cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Эль Запоте (Олинала)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Ярчив-Колония Друга
Ярчив-Колония Друга — Польшин Люблинан воеводаллин  гминера эвла.
Лешно (Молодечнан кӀошт)
Лешно (Лешна) — Белоруссин Минскан областан Молодечнан кӀоштара эвла.
Ярчив-Колония Друга
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Лешно (Молодечнан кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Ярчив-Колония Друга
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Люблинан воеводаллин нах беха меттигаш
Лешно (Молодечнан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш Категори:Молодечнан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Гуьнбатур (Ширан)
Гуьнбатур (Günbatur) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан ГуьмуьшхӀане провинцин (ил) Ширанан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:ГуьмуьшхӀане провинцин нах беха меттигаш
Категори:Ширанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ладариу
Ладариу — Бразилин Мату-Гросу-ду-Су штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Мату-Гросу-ду-Су штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
МегӀе-су-МонгӀон
МегӀе-су-МонгӀон (Mérey-sous-Montrond) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Ду.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Ду департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Никорво
Никорво — Италин Ломбарди регионера коммуна. Лаьтташ йу Пави провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Ломбарди йукъара гӀаланаш
Дичево (Болгари)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Силистран областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ла-ГӀобин-суьгӀ-ГалабгӀ
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Францин гӀаланаш Категори:Лакха ПгӀовансан Альпаш департаментан коммунаш
Нешава (Великопольскан воеводалла)
Нешава  — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Кракувек
Кракувек — Польшин Куявско-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Куявско-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
GSC7143-60-1
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Ла Лама (Модена)
Ла Лама  — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Хинтервайденталь
Хинтервайденталь — Германин Рейнланд-Пфальц латтана йукъара коммуна.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Рейнланд-Пфальц латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Понте д'Оро (Пиза)
Понте д'Оро — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Карлтон (Орегон)
Карлтон  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Орегон штатера гӀала.
Истори
Карлтон гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Орегон штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Коритниця (Кршко)
Коритниця  — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
МахӀмутагӀаччифтлигӀи (Зара)
МахӀмутагӀаччифтлигӀи (Mahmutağaççiftliği) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Сивас провинцин (ил) Заран кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Сивас провинцин нах беха меттигаш
Категори:Заран кӀоштан нах беха меттигаш
Коты (Шарковщинан кӀошт)
Коты (Каты) — Белоруссин Витебскан областан Шарковщинан кӀоштара эвла.
1921—1945 шерашкахь Полякийн Республикин Вильнон воеводаллин Диснан поветан йукъайогӀуш йара.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш Категори:Шарковщинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Теголайо I (Перуджа)
Теголайо I — Италин Умбрия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Умбрия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
ХӀасанпаша (Инегоьл)
ХӀасанпаша (Hasanpaşa) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Бурса провинцин (ил) Инегоьлнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Бурса провинцин нах беха меттигаш
Категори:Бурса провинцин микрокӀошташ
Категори:Инегоьлнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Била (Подлясьен воеводалла)
Била  — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Бешенково
Бешенково (Бешенково) — Российн Федерацин Москохан областан Дмитрован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Москохан областан Дмитрован кӀоштан нах беха меттигаш
Муксино (Порхован кӀошт)
Муксино (Муксино) — Российн Федерацин Пскован областан Порхован кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Порхован кӀоштан нах беха меттигаш
Бискупице-Подгурне
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Семеновка (Вознесенскан кӀошт)
Семеновка — Украинин Николаевн областан Вознесенскан кӀоштара эвла.
Ка Стоко (Венеция)
Ка Стоко — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Семеновка (Вознесенскан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Ка Стоко (Венеция)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Семеновка (Вознесенскан кӀошт)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Ка Стоко (Венеция)
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Семеновка (Вознесенскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Вознесенскан кӀоштан нах беха меттигаш
Ародола Нуова (Удине)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Фриули-Венеция-джулия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Фервью (Батлер, Пенсильвани)
Фервью  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Пенсильвани штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Пенсильвани штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Лишнице
Лишнице (Lišnice) — Чехин Устецан мехкан кӀоштара эвла.
ХӀелваджи (Акчаабат)
ХӀелваджи (Helvacı) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Трабзон провинцин (ил) Акчаабатнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Лишнице
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
ХӀелваджи (Акчаабат)
Хьажоргаш
Категори:Трабзон провинцин нах беха меттигаш
Лишнице
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
ХӀелваджи (Акчаабат)
Хьажоргаш
Категори:Трабзон провинцин микрокӀошташ
Лишнице
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
ХӀелваджи (Акчаабат)
Хьажоргаш
Категори:Акчаабатнан микрокӀошташ
Категори:Акчаабатнан кӀоштан нах беха меттигаш
Лишнице
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Устецан мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
ХӀелваджи (Акчаабат)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
(19303) 1996 TP1
(19303) 1996 TP1 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Чесноковка (Уфан кӀошт)
Чесноковка — Башкирийчоьнан Уфан кӀоштара эвла, иза Чесноковски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 2539 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 450591, код ОКАТО — 80252873001.
(19303) 1996 TP1
Истори
ДӀайиллина 1996 шеран 5 октябрехь К. Эндатэ, К. Ватанабэ цӀе йолу Ӏилманчо Китами обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1996 TP1» саналган.
Чесноковка (Уфан кӀошт)
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
(19303) 1996 TP1
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Чесноковка (Уфан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Уфан кӀоштан нах беха меттигаш
Марбл (Къилбаседа Каролина)
Марбл  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилбаседа Каролина штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Марбл бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа Каролина штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Къилбаседа Каролина штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Заклинье (Заклинскан йуьртан меттиг)
Заклинье (Заклинье) — Российн Федерацин Ленинградан областан Луган кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йукъайогӀу хӀордан климатера континенталан дехьайолучу барамерачу климатан зонан. Цигахь барамера кӀеда Ӏа ду, барамехь йовха аьхке а йу. Климатан коьрта башхалла йу хенан хӀоттам цхьаьнаэшшара ца хилар, иза доьзна ду сих-сиха хийцалучу хӀаваан массех, уьш кхоллалучу кӀоште хьаьжжина хуьлу хӀордан, континенталан, арктикан.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Луган кӀоштан нах беха меттигаш
Елизаветовка (КОАТУУ 2324881302)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Бердянскан кӀоштан нах беха меттигаш
Уьчар-Хьаьжа
Уьчар-Хьаьжа — Ӏелам стаг, Мох-Берде йуьртара молла хилла, кхечара дийцарехь Майртупара молла , хилла. 1825 шеран 27 июлехь Уьчар-Хьаьжас байина инарлаш Н. Греков а, Д. Лисаневич а.
Биографи
Схьадийцарехь, Уьчар-Хьаьжа вина Гендерген эвлахь XVIII бӀешо чекхдолуш нехачу жимачу цӀа чохь, Цуьнан нана оьрсийн эскарах едда Гендергена. КӀант дуьненан тӀе волуш иза уьне долу морзгал лазар кхетта хилла, цунна уьйчохь эцна хилла бер схьа. КӀантана Ӏумар-Якъуб цӀе тиллира, ткъа Уьчар олура цунах иза уьйчохь вина волундела. Иза лекха, онда вара, буьрса хьажар дара цуьнан. Ӏелам стаг велахь а, дика тӀемло вара, ткъа тӀемло хиларна цхьаьна меттехь вехаш а вацара. Шен тӀаьххьара шераш Уьчар-Хьаьжас Хьалха-МартантӀехь дехьира. Циггахь ширчу кешнашкахь дӀавоьллина а ву. Ткъа дийцарш, Уьчар-Хьаьжа Гезлой-Эвлахь кхелхина бохург гӀалате долчух тера ду, хӀунда аьлчи, цуо дакъалаьцна Ӏалхан-Юртан гена доццуш тӀамехь, имам Шемал эскарехь, оьрсийн эскар эша а деш. Дийцарехь тӀом дукха луьра хилла, Уьчар-Хьаьжин карара тоьпа чӀижаргӀа лала а лелаш. Ткъа Гезлой-Эвлахь и хилам хиллачул тӀаьхьа хилла Ӏалхан Юртара тӀом.
Гирз-Эвлара хилам
1825 шарахь Кавказан тӀеман аренашка велира имам Шемал. Ламанхойн эскаран хьалхара тӀом хилира гӀийла ларош йолчу Терк тӀиерачу Ӏаммир-Хьажа-Юртан; цунна тӀехьа халлака йира ши гӀап — Злобн окоп а, Преградни стан а, ткъа цул тӀехьа ламанхой хьалха Таймин Биболат а волуш ворхӀ дийнахь-бусий гуо латтийра Гезлой-Эвлаа оьрсийн тӀеман чӀагӀонна, иза йара Внезапни а, Грозни а гӀопашна йукъахь. Гезлой-Эвлан гарнизонан ледара хьал девзинчу, Н. Грековс, Кавказан асанан баьчча волчу инарла-лейтенантаца Лисаневичаца цхьаьна хьаьдира Грозни гӀопара гӀоьнна, цуьнца йара иччархойн 3 рота, 400 гӀалагӀазкхий, 6 йоккха топ. Чехка кхачарца кӀелхьара йаьккхира Гезлой-Эвлан гарнизон; 1825 шеран 26 июлехь ломанхой йухатуьйхира. ШолгӀачу дийнахь паччахьан инарлашна дагадеира нохчашна гӀодина аксайхошна таӀзардан, чӀагӀоне кхайкхира 318 стаг Ширачу Аксайр. Иштта дуьйцу хилларг В. Поттос
Поттос дийцарехь, Лисаневич гӀумкашна тӀевахана, гӀуно дика гӀезалойн мотт хууш волуш, талмач оьшуш воцуш ткъа Гаммерс дийцарехь Лисанович нохчийн маттахь луш хила нах сийсаз беш, оьзда боцучу маттахь емалбан волавелира уьш ямарталлех Ӏиттарш а йеш. Цул тӀаьхьа йаззам схьа а баьккхина бехкенаш схьакхайкха волавелира. Хьалхарчу шимма дуьхьало ца йира, амма кхоалгӀаниг, молла Уьчар-Хьаьжа, баьццара башлакх а, кӀайн чалма а йихкина, голаш тӀекхаччалц дерзина когаш долуш, хаьнтӀахь доккха шаьлта а долуш, лаьттара тобана йукъахь акха, тиладелла хьажар долуш, аравала лууш а вацара. Лисаневича шозлагӀа а кхайкхира. Амма толмачо тӀе а веана шен куьг схьалаьцча, дӀакхоссавелла Лисаневичан улло нисвелира, инарла дӀатаӀа кхиале некхан у тӀе шаьлтанца чов йира. Лисаневич вуьжира шен адъютантан кара. Цецваьлла, Греков хьаьдира гӀоьнна, амма лап алале вуьжира Уьчаран карах, шиъ чов йина, тӀехьарниг некхьах кхетна валаран чов хилира. ЦӀийно вахийна, Уьчар хьаьдира Хасаев Мусан тӀе, охьахаа кхиина кӀелхьара велира. Уьчар цунах тасавелира, гӀумкийн пурстоьпо Филатовс, жима стаг вацара иза, оцу меттигах аьтту баьлла куьйгаш схьалецира цуьнан. И шиъ леташ хьаьрчира, амма Уьчар онда вара, Филатовл тоьлуш а вара, схьаиккхина Хасаев Мусас коьрташ тур туйхира цунна, ткъа кхечу гӀумкийчо уллора топ туьйхира. Бисина гӀумкий, кхерабелла, бевдира. Лисаневича, чевнан тӀе куьг диллина кертан тӀетевжина Ӏаш вара, амма воьхна вацара. Греков вийна ма-аьлла, зуламе хилла мохь белира: «Байа!». Салташа сиха кевнаш къевлира, массо а чӀагӀон чохьберш хӀаллакабан буьйлабелира. Дукхаха болчу гӀумкаша, хиндерг гуш, дӀахиттийна салтийн тоьпаш схьаийцира, кхинболчара шеш шаьлтанашца ларбора, берхӀийтта салтичунна чов йира, амма шеш массо цигахь ийгира. Беллачарна йукъахь бара бане а бехк боцурш, оьрсашна чӀогӀа муьтӀахьберш, масех Ӏаьдарера вахархо а вара цигахь. ОьгӀазбахана салташа, чоа доьхна гиначех, цхьаннех къинхетам ца бора. Вийнера инарлица волу кхоъ гуьржи а, масех гребенски гӀалагӀазкхи а. КӀеззига гӀумкий аралелха кхиира чӀагӀончура, амма уьш а байира орца хезна хьуьнчура богӀучу салташа. Ткъа Ермоловс дийцарехь, «аксайхой кхера ца беллийхьара, цара гӀуно атта схьайоккхур йара Гезлой-Эвлан чӀагӀо а, йаккхий тоьпаш а, хӀунда аьлчи царна уллохь цхьа канонир вацара ."
Толстой Лева Гезлой-Эвлахь хиллачух
Толстой Лева хоуьйту, Уьчар-Хьаьжас, ламанхочо, гӀаттам бира 1825 шарахь Шира Аксай эвлахь, байира инарлаш Греков а, Лисаневич а. Кхин дӀа йаздо: Япишкас дийцира суна, Грековс а, Лесаневича а Ширачу Аксайр бакхий нах а, мостагӀашна сурсаташ дохкарна шеко йолуш волу Уьчар-Хьаьжа а Гезлой-Эвла кхайкарх. Уьш кхетийна, Уьчар-Хьаьжас динарг законан дуьхьала ду иза сацо веза аьлла, кхин болу гӀезалой паргӀата а бовлийтира, ткъа Уьчар-Хьаьжа кевнашкахь массаьргара а герз схьадоккхуш, шаьлта пхьош чу лачкъо кхиира, хезна хӀун ду, цуо кхоссавелла Греков шаьлта туьйхира, тӀаккха Лисеневичан туьйхира, гӀоьртира Хасаев Мусан тоха, амма Бегичев тур тоьхна вожо кхиира иза. Кхузахь хилла гӀезалой, массо а, байира. Царна йукъахь Япишкин накъост а, Парабычевра таллархо а, гӀалагӀазкхий Данил а.
Билгалдахарш
Категори:Кавказан тӀом Категори:Нохчийчоьнан истори Категори:ГӀумкхийн истори Категори:ДегӀастанан истори Категори:Кавказан истори
Кызылкайын (Карагандан область)
Кызылкайын — Кхазакхстанан Карагандан областан Бухар-Жыраунан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Зайцево (Кириллован кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кириллован кӀоштан нах беха меттигаш
Солдатски (Ахтыркан кӀошт)
Солдатски — Украинин Сумин областан Велики Писаревкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Велики Писаревкан кӀоштан нах беха меттигаш
Гранха Санта Мария (Пенхамо)
Гранха Санта Мария — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Лункавица (Караш-Северин)
Лункавица — Румынин Караш-Северин жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Караш-Северин жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Эль Гусано (Сан Луис де ла Паз)
Эль Гусано — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Гусано лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Елеви Заводь
Елеви Заводь (Елевая Заводь) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Варнавинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Варнавинан кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 141
NGC 141 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
141 141
Селечня (Тверан область)
Селечня (Селечня) — Российн Федерацин Тверан областан Западни Двинан кӀоштара эвла.
Ильинка (Орёлан область)
Ильинка (Ильинка) — Российн Федерацин Орёлан областан Верховьен кӀоштара эвла.
Селечня (Тверан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Ильинка (Орёлан область)
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Носково (Сусанинан кӀошт)
Носково (Носково) — Российн Федерацин Костромин областан Сусанинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Селечня (Тверан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Носково (Сусанинан кӀошт)
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Ильинка (Орёлан область)
Хьажоргаш
Категори:Верховьен кӀоштан нах беха меттигаш
Селечня (Тверан область)
Хьажоргаш
Категори:Западни Двинан кӀоштан нах беха меттигаш
Носково (Сусанинан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Сусанинан кӀоштан нах беха меттигаш
Юркино (Николо-Кормскан йуьртан меттиг)
Юркино (Юркино) — Российн Федерацин Ярославлан областан Рыбинскан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ярославлан областан Рыбинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Добротица (Силистран область)
Добротица  — Болгарин Силистран областера эвла. Ситово йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Ла-ГӀошет (Лакха ПгӀовансан Альпаш)
Географи
.
Котцыно
Котцыно (Котцыно) — Российн Федерацин Ивановн областан Ивановн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ивановн областан Ивановн кӀоштан нах беха меттигаш
Гуьнйуьзуь (Ширан)
Гуьнйуьзуь (Günyüzü) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан ГуьмуьшхӀане провинцин (ил) Ширанан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:ГуьмуьшхӀане провинцин нах беха меттигаш
Категори:Ширанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Грачевка (Пензин область)
Грачевка (Грачевка) — Российн Федерацин Пензин областан Наровчатан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, дикка йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Кхузахь йукъара климатан сиптийн амалехь ду, цхьацца муьрашкахь дикка хаалуш климатан элементаш ловзаран амплитуда йоккха хиларца. Шеран уггар шийла бутт январь бу, ткъа уггар бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Наровчатан кӀоштан нах беха меттигаш
Лажеаду (Риу-Гранди-ду-Сул)
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Риу-Гранди-ду-Сул штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
МегӀсе-ле-ГгӀан
МегӀсе-ле-ГгӀан (Mercey-le-Grand) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Ду.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Ду департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Глинище (Волгоградан область)
Глинище (Глинище) — Российн Федерацин Волгоградан областан Михайловкан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Климат
Эвла лаьтта Оьрсийн акъарин къилба-малхбалехь, океанашна а, хӀордашна а гена. Цундела областан климат континенталан, шийла, кӀезиг ло долуш Ӏаьнца а, йеха, йовха, йекъа аьхкенца йу. БӀаьсте йоца, гуьйре йовха, йекхна йу. Маьлхан йовхонан дукхаллийца ГӀирман къилба бердал оьшуш йац.
Хьажоргаш
Категори:Михайловкан гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Ярчив-Колония Перша
Ярчив-Колония Перша — Польшин Люблинан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Люблинан воеводаллин нах беха меттигаш
Нешавка (Великопольскан воеводалла)
Нешавка  — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литва (Молодечнан кӀошт)
Литва (Літва) — Белоруссин Минскан областан Молодечнан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш Категори:Молодечнан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Крачки
Крачки — Польшин Куявско-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Куявско-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
(19304) 1996 TQ1
(19304) 1996 TQ1 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1996 шеран 5 октябрехь К. Эндатэ, К. Ватанабэ цӀе йолу Ӏилманчо Китами обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1996 TQ1» саналган.
Эль Запоте (Сан Мигел Тотолапан)
Эль Запоте — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Запоте лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Нова-Миланезе
Нова-Миланезе — Италин Ломбарди регионера коммуна. Лаьтташ йу Монца-э-Брианца провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Ломбарди йукъара гӀаланаш
Ключики (Култаевскан йуьртан меттиг)
Ключики (Ключики) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Пермийн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Малхбузера догӀучу хӀаваийн массийн новкъахь долчу Басеги дукъо, массо Урало санна, лекха дацахь а, дикка сацадо Атлантикин хӀаваъ малхбалехьа даржарах. Мехкан климататан амалехь континенталла йу, цуьнан бахьна дукха хьолахь бӀаьста догӀу арктикин хӀаваъ ду. Каран хӀордан шийла мох къаьста кӀезиг тӀаналлийца, Атлантикин хӀаваан массаш, бӀостанехьа, тӀуналла дукха йолуш ду (700—800 мм шарахь гергга). Махкахь дикка йовха аьхке йу, цхьадолчу шерашкахь уггар шийла бутт февраль хуьлу. Ах йочанаш ло кепара хуьлу. ДогӀанаш дукхахдерг сентябрехь а, июнехь а хуьлу, малхбузен басешкахь алсама дакъа — августехь хуьлу. Минимум йочанаш йогӀу февралехь а, декабрехь а. Аьхка лаьмнашкахь стигал къекъаш догӀанаш оьху. Мехкан амалехь йу сих-сиха хуьлу аьхкенан дохк, уьш наггахь масех дийнахь лаьтта.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Пермийн кӀоштан нах беха меттигаш
Апарисио (Вега де Алаторе)
Апарисио — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Сорокино (Ульянован кӀошт)
Сорокино (Сорокино) — Российн Федерацин Калугин областан Ульянован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, дика къаьсташ шеран заманашца: барамехь довха а, тӀуьна а аьхкенца, барамера шийла хӀоьттина лайн чкъор долу Ӏаьнца.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Калугин областан Ульянован кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 142
NGC 142 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
142 142
Ла Унион (Акаюкан)
Ла Унион — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Унион лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
GSC7144-2934
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
ТгӀийбагӀду
ТгӀийбагӀду — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Иль-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сена а, МагӀна а.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сена а, МагӀна а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
(19305) 1996 TH10
(19305) 1996 TH10 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1996 шеран 9 октябрехь С. Уэда, Х. Канэда цӀе йолу Ӏилманчо Кусиро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1996 TH10» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Муьслуьмабат (Зара)
Муьслуьмабат (Müslümabat) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Сивас провинцин (ил) Заран кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Сивас провинцин нах беха меттигаш
Категори:Заран кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Метабьеф
Метабьеф (Métabief) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Ду.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Ду департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Ранчо Агилера, Хил Аяла (Саюла де Алеман)
Ранчо Агилера, Хил Аяла — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Ла Ландрига (Сасари)
Ла Ландрига  — Италин Сардини регионан  коммунера эвла.
Ранчо Агилера, Хил Аяла (Саюла де Алеман)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Ла Ландрига (Сасари)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Ранчо Агилера, Хил Аяла (Саюла де Алеман)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Ла Ландрига (Сасари)
Литература
Категори:Сардини регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ранчо Агилера, Хил Аяла (Саюла де Алеман)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Ла-ГӀошжигӀон
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Францин гӀаланаш Категори:Лакха ПгӀовансан Альпаш департаментан коммунаш
Понте Досо (Ферара)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Хинтервайлер
Хинтервайлер — Германин Рейнланд-Пфальц латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Рейнланд-Пфальц латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Била Вода (Подлясьен воеводалла)
Била Вода  — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Бистре (Нижнесилезин воеводалла)
Бистре  — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Ка Таваци (Лоди)
Ка Таваци — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Чикомапа (Зонголика)
Чикомапа — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Чикомапа лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Добруджанка
Добруджанка — Болгарин Силистран областера эвла. Кайнарджа йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Силистран областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Гуьрешкоьй (Ширан)
Гуьрешкоьй (Güreşköy) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан ГуьмуьшхӀане провинцин (ил) Ширанан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:ГуьмуьшхӀане провинцин нах беха меттигаш
Категори:Ширанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Пётр I
Сийлахь-воккха Пётр I (Пётр Алексе́евич Рома́нов; 1672 шеран 9 июнь — 1725 шеран 8 февраль) — тӀаьххьара Российн паччахь (1682 шо дуьйна), хьалхара Российн император (1721 шо дуьйна).
Памятникаш
Петр I сий деш хӀоттина памятникаш Российн а, Европин а дукха гӀаланашкахь. Массарелла хьалхарниг а, гӀаръялларг а ю Петербургехь хӀоттина «ЦӀаста бере». И кхоьллинарг ву скульптор Этьен Морис Фальконе. И еш баьхкина 10 шарахь. Б. К. Растреллис йина Петр I памятник йина хьалха яллера, амма дӀахӀоттина Фальконе памятникал тӀаьха.
Массарелла йоккха памятник ю 1997 шарахь Москвахь хӀттина Зураб Церетелис йинарг. 2007 шарахь хӀоттина памятник Астраханехь, 2008 шарахь — Сочехь. 2009 шарахь «Москохан Сийлахь-воккха Петр цӀарах йолу ГӀалин Берийн ХӀордан центрехь» хӀоттина Петр I бюст.
Пётр I исбаьхьалла произведенишкахь
Категори:Российн паччахьаш Категори:Российн императорш
Теголайо II (Перуджа)
Теголайо II — Италин Умбрия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Умбрия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Коритниця (Толмин)
Коритниця  — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Лажеаду (Токантинс)
Лажеаду  — Бразилин Токантис штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Токантис штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Кротово (Порхован кӀошт)
Кротово (Кротово) — Российн Федерацин Пскован областан Порхован кӀоштара эвла.
Ковшелева
Ковшелева (Каўшэлева) — Белоруссин Витебскан областан Шарковщинан кӀоштара эвла.
1921—1945 шерашкахь Полякийн Республикин Вильнон воеводаллин Диснан поветан йукъайогӀуш йара.
Кротово (Порхован кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Порхован кӀоштан нах беха меттигаш
Ковшелева
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш Категори:Шарковщинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Кытат
Кытат (Кытат) — Российн Федерацин Красноярскан мехкан Большой Улуйн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Большой Улуйн кӀоштан нах беха меттигаш
Арола (Асколи Пичено)
Арола  — Италин Марке регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Марке регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Бирлово
Бирлово (Бирлово) — Российн Федерацин Москохан областан Дмитрован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Хьажоргаш
Категори:Москохан областан Дмитрован кӀоштан нах беха меттигаш
Лозановка (Бердянскан кӀошт)
Лозановка — Украинин Запорожьен областан Бердянскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Бердянскан кӀоштан нах беха меттигаш
Лункавица (Тулча)
Лункавица — Румынин Тулча жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Тулча жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Геофизиков
Геофизиков — Башкирийчоьнан Уфан кӀоштара эвла, иза Чесноковски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 469 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 450056, код ОКАТО — 80252873002.
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Хьажоргаш
Категори:Уфан кӀоштан нах беха меттигаш
Ферндейл (Пенсильвани)
Ферндейл  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Пенсильвани штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Пенсильвани штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Каскейд-Локс (Орегон)
Каскейд-Локс  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Орегон штатера гӀала.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Крашице
Крашице — Польшин Куявско-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Лишно
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Залустежье
Залустежье (Залустежье) — Российн Федерацин Ленинградан областан Луган кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йукъайогӀу хӀордан климатера континенталан дехьайолучу барамерачу климатан зонан. Цигахь барамера кӀеда Ӏа ду, барамехь йовха аьхке а йу. Климатан коьрта башхалла йу хенан хӀоттам цхьаьнаэшшара ца хилар, иза доьзна ду сих-сиха хийцалучу хӀаваан массех, уьш кхоллалучу кӀоште хьаьжжина хуьлу хӀордан, континенталан, арктикан.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Луган кӀоштан нах беха меттигаш
Запань-Нова
Запань-Нова (Запань-Нова) — Российн Федерацин Вологдин областан Кириллован кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кириллован кӀоштан нах беха меттигаш
Ишиклар (Акчаабат)
Хьажоргаш
Категори:Трабзон провинцин микрокӀошташ
Категори:Акчаабатнан микрокӀошташ
Категори:Акчаабатнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
ТгӀийпогӀ
ТгӀийпогӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Иль-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сена а, МагӀна а.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сена а, МагӀна а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш