфтехь хаьржира Хейнсон Том.
Хьажоргаш
Категори:КъБА шерашкахула Категори:КъБА 1956/1957 шарахь
Билско (Удрнице)
Билско  (Bílsko) — Чехин Кралове Градец мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Кралове Градец мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Дегтярни
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Вейделевкан кӀоштан нах беха меттигаш
Мадона дел Канале (Беневенто)
Мадона дел Канале — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Бельрит
Бельрит (Belrieth) — Германин Туьринген латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Туьринген латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Окороково (Тверан область)
Окороково (Окороково) — Российн Федерацин Тверан областан Кашинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кашинан кӀоштан нах беха меттигаш
Нижнеилимскан кӀошт
Нижнеилимскан кӀошт (Нижнеилимский район) — Иркутскан областан муниципалан кӀошт.
Административан центр — Железногорск-Илимски.
Билгалдахарш
Категори:Иркутскан область Категори:Российн кӀошташ
Лом-Комары
Лом-Комары (Лом-Комары) — Кировн областан Пижанкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: марийш (13%), оьрсий (87%).
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Пижанкан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Маткино
Маткино (Маткино) — Российн Федерацин Ивановн областан Савинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ла Синта (Сан Луис де ла Паз)
Ла Синта — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Синта лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Андриевица
Андриевица — Ӏаьржаламанчоьнан гӀала, иза ю Албанин дозанашца.
Билгалдахарш
Категори:Ӏаьржаламанчоь
Пуссан
Пуссан — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀо.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЭгӀо департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Мордвино-Поливаново
Мордвино-Поливаново (Мордвино-Поливаново) — Российн Федерацин Рязанан областан Рязанан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Черемошны
Черемошны (Черемошны) — Российн Федерацин Орёлан областан Мценскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Мценскан кӀоштан нах беха меттигаш
Лапшиновка
Лапшиновка (Лапшиновка) — Российн Федерацин Кемеровн областан Ленинск-Кузнецкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа — шийла а, деха а, аьхке — йоца а, йовха а. ГӀоролаш йоцу мур лаьтта 100 дийнахь областан къилбаседехь, 120 де гергга Кузнецкан боьран къилбехь. Къилбаседа дуьненан эхиган барамера асехь лаьттачу Кемеровн областана кхочу дикка дукха маьлхан йовхо шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Ленинск-Кузнецкан кӀоштан нах беха меттигаш
Феручи (Казерта)
Феручи — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Тимофеевка (Тамбовн область)
Тимофеевка (Тимофеевка) — Российн Федерацин Тамбовн областан Ржаксан кӀоштара эвла.
Климат
Ӏаламан а, ландшафтийн а амалаш йоьзна йу цуьнан географин хьолах – эвла лаьтта Оьрсийн акъарин йуккъехь, цунна тӀиера акъарин муьлххачу дозане эзар километр йу. Алсама хуьлу долу континенталан барамера хӀаваъ, Эвла хӀордашна гена латтарех доьзна ду. Цуо областан климат барамера континенталан йо. Окан-Донан акъари тӀехь климат алсама континенталан йу, уллорчу гунаш тӀехьчулла. Эвла лаьтта кӀеззиг къилбаседехьа Сибрехан а, Азорийн а максимумашна йуккъехь долчу лакхарчу Ӏаткъаман дукъал, цундела бу кхузахь луларчу Владимирехь йа Рязанехьчул алсама, гӀийлачу мехца, бекхна хенан хӀоттам. Оцун тӀе мехаш дукхах дерг къилбан а, къилба-малхбален а ду, бӀаьста а, Ӏай а муххале а. оцу агӀора хьокху аьхка а, бӀаьста а йокъаллин мехаш, ткъа Ӏай – дарц.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ржаксан кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 3663
NGC 3663 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Хьажа кхин а
3663 3663
Пеулень (Харгита)
Пеулень — Румынин Харгита жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Харгита жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Лысовка (Александровскан йуьртан меттиг)
Лысовка (Лысовка) — Российн Федерацин Липецкан областан Краснин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Сент-ГӀоз (ГӀеуьньон)
Сент-ГӀоз (Sainte-Rose) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГӀеуьньон регионехь. Коммунан департамент — ГӀеуьньон.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:гӀеуьньон департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Вроникув
Вроникув — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Брейдентон
Брейдентон — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Флорида штатера гӀала.
Истори
Брейдентон гӀала йиллина шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Флорида штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Лас Ягвас (Трес Вальес)
Лас Ягвас — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лас Ягвас лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
HD176304
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Новодонецки (Донецкан область)
Новодонецки — Украинин Донецкан областан Покровскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).