cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лома де ла Тернера (Озулуама де Маскареньяс)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
HD192665
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Аксуксука (Халпатлавак)
Аксуксука — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Аксуксука лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
ЕглепьегӀгӀ
ЕглепьегӀгӀ (Aiglepierre) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — ЖуьгӀа.
Билгалдахарш
Категори:ЖуьгӀа департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
ПоммегӀе (Сен-МагӀитим)
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сен-МагӀитим департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Дембсталь
Дембсталь — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лаха ГӀейн.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лаха ГӀейн департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Маьнаьшли
Маьнаьшли (Mənəşli) — Азербайджанан Горанбойн кӀоштара эвла.
Эспартинас
Эспартинас — Испанин Севилья провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Севилья провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Краутаузен
Краутаузен (Krauthausen) — Германин Туьринген латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Туьринген латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Михалово (Слупскан повет)
Михалово  — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Стража (Котласан кӀошт)
Стража (Стража) — Российн Федерацин Архангельскан областан Котласан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Котласан кӀоштан нах беха меттигаш
Реалицио (Торино)
Реалицио — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Госьневице (гмина Ясенець)
Госьневице  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Чайирли (Дадай)
Хьажоргаш
Категори:Дадайн кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Эсендере (Насинлер)
Эсендере (Esendere) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзурум провинцин (ил) Пасинлернан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин нах беха меттигаш
Категори:Эрзурум провинцин микрокӀошташ
Категори:Пасинлернан микрокӀошташ
Категори:Пасинлернан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Лесура
Лесура — Болгарин Врацан областера эвла. Криводол йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Врацан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Згоша
Згоша — Словенин йукъараллера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Шебеньгски Погост
Шебеньгский Погост (Шебеньгский Погост) — Российн Федерацин Вологдин областан Тарногскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тарногскан кӀоштан нах беха меттигаш
Макия да Соле (Терамо)
Макия да Соле — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Географин чкъор
Геогра́фин чкъор — Дуьненан арахьара чкъор (цхьаьнатоьхна тӀехулара геосферанаш), географин глобалан а, системин а кхетамех цхьаъ. Дуьненан генетикин а, функционалан дийна а чкъор, дӀалоцу атмосферин лахара чкъоьрнаш, лаьттан чкъоьран лакхара стоммаллаш, гидросфера, биосфера.
Сурт хӀоттор
Географин чкъор географин а, цуьнан коьрта агӀонийн а талламан объект йу. Географин чкъоьран нийса дозанашца ойланаш йекъайелла. Лакхара доза: Лахара доза:
Чкъоьран цхьа могӀа Ӏедал хуьлу:
Терминологи
Российн Ӏилманан литературехь иза кхетадо дийнна а, цахеда а Дуьненан чкъор, цуьнан хӀоттаман дакъош: литосферин лакхара дакъа (лаьттан чкъор), атмосферин лахара дакъа (тропосфера, стратосфера), йерриг гидросфера а, биосфера а, кхин а антропосфера — уьш вовшашна луьста уьйр йолуш чуччайоьду. Цара шайна йукъахь цахеддаш хӀуманаш а, энерги а хуьйцу.
Географин чкъор «лаьттан тӀехулара сферах» тера сурт хӀоттор йукъадаьккхина оьрсийн метеоролого а, географо а П. И. Броуновс (1910). Таханлера кхетам географин Ӏилманийн системина кечбина йукъабаьккхина А. А. Григорьевс (1932). Кхетаман истори а, къийсамаш а уггаре дика гайтина И. М. Забелинан къинхьегамашкахь.
Географин чкъоьран кхетамах тера кхетам дозанал арахьара литературехь а бу (дуьненан чкъор А. Геттнеран, Р. Хартсхорнан, геосфера Г. Каролан, кхин а). Амма цигахь географин чкъор Ӏаламан система санна ца го, ткъа цхьаьнатоьхна Ӏаламан а, йукъараллин а хӀиламаш санна го.
Кхин а дуьненан чкъоьрнаш ду тайп-тайпана геосфераш цхьаьнакхетачу дозанашкахь.
Географин чкъоьран компоненташ
Дуьненан чкъор — Дуьненан тӀехулара хеха. Мантех къастийна Сейсмин тулгӀенийн сихаллаш цӀеххьана тӀекхетаран дозанца — Мохоровичичан дозанца. Чкъоьран стоммалла техка 6 км тӀера Ӏапказан бухахь, 30-50 км тӀекхаччалц континенташна тӀаьхь. Чкъоьран ши тайпа хуьлу — континентан а, Ӏапказан а. Континентан чкъоьран хӀоттамехь къаьста кхоъ геологин хеха: Охьахиина ботт, мокхазан а, базальтан а. Ӏапказан чкъор лаьтта коьртаниг коьрта хӀоттаман породех цу тӀе охьахиина баттах. Дуьненан чкъор декъна тайп-тайпана барам болу лелаш йолу литосферин экъанех. Оцу леламийн кинематикин сурт хӀоттадо экъанийн тектонико.
Цуьнан лакхара доза лаьтта 8—10 км лакхахь полюсашкахь, 10—12 км барамера а, 16—18 км тропикин шораллашкахь; Ӏай аьхкачул лахахь.
Атмосферин лахараниг коьрта чкъор. Цунна йукъахь йу 80 % сов атмосферин хӀаваах масса а, 90 % гергга атмосферехь йолу хин Ӏа. Тропосферехь чӀогӀа кхиина йу турбуленталла а, конвекци а, кхоллало мархаш, кхуьу циклонаш а, антициклонаш а. Температура охьайолу локхалла хьала мел йолу, йуккъера вертикалан градиент 1°/152 м.
Дуьненан тӀехулара тӀеэцна «нормера хьелаш»: луьсталла 1,2 кг/м3, барометрин Ӏаткъам 101,34 кПа, температура плюс 20 °C, дустаран тӀуналла 50 %. Оцу билламан гайтамийн ду деккъа инженерийн маьӀна.
Побучи
Побучи (Pobučí) — Чехин Оломоуц мехкан кӀоштара эвла.
Географин чкъор
Географин чкъоьран компоненташ
Гидросфера — Дуьненан дерриг цхьаьнатоьхна хинан резерваш. Хин доккхаха долу дакъа лаьтта Ӏапказан чохь, дуккха а кӀезиг — континентийн эркийн машанехь а, лаьттан бухара хишкахь. Кхин а хин йаккхийра резерваш йу атмосферехь, мархийн кепара а, хин Ӏаьнан кепара а.
Побучи
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Географин чкъор
Географин чкъоьран компоненташ
Биосфера — дийна организмаш йеха, цхьаьнакхетта дуьненан чкъоьрнийн дакъа (лито-, гидро-, атмосферанаш), лаьтта церан Ӏаткъамехь дӀалаьцна церан дахаран гӀуллакхан сурсаташа.
Побучи
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Оломоуц мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Географин чкъор
Географин чкъоьран компоненташ
Антропосфера, йа ноосфера — адаман а, Ӏаламан а йукъаметтиг хуьлу сфера. Ноосфера термин дуьххьара йукъадаьккхина российн Ӏилманчо В. И. Вернадскийс. Массо а Ӏилманчаша къобал деш дац.
Верхни Лука (Челябинскан область)
Верхни Лука (Верхняя Лука) — Челябинскан областан Усть-Катаван гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Географин чкъор
Хьажоргаш
* *
Верхни Лука (Челябинскан область)
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (78%), башкираш (22%).
Билгалдахарш
Категори:Усть-Катаван гӀалин гуо нах беха меттигаш Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Аттендорф
Аттендорф — Австрин Штири федералан латтана йукъара коммуна. Грац-Умгебунг гуонан йукъайогӀу.
Конырат (Туркестанан область)
Конырат — Кхазакхстанан Туркестанан областан Мактааралан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Туркестанан областан нах беха меттигаш Категори:Мактааралан кӀоштан нах беха меттигаш
Тепеджик (Нершембе)
Тепеджик (Tepecik) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Орду провинцин (ил) Першембенан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Орду провинцин нах беха меттигаш
Категори:Орду провинцин микрокӀошташ
Категори:Першембенан микрокӀошташ
Категори:Першембенан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ломовец (Орёлан кӀошт)
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Орёлан областан Орёлан кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 4324
NGC 4324 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
4324 4324
Пристенан кӀошт
Пристенан кӀошт (Пристенский район) — Курскан областан муниципалан кӀошт.
Кириково (Пскован область)
Кириково (Кириково) — Российн Федерацин Пскован областан Струги Краснин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Сиракьюс (Юта)
Сиракьюс  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Юта штатера гӀала.
Кириково (Пскован область)
Хьажоргаш
Категори:Струги Краснин кӀоштан нах беха меттигаш
Пристенан кӀошт
Билгалдахарш
Категори:Курскан область Категори:Российн кӀошташ
Сиракьюс (Юта)
Истори
Сиракьюс гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Василевичи (Жлобинан кӀошт)
Василевичи (Васілевічы) — Белоруссин Гомелан областан Жлобинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Жлобинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Оселки (Кемеровн область)
Оселки (Оселки) — Российн Федерацин Кемеровн областан Прокопьевскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа — шийла а, деха а, аьхке — йоца а, йовха а. ГӀоролаш йоцу мур лаьтта 100 дийнахь областан къилбаседехь, 120 де гергга Кузнецкан боьран къилбехь. Къилбаседа дуьненан эхиган барамера асехь лаьттачу Кемеровн областана кхочу дикка дукха маьлхан йовхо шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Прокопьевскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Абросимово (Кимрин кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кимрин кӀоштан нах беха меттигаш
Лабынцево
Лабынцево (Лабынцево) — Российн Федерацин Липецкан областан Становин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Хьажоргаш
Категори:Становин кӀоштан нах беха меттигаш
Казино Бозко (Козенца)
Казино Бозко — Италин Калабри регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Калабри регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Фонтаначо (Рим)
Фонтаначо — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лацио регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Сюзьва (Кировн область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Афанасьеван кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Кочйака (Алтинекин)
Кочйака (Koçyaka) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кони провинцин (ил) Алтинекиннан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Категори:Кони провинцин микрокӀошташ
Категори:Алтинекинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Коцофенешть (коммуна)
Коцофенешть — Румынин Бакеу жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Бакеу жудецан коммунаш
Деменка (Осиповичин кӀошт)
Деменко (Дземенка) — Белоруссин Могилёвн областан Осиповичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Осиповичин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Артемово (Шуян кӀошт)
Артемово (Артемово) — Российн Федерацин Ивановн областан Шуян кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Шуян кӀоштан нах беха меттигаш
Новосельцево (Тамбовн область)
Новосельцево (Новосельцево) — Российн Федерацин Тамбовн областан Тамбовн кӀоштара эвла.
Климат
Ӏаламан а, ландшафтийн а амалаш йоьзна йу цуьнан географин хьолах – эвла лаьтта Оьрсийн акъарин йуккъехь, цунна тӀиера акъарин муьлххачу дозане эзар километр йу. Алсама хуьлу долу континенталан барамера хӀаваъ, Эвла хӀордашна гена латтарех доьзна ду. Цуо областан климат барамера континенталан йо. Окан-Донан акъари тӀехь климат алсама континенталан йу, уллорчу гунаш тӀехьчулла. Эвла лаьтта кӀеззиг къилбаседехьа Сибрехан а, Азорийн а максимумашна йуккъехь долчу лакхарчу Ӏаткъаман дукъал, цундела бу кхузахь луларчу Владимирехь йа Рязанехьчул алсама, гӀийлачу мехца, бекхна хенан хӀоттам. Оцун тӀе мехаш дукхах дерг къилбан а, къилба-малхбален а ду, бӀаьста а, Ӏай а муххале а. оцу агӀора хьокху аьхка а, бӀаьста а йокъаллин мехаш, ткъа Ӏай – дарц.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тамбовн областан Тамбовн кӀоштан нах беха меттигаш
Денгсайм
Денгсайм — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лаха ГӀейн.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лаха ГӀейн департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Подгорни (Курганан область)
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Притобольнин кӀоштан нах беха меттигаш
Центральная (Рязанан область)
Центральни (Центральная) — Российн Федерацин Рязанан областан Сараин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Зразкове (Луганск)
Зразкове — Украинин Луганскан областан Луганскан гӀалин кхеташон йукъайогӀу эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Луганскан гӀалин кхеташо
Станиславчик (Киеван область)
Станиславчик — Украинин Киеван областан Бели Церкован кӀоштара эвла. XIX бӀешо — Киеван губерни, Российн импери.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
NGC 4325
NGC 4325 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
4325 4325
Еквиллон
Еквиллон (Équevillon) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — ЖуьгӀа.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЖуьгӀа департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
ГгӀан-Лак
ГгӀан-Лак — Францин кантон, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Кантонан департамент — Ландаш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Ландаш департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
Борго Слакара (Ферара)
Борго Слакара  — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Чайоьзуь (Дадай)
Чайоьзуь (Çayözü) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Кастамону провинцин (ил) Дадайн кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Кастамону провинцин нах беха меттигаш
Борго Слакара (Ферара)
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Чайоьзуь (Дадай)
Хьажоргаш
Категори:Дадайн кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Хасановка (Черкассин область)
Хасановка — Украинин Черкассин областан Уманан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Уманан кӀоштан нах беха меттигаш
HD192666
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Плоска (эвла)
Плоска — Румынин Телеорман жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Телеорман жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Плоска (комуна)
Зденська Вас
Зденська Вас — Словенин йукъараллера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Мишевко
Мишевко — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Лик (эвла)
Лик  — Болгарин Врацан областера эвла. Мездра йукъараллин йукъайогӀу.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Врацан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Студениха (Котласан кӀошт)
Студениха (Студениха) — Российн Федерацин Архангельскан областан Котласан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Котласан кӀоштан нах беха меттигаш
Аттерзе-ам-Аттерзе
Аттерзе-ам-Аттерзе — Австрин Лакха Австри федералан латтана йукъара коммуна. Фоьклабрукк гуонан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Лакха Австри латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Эстепа
Эстепа — Испанин Севилья провинцин муниципалитет.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Севилья провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Макия дей Моначи (Козенца)
Макия дей Моначи — Италин Калабри регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Калабри регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Крафтсдорф
Крафтсдорф (Kraftsdorf) — Германин Туьринген латтана йукъара коммуна.
Верхни Сосновка (Челябинскан область)
Верхни Сосновка (Верхняя Сосновка) — Челябинскан областан Кизильскан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Крафтсдорф
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Верхни Сосновка (Челябинскан область)
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (61%), башкираш (31%).
Крафтсдорф
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Туьринген латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Верхни Сосновка (Челябинскан область)
Билгалдахарш
Категори:Кизильскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Сан Карлос (Тьера Бланка)
Географи
Сан Карлос лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Гердеккайа (Насинлер)
Гердеккайа (Gerdekkaya) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзурум провинцин (ил) Пасинлернан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Коноплянка (Перевозан кӀошт)
Коноплянка (Коноплянка) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Перевозан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Гердеккайа (Насинлер)
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин микрокӀошташ
Коноплянка (Перевозан кӀошт)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 233 стаг (2010 шо).
Гердеккайа (Насинлер)
Хьажоргаш
Категори:Пасинлернан микрокӀошташ
Коноплянка (Перевозан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Гердеккайа (Насинлер)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Коноплянка (Перевозан кӀошт)
Билгалдахарш
Категори:Перевозан кӀоштан нах беха меттигаш
Гердеккайа (Насинлер)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Коныраулы
Коныраулы — Кхазакхстанан Атыраунан областан Кзылкогинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Къилба Ази
Къилба Ази (দক্ষিণ এশিয়া, ދެކުނު އޭޝިޔާ, દક્ષિણ એશિયા, दक्षिण एशिया, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ, दक्षिण आशिया, दक्षिण एशिया,, ڏکڻ ايشيا, தெற்கு ஆசியா, جنوبی ایشیاء) — Азин регион.
Хьажоргаш
Категори:Къилба Ази
Бурцево (Клементьеван йуьртан меттиг)
Бурцево (Бурцево) — Российн Федерацин Москохан областан Можайскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Шевелевски (Илезскан йуьртан меттиг)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тарногскан кӀоштан нах беха меттигаш
Бурцево (Клементьеван йуьртан меттиг)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Москохан областан Можайскан кӀоштан нах беха меттигаш
ГӀайре
ГӀайренийн тайпанаш
<!-- Острова различаются в зависимости от происхождения и их расположения относительно материков. При этом базовым является деление островов на расположенные в морских водоёмах и в пресных.
Исходя из географического расположения, острова в океанах и морях подразделяются на континентальные (материковые), переходной зоны и океанические.
По происхождению острова, расположенные в морских водоёмах, подразделяются на:
Среди островов рек и озёр различают наносные и эрозионные; речные острова подразделяются также на пойменные и русловые. В отдельную группу выделяют «искусственные острова», которые возникают в результате человеческой деятельности: насыпки грунта или строительства каналов.
Континентальные острова располагаются в пределах подводной окраины материков и как правило сложены коренными породами или образованы аккумулятивной деятельностью волн и прибоя. В их число входят наиболее крупные — Гренландия, Новая Гвинея, Калимантан, Мадагаскар и другие.
Острова переходной зоны, как правило, вулканического происхождения, однако встречаются и коралловые.
Океанические острова располагаются в пределах океанического ложа и на срединно-океанических хребтах. Они в основном вулканического или кораллового происхождения.
Острова, расположенные в пресных водоёмах, подразделяются на наносные и эрозионные. Наносные образуются в результате аккумуляции осадков в русле или береговой зоне озера. Эрозионные острова возникают в результате обтекания рукавами рек останца, сложенного коренными породами или аллювием, а также по причине абразионного отчленения выступающего участка приозёрной суши.
В зависимости от наличия населения выделяют обитаемые и необитаемые острова. -->
Княжицы
Княжицы (Княжицы) — Российн Федерацин Пскован областан Струги Краснин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Струги Краснин кӀоштан нах беха меттигаш
Денсайм-суьгӀ-БгӀуьш
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лаха ГӀейн департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Тепекоьй (Нершембе)
Тепекоьй (Tepeköy) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Орду провинцин (ил) Першембенан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Орду провинцин нах беха меттигаш
Категори:Орду провинцин микрокӀошташ
Категори:Першембенан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Рыльскан кӀошт
Рыльскан кӀошт (Рыльский район) — Курскан областан муниципалан кӀошт.
Административан центр — Рыльск.
Билгалдахарш
Категори:Курскан область Категори:Российн кӀошташ
Осиновка (Прокопьевскан кӀошт)
Осиновка (Осиновка) — Российн Федерацин Кемеровн областан Прокопьевскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Прокопьевскан кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 4326
NGC 4326 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Верный
Верный (Верны) — Белоруссин Гомелан областан Жлобинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Жлобинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Босине
Босине (Bosyně) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Лома де лас Коронас (Уаякокотла)
Лома де лас Коронас — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лома де лас Коронас лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Босине
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Лома де лас Коронас (Уаякокотла)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Къилбаседа Европа
Къилбаседа Европа — хӀинцалера классификацин сацаме хьаьжжина — Европин историн- а, политик-географин а регион, цунна юкъадогӀуш ду Къилбаседа Европин декъан тӀехь йолу пачхьалкхаш а, регионаш а.
Босине
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Лома де лас Коронас (Уаякокотла)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Добренички
Добренички — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Лома де лас Коронас (Уаякокотла)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Добренички
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Лома де лас Коронас (Уаякокотла)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Эль Кристо (Теколутла)
Эль Кристо — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Кристо лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Госьцевич
Госьцевич — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Еклан-Ненон
Еклан-Ненон (Éclans-Nenon) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — ЖуьгӀа.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЖуьгӀа департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Лакха Ланде АгӀманьаьк
Лакха Ланде АгӀманьаьк — Францин кантон, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Кантонан департамент — Ландаш.
Чоьмлекчилер (Дадай)
Чоьмлекчилер (Çömlekçiler) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Кастамону провинцин (ил) Дадайн кӀоштара эвла.
Лакха Ланде АгӀманьаьк
Географи
.
Чоьмлекчилер (Дадай)
Хьажоргаш
Категори:Кастамону провинцин нах беха меттигаш
Категори:Дадайн кӀоштан нах беха меттигаш
Смитфилд (Юта)
Смитфилд  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Юта штатера гӀала.
Истори
Смитфилд гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Юта штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
HD192674
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Акуентла (Чилапа де Алварез)
Географи
Акуентла лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Казино Вецани (Кьети)
Казино Вецани — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Мантар (Алтинекин)
Мантар (Mantar) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кони провинцин (ил) Алтинекиннан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Категори:Алтинекинан микрокӀошташ
Категори:Алтинекинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Коцофений-дин-Дос (коммуна)
Коцофений-дин-Дос — Румынин Долж жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Долж жудецан коммунаш
Ламски (Код ОКТМО 42642420126)
Ламски (Ламская) — Российн Федерацин Липецкан областан Становин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Становин кӀоштан нах беха меттигаш
Башарино
Башарино (Башарино) — Российн Федерацин Тверан областан Кимрин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кимрин кӀоштан нах беха меттигаш
Виллоу (Аляска)
Виллоу  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Аляска штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Виллоу бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Аляска штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Аляска штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Борго Соульер (Торино)
Борго Соульер  — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Лошаково (Орёлан область)
Лошаково (Лошаково) — Российн Федерацин Орёлан областан Орёлан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Орёлан областан Орёлан кӀоштан нах беха меттигаш
Чайковка (Черкассин область)
Чайковка — Украинин Черкассин областан Уманан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Уманан кӀоштан нах беха меттигаш
Фонтане (Венеция)
Фонтане — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Деревцы
Деревцы (Дзераўцы) — Белоруссин Могилёвн областан Осиповичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Березови (Меловин йуьртан йукъаралла)
Березови — Украинин Луганскан областан Старобельскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Старобельскан кӀоштан нах беха меттигаш
Окатьево (Кировн область)
Окатьево (Окатьево) — Кировн областан Даровскойн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Билгалдахарш
Категори:Даровскойн кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш