cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мешково (Ферзикован кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Заполье (Чухломан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Чухломан кӀоштан нах беха меттигаш
Мешково (Ферзикован кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ферзикован кӀоштан нах беха меттигаш
Геррик (Къилба Дакота)
Геррик  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилба Дакота штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Къилба Дакота штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Эль Капире (Зирандаро)
Эль Капире — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Капире лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Уа-е-Палле
Уа-е-Палле (Oye-et-Pallet) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Ду.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Ду департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Лока (Тржич)
Лока  — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Теранова (Падова)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Маракажу
Маракажу — Бразилин Мату-Гросу-ду-Су штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Мату-Гросу-ду-Су штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Орлово (Сливенан область)
Орлово  — Болгарин Сливенан областера эвла. Котел йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Виткув (Лебушанийн воеводалла)
Виткув  — Польшин Лебушанийн воеводаллин  гминера эвла.
Орлово (Сливенан область)
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Сливенан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Виткув (Лебушанийн воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лебушанийн воеводаллин нах беха меттигаш
Бозармут (Ташкоьпруь)
Бозармут (Bozarmut) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Кастамону провинцин (ил) Ташкоьпруьнан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Кастамону провинцин нах беха меттигаш
Категори:Ташкоьпруьнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Вежбна (Нижнесилезин воеводалла)
Вежбна  — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Покровка (Федоровкан кӀошт)
Покровка — Башкирийчоьнан Федоровкан кӀоштара  эвла, иза Покровски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 186 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 453293, код ОКАТО — 80254840001.
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Хьажоргаш
Категори:Башкирийчоьнан Федоровкан кӀоштан нах беха меттигаш
Гиххойн Таймасха
Биографи
Цо 10 шарах оьрсийн паччахьан эскаран дуьхьала тӀом бина. 1840 шарахь цо дакъа лецира Валарг тӀехь хиллачу тӀемтӀехь.
1842 шарахь иза оьрсийн эскаран кера йахара. Амма Николай I цӀе йолу паччахьо цунна совгӀат а делла иза цӀайахийтира.
Культурехь
Леча Яхъяевс йазйина цунах лаьцна книга «Гиххойн Таймасха».
Хьажоргаш
Категори:Нохчийчоьнан истори
Бялоблоцке
Бялоблоцке — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Лабетс-Биске
Лабетс-Биске — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Атлантикин ПигӀенейш. Байонна гуон йукъа йогӀу.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Францин гӀаланаш Категори:Атлантикин ПигӀенейш департаментан коммунаш