cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Добра (Сату-Маре)
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Сату-Маре жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ганда (Бергамо)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Портасово
Портасово (Портасово) — Российн Федерацин Смоленскан областан Руднян кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Смоленскан областан Руднян кӀоштан нах беха меттигаш
Козынево
Козынево (Козынево) — Российн Федерацин Новгородан областан Новгородан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Хьажоргаш
Категори:Новгородан кӀоштан нах беха меттигаш
HD66416
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Петухово (Переславлан кӀошт)
Петухово (Петухово) — Российн Федерацин Ярославлан областан Переславлан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Переславлан кӀоштан нах беха меттигаш
Кагушенки
Кагушенки (Кагушенки) — Российн Федерацин Удмуртин Кезан кӀоштара эвла.
Климат
Лаьтта къилбаседа бараман асанехь, Еврази материкан кӀоргенехь, Атлантикин а, Къилбаседа-Шатесна Ӏапказийн хӀордашна генахь. Цундела цуьнан климат барамера континенталан йу дехачу шийлачу Ӏашца, йовхачу аьхкенца, дика къаьстачу шеран заманашца бӀаьста а, гурахь а. Атлантикин Ӏапказ тӀиера кхуза йогӀу йовха хӀаваъ. Аьхка цуо йахьа йочанаш, йовхо лагӀйо, ткъа Ӏай ло дахьа, шелонаш лагӀйо, йовхонаш йахьа.
Сахьтан аса
Кхузахь йу Самарин хан лелаш. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябряхь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла ю 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Кезан кӀоштан нах беха меттигаш
Чорна Середня
Чорна Середня — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Высочиновка (Харьковн область)
Высочиновка — Украинин Харьковн областан Змиеван кӀоштара эвла.
Чорна Середня
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Высочиновка (Харьковн область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Змиеван кӀоштан нах беха меттигаш
Розиньяно-Монферрато
Розиньяно-Монферрато — Италин Пьемонт регионера коммуна. Лаьтташ йу Алессандри провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Пьемонт йукъара гӀаланаш
Рымтели
Рымтели (Рымцелі) — Белоруссин Гроднон областан Сморгонан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Категори:Сморгонан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Петшвалд (Вармия-Мазурин воеводалла)
Петшвалд  — Польшин Вармия-Мазурин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Варми-Мазурин воеводаллин нах беха меттигаш
Йешилкоьй (Аздавай)
Йешилкоьй (Yeşilköy) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Кастамону провинцин (ил) Аздавайн кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Кастамону провинцин нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Прусоцин
Прусоцин — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Эль Кармен (Агуаскальентес)
Эль Кармен — Мексикин Агуаскальентес штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Прусоцин
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Эль Кармен (Агуаскальентес)
Истори
Кху махка испанхой бахкале, кхузахь дехаш дара чичимекийн тайпанаш, 1530-1531 шерашкахь испанхоша долайаьккхина.
1789 шеран 24 апрелехь дуьйна Сакатекас штатан йукъахь йара, 1835 шеран 23 майхь дуьйна Агуаскальентес штатан йукъахь йу
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Агуаскальентес штатан нах беха меттигаш
Прусоцин
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Ла Виктория (Хилотепек)
Ла Виктория — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Гвоздево
Гвоздево (Гвоздево) — Российн Федерацин Тулин областан Чернан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Чернан кӀоштан нах беха меттигаш
Братски (Илекан кӀошт)
Братский (Братский) — Российн Федерацин Оренбурган областан Илекан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, йовха, бекъа мехашца, шийлачу Ӏаьнца, дика лаьттачу луон чкъоьраца. Ӏа къаьста гуттара а дацаре температурашца а, луьра шелонашца а. Аьхке дийнахь йекхна, йовха, алссама июлехь. Вегетацин мур 180 де гергга ду. Климатан амалийн сипатех йу йокъаллаш. Аьхка хуьлу йочанаш латта худа а ца кхуьу, хӀунда аьлчи лакхара хӀаваан температураш уьш чехка Ӏаьнаре йоху. Махкахь йочанаш цхьабосса ца хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Илекан кӀоштан нах беха меттигаш
Сан Хуан Тетелсинго (Тепекоакуилко де Трухано)
Сан Хуан Тетелсинго — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Тучапи (Дуб над Моравоу)
Тучапи  (Tučapy) — Чехин Оломоуц мехкан кӀоштара эвла.
Сан Хуан Тетелсинго (Тепекоакуилко де Трухано)
Географи
Сан Хуан Тетелсинго лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Тучапи (Дуб над Моравоу)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Сан Хуан Тетелсинго (Тепекоакуилко де Трухано)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Тучапи (Дуб над Моравоу)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сан Хуан Тетелсинго (Тепекоакуилко де Трухано)
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
Тучапи (Дуб над Моравоу)
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Сан Хуан Тетелсинго (Тепекоакуилко де Трухано)
Истори
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Нанчитал (Пахапан)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Манастир (Нишка Баня)
Манастир  (Манастир) — Сербин Ниш гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Ниш гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Рубен Ноласко Эрнандез (Селая)
Рубен Ноласко Эрнандез — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Рубен Ноласко Эрнандез лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Текуапа (Чиконтепек)
Текуапа — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Текуапа лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Ашитбаш
Ашитбаш (Ашитбаш) — Российн Федерацин ГӀезалойчоьнан Арскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йу йуккъерачу шораллера бараман континенталан кепара амалан климат, йовхачу аьхкенца а, барамехь шийла Іаьнца а. Уггар бовха бутт июль бу, уггар шийла — январь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 617 стаг (2010).
2010 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий 4, гӀезалой 610.
Билгалдахарш
Категори:Арскан кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Туле (Озулуама де Маскареньяс)
Эль Туле — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
(10571) 1994 LA1
(10571) 1994 LA1 — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Эль Туле (Озулуама де Маскареньяс)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
(10571) 1994 LA1
Истори
ДӀайиллина 1994 шеран 5 июнехь Карл Хердженротер цӀе йолу Ӏилманчо Каталина обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1994 LA1».
Эль Туле (Озулуама де Маскареньяс)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
(10571) 1994 LA1
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Эль Туле (Озулуама де Маскареньяс)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
(12395) Ричнельсон
(12395) Ричнельсон — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1995 шеран 8 февралехь Дэвид Эшер цӀе йолу Ӏилманчо Сайдинг-Спринг обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1995 CD2» саналган.
Ам-Лангле
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:НогӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Алтинтарла (Маден)
Алтинтарла (Altıntarla) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан ЭлаьзигӀ провинцин (ил) Маденан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:ЭлаьзигӀ провинцин нах беха меттигаш
Категори:Маденан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Узлови (Краснознаменскан кӀошт)
Узлови (Узловое) — Российн Федерацин Калининградан областан Краснознаменскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь UTCн дӀахилар +3:00 йу. Кхузара хан Москохан хенал 1 сахьт башха йу, Аьхка Балтикайистера республикашкахь а кхин Финляндехь а, Исраилехь а, Туруойчохь а, Украинехь а, Белоруссехь а йолу хенаца нийса йу. Йукъара Европин хенал +1 сахьт башха йу. Ӏай Йукъара Европин хенал +2 башха йу..
Хьажоргаш
Категори:Калининградан областан Краснознаменскан кӀоштан нах беха меттигаш
Монте-да-Педра
Монте-да-Педра — Португалин Порталегри гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Порталегри кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Погожани
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Малопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Верхние Кунаши
Верхни Кунаши (Пĕчĕк Кăнаш, Верхние Кунаши) — Чувашин Цивильскан кӀоштара эвла.
Поштан индекс — 429920. ОКАТО - 97241824010. Код КЛАДР - 2101600002700.
Налоган органан код - 2137.
Бахархой
Бахархойн дукхалла 55 стаг ( 2010 шо).
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: чувашаш (97,83%).
Хьажоргаш
Категори:Чувашин Цивильскан кӀоштан нах беха меттигаш
Доубравице Ческе Скалице
Доубравице Ческе Скалице (Doubravice u České Skalice) — Чехин Кралове Градец мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Кралове Градец мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Ковалевичи (Лепелан кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Дмитровка (Лукашовкан йуьртан кхеташо)
Дмитровка — Украинин Харьковн областан Близнюкин кӀоштара эвла.
Ковалевичи (Лепелан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш
Дмитровка (Лукашовкан йуьртан кхеташо)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Ковалевичи (Лепелан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Лепелан кӀоштан нах беха меттигаш
Дмитровка (Лукашовкан йуьртан кхеташо)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Ковалевичи (Лепелан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Дмитровка (Лукашовкан йуьртан кхеташо)
Хьажоргаш
Категори:Близнюкин кӀоштан нах беха меттигаш
ЙагӀджилар (Кандира)
ЙагӀджилар (Yağcılar) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Коджаэли провинцин (ил) Кандиранан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Коджаэли провинцин нах беха меттигаш
Категори:Коджаэли провинцин микрокӀошташ
Категори:Кандиранан микрокӀошташ
Категори:Кандиранан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Обереджен (Болцано)
Обереджен — Италин Трентино-Альто-Адидже регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Трентино-Альто-Адидже регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Гигель, Татьяна Анатольевна
Ги́гель Татья́на Анато́льевна (йина 1960 шеран 27 февралехь, Ламанан-Алтайн автономин область Чойн кӀоштара, Уймень эвлахь) — советийн а, российн а экономист, российн пачхьалкхан гӀуллакххо. Федерацин Кхеташонера законашкхолларан ӀедаланРеспублика Алтайн. Федерацин Кхеташонан аграрийн-сурсатийн политикин а, Ӏаламах пайдаэцаран а комитетан декъахо.
Биографи
Гигель Татьяна йина 1960 шеран 27 февралехь Ламанан-Алтайн автономин областан Майман (1980 шарахь дуьйна — Чойн кӀошт) кӀоштара Уймень эвлахь. Белхан гӀуллакх долийра Уйменан Металл лалоран-кечдаран заводан экономистан дешархочун тӀера. 1980 шарахь дуьйна болх бира Каракокшинан хьунпунктан нормировщикан даржехь. 1982 – 1987 шерашкахь дийшира Красноярскехь Сибрехан технологин институтехь, инженер-экономистан говзаллин.
1983 – 2000 шерашкахь белхан норманаш хӀитторан инженер, болх бира, планан-экономикин декъан хьаькам, Каракокшинан долара гӀоьнан бахаман коьрта бухгалтер, Чойн хьуьнан бахаман коьрта бухгалтер. 2000 шеран сентябрера 2006 шо кхаччалц Гигель Татьяна Чойн хьуьнан бахаман коьртехь йара.
Политикин гӀуллакх
2001 шарахь Гигель хаьржира Республика Алтайн Пачхьалкхан Гуламан — Эл Кхурултайн кхоалгӀа кхайкхаман депутат. 2006, 2010, 2014 шерашкахь йухахаьржина республикин парламенте. Пачхьалкхан гуламехь Председателан гӀовсан даржехь йара. Бюджетан а, налогийн политикин а комитетан декъахо хилла.
2014 шеран 30 сентябрехь Гигель Татьяна Республика Алтайн Пачхьалкхан Гуламера Федерацин Кхеташоне векал йахийтира. Российн парламентан лакхара палатехь Аграрийн-сурсатийн политикин а, Ӏаламах пайдаэцаран а комитетан йукъайоьду.
Хьажоргаш
Категори:Российн Федерацин Советан декъашхой (2000 дуьйна) Категори:Сибрехан технологин университетера арахецнарш Категори:Экономисташ Российн Категори:Российн зударий-политикаш
Чорна Церковна
Чорна Церковна — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Петшики
Петшики — Польшин Вармия-Мазурин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Варми-Мазурин воеводаллин нах беха меттигаш
Роккабруна
Роккабруна — Италин Пьемонт регионера коммуна. Лаьтташ йу Кунео провинцехь.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Пьемонт йукъара гӀаланаш
Петерсхаген/Эггерсдорф
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Бранденбург латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Кодарда (Латина)
Кодарда  — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Надеждино (Аургазин кӀошт)
Надеждино — Башкирийчоьнан Аургазин кӀоштара эвла, иза Уршакски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 50 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 453477, код ОКАТО — 80205861003.
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Хьажоргаш
Категори:Башкирийчоьнан Аургазин кӀоштан нах беха меттигаш
Блажейки
Блажейки — Польшин Люблинан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Люблинан воеводаллин нах беха меттигаш
Эль Кармен (Асьентос)
Эль Кармен — Мексикин Агуаскальентес штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Истори
Кху махка испанхой бахкале, кхузахь дехаш дара чичимекийн тайпанаш, 1530-1531 шерашкахь испанхоша долайаьккхина.
1789 шеран 24 апрелехь дуьйна Сакатекас штатан йукъахь йара, 1835 шеран 23 майхь дуьйна Агуаскальентес штатан йукъахь йу
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Агуаскальентес штатан нах беха меттигаш
Янг-Плейс (Нью-Мексико)
Янг-Плейс  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Нью-Мексико штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Янг-Плейс бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Нью-Мексико штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Нью-Мексико штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Римшиненты
Римшиненты (Рымшыненты) — Белоруссин Гроднон областан Сморгонан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Сморгонан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Закулижье
Закулижье (Закулижье) — Российн Федерацин Пскован областан Новоржеван кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Новоржеван кӀоштан нах беха меттигаш
Вальэр (Монтана)
Вальэр  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Монтана штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Монтана штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Санта Элизабета (Торино)
Санта Элизабета — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Бродок (Винницан область)
Бродок — Украинин Винницан областан Гайсин кӀоштара эвла.
Гандацоло (Болонья)
Гандацоло — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Вик-Фезенсак
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЖегӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Нортпорт (Алабама)
Нортпорт  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Алабама штатера гӀала.
Истори
Нортпорт гӀала йиллина  шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Алабама штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Просянка (Харьковн область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Купянскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Тучапи (Табор)
Тучапи  (Tučapy) — Чехин Къилба Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Къилба Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Кастаньяр-де-Ибор
Кастаньяр-де-Ибор — Испанин Касерес провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Рязански (Краснодаран мохк)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Белореченскан кӀоштан нах беха меттигаш
HD66442
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Рубен Родригез, Каха ла Ресибидора (Селая)
Рубен Родригез, Каха ла Ресибидора — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Рубен Родригез, Каха ла Ресибидора лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Манойлица
Манойлица (Манојлица) — Сербин Ниш гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Ниш гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Кысна
Кысна (Кысна) — Российн Федерацин ГӀезалойчоьнан Арскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йу йуккъерачу шораллера бараман континенталан кепара амалан климат, йовхачу аьхкенца а, барамехь шийла Іаьнца а. Уггар бовха бутт июль бу, уггар шийла — январь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 151 стаг (2010 ).
2010 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: гӀезалой 152.
Билгалдахарш
Категори:Арскан кӀоштан нах беха меттигаш
(12396) Amyphillips
(12396) Amyphillips — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1995 шеран 24 февралехь Карл Хердженротер цӀе йолу Ӏилманчо Каталина обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1995 DL1» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Шивилиглер
Шивилиглер (Шивилиглер) — Российн Федерацин Туван Бай-Тайган кожуунан йукъайогӀу эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Бай-Тайган кожуунан нах беха меттигаш
Сарайджик (Синджан)
Сарайджик (Saraycık) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Анкара провинцин (ил) Синджанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Анкара провинцин микрокӀошташ
Категори:Синджанан микрокӀошташ
Категори:Синджанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Мали Кизели
Мали Кизели (Малые Кизели) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Большой Соснован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Малхбузера догӀучу хӀаваийн массийн новкъахь долчу Басеги дукъо, массо Урало санна, лекха дацахь а, дикка сацадо Атлантикин хӀаваъ малхбалехьа даржарах. Мехкан климататан амалехь континенталла йу, цуьнан бахьна дукха хьолахь бӀаьста догӀу арктикин хӀаваъ ду. Каран хӀордан шийла мох къаьста кӀезиг тӀаналлийца, Атлантикин хӀаваан массаш, бӀостанехьа, тӀуналла дукха йолуш ду (700—800 мм шарахь гергга). Махкахь дикка йовха аьхке йу, цхьадолчу шерашкахь уггар шийла бутт февраль хуьлу. Ах йочанаш ло кепара хуьлу. ДогӀанаш дукхахдерг сентябрехь а, июнехь а хуьлу, малхбузен басешкахь алсама дакъа — августехь хуьлу. Минимум йочанаш йогӀу февралехь а, декабрехь а. Аьхка лаьмнашкахь стигал къекъаш догӀанаш оьху. Мехкан амалехь йу сих-сиха хуьлу аьхкенан дохк, уьш наггахь масех дийнахь лаьтта.
Добра (Хунедоара)
Добра — Румынин Хунедоара жудецан коммунера эвла.
Мали Кизели
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Большой Соснован кӀоштан нах беха меттигаш
Добра (Хунедоара)
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Хунедоара жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Пешково (Переславлан кӀошт)
Пешково (Пешково) — Российн Федерацин Ярославлан областан Переславлан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Переславлан кӀоштан нах беха меттигаш
Амель (НогӀ)
Амель — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — НогӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:НогӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
(10572) Kominejo
Истори
ДӀайиллина 1994 шеран 8 ноябрендә С. Отомо цӀе йолу Ӏилманчо Такане обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1994 VO7».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Калеман
Калеман (Калеман) — Российн Федерацин Удмуртин Кезан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь йу Самарин хан лелаш. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябряхь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла ю 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Кезан кӀоштан нах беха меттигаш
Димитровски (Илекан кӀошт)
Димитровский (Димитровский) — Российн Федерацин Оренбурган областан Илекан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, йовха, бекъа мехашца, шийлачу Ӏаьнца, дика лаьттачу луон чкъоьраца. Ӏа къаьста гуттара а дацаре температурашца а, луьра шелонашца а. Аьхке дийнахь йекхна, йовха, алссама июлехь. Вегетацин мур 180 де гергга ду. Климатан амалийн сипатех йу йокъаллаш. Аьхка хуьлу йочанаш латта худа а ца кхуьу, хӀунда аьлчи лакхара хӀаваан температураш уьш чехка Ӏаьнаре йоху. Махкахь йочанаш цхьабосса ца хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Илекан кӀоштан нах беха меттигаш
Йумаджик (Аздавай)
Йумаджик (Yumacık) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Кастамону провинцин (ил) Аздавайн кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Кастамону провинцин нах беха меттигаш
Категори:Аздавайн кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Йусуфча (Кандира)
Йусуфча (Yusufça) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Коджаэли провинцин (ил) Кандиранан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Коджаэли провинцин нах беха меттигаш
Категори:Коджаэли провинцин микрокӀошташ
Категори:Кандиранан микрокӀошташ
Категори:Кандиранан кӀоштан нах беха меттигаш
Блажек
Блажек — Польшин Люблинан воеводаллин  гминера эвла.
Йусуфча (Кандира)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Блажек
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Прухенки
Прухенки — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Роккаверано
Роккаверано — Италин Пьемонт регионера коммуна. Лаьтташ йу Асти провинцехь.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Пьемонт йукъара гӀаланаш
Чосаки-Домб
Чосаки-Домб — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Сазоны (Белорусси)
Сазоны (Сазоны) — Белоруссин Гроднон областан Сморгонан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш Категори:Сморгонан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
ГаланчӀожан диалект
ГаланчӀо́жан диалект (галайн-чIожан диалект) — вайнехан меттан кластеран нах ген нах-дегӀастанан меттанийн диалект йу. гӀалгӀайн, нохчийн меттанашна йуккъера меттигехь йу иза, и бахьанехь талламхой-лингвистийн белхашкахь дукха хьолахь шинне а къоман диалект сана лелайора. Диалект лелориш йуккъера бӀаьшерашкара схьа нах къаьмнаш а, ломан, Ӏовхойн, кистийн, маьлхийн, нашхойн, орстхойн, тӀерлойн, ялхоройн йукъараллаш йу. Таханалерачу дийнахь диалект лелочеран дукхахадолу дакъа дӀа а ца къасталушйолу этнически компонент йу гӀалгашна, а иштта нохчашна а йукъахь.
Йаржаран истори
ГаланчӀожан диалект лелочеран Даймохк бара ломан Нохчийчоь а, ГӀалгӀайчоь а (мехкаш Лам-Аьккха, Маьлхиста, Нашха, Орстхой-Мохк кхин берш а), ткъа иштта Ӏовх ДегӀастанера. XIX бӀаьшерашкахь Кавказан тӀамехь галанчӀожан диалект лелочеран доккхахадолу дакъа халлакадинера, ткъа тӀом чекъбаьлчи бисинчарах доккхахадолу дакъано дӀатесира шайн дайбаьхна кӀошташ ХӀункара махка а, кхечу мехкашка а дӀакхелхина, диалект лелоран цигахь хилла истори йевзаш йац (дуккха а эмигранташ бухабирзира Росси XIX бӀаьшеран 70-гӀачу шерашкахь). XX бӀаьшерашкахь, кхечу вайнахашца цхьаьна, галанчӀожан диалект лелочара интеграци хилира социалистийн йукъаралле ССРС, депортаци а йира Кхазакхстане (1944 ш., «Хьозийн кхоьш» цӀе йолу операци). 1957 шарахь дукхаха болу вайнехан бахархой цӀабирзира Даймахка, ткъа алссам галанчӀожан диалет лелочеран аьтту ца хилира шайн ломан кӀошташка охьаховша, хӀунда аьлчи уьш бахархошна къевлина хилира баха ховша. Иза бахьанехь диалект лелочеран доккхаха долу дакъа ломан кӀажошкара ийна йарташка охьахевшира, цхацца халонаш хилира ДегӀастане йухабоьрзучеран а. Тахана галанчӀожан диалект лелориш охьаховшийна Нохчийчоьнан, ГӀалгӀайчоьнан, ДегӀастанан тайп-тайпана кӀошташкахь, ткъа кисташ — Гуьржехьарчу Панкисин Ӏинехь, диалект лелоран хаамаш чӀогӀа кӀезга бу.
Классификаци
ГӀалгӀайн маттан йукъахь. Ломан Нохчийчоьнан а, ГӀалгӀайчоьнан а гергара диалектийн тобанаш Ӏаморан хьалхарчу муьрехь талламчаша цхьанатуьйхира уьш «галанчӀожан диалект» цӀе туьллуш, гӀалгӀайн меттана йукъа классификации йеш. Дуьххьара гӀарайаьккхина и ойла шен «ГӀалгӀайн оьздангалин хьалхера (Из культурного прошлого ингушей)» цӀе йолчу балхатӀехь (1930) российн а, советийн моттӀаморхочо, кавказӀаморхочо, историко, этнографо, фил.1.д., профессоро А. Н. Генкос. ГаланчӀожан диалектан иштта йолу классификаци лелайора советийн лингвист-кавказӀаморхочо, фонолого, социолингвисто, фил.1.д., профессоро Н. Ф. Яковлевс, шен талламаш «Кавказан меттанаш а, къаьмнаш а (Языки и народы Кавказа)» (1930) цӀе йолчу балхатӀехь зорбатоьхна волчу.
Нохчийн маттан йукъахь. Нохчийн советийн а, российн а кавказӀаморхо, фил.1.д., профессор, сийлахь академик НР ӀА Ю. Д. Дешериевс шен «Нах меттанийн дустаран-историн грамматика…» (1963) цӀе йолчу балхатӀехь дуьххьара гӀарайаьккхира галанчӀожан диалект гӀалгӀайн хиларах йолу шеко, цо иза нохчийн маттана йукъахь классификаци йира. Цунна тӀеххье галанчӀожан диалект нохчийн маттана йукъахь классификаци йан буьйлабелира кхин талламчаш а: И. А. Арсаханов (1969), Д. С. Имнайшвили (1977), Т. И. Дешериева (1998).
Йуккъера меттиг. Ю. Д. Дешериевс галанчӀожан диалект нохчийн маттара йу бахахь а, цо хила тардолийтара оцу диалектан нохчийн а, гӀалгӀайн меттанашна йуккъера меттиг: «Исторехь аьккийн а, галанчӀожан а диалекташ йуккъера меттиг латтайора акъарера нохчийн а, гӀалгӀайн а диалекташна йукъахь. Цуьндела аьккхийн а, галанчӀожан а диалектехь меттан хоттамаш бу, нохчийн, — цхьана агӀора, — гӀалгӀай вукха агӀора». Оцу хьокъехь болчу таханлерачу цхьана «Кавказан меттанийн атлас» (2006) цӀе йолчу балхатӀехь российн лингвистан, Р1А МоттӀаморан институтан лакхара Ӏилм.белх. Ю. Б. Коряковс, галанчӀожан диалектах «галанчӀожан диалект» олу, иза нохчийн а, гӀалгӀайн а йуккъерчу мете а хоттайо.
Диалетийн лиеран цхьатерра аматаш
ГаланчӀожан диалектийн лиераш къаьстина башхаллаш йолуш ду, амма шайолу диалектин специфика билгалйоккхуш цхьанатоьхна йу цхьайолу цхьатерра аматаш. Лам аьккхийн, маьлхийн, нашхойн диалектийн цхьайолу тера аматаш йу:
Хьежориш
Категори:Кавказан къаьмнийн меттанаш Категори:Нах меттанаш Категори:Российн меттанаш Категори:Гуьржийчоьнан меттанаш
Рустико Сан Педро (Леон)
Рустико Сан Педро — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Рустико Сан Педро лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Пиннов (Уккермарк)
Пиннов — Германин Бранденбург латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Бранденбург латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
МагӀе-суьгӀ-Ма
МагӀе-суьгӀ-Ма (Marest-sur-Matz) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Уаза.
Географи
.
HD66522
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
МагӀе-суьгӀ-Ма
Билгалдахарш
Категори:Уаза департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Бритовка (Винницан область)
Бритавка — Украинин Винницан областан Гайсин кӀоштара эвла.
Глаголево
Глаголево (Глаголево) — Российн Федерацин Тулин областан Чернан кӀоштара дӀатесна эвла.