cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хвощеватка
Хьажоргаш
Категори:Рамонан кӀоштан нах беха меттигаш
Маса (Беневенто)
Маса — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Фригон ди Мецо (Виченца)
Фригон ди Мецо — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Бичелдей, Ульяна Павловна
Бичелдей (Опей-оол) Ульяна Павловна (, Ээрбек эвла, Пий-Хеман кӀошт, Тувининийн автономин область) — российн, тувинийн Ӏилманча, теологин доктор, Республика Тыван хьакъдолу белхало.
Биографи
1972 шарахь чекхйаьккхира Кызылан № 2 йолу йуккъера ишкол, ткъа 1979 шарахь чекхйаьккхира Кызылан пачхьалкхан хьехархойн институтан филологин факультет.
Ӏилманан гӀуллакх
1979 - 1995 шерашкахь болхбира Тувинийн Ӏилманан-талламан меттан, литературин, историн институтехь (хӀинца — ТИГПИ) меттан, йозан, дошамийн декъера Ӏилманан белхалочун даржехь. Дакъалецира тувинийн меттан маьӀнан дошам хӀоттош.
2012 шарахь йаздира теологин докторан (Ph.D) Ӏилманан тӀегӀа йаккхархьама диссертаци, тема йара «Тэнгрианалла а, махаяна а: йукъаметтигийн истори». Диссертаци йаздира Монголин пачхьалкхан университетан дин Ӏаморан кафедрехь.
Молыбая Оразалиева
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Бичелдей, Ульяна Павловна
Ӏилманан гӀуллакх
2015 шарахь дуьйна болхбеш ву Тувинийн гуманитарийн а, прикладни а социалан-экономикин талламийн институтехь.
Йукъараллин а, пачхьалкхан а гӀуллакх
Дикка йоккха йу Ульяна Павловнин жигара йукъараллин гӀуллакххочун амалаш гойту исписка:
Молыбая Оразалиева
Хьажоргаш
Категори:Туркестанан областан нах беха меттигаш Категори:Сайраманан кӀоштан нах беха меттигаш
Бичелдей, Ульяна Павловна
Йукъараллин а, пачхьалкхан а гӀуллакх
Ульяна Бичелдей — «Единая Россия» партин декъашхо.
1999 шарахь чекхйаьккхира Российн Федерацин Президент волчура Российн пачхьалкхан гӀуллакхан Академи говзалла «Пачхьалкхан урхалла», специализаци «пачхьалкхан-килсан йукъаметтигаш» йолуш.
2011 - 2015 шерашкахь У. П. Бичелдейс куьйгалла дира Республика Тыван Оьздангаллин тӀаьхьенан объекташ Ӏалашйаран гӀуллакх (историн а, оьздангаллин а иэсаш).
Доьзал
Ульяна Павловна зуда йу тувинийн йукъараллин а, пачхьалкхан а гӀуллакххочун Бичелдей Каадыр-оола Алексеевичан.
Хьост
Бичелдей (Опей-оол) Ульяна Павловна // Библиографин хьажорг. Республика Тыван Алдан-Маадыран цӀарах Къоман музейн — 90 шо: истори а, тахане а (1929—2018 шш.) Кызыл, 2019. С. 123.
Хьажоргаш
Категори:Российн динӀамориш Категори:Тувинийн пачхьалкхан университет чекхйаьккхинарш
Рока Ричарда (Арецо)
Рока Ричарда — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Казчина Нуова ди Кампанья (Милано)
Казчина Нуова ди Кампанья — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Салким (Каваклидере)
Салким (Salkım) — Туркойчоьнан Эгейн регионан МугӀла провинцин (ил) Каваклидеренан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:МугӀла провинцин нах беха меттигаш
Категори:МугӀла провинцин микрокӀошташ
Категори:Каваклидеренан микрокӀошташ
Категори:Каваклидеренан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Паранино
Паранино — Украинин Житомиран областан Новоград-Волынскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Новоград-Волынскан кӀоштан нах беха меттигаш
Ржачице (Ждяр над Сазавоу)
Ржачице  (Račice) — Чехин Высочина мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Высочина мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Тупичино (Костюковичин кӀошт)
Тупичино (Тупічына) — Белоруссин Могилёвн областан Костюковичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
Категори:Костюковичин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Видов
Видов (Vidov) — Чехин Къилба Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Къилба Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Полковничье (Купянскан кӀошт)
Полковничье — Украинин Харьковн областан Велики Бурлукан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Велики Бурлукан кӀоштан нах беха меттигаш
Рекиць (Ботошань)
Рекиць — Румынин Ботошань жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Степановски (Коми Республика)
Степановски (Степановская) — Коми Республикин Усть-Цильман кӀоштара эвла.
Рекиць (Ботошань)
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Ботошань жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Степановски (Коми Республика)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (96%).
Билгалдахарш
Категори:Усть-Цильман кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Калайджик (ИслахӀийе)
Калайджик (Kalaycık) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Газиантеп провинцин (ил) ИслахӀийенан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Газиантеп провинцин нах беха меттигаш
Категори:Газиантеп провинцин микрокӀошташ
Категори:ИслахӀийенан микрокӀошташ
Вестминстер (Колорадо)
Вестминстер  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Колорадо штатера гӀала.
Калайджик (ИслахӀийе)
Хьажоргаш
Категори:ИслахӀийенан кӀоштан нах беха меттигаш
Пруды (Уренан кӀошт)
Пруды (Пруды) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Уренан кӀоштара эвла.
Вестминстер (Колорадо)
Истори
Вестминстер гӀала йиллина  шарахь.
Пруды (Уренан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Калайджик (ИслахӀийе)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Вестминстер (Колорадо)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Калайджик (ИслахӀийе)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Пруды (Уренан кӀошт)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 10 стаг (2010 шо).
Вестминстер (Колорадо)
Хьажоргаш
Категори:Колорадо штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Пруды (Уренан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Уренан кӀоштан нах беха меттигаш
Горка Кизимски
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Харовскан кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 5902
NGC 5902 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
5902 5902
Дом Отдыха Озерки
Дом Отдыха Озерки (Дом Отдыха Озерки) — Российн Федерацин Архангельскан областан Няндоман кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Няндоман кӀоштан нах беха меттигаш
Каратепе (Сарайоьнуь)
Каратепе (Karatepe) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кони провинцин (ил) Сарайоьнуьнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Категори:Кони провинцин микрокӀошташ
Категори:Сарайоьнуьнан микрокӀошташ
Категори:Сарайоьнуьнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Коквилл (Вайоминг)
Коквилл — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Вайоминг штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Хьажоргаш
Категори:Вайоминг штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Лос Поситос, Лос Лобос (Сан Фелипе)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Гуьнейчартар
Гуьнейчартар (Güneyçartar) — Азербайджанан Ходжаваьндан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Ходжаваьндан кӀоштан нах беха меттигаш
Вест-Паско (Вашингтон)
Географи
Вест-Паско бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
КастегӀетс
КастегӀетс — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Къилба-ПигӀенейш регионехь. Коммунан департамент — Лакха ПигӀенейш.
Вест-Паско (Вашингтон)
Хьажоргаш
Категори:Вашингтон штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Вашингтон штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
КастегӀетс
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха ПигӀенейш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Шарапово (Вязьман кӀошт)
Шарапово (Шарапово) — Российн Федерацин Смоленскан областан Вязьман кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Вязьман кӀоштан нах беха меттигаш
Поляновщина
Поляновщина (Поляновщина) — Кировн областан Орлован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: даиман Ӏаш нах бац.
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Орлован кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Сапожокан кӀошт
Сапожокан кӀошт (Сапожковский район) — Рязанан областан муниципалан кӀошт.
Административан центр — Сапожок.
Билгалдахарш
Категори:Рязанан область Категори:Российн кӀошташ
290 км (казарма)
290 км (казарма) (290 км (казарма)) — Российн Федерацин Алтайн мехкан Калманкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера а, чӀогӀа континенталан а йу, кхоллало Атлантикера, Арктикера, Малхбален Сибрехара, Йуккъерчу Азера сих-сиха хийца а луш кхочучу хӀаваан массаш бахьнехь. Маршах кӀезиг йолуш хенан хӀоттам хилар бахьнехь алссама маьлхан радиации кхачайо кхуза. Малх лепаран дохаллин йуккъера барам 2000—2300 сахьт шарахь бу, цхьаьнатоьхна радиацин барам кхочу 4500-4800 МДж/м2 шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Калманкан кӀоштан нах беха меттигаш
Орлик (Белгородан область)
Орлик (Орлик) — Российн Федерацин Белгородан областан Чернянкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Чернянкан кӀоштан нах беха меттигаш
СуьгӀи-ле-Конталь
СуьгӀи-ле-Конталь (Sury-le-Comtal) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — ЛуагӀа.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЛуагӀа департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Орто-Кайырма
Орто-Кайырма — ГӀиргӀазойчоьнан Чуйн областан Панфиловн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Сахьтан аса ю +6:00.
Хьажоргаш
Категори:ГӀиргӀазойчоьнан Панфиловн кӀоштан нах беха меттигаш
Лукина (Тюменан область)
Лукина (Лукина) — Российн Федерацин Тюменан областан Вагайн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Вагайн кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Черногрязка (Урицкан кӀошт)
Черногрязка (Черногрязка) — Российн Федерацин Орёлан областан Урицкан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Орёлан областан Урицкан кӀоштан нах беха меттигаш
Южни (Самойловкан кӀошт)
Южни (Южный) — Российн Федерацин Саратовн областан Самойловкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Самойловкан кӀоштан нах беха меттигаш
HD244698
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Зеньбок
Зеньбок — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Любовидза
Любовидза — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Буфалора-Бетоле (Бреша)
Буфалора-Бетоле — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Таштып (эвла)
Таштып (Таштып) — Российн Федерацин эвла, Хакасин Таштыпан кӀоштан административан центр.
Климат
Кхузахь климат тайп-тайпана йу, бахьна географин хӀоттаман башхаллаш а, рельеф а йу. Климатан башхаллаш кхоллало маьлхан энергин, рельефан, ораматийн, атмосферан циркуляцин Ӏаткъамца. Мелхан радиацин цхьанатоьхна барам Хакасин аренийн декъехь дуккха а сов йу, иза санна шораллехь йолчу Российн малхбузан кӀошташкахьчул. Кхузахь алсама бу бекхна, кӀезиг мархаш йолуш хенан хӀоттам. Эрана олуш дац «маьлхан Хакаси». Боккъала а, кхузахь денош алсама ду Сочехьчул. Йакъон климат хиларан коьрта бахьна лаьмнийн даккъийн Ӏаткъам бу, цара догӀан ӀиндагӀа до (мархаш сехьа ца йовлуьйту). Кхузахь алсама ду къилба-малхбузен мехаш. ЧӀогӀа мехаш бӀаьстенан амалехь ду, дукхахьолахь цара йахьа чан. Къилбаседехьа йиллина хиларо аьтту бо арктикин хӀаваъ чубаийта. Ма-дарра аьлча, Хакасин климат чӀогӀа континенталан амалехь йу, аьхке йовха, Ӏа шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Таштыпан кӀоштан нах беха меттигаш
Паридол
Паридол — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Воля-Плавска
Воля-Плавска — Польшин Подкарпатан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подкарпатан воеводаллин нах беха меттигаш
NGC 5903
NGC 5903 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
5903 5903
Вальдевердеха
Вальдевердеха — Испанин Толедо провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Толедо провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Софулар (Эскипазар)
Софулар (Sofular) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Карабуьк провинцин (ил) Эскипазаран кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Карабуьк провинцин нах беха меттигаш
Категори:Эскипазаран кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Обергуриг
Обергуриг (Obergurig) — Германин Саксони латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Саксони латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Рока Роса (Палермо)
Рока Роса — Италин Сицилия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Сицилия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ненцинг
Ненцинг — Австрин Форарльберг федералан латтана йукъара коммуна. Блуденц гуонан йукъайогӀу.
Маса (Мачерата)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Ненцинг
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Маса (Мачерата)
Литература
Категори:Марке регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ненцинг
Хьажоргаш
Категори:Форарльберг латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Вьенто Фрио (Хенерал Элиодоро Кастильо)
Вьенто Фрио — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Вьенто Фрио лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Майски (Шосткан кӀошт)
Майски — Украинин Сумин областан Шосткан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Шосткан кӀоштан нах беха меттигаш
Гуьнейхирман
Гуьнейхирман (Güneyxırman) — Азербайджанан Ходжаваьндан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Ходжаваьндан кӀоштан нах беха меттигаш
Отроков
Отроков — Украинин Хмельницкан областан Каменец-Подольскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Каменец-Подольскан кӀоштан нах беха меттигаш
Кастийон (Лакха ПигӀенейш)
Кастийон — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Къилба-ПигӀенейш регионехь. Коммунан департамент — Лакха ПигӀенейш.
Географи
.
Инсурхентес Сосиялистас (Папантла)
Инсурхентес Сосиялистас — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Сан Хасинто (Коатепек)
Сан Хасинто — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Подазовка
Подазовка (Подазовка) — Российн Федерацин Курскан областан Золотухинан кӀоштара эвла.
Сан Хасинто (Коатепек)
Географи
Сан Хасинто лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Инсурхентес Сосиялистас (Папантла)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Сан Хасинто (Коатепек)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Мургово
Мургово — Болгарин Кырджалин областера эвла. Кырджали йукъараллин йукъайогӀу.
Подазовка
Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
HD244708
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Подазовка
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
HD244708
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Подазовка
Хьажоргаш
Категори:Золотухинан кӀоштан нах беха меттигаш
Мургово
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Сан Хасинто (Коатепек)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Мургово
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Кырджалин областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
HD244708
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Сан Хасинто (Коатепек)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Фриджери (Сондрио)
Фриджери — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Сан Хасинто (Коатепек)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Фриджери (Сондрио)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Момынай
Момынай — Кхазакхстанан Туркестанан областан Толебийнан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Туркестанан областан нах беха меттигаш Категори:Толебийнан кӀоштан нах беха меттигаш
Подлубы (Житомиран область)
Подлубы — Украинин Житомиран областан Новоград-Волынскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Новоград-Волынскан кӀоштан нах беха меттигаш
ЙенимахӀалле (Каваклидере)
ЙенимахӀалле (Yenimahalle) — Туркойчоьнан Эгейн регионан МугӀла провинцин (ил) Каваклидеренан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:МугӀла провинцин нах беха меттигаш
Категори:МугӀла провинцин микрокӀошташ
Категори:Каваклидеренан микрокӀошташ
Категори:Каваклидеренан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ржачице (Литомержице)
Ржачице  (Račice) — Чехин Устецан мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Устецан мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Савино (Уренан кӀошт)
Савино (Савино) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Уренан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 22 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Чертовицы
Чертовицы (Чертовицы) — Российн Федерацин Воронежан областан Рамонан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Казчина Ова (Торино)
Казчина Ова — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Дровневски
Дровневски (Дровневская) — Российн Федерацин Архангельскан областан Няндоман кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Горка Подсельни
Горка Подсельни (Горка Подсельная) — Российн Федерацин Вологдин областан Харовскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Харовскан кӀоштан нах беха меттигаш
Фроловка (Пролетарскан йуьртан меттиг)
Фроловка (Фралоўка) — Белоруссин Могилёвн областан Костюковичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Костюковичин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Сторожевск
Сторожевск (Сторожевск) — Коми Республикин Корткеросан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Куьрпуьлдоьк
Куьрпуьлдоьк — ГӀиргӀазойчоьнан Чуйн областан Панфиловн кӀоштара эвла.
NGC 5904
NGC 5904 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Куьрпуьлдоьк
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сторожевск
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (83%), оьрсий (15%).
Билгалдахарш
Категори:Корткеросан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
NGC 5904
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
5904 5904
Попельни (Харьковн область)
Попельни — Украинин Харьковн областан Велики Бурлукан кӀоштара эвла.
Куьрпуьлдоьк
Хьажоргаш
Категори:ГӀиргӀазойчоьнан Панфиловн кӀоштан нах беха меттигаш
Кале (ИслахӀийе)
Кале (Kale) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Газиантеп провинцин (ил) ИслахӀийенан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Попельни (Харьковн область)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Кале (ИслахӀийе)
Хьажоргаш
Категори:Газиантеп провинцин нах беха меттигаш
Попельни (Харьковн область)
Хьажоргаш
Категори:Велики Бурлукан кӀоштан нах беха меттигаш
Кале (ИслахӀийе)
Хьажоргаш
Категори:Газиантеп провинцин микрокӀошташ
Категори:ИслахӀийенан микрокӀошташ
Категори:ИслахӀийенан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Видовице
Видовице (Vidovice) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
ТагӀантез (ЛуагӀа)
ТагӀантез (Tarentaise (Loire)) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — ЛуагӀа.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЛуагӀа департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Рекиць (Горж)
Рекиць — Румынин Горж жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Горж жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Павловка (Чернянкан кӀошт)
Павловка (Павловка) — Российн Федерацин Белгородан областан Чернянкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Хьажоргаш
Категори:Чернянкан кӀоштан нах беха меттигаш
Кайиоьрен (Сарайоьнуь)
Кайиоьрен (Kayıören) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кони провинцин (ил) Сарайоьнуьнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Категори:Кони провинцин микрокӀошташ
Категори:Сарайоьнуьнан микрокӀошташ
Категори:Сарайоьнуьнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Виктор (Колорадо)
Виктор  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Колорадо штатера гӀала.
Истори
Виктор гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Колорадо штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Ла-Бардж
Ла-Бардж — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Вайоминг штатера гӀала (town).
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Вайоминг штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Эль Нанче (Алварадо)
Эль Нанче — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Нанче лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Парижле
Парижле — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Сараин кӀошт
Сараин кӀошт (Сараевский район) — Рязанан областан муниципалан кӀошт.
Административан центр — Сараи.
Билгалдахарш
Категори:Рязанан область Категори:Российн кӀошташ
Лос Прьетос, Эль Кахон (Саламанка)
Лос Прьетос, Эль Кахон — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лос Прьетос, Эль Кахон лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Потаничи
Потаничи (Потаничи) — Кировн областан Орлован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: даиман Ӏаш нах бац.
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Орлован кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Зигмунти (Мазовин воеводалла)
Зигмунти  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Хасбулатов
Хасбулатов — фамили. И фамили йолу нах:
Александровка (Калманкан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера а, чӀогӀа континенталан а йу, кхоллало Атлантикера, Арктикера, Малхбален Сибрехара, Йуккъерчу Азера сих-сиха хийца а луш кхочучу хӀаваан массаш бахьнехь. Маршах кӀезиг йолуш хенан хӀоттам хилар бахьнехь алссама маьлхан радиации кхачайо кхуза. Малх лепаран дохаллин йуккъера барам 2000—2300 сахьт шарахь бу, цхьаьнатоьхна радиацин барам кхочу 4500-4800 МДж/м2 шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Калманкан кӀоштан нах беха меттигаш
Нессельвенгле
Нессельвенгле — Австрин Тироль федералан латтана йукъара коммуна. Ройтте гуонан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Тироль латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Соьбуьчимен (Эскипазар)
Соьбуьчимен (Söbüçimen) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Карабуьк провинцин (ил) Эскипазаран кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Карабуьк провинцин нах беха меттигаш
Категори:Эскипазаран кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Вальмохадо
Вальмохадо — Испанин Толедо провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Толедо провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Лямчай
Лямчай (Лямчай) — Российн Федерацин Тюменан областан Вагайн кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Буфана (Месина)
Буфана — Италин Сицилия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Сицилия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Мусево
Мусево — Болгарин Кырджалин областера эвла. Ардино йукъараллин йукъайогӀу.
Шаховка (Смоленскан область)
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Мусево
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Шаховка (Смоленскан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Мусево
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Кырджалин областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Шаховка (Смоленскан область)
Хьажоргаш
Категори:Вязьман кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Кексон
Кексон — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Къилба-ПигӀенейш регионехь. Коммунан департамент — Лакха ПигӀенейш.
Билгалдахарш
Категори:Лакха ПигӀенейш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Гуьнаьшли (Ходжаваьндан кӀошт)
Гуьнаьшли (Günəşli) — Азербайджанан Ходжаваьндан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Ходжаваьндан кӀоштан нах беха меттигаш
HD244709
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Люболя
Люболя — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Лос Луна (Плая Висенте)
Лос Луна — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лос Луна лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Чуркино (Орёлан область)
Чуркино (Чуркино) — Российн Федерацин Орёлан областан Урицкан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Орёлан областан Урицкан кӀоштан нах беха меттигаш
Хасбулатов, Асланбек Имранович
Биографи
Родился 24 ноября 1937 года в Грозном. В 1944 году был депортирован. В депортации жил в селе Полудино Северо-Казахстанской области. В 1954 году окончил школу. В том же году семья переехала в Алма-Ату. В 1960 году Асланбек Хасбулатов окончил исторический факультет Казахского государственного университета им. С. М. Кирова и вернулся на родину.