cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ямагути (префектура)
Хьажоргаш
* Категори:Японин префектураш
Фукуока (префектура)
Фукуока (福岡県) — Японин Кюсю регионехь йолу префектура. Административан центр - Фукуока.
Административан йекъайалар
Префектурехь ю 13 уезд, царна юкъахь ю 65 муниципалитет
Географи
Префектура лаьтташ ю Кюсю гӀайренан тӀехь. Майда 4 971,01 км².
Хьажоргаш
* Категори:Японин префектураш
Ямагата (префектура)
Ямагата (山形県) — Японин Тохоку регионехь йолу префектура. Административан центр - Ямагата.
Административан йекъайалар
Префектурехь ю 8 уезд, царна юкъахь ю 35 муниципалитет
Географи
Префектура лаьтташ ю Хонсю гӀайренан тӀехь. Майда 9 323,34 км².
Бахархой
2019 шарахь 1 244 040 бахархой бара. Луьсталла 1 км²-га 1 км²-га  133 стаг.
Санда (Япон)
Санда (三田市) — Японин гӀала, лаьтташ ю Хиого перфектурехь.
Истори
ГӀала статус ю 1958 шеран 1 июлехь дуьйна.
Бахархой
2008 шеран 1 январехь гӀалахь 113600 бахархой бара Луьсталла 1 км² 540 стаг.
Географи
Майда 210.22 км².
Хьосташ
Категори:Айти префектуран гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Японин гӀаланаш
Хиросима (префектура)
Хиросима (広島県) — Японин Тюгоку регионехь йолу префектура. Административан центр - Хиросима.
Административан йекъайалар
Префектурехь ю 5 уезд, царна юкъахь ю 23 муниципалитет
Хьажоргаш
* Категори:Японин префектураш
Фукусима (префектура)
Фукусима (福島県) — Японин Тохоку регионехь йолу префектура. Административан центр - Фукусима.
Административан йекъайалар
Префектурехь ю 13 уезд, царна юкъахь ю 61 муниципалитет
Географи
Префектура лаьтташ ю Хонсю гӀайренан тӀехь. Майда 13 782,54 км².
Бахархой
2019 шарахь 2 126 998 бахархой бара. Луьсталла 1 км²-га 1 км²-га  154 стаг.
Хьажоргаш
* Категори:Японин префектураш
Яманаси (префектура)
Яманаси (山梨県) — Японин Тюбу регионехь йолу префектура. Административан центр - Кофу.
Административан йекъайалар
Префектурехь ю 5 уезд, царна юкъахь ю 28 муниципалитет
Бахархой
2019 шарахь 888 170 бахархой бара. Луьсталла 1 км²-га 1 км²-га  199 стаг.
Хьажоргаш
* Категори:Японин префектураш
Хоккайдо (префектура)
Хоккайдо (北海道) — Японин Хоккайдо регионехь йолу префектура. Административан центр - Саппоро.
Административан йекъайалар
Префектурехь ю 68 уезд, царна юкъахь ю 180 муниципалитет
Географи
Префектура лаьтташ ю Хоккайдо гӀайренан тӀехь. Майда 83 452,47 км².
Бахархой
2019 шарахь 5 682 950 бахархой бара. Луьсталла 1 км²-га 1 км²-га  68 стаг.
Хьажоргаш
* Категори:Японин префектураш Хоккайдо (префектура) 北海道
Бори (Харагаулин муниципалитет)
Бори (ბორი) — Гуьржийчоьнан Имеретин Харагаулин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 283 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Харагаулин муниципалитетан нах беха меттигаш
Вардзиа (Харагаулин муниципалитет)
Вардзиа (ვარძია) — Гуьржийчоьнан Имеретин Харагаулин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 959 стаг (2014 шо).
БӀовлой
БӀовлой , БӀавлой — тукхумашна йукъа ца догӀу нохчийн тайпа. Яьхна ДНК тесташа гайтина тайпанан векалш J1 гаплотобанера хилар.
БӀовлой хьалха бехаш хилла БӀавлойн эркан гонахьа. Ахьмад Сулейманова бӀовлойша шаш тайпа лору аьлла хаам бо.
Литература
Категори:Нохчийн тайпанаш
Чартали (лам)
Чартали - Гуьржийчоьнан Мцхета-Мтианети регионера лам, лаьтташ бу Душети а, Ахалгори а муниципалитетийн дозана тӀехь, Алеви дукъан юкъахь, Ксани эркан - Алеури цӀе йолучу аьрру гена а, Арагви цӀе йолучу гена аьтту а хидоькъе тӀехь - Чартлистскалин лакхахьо. ХӀордан сизал локхалла 2284 м.
Билгалдахарш
Категори:Гуьржийчоьнан лаьмнаш
Гендаргнойн лам
Гендаргнойн лам — Нажи-Йуьртан кӀоштахь болу Гендаргной тайпана лам.
Билгалдахарш
Категори: Нохчийчоь
Пона (Харагаулин муниципалитет)
Пона (ფონა) — Гуьржийчоьнан Имеретин Харагаулин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 44 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Харагаулин муниципалитетан нах беха меттигаш
Дионисио Алваро дос Сантос
Дионисио Алваро дос Сантос (Dyonísio Álvaro dos Santos), кхин а вевза Дионисио дос Сантос йа Дионисио цӀерашца (вина а, велла а терхьаш хууш дац) — бразилин футболист, левзина кевнахочун меттигехь.
Биографи
Билггала хууш ду, Дионисио «Идепендьенте» а, Сан-Паулура «Ипиранга» йукъахь левзиний.
Иза кхин а хилла шеш тоьлла болчу 1919 шеран Къилба Америкин чемпионатехь Бразилин гулйина командин йукъахь. Турнирехь спортхо цхьанне а матчехь ца левзина, коьрта кевнахо хилла Маркос. Шен цхьаъ бен йоцу къоман командера матч иза левзина Уругвайн гулйина командин кевнахочун Чери Робертон сийнна Чери Робертон кедехь, иза веллера масех де хьалха, Къилба Америкин чемпионатехь. Бразилин гулйина команда арайелира Чери йукъахь левзина «Пеньяролан» футболкаш йоьхна, ткъа дуьхьала йара Аргентина — Уругвайн гулйина командин духар доьхна. Матч чекхйаьлира чот 3:3 йолуш.
Ловзархочун карьера чекхйаьлча Дионисиос, 1932 шерера 1937 шо кхаччалц, Сан-Паулун футболан федерацин рефери болх бина.
Кхин цунах хилар хууш дац.
Хьажоргаш
Категори:Бразилин футболисташ Категори:Футболех ловзаран Бразилин гулйина командин ловзархой Категори:Футболех ловзарех Къилба америкин чемпионаш
Патара-Губи
Патара-Губи (პატარა გუბი) — Гуьржийчоьнан Имеретин Хонин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 165 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Хонин муниципалитетан нах беха меттигаш
Дида (футболист)
Не́лсон де Жезу́с Си́лва (Nelson de Jesus Silva; 1973 7 октябрь, Ирара, Баия), дика вевза Ди́да (Dida цӀарца) — бразилин футболист, кевнахо. ГӀоле вевза 2002/03 - 2009/10 шерашкара «Миланан» коьрта кевнахо санна. Оцу муьрехь шозза йаьккхина УЕФА Чемпионийн лига (2003, 2007), ткъа кхин а Италин чемпионат (2004), Дуьненан клубийн чемпионат (2007). 2002 шеран дуьненан чемпион къоман гулйина командин йукъахь, резерван кевнахо санна.
Ловзархочун карьера
2000 шарахь «Коринтиансан» йукъахь йаьккхира Дуьненан клубан чемпионат. 2002 шарахь дуьненан чемпионатехь Японехь а, Корейхь а цхьан минотехь а ца левзира, амма дуьненан чемпион хилира. 2003/04 шарахь левзира 32 матчехь, битира шен меттиг дублёран чемпионийн дарж къовсаран коьрта матчал тӀаьхьа, оцу матчехь «Милана» иэшийра «Рома» 1:0 чоьтаца. 2006 шарахь хилла Бразилин гулйина командин коьрта кевнахо Германера дуьненан чемпионатехь. Бразили кхечира 1/4 финале.
2012 шеран майхь левзира пляжан футболан клубийн дуьненан чемпионатехь «Миланан» йукъахь, командо йаьккхира шен тобанехь тӀаьххьара меттиг. 2012 шеран 24 майхь контракт дира шо чекхдаллалц бразилин «Португеза Деспортос» клубаца. 2012 шеран 19 декабрехь дехьавелира «Гремио» йукъа маьрша агентан бакъонашца.
2013 шеран 27 декабрехь тӀаьхьарчу хенахь «Гремио» йукъахь левзинчу ветерано, шина шеран контракт йаздира Порту-Алегрера «Интернасьоналца». Оцу контракто ло сунна сайх шек ца хилар, ткъа иштта гойту сох «Интернасионалан» бӀоболар, — элира ша бразилин голкипера.
2016 шеран 1 январехь 42 шо долу бразилин кевнахочух Дидех маьрша агент хилира.
Тренеран карьера
2016 шеран июль—декабрь беттанашкахь вара коьрта тренеран Зеедорф Кларенсан гӀоьнча Шэньчжэнь йукъахь.
2018 шеран сентябрера 2019 шеран август кхаччалц кевнахойн тренер Пирамидз йукъахь.
2019 шеран августехь дуьйна кегийрхойн «Милан (17 кхачанза)» клубан кевнахойн тренер ву.
Хьажоргаш
Категори:Бразилин футболисташ Категори:Футболан кевнахой Категори:Футболех ловзаран Бразилин гулйина командин ловзархой Категори:Футболисташ 1996 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь Категори:1996 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн борзанан совгӀатхой Категори:Футболех ловзаран кегийрхошна йукъара дуьненан чемпионаш Категори:Футболех ловзарех Къилба америкин чемпионаш Категори:Футболех ловзаран дуьненан чемпионаш Категори:ФК «Витория» Салвадор ловзархой Категори:ФК «Крузейро» ловзархой Категори:ФК «Коринтианс» ловзархой Категори:ФК «Милан» ловзархой Категори:ФК «Португеза Деспортос» ловзархой Категори:ФК «Гремио» ловзархой Категори:ФК «Интернасьонал» ловзархой Категори:Бразилин пляжан футболан ловзархой Категори:ПФК «Милан» ловзархой Категори:Масех спортан тайпанан спортхой
Сацулукидзео
Сацулукидзео (საწულუკიძეო) — Гуьржийчоьнан Имеретин Хонин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 866 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Хонин муниципалитетан нах беха меттигаш
Дус Сантус, Марку Аурелиу
Ма́рку Ауре́лиу дус Са́нтус (Marco Aurélio dos Santos; 1974 7 октябрь, Сан-Паулу, Бразили), гӀолехь вевза Марки́ньо (Marquinho) цӀарца — бразилин футболист, мини-футболех ловзархо. Японин клубан «Нагоя Оушенс» а, мини-футболех ловзаран Бразилин гулйина командин тӀелатархо.
Хьажоргаш
Категори:Бразилин мини-футболех ловзархой Категори:Футболех ловзаран кегийрхошна йукъара дуьненан чемпионаш Категори:МФК «Каноас» ловзархой Категори:МФК «Карлус-Барбоза» ловзархой Категори:МФК «Васко да Гама» ловзархой Категори:МФК «Интер Мовистар» ловзархой
Родригес, Сесар
Се́сар Родри́гес А́льварес (César Rodríguez Álvarez; 1920 шеран 6 июль Леон — 1995 шеран 1 март, Барселона) — испанин футболист а, тренер а.
Категори:ФК «Реал Сарагоса» тренераш Категори:ФК «Барселона» тренераш Категори:ФК «Мальорка» тренераш Категори:ФК «Сельта» тренераш Категори:ФК «Реал Бетис» тренераш Категори:ФК «Эркулес» Аликанте тренераш Категори:ФК «Сант-Андреу» тренераш Категори:Пичичи хӀонс йаьккхинарш
Евровизион-2018
Эшаран къовсам «Евровизион-2018» (Eurovision Song Contest 2018, Concours Eurovision de la chanson 2018, Festival Eurovisão Da Canção 2018) — дуьххьара Португалин коьрта шахьрахь Лиссабон гӀалахь чекхбаьлла 63гӀа эшаран къовсам «Евровизион». Иза Португалехь хилира Киевхь, Украинехь хиллачу хьалхарчу шеран къовсамехь Собрал Салвадоран «Amar pelos dois» эшарца баьккхина толам бахьнехь. Къовсаман хьалхара а, шолгӀа а ахфиналаш хилира 8 а, 10 а майхь, финал — 2018 шеран 12 майхь. Туьйлира Исраилан векал Барзилай Нета «Toy» эшарца.
ДӀаяхьаран меттиг
«Евровизион-2017» эшарца «Amar pelos dois» Собрал Салвадора баьккхина толам бахьнехь, конкурс тӀеийцира толамхочун мехко — Португалис. Къовсам дӀабаьхьира «Португалин радиос а, телевизиона а» (RTP). «Евровизион» къовсаман кхочушдаран супервайзеро Санн Юн Улас толамхочун пресс-конференцехь португалин гайтархочуьнга элира кандидаташ харжаран процесс дӀахьо, хьалха ма-баххьара. 2017 шеран 15 майхь RTP тӀечӀагӀдира, къовсам дӀабахьаран меттиг хир ю Лиссабон, амма чеккхенца сацам тӀаьхьа бийр бу.
Оьздангалла долаяккхарна бехкеяр
Толамхо Нета «Toy» йиш лекхна яьлча емалчааша бехке йира иза японин оьздангаллин элементаш долаяхарна. Бехкеллаш кхайкхийра социалан машанашкахь, цуьнан гайтам «сийсаза беш» бу аьлла кхайкхийра. Эшар локхуш цуо лелийра кимоно а, кур а, ткъа кхин а цуьнан гайтамехь лелийра Манэки-нэко.
Хьажоргаш
Категори:2018 шеран май Категори:2018 шо Португалехь Категори:Лиссабонан оьздангалла Категори:Лиссабонан истори
Административан-мехкан декъар
Администрати́ван-ме́хкан де́къар (администрати́ван-ме́хкан хӀо́ттам) — унитаран пачхьалкхан мохк дакъошка бекъар (административан-мехкан дакъош), цуьнца хӀоттайо меттигера Ӏедалан меженийн система. Йоькъу Ӏаламан, политикин, экономикин, этносан, къоман, кхин а факторшца. Административан-мехкан декъар (хӀоттам) хуьлу кхин а федеративан пачхьалкхийн субъекташкахь, хӀунда аьлча, дукха хьолехь, уьш хуьлу унитаран кхолламаш. Унитаран пачхьалкхех къаьсташ федерацийн мехкан хӀоттам федеративан хӀоттаман амалехь бу.
Административан-мехкан дакъошна а, пачхьалкхан а йукъара кӀезиг чолхалла долу юкъаметтигийн кепаш бахьнехь, тӀаьхьарчуьн, дукха хьолахь, таро хуьлу меттигерачу тӀегӀанехь хала боцучу сацамийн процедурашца шен административан-мехкан хӀоттам хийца. Пачхьалкхаш юхуш я кхечу пачхьалкхан йукъара мехках керла пачхьалкхаш кхуллуш, чоьхьара административан дозанаш хийца тарло пачьалкхан дозанашца (масала, ССРС), цуо кхуллу шортта пачхьалкхашна йукъара мехкаш къийсар.
Цхьацца мехкийн административан-мехкан декъаран башхаллаш
Административан-мехкан декъар доцу пачхьалкхаш а ю. Масала, Олалла Монако, тӀаккха а административан агӀора иза декъало 3 коммунин: Ла-Кондамин, Монако, Монте-Карло.
Федералан законаша Российн Федерацин субъектийн административан-мехкан хӀоттаман гӀуллакх дӀаделла Российн Федерацин субъектийн векалийн (законашкхолларан) меженийн компетенце (1999 шеран 6 октябран № 184-ФЗ «Российн Федерацин субъектийн законашкхолларан (векалийн) меженаш яран йукъара хьесапех» цӀе йолчу Федералан законан (2009 шеран 9 февралан редакци) 5 яззаман 2 пунктан бухара «л» пункт ; 2003 шеран 10 июлан № 289-О йолу Российн Федерацин Конституцин Суьдан сацам). Цу тӀе Российн Федерацин субъектийн административан-мехкан хӀоттам билгала боккхуш лара деза 2003 шеран 6 октябран № 131-ФЗ йолу «Российн Федерацин меттигера шайн урхалла кхолларан йукъара хьесапех лаьцна» цӀе йолчу Федералан законан низам. № 131 йолу Федералан закон тӀеэцале регионийн Ӏедалийн яра шен административан-мехкан хӀоттаман система а, меттигера шен урхалла кхуллуш, дукха шуьйра бакъонаш.
Хьажа кхин
Категори:Пачхьалкхан а, бакъонан а теори Категори:Конституцин бакъо
1248 шо
Бина
Хьажа кхин а: Категори:Бинарш 1248 шарахь
Белла
Хьажа иштта: Категори:Белларш 1248 шарахь
Фогтс, Берти
Ханс-Ху́берт Фогтс (Hans-Hubert Vogts; 1946 шеран 30 декабрь, Бюттген, Къилбаседа Рейн-Вестфалия), гӀоле вевза Бе́рти Фогтс (Berti Vogts цӀарца) — немцойн футболист а, футболан тренер а. Левзина ФРГ гулйина командехь. Дуьненан чемпион (1974). Европин чемпион ловзархо волуш (1972) а, тренер волуш (1996) а.
Билгалдахарш
Категори:Германин футболисташ Категори:Германин шеран футболисташ Категори:Цхьаьна клубан футболисташ Категори:ФК «Боруссия» Мёнхенгладбах ловзархой Категори:Футболех ловзаран Германин гулйина командин ловзархой Категори:Футболех ловзаран дуьненан чемпионаш Категори:Футболех ловзаран Европин чемпионаш Категори:Германин футболан тренераш Категори:Футболех ловзаран Германин гулйина командин тренераш Категори:ФК «Байер 04» тренераш Категори:Футболех ловзаран Нигерин гулйина командин тренераш Категори:Футболех ловзаран Кувайтан гулйина командин тренераш Категори:Футболех ловзаран Азербайджанан гулйина командин тренераш Категори:Бинарш Къилбаседа Рейне-Вестфалехь Категори: Футболех ловзаран Европин чемпионатийн тренераш-толамхой
Капитель (йоза)
Дукха хьолахь капителан имитаци йо, даккхий элпаш кегийра а деш, амма цунах лардала деза, хӀунда аьлча уьш хаъал къаьста ойсараллийца а, контрастца а, шораллийца а.
Боккъала капителехь сизан а, символашна йукъара юкъан а стоммалла цхьаьна йогӀу кхечу элпашца. Цул сов, капителан элпаш мелла а лекха ду могӀанан элпел, дукхаха дерг, кӀеззиг шоръина пропорцеш йолуш.
Билгалдаккхар
Капитель лелайо латинан зорбанехь куьйга йозанан заманахь дуьйна.
Капитель лелор дика до ишттачу меттигашкахь: Дика дац капительца яздар еха (2-3 дешал сов) фразаш а, предложенеш а: цуо гӀуо до йозан дешар.
Баши (Зугдидин муниципалитет)
Баши (ბაში) — Гуьржийчоьнан Самегрело — Земо-Сванети Зугдидин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 533 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Зугдидин муниципалитетан нах беха меттигаш
Нека Олимпийн ловзаршкахь
Неканан къовсамаш Аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь дуьххьара юкъадевлира 1896 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь Афинехь, оцу хенахь дуьйна юкъатухура тӀехьадогӀучу ловзарийн программина. Юхьанца къовсамаш божарийн бен бацара, зударийн дисциплинаш юкхаехира 1912 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь Стокгольмехь. 2008 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь Пекинехь дуьххьара дӀабаьхьира неканан къовсамаш диллинчу хин чохь. Оцу спортан тайпанехь къовсу 34 совгӀатийн комплект.
Хьажоргаш
Категори:Нека Олимпийн ловзаршкахь Категори:Спортан тайпанаш аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь
Коньяк
Конья́к (cognac) — чӀогӀа алкоголан малар (тайпа бренди), иза деш ду билгалйиначу кемсех ша-тайпана технологица Францин Шаранта регионехь. СНГ пачхьалкхашкахь дукхучу хьолехь муьлхачу брендех олу — кемсийн дистиллят.
Каселья, Педро
Касе́лья Пе́дро (Pedro Casella; 1898 шеран 31 октябрь — 1971 шеран 18 июнь) — уругвайн футболист, кевнахо. 1924 шеран Олимпийн чемпион, резерван ловзархо. Къилба Америкин шозза чемпион.
Биографи
Каселья Педро жима волуш левзина Монтевидеора «Бельграно» командехь, 1918 шарахь цуьнца кхаьчна Уругвайн Примере. 1921 шарахь Каселья дуьххьара кхайкхира Уругвайн гулйина команде, дебют хилира шен командин хьалхарчу матчехь Парагвайн гулйина командин дуьхьала. Фиголи Эрнестос оцу ловзаре арахийцира экспериментан хӀоттам, тӀаккха къилбаамерикин хьалхейаккхаран керлачу командо иэшийра уггаре ондачарех континентан гулйина команда, сенсацица 2:1 чот йолуш. Фиголис Бразилица ловзуш кхо ловзархо хийцира. Каселья меттана йукъавелира Белоутас Мануэль. Оцу хийцамаша гӀо дира Бразили 2:1 йолуш иэшо, амма Аргентиница ловзуш «Селесте» йуха а ийшира, чемпионат чекхйаьккхира кхоалгӀачу меттигехь йалханнах ши очко йаьккхина.
1923 шарахь Каселья къоман командин коьрта кевнахо вара. Уругвайхоша толам баьккхира массаьргара а цӀахь йолчу чемпионатехь йерриг чот 6:1 йолуш, ткъа Касельяс цхьа буьрка бен чу ца тохийтира Бразилегара (2:1).
1924 шеран Олимпийн ловзаршка Каселья вахара резерван кевнахо волуш. Кевнашкара йерриг матчаш Парижехь дӀайаьхьира Масали Андреса, цул хьалха иза Касельин дублер вара. Оцу хенахь Каселья ловзуш вара «Универсаль» клубехь, цунна йукъара дехьавелира «Белья Виста» йукъа Уругвай цӀа вирзича.
Резерван кевнахочун толаман хьал масех бутт баьлча а хӀоьттира — Касельяс йаьккхира шен шолгӀа а Къилба Америкин чемпионат, амма хӀинца оццу Монтевидеохь иза ца левзира цхьан а матчехь, Уругвайн гулйина командин резервехь лаьттира.
Йерриг Уругвайн гулйина командин йукъахь Каселья Педро левзира 7 матчехь, 9 гол чу а тохийтира.
1927 шарахь, «Рампла Хуниорс» шен исторехь дуьххьара а, тӀаьххьара а Уругвайн чемпион хуьлуш, Каселья оцу командехь вацара. Цуьнан кхин дӀа йолу биографех хӀумма а дац.
Хьажоргаш
Категори:Футболан кевнахой Категори:Уругвайн футболисташ Категори:Футболех ловзаран Уругвайн гулйина командин ловзархой Категори:Футболех ловзаран Олимпийн чемпионаш Категори:Уругвайн Олимпийн чемпионаш Категори:1924 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн чемпионаш Категори:Футболисташ 1924 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь Категори:Футболех ловзарех Къилба америкин чемпионаш Категори:ФК «Бельграно» Монтевидео ловзархой Категори:ФК «Белья Виста» ловзархой Категори:ФК «Насьональ» ловзархой Категори:ФК «Универсаль» Монтевидео ловзархой
Дешин буьрка (France Football)
«Дешин буьрка» (Ballon d'Or) — хӀора шеран футболан совгӀат, кхин а девза Европера шеран уггаре дика футболистан (European Footballer of the Year) цӀарца. Ло хӀора шарахь дика лаьррачу футболистан. СовгӀат кхоьллина журналан коьртачу редакторо Ано Габриэла, цуо дийхира шен белхан накъосташка Европера шеран уггаре дикачу ловзархочун кхаж тасар 1956 шарахь. Дуьххьара совгӀат даьккхинарг хилира «Блэкпул» йукъара Стэнли Мэтьюз.
Йуьхьанца журналистийн Европехь клубашкахь ловзу европин ловзархошна бен кхаж таса йиш йацара, цундела Марадона Диего а, Пеле а санна футболисташна и совгӀат ца далалора. 1995 шарахь бакъонаш хийцаелира: хӀинца совгӀат даккха таро йара муьлххачу къоман футболистан, нагахь иза европин клубехь ловзуш велахь. Европера воцу дуьххьарлера совгӀат даьккхина футболист оццу шарахь хилира «Миланан» ловзархо Веа Джордж. 2007 шарахь бакъонаш йуха а хийцаелира: хӀинца «Дешин буьрка» яккха таро йара муьлххачу къоман, дуьненан муьлххачу клубан ловзархочун. Иза бахьнехь толамхо билгалвоккху журналистийн барам а тӀетуьйхира: Европин 52 журналистех, дерриг дуьненан 96 журналист хилира, цара билгалвоккху пхиъ уггаре дика шеран футболист.
2010 шарахь совгӀаташ «Дешин буьрка» а, «ФИФА шеран ловзархо» а цхьаьнатуьйхира «ФИФА Дешин буьрка» цӀе а туьллуш. Дуьххьара оцу совгӀатан да хилира Месси Лионель. 2016 шеран сентябрехь ФИФАс сацийра накъосталла журналца «Дешин буьрканца» йолчу агӀора. Оцу хенахь дуьйна совгӀатах йуха а «Дешин буьрка» олу, иза журнало ло. ТӀаьххьара совгӀат даьккхинарг ву Месси Лионель.
«Дешин буьрка» совгӀат уггаре дукха, кхузза, делира веа футболистан: Кройф Йоханан, Платини Мишелан, ван Бастен Маркон, Криштиану Роналдун (Платини бен вац и совгӀат кхаа шарахь тӀекӀел, 1983 – 1985 шерашкахь, и совгӀат даьккхинарг ). СовгӀаташ «Дешин буьрка» а, «ФИФА Дешин буьрка» а уггаре дукха даьккхинарг, ялхазза, Месси Лионель ву. Цул сов, Мессин бен ца дела и совгӀат деазза тӀекӀела, 2009 – 2012 шерашкахь.
1997 шарахь «Дешин буьрка» йаьккхира Роналдос, иза дуьххьарлера бразилихо хилира и совгӀат даьккхина. Уггаре дукха совгӀат даьккхина немцойн футболисташа: Германера пхеа ловзархочо йаьккхина ворхӀ «Дешин буьрка». Кевнахойх Яшин Лев бен вац и совгӀат даьккхинарг; иза хилира 1963 шарахь.
2020 шарахь исторехь дуьххьара «Дешин буьрка» ца елира цхьанне а, хӀунда аьлча пандеми COVID-19 бахьнехь совцийнера берриг баккхий дуьненайукъара къийсамаш, царна йукъахь ЕВРО-2020, ткъа цхьа могӀа къаьмнийн хьалхеяккхарш совцийнера я чекхйаьккхинера хеназа.
Таблицин комментареш
1957. Ди Стефано Альфредо Аргентинехь винехь а, 1956 шарахь цунна испанин гражданалла елира, цул т\аьхьа левзира Испанин гулйина командехь.
1961. Омар Сивори Аргентинехь винехь а, 1961 шарахь цунна италин гражданалла елира, цул т\аьхьа левзира Италин къоман гулйина командехь.
1973. Кройф Йохан «Аяксера» дехьавелира «Барселоне» 1973 шеран юккъехь.
1987. Гуллит Рууд ПСВ йукъара дехьавелира «Милан» йукъа 1987 шеран юккъехь.
1995. Веа Джордж «Пари Сен-Жермен» йукъара дехьаваьлла «Милан» йукъа 1995 шеран юккъехь.
1997. Роналдо «Барселонера» дехьаваьлла «Интернационале» 1997 шеран юккъехь.
2000. Фигу Луиш «Барселонера» дехьаваьлла «Реал Мадрид» йукъа 2000 шеран юккъехь.
2002. Роналдо «Интернационалера» «Реал Мадрид» йукъа дехьаваьлла 2002 шеран юккъехь.
Хьажоргаш
Категори:Дешин буьрка (France Football) Категори:Футболан совгӀаташ
Ма-йарра йолу бакъо
Ма-йа́рра йолу́ бакъо́ (ius naturale) — стаг адаман тайпа хиларна факт бахьнехь, адаман дӀаяккха ца ло цхьа могӀа бакъонаш хилар къобал деш йолу бакъонан философин а, юриспруденцин а доктрина.
Ма-йарра йолу бакъо дуьхьала ялайо бакъонан позитивизм доктринин: тӀаьхьарчо чагӀдо, бакъонца совгӀат до пачхьалкхан лаамца, закон чу а йуьллий, закон чохь йоцуш цхьан а бакъо хила йиш йац, тӀаккха ма-йарра йолчу бакъонан концепцис боькъу «бакъо» а, «закон» а. Цуьнца, хӀора стеган ю цхьайолу лакхара, гуттаренна лелаш йолу бакъонаш, цара васте дерзадо хьекъал, нийсо, мехаллин лаамза низам я Делан хьекъал а. Уьш дерриш ца дозу пачхьалкхо хӀиттийначу дозанех а, хьесапех а, цара Ӏаткъам бо дуьххьала дӀа. Законаш кхуллучун ма-йарра йолу бакъо шена тӀекхача гӀерта ориентир хила еза. Кхузара схьайогӀу, нагахь ма-йарра йолу бакъо оцу пачхьалкхехь охьатаӀаяхь, халкъан гӀаттам бан бакъо.
Къилбаседа Кавказан Имарат
Къилбаседа Кавказан Имарат — 1919 шаран гезгмашан 1920 шаран зазадоккху кхаччалца Нохчийчоьнан а, ДегӀастанан а латтанашкахь литтан йолу исламан пачхьалкх.
Истори
1919 охананчоьхь Нохчийчу а, ДегӀастане а чубеанчу Къилбаседа Россин ТӀеман Нуьцкъаш йоьжнера Ламанхойн Республика. ЦултӀаьхь Ботлихехь дӀабаьхьанча гуламехь Салтера Узун-Хьаж Нохчийчоьнан а, ДегӀастанан а амир харжинера.
1919 аьхка Истмалера цӀавирзанера Дишнийн Иналук Ӏусманан Хилафатан султанигера тоьшалла а дахьаш, халифас Кавказехь исламан пачхьалкх кхоллар къобал даьш.
Гезгамашан 19-чоьхь нохчийн а, суьлийн векалша болаш гуламехь дӀакхайкхинера Къилбаседа Кавказан Имарат, цуьнан амир Узун-Хьаж волаш. Коьрта министар хӀоттинера Дишнийн Иналук. Пачхьалкха кхайкхаран дина долу дӀахьедар чоьхьа бохура: «Къилбаседа Кавказан Имарат ю шелаамехь шарӀатан пачхьалкха, коьртехь Амир Узун-Хайр Хьаж а ву, Ӏусманан пачхьалкхан халифан VI Мухьаммад-Вахьиданан ша муьтӀахь а волаш.»
Пачхьалкханан урхалла дан кхоьллинера Министарийн Кабинет, коьртехь Воккха Вазиран даржехь Дийшнийн Иналук а волаш. Оцу кабинетехь 8 министапалла яра кхоьллан:
Йуьстицинан а, дешаранан а, вакуфанан а министараллашанан урхалла Дийшийн Иналукас ша дора.
Имаратан министарийн кабинет интернационалан яра: шишша нохчий а, суьлий а, гӀалгӀий а, гӀебартлой министар а волаш.
Пачхьалкх наибаташанан йекъийн йара, кхел а шарӀатац йаш йара.
ТӀеманан нуьцкъаш 6 эскаранан декъина дара, оцу эскарашанан урхалла инарл-майораш дора.
Имарат Азербайджанан Демократийн Республикац а, Гуьржийн Демократийн Республикац а зӀенехь яра. Гуьржийн эскараш Имаратан эскаршна гӀо дан тоба яра Нохчийчуь дӀахьажйин, амма Чечан-эвлан йистехь Деникинан эскаршца тӀом бел, йухабаьрза безнера уьша. Кхин а, Узун-Хьажан гӀо дан Ӏусманан Пачхьалкхара шин туркойн эпсар вара ваитан: Дебрели Хьусайн — говрэскаршан урхалла дан, Чорумлу lэла-Риза а — йоккхатоьпийн эскаршанан урхалла дан. 1920 зазадоккху тӀаьххьар деношкахь коммунисташ Узун-Хьажига Имарат дӀа а йаккхан, Советан Ӏедаланан муьтӀахьвала аьллан кехат даитанера. Узун-Хьаж дуьхьалвелар оцу кхайкхаман, амма дукха хан ца йолаш валар хилар цуьнан. Зазадокку 30-чоьхь амир дӀавелара.
Узун-Хьаж дӀавьлчултӀехь, Инхора Дарвиш Мухьаммад амиран дарже велар, амма кхин дукха ца лаьтташ Къилбаседа Кавказан Имарат йоьжнера.
Ахча
Имаратас шенан, Къилбаседа Кавказан туьма олуш, ахча арахоьцуш дара.
Кхин хьажа
Категори:ДегӀастанан истори Категори:Нохчийчоьнан истори Категори:Кавказан истори
Сетал
Се́тал — хир долу чӀагӀдаран хӀума тӀехьовзо а, юхахьовзо а лерина куьйган слесарийн гӀирс. Сетал лаьтта тай-тайпана юхьиг йолу металлан чӀух а, (пластмассан йа дечиган). ГОСТ 29308-92 «Винташ а, гайканаш а вовшахтаса лерина гӀирс. Номенклатура», сеталашна юкъадоьду цхадолу кепара догӀанаш (ялхсаболу догӀанаш, шлиц йолу гоьрга гайканийн йа агӀон тӀехь Ӏуьргаш долу гайканий догӀанаш) а, чоьхьара а, арахьара Ӏовшу хуьйцу кортош а (ГОСТца 25604-83 «Хуьйцу кортош. Кепаш а, коьрта барамаш а»).
Конструкци
Уггаре атта дина сетал, чӀапа юьхьиг йолу чӀу бу, иза болх бечу хенахь шлиц чухӀоттабо, чӀун вукха агӀора дечиган, пластмассин йа резинин мукъ бу. Мукъан гӀирс, кеп хоржу куьг дика тасалучу агӀора.
Мукъан диаметр дукха хьолахь хуьлу 10 - 40 мм. Меженна тӀетаӀо мукъан диаметр йоккха мел хуьлу сеталан лерина шлиц а хуьлу йоккха. Цундела кегийрачу меженашна лерина сеталшна хӀиттабо буткъа макъарш, шлиц ца йохаяйта йа хир ца дохадайта йа меже ца йохаяйта. Цхьайолчу сеталийн макъаршна Ӏуьрг доккху, хьовзочу хенахь зеразакъ хӀотторхьама, йа цунна чу охьадожарх лардеш тӀийриг тосу. Сеталийн мукъ чохь хила тарло хуьйцу юьхьигаш чуюхку еса меттиг.
Сеталан юьхиг юху болх бечу хенахь механикин Ӏаткъам бахьнехь. Белхан хан яхъярхьама юьхьиг йо башха яайаларан дуьхьала йолу, онда лаламех, масала, хром-ванадий-молибденан болатах.
Меженан коьртан тӀера шлицан тайпане хьаьжжина, тайп-тайпана белхан дакъа долу сеталш леладо.
Белхан декъан кепаш
Меженан коьртан тӀера шлицан тайпане хьаьжжина, тайп-тайпана белхан дакъа долу сеталш леладо.
Литература
Категори:Монтажан гӀирсаш Категори:Слесарийн гӀирсаш
Чхоуши (Цаиши)
Чхоуши (ჩხოუში) — Гуьржийчоьнан Самегрело — Земо-Сванети Зугдидин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 188 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Зугдидин муниципалитетан нах беха меттигаш
РагӀ (рельеф)
Ламанан рогӀан кеп, йохалла, локхалла йозу кхолларан муьрах а, кхиаран исторех а, ткъа кхин а иза лаьтта ламанан породех а. РогӀан кӀажошкара дукъ тӀекхаччалц йолу меттиг масех бӀе метр тӀера, наггахь масех километре кхочу; рогӀан йохалла — иттаннаш, бӀенаш километраш, басеш дукха хьолахь Ӏункара хуьлу. Семан аса кепех алсама хуьлу нийсанаш а, гӀийра хьевзинаш а.
РаьгӀнийн йукъаметтиг
Ламанан раьгӀана цхьаьнакхеттачу меттигех олу ламанан система.
Луларчу раьгӀнашна чутаьӀначу аренах раьгнаш йекъайалар олу.
Лаьмнийн генаш
Яккхий ламанан раьгӀнийн дукха хьолахь хуьлу лаьмнийн генаш — агӀонашкахула дӀасадоьлху генаш, уьш мелла а кегийра раьгӀнаш хуьлу.
Ламанан шодмаш
Шиъ я масех ламанан рагӀ цхьаьнакхета меттигах ламанан шед олу.
Ламанан зӀенаш
Асанца ул-уллехь лаьтта, чутаӀарша екъна ламанан регӀанех массиваш олу, цара йо ламанан зӀенаш.
Билгалдахарш
* Категори:Оронимаш
Megalodon Inc.
Mergalodon Inc.- нет-предприятие, основанное 27 августа 2020 года. Главной целью фирмы является создание фирмы по предоставлению информационно-познавательного контента = Проекты = В данный момент Megalodon Inc. занимается разработкой следующих проектов:
1 Exposer
Цель проекта разоблачать недобросовестных авторов каналов в YouTube
2 Python-show
Цель данного проекта-обучать людей программированию Python
Лазийчоь
Лазийчоь йа Лазистан ( — Лазона; ჭანეთი — Чанети) — Ӏусманан провинцис (санджако) дӀалоцуш болу мохк, Трапезундан вилайетан йукъахь хилла, ткъа доза хилла Кутаисин губернин Батумин гуоца, баьхна лазаш а, хемшилаш а. XVI—XIX бӀешерийн оьрсийн хьосташкахь хьахайо «Туркойн Гуьржийчоьн» дакъа санна йа «Гуьржийн латта» аьлла.
Ӏалам
Лаьтта хӀинцалера Туркойчоьнан къилбаседа-малхбалехь, Малхбален-Понтийн лаьмнийн Ӏаьржа хӀордан тӀейирзина къилбаседа басешкахь. Локхалла 3931 м кхаччалц (Качкар лам Лазийчоьнан дукъ тӀера). Басеш хедийна ю охьаоьхучу эркийн тогӀенашца. Климат субтропикийн, йочанаш 2-3 эзар мм шарахь. Бердан йисттерачу асанехь лелайдо тонка, кемсаш, хьаьжкӀаш, фундук, цитрусаш. Шуьйра гӀа долу хьаннаш лаьтта ножех, леганех, пепнеха, пхенех, лаьмнийн кӀажошкахь хьаннашна бухахь ю гуттаренна а сийна йолу коьллаш; 400-1250 м лакхахь ю пепнийн-базанан хьаннаш ю; 1250-1900 м лакхахь базанан пихтанца ийна хьаннаш; лакхахь — гома хьаннаш а, ломан байнаш а ду. Ширачу заманахь ша бинчу хенахь Лазийчоь йовхо еза флора а, фауна а лечкъа меттиг йара.
Истори
Ширачу заманахь и регион Колхидин паччахьаллин дакъа дара. Эгриси паччахьалла довзура ширачу желтошна а, румхошна а Лазика цӀарца, ткъа гӀажаршна, Лазистан цӀарца. Къилбаседа лулахойх — мегрелех а, къилба лулахойх — эрмалойх а къаьсташ, Чанети кӀелхьара елира Ӏаьрбийн олаллех, йисира Византин йукъахь. Йуккъера бӀешерашкахь Лазийчоь Гуьржийчоьнан дакъа дара, 1578 шарахь туркоша схьайаккхалц. 1878 шарахь малхбален Лазийчоь (Батуми гӀалица цхьаьна) Российн империн йукъайахара, ткъа Ӏусманан санджакан йукъ дехьаелира Батумера Ризе. Санджакан майда йара 3733,73 км² (3500 кв. чаккхарма). Бахархой (лазаш а, желтой а) бара 138400. Лазийчоьно латтабора туркойн флотан уггаре дика хӀордахой.
Гуьржийн Демократин Республика 1922 шарахь йоьжачул тӀаьхьа, 1925 шарахь, Лазийчоьнан мохк бийкъира Гуьржийн ССРн (Аджари) а, кемалан Туркойчоьнан йукъахь.
Билгалдахарш
Категори:Жимачу Азин историн областаш Категори:Лазика
Аббе (беттан кратер)
Аббе - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 64 км гергга.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1970 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Феррейра, Жозе Марсело
Ферейра, Жозе Марсело (Jose Marcelo Fereira, дика вевза Зе Мария цӀарца; вина 1973 шарахь 25 июлехь, Оэйрасехь, Бразили) — бразилин футболист, аьтту турсло. Атлантехь хиллачу 1996 шеран Олимпийн ловзарийн борзанан совгӀатхо Бразилин гулйина командин йукъахь. Коьрта командин йукъахь левзина 25 матчехь.
Клубан карьера
Зе Марияс шен говзаллин карьера йолийна бразилин «Португеза Деспортос» клубехь, цунна йукъахь левзина деа шарахь, царех шиъ кхечу клубашкахь арендехь. 1996 шарахь иза кхетта «Фламенгох», цунна йукъахь левзира эха шарахь, иза ийцира «Пармас». «Пармехь» Зе Мария левзира шина шарахь, цул тӀаьхьа дехьавелира «Перудже». Керлачу клубехь гӀуллакхаш йуьхьанца дуьйна ца нисделира Зе Мариян, стартан хӀоттам йукъа ца нислуш дукха Ӏийра иза, масийттаза аренде велира бразилин клубашка, амма тӀаьххьара туьйлира аьтту агӀора дуьхьалонера къовсам, цунах хилира командин хийца йиш йоцу ловзархо. «Перуджица» цхьаьна Зе Мария левзира Интертотон Кедехь а, УЕФАн Кедехь а. 2004 шарахь «Перуджа» арайелира А серера, Зе Мариян лиира клуб хийца. 2004 шеран аьхка хенара волу турслоца барт бира миланан «Интернационалес», цигахь шина шарахь бразилхо 29 матч бен ца левзира. 2006 шарахь Зе Мария испанин «Левантех» кхийтира, царна йукъахь кхин а ловзуш вара Харт Иан, Н’Диайе Сильвен, Манчев Владимир, Робер Лоран. Амма Испанехь карьера дӀа ца йахара Зе Мариян, шо даьлча иза коммандера дӀавахара. 2008 шарахь бразилхо балха хӀотта гӀиртира ингалсан «Куинз Парк Рейнджерс» а, «Шеффилд Юнайтед» командашка. 2008 шеран январехь иза йухавирзира шен дуьххьарлерачу «Португезан» йукъа, цунна йукъахь левзира эха шарахь. Августехь Зе Марияс, массо цецвоккхуш, тӀеийцира марзахойн «Читта ди Кастелло» командо кховдийна барт, цигахь левзира кхин а цхьаьна шарахь. 2009 шарахь дӀаоьхкира шен бутсаш хьостам тӀе. Веха Италехь.
Хьажоргаш
Категори:Бразилин футболисташ Категори:Футболех ловзаран Бразилин гулйина командин ловзархой Категори:ФК «Португеза Деспортос» ловзархой Категори:ФК «Сержипи» ловзархой Категори:ФК «Понте-Прета» ловзархой Категори:ФК «Фламенго» ловзархой Категори:ФК «Парма» ловзархой Категори:ФК «Перуджа» ловзархой Категори:ФК «Интернационале» ловзархой Категори:ФК «Леванте» ловзархой Категори:Бразилин футболан тренераш Категори:ФК «Катандзаро» тренераш Категори:ФК «Чахлэул» тренераш Категори:ФК «Гор Махиа» тренераш Категори:ФК «Тирана» тренераш Категори:1996 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн борзанан совгӀатхой Категори:Футболисташ 1996 шеран аьхкенан Олимпий ловзаршкахь
Абель (беттан кратер)
Абель - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 137 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Нильс Хенрик Абель (1802—1829) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1964 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Аббот (беттан кратер)
Аббот - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 10,4 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Чарлз Грили Аббот (1872—1973) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1973 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Абетти (беттан кратер)
Абетти - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 1,6 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Антонио Абетти (1846—1928) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1976 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Авиценна (беттан кратер)
Авиценна - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 73 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Ибн Сина (980—1037) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1970 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Агатархид (беттан кратер)
Агатархид - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 52 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Агатархид (II бӀешо в.э.тӀ.кх.) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Евразин экономикин бертан Таможнин барт
Евразин экономикин бертан Таможнин барт (ЕАЭБ ТБ) — Евразин экономикин бертан (ЕАЭБ) мехкийн-декъахойн таможнин барт. 2015 шарахь ЕАЭБ кхоллале, Евразин экономикин йукъараллин (ЕврАзЭЮ) мехкийн-декъахойн йукъара кхаа мехкан бен бацара таможнин барт (Росси, Белорусси, Кхазакхстан) — иштта иза бара Евразин экономикин йукъараллин базин тӀера Таможенин барт (ЕврАзЭЮ ТБ я TБ), цунна йукъара дакъалалла тӀедиллина дацара ЕврАзЭЮ мехкашна-декъахошна.
ЕАЭЮ кхуллуш (цул хьалха хиллачух — ЕврАзЭЮ къасташ), йукъара таможнин барт хилира ЕАЭЮ ца къаьста дакъа, берриг ЕАЭЮ мехкаш-декъахой автоматаца юкъабогӀу Таможнин бертан ЕАЭЮ юкъайоьдушехь. Цу тӀе Таможнин бертан мехкаша-декъахоша лелайора (до формирования ЕАЭЮ 1 января 2015 года), хӀинца а лелайо йукъара таможнин тарифаш а, кхоалгӀачу мехкашца махлелорехь кхин нисдаран белхаш а.
ХӀоттам
Таможнин бертан мехкаш-декъахой: Кандидаташ:
Билгалдахарш
Категори:Евразин экономикин барт Категори:Дуьненайукъара йохк-эцар Категори:Кхазакхстанан арахьара политика Категори:Белоруссин арахьара политика Категори:Российн арахьара экономикин политика Категори:Кхазакхстанан экономика Категори:Российн экономика Категори:Белоруссин экономика Категори:Российн арахьара йохк-эцар Категори:2010 шо экономикехь Категори:2010 шарахь кхоьллина кхолламаш Категори:ЕАЭЮ Таможнин барт
Абу-ль-Фида (беттан кратер)
Абу-ль-Фида - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 62 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Исмаил Абуль-Фида (1273—1331) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Автолик (беттан кратер)
Автолик - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 39 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Автолик из Питаны (гергарчу хьесапехь 360, в.э.тӀ.кх.- гергарчу хьесапехь 290, в.э.тӀ.кх.) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Адамс (беттан кратер)
Адамс - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 63 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Джон Куч Адамс (1819—1892) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1970 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Adams (crater)
Футболех ловзаран дуьненан чемпионат
Футбо́лех ло́взаран дуьне́нан чемпиона́т, кхин а ФИФА́н дуьне́нан кад (схьадаьлла FIFA World Cup) олу, Футбо́лех ло́взаран дуьне́нан кад, ФИФАн дуьне́нан чемпиона́т, мундиа́ль (схьадаьлла Copa Mundial de Fútbol) — футболех ловзаран дуьненайукъара коьрта къовсам. Дуьненан чемпионат дӀакоьхьу дуьненан футболан урхаллин межено — ФИФАс, цигахь дакъа лаца йиш ю ерриг континенташкара ФИФАн мехкийн-декъахойн божарийн къоман гулйина командийн.
Хьажоргаш
* Категори:Футболан кедаш
Авогадро (беттан кратер)
Авогадро - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 130 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Амедео Авогадро (1776—1856) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1970 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Агриппа (беттан кратер)
Агриппа - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 44 км гергга.
Акоста (беттан кратер)
Акоста - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 13 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Кристобаль Акоста (1515—1580) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1976 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Абу-ль-Вафа (беттан кратер)
Абу-ль-Вафа - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 54 км гергга.
Агриппа (беттан кратер)
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Абу-ль-Вафа (беттан кратер)
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Абу-л-Вафа (940—998) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1970 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Алоха (беттан кратер)
Алоха - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 2,6 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Гавайн цӀе сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1976 шарахь.
Алёхин (беттан кратер)
Алёхин - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 75 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Николай Павлович Алёхин (1913—1964) сийдина.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Алиацензий (беттан кратер)
Алиацензий - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 80 км гергга.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Аль-Бакри (беттан кратер)
Аль-Бакри - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 12 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Абу Абдулла Аль-Бакри (1014—1094) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1976 шарахь.
Аль-Баттани (беттан кратер)
Аль-Баттани - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 131 км гергга.
Алан (беттан кратер)
Алан - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 1,4 км гергга.
Аль-Бакри (беттан кратер)
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Аль-Баттани (беттан кратер)
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Алан (беттан кратер)
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Кельтийн цӀе сийдина.
Аль-Баттани (беттан кратер)
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Алан (беттан кратер)
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1976 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Alan (crater) Alan (lunar crater)
Альберт (беттан кратер)
Альберт - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 0,1 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина цӀе сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 2012 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Акис (беттан кратер)
Акис - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 2,3 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Желтойн цӀе сийдина.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Akis (crater) Akis (lunar crater)
Александр (беттан кратер)
Александр - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 95 км гергга.
Аль-Битруджи (беттан кратер)
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Ал-Битруджи (?-гергарчу хьесапехь 1200) сийдина.
Александр (беттан кратер)
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Александр Македонский (356—323, в.э.тӀ.кх.) сийдина.
Аль-Битруджи (беттан кратер)
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Александр (беттан кратер)
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Аль-Битруджи (беттан кратер)
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Александр (беттан кратер)
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Аль-Бируни (беттан кратер)
Аль-Бируни - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 80 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Аль-Бируни (973—1048) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1970 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Аль-Мамун (беттан кратер)
Аль-Мамун - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 48 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Абу-ль-Аббас Абд-Аллах аль-Мамун (786—833) сийдина.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Аль-Фергани (беттан кратер)
Аль-Фергани - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 21 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Ал-Фаргани (?-гергарчу хьесапехь 840) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Альдер (беттан кратер)
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Курт Альдер (1902—1958) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1979 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Альфонс (беттан кратер)
Альфонс - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 111 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Альфонсо X (1223—1284) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Амичи (беттан кратер)
Амичи - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 52 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Джованни Баттиста Амичи (1786—1863) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1970 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Аль-Марракиши (беттан кратер)
Аль-Марракиши - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 8,6 км гергга.
Аммоний (беттан кратер)
Аммоний - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 8,6 км гергга.
Аль-Марракиши (беттан кратер)
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Абу-л-Аббас Ахмад ибн Мухаммад ибн Усман ал-Азади (1256—1321) сийдина.
Аммоний (беттан кратер)
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Аммоний Гермий (440 —520) сийдина.
Аль-Марракиши (беттан кратер)
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1976 шарахь.
Аммоний (беттан кратер)
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1976 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Аль-Марракиши (беттан кратер)
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца