cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Малберри (Оклахома)
Малберри  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Оклахома штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Малберри бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Оклахома штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Оклахома штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Червони Людмиловка
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Бериславан кӀоштан нах беха меттигаш
Старогумирово
Старогумирово (Старогумирово) — Российн Федерацин Оренбурган областан Новосергиевкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, йовха, бекъа мехашца, шийлачу Ӏаьнца, дика лаьттачу луон чкъоьраца. Ӏа къаьста гуттара а дацаре температурашца а, луьра шелонашца а. Аьхке дийнахь йекхна, йовха, алссама июлехь. Вегетацин мур 180 де гергга ду. Климатан амалийн сипатех йу йокъаллаш. Аьхка хуьлу йочанаш латта худа а ца кхуьу, хӀунда аьлчи лакхара хӀаваан температураш уьш чехка Ӏаьнаре йоху. Махкахь йочанаш цхьабосса ца хуьлу.
HD78568
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Пламервиль (Арканзас)
Пламервиль  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Арканзас штатера гӀала.
Истори
Пламервиль гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Розенталь (Гессен)
Розенталь — Германин Гессен латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Гессен латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Вулька-Красенинска
Вулька-Красенинска — Польшин Люблинан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Люблинан воеводаллин нах беха меттигаш
Сини Ку (Метлатонок)
Сини Ку — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Сини Ку лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
(13213) Maclaurin
(13213) Maclaurin — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Рудник-Малий (Мазовин воеводалла)
Рудник-Малий  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Вортон (Нью-Джерси)
Вортон  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Нью-Джерси штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Хьажоргаш
Категори:Нью-Джерси штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
ТуьмегӀи
ТуьмегӀи — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — НогӀ.
Йенипинар (Даренде)
Йенипинар (Yenipınar) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Малати провинцин (ил) Даренденан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
ТуьмегӀи
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:НогӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Йенипинар (Даренде)
Хьажоргаш
Категори:Малати провинцин нах беха меттигаш
Категори:Малати провинцин микрокӀошташ
Категори:Даренденан микрокӀошташ
Категори:Даренденан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Колделаноче (Анкона)
Колделаноче  — Италин Марке регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Марке регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Куралово (Верхни Услонан кӀошт)
Куралово (Куралово) — Российн Федерацин ГӀезалойчоьнан Верхни Услонан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 1209 стаг (2010).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Верхни Услонан кӀоштан нах беха меттигаш
(5264) Телеф
(5264) Телеф — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Репниково (Галичан кӀошт)
Репниково (Репниково) — Российн Федерацин Костромин областан Галичан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Костромин областан Галичан кӀоштан нах беха меттигаш
Коржевски (Красноармейскан кӀошт)
Коржевски (Коржевский) — Российн Федерацин Краснодаран мехкан Красноармейскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Краснодаран мехкан Красноармейскан кӀоштан нах беха меттигаш
Лочери
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Сардини йукъара гӀаланаш
КуьгӀзе-суьгӀ-Вонн
КуьгӀзе-суьгӀ-Вонн (Curzay-sur-Vonne) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Вьенна.
Билгалдахарш
Категори:Вьенна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Заречье (Маевскан йуьртан меттиг)
Заречье (Заречье) — Российн Федерацин Пскован областан Новосокольникин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Новосокольникин кӀоштан нах беха меттигаш
Алдея-ду-Мату
Алдея-ду-Мату — Португалин Сантарен гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Сантарен кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Жаровна
Жаровна (Žárovná) — Чехин Къилба Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Къилба Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Красни Яр (Заиграеван кӀошт)
Красни Яр (Красный Яр) — Российн Федерацин Бурятин Заиграеван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат — чӀогӀа континенталан йу, шийла Ӏа долуш, йовха аьхке йолуш. Ӏа шийла, декъа кӀезиг ло долуш хуьлу. БӀаьсте мохе йу, гӀоролаш йолуш, йочанаш чӀогӀа кӀезиг йолуш. Аьхке йоца, довхачу деношца а, шийлачу буьйсанашца, июлехь а, августехь а шортта догӀанаш долуш хуьлу. Гуьйре тӀекхочуш хаа а ца ло, хенан хӀоттам цӀеххьана хийца ца ло, цхьацца шерашкахь иза йеха а, йовха а хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Иркутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+8.
