cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лединек
Лединек — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Добрево
Добрево — Болгарин Добричин областера эвла. Добричка йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Добричин областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Марьяновка (Борисполан кӀошт)
Марьяновка — Украинин Киеван областан Борисполан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Борисполан кӀоштан нах беха меттигаш
HD209430
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Кляпинская Буда
Кляпинская Буда (Кляпінская Буда) — Белоруссин Гомелан областан Корман кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Корман кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Кызылбай
Кызылбай (Кызылбай) — Российн Федерацин Курганан областан Шатрован кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Шатрован кӀоштан нах беха меттигаш
Казтелонкио (Парма)
Казтелонкио — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Алексеевка (Тяжинскан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа — шийла а, деха а, аьхке — йоца а, йовха а. ГӀоролаш йоцу мур лаьтта 100 дийнахь областан къилбаседехь, 120 де гергга Кузнецкан боьран къилбехь. Къилбаседа дуьненан эхиган барамера асехь лаьттачу Кемеровн областана кхочу дикка дукха маьлхан йовхо шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Тяжинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Кланг
Кланг (кхин хьалхо евзаш хила цӀарца Келанг) — Малайзин Селангор олучу штатера гӀала. бахархойн дукхалла 1 113 851 адам леррана 2010 шарахь.
Билгалдахарш
Категори:Малайзи
Завал (Красноборскан кӀошт)
Завал (Завал) — Российн Федерацин Архангельскан областан Красноборскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Красноборскан кӀоштан нах беха меттигаш
Вогваздино
Вогваздино (Вогваздино) — Коми Республикин Усть-Выман кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (52%), оьрсий (50%).
Илиджабаши (Чифтелер)
Илиджабаши (Ilıcabaşı) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан ЭскишехӀир провинцин (ил) Чифтелернан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:ЭскишехӀир провинцин нах беха меттигаш
Категори:ЭскишехӀир провинцин микрокӀошташ
Категори:Чифтелернан микрокӀошташ
Категори:Чифтелернан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
NGC 4962
NGC 4962 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
4962 4962
Собонч
Собонч — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Кустобе
Кустобе — Кхазакхстанан Костанайн областан Амангельдинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Костанайн областан нах беха меттигаш Категори:Амангельдинан кӀоштан нах беха меттигаш
Нелидовка (Курскан область)
Нелидовка (Нелидовка) — Российн Федерацин Курскан областан Большой Солдатскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Большой Солдатскан кӀоштан нах беха меттигаш
Притыкино (Липецкан область)
Притыкино (Притыкино) — Российн Федерацин Липецкан областан Чаплыгинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Форначете (Пиза)
Форначете — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Неружа (коммуна)
Неружа — Румынин Вранча жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Вранча жудецан коммунаш
ИхӀсанийе (Гейве)
ИхӀсанийе (İhsaniye) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Сакари провинцин (ил) Гейвенан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Калинова (Серадзькан повет)
Калинова  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
ИхӀсанийе (Гейве)
Хьажоргаш
Категори:Сакари провинцин нах беха меттигаш
Калинова (Серадзькан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
ИхӀсанийе (Гейве)
Хьажоргаш
Категори:Сакари провинцин микрокӀошташ
Категори:Гейвенан микрокӀошташ
Категори:Гейвенан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Вест-Блоктон (Алабама)
Вест-Блоктон — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Алабама штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Алабама штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Керим (Дикмен)
Керим (Kerim) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Синоп провинцин (ил) Дикменан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Синоп провинцин нах беха меттигаш
Категори:Дикменан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Козлятево (Ивановн область)
Козлятево (Козлятево) — Российн Федерацин Ивановн областан Юрьевецан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Юрьевецан кӀоштан нах беха меттигаш
Сариджалли
Сариджалли (Sarıcallı) — Азербайджанан Джаьбраилан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Джаьбраилан кӀоштан нах беха меттигаш
Белкино (Семёнован гӀалин гуо)
Белкино (Белкино) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Семёнован гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 3 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Семёнован гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Гринево (Белгородан область)
Гринево (Гринево) — Российн Федерацин Белгородан областан Нови Осколан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Нови Осколан кӀоштан нах беха меттигаш
Пояна (Констанца)
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Констанца жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
ФгӀувиль
ФгӀувиль — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Иль-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Валь-д’Уаз.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Валь-д’Уаз департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Новая Боярщина 1
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
Категори:Быхован кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Марандола (Фрозиноне)
Марандола — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лацио регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Эль Манантиял (Исхуатлансильо)
Эль Манантиял — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Манантиял лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Гроскирххайм
Гроскирххайм — Австрин Каринти федералан латтана йукъара коммуна. Шпитталь-ан-дер-Драу гуонан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Каринти латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Бардински (Кировн область)
Бардински (Бардинская) — Кировн областан Верхнекамскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Верхнекамскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Подольниха
Подольниха (Подольниха) — Российн Федерацин Москохан областан Мытищин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Мытищин кӀоштан нах беха меттигаш
Пржаславице
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Оломоуц мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Ишу (Франци)
Ишу — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Ландаш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Ландаш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Лас Синко Льягас (Леон)
Лас Синко Льягас — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лас Синко Льягас лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
ДогӀуалагоьзлуь (ЭрегӀли)
ДогӀуалагоьзлуь (Doğualagözlü) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кони провинцин (ил) ЭрегӀлинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Категори:ЭрегӀлинан (Кони) микрокӀошташ
Категори:ЭрегӀлинан (Кони) кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Добжинь (Мазовин воеводалла)
Добжинь  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
NGC 4963
NGC 4963 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Хьажа кхин а
4963 4963
Лединиця
Лединиця — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Будинек
Будинек (Budínek) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Вороновски (Усть-Кубинскан кӀошт)
Вороновски (Вороновская) — Российн Федерацин Вологдин областан Усть-Кубинскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Усть-Кубинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Торрубия-де-Сория
Торрубия-де-Сори — Испанин Сори провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Сори провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Фащевка (Антрацитан кӀошт)
Фащевка — Украинин Луганскан областан Антрацитан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Антрацитан кӀоштан нах беха меттигаш
Городни (Рязанан область)
Городни (Городное) — Российн Федерацин Рязанан областан Спасскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Рязанан областан Спасскан кӀоштан нах беха меттигаш
Цимаррон (Канзас)
Цимаррон  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Канзас штатера гӀала.
Истори
Цимаррон гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Канзас штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Бранделери-Кодиволпе-Стонера (Виченца)
Бранделери-Кодиволпе-Стонера  — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Добрин (Добричин область)
Добрин  — Болгарин Добричин областера эвла. Крушари йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Добричин областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Калинув (гмина Бендкув)
Калинув  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
HD209459
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Беклемищево (Орёлан область)
Беклемищево (Беклемищево) — Российн Федерацин Орёлан областан Свердловн кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Орёлан областан Свердловн кӀоштан нах беха меттигаш
Аскала (Кокула)
Аскала — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Хайнихен (Туьринген)
Хайнихен (Hainichen) — Германин Туьринген латтана йукъара коммуна.
Аскала (Кокула)
Географи
Аскала лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Хайнихен (Туьринген)
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Аскала (Кокула)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Хайнихен (Туьринген)
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Туьринген латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Аскала (Кокула)
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Согласие (Воронежан область)
Согласие (Согласие) — Российн Федерацин Воронежан областан Новохопёрскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Натягайловка
Натягайловка — Украинин Киеван областан Борисполан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Борисполан кӀоштан нах беха меттигаш
Казтелонорато (Латина)
Казтелонорато — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лацио регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Колосово (Корман кӀошт)
Колосово (Коласава) — Белоруссин Гомелан областан Корман кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Корман кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Завасевски
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Соколе (гмина Чарне)
Соколе — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Илимбей (Гейве)
Илимбей (İlimbey) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Сакари провинцин (ил) Гейвенан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Сакари провинцин нах беха меттигаш
Категори:Сакари провинцин микрокӀошташ
Категори:Гейвенан микрокӀошташ
Категори:Гейвенан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Дорожкино (Смоленскан область)
Дорожкино (Дорожкино) — Российн Федерацин Смоленскан областан Велижан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Велижан кӀоштан нах беха меттигаш
Шампань-суьгӀ-Уаз
Шампань-суьгӀ-Уаз — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Иль-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Валь-д’Уаз.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Валь-д’Уаз департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Кузалан (Дикмен)
Кузалан (Kuzalan) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Синоп провинцин (ил) Дикменан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Синоп провинцин нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Стрельчиха
Стрельчиха (Стрельчиха) — Российн Федерацин Тверан областан Кимрин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кимрин кӀоштан нах беха меттигаш
Нестурелу (коммуна)
Нестурелу — Румынин Телеорман жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Телеорман жудецан коммунаш
Мултан
Мулта́н (ملتان, Multan, ) — Пакистанан Пенджаб олучу провинцера гӀала. Бахархойн дукхалла 1 550 046 стаг (2012 шо).
Билгалдахарш
Категори:Пакистан
Кустовое
Кустовое — Кхазакхстанан Къилбаседа-Кхазакхстанан областан Кызылжаран кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Кызылжаран кӀоштан нах беха меттигаш
Форначете (Фиренца)
Форначете — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Гросклайн
Гросклайн — Австрин Штири федералан латтана йукъара коммуна. Лайбниц гуонан йукъайогӀу.
Казалис (Ландаш)
Казалис — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Ландаш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Ландаш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
NGC 4964
NGC 4964 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
4964 4964
Вожаёль
Вожаёль (Вожаёль) — Коми Республикин Княжпогостан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (9%), оьрсий (76%), украинаш (8%), белорусаш (10%).
Билгалдахарш
Категори:Княжпогостан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Ключеви (Кемеровн область)
Ключеви (Ключевая) — Российн Федерацин Кемеровн областан Тяжинскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Тяжинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Городок (Чаплыгинан кӀошт)
Городок (Городок) — Российн Федерацин Липецкан областан Чаплыгинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Чаплыгинан кӀоштан нах беха меттигаш
Саьди (эвла)
Саьди (Sədi) — Азербайджанан Джаьбраилан кӀоштара эвла.
Рубцы (Семёнован гӀалин гуо)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 67 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Семёнован гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Новая Боярщина 2
Новая Боярщина 2 (Новая Баяршчына 2) — Белоруссин Могилёвн областан Быхован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
Категори:Быхован кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
HD209475
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Кукуй (Большой Солдатскан кӀошт)
Кукуй (Кукуй) — Российн Федерацин Курскан областан Большой Солдатскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Большой Солдатскан кӀоштан нах беха меттигаш
Кокуево (Ивановн область)
Кокуево (Кокуево) — Российн Федерацин Ивановн областан Юрьевецан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Юрьевецан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Маране (Л'Аквила)
Маране — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ригоманьо (Сьена)
Ригоманьо — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Покровски Гора
Покровски Гора (Покровская Гора) — Российн Федерацин Москохан областан Мытищин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Мытищин кӀоштан нах беха меттигаш
Добки (Мазовин воеводалла)
Добки  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Вест-Джефферсон (Алабама)
Вест-Джефферсон — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Алабама штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Алабама штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Кылман
Кылман (Кылман) — Российн Федерацин Курганан областан Шатрован кӀоштара эвла.
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Шатрован кӀоштан нах беха меттигаш
Пржебози
Пржебози (Přebozy) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Грушни
Грушни (Грушное) — Российн Федерацин Белгородан областан Нови Осколан кӀоштара эвла.
Пржебози
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Грушни
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Нови Осколан кӀоштан нах беха меттигаш
Хайнроде
Хайнроде (Haynrode) — Германин Туьринген латтана йукъара коммуна.
Дураснотла (Тевипанго)
Дураснотла — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Хайнроде
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Дураснотла (Тевипанго)
Географи
Дураснотла лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Хайнроде
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Туьринген латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Дураснотла (Тевипанго)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Лединське Крнице
Лединське Крнице — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Эти (ЭрегӀли)
Эти (Eti) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кони провинцин (ил) ЭрегӀлинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Категори:Кони провинцин микрокӀошташ
Категори:ЭрегӀлинан (Кони) кӀоштан нах беха меттигаш
Калинув (Згерскан повет)
Калинув  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Сольниця
Сольниця — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Лас Таблас (Пурисима дел Ринкон)
Лас Таблас — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лас Таблас лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Треваго
Треваго — Испанин Сори провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Сори провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
ШагӀ (Валь-д’Уаз)
ШагӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Иль-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Валь-д’Уаз.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Валь-д’Уаз департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Анжи
«Анжи́» — Россин ХӀинжа-ГӀалара футболан клуб. Кхоьллина 1991 шеран 12 майхь. 2012/13 Российн чемпионатан борзанан совгӀатхо, Российн Кедан 2000/01 а, 2012/2013 а финалист. Российн чемпионатан цӀера матчаш ловзайо Каспийскехь «Анжи-Арена» стадион тӀаьхь. 2019/2020 шарахь ловзуш йу ПФЛ хьалхеяккхарехь («Къилба» зона).
Истори
Футболан клуб «Анжи» кхоьллира 1991 шарахь «Дагнефтепродукт» цхьаьнакхетараллин директоро Магомедов Мохьмад-Султана а, ХӀинжа-ГӀалан берийн футболан ишколан директоро Маркаров Александра. Ша «Анжи» дош — шира гӀумкийн хӀинца ХӀинжа-ГӀала йолчу меттиган цӀе ю.
Дуьххьарчу шарахь «Анжи» командо йаьккхира ДегӀастанан чемпионат, цуьнца Профессионалийн футболан лигехь ловза бакъо йаьккхира. Профессионалийн тӀегӀанера дуьххьарчу шарахь клубо 5-гӀа меттиг йаьккхира шен дивизионехь, ткъа шолгӀачу шарахь, турнир схьайаьккхира. Амма ерриг российн хьалхеяккхарехь хилла хийцамаш бахьнехь хӀинжа-гӀалахой бисира шолгӀачу дивизионехь. Кхин а кхо шо дийзира «Анжин», российн футболан системехь цхьа тӀегӀа хьалаяла. Иза хилира Малофеев Эдуард куьйгаллехь волуш, иза волавелира клубан тренировкаш ян 1996 шарахь, оццу шарахь цуо иза хьалайаьккхина российн хьалхеяккхаран хьалхарчу лиге.
Шо хьалха «Анжин» цӀе 1995/96 шеран Российн Кедан 1/16 тӀегӀанехь гӀараелира. Иза левзира ловзуш йолчу Российн чемпионца — «Аланица», «Анжис» иза турнирера аракхоьссира, тӀетоьхначу хенахь 2:1 жамӀ долуш тола а тоьлла. Кхин цхьа раунд дехьайаьлла, «Анжи» 1/4 тӀегӀанехь ийшира москохан «Динамол».
Лакхара дивизион 2000—2002
Гаджиев Хьаьжин коьртехь командо шайн стадионехь дика ловзар гайтира — цкъа бен ца ийшира уьш цӀахь хьалхарчу шеран мехкан чемпионан дуьхьала — москохан «Спартакан». ТӀаьххьарчул хьалхарчу турехь «Анжи» йара кхоалгӀачу меттигехь, чемпионатан борзанан мидалш къовсуш тӀаьххьарчу матчехь команда ловза езара дуьхьарчу конкурентца — москохан «Торпедоца». ХӀинжа-гӀалахошна тоьара ничья, тӀаьххьарчу минотехь табло тӀаьхь йогура 1:1 чот, амма арбитро куьйга ловзарна пенальти хӀоттийра. . Пенальти чутуьйхира, клубо йаьккхира 4-гӀа меттиг, цуо ловза таро елира УЕФАн Кедехь. Амма кхузахь клубан аьтту ца белира. «Рейнджерсан» куьйгалла реза ца хилира ХӀинжа-ГӀалахь ловза, тӀаккха УЕФАс оцу хьолехь лецира шотландин клубан агӀо. ЖамӀ хилира шинна меттана цхьа матч — нейтралан арахь Варшавехь. Оцу матчехь куьйгаллехь Маркаров Александр волу «Анжи» ийшира чот 0:1 йолуш, ловзар чекхдолуш буьрка чу а тохийтина.
2001 шо клубан чӀогӀа хала хилира. Чемпионатехь гӀуллакхаш дика дӀа ца додара, шо доьдуш команда йитира Гаджиева, иза цхьаьна ханна хийцира Маркаров Александра, ткъа шо чекхдаьккхира украинийн говзанчо Ткаченко Леонида. Оцу шарахь бохам хилира «Анжин» матчехь. 18 августехь хӀинжа-гӀалахоша тӀеоьцура ЦСКА, шолгӀачу декъехь, 75-гӀа минотехь, корташ вовшех кхийтира «Анжин» тӀелатархочун Будунов Будунан а, ЦСКАн голкиперан Перхун Сергейн а. ДегӀастанан командан ловзархочун коьртан хье меттих баьккхина, шо чекхдаллалц йукъара ваьккхира, гӀеххьа иэс дӀа а йаьлла. Эскархойн кевнахо чӀогӀа корта лазийна республикин дарбан цӀийне кхачийра, тӀаьхьа Москоха дӀавигира, 28 августехь, сам ца волуш, кхелхира. Оцу бохамаша боккха Ӏаткъам бира ловзархошна, жамӀ Российн чемпионатехь 13-гӀа меттиг бен ца хилира.
2001 шеран 20 июнехь хилира Российн Кедан финал, «Анжи» левзира москохан «Локомотивца». 90-гӀа минотехь хӀинжа-гӀалахойн капитана Сирхаев Нарвика хьалха йаьккхира команда. 94-гӀа минотехь Джанашия Зазас меттахӀоттийра чот. ТӀетоьхначу хенахь командаш голаш ца туьйхира, пенальтин серехь чӀогӀа хилира москоххой — 4:3.
2002 шарахь командо тӀаьхьарчул хьалхара 15-гӀа меттиг йаьккхира, хьалхарчу дивизионе охьаелира, цу шарахь командехь болх бира кхаа коьрта тренеро (Ткаченко, Маркевич, Гаджиев).
Хьалхара дивизион 2003—2009
ТӀаьхьара 7 шо «Анжис» даьккхира хьалхарчу дивизионехь. ХӀора шарахь аьлча санна клубан хьалха Ӏалашо хӀоттайора тӀегӀанехь хьалаялар, амма церан кхиамийн максимум, — 6-гӀа меттиг. Российн Кедехь клуб иштта башха аьтто болуш ца левзира, йуьхьанцара тӀегӀанашкахь йукъара йолуш. Команда хьалхарчу дивизионе охьайаьллачул тӀаьхьарчу шарахь бен команда ца кхечира ахфиналан тӀегӀане, цигахь иза цӀахь ийшира «Ростовл» — 0:1. Аьтту ца хилира клубан тренераш хийцарх, оцу хенахь командица болх бан кхиира 9 тренер. 2007 шарахь «Анжин» карийра кхаа шере вахвелла тренер. Иза вара къуона говзанча, клубан хилла футболист Тетрадзе Омари, цуо ша лорура Гаджиев Хьаьжис Ӏамийна. Цуьнан куьйгаллийца «Анжи» туьйлира 2009 шеран хьалхарчу дивизионан хьалхеяккхарехь, ворхӀ шо даьллачул тӀаьхьа бакъо йаьккхира премьер-лигехь дакъа лаца.
Дешийн некъ
2010 шеран Российн чемпионатехь дакъа лаца команда кечйира Тетрадзе Омарис, амма хьалхара турехь «Анжи» команда ничья йира 0:0 чоьтаца «Спартак-Нальчикца», тренер цӀеххьана дӀавелира шеен лаамца даржера. Ишттачу хьоле нисъелча, клубо кхайкхира Гаджиев Хьаьжи. Масех матчехь, формалан меттигаш а, кехаташ кечдеш а, командан куьйгалла дира цуьнан хила ловзархочо Акаев Арсена. 6 турехь бен командин официалан куьйгалхо ца хилира Гаджиев. Шо нисделира командан хала, коьрта бахьна дара шина шеран йукъахь нийса ца хӀоттийна клубан хӀоттам. Шеран юккъехь, лазийра «Анжин» атакера коьрта Ӏалашо Голенда Ян, команда йисира тӀелатархой боцуш. ГӀуллакх делира, еххачу хенахь атакехь къуона турсло Гаджибеков Ӏали ловза везачу хьоле. Оцу гӀуллакхаша аьтту ца бира дика ловзарна, команда дерриг шо аьлча санна лаьттира цӀоганехь. Амма тӀаьхьарчу турашкахь аьттонца ловзар бахьнехь, «Анжин» таро хилира шеран жамӀашца хьалаяла дебютантан гӀуо йоцучу 11-гӀа меттиге.