cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Юшковичи (Барановичин кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Лапино (Брянскан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Почепан кӀоштан нах беха меттигаш
Юшковичи (Барановичин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш
Категори:Барановичин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Обершнайдинг
Обершнайдинг — Германин Бавари латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Бавари латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Нови Хотча
Нови Хотча (Новая Хотча) — Российн Федерацин Москохан областан Талдоман кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Талдоман кӀоштан нах беха меттигаш
Вила Распа (Тревизо)
Вила Распа — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Дятлово (Красногородскан кӀошт)
Дятлово (Дятлово) — Российн Федерацин Пскован областан Красногородскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бозкандак (Караман)
Бозкандак (Bozkandak) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Караман провинцин (ил) Караманан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Караман провинцин нах беха меттигаш
Категори:Караманан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Рухотин
Рухотин — Украинин Черновцин областан Хотинан кӀоштара эвла.
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Хотинан кӀоштан нах беха меттигаш
Скочидоловице
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Дунайски (Украина)
Дунайское — Украинин Одессин областан Измаилан кӀоштара эвла.
Вуд-Ривер (Небраска)
Вуд-Ривер  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Небраска штатера гӀала.
Дунайски (Украина)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Вуд-Ривер (Небраска)
Истори
Вуд-Ривер гӀала йиллина  шарахь.
Дунайски (Украина)
Хьажоргаш
Категори:Измаилан кӀоштан нах беха меттигаш
Вуд-Ривер (Небраска)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Небраска штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
(1401) Лавонна
(1401) Лавонна  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1935 шеран 22 октябрехь Эжен Дельпорт цӀе йолу Ӏилманчо Уккел обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1935 UD».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Майски (Коченёван кӀошт)
Майски (Майский) — Российн Федерацин Новосибирскан областан Коченёван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу. Лаьттан гӀоролаш йуьйлало сентябран шолгӀачу декъехь, чекхйовлу май чекхболуш. Шелонан мур лаьтта - 178, йовхонан - 188, гӀур йоцуш – 120 дийнахь. Географин хьоло цуьнан климатан континенталалла алсама лурйо, оццу географин шораллашкахь лаьттачу, амма адаман даха аьтто болчу Европин а, Америкин а кӀошташкахьчул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Горжеяни
Горжеяни (Hořejany) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Любомин (гмина Станиславув)
Любомин  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Беляны (Верхнедвинскан кӀошт)
Беляны (Бяляны) — Белоруссин Витебскан областан Верхнедвинскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Кромвель, Оливер
Кро́мвель О́ливер (Oliver Cromwell; 5 майхь, Хантингдон — 13 сентябрехь, Лондон) — ингалсан пачхьалкхан гӀуллакххо а, баьчча а, индепендентийн тхьамда а, Ингалсан революцин куьйгалхо а, 1643—1650 шерашкахь — парламентан эскаран инарла-лейтенант, 1650—1653 шерашкахь — лорд-инарла, 1653—1658 шерашкахь — Ингалсан, Шотландин, Ирландин лорд-протектор.
Схьавалар
Вина Хантингдонехь — иштта цӀе йолчу графаллин центрехь, хьалдолуш воцучу пуританийн лаьттан ден доьзалехь. Цуьнан да бейлифан (дуьненан суьдхо) декхарш кхочуш деш вара. ЦӀе тиллинера шен жӀар оьллина волчу ден вешин Оливеран цӀарах, церан генара дай схьабевллера Уэльсера, таро хилла, баха хевшинера паччахьан Генрих VIII-гӀачун (1509—1547) урхалла долуш, бахам гулбира килсанийн латтанаш схьадохуш.
Кромвелан ден ден нана Кэтрин йоккхаха йолу йиша йара Кромвель Томасан — 1532—1540 шерашкахь паччахьан Генрих VIII-гӀачун коьрта хьехамчан.
Капорчельи (Фрозиноне)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Беляны (Верхнедвинскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Верхнедвинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Кромвель, Оливер
Схьавалар
1619-1620 шерашкахь Лондонехь Ӏамийра бакъо, амма зуда йалийча, дешар а дитина цуьнца Хантингдоне дӀаваха дийзира. Цуьнан зуда Элизабет Буршир лондонера чо болу цӀоканаш юхкучу махлелорхочун йоккхаха йолу йоӀ. Ловзар динчул тӀаьхьа иза шен латтанаш тӀаьхь массара а санна сквайра-лаьттан ден гӀуллакхаш лелош, бахаман гӀуллакхаш дан волавелира: тӀаргӀа а, бепиг а духкуш, йий а, нехча а йоккхуш. ТӀаьхьа кура роялисташа дагадоуьйту Кромвелан «сийлахь боцу» болх, совгӀат до цунна емалваран цӀе туьллий «Йий доккхург» олий.
1628 шарахь дуьххьара хаьржира Хантингдон гӀалан цӀарахь «Бакъонех петици» тӀе а эцна, йуха сихха Карл I-рачо дӀасахецначу парламенте. 1629 шеран 2 мартехь паччахьо омар дира парламентан гулам сацабе аьлла, Кромвела ла а ца доьгӀна, дийзира провинци цӀа верза. 1630 шеран майхь, Хантингдонехь шен боллу бахам боьхкина, доьзалца кхелхира (Кембриджшир), цигахь дийзира мах луш неха латта лело, боккъал а Керла Ингалсе дӀакхалха ойла йолуш.
ТӀеман карьера. Политикин гӀуллакх
Дукхаха болчу историкашна хетарехь, тӀеман кечам Кромвель Оливеран ца хилла, ткъа XVII бӀешарахь 20-30-гӀа шерашкахь континент тӀехула некъбарах, Ткъе итт шеран тӀамехь дакъалацарх, кхин а хаамаш бу кхоьллина.
Ингалсан гражданийн тӀом болалуш Кромвель капитан даржехь кхузткъа шайн лаамца баьхкинчу дошлойн тобан коьрте хӀоьттира, тардолийта и тоба шен ахчанах кхоллар. Иза билгалйелира 1642 шеран 23 октябрехь парламентан агӀончаш эшначу  Эджхиллера тӀамехь. ТӀаьхьа оцу тобанах хилира гӀарайаьлла «Эчиг агӀонаш болу дошлойн» тоба, шен рогӀехь, цунах хилира цуьнан «Керла кепара эскар».
Жигара дӀахьуш шен тӀеман хийцамаш, Кромвель емаллийца хьежара парламентан эскаран йуьхьанцарчу эскаре: ''«Шун эскар лаьтта дукхах дерг къена, лела а ца лучу лакейшах, кабакхошха, царах тера цхьаьнатоьхначарах. Ткъа мостагӀийн эскарш — элийн кӀентех а, гӀарабевлла къона нахах а. Шуна шайн салтий санна лахарчу нехан майралла, мацца а цкъа, ларалур йу моьтту теша, даг чохь сий, майралла, хӀуъа а дан кийча болчеран майраллийца?»''
1643 шеран бӀаьста Кромвель йухавирзина Малхбален бердистте, цигахь цуо шен лаамца эскаре богӀурш гулбина, кхоьллира 2000 стагах полк. Шен тоба вовшахтухуш цуо хаьржира низам а, дин а долу эпсарш. 1643 шеран 13 майхь Грантемера (Линкольншир) тӀамехь Кромвелан аьтту белира хӀаллакван шозза сов волу мостагӀа, ткъа 1643 шеран 28 июлехь иза туьйлира.
1644 шеран январехь баьхна толамаш бахьнехь Кромвелан Малхбален ассоциацин инарла-лейтенант тӀемлойн цӀе йелира, ткъа оцу шеран июне иза куьйгалла деш вара 3000 ст. волу эскаран Йорк уллехь.
Уггаре чӀогӀа говзалла гайтира Кромвела боккхачу Марстон-Мурера тӀамехь (1644 шо), цуьнан жамӀашца Ингалсан йерриг къилбаседе парламентан Ӏедалан карайахара. Цуьнан эскарша, кхин дӀа а, хийцам боцуш толамаш бехира паччахьан агӀончашкара. Цул сов, Кромвелан аьтту белира эскарехь демократизаци ян: «Шайн лаамца дарж дитар билльца» парламентан берриг декъашхоша охьадехкира шайгара баьччаллаш. Пэрашкара дӀайаьккхира тӀеман ницкъашца баьччалла даран ламастан бакъонаш.
Кхоьллира 22 эзар барамехь «Керла кепара эскар», иза тӀетевжина дара демократин элементашна, лаьттара 11 дошлойн полкех «эчиг агӀонаш болчеран» кепара, керла мажаран тоьпаш йолу 12 гӀашлойн полкех, драгунийн полкех. Цуьнан коьрта баьчча хилира инарла Томас Ферфакс, оцу хенахь дошлойн баьчча вара ша Кромвель Оливер. Эскаран коьрта ницкъ бара йоменех вовшахтуху дошлой, церан низам шайн лаамца омарш кхочушдаран бух тӀехь дара.
Кромвелан эскаро вохийра Карл I тӀаьххьарчу Нейзбера тӀамехь 1645 шеран 14 июнехь. Парламентан пуританийн коалицин тхьамда санна (кхин а бевза «гоьрга кортошберш» йоцца лергина месаш бахьнехь) а, керла кепара эскаран баьчча санна а, Кромвела иэшийра паччахь Карла I, дӀайаьккхира цуьнан ойла абсолютан Ӏедале йолу.
Кромвель даиман а тӀевирззина протестант вара, массара а къобал вина гоьрга кортошболчу пуританийн куьйгалхо вара.
Кромвель Ӏедалехь
Цхьацца бакъонаш шега кхаьчна, Кромвела дӀайаьккхира парламентан лакхара палата, шен тӀеман накъостех-протестантех кхеташо хӀоттийра. Керлачу куьйгалхочуьнца арахийцира омарш: эскарехь дуэль яр, гражданийн махбаран юридически статусех (таж тилларан ламаст доцуш) браков, берриг паччахьан бахам пачхьалкхан хазна чу балар. Амма, Ӏедал шен кара каьчначул тӀаьхьа (керла дарже лорд-протекторе кхаьчна), иза луьра низам хӀотто волавелира, фактехь хӀоттийра шен диктатура (Кромвелан протекторат). мини|справа|255px| Оливер Кромвель («[[s:ru:ВЭ/ВТ/Кромвель, Оливер|Кромвель» йаззам йукъара сурт, «Сытинан тӀеман энциклопеди») ]]
Кромвела къиза охьатаӀийра Ирландин а, Шотландин а гӀовттамаш. 1649 шарахь Кромвелан эскаро дӀалецира Ирланди, кхин тӀе мохк баккхуш къизаллаш а йира. 1652 шарахь парламенто тӀеэцначу «Ирландин хӀоттамах долчу актаца», меттигера латтан дайн доккхаха долу лаьттан дакъа схьа а даьккхина, дӀасадийкъира эпсаршна а, салташна а.
1650 шеран 3 сентябрехь Данбарера тӀамехь хӀаллакдира шозза сов долу шотландин эскар. Нисса цхьа шо даьлчи, 1651 шеран 3 сентябрехь, ингалсхоша Вустеран пенаш кӀелахь Кромвель Оливеран баьччаллийца чеккхенца толам баьккхира шотландхошна тӀаьхь.Мохк бийкъира шийтта тӀеман губернешна, коьрте хӀиттийра шений бенч от ца луш болу инарла-майораш. Йукъадаьккхира коьрта некъаш лардар. ХӀоттийра налогаш гулйаран система. Берриг хийцамна ахча, кӀезиг ца хилла иза, цуо схьадаьккхина эшийначу паччахьан агӀончашкара. Шен урхаллин заманахь Кромвела машар бина Даница, Швецица, Нидерландашца, Францица, Португалица, дӀабаьхьира тӀом Ингалсан шира мостагӀчуьнца — Испаница. 1654 шарахь Кромвелан эскаро толам баьккхира Голландегара — Ингалсан коьрта хӀордан мостагӀчуьнгара. ЖамӀ – Голландин хӀордан тӀиера олалла чекхделира. Оцу толамо Ингалсан роль айира дуьненан политикехь, ладаме Ӏаткъам бира хӀордаца махлелор шордарехь. Протекторатан шерашкахь Испанегара схьайаьккхира Ямайка.
Махкахь низам хӀоьттинчул тӀаьхьа, Кромвела къобал дира керла парламент хилар. 1653 шеран апрелехь 1640 шарахь дуьйна йуха харжаза болчу парламентан декъашхоша барт бира шайн харжар даллалц дан, Кромвела мушкетёрийн тобанца гуламе веана, лаьхкира гулбелларш дешнашца: «Аса кхачор ду шун деса къамелаш». Оцу хенахь дуьйна цуо махкана урхалла дира ша. 1653 шеран июлехь кхоьллина керла йукъараллин палатин декъашхой, хаьржина бацара, ткъа хӀиттийна бара Пачхьалкхан кхеташоно, аьлчи а Кромвела. Амма керла меже йуьззина къера ца хилира, 5 бутт баьллачул тӀаьхьа дӀасахийцира.
1653 шеран 16 декабрехь керла хаьржина парламенто кхайкхийра Кромвель валлалц волу мехкан «лорд-протектор» (ма-дарра: Лакхара турсло), факт хилла паччахьан бакъонаш йолуш. Хьалха лорд-протектор дарж наггахь лора ингалсан паччахьан кӀенташна, цара регентан декхарш кхочуш дора паччахь жима волуш, чӀогӀа цомгуш волуш йа дукха хенахь воцучу хенахь. Кромвелал хьалха тӀаьххьара и дарж лелийнарг хилла Сеймур Эдуард, цуо урхалла дина 1547—1549 шерашкахь жимачу Эдуард VI-гӀачун цӀарах.
1655 шеран октябрехь Амстердамера Лондоне веира гӀараваьлла жуьгтийн гӀуллакххо Манассе бен-Израиль, иза Ингалсе веира петицица, 1290 шарахь паччахьан Эдуарда I-ра Деха когаш долчуьн эдикта лаьхкина шен къоман нах чу бита аьлла. Декабрехь кхайкхина массо а агӀора сецадора бен-Израилан гӀуллакх, тергал ца бора цуьнца боьзна экономикин пайданаш, Кромвела официалан доцуш жуьгтий шайн махка 1656 шарахь дуьйна бита шен Ӏаткъам баллалц.
Валар а, схьаваккхар а
Кромвель цӀеххьана велира 1658 шеран сентябрехь, иза ле валар дахьачу шина лазарх хоршах а, чоьнан уьнах а. Иза веллачул тӀаьхьа лорд-протектор хӀоьттина цуьнан воккхаха волу кӀант Ричард, ткъа ша Оливер дӀавоьллира йукъахь доцу тӀех хӀумнашца. ТӀаккха махкахь болабелира боккъал а болу гӀурт, луъург лелор, низамаш дохор.
Депутаташ, кхерабелла махкахь долчу оцу хьолах, 1659 шеран 25 майхь дӀавала дийзийтара, Ӏарше кхайкхира Карл II-гӀачуьнга, дукха хан йоцуш кхелаца вийначу паччахьан Карла I-чун кӀанте. Керла хаьржинчу Ингалсан парламентан омарца, кхо де даьлчи, паччахь виерна бехке бина беллачул тӀаьхьа байаран кхел ян, Кромвелан дакъа схьадаьккхира Брэдшо Джонан а, Айртон Генрин а дакъанашца цхьаьна. 1661 шеран 30 январехь, Карл I вийна 12 шо кхочуш, бехке болчеран декъий Лондонан урамашкахула дӀадаьхьира Тайбернера тангӀалкх тӀе. Масех сахьтехь нахана хьалха кхезина декъий охьадехира, ткъа кортош 6 метр дехачу хьокханашна тӀе доьхкира Вестминстеран гӀалан уллехь. Тамашийна ду, Кромвелан корта тӀаьхь болу хьокха каггийра мохо 1680-гӀа шераш чекхдовлуш, ткъа корта лачкъийра муха лачкъийна а ца хууш. Ткъа иза лаьттира коллекционерийн а, музейн коллекцешнга йукъахь а 1960 шеран 25 мартехь Кэмбриджан цхьаьна колледжийн часовнехь дӀаболлалц.
Иэс
1776 шарахь АЦШ марша йаккхаран тӀом болуш, америкин тӀеман кеманех дуьххьарлерчарех цхьанна цӀе тиллира «Оливер Кромвель».
XIX бӀешарахь ингалсан лорд-протектор лоручех цхьаъ волчу Ричард Тэнджиса гулйира Кромвелан хӀуманех йоккха коллекци, царна йукъахь йара велчи йаьккхина маска, долара Инжил, цуьнан кхин жайнаш, коша тӀиера йоза, кхин дӀа а. Тэнджи веллачул тӀаьхьа и йерриг раритеташ Лондонан музей дӀа а елла, дӀахӀиттийра Революцин муьран экспонаташна йукъа.
XIX бӀешеран чеккхенгара дуьйна Йоккха Британехь йукъайовла йуьйлайелира Кромвелан иэсаш. Хьалхарниг хӀоттийра Манчестерехь килсан уллехь 1875 шарахь. Паччахь-аьзни Викторис иэс дӀайаккхар тӀедиллира, амма гӀалан Ӏедал реза ца хилира цунна. 1899 шарахь кхин цхьа иэс йуьйгӀира скульптора Х. Торникрофта, иза йогӀар бахьнехь буьрса меттах бевлира ирландхой. XX бӀешарахь йира Кромвелан кхин а ши иэс — Сент-Ивехь (St Ives, Cambridgeshire) а, Уоррингтонехь а. Кромвелан корта дӀабоьллинчехь хӀоттийна иэсан табличка.
Уинстон Черчилль, ша тӀеман-хӀордан министр («адмиралтеяллин хьалхара лорд») волуш, шозза гӀоьртира Кромвелан сийнна тӀеман цхьаьна кеманан цӀе тилла, амма паччахьо Георг VI-гӀачо, ирландхойн керла бунт йаларх ларлуш, ца магийра иштта цӀе тилла.
1945 шеран августехь Гринокехь (Шотланди) динчу британин флотан эскадран минанашлелориг  оццу шарахь цӀе хийцира «Критхо» (Cretan) аьлла, ткъа шолгӀачу 1946 шарахь доьхкира Норвегин, ткъа цигахь цунна «Берген» цӀе тиллира, иза гӀуллакхехь лаьттира 1967 шо кхаччалц.
Кромвелан цӀе йелла шолгӀачу дуьненан тӀеман муьрерачу британин йуккъера крейсеран танкан Mk.VIII «Кромвель» (1942-1945), 1951 шарахь — ингалсан цӀерпоштан цхьа тайп.
Хьажоргаш
Категори:Йоккха Британин революцихой Категори:Ингалсан бӀаьччой Категори:Ингалсан пачхьалкхан гӀуллакххой Категори:Ингалсан урхалчаш Категори:Гоьрга кортош берш Категори:XVII бӀешеран Ингалсан адамаш Категори:Дин бахьнехь хьийзор Категори:Ингалсан парламентан декъашхой (1707 кхачале) Категори:Хоршах белларш Категори:Беллачул тӀаьхьа йиен суьдан процессаш * Категори:Ирландин лорд-сардалаш
Волластон (беттан кратер)
Волластон - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 9,6 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Уильям Хайд Волластон (1766–1828) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Словаки
Слова́ки (Slovensko), официальни цӀе — Слова́кийн Респу́блика (Slovenská republika) — Йуккъера Европера пачхьалкх. Бахархойн дукхалла 2001 шарахь ларарца 5,4 миллион стаг, латта — 48 845 км².
Коьрта гӀала — Братислава. Пачхьалкхан мотт — словакийн.
Географи
Дозанца йолу пачхьалкхаш: къилбаседехьа — Польша, Чехи, къилбехьа — Мажаройчоь, малхбалехьа — Украина, малхбузехьа — Австри.
Билгалдахарш
Категори:Словаки
Чандыри
Чандыри (Чандыри) — Свердловскан областан Тавдан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Билгалдахарш
Категори:Тавдан гӀалин гуо нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Терновой (Милютинскан кӀошт)
Терновой (Терновой) — Российн Федерацин Ростовн областан Милютинскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Милютинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Вотерфорд (Коннектикут)
Вотерфорд  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Коннектикут штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Коннектикут штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Мариенталь (Канзас)
Мариенталь — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Канзас штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Мариенталь бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Канзас штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Канзас штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
HD251095
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Ключевка (Алнашин кӀошт)
Ключевка (Ключевка) — Российн Федерацин Удмуртин Алнашин кӀоштара дӀатесна эвла.
Куйбышеван кӀошт (Ростовн область)
Административан центр — Куйбышево.
Билгалдахарш
Категори:Ростовн область Категори:Российн кӀошташ
Ключевка (Алнашин кӀошт)
Климат
Лаьтта къилбаседа бараман асанехь, Еврази материкан кӀоргенехь, Атлантикин а, Къилбаседа-Шатесна Ӏапказийн хӀордашна генахь. Цундела цуьнан климат барамера континенталан йу дехачу шийлачу Ӏашца, йовхачу аьхкенца, дика къаьстачу шеран заманашца бӀаьста а, гурахь а. Атлантикин Ӏапказ тӀиера кхуза йогӀу йовха хӀаваъ. Аьхка цуо йахьа йочанаш, йовхо лагӀйо, ткъа Ӏай ло дахьа, шелонаш лагӀйо, йовхонаш йахьа.
Хьажоргаш
Категори:Алнашин кӀоштан нах беха меттигаш
Сан Лоренцо (Олбия-Темпио)
Сан Лоренцо — Италин Сардини регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Сардини регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Лендеры (станци)
Лендеры (Лендеры) — Российн Федерацин Карелин Муезерскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Муезерскан кӀоштан нах беха меттигаш
Хмелево (Владимиран область)
Хмелево (Хмелево) — Российн Федерацин Владимиран областан Киржачан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Киржачан кӀоштан нах беха меттигаш
Санта-Гадеа-дель-Сид
Санта-Гадеа-дель-Сид — Испанин Бургос провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Бургос провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Обиньи (Кальвадос)
Обиньи — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Лаха НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Кальвадос.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Кальвадос департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
АгӀабашӀи
АгӀабашӀи (Ağabağı) — Азербайджанан Заьрдабан кӀоштара эвла.
Чет (Белуно)
Чет — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Арсланли (АкдагӀмадени)
Арсланли (Arslanlı) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Йозгат провинцин (ил) АкдагӀмаденин кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Йозгат провинцин нах беха меттигаш
Категори:АкдагӀмаденин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Пилихи
Пилихи — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Михайловка (Краснояран кӀошт)
Михайловка (Михайловка) — Российн Федерацин Самарин областан Краснояран кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 127 адам леррана 2010 шарахь.
Сахьтан аса
Эвла йу Самарин хенан сахьтийн асехь. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябрехь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла йу 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Самарин областан Краснояран кӀоштан нах беха меттигаш
Йаманли (Туфанбейли)
Йаманли (Yamanlı) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан Адана провинцин (ил) Туфанбейлинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Адана провинцин нах беха меттигаш
Категори:Адана провинцин микрокӀошташ
Категори:Туфанбейлинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Садки (Подкарпатан воеводалла)
Садки — Польшин Подкарпатан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подкарпатан воеводаллин нах беха меттигаш
Лиффоль-ле-Пети
Лиффоль-ле-Пети (Liffol-le-Petit) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха МагӀна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха МагӀна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Асет
Асия я Асет
Вецка
Вецка — Румынин Муреш жудецан коммунера эвла.
Монтекалво (Болонья)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Вецка
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
(2354) Лавров
(2354) Лавров  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Вецка
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Муреш жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Монтекалво (Болонья)
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
(2354) Лавров
Истори
ДӀайиллина 1978 шеран 9 августехь Черных Л. И., Черных Н. С. цӀе йолу Ӏилманчо ГӀирма обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1978 PZ3».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Вольта (беттан кратер)
Вольта - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 117,2 км гергга.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1964 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Лаврово (Демянскан кӀошт)
Лаврово (Лаврово) — Российн Федерацин Новгородан областан Демянскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Демянскан кӀоштан нах беха меттигаш
Грлиште
Грлиште (Грлиште) — Сербин Заечар гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Заечар гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Сокирчин
Сокирчин — Украинин Ивано-Франковскан областан Тлумачан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Санто Доминго (Хесус Каранза)
Санто Доминго — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Санто Доминго лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Езупы
Езупы (Езупы) — Российн Федерацин Пскован областан Красногородскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Красногородскан кӀоштан нах беха меттигаш
Гладыши (Смоленскан область)
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Монастырщинан кӀоштан нах беха меттигаш
Кортегаса (Мортагуа)
Кортегаса  — Португалин Визеу гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Визеу кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Оберштауфен
Оберштауфен — Германин Бавари латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Бавари латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Боьлуькйази (Караман)
Боьлуькйази (Bölükyazı) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Караман провинцин (ил) Караманан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Караман провинцин нах беха меттигаш
Категори:Караманан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Окунево (Омскан область)
Окунево (Окунево) — Российн Федерацин Омскан областан Муромцеван кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Муромцеван кӀоштан нах беха меттигаш
Измаил
Измаил — Украинин Одессин областера гӀала. Измаилан кӀоштан административан центр.
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Измаилан кӀоштан нах беха меттигаш
Алтинйапрак (Экиноьзуь)
Алтинйапрак (Altınyaprak) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан КахӀраманмараш провинцин (ил) Экиноьзуьнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:КахӀраманмараш провинцин нах беха меттигаш
Категори:КахӀраманмараш провинцин микрокӀошташ
Категори:Экиноьзуьнан микрокӀошташ
Категори:Экиноьзуьнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Лучански
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Куркинан кӀоштан нах беха меттигаш
Матыковщина
Матыковщина (Матыкаўшчына) — Белоруссин Гроднон областан Ивьенан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш Категори:Ивьенан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Кустово (Мышкинан кӀошт)
Кустово (Кустово) — Российн Федерацин Ярославлан областан Мышкинан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Мышкинан кӀоштан нах беха меттигаш
Любомин (Новодворскан повет)
Любомин  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Рынгач (Черновцин область)
Рынгач — Украинин Черновцин областан Новоселицан кӀоштара эвла.
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Ананьино (Антропован кӀошт)
Ананьино (Ананьино) — Российн Федерацин Костромин областан Антропован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Хьажоргаш
Категори:Антропован кӀоштан нах беха меттигаш
Колония лас Гранхас (Эмилияно Запата)
Колония лас Гранхас — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Колония лас Гранхас лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Новогуслево
Новогуслево (Новогуслево) — Российн Федерацин Москохан областан Талдоман кӀоштара эвла.
ОвиллагӀ
ОвиллагӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Лаха НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Кальвадос.
Новогуслево
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
ОвиллагӀ
Географи
.
Новогуслево
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Талдоман кӀоштан нах беха меттигаш
ОвиллагӀ
Билгалдахарш
Категори:Кальвадос департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Макуилакатл Гранде (Ла Перла)
Макуилакатл Гранде — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Ленински (Почепан кӀошт)
Ленински (Ленинский) — Российн Федерацин Брянскан областан Почепан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Почепан кӀоштан нах беха меттигаш
Санта-Инес (Испани)
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Бургос провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Вила Реджиналдо (Перуджа)
Вила Реджиналдо — Италин Умбрия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Умбрия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Вольтерра (беттан кратер)
Вольтерра - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 55,1 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Вито Вольтерра (1860–1940) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1970 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
HD251143
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Лонжвиль-суьгӀ-ла-Лен
Лонжвиль-суьгӀ-ла-Лен (Longeville-sur-la-Laines) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха МагӀна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха МагӀна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Мартыновкан кӀошт
Мартыновкан кӀошт (Мартыновский муниципальный район) — Российн Федерацин Ростовн областера муниципалан кхоллам.
Административан центр — Большая Мартыновка.
Билгалдахарш
Категори:Ростовн область Категори:Российн кӀошташ
(3660) Лазарев
(3660) Лазарев  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
АллахӀгулубагӀи
Билгалдахарш
Категори:Заьрдабан кӀоштан нах беха меттигаш
Сан Лоренцо (Сасари)
Сан Лоренцо — Италин Сардини регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Скочице (Пржештице)
Скочице  (Skočice) — Чехин Пльзень мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Литература
Категори:Пльзень мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Чета (Империя)
Чета — Италин Лигурия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лигурия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Чапаева (Свердловскан область)
Чапаева (Чапаева) — Свердловскан областан Малышеван гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Горжиковице (Лгенице)
Горжиковице  (Hoříkovice) — Чехин Къилба Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Чапаева (Свердловскан область)
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Горжиковице (Лгенице)
Географи
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Къилба Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Садкова-Гура
Садкова-Гура — Польшин Подкарпатан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подкарпатан воеводаллин нах беха меттигаш
Вудбери (Коннектикут)
Вудбери  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Коннектикут штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Лендеры-1
Лендеры-1 (Лендеры-1) — Российн Федерацин Карелин Муезерскан кӀоштара эвла.