cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Новодонецки (Донецкан область)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Донецкан областан Покровскан кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Кафетал (Вега де Алаторе)
Эль Кафетал — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Кафетал лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
ЭксегӀмон
ЭксегӀмон — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Шампань — АгӀденаш регионехь. Коммунан департамент — АгӀденаш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:АгӀденаш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Пяно Селва I - Конфини (Асколи Пичено)
Пяно Селва I - Конфини — Италин Марке регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Марке регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Эрбасантита (Коюка де Бенитез)
Географи
Эрбасантита лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Шульгински (Код ОКТМО 11658416271)
Шульгински (Шульгинская) — Российн Федерацин Архангельскан областан Шенкурскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ореховка (Червенан кӀошт)
Ореховка (Арэхаўка) — Белоруссин Минскан областан Червенан кӀоштара эвла.
Пигалева Горка
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ореховка (Червенан кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Червенан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Оуч
Оуч (Ouč) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Казуб (ХӀордан воеводалла)
Казуб  — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
АгӀаликаьнд
АгӀаликаьнд (Ağalıkənd) — Азербайджанан Билаьсуваран кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Билаьсуваран кӀоштан нах беха меттигаш
Келинтобе
Келинтобе — Кхазакхстанан Кызылордан областан Жанакорганан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Кызылордан областан нах беха меттигаш Категори:Жанакорганан кӀоштан нах беха меттигаш
Гвадалупе Виктория (Сочияпа)
Географи
Гвадалупе Виктория лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Кадикоьй (Йалова)
Хьажоргаш
Категори:Йалова провинцин нах беха меттигаш
Категори:Йалованан кӀоштан нах беха меттигаш
Гвадалупе Виктория (Сочияпа)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Кадикоьй (Йалова)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Гвадалупе Виктория (Сочияпа)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Рудня Столбунская
Рудня Столбунская (Рудня Стаўбунская) — Белоруссин Гомелан областан Веткан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Веткан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Жуки (Себежан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Шипкино
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (69%), украинаш (12%), немцой (14%).
Билгалдахарш
Категори:Челябинскан областан Октябрьскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Элан (АгӀденаш)
Элан — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Шампань — АгӀденаш регионехь. Коммунан департамент — АгӀденаш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:АгӀденаш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
NGC 3664
NGC 3664 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
3664 3664
Сан-Себастьян-де-ла-Гомера
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Санта-Крус-де-Тенерифе провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Даниловград
Даниловград — Ӏаьржаламанчоь гӀала. Бахархойн дукхалла — 5208 адам (2003). Иза ю Даниловград олучу муниципалитетан административан центр.
Билгалдахарш
Категори:Ӏаьржаламанчоь
Дофтяна (коммуна)
Дофтяна — Румынин Бакеу жудецан йукъара коммуна.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Бакеу жудецан коммунаш
Доштат (коммуна)
Доштат — Румынин Алба жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Алба жудецан коммунаш
ПьегӀгӀегӀуь (ЭгӀо)
ПьегӀгӀегӀуь — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀо.
Билгалдахарш
Категори:ЭгӀо департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Каменка (Николаевн кӀошт)
Каменка — Украинин Николаевн областан Николаевн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Николаевн кӀоштан нах беха меттигаш
Ферцонико (Сондрио)
Ферцонико — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Убарана
Убарана — Бразилин Сан-Паулу штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Сан-Паулу штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Вулька-Висьневска
Вулька-Висьневска — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Путиловка (Курганан область)
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Куртамышан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Сент-Сузанн (ГӀеуьньон)
Сент-Сузанн (Sainte-Suzanne) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГӀеуьньон регионехь. Коммунан департамент — ГӀеуьньон.
Географи
.