Косоево (Уван кӀошт)
Косоево (Косоево) — Российн Федерацин Удмуртин Уван кӀоштара эвла.
Климат
Лаьтта къилбаседа бараман асанехь, Еврази материкан кӀоргенехь, Атлантикин а, Къилбаседа-Шатесна Ӏапказийн хӀордашна генахь. Цундела цуьнан климат барамера континенталан йу дехачу шийлачу Ӏашца, йовхачу аьхкенца, дика къаьстачу шеран заманашца бӀаьста а, гурахь а. Атлантикин Ӏапказ тӀиера кхуза йогӀу йовха хӀаваъ. Аьхка цуо йахьа йочанаш, йовхо лагӀйо, ткъа Ӏай ло дахьа, шелонаш лагӀйо, йовхонаш йахьа.
Сахьтан аса
Кхузахь йу Самарин хан лелаш. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябряхь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла ю 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Уван кӀоштан нах беха меттигаш
Хварбети
Хварбети (ხვარბეთი) — Гуьржийчоьнан Гурин Озургетин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 673 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Озургетин муниципалитетан нах беха меттигаш
Ярцевичи
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш
Категори:Берёзан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Гобата (Падова)
Гобата — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Рамадан
Рамадан (رمضان‎‎), Рамазан (туркойн маттахь Ramazan)— бусалбан рузманан уьссалгӀа бутт бу. Сийлахьчу КъурӀанахь «Етт» (Аль Бакъара) цӀе йолчу суратехь аьлла ду: «Шуна кхаба тӀебиллина болу Рамзана бутт бу, шена чохь КъурӀан доссийна болу — ша нахана куьйгалла а долу‚ шена чохь нийсачу некъан, бакъдерг-харцдерг а, хьанал-хьарам къасторан а билгалонаш йолу. Шух цхьанна и бутт тӀехӀоттахь, цо кхобийла иза».
Рамадан бутт болабелча наха марханаш кхобу, чекхбаьлча марханаш досту (Аль-Фитр Ӏийд). Оцу берриг баттахь, йуучух сарахь бен ца кхеташ, марханаш кхаба декхаре ву могуш-маьрша волу хӀора бусалба. Цул сов, цу баттахь бусалба наха дийнахь цигаьрк а ца узу, иштта царна магош дац дагара гергарло а.
Рамаданан йохалла- ткъе исс йа ткъе итт де- беттан рузме хьажжина къастайо. Марха кхабар садаржарца доладо (Ӏуьйренан азан кхайкхарца), чекхдолу малх бузчу хенахь (суьйренан азан кхайкхарца).
ХӀора дийнахь пхьуйра ламаз (Ӏиша) динчул тӀаьхьа бусалбачара жамаӀатехь шайн лааме ламаз до, цунах таравихь олу (Ӏаьрбойн маттера "تراويح‎ " /таравихь/ "садаӀар" маьӀна ду цуьнан). Иза 8-гӀа йа 20-гӀа ракаӀатехь лаьтта. Т1аьххьарчу иттолг1ачу деношкахь Билгалдаккхаран буьйсе (Лайлатуль-къадр буьйса) т1ейог1у.
Шавваль-беттан хьалхарчу дийнахь, Рамадан чекхбаларан сийнна мархаш досту. Цу дийнахь бусалбачара дезачу дийнан ламаз до, цунах Ӏийда олу, Ӏаьрбойн маттера схьадеъна дош ду иза, цуьнан маьӀна «дезде» ду. Иштта цара халачу хьолехь бохкучу нахана тӀедожийна сагӀа (закят) дӀало. Марха достучу дийнахь керланиг, хазаниг йуху бедар, мерзаниг кечдо даар.
Къуръанехь мархийн баттах лаьцна
Сийлахьчу Къуръанехь «Етт» (Аль Бакъара) цӀе йолчу суратехь аьлла ду: 183.ХӀай шаьш [Делах] тешнарш ! [Дала] Шуна [йаздина] тӀедиллина марха кхáбар, шоьл хьалхарчáрна [Шá] тӀедилларх терра. Шу кхéра тарло [Ӏáсаллех].
184.[мáрханаш кхáба] Лéрина [долчу] деношкахь. Ткъа шоьх шá цомгуш, йа нéкъаца хилларг [милла велахь], тӀаккха [цунна тӀехь] кхéчу дéношха масех [кхáбар] ду. И ца кхáбалочáрна тӀехь [цáра балабéзаш] мáх бу — мискачунна [цхьаъ] кхáча балар. Шен лаамца [шеггара] дика динарг [милла велахь], иза цунна дика ду. Аша мáрхакхáбар шуна дика ду, шуна [и] хууш делахь.
185.Мáрхин бутт, шéна чохь Къуръáн доссийна [бутт] бу, нáхана нийса некъ а, нийсачу новкъах [йолу] билгалóнаш а хилла [долу]. Шоьх [цу] баттана шá тӀекхаьчначó кхóбийла и. Ткъа шá цомгуш, йа нéкъаца хилларг [милла велахь], тӀаккха [цунна тӀехь] кхéчу дéношха масех [кхáбар] ду. АллахӀана шуна атталла лаьа, шуна халó [ян] ца лаьа. Аша кхóчуш дойла [и] масех [де, АллахӀу акбар áларца] вазвойла АллахӀ , Цó шаьш [бакъонна тӀе] нисдарна. Шу баркаллé хила тарло.
187.[Дáла] Шуна магийна мархин [беттан] буьйсанна [шу] шайн зударшна [эвхьаза] тӀегӀортар. Уьш шун дýхар ду, шу цéран дýхар ду. АллахӀана хиъна, баккъалла а аша шайн догӀмаш лéдеш хиллий, тӀаккха шуна гечдина Цó, шуна къинтӀéра ваьлла. ХӀинца [эвхьаза] хьакхалó шу цáрех [меттахь], аша лаха [цáрца] АллахӀа шайна йаздинарг. Йаа, мала Ӏуьйранна кӀай тай Ӏаьржачу тайх [сá-бóда] къáстталц, тӀаккха кхóчуш де [шайн] марха буьйса йоллалц. Шу цáрех [шайн зударех эвхьаза] хьакха ма лó шаьш маьждигехь [Ӏибáдат деш] Ӏеш долуш. Уьш АллахӀан [шарӀа] дóзанаш ду. Шу герга ма гӀó цáрна. Иштта, билгалдо АллахӀа нáхана Шен áяташ. Уьш [хьáрамчух] кхера тарло.
(Аль Бакъара 2:183-185;187)
Азовски (Бердянскан кӀошт)
Азовски — Украинин Запорожьен областан Бердянскан кӀоштара эвла.
Рамадан
Къуръанехь мархийн баттах лаьцна
Категори:Ислам
Азовски (Бердянскан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Бердянскан кӀоштан нах беха меттигаш
Нукатово
Нукатово — Башкирийчоьнан Белорецкан кӀоштара эвла, иза Инзерски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 245 стаг (2009 шо). Поштан индекс — ?, код ОКАТО — ?.
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Хьажоргаш
Категори:Белорецкан кӀоштан нах беха меттигаш
(13214) Чириков
(13214) Чириков — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1997 шеран 3 майхь Эрик Эльст цӀе йолу Ӏилманчо Ла-Силья обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1997 JJ16» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Бернятино (Велики Устюган кӀошт)
Бернятино (Бернятино) — Российн Федерацин Вологдин областан Велики Устюган кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+4.
Хьажоргаш
Категори:Велики Устюган кӀоштан нах беха меттигаш
Нуево Прогресо (Пануко)
Нуево Прогресо — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Нуево Прогресо лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Эхидо лос Негритос (Агуаскальентес)
Эхидо лос Негритос — Мексикин Агуаскальентес штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Истори
Кху махка испанхой бахкале, кхузахь дехаш дара чичимекийн тайпанаш, 1530-1531 шерашкахь испанхоша долайаьккхина.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Агуаскальентес штатан нах беха меттигаш
Смедерево (Серби)
Смедерево  (Смедерево) — Сербин Подунай гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Подунай гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Вилянув (Свентокшискан воеводалла)
Вилянув  — Польшин Свентокшискан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Фальнюв-Висёлек
Фальнюв-Висёлек — Польшин Малопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Малопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
МаегӀуь
МаегӀуь — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ОгӀн.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ОгӀн департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Малиновка (Правдинскан кӀошт)
Малиновка (Малиновка) — Российн Федерацин Калининградан областан Правдинскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат хӀордан йу, аьхка йовха хуьлу Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре бовха бутт бу — июль, уггаре шийла — январь.
Сахьтан аса
Кхузахь UTCн дӀахилар +3:00 йу. Кхузара хан Москохан хенал 1 сахьт башха йу, Аьхка Балтикайистера республикашкахь а кхин Финляндехь а, Исраилехь а, Туруойчохь а, Украинехь а, Белоруссехь а йолу хенаца нийса йу. Йукъара Европин хенал +1 сахьт башха йу. Ӏай Йукъара Европин хенал +2 башха йу.
Ла-Пералеха
Ла-Пералеха — Испанин Куэнка провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Куэнка провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Кисельница
Кисельница (Кисельница) — Российн Федерацин Владимиран областан Судогдан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Хьажоргаш
Категори:Судогдан кӀоштан нах беха меттигаш
Тегермен-Сай
Тегермен-Сай — ГӀиргӀазойчоьнан Джалал-Абадан областан Аксын кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Сахьтан аса ю +6:00.
Хьажоргаш
Категори:Аксын кӀоштан нах беха меттигаш
Сан Исидро (Сан Фелипе)
Сан Исидро — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Сан Исидро лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Мамакаев, Мохьмад Амаевич
Мамака́ев, Мохьмад Ама́евич (1910 шеран 16 декабрь — 1973 шеран 2 август) — нохчийн йаздархо а, поэт а.
Мамакаев Махьмадан Биографи
Мохьмад Мамакаев вина 1910 шарахь ТӀехьа-Мартанахь ахархочун доьзалехь. Цо чекхйаьккхира Малхбале къинхьегамхойн Коммунистийн университет а, Лакхара литературин курсаш а Москвахь.
1931 шарахь иза хӀоттира «Грозненски рабочий» газетан редакторан когаметтаниг.
1937 шарахь иза чуьвоьллира Соьлжа-ГӀалин набахтечу. 1940 шарахь иза йуха а чуьвоьллира Элистахь волуш хенахь. 1956 шо кхаччалц иза лагерашкахь вара Игаркехь.
1960 шарахь иза хилира «Орга» цӀе йолу нохчийн альманахан коьрта редактор.
Кхолларалла
Цуьнан хьалхара произведениш арахийцира 1926 шарахь. «ЧӀегӀардиг» цӀе йолу цуьнан хьалхара байтийн гулам арабелира 1931 шарахь.
Цо йазийна байташ:
Цуьнан хьалхара проза арайелира 1956 шарахь («Первый гудок»). 1962 шарахь арайелира Мамакаеван хьалхара роман «Революцин мурд». Иза йара Нохчийчохь хилла болу революцин боламех лаьцна. 1968 шарахь арайелира цуьнан роман «Зелимхан». Иза йара Зелим обургех лаьцна.
Иосиф Кобзонс лекхира эшар «Ламрой». Оцу эшеран дешнаш йаздира Мамомет Мамакаевс, композитор Владимир Евзеров.
Хьажоргаш
Категори:Нохчийн йаздархой Категори:Нохчийн поэташ
Дурнешть (Ботошань)
Дурнешть — Румынин Ботошань жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Ботошань жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
(5265) Шадов
(5265) Шадов — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1960 шеран 24 сентябрехь К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс цӀе йолу Ӏилманчо Паломар обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «2570 P-L».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
HD78579
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
(13215) 1997 JT16
(13215) 1997 JT16 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1997 шеран 3 майхь BAO SCAP проекты цӀе йолу Ӏилманчо Синлун обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1997 JT16» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Вулька-Красничинска
Вулька-Красничинска — Польшин Люблинан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Люблинан воеводаллин нах беха меттигаш
Уази (НогӀ)
Уази — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — НогӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:НогӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Мариетта (Адер гуо, Оклахома)
Мариетта  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Оклахома штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Оклахома штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Оклахома штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Криничанка
Криничанка — Украинин Херсонан областан Бериславан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Бериславан кӀоштан нах беха меттигаш
Хлистовице
Хлистовице (Chlístovice) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Орзо (Мачерата)
Орзо — Италин Марке регионан  коммунера эвла.
Хлистовице
Географи
.
Орзо (Мачерата)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Хлистовице
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Орзо (Мачерата)
Литература
Категори:Марке регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Хлистовице
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Роккенберг
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Гессен латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Техокотал (Тлалнелхуайокан)
Техокотал — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Техокотал лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Атаманчук, Григорий Климентьевич
Григорий Климентьевич Атаманчук  — советан эпсар, артиллерист, Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀеман декъашхо, Йукъара фронтан 60-гӀа армин 75-гӀа гвардин кхиссархой дивизин 231-гӀа гвардин кхиссархой полкан миномётий ротан взводан куьйгалхо, гвардин лакхара лейтенант (тӀаьхьа майор), Советски Союзан Турпал.
Биографи
Вина 1922 шеран 22 августехь Украинин Хмельницкан областан Дунаевецки кӀоштан Тернови юртахь белхалон доьзаллехь. Украинхо. Цо 10 класс чекхйаьккхира Соьлжа-ГӀалахь. Школера ваьлча цо Соьлжа-ГӀалан эчиг некъан техникум чекхйаьккхира. 1941 шеран 21 маехь иза Соьлжа-ГӀалан военкоматас ЦӀе Эскаре дӀавигира.
ТӀамтӀехь
Сталинград ларйеш хенахь иза миномётан взводан куьйгалхо вара. Цу хенахь цо тӀом бира цкъа хьалха 907-гӀа кхиссархойн дивизехь, 1942 шеран 30 сентябрь дуьйна 95-гӀа кхиссархойн дивизехь, 161-ра кхиссархойн полкехь (и полк кхано 231-гӀа гвардин кхиссархойн полк хилира). Оцу полк йукъахь Атаманчук тӀом чекхбаллалц вара. Командованин тӀедилларш кхиамца кхочушдарна 95-гӀа кхиссархойн дивизехь кхано 75-гӀа гвардин кхиссархойн дивизи йира. Атаманчукан гвардин лакхара лейтенант дарж а, «Сталинград Ӏалашйаран» медаль а йелира.
1943 шеран 6 июль дуьйна Поныри — Ольховатка кӀоштахь Атаманчукс дакъа лецира Курски Ӏад долчахь немцойн тӀелатар йухатухуш. 1943 шеран 8 июлехь Орёл — Курск некъехь мостагӀийн тӀелатар йухатухуш цо шен взводац цхьана хӀаллак йира 8 герз схьадаьтта меттиг а, 50 сов салти а, эпсар а. Цуьнан взводан майралла бахьнехь мостагӀийн тӀелатар йухатуьхура. 1943 шеран 2 августехь Атаманчукан йелира «Майраллин» цӀе йолу медаль.
Гвардин лакхара лейтенант Атаманчукс къаьстина хьуьнар гайтира Киевел къилбаседе Днепр хих совет эскар дехьадолуш хенахь. 1943 шеран гуьйренна ЦӀен эскар Днепрел дехьа а даьлла Глебовка а, Ясногородка а йарташ уллехь плацдарм схьайоккхуш. Атаманчук совгӀат даларан дӀакховдина кехатан тӀехь цуьнан хаькимо 75-гӀа гвардин кхиссархойн дивизин 231-гӀа кхиссархойн полкан куьйгалхо подполковник Ф. Е. Маковецкийс йаздира :
Йешилташ (Даренде)
Йешилташ (Yeşiltaş) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Малати провинцин (ил) Даренденан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Атаманчук, Григорий Климентьевич
ТӀамтӀехь
ТӀом чекхболуш хенахь Атаманчукс 1-ра Белорусски фронтан эскаран йукъахь дакъа лецира Одер хих дехьаваларех.
Йешилташ (Даренде)
Хьажоргаш
Категори:Малати провинцин нах беха меттигаш
Категори:Малати провинцин микрокӀошташ
Категори:Даренденан микрокӀошташ
Категори:Даренденан кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Хобо (Косолеакаке)
Эль Хобо — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Йешилташ (Даренде)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Эль Хобо (Косолеакаке)
Географи
Эль Хобо лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Рудно (Минскан повет)
Рудно  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Атаманчук, Григорий Климентьевич
ТӀом чекхбеллачултӀаьхьа
1946 шеран август дуьйна майор Атаманчук отставкехь вара. 1952 шарахь цо чекхйаьккхира Ростован эчиг некъан инженерийн институт. И чекхйаьккхинчултӀаьхьа иза вехира Сумин областан Конотоп цӀе йолу гӀалахь цигара эчиг некъехь болх беш. Цул тӀаьхьа иза вара Черниговехь вехаш, цирага локомотиван депон машинист-хьехархо болх беш. 1986 шо дуьйна Ставрополан махкахь Ессентуки гӀалахь Ӏаш вара. Велира 1994 шеран 27 ноябрехь.
Рудно (Минскан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Эль Хобо (Косолеакаке)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Рудно (Минскан повет)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Эль Хобо (Косолеакаке)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
КугӀкугӀонн
Географи
.
Бабур (Муджур)
Бабур (Babur) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан КиршехӀир провинцин (ил) Муджуран кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:КиршехӀир провинцин нах беха меттигаш
Категори:Муджуран кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Колделао (Мачерата)
Колделао  — Италин Марке регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Марке регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Калтай
Калтай (Калтай) — Российн Федерацин Томскан областан Томскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, шийлачу Ӏаьнца а, тӀуналла цхьабосса йу, хенан хӀоттаман элементаш хийца дукха сиха ло, боцучу хенан муьрехь (масех дийнахь йа сахьтехь). Меттигера климат, хьалхарчу шерашкахь санна хийца ца луш схьайогӀу, иза доьзна ду Малхбуза-Сибрехан акъарин тӀехуларчу хӀаваийн массийн чолхечу циркуляцех эвла шера а, массо агӀора йиллина а йу, къилба-малхбале йоцург, цуо аьтту бо Арктикин а, Атлантикин а, Йуккъерчу Азин а хӀаваан массашна кхуза чуйахка. Цундела циркуляцин процессаш Малхбуза-Сибрехан тӀехула массо а хенахь дакъалоцу арктикин а, бараман а хӀаваан массаш, ткъа аьхка кхин тропикера а. ХӀаваан массаш дӀахьо циклонийн а, антициклонийн а системехь, цуо хенан хӀоттам областехь цхьаьна эшшар ца лоттуьйту, шо шере мел деле ловзаш хуьлу иза.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Томскан кӀоштан нах беха меттигаш
Степной Маяк (Оренбурган область)
Степной Маяк (Степной Маяк) — Российн Федерацин Оренбурган областан Новосергиевкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, йовха, бекъа мехашца, шийлачу Ӏаьнца, дика лаьттачу луон чкъоьраца. Ӏа къаьста гуттара а дацаре температурашца а, луьра шелонашца а. Аьхке дийнахь йекхна, йовха, алссама июлехь. Вегетацин мур 180 де гергга ду. Климатан амалийн сипатех йу йокъаллаш. Аьхка хуьлу йочанаш латта худа а ца кхуьу, хӀунда аьлчи лакхара хӀаваан температураш уьш чехка Ӏаьнаре йоху. Махкахь йочанаш цхьабосса ца хуьлу.
Хьажоргаш
Категори:Новосергиевкан кӀоштан нах беха меттигаш
Плейнвью (Арканзас)
Истори
Плейнвью гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Арканзас штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Пахомово (Калугин область)
Пахомово (Пахомово) — Российн Федерацин Калугин областан Дзержинскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, дика къаьсташ шеран заманашца: барамехь довха а, тӀуьна а аьхкенца, барамера шийла хӀоьттина лайн чкъор долу Ӏаьнца.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Калугин областан Дзержинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Сант'Олива (Фрозиноне)
Сант'Олива — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лацио регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Хриалети
Хриалети (ხრიალეთი) — Гуьржийчоьнан Гурин Озургетин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 1533 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Озургетин муниципалитетан нах беха меттигаш
Вотчанг (Нью-Джерси)
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Нью-Джерси штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Ясевичи (Берёзан кӀошт)
Ясевичи (Ясевічы) — Белоруссин Брестан областан Берёзан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Синятевка
Синятевка (Сіняцеўка) — Белоруссин Гроднон областан Щучинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш Категори:Щучинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Ален-да-Рибейра
Ален-да-Рибейра — Португалин Сантарен гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Сантарен кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ла Дивина Провиденсия (Лас Чоапас)
Ла Дивина Провиденсия — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Дивина Провиденсия лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
(5266) Раух
(5266) Раух — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1973 шеран 29 сентябрехь К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс цӀе йолу Ӏилманчо Паломар обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «4047 T-2».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
(13216) 1997 LH4
(13216) 1997 LH4 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1997 шеран 9 июнехь K. A. Williams цӀе йолу Ӏилманчо Lake Clear обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1997 LH4» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Йакачифтликкоьйуь (Элмали)
Йакачифтликкоьйуь (Yakaçiftlikköyü) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан Антали провинцин (ил) Элмалинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Антали провинцин нах беха меттигаш
Категори:Антали провинцин микрокӀошташ
Категори:Элмалинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Лула (Сардини)
Лула  — Италин Сардини регионера коммуна. Лаьтташ йу Нуоро провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Сардини йукъара гӀаланаш
Жарошице
Жарошице (Žarošice) — Чехин Къилба Морави мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Аисово
Аисово — Башкирийчоьнан Белорецкан кӀоштара эвла, иза Инзерски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 34 стаг (2009 шо). Поштан индекс — ?, код ОКАТО — ?.
Вимислув (Влощовскан повет)
Вимислув  — Польшин Свентокшискан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Заречье (Насвинскан йуьртан меттиг)
Заречье (Заречье) — Российн Федерацин Пскован областан Новосокольникин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Новосокольникин кӀоштан нах беха меттигаш
Любимовка (Васильевкан кӀошт)
Любимовка — Украинин Запорожьен областан Васильевкан кӀоштара эвла.
Малетабль
Малетабль — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ОгӀн.
Любимовка (Васильевкан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Малетабль
Географи
.
Товар-Сай
Товар-Сай — ГӀиргӀазойчоьнан Джалал-Абадан областан Аксын кӀоштара эвла.
Любимовка (Васильевкан кӀошт)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Малетабль
Билгалдахарш
Категори:ОгӀн департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Любимовка (Васильевкан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Васильевкан кӀоштан нах беха меттигаш
Товар-Сай
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Сахьтан аса ю +6:00.
Хьажоргаш
Категори:Аксын кӀоштан нах беха меттигаш
Ла-Пескера
Ла-Пескера — Испанин Куэнка провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Куэнка провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Хи
Хи (водородан оксид , водородан гидроксид , химин формула — H2O) — бинаран органикин йоцу уьйра, молекула лаьтта водородан шина атомах а, кислородан — цхьаьна атомах а, церан вовшешца ковалентан уьйранца уьйр йу. Нормера хьелашкахь бос боцу, (кӀорга дацахь) хьожа а, чам а боцу чекх са го тӀуналла йу. Хин онда хьолах ша олу, (шенан кристаллаша до ло йа йис), ткъа газкепара — хинан Ӏа. Хи кхин а хила тарло тӀуьна кристаллийн кепара (гидрофилаллин тӀехалонаш тӀаьхь).
Хи дика поляран дашориг ду. Ӏаламехь даиманна а цуьнца йу йашийна хӀуманаш (туьханаш, газаш).
ЧӀогӀа ладаме роль йу хинан хӀуманан а, энергин а глобалан гуотийсарехь а, Дуьненна тӀехь дахарна гӀолатторехь а, дийна организмийн химин хӀоттамехь а, климат а, хенан-хӀоттам кхолларехь а. Дуьненна тӀера йерриг дийна хӀуманашна чӀогӀа ладаме хӀума йу хи. Йуккъера барам ораматийн а, дийнатийн а организмехь ду 50 % сов хи.
Дерриг Дуьненна тӀехь 1400 млн км³ гергга хи ду. Хишша къовлу 71 % дуьненан тӀехало (Ӏапказаш, хӀордаш, Ӏаьмнаш, эркаш, шеш — 361,13 млн км² ). Дуьненан хинан доккхаха долу дакъа (97,54 %) Дуьненан Ӏапказ чохь ду — иза дуьра хи ду, иза ца мега йуьртан бахамна а, мала а. Молу хи долу коьртаниг шешшанна йукъахь (1,81 %) а, лаьттан бухара хишна а йукъахь (0,63 % гергга), ткъа жима дакъа (0,009 %) эркаш а, Ӏаьмнаш а чохь ду. Материкан дуьра хиш ду 0,007 %, атмосферехь ду 0,001 % Дуьненан дерриг хих. Дуьненан мантин йукъахь доллу Дуьненан Ӏапказ чохьчул 10—12-зза алсама хи.
Билгалдахарш
Категори:Маларш  Категори:Дашораш * Категори:Мусталлаш Категори:Кхолламаш Категори:Водородан цхьаьнакхетарш Категори:Оксидаш Категори:Кислородан цхьаьнакхетарш Категори:Халькогеноводородаш
Починок (Галичан кӀошт)
Починок (Починок) — Российн Федерацин Костромин областан Галичан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Хьажоргаш
Категори:Костромин областан Галичан кӀоштан нах беха меттигаш
Фальштин
Фальштин — Польшин Малопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Малопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Тарбагатай (Заиграеван кӀошт)
Тарбагатай (Тарбагатай) — Российн Федерацин Бурятин Заиграеван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат — чӀогӀа континенталан йу, шийла Ӏа долуш, йовха аьхке йолуш. Ӏа шийла, декъа кӀезиг ло долуш хуьлу. БӀаьсте мохе йу, гӀоролаш йолуш, йочанаш чӀогӀа кӀезиг йолуш. Аьхке йоца, довхачу деношца а, шийлачу буьйсанашца, июлехь а, августехь а шортта догӀанаш долуш хуьлу. Гуьйре тӀекхочуш хаа а ца ло, хенан хӀоттам цӀеххьана хийца ца ло, цхьацца шерашкахь иза йеха а, йовха а хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Иркутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+8.
Хьажоргаш
Категори:Заиграеван кӀоштан нах беха меттигаш
Бобровниково (Вологдин область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+4.
Хьажоргаш
Категори:Велики Устюган кӀоштан нах беха меттигаш
Смедеревска Паланка
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Подунай гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Русски Бурнашево
Русски Бурнашево (Русское Бурнашево) — Российн Федерацин ГӀезалойчоьнан Верхни Услонан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йу йуккъерачу шораллера бараман континенталан кепара амалан климат, йовхачу аьхкенца а, барамехь шийла Іаьнца а. Уггар бовха бутт июль бу, уггар шийла — январь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 178 стаг (2010 ).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Уамиль
Уамиль — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — НогӀ.
Русски Бурнашево
Билгалдахарш
Категори:Верхни Услонан кӀоштан нах беха меттигаш
Уамиль
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:НогӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Зайнаб бинт Джахьш
Зайнап бинт Джахьш (زينب بنت جحش‎‎) — Мухьаммад пайхамаран зударех цхьаъ йу.
(13217) Alpbach
(13217) Alpbach — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Клавдино
Клавдино (Клавдино) — Российн Федерацин Владимиран областан Судогдан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
(13217) Alpbach
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Клавдино
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Судогдан кӀоштан нах беха меттигаш