cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ловзар (ансамбль)
Истори
Ансамбль декъашхош дукха хенахь болх бира костюмаш а, репитици ян меттиг а йоцуш. Нохчийн Республикин Госсоветан председатель Малик Сайдулаев ансамблин дола дан волавелира. Ансамблин коьрта хьашташ кхочуш дира цо.
2001 шарахь Москвахь хилла халкъашна юккъера фестивалехь ансамбльс гайтира шен керла программа. Иза хьовсархойна чӀогӀа хаза хитира. И бахьнехь ансамбле дукха кхайкхараш декхира Россиехь а, кхоьчу пачхьалкхашахь фестивалешкахь дакъа лаца. Таханлера динахь ансамбль дукха гастролешкахь лела, конкурсашкахь а, фестивалашкахь а дакъа лоцу, цигахь дукха толамаш а баьхна цо.
Хьажоргаш
Категори:Нохчийн хелхаран ансамблаш
Семёново (Орёлан область)
Семёново (Семёново) — Российн Федерацин Орёлан областан Залегощан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Залегощан кӀоштан нах беха меттигаш
Инарево
Инарево (Инарево) — Российн Федерацин Ярославлан областан Угличан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Хьажоргаш
Категори:Угличан кӀоштан нах беха меттигаш
КогӀней
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЭгӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Домброва-Творки
Домброва-Творки — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Чумаков (Волгоградан область)
Чумаков (Чумаков) — Российн Федерацин Волгоградан областан Серафимовичан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Оьрсийн акъарин къилба-малхбалехь, океанашна а, хӀордашна а гена. Цундела областан климат континенталан, шийла, кӀезиг ло долуш Ӏаьнца а, йеха, йовха, йекъа аьхкенца йу. БӀаьсте йоца, гуьйре йовха, йекхна йу. Маьлхан йовхонан дукхаллийца ГӀирман къилба бердал оьшуш йац.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Денкте
Денкте — Германин Лаха Саксони латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Лаха Саксони латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Майда (Кировн область)
Майда (Майда) — Кировн областан Кикнуран кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (90%).
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Кикнуран кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
(20749) 2000 AD199
(20749) 2000 AD199 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 2000 шеран 9 январехь LINEAR проекты цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «2000 AD199» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Каза Фйори (Павия)
Каза Фйори — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Стыргел
Стыргел — Болгарин Софин областера эвла. Горна-Малина йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Софин областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Козулька
Козулька — Украинин Львован областан Львован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Львован кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Украинин нах беха меттигаш Козулька
Местец (Хроустовице)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Пардубицен мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Белоберезка
Белоберезка — Украинин Ивано-Франковскан областан Верховинан кӀоштара эвла.
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Верховинан кӀоштан нах беха меттигаш
Гейсвилл (Къилбаседа Каролина)
Гейсвилл  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилбаседа Каролина штатера гӀала (town).
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа Каролина штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Нове Бискупице (Лебушанийн воеводалла)
Нове Бискупице  — Польшин Лебушанийн воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хир
Хир я Тхир — хьовзочу дегӀан тӀехулара хийцалуш йолу гола а, кӀаг а, лаьтта винтан асанца. Хиран хӀоттаран, винтан передачан, ткъа иштта цергийн-винтан передачан бера тасабаларан коьрта дакъалг.
Хиран коьрта параметраш а, дустаран барамаш а
D1 = D−2×(H−2c)
Метрин (M)
Шуьйра леладо номиналан диаметрца 1 - 600 мм а, гӀулчаца 0,25 - 6 мм. Профиль — цхьатерра агӀонаш болу кхо са берг (боьххьера са 60°) профилан теоретикан локхаллийца Н = 0,866025404Р. Профилан ерриг параметраш юсту мм.
Стандарташ:
Билламан билгалдаккхар хиран маркировкехь: элп M (metric), хиран номиналан диаметр терахьца билгалдаккхар (d, D схемин тӀехь, изза болт тӀиера хиран арахьара диаметр) мм, гӀулч терахьца билгалйаккхар (жима гӀулч йолчу хиранна) (P схемин тӀехь) а, элпаш LH аьрру хиран. Масала, хир номиналан диаметрца 16 мм йоккхачу гӀулчаца билгалйоккху M16; хир номиналан диаметрца 36 жимчу гӀулчаца 1,5 мм — М36×1,5; иштта диаметрца а, гӀулчаца а, амма аьрру хиран М36×1,5LH. И параметраш таро йу гӀирс тӀеязйан тайп-тайпанчу меттигашка, М билгало йоцуш а, цундела, терахьаш 36 а, 1,5 а, тӀеяздина тайп-тайпанчу меттигашка, билгалдоккху М36×1,5. Иштта советийн а, российн а гӀирсаш тӀехь дукха хьолахь хаало яцйина маркировка жимчу гӀулчан, масала, 2М16 я 1М16, цуо билгалдоккху «М16, жима, шолгӀа» я «М16, жима, хьалхара». Оцу хьолехь 1М билгалйоккху хьалхара гӀулч, 2М — шолгӀа. Оцу гайтинчу масалин 1М16 билгалдоккху М16×1,75, ткъа 2М16 билгалдоккху М16×1,5, хӀунда аьлчи коьрта гӀулч М16 — 2 мм.
Метрин конусан (MK)
Конусалла — 1:16 (конусан са — φ = 3°34′48″). Герметиллин а, кхин гӀирсаш а ца лелош хир сацоран а Ӏалашонна леладо. Хиран конусан хӀоттаран шиъ вариант йу: конусан арахьара хир конусан чоьхьара хирца а, конусан арахьара хир цилиндран чоьхьарчу хирца.
Миндрешть-Мунтень
Миндрешть-Мунтень — Румынин Вранча жудецан коммунера эвла.
Хир
Метрин конусан (MK)
Стандарт: ГОСТ 25229-82 «Вовшех хийцадаларан коьрта норманаш. Хир метрин конусан».
Миндрешть-Мунтень
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Вранча жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Хир
Цилиндран (MJ)
Цилиндран хир бух болуш ду метрин хир тӀехь (М) номиналан диаметрца 1,6 - 200 мм, профилан сенца лакхара са 60° болуш, лерина ду аэрокосмосан техникин а, кхечунна а, нагахь эшахь лакхара чӀогӀалла а, йовхон доьхьала ондалла а. И хьал латторхьама хиран хершан арахьара хиран тӀехь хуьлу йоккхайина радиус 0,15011P тӀиера 0,180424P тӀекхаччалц. Чоьхьара хир MJ цхьаьна догӀу арахьарчу хирца M, нагахь номиналан диаметр а,гӀулч а тера нислахь.
Стандарташ:
Билламе билгалдаккхар: элпан MJ, хиран номиналан диаметран терахьан барам миллиметрашкахь (мм), гӀулчан терахьан барам, йуккъера диаметр тарйалийтаран аре а, арадийларан диаметр тарйалийтаран аре а. Масала, арахьара хир номиналан диаметрца 6 мм, гӀулчаца 1 мм, йуккъера диаметр тардалийтаран аренан 4h, арадийларан диаметр тардалийтаран аренан 6h билгалдоккху MJ6×1—4h6h вал тӀехула.
БиргӀан цилиндран (G)
Дюйман хир бух тӀехь ду BSW (British Standard Whitworth) хиран, цхьаьна догӀу BSP (British standard pipe thread) хиранца, гӀулчан диъ терахь ду — 28, 19, 14, 11 хир дюйм йукъахь. Профилан са лакхахь — 55°, профилан теоретикан локхалла — Н = 0,960491Р.
Стандарташ:
Билламе билгалдаккхар: элп G, билламан биргӀа чекхъйаларан терахьан барам дюймашкахь, йуккъерчу диаметран нийсаллин класс (А, В), элпаш LH аьрру хиран. Масала, номиналан диаметр 1 1/8″ йолу хир, нийсаллин класс А йолу билгалйоккху G1 1/8-A. Дукхах йолчу хирдоккхучарна тӀехь элп G ца хуьлу, цундела, муьлхха а дакъаллин билгало йоьшу хир G санна. Хиран номиналан барам богӀу цхьаьна биргӀан йукъца дюймашкахь; биргӀан арахьара диаметр лаьтта оцу барамца пропорцехь.
БиргӀан конусан (R)
Дюйман хир конусаллица 1:16 (конусан са — φ = 3°34′48″). Профилан са лакхенгахь — 55°, профилан теоретикан локхалла — Н = 0,960491Р.
Стандарташ: Билламе билгалдаккхар: элп R арахьарчу хиран, Rc чоьхьарчу, хиран номиналан диаметран терахьан барам дюймашкахь, элпаш LH аьрру хиран. Масала, хир номиналан диаметрца 1 1/4″ билгалдоккху R1 1/4″ санна.
Гоьрга санитарин-техникин арматурина (Кр)
Гоьрга хиран профиль кхоьллина гуонашца, лакхахь а, хершнаш чохь а, цхьаьнатоьхна нийсачаьрца профилан сенца локхаллехь 30° йолуш. Хир леладо шпинделашна, вентилашна, эдийригашна, нишкен а, хинан а чӀинташна.
Билламе билгалдаккхар гоьрга хир: элпаш Кр, хиран номиналан диаметр, гӀулч, стандартан билгало.
Трапецикепара (Tr)
Лелар дӀадаларан (леларан винташ, суппортийн винташ, штурвалан винташ, киранан винташ, кхин) Ӏалашонан а, леладо тайп-тайпанчу механикин гӀирсашкахь — токаран чархашна, автохьалаойургашна, кхин а.
Метрин хир лакхенгахь 30° профилан са болу, профилан теоретикан локхалла — Н = 1,866Р.
ГӀopторан (S)
Стандарт: ГОСТ 10177-82 «Вовшех хийцадаларан коьрта норманаш. ГӀортаран хир. Профиль а, коьрта барамаш а».
Хиран билламе билгалдаккхар: элп S, хиран номиналан диаметран терахьан барам миллиметршкахь (мм), гӀулча терахьан барам, элпаш LH аьрру хиран, билгало а йу тардалийтаран аренан. Билламе билгалдаккхар дукха хьовзон хиран: элп S, хиран номиналан диаметран терахьан барам миллиметршкахь (мм), гӀулчан терахьан барам, къовларгаш чохь Р гӀулчан терахьан барамца, элпаш LH аьрру хиран а, тардалийтаран аре билгалйаккхар а.
ГӀорторан чӀагӀдина (S45°)
Профилан агӀонийн таӀаран са 45°, 3° йолу хир, номиналан диаметрца 80 - 2000 мм.
Стандарт: ГОСТ 13535-87 «Вовшех хийцадаларан коьрта норманаш. ГӀорторан чӀагӀдина хир 45 градус».
Хиран билламе билгалдаккхар: элп S, са 45°, хиран номиналан диаметран терахьан барам миллиметршкахь (мм), гӀулча терахьан барам, элпаш LH аьрру хиран, билгалдаккхар Тт.
Эдисонан гоьрга (E)
Леладо электротехникийн гӀирсашкахь, масала, цӀийлу чиркхан бух (Эдисонан бух).
Стандарт: ГОСТ 6042-83 «Эдисонан гоьрга хир. Профилаш, барамаш, дозанера барамаш».
Хиран билламе билгалдаккхар: элп E, хиран лоьмар, нагахь хир металлах доцучу дакъалгийн делахь, элп N таьӀна сизца (/), ГОСТ лоьмар, масала, E27 ГОСТ 6042-83 или E27/N ГОСТ 6042-83.
Метрин (EG-M)
ISO хиран тулкин метрин хир а, серийн хир долу чухотториг а. Лелайо хир чӀагӀдархьама я деталан чухулара доьхна хир тодархьама.
Дюйман цилиндран (UTS: UNC, UNF, UNEF, 8UN, UNS)
Unified Thread Standard (UTS) — дюйман цилиндран хир, шуьйра даьржина АЦШ а, Канадехь а. Лакхаллера са — 60°, профилан теоретикан локхалла — H = 0,866025P. ГӀулче хьаьжжина декъало UNC (Unified Coarse), UNF (Unified Fine), UNEF (Unified Extra Fine), 8UN, UNS (Unified Special).
ЧӀогӀа шуьйра даьржина UNC 1/4'' (1/4″×1,27 мм), ерриг аьлча санна терахьан а, пленкан а фото- а, видео- а камерийн, ткъа иштта жимачу форматан штативийн къовлар. Цуьнан параметраш: D = 6,35 мм, D1 = 4,975 мм, гӀулч — 20 хир дюйм йукъахь (1,27 мм). Цул хьалха фототехникийн къовларш даьржина дара 3/8″ йолу хир, гӀулчаца 16 хир дюйм йукъахь (1,5875 мм), D = 9,525 мм, D1 = 7,806 мм.
Стандарт: ГОСТ 3362-75 «Фото- а, кино- а аппараташ. Штативан хӀоттар. тӀетасаран барамаш».
Дюйман конусан (NPT)
Стандартан йукъара ду хирнаш 1/16″ тӀиера 24″ тӀекхаччалц биргӀанашна.
Стандарташ: Конусан хиран билламе билгалдаккхаран масала 3/4″: К 3/4″ ГОСТ 6111-52.
Мехкдаьттан сортаментан хир
Мехкдаьттан сортаментан хирнийн Ӏалашо йу биргӀанаш хӀитта мехка-даьттанан буру тухуш. Лакхара герметикалла хилийта конусан хуьлу. Профилан кепаца хуьлу: кхо са болуш профилан 60° сенца а, трапецикепара тайп-тайпана агӀонаш болчу 5° - 60° сенца а (Батресс хир). Мехкдаьттан сортаментан хирнаш коьртаниг до Америкин мехкдаьттан институтан (API) стандарташца.
Стандарташ:
Даран кепаш
Леладо лахара хир даран кепаш: Уггаре даьржина а, универсалан а хир даккхаран кеп йу диттаца кечдар хадош. Цунна йукъадогӀу:
Хир хьовзош даккхар хирнаш сиха кечдаран кеп ю, иштта дина хир лакхара дикалла йолуш хуьлу. Хир хьовзош даккхаран йукъадогӀу: Хир абразиван кечдарна йукъадогӀу шардар цхьаъ тай я шиъ тай долчу гуонашца. Нийса а, коьртаниг, леларан а хирнаш дохуш леладо.
Прессца кепатохар леладо пластмассех а, бесара маьӀданийн лаламех а хир доккхуш. Промышленностехь шуьйра ца даьржира.
Лалор (дукхах дерг Ӏаткъамца) леладо пластмассех а, бесара маьӀданийн лаламех а тӀех нийса доцу хирнаш дахарехь.
Электрофизикин а, электрохимин а кечдар (масала, электроэрозионан, электрогидравликан) леладо лакхара чӀогӀаллин гӀирсах а, экаме гӀирсах а деталаш тӀехь хирнаш дахархьама, масала, чӀогӀа лаламаш, кхийра гӀирсаш, кхин дӀа а.
Истори
Дукха хенахь лорура, хиран хӀоттар, чкъургаца а, цергийн передачица цхьаьна, адамаллин сийлахь-боккха кхоллам бу, Ӏаламехь тераниг бан а боцуш. Амма 2011 шарахь Карлсруэн технологин институтан Ӏилманчийн виъ стагах лаьтта тобано зорба туьйхира Science журналехь Керла Гвинейхь йехачу кепарчу чхьаьвриган-долгоносикан голан хӀоттамах лаьцна йаззам. Оцу чхьаьвригийн тӀодаш дегӀаца хӀиттина ду хенан даьӀахкан гӀоьнца, иза чухьовзайо хенан даьӀахкана. Хенан даьӀахкан тӀехула лаьтта конусан винтах тера аратеӀарш. Шен рогӀехь, хенан даьӀахкан иштта ду хиран ор. Ишттачу хӀоттаро меженаш цакхоьрруш вовшахтосу, шарниранчул а гӀоле.
Винташ техникехь лело йолийна антикан заманахь. Дуьххьала винт йина лору Архит Тарентскис — философ, математик, механик, ваьхна волу вайн эрал IV—V шераш хьалха ваьхна волчу. Шуьйра йевза Архимеда йина винт, тӀуналлашший, Ӏена догӀмашший дӀасалелорхьама. Дуьххьарлера чӀагӀдаран хир долу деталаш, лело долийна Ширчу Румехь вайн эра йолалуш. Амма мах боккха хиларна уьш дагархойн хаздаршкахь, медицинан гӀирсашкахь, кхечу мах лакхарчу сурсаташкахь бен лелош ца хилла.
Леларан а, чӀагӀдаран а хирнаш шуьйра лело долийна Йуккъера бӀешерашкахь. Арахьара хир доккхура иштта: цилиндран кечам тӀе хьовзабора тӀе кир я басар хьаькхна муш, цул тӀаьхьа хиллачу спиралан билгалоца доккхура винтан хиран харш. Гайкийн меттана лелайора чоьхьара хир долу тулканаш, шиъ я кхоъ штифтаца.
XV—XVI бӀешерашкахь йан йолийра кхоъ- а, биъ- а са болу метчикаш чоьхьара хиран. Ший а деталь арахьара а, чоьхьара а хирца йолу тӀеттӀахьовзорхьама куьйга нисйора. Кхечу деталашца хийцар дан а дацара.
Деталаш хийцаран а, хиран стандарташ йар а йукъадаьккхира Модсли Генрис (Henry Maudslay) 1800 шарахь гергга, нийса хир даккхар аьтту болуш хилира цуо токаран-винтан хирдаккхаран чарх йукъайаьккхича. Лела винт а, гайка а шен дуьххьарлерчу чархана цуо куьйга йира. ТӀаккха цуо чарх тӀехь йира алсама лакхара нийсаллин винт а, гайка а. Куьйга йина винт а, гайка а хийцира, нийсачунца, тӀаккха кхин а нийса деталаш дехира. Иштта болх бира хиран нийсалла нисӀелла йаллалц.
ТӀехьарчу 40 шарахь хирнаш хийцадалар а, стандарташ яр а шайн компанешна йукъахь бен дацара. 1841 шарахь Джозеф Витуорта кхоьллира чӀагӀдаран хирнийн система, иза дукхах йолу ингалсан цӀерпоштнекъан компанеш тӀеэцар бахьнехь бахьнехь, хилира Йоккха Британин къоман стандарт, цӀе тиллира британин Витвортан стандарт (BSW). Витвортан стандартах бух хилира тайп-тайпана къаьмнийн стандарташ кхолларан, масала, Селлерса (Sellers) стандарт АЦШ-хь, Лёвенхерцан (Löwenherz) хирнаш Германехь, иштта кхин а. Къоман стандарташ чӀогӀа дукха йара. Иштта, Германехь XIX бӀешо чекхдолуш йара 11 хиран система 274 кепара хирнийн.
1898 шарахь Хирнашна стандартизацин Дуьненайукъара Конгрессо Цюрихехь билгалдехира керла дуьненайукъара стандарташ метрин хиран Селлерсан хиран бух тӀехь, амма метрин барамашца.
1927 шарахь оцу таблицийн терахьашца Белхан а, мохкларбаран а Советан стандартизацин комитето кхоьллира ССРС дуьххьарлерачех цхьаъ пачхьалкхан стандарт — ОСТ 32. Оцу шарахь Витвортан стандартан хирнашна кечйира ОСТ 33А. 1932 шо долалуш кечйира ОСТ трапецикепарчу хирнашна модернизаци йина америкин Acme стандартийн бух тӀехь.
1947 шарахь кхоьллира Дуьненайукъара стандартизацин кхоллам (ISO). Хиран ISO стандарташ хӀинца дуьнено а тӀеэцна йукъара ю, оцу декъахь Росси а йу.
Хьажоргаш
Категори:Машенашйаран технологи Категори:Машенийн а, механизмийн а дакъош
Быдичени (Сорокин кӀошт)
Быдичени (, Bădiceni) — Молдавин Сорокин кӀоштара эвла.
Литература
Категори:Сорокин кӀошт кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Молдавин нах беха меттигаш
Фабричные Выселки
Фабричные Выселки (Фабричные Выселки) — Российн Федерацин Ульяновскан областан Новоспасскан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан, шийлачу Ӏаьца, йовхачу аьхкенца. Регионан климатан башхалла йу йоца йекъа бӀаьсте. Ульяновскан областан гуьйре, йовха; лайн чкъор хӀутту ноябран шолгӀачу декхъехь. Уггаре шийла бутт — январь. Ӏа лайне ду, сих-сиха техка температурашца (атлантикин циклонаш хийцало арктикин хӀаваан массашца), лаьтта ноябрера март йуккъе баххалц областан къилба кӀошташкахь, ткъа Ӏаьнан-бӀаьстенан муьрехь йогӀа Воейковн сема, цуо Ӏаткъам бо меттигерчу климатна. Январан йуккъера температура −12 °C, июлан +20 °C. Аьхкенан хенан-хӀоттам хуьлу май беттан йуккъехь. Аьхке, йовха хуьлу кӀезиг лела азин антициклонан Ӏаткъам бахьнехь. Июлехь, йуккъера барам, 5 де 22 °C йуккъера температура а, сов а йолуш хуьлу. Йочанаш областан къилбехьа 350 мм тӀиера, къилбаседа-малхбузехь 500 мм кхаччалц. Аьхка догӀнаш цхьаьнаэшшара ца хуьлу, амма догӀучу хенахь стигал къекъаш, доцца догӀу. Регионехь йуькъаллаш кӀезиг ца хуьлу. Вегетацин мур лаьтта 180 де гергга.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москваца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Монтоттоне
Монтоттоне — Италин Марке регионера коммуна. Лаьтташ йу Фермо провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Марке йукъара гӀаланаш
Сен-СезегӀ-суьгӀ-Сьянь
Сен-СезегӀ-суьгӀ-Сьянь — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ПгӀованс — Альпаш — Сирла-сийна Йист регионехь. Коммунан департамент — ХӀордан йистера Альпаш департаментан ГгӀас гуон йукъа йогӀу.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ХӀордан йистера Альпаш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
ФетхӀийе (Вакфикебир)
ФетхӀийе (Fethiye) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Трабзон провинцин (ил) Вакфикебирнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Трабзон провинцин нах беха меттигаш
Категори:Трабзон провинцин микрокӀошташ
Категори:Вакфикебирнан микрокӀошташ
Категори:Вакфикебирнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Бандерильяс (Тьера Бланка)
Бандерильяс — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Бандерильяс лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Подгай (Александровскан повет)
Подгай  — Польшин Куявско-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Куявско-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
HD117651
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
(20750) 2000 AF199
(20750) 2000 AF199 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 2000 шеран 9 январехь LINEAR проекты цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «2000 AF199» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
NGC 1123
NGC 1123 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
1123 1123
ДжихӀанкоьй (ОрхӀангази)
Хьажоргаш
Категори:Бурса провинцин нах беха меттигаш
Рогашовци (община)
Рогашовци  — Словенин йукъараллера эвла.
ДжихӀанкоьй (ОрхӀангази)
Хьажоргаш
Категори:Бурса провинцин микрокӀошташ
Рогашовци (община)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
ДжихӀанкоьй (ОрхӀангази)
Хьажоргаш
Категори:ОрхӀангазинан кӀоштан нах беха меттигаш
Рогашовци (община)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
ДжихӀанкоьй (ОрхӀангази)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Рогашовци (община)
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
ДжихӀанкоьй (ОрхӀангази)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Тереховски (Ивановн область)
Тереховски (Тереховская) — Российн Федерацин Ивановн областан Кинешман кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ненадиевка (Ромнин кӀошт)
Ненадиевка — Украинин Сумин областан Ромнин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Украинин Ромнин кӀоштан нах беха меттигаш
Поцо Фрезко (Фиренца)
Поцо Фрезко — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Краснооктябрьски (Адыгейчоь)
Краснооктябрьски (Краснооктябрьский) — Российн Федерацин Адыгейчоьнан Майкопан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Майкопан кӀоштан нах беха меттигаш
Молчаны (Мяделан кӀошт)
Молчаны (Маўчаны) — Белоруссин Минскан областан Мяделан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Мяделан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Уцера
Уцера (უწერა) — Гуьржийчоьнан Рача-Лечхуми а, Лаха Сванети а Онин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 260 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Онин муниципалитетан нах беха меттигаш
Велики Комарники
Велики Комарники (Вялікія Камарнікі) — Белоруссин Брестан областан Каменецан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Лацарето (Кьети)
Лацарето  — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Велики Комарники
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш Категори:Каменецан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Лацарето (Кьети)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Томази (Виченца)
Томази — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Ранчо Монтана (Хосе Азуета)
Ранчо Монтана — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Томази (Виченца)
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ранчо Монтана (Хосе Азуета)
Географи
Ранчо Монтана лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Эскидербент (Зиле)
Хьажоргаш
Категори:Токат провинцин нах беха меттигаш
Категори:Зиленан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ивановски (Егорьевскан кӀошт)
Ивановски (Ивановская) — Российн Федерацин Москохан областан Егорьевскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Москохан областан Егорьевскан кӀоштан нах беха меттигаш
КогӀни (Франци)
КогӀни — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЭгӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Ульяновка (Шепетовкан кӀошт)
Ульяновка — Украинин Хмельницкан областан Шепетовкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Шепетовкан кӀоштан нах беха меттигаш
Ага (Риван га)
А́га (Aga) — Латвера хи, Риван аьтту га.
Хих лаьцна
Охьадоьду историн Курземе областехула, Ага юртан юххехула.
Хин дохалла 9 км. Охьадахаран сихалла 0,1 м/с.
Бердашна тӀехь байн ораматаш ду. Кхета Ривах аьтту агӀора хӀордан тӀегӀал 18 м гергга лакхахь.
Билгалдахарш
Категори:Риван геннаш Категори:Латвин хиш
Долинка (Костанайн область)
Долинка — Кхазакхстанан Костанайн областан Узунколан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Костанайн областан нах беха меттигаш Категори:Узунколан кӀоштан нах беха меттигаш
(20751) 2000 AA200
(20751) 2000 AA200 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 2000 шеран 9 январехь LINEAR проекты цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «2000 AA200» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Арили (Торул)
Арили (Arılı) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан ГуьмуьшхӀане провинцин (ил) Торулан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:ГуьмуьшхӀане провинцин нах беха меттигаш
Категори:Торулан кӀоштан нах беха меттигаш
Баньярола (Болонья)
Баньярола  — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Арили (Торул)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Баньярола (Болонья)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Наволок (Кичменгскан йуьртан меттиг)
Наволок (Наволок) — Российн Федерацин Вологдин областан Кичменгски Городокан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кичменгски Городокан кӀоштан нах беха меттигаш
Сент-Обан
Сент-Обан — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ПгӀованс — Альпаш — Сирла-сийна Йист регионехь. Коммунан департамент — ХӀордан йистера Альпаш департаментан ГгӀас гуон йукъа йогӀу.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ХӀордан йистера Альпаш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
ДанкугӀ-ПопенкугӀ
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сомма департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Жуковице (Нижнесилезин воеводалла)
Жуковице  — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Эль Апаче (Эль Иго)
Эль Апаче — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Нови Жизнь (Аннан кӀошт)
Нови Жизнь (Новая Жизнь) — Российн Федерацин Воронежан областан Аннан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Аннан кӀоштан нах беха меттигаш
Домброва-Херубини
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Олью-д’Агуа-дас-Куньянс
Олью-д’Агуа-дас-Куньянс — Бразилин Мараньян штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Мараньян штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Вейк-Вилледж (Техас)
Вейк-Вилледж  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Техас штатера гӀала.
Истори
Вейк-Вилледж гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Шишкино (Тамбовн область)
Шишкино (Шишкино) — Российн Федерацин Тамбовн областан Бондарин кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Ӏаламан а, ландшафтийн а амалаш йоьзна йу цуьнан географин хьолах – эвла лаьтта Оьрсийн акъарин йуккъехь, цунна тӀиера акъарин муьлххачу дозане эзар километр йу. Алсама хуьлу долу континенталан барамера хӀаваъ, Эвла хӀордашна гена латтарех доьзна ду. Цуо областан климат барамера континенталан йо. Окан-Донан акъари тӀехь климат алсама континенталан йу, уллорчу гунаш тӀехьчулла. Эвла лаьтта кӀеззиг къилбаседехьа Сибрехан а, Азорийн а максимумашна йуккъехь долчу лакхарчу Ӏаткъаман дукъал, цундела бу кхузахь луларчу Владимирехь йа Рязанехьчул алсама, гӀийлачу мехца, бекхна хенан хӀоттам. Оцун тӀе мехаш дукхах дерг къилбан а, къилба-малхбален а ду, бӀаьста а, Ӏай а муххале а. оцу агӀора хьокху аьхка а, бӀаьста а йокъаллин мехаш, ткъа Ӏай – дарц.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Бондарин кӀоштан нах беха меттигаш
Инархово (Ярославлан область)
Инархово (Инархово) — Российн Федерацин Ярославлан областан Угличан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Угличан кӀоштан нах беха меттигаш
Ла Эсперанза (Папантла)
Ла Эсперанза — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
NGC 1124
NGC 1124 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Каха Санта Леонидес (Вильягран)
Каха Санта Леонидес — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Каха Санта Леонидес лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Эль Педрегал де Абахо (Пенхамо)
Эль Педрегал де Абахо — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Педрегал де Абахо лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Каха Санта Леонидес (Вильягран)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Эль Педрегал де Абахо (Пенхамо)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Каха Санта Леонидес (Вильягран)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Эль Педрегал де Абахо (Пенхамо)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Варна
Варна — Болгарин Варнан областера гӀала. Варна йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Варнан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
КгӀасвиль (ЭгӀ)
КгӀасвиль — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀ.
(20752) 2000 AP200
Истори
ДӀайиллина 2000 шеран 9 январехь LINEAR проекты цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «2000 AP200» саналган.
КгӀасвиль (ЭгӀ)
Географи
.
(20752) 2000 AP200
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
КгӀасвиль (ЭгӀ)
Билгалдахарш
Категори:ЭгӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Рогоза (Хоче-Сливниця)
Рогоза  — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Ягодни (Серафимовичан кӀошт)
Ягодни (Ягодный) — Российн Федерацин Волгоградан областан Серафимовичан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Оьрсийн акъарин къилба-малхбалехь, океанашна а, хӀордашна а гена. Цундела областан климат континенталан, шийла, кӀезиг ло долуш Ӏаьнца а, йеха, йовха, йекъа аьхкенца йу. БӀаьсте йоца, гуьйре йовха, йекхна йу. Маьлхан йовхонан дукхаллийца ГӀирман къилба бердал оьшуш йац.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Серафимовичан кӀоштан нах беха меттигаш
Лацарето (Венето)
Лацарето  — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ушолта
Ушолта (უშოლთა) — Гуьржийчоьнан Рача-Лечхуми а, Лаха Сванети а Онин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 15 стаг (2014 шо).
Эвренкоьй (Зиле)
Эвренкоьй (Evrenköy) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Токат провинцин (ил) Зиленан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Зиленан кӀоштан нах беха меттигаш
Деренталь
Деренталь — Германин Лаха Саксони латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Лаха Саксони латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Подгуж (Бродницкан повет)
Подгуж  — Польшин Куявско-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Куявско-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Косачи (Красноярскан мохк)
Косачи (Косачи) — Российн Федерацин Красноярскан мехкан Козулькан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Козулькан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Нове Гожицко
Нове Гожицко — Польшин Лебушанийн воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лебушанийн воеводаллин нах беха меттигаш
Томазин (Падова)
Томазин — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Поцо Черето (Фрозиноне)
Поцо Черето — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Советски (Адыгейчоь)
Советски (Советский) — Российн Федерацин Адыгейчоьнан Майкопан кӀоштара кӀотар.
Климат
Кхузахь климат барамера-йовха а, кӀеда а йу. Регионан климат кхоллайаларна боккха Ӏаткъамбо атмосферан циркуляцин амало. Меттиган климатан а, рекреацин а ладаме амалех ду малх къегина деха де. Ткъа шадерг республикехь хуьлу 200 - 250 йекхна денош шеран чохь; вовшахтоьхна маьлхан радиации йу 115 - 120 ккал/кв.см.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Сергеевка (Залегощан кӀошт)
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Залегощан кӀоштан нах беха меттигаш
Мацкий (Мяделан кӀошт)
Мацкий (Мацкі) — Белоруссин Минскан областан Мяделан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш Категори:Мяделан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Табан
Табан — Болгарин Софин областера эвла. Драгоман йукъараллин йукъайогӀу.
Мореско
Мореско — Италин Марке регионера коммуна. Лаьтташ йу Фермо провинцехь.
Табан
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Мореско
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Табан
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Софин областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Мореско
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Марке йукъара гӀаланаш
Шильниковски
Шильниковский (Шильниковский) — Российн Федерацин Ульяновскан областан Новоспасскан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан, шийлачу Ӏаьца, йовхачу аьхкенца. Регионан климатан башхалла йу йоца йекъа бӀаьсте. Ульяновскан областан гуьйре, йовха; лайн чкъор хӀутту ноябран шолгӀачу декхъехь. Уггаре шийла бутт — январь. Ӏа лайне ду, сих-сиха техка температурашца (атлантикин циклонаш хийцало арктикин хӀаваан массашца), лаьтта ноябрера март йуккъе баххалц областан къилба кӀошташкахь, ткъа Ӏаьнан-бӀаьстенан муьрехь йогӀа Воейковн сема, цуо Ӏаткъам бо меттигерчу климатна. Январан йуккъера температура −12 °C, июлан +20 °C. Аьхкенан хенан-хӀоттам хуьлу май беттан йуккъехь. Аьхке, йовха хуьлу кӀезиг лела азин антициклонан Ӏаткъам бахьнехь. Июлехь, йуккъера барам, 5 де 22 °C йуккъера температура а, сов а йолуш хуьлу. Йочанаш областан къилбехьа 350 мм тӀиера, къилбаседа-малхбузехь 500 мм кхаччалц. Аьхка догӀнаш цхьаьнаэшшара ца хуьлу, амма догӀучу хенахь стигал къекъаш, доцца догӀу. Регионехь йуькъаллаш кӀезиг ца хуьлу. Вегетацин мур лаьтта 180 де гергга.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москваца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Каза Фолини (Пяченца)
Каза Фолини — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Жукув (Нижнесилезин воеводалла)
Жукув  — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.