КарахӀамза (Чаталпинар)
КарахӀамза (Karahamza) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Орду провинцин (ил) Чаталпинарнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Орду провинцин нах беха меттигаш
Категори:Орду провинцин микрокӀошташ
Категори:Чаталпинарнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Фэллон, Триша
Триша Николь «Триш» Фэллон (Trisha Nicole "Trish" Fallon; марехь Дайкстра (Dykstra); йина 1972 шеран 23 июлехь Мельбурнехь, Виктори штатехь, Австрали) ― австралин профессионалан баскетболхо, левзина Зударийн къоман баскетболан лигехь а, зударийн къоман баскетболан ассоциацехь а. Иза хаьржина 1999 шеран ДКъБА драфтан шолгӀачу раундехь йукъара ткъайассалгӀачу лоьмарца «Миннесота Линкс» клубо. Левзина ТӀелета турслочун а, Йайн форвардан а амплуахь. Австралин къоман гулйина командин йукъахь левзира тӀекӀела кхузза аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь, 1996 шеран Атлантера турнир тӀера йолайелла, кхин тӀе 2004 шеран Афинера Олимпиадехь командин капитан йара. 2010 шарахь дуьйна Австралин баскетболан Сийлаллин залан декъахо.
Вроновице (Лодзинскан воеводалла)
Вроновице  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Фэллон, Триша
Биографи
Триша Фэллон хаьржира 1999 шеран ДКъБА драфтан шолгӀачу раундехь йукъара 19-гӀа лоьмарца «Миннесота Линкс» клубо. Амма зударийн КъБА дебютан шо дӀадаьлча, 1999 шеран 27 октябрехь, иза шина агӀора барт бар бахьнехь хийцира Барнс, Адиаца а, Эдвардс, Тоняца а «Финикс Меркури»  клубе Аскамп Марлисех а, Эйкок, Анджела Эйкок Анджелех а, Харроуэр Кристех а.
2007 шеран 29 июлехь Порт-Дугласехь (Квинсленд штат) Фэллон маре йахара Дайкстра Стюарте.
Вроновице (Лодзинскан воеводалла)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Фэллон, Триша
Биографи
Цуьнан хилла накъост Оверби Родни бехке вира цунна ницкъ барх кхерамаш тисарна 2007 шарахь. Истори кхечира The Daily Telegraph газетан коьрте. Овербин суьдан бехкам бира.
2008 шарахь Фэллон (хӀинца Дайкстра) йухайирзира «Сидней Уни Флэймз» клубе, цунна йукъахь иза левзира 1993 – 2007 шерашкахь, баскетболан операцийн координаторан даржехь. ХӀинца Триша болх беш йу «Данденонг Рейнджерс» баскетболан командин структурехь, Мельбурнан къилба йистехь.
Хьажоргаш
Категори:1996 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн борзанан совгӀатхой Категори:2000 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн детин совгӀатхой Категори:2004 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн детин совгӀатхой Категори:Баскетболисташ 1996 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь Категори:Баскетболхой 2000 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь Категори:Баскетболисташ 2004 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь Категори:Баскетболех ловзаран Австралин гулйина командин ловзархой Категори:Австралин баскетболхой Категори:ЗБК «Мельбурн Тайгерс» ловзархой Категори:«Сидней Юни Флэймз» ловзархой Категори:«Миннесота Линкс» ловзархой Категори:«Финикс Меркури» ловзархой Категори:ЗБК «Скион» ловзархой Категори:БК «Рос Касарес Валенсия» ловзархой Категори:Австралин баскетболан сийлаллин залан декъахой
HD176330
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Калдово (Мальборскан повет)
Калдово  — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Мадона дел Кармело (Козенца)
Мадона дел Кармело — Италин Калабри регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Калабри регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Плесецки
Плесецки — Украинин Киеван областан Васильковн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Васильковн кӀоштан нах беха меттигаш
Сильвестровски
Сильвестровски — Украинин Николаевн областан Николаевн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Долина-при-Лендави
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Мали Мамлеево
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 326 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Лукоянован кӀоштан нах беха меттигаш
Осиновка (Червенан кӀошт)
Осиновка (Асінаўка) — Белоруссин Минскан областан Червенан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Червенан кӀоштан нах беха меттигаш
Санта-Крус-де-ла-Пальма
Санта-Крус-де-ла-Пальма — Испанин Санта-Крус-де-Тенерифе провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Санта-Крус-де-Тенерифе провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Йалова
Йалова (Yalova) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Йалова провинцин (ил) гӀала/кӀошт. Йалованан кӀоштаан административан центр.
Хьажоргаш
Категори:Йалова провинцин нах беха меттигаш
Категори:Йалованан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Пигилински
Пигилински (Пигилинская) — Российн Федерацин Вологдин областан Сямжан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Сямжан кӀоштан нах беха меттигаш
Нови (Краматорскан кӀошт)
Нови — Украинин Донецкан областан Лиманан кӀоштара эвла.
Давери
Давери — Болгарин Великотырновон областера эвла. Елена йукъараллин йукъайогӀу.
Нови (Краматорскан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Давери
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Нови (Краматорскан кӀошт)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Донецкан областан Лиманан кӀоштан нах беха меттигаш
Давери
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Великотырновон областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Борано (Терамо)
Борано  — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Репище (Веткан кӀошт)
Репище (Рэпішча) — Белоруссин Гомелан областан Веткан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Веткан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Юшково (Челябинскан область)
Юшково (Юшково) — Челябинскан областан Каслин кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Билгалдахарш
Категори:Каслин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Оуштице
Оуштице (Ouštice) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
КарахӀасан (Чаталпинар)
Хьажоргаш
Категори:Орду провинцин нах беха меттигаш
Категори:Орду провинцин микрокӀошташ
Категори:Чаталпинарнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
NGC 3665
NGC 3665 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Забелье (Себежан кӀошт)
Забелье (Забелье) — Российн Федерацин Пскован областан Себежан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Себежан кӀоштан нах беха меттигаш
Бельштедт
Бельштедт (Bellstedt) — Германин Туьринген латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Туьринген латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Опухлово
Опухлово (Опухлово) — Российн Федерацин Тверан областан Кашинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кашинан кӀоштан нах беха меттигаш
Ардичли (Испир)
Ардичли (Ardıçlı) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзурум провинцин (ил) Испирнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин нах беха меттигаш
Категори:Эрзурум провинцин микрокӀошташ
Категори:Испирнан микрокӀошташ
Категори:Испирнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Калиновка (Ленинскан кӀошт)
Калиновка (Калиновка) — Российн Федерацин Москохан областан Ленинскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Пеулень-Чук
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Калиновка (Ленинскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Москохан областан Ленинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Пеулень-Чук
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Харгита жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Деркунски
Деркунски (Деркунский) — Российн Федерацин Белгородан областан Вейделевкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Вейделевкан кӀоштан нах беха меттигаш
Трушковы
Трушковы (Трушковы) — Кировн областан Слободскойн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Слободскойн кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Билско Горжиц
Билско Горжиц (Bílsko u Hořic) — Чехин Кралове Градец мехкан кӀоштара эвла.
Географи
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Рекорд (Красни Кутан кӀошт)
Рекорд (Рекорд) — Российн Федерацин Саратовн областан Красни Кутан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Саратовн областан Красни Кутан кӀоштан нах беха меттигаш
Вулька-Вицейовска
Вулька-Вицейовска — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Ферьера (Авелино)
Ферьера — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Литвиновски (Кемеровн область)
Литвиновски (Литвиновский) — Российн Федерацин Кемеровн областан Ленинск-Кузнецкан кӀоштара эвла.
Ла Синта (Сан Хосе Итурбиде)
Ла Синта — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Литвиновски (Кемеровн область)
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа — шийла а, деха а, аьхке — йоца а, йовха а. ГӀоролаш йоцу мур лаьтта 100 дийнахь областан къилбаседехь, 120 де гергга Кузнецкан боьран къилбехь. Къилбаседа дуьненан эхиган барамера асехь лаьттачу Кемеровн областана кхочу дикка дукха маьлхан йовхо шарахь.
Ла Синта (Сан Хосе Итурбиде)
Географи
Ла Синта лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Литвиновски (Кемеровн область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Ленинск-Кузнецкан кӀоштан нах беха меттигаш
Ла Синта (Сан Хосе Итурбиде)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Брейдентон-Бич (Флорида)
Брейдентон-Бич  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Флорида штатера гӀала.
Истори
Брейдентон-Бич гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Флорида штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Чичерино (Орёлан область)
Чичерино (Чичерино) — Российн Федерацин Орёлан областан Мценскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Мценскан кӀоштан нах беха меттигаш
Лысовка (Суходольскан йуьртан меттиг)
Лысовка (Лысовка) — Российн Федерацин Липецкан областан Краснин кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Липецкан областан Краснин кӀоштан нах беха меттигаш
Пуьешабон
Пуьешабон — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀо.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЭгӀо департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
ЭгӀ (АгӀденаш)
ЭгӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Шампань — АгӀденаш регионехь. Коммунан департамент — АгӀденаш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:АгӀденаш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Меховицы
Меховицы (Меховицы) — Российн Федерацин Ивановн областан Савинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
АгӀайри
АгӀайри (Ağayrı) — Азербайджанан Билаьсуваран кӀоштара эвла.
Меховицы
Хьажоргаш
Категори:Савинан кӀоштан нах беха меттигаш
АгӀайри
Билгалдахарш
Категори:Билаьсуваран кӀоштан нах беха меттигаш
Драгалина (коммуна)
Драгалина — Румынин Келераш жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Келераш жудецан коммунаш
Мурмино
Мурмино (Мурмино) — Российн Федерацин Рязанан областан Рязанан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Рязанан областан Рязанан кӀоштан нах беха меттигаш
Бар (Ӏаьржаламанчоь)
Бар (, Antivari, Tivari, Θηβάριον, Thivárion) — Ӏаьржаламанчоьнан гӀала, иза ю Адриатикин хӀордан йистехь.
Билгалдахарш
Категори:Ӏаьржаламанчоь
Нижнеудинскан кӀошт
Нижнеудинскан кӀошт (Нижнеудинский район) — Иркутскан областан муниципалан кӀошт.
Административан центр — Нижнеудинск.
Билгалдахарш
Категори:Иркутскан область Категори:Российн кӀошташ
Пяно Селва III (Асколи Пичено)
Пяно Селва III — Италин Марке регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Марке регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Траковка (Ржаксан кӀошт)
Траковка (Траковка) — Российн Федерацин Тамбовн областан Ржаксан кӀоштара эвла.
Климат
Ӏаламан а, ландшафтийн а амалаш йоьзна йу цуьнан географин хьолах – эвла лаьтта Оьрсийн акъарин йуккъехь, цунна тӀиера акъарин муьлххачу дозане эзар километр йу. Алсама хуьлу долу континенталан барамера хӀаваъ, Эвла хӀордашна гена латтарех доьзна ду. Цуо областан климат барамера континенталан йо. Окан-Донан акъари тӀехь климат алсама континенталан йу, уллорчу гунаш тӀехьчулла. Эвла лаьтта кӀеззиг къилбаседехьа Сибрехан а, Азорийн а максимумашна йуккъехь долчу лакхарчу Ӏаткъаман дукъал, цундела бу кхузахь луларчу Владимирехь йа Рязанехьчул алсама, гӀийлачу мехца, бекхна хенан хӀоттам. Оцун тӀе мехаш дукхах дерг къилбан а, къилба-малхбален а ду, бӀаьста а, Ӏай а муххале а. оцу агӀора хьокху аьхка а, бӀаьста а йокъаллин мехаш, ткъа Ӏай – дарц.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ржаксан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Эроина де Тистла (Тистла де Герреро)
Эроина де Тистла — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эроина де Тистла лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Сан Антонио (Тлакоталпан)
Сан Антонио — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Сан Антонио лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Эль Кафетал (Кастильо де Теайо)
Эль Кафетал — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Кафетал лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Вронско
Вронско — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Гвадалупе Виктория (Татавикапан де Хуарез)
Гвадалупе Виктория — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Гвадалупе Виктория лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
NGC 3666
NGC 3666 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
3666 3666
Ластрес Марияс (Тьера Бланка)
Ластрес Марияс — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Жабляк
Билгалдахарш
Категори:Ӏаьржаламанчоь
ЭгӀбоьваль
ЭгӀбоьваль — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Шампань — АгӀденаш регионехь. Коммунан департамент — АгӀденаш.
Аманкаьнд
Аманкаьнд (Amankənd) — Азербайджанан Билаьсуваран кӀоштара эвла.
ЭгӀбоьваль
Географи
.
Силао
Силао (Cilaos) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГӀеуьньон регионехь. Коммунан департамент — ГӀеуьньон.
Аманкаьнд
Билгалдахарш
Категори:Билаьсуваран кӀоштан нах беха меттигаш
ЭгӀбоьваль
Билгалдахарш
Категори:АгӀденаш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Силао
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:гӀеуьньон департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Вулька-Войцехувек
Вулька-Войцехувек — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Рясово
Рясово (Рясово) — Российн Федерацин Курганан областан Куртамышан кӀоштара эвла.
Пуьимиссон
Пуьимиссон — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀо.
Рясово
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Пуьимиссон
Географи
.
Рясово
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Куртамышан кӀоштан нах беха меттигаш
Пуьимиссон
Билгалдахарш
Категори:ЭгӀо департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Островиты (Червенан кӀошт)
Островиты (Астравіты) — Белоруссин Минскан областан Червенан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Червенан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Мадона дел Лате (Латина)
Мадона дел Лате — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лацио регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Шушерино (Архангельскан область)
Шушерино (Шушерино) — Российн Федерацин Архангельскан областан Каргополан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Каргополан кӀоштан нах беха меттигаш
Калиска (гмина Калиска)
Калиска  — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Кельтемашат
Кельтемашат — Кхазакхстанан Туркестанан областан Тюлькубасан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Туркестанан областан нах беха меттигаш Категори:Тюлькубасан кӀоштан нах беха меттигаш
Долне Брезово
Долне Брезово — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Банан
Бана́н (Músa) — масийтта шарахь кхуьу бецаш. Уьш схьайойла Къилбера-Малхбалера Азера тропикашкара. <!-- Бананами также называют плоды этих растений, употребляемые в пищу. В настоящее время различные сорта стерильного триплоидного культигена Musa × paradisiaca (искусственного вида, не встречающегося в дикой природе), созданного на основе некоторых видов этих растений, широко культивируются в тропических странах и во многих из них составляют важнейшую долю экспорта. В ряде регионов банан является одной из важнейших выращиваемых культур, уступая лишь рису, пшенице и кукурузе. Согласно данным Продовольственной организации ООН за 2010 год, по количеству собранного урожая бананы находятся на седьмом месте среди выращиваемых культур.
Род объединяет свыше 40 видов, распространённых, главным образом, в Юго-Восточной Азии и на островах Тихого океана. Самый северный вид — Банан японский (Musa basjoo), родом с японских островов Рюкю, выращивается в качестве декоративного растения на черноморском побережье Кавказа, в Крыму и Грузии.
Описание
Представители рода — травянистые растения с мощной корневой системой, коротким, не выступающим над землёй стеблем и 6—20 листьями, влагалища которых образуют подобие ствола. Высота растений варьирует от 2 до 9 м и даже выше, что делает их одними из самых высоких (наряду с бамбуками) трав в мире, отчего многие ошибочно принимают их за деревья. Самым высоким растением из рода банан считается вид Musa itinerans — высота его разновидности может достигать 12 м. Вокруг основного стебля образуется множество боковых побегов, один из которых впоследствии заменяет предыдущий — таким образом происходит размножение. Корни многочисленные, волокнистые; в благородной почве уходят до 4,9 м в сторону и до 1,5 м вглубь.
Листья крупные, мягкие, гладкие, продолговатые или овальные, с параллельным жилкованием; расположены по спирали. Их влагалища свёрнуты в плотную многослойную мясистую трубку, называемую ложным стеблем. По мере роста растения молодые листья возникают внутри пучка, а внешние постепенно отмирают и опадают. При хорошей погоде этот процесс продолжается со скоростью примерно один лист в неделю. У культивируемого банана листья достигают 275 см в длину и 60 см в ширину, они могут быть полностью зелёными, зелёными с тёмно-бордовыми пятнами либо зелёными с верхней стороны и багряными снизу. При сильном ветре или ливне листья легко рвутся вдоль жилок — такая адаптация помогает растениям выживать в тропическом климате. Когда банан готов к цветению, в точке роста короткого стебля развивается длинный цветонос, который проходит через ложный стебель и вслед за листьями выходит наружу. Цветение наступает через 8—10 месяцев после активного роста растения. Соцветие — кисть, напоминающая удлинённую пышную почку фиолетового либо зелёного оттенка, на которой у основания расположены крупные женские, далее — меньшие по размеру обоеполые, и на конце — мелкие мужские цветки. Все цветки трубчатые, состоят из 3 лепестков, 3 чашелистиков, обычно 6 тычинок, одна из которых недоразвита и не имеет пыльника. Гинецей синкарпный, состоящий из 3 плодолистиков, образующих трёхкамерную завязь ; цветки располагаются ярусами (так называемыми «руками») и содержат в себе большое количество нектара (до 0,5 г на каждый цветок ). Каждый слой собран в кисть, состоящую из 12—20 цветков, расположенных радиально, и прикрыт мясистыми, восковыми на ощупь кроющими листьями. У культивируемых бананов цветки белого цвета, кроющие листья с внешней стороны фиолетовые, а с внутренней — тёмно-красные. Раскрывшись, мужские цветки обычно очень быстро опадают, оставляя верхнюю часть соцветия обнажённой, за исключением верхушечной нераскрывшейся почки. У дикорастущих видов цветение начинается ночью либо ранним утром — в первом случае их опылению способствуют летучие мыши, а во втором — птицы и мелкие млекопитающие.
Плоды развиваются только из женских цветков (обоеполые цветки бесплодны) ; по мере развития каждый ряд плодов всё больше напоминают кисть руки со множеством пальцев, каждый из которых представляет собой толстокожую, многосемянную ягоду. Размер, цвет и форма плодов могут значительно различаться в зависимости от вида или сорта, но чаще всего они имеют продолговатую цилиндрическую или трёхгранную форму, выпрямленную либо закруглённую. Длина плода варьирует в пределах от 3 до 40 см, толщина — от 2 до 8 см. Цвет кожицы может быть жёлтым, зелёным, красным или даже серебристым. Мякоть плода белая, кремовая, жёлтая или оранжевая. В незрелом состоянии она твёрдая и клейкая, но по мере созревания становится мягкой и сочной. У культурных форм плод часто лишён семян и растение способно размножаться только вегетативно, однако у дикорастущих растений мякоть плода наполнена большим количеством округлых либо заострённых твёрдых семян длиной 3—16 мм, причём по своей массе они могут превалировать над мякотью. На одной оси может располагаться до 300 плодов с общей массой в 50—60 кг. Бананам свойственен биологический феномен, известный как отрицательный геотропизм — во время образования плоды под действием силы тяготения направлены вниз, однако по мере роста под действием гормонов одна или несколько осей начинают расти вертикально вверх. После окончания плодоношения наземная часть растения отмирает.
История
Банан — одно из самых древних культивируемых растений. Его родиной считаются острова Малайского архипелага, где, как полагают учёные, древние жители выращивали их и употребляли в пищу как дополнение к рыбной диете. Путешествуя по островам Тихого океана, они запасались известными им фруктами и таким образом способствовали распространению бананов. Первым из современных учёных, установившим географическое происхождение бананов, стал один из основоположников научной селекции академик Н. И. Вавилов, который в 1920—1930-х годах исследовал различные регионы мира и описал результаты в труде «Центры происхождения культурных растений».