cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ОгӀиак-суьгӀ-ДгӀо
Билгалдахарш
Категори:Ло а, ГагӀонна а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Кваутемок, Эль Хобо (Коскиви)
Географи
Кваутемок, Эль Хобо лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Крутик (Минскан йуьртан меттиг)
Крутик (Крутик) — Российн Федерацин Костромин областан Костромин кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Костромин кӀоштан нах беха меттигаш
Орешни (Курскан область)
Орешни (Орешное) — Российн Федерацин Курскан областан Медвенкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Медвенкан кӀоштан нах беха меттигаш
Элизабет (Миннесота)
Элизабет  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Миннесота штатера гӀала.
Истори
Элизабет гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Миннесота штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Роубишки
Роубишки (Роўбішкі) — Белоруссин Гроднон областан Воронован кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш Категори:Воронован кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Лейк-Рипли (Висконсин)
Лейк-Рипли  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Висконсин штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Лейк-Рипли бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Висконсин штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Висконсин штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Бенасау
Бенасау — Испанин Аликанте провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Аликанте провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Онохино
Онохино (Онохино) — Российн Федерацин Тюменан областан Тюменан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Тюменан кӀоштан нах беха меттигаш
Сарыбие
Сарыбие — Кхазакхстанан Актобен областан Уилан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Актобен областан нах беха меттигаш Категори:Уилан кӀоштан нах беха меттигаш
Прудищи (Тулин область)
Прудищи (Прудищи) — Российн Федерацин Тулин областан Венёван кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Венёван кӀоштан нах беха меттигаш
Айдамирова, Аймани Шамсудиновна
Айдамирова Аймани —  — певица, актриса и Нохчийн Республикин халкъан артист (2002), ГӀалгӀайчоьнан халкъан артист, Российн Федерацин Хьакъдолу артист (2008). Нохчийчоьн Хьакъдолу говзаллин гӀуллакххо (2008), Нохчийчоьнан Хьакъдолу оьздангаллин белхалой. Нохчийн пачхьалкхан филармонмн исбаьхьаллин куьгалхо. Тайпана йу бено.
Биографи
Йина 1965-чу шарахь ТӀехьа-Мартанан кӀоштан СемаӀашкахь. Диъ шо бен хан йацара йоьӀан Дуьххьара вайнехан эшаршка а, иллешка а безам баханчу хенахь. Къаьсттина йоӀа къобалдина дара Айдамирова Мареман аз.
Эшаршка болу безам, хӀуъа дича, дӀа ца болура дагара. Школехь доьшуш йолчу хенахь дакъалоцура исбаьхьаллин кхолламаллехь. Цхьана хенахь дакъалецира Ленинан цӀарах йолчу ДК — хь хиллачу исбаьхьаллин кхолламаллехь. Цигахь 1981 — чу шарахь ойла хилира корматаллин сцени тӀехь болх бан. ХӀетахь Нохч — ГӀалгӀайн филармонин «Илли» тобане дӀакхойкхуш бара корматалла йолу кегирхой а, мехкарий а. ХӀетахь шен йишица Маликица (хӀинца вайца йац Малика) еара шаьшинна говзалла гайта филармони. ЧӀогӀа реза хилла тӀеийцира Малика а, Аймани а «Илли» тобано. Иштта кхоллаелира церан эшарш.
Цул тӀаьхьа Эдисултанов ШитӀа вовшахтоьхначу «Самукъане сахьт» цӀе йолчу эстрадни тобана йукъа еара Аймани. Оцу тобанехь болх бира Айдамирова Айманис дукха шерашкахь, дукха концерташкахь дакъа лоцура цо. Цуьнан хаза аз дезаделира вайн халкъана. Цул тӀаьхьа вовшахтуьйхира «ЖовхӀар» цӀе йолу мехкарийн тоба халкъан артисто Айдамирова Айманис.
Цуьнан репертуарехь дуккха ю нохчийн халкъан фольклорни эшарш, иштта: «Ламанаш», «Сан Даймохк», «ЙоӀур ю нохчийчу машаран бӀаьсте», амма халкъо концертехь сих — сиха дехарш до хьлхалерчу Темирбулатова Сиржанан дешнаш тӀехь язъйина «ХӀай нена дашо малх» цӀе йолу йиш лакхийтор доьхуш.
Вайн нохчийн поэтан дешнаш тӀехь язъийна ша мукъамаш баьхна эшарш ю Аймани. ХӀинца шен корматалла лакхайокхуш къахьоьгуш схьайоӀу Айдамирова Аймани.
Хьажоргаш
Категори:Российн Федерацин Хьакъдолу артисташ Категори:«Нохчийн Республикин дуьхьа хьуьнарш гайтарна» мидал йелларш Категори:ГӀалгӀайчоьнан Халкъан артисташ Категори:Нохчийн Республикин Халкъан артисташ Категори:Нохчийчоьн Хьакъдолу говзаллин гӀуллакххо Категори:Нохчийчоьнан Хьакъдолу оьздангаллин белхалой Категори:Нохчийчоьнан артисташ
Пьеве
Пьеве — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Корсика регионехь. Коммунан департамент — Лакха Корсика.
Эбрайхсдорф
Эбрайхсдорф — Австрин Лаха Австри федералан латтана йукъара коммуна. Баден гуонан йукъайогӀу.
Пьеве
Географи
.
Эбрайхсдорф
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Пьеве
Билгалдахарш
Категори:Лакха Корсика департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Эбрайхсдорф
Хьажоргаш
Категори:Лаха Австри латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
ХӀанмагӀара (ХӀилван)
ХӀанмагӀара (Hanmağara) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Шанлиурфа провинцин (ил) ХӀилваннан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Шанлиурфа провинцин нах беха меттигаш
Категори:Шанлиурфа провинцин микрокӀошташ
Категори:ХӀилванан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Баратовка (Софиевкан йуьртан йукъаралла)
Баратовка — Украинин Николаевн областан Баштанкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Баштанкан кӀоштан нах беха меттигаш
Видровац
Видровац (Видровац) — Сербин Бор гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Бор гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Новомайково
Новомайково (Новомайково) — Российн Федерацин Москохан областан Раменскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Хьажоргаш
Категори:Раменскан кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 7578
NGC 7578 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
7578 7578
Студенець-при-Кртини
Студенець-при-Кртини — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Тропесу
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Авейру кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Чалли (Гуьроймак)
Чалли (Çallı) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Битлис провинцин (ил) Гуьроймакан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Битлис провинцин нах беха меттигаш
Категори:Гуьроймакан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Никольски (Заветнин кӀошт)
Никольски (Никольский) — Российн Федерацин Ростовн областан Заветнин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Заветнин кӀоштан нах беха меттигаш
Чанкета (Кьети)
Чанкета — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
(4615) Zinner
(4615) Zinner — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1923 шеран 13 сентябрехь Карл Райнмут цӀе йолу Ӏилманчо Хайдельберг обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «A923 RH».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Гармони (Вернон, Висконсин)
Гармони — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Висконсин штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Кубай
Кубай (Кубай) — Свердловскан областан Ирбитан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Гармони (Вернон, Висконсин)
Хьажоргаш
Категори:Висконсин штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Кубай
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: хууш дац.
Кизилюртан кӀошт
Кизилюртан кӀошт — Российн Федерацин ДегӀастанара муниципалан кхоллам.
Билгалдахарш
Категори:ДегӀаста Категори:Российн кӀошташ
Мис (Тренто)
Мис — Италин Трентино-Альто-Адидже регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Трентино-Альто-Адидже регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Отвинь
Отвинь — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Ло а, ГагӀонна а.
Географи
.
Симада (Азербайджан)
Билгалдахарш
Категори:Саатлин кӀоштан нах беха меттигаш
Партизански (Солонешнин кӀошт)
Партизански (Партизанский) — Российн Федерацин Алтайн мехкан Солонешнин кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера а, чӀогӀа континенталан а йу, кхоллало Атлантикера, Арктикера, Малхбален Сибрехара, Йуккъерчу Азера сих-сиха хийца а луш кхочучу хӀаваан массаш бахьнехь. Маршах кӀезиг йолуш хенан хӀоттам хилар бахьнехь алссама маьлхан радиации кхачайо кхуза. Малх лепаран дохаллин йуккъера барам 2000—2300 сахьт шарахь бу, цхьаьнатоьхна радиацин барам кхочу 4500-4800 МДж/м2 шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Солонешнин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Лос Чотес (Озулуама де Маскареньяс)
Лос Чотес — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лос Чотес лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Валььерано Басо (Асти)
Валььерано Басо — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Салино (Ла Специя)
Салино — Италин Лигурия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лигурия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Эль Позорон (Омеалка)
Эль Позорон — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Позорон лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Гуьлкент (ХӀасса)
Гуьлкент (Gülkent) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан ХӀатай провинцин (ил) ХӀассанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:ХӀатай провинцин нах беха меттигаш
Категори:ХӀатай провинцин микрокӀошташ
Категори:ХӀассанан микрокӀошташ
Категори:ХӀассанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Глинско под Гостинем
Глинско под Гостинем (Hlinsko pod Hostýnem) — Чехин Злин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Злин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Зелёни Озеро
Зелёни Озеро (Зелёное Озеро) — Российн Федерацин Байкалдехьара мехкан Тунгокоченан кӀоштара эвла.
Липники-Нови
Липники-Нови — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Зелёни Озеро
Климат
Кхузахь климат луьра, чӀогӀа континенталан йу. Октябрехь дуьйна кхузахь хӀутту лакхара атмосферан Ӏаткъам. Йочанаш кӀезиг хуьлу, ткъа малх лепар кхузахь алсама хуьлу Ялтехь а, Кисловодскехь а чул. Оцу хенахь гӀийла мох а наггахь бен ца хуьлу. Оцу хьолашкахь латтано йойу дукха йовхо атмосферан дӀайалар бахьнехь, цуьнца кхетадо температуран инверсеш а, алссама тӀетаьӀӀа шелонаш латтар. Аьхке кхузахь йовха йу, цхьаццанхьа тӀех йовха йу, ткъа Ӏа шийла ду.
Липники-Нови
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Зелёни Озеро
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Якутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+9.
Липники-Нови
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Зелёни Озеро
Хьажоргаш
Категори:Тунгокоченан кӀоштан нах беха меттигаш
Санта Обдулия (Тьера Бланка)
Санта Обдулия — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Санта Обдулия лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Фенево (Вологдин область)
Фенево (Фенево) — Российн Федерацин Вологдин областан Череповецан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Череповецан кӀоштан нах беха меттигаш
Засожье
Засожье (Засожжа) — Белоруссин Могилёвн областан Мстиславлан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
Категори:Мстиславлан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Эфенум
Эфенум (Oevenum) — Германин Шлезвиг-Гольштейн латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Шлезвиг-Гольштейн латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Глазанова
Глазанова (Глазанова) — Российн Федерацин Архангельскан областан Устьян кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Устьян кӀоштан нах беха меттигаш
Паулинские Горы
Паулинские Горы (Паулинские Горы) — Российн Федерацин Тверан областан Максатихан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Максатихан кӀоштан нах беха меттигаш
Арджешелу
Арджешелу — Румынин Арджеш жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Арджеш жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
МуьрселогӀлу (СейхӀан)
МуьрселогӀлу (Mürseloğlu) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан Адана провинцин (ил) СейхӀанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Адана провинцин нах беха меттигаш
Категори:Адана провинцин микрокӀошташ
Категори:СейхӀанан микрокӀошташ
Категори:СейхӀанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Кампери (Кунео)
Кампери — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
ПьедиггӀиджо
ПьедиггӀиджо — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Корсика регионехь. Коммунан департамент — Лакха Корсика.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха Корсика департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
(4907) Zoser
(4907) Zoser — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1960 шеран 17 октябрехь К. Й. ван Хоутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс цӀе йолу Ӏилманчо Паломар обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «7618 P-L».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Бенехама
Бенехама — Испанин Аликанте провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Аликанте провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
NGC 7579
NGC 7579 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
7579 7579
Эбс (Тироль)
Эбс  — Австрин Тироль федералан латтана йукъара коммуна. Куфштайн гуонан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Тироль латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ремезово (Белорусси)
Ремезово (Рэмезава) — Белоруссин Гроднон областан Воронован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Кострони
Кострони (Кострони) — Российн Федерацин Новгородан областан Батецкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Батецкан кӀоштан нах беха меттигаш
Ведерница (Нижни Новгородан область)
Ведерница (Ведерница) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Сокольскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 159 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Нижни Новгородан областан Сокольскан кӀоштан нах беха меттигаш
Новинки (Код ОКТМО 34616428251)
Новинки (Новинки) — Российн Федерацин Костромин областан Красносельскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Костромин областан Красносельскан кӀоштан нах беха меттигаш
Бакшаровка
Бакшаровка — Украинин Харьковн областан Лозовин кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Лозовин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Осинови (Медвенкан кӀошт)
Осинови (Осиновый) — Российн Федерацин Курскан областан Медвенкан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Медвенкан кӀоштан нах беха меттигаш
Баратовка (Гороховскан йуьртан йукъаралла)
Баратовка — Украинин Николаевн областан Баштанкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Баштанкан кӀоштан нах беха меттигаш
Лейк-Томагок (бахархой лерина меттиг, Висконсин)
Лейк-Томагок  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Висконсин штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Солтанабад (Саатлин кӀошт)
Солтанабад (Soltanabad) — Азербайджанан Саатлин кӀоштара эвла.
Лейк-Томагок (бахархой лерина меттиг, Висконсин)
Географи
Лейк-Томагок бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
Солтанабад (Саатлин кӀошт)
Билгалдахарш
Категори:Саатлин кӀоштан нах беха меттигаш
Лейк-Томагок (бахархой лерина меттиг, Висконсин)
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Студенице
Студенице — Словенин йукъараллера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Чайараси (Гуьроймак)
Чайараси (Çayarası) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Битлис провинцин (ил) Гуьроймакан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Битлис провинцин нах беха меттигаш
Категори:Гуьроймакан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Шустово (Брянскан область)
Шустово (Шустово) — Российн Федерацин Брянскан областан Жирятинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Жирятинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
ХӀайрат (ХӀилван)
ХӀайрат (Hayrat) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Шанлиурфа провинцин (ил) ХӀилваннан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Шанлиурфа провинцин нах беха меттигаш
Категори:Шанлиурфа провинцин микрокӀошташ
Категори:ХӀилванан микрокӀошташ
Категори:ХӀилванан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Трофа (Агеда)
Трофа  — Португалин Авейру гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Авейру кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Мали Ермучаш
Мали Ермучаш (Малый Ермучаш) — Российн Федерацин Марий Элан Килемарин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь бараме континенталан климат йу. Ӏа кхузахь дикка деха а, ло долуш а ду, ткъа аьхке — дикка йовха йу. Мехкан Ӏаткъам бо Атлантикин а, Арктикин а хӀаваан массаш. Ӏаьна заманахь кхузахь цӀеххьана температураш оьгу, ткъа гурахь а, бӀаьста а сих-сиха гӀура хуьлу. ХӀаваан температуран шеран йуккъера барам республикин малхбалехь Цельсин ноль градусал сов хуьлу, ткъа къилба-малхбузехь кхаа градусе кхочу. Уггар шийла бутт — январь, ткъа уггар бовха — июль бу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Килемарин кӀоштан нах беха меттигаш
Влаоле
Влаоле (Влаоле) — Сербин Бор гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Бор гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Отфаж-ла-ТугӀ
Отфаж-ла-ТугӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Ло а, ГагӀонна а.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Ло а, ГагӀонна а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Ошкукова
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Тюменан кӀоштан нах беха меттигаш
Сарыбулак (Бурабайн кӀошт)
Сарыбулак — Кхазакхстанан Акмолан областан Бурабайн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Акмолан областан нах беха меттигаш Категори:Бурабайн кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 7580
NGC 7580 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
7580 7580
ГӀизларан кӀошт
ГӀизларан кӀошт — Российн Федерацин ДегӀастанан муниципалан кхоллам.
Административан центр — ГӀизлар (кӀоштан йукъайогӀуш йац).
Гармони (Прайс, Висконсин)
Гармони — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Висконсин штатера гӀала (town).
ГӀизларан кӀошт
Билгалдахарш
Категори:ДегӀаста Категори:Российн кӀошташ
Гармони (Прайс, Висконсин)
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Висконсин штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Новомарьинка (Москохан область)
Новомарьинка (Новомарьинка) — Российн Федерацин Москохан областан Раменскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Раменскан кӀоштан нах беха меттигаш
Чанкино (Кьети)
Чанкино — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Элизиан (Миннесота)
Элизиан  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Миннесота штатера гӀала.
Чанкино (Кьети)
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Элизиан (Миннесота)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Миннесота штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Мисано (Дженова)
Мисано — Италин Лигурия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лигурия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Крюк (Свердловскан область)
Крюк (Крюк) — Свердловскан областан Шалян гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Билгалдахарш
Категори:Шалян гӀалин гуо нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
(677) Алтье
(677) Алтье  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1909 шеран 18 январехь Август Копфф цӀе йолу Ӏилманчо Хайдельберг обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1909 FR».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Липники-Стари
Липники-Стари — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Гуьлпинар (ХӀасса)
Гуьлпинар (Gülpınar) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан ХӀатай провинцин (ил) ХӀассанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
ПьедикогӀте-ди-Гаджо
ПьедикогӀте-ди-Гаджо — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Корсика регионехь. Коммунан департамент — Лакха Корсика.
Гуьлпинар (ХӀасса)
Хьажоргаш
Категори:ХӀатай провинцин нах беха меттигаш
ПьедикогӀте-ди-Гаджо
Географи
.
Гуьлпинар (ХӀасса)
Хьажоргаш
Категори:ХӀатай провинцин микрокӀошташ
ПьедикогӀте-ди-Гаджо
Билгалдахарш
Категори:Лакха Корсика департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Гуьлпинар (ХӀасса)
Хьажоргаш
Категори:ХӀассанан микрокӀошташ
Валья (Латина)
Валья — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лацио регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Перевесы
Перевесы (Перевесы) — Российн Федерацин Тверан областан Максатихан кӀоштара эвла.
Гуьлпинар (ХӀасса)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Перевесы
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Гуьлпинар (ХӀасса)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Перевесы
Хьажоргаш
Категори:Максатихан кӀоштан нах беха меттигаш
Салино (Удине)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Фриули-Венеция-джулия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Первомайски (Солонешнин кӀошт)
Первомайски (Первомайский) — Российн Федерацин Алтайн мехкан Солонешнин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера а, чӀогӀа континенталан а йу, кхоллало Атлантикера, Арктикера, Малхбален Сибрехара, Йуккъерчу Азера сих-сиха хийца а луш кхочучу хӀаваан массаш бахьнехь. Маршах кӀезиг йолуш хенан хӀоттам хилар бахьнехь алссама маьлхан радиации кхачайо кхуза. Малх лепаран дохаллин йуккъера барам 2000—2300 сахьт шарахь бу, цхьаьнатоьхна радиацин барам кхочу 4500-4800 МДж/м2 шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Солонешнин кӀоштан нах беха меттигаш
Пряхино (Тулин область)
Пряхино (Пряхино) — Российн Федерацин Тулин областан Венёван кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Венёван кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Глубоки (Код ОКТМО 11654408131)
Глубоки (Глубокий) — Российн Федерацин Архангельскан областан Устьян кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Устьян кӀоштан нах беха меттигаш
Ивонны
Ивонны (Івоны) — Белоруссин Могилёвн областан Мстиславлан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Мстиславлан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Эферзее
Эферзее (Oeversee) — Германин Шлезвиг-Гольштейн латтана йукъара коммуна.
Новобеляевски
Новобеляевски (Новобеляевский) — Российн Федерацин Ростовн областан Заветнин кӀоштара эвла.
Эферзее
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Шлезвиг-Гольштейн латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Маж
Маж — йуьхьан лахарчу декъан тӀе а, логан хьалхарчу декъан тӀе баьлла чо. Боьршачу стеган организмо тестостерон доккху шолгӀа сте-боьршаллин билгалонах цхьаъ. Маж яла йолало гӀашвока кхуьучу муьрехь.
Эволюцин маьӀна
Маж, мекхаш, гиччош, ойла йича, лелош хилла боьршачу стага конкуренци ойуш, тӀемлоша йуьхь тӀе басарш хьакхар санна, цара тӀехьаьжча ойу статус нахана хьалха. В. Р. Дольника тардолуьйтура, стеган еха месаш (къена павиан-маймалан кхес санна) айа тарло цуьнан статус нахана йукъахь. Ткъа Дарвин Чарльза лорура, маж кхоьллина сте-боьршалла билгала йоккхуш, хӀунда аьлча цуо стаг хазавар бахьнехь.
Ютин университетан биологашна хетарехь боьршачу стагана яла тарлора йуьхь т\е х\ума тоьхча лаза ца вайта. Шайн гипотеза цара теллира экспериментан новкъаца. Цунна лерина талламан зорба туьйхира Organismal Biology журналехь.
Цара дӀатеттира уьйр можан а, хазаллин а йукъара. Маж хетарехь оьшу божаршна йукъара эффектан конкуренцина, хӀунда аьлча мажош йолу божарий хета к хӀучӀогӀа, агрессин, цӀена йаххьаш йаьшначарал лакхара статус йолуш. Кхечу агӀора, историн кхиаран хӀокху заманахь, социалан статусан билгало ша маж йац, цуьнан йохалла а, шоралла а, кеп а йац, ткъа иза цӀена лелор ду, цуо гойту хьал хилар а, и маж йолчуьнан шен гигиена йукъара тӀегӀанехь хилар а, хьирчина мажо гойту мискалла, къоьлла, хӀусам йоцуш хилар, маж яша гӀирс эца таро ца хилар. Иштта ойла йуьту гуонахьарчарна цигаьркан кӀура биллина мажо а. Можан Ӏуналлин тӀегӀане а, хьоле а, куьце а хьаьжжина, маж ерг тӀеоьцу йа киноседа санна, йа хӀусам йоцург санна. Иштта цӀе йолуш арабаьлла йаззам-таллам британин «Индепендент» газетехь. Дукха хьолахь, хьо мажо хӀусам йоцучух тарво, боху Ӏиттарш, гуонахьарчаьргара ца хуьлу, царна оьшуш дац из адӀаала, ткъа иза долу гергарчаьргара, дукхах дерг хьан куьцан сагатдечу зудчуьнгара йа тӀехьийза йоьӀера. Дукхах дерг, маж хиларна а, ца хиларна а йукъараллин хӀусам йоцучуьнан стереотайпа кхолладаран бехк бу МХГӀ. Америкин а, шведийн а Ӏилманчаша цхьаьна талламан гуран чохь хӀусам йоцучу стаге хаьттича, цуо элира: «Нах сан ехачу месашка а хьожий ойла йо, со наркотикех воьзна ву йа тешам боцу стаг ву». Йукъакара Малхбузехь йо дика даран кампанеш хӀусамаш йоцучарна гӀолаца ахча гулдархьама, можмаш а яхйолуьйтуш, «ХӀусам йоцучарна маж яхъялийта!» цӀе а туьллий , наггахь нахана дагадогӀий. Практикера хьехарш, маж муха яхйо, цу тӀе хӀусам йоцучарах тар а ца луш, йаздина гӀарадаьллачу божарийн журналехь Men’s Health. ХӀусам йоцучарах тарво маж кхиаран тӀегӀанах олу «Йен Билан фаза», гӀарайаьлла «Ист-Эндан бахархой» телесериалан персонажан цӀарах. Маж кхиош эхь ца хетийта, хьехар до рузманехь араверавоцу денош харжа, маж кечъян хан а хир йолу.
Ширачу заманахь дуьйна йу — цабезам кхоьллина, можах кхераран фобин кеп, цуотайп-тайпана социалан а, политикин а бехкамаш бина маж кхиорна. Цунна дуьхьала йу — можан агӀо лоцу болам, цуьнан меже йу Маж Маьршаяккхаран Фронт (Beard Liberation Front) шен Лондонехь штаб-квартира а йолуш. Боламан дозалла ду Йоккха Британин арахьара гӀуллакхийн министран дарже вар Кук Робин — маж йолу дуьххьарлера британин министр.
Истори
thumb|справа|255px| Мисархойн маж а, месаш дӀаехкар (сурт [[Архимандрит Никифоран Инжилан энциклопеди|Инжилан энциклопедин) ]] Ширачу Мисран берриг божарша маж йошуш хилла. Маж лелон бакъо хилла пирӀунан (ша дуьненан да вуй хаийтархьама), амма цуьнан маж тӀелатийна хилла. Иза парик санна тӀаргӀанах йа хедийна месех еш хилла, йукъахула дешин тайнаш а дуцуш, чӀингана кӀела хьалайоьхкуш хилла чимчаргӀица. Оцу церемонин можан лора тай-тайпана кепаш, амма уггаре чӀогӀа йаьржинарг хилла йуьххьехь чӀаба а йина дӀасаттийнарг, цициган цӀоганах терра.
Новобеляевски
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Маж
Истори
Кубинин Батистан ражан дуьхьала гӀовттамхой, коьртехь Ф. Кастро а волуш бевзира «барбудос» цӀарца — мажош ерш.
Типажаш муьрашкахула
Можан модин историс гойту социалан факторан билгалабоккху Ӏаткъам магийна мекхийн, можмийн фасонан а, йукъараллин агӀора церан йукъаметтигна а.
Новобеляевски
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Маж
ЯхӀудийн дин
Танахехь жуьгташна цамагадо уьрсаца маж яша: Ма да́ша шайн кортош гуонахьара, ма талхае хьайн можан йисташ.
Яьшна маж сий дар лору (2 Цар.10:4-6, 1 Пар.19:4-6, кхин а). Ткъа тукарца маж ларгар хьарам дина дац.
Ислам
Дукхаха болчу исламан Ӏеламнехан ойланца маж лелор парз дух Ӏора бусалбачунна, ткъа иза яшар ца магийна ду. Бусалбачарна лелийча дика лору буьйна хоъал еха маж. Мекхаш ларгар а, маж йитар а догӀу адаман Ӏаламца (фитра).
Дийцаршкахь, Мухьаммад пайхамаран заманахь мекхаш лелор а, маж яшар а цӀеран гӀуллакх дечеран къасторан башхалла хилла. Ӏеламнаха, маж йошу стаг зударех тарлуш ву боху.
Маж йолу зударий
Зударийн, божарийн санна, тарою маж лело (шурийн екхоашна ракан терапии ечу хенахь андрогенан стероидаш лелаяхь муххале а). Генарчу заманера дуьйна ишттачу зударехь цецбуьйлура. Дукхаха болчу зударша дӀадошу йа бухдоху муьлхха чоьш йуьхь тӀера, ткъа цхьаболчара, нагахь яккхий мажош евллехь, дахаран ахча доккху нахан хьалха АЦШхь йаьржина «Тамашенийн шоу» олучу гастролаш ечу циркашкахь гойтуш маж гойтуш. Йуьхь тӀера еха можан а, зударийн атрибуташ, масала йишлакхархочун лакхара аз, цуьнан куц-кеп гучудоккху кочан а контрасто гаранти ло кхечу циркан аттракционал алсама, цундела иштта зударийн белхан боккха харжам хуьлу, церан сценин гайтаманна дика мах ло.
Бенехусар
Бенехусар — Испанин Аликанте провинцин муниципалитет.
Маж
Маж йолу зударий
Масала ду Пастрана Юлия.
Зударийн йуьхь тӀе хаъал чо баьлчи лелайо эпиляци.
Хьажоргаш
Категори:Йуьхь тӀера месаш Категори:Чо башар Категори:Маж
Глинце (Костомлати под Милешовкоу)
Глинце  (Hlince) — Чехин Устецан мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Устецан мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Белозёрка (Николаевн область)
Белозёрка — Украинин Николаевн областан Витовскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Витовскан кӀоштан нах беха меттигаш
Филимоново (Череповецан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Череповецан кӀоштан нах беха меттигаш
Ремза
Ремза (Рэмзы) — Белоруссин Гроднон областан Воронован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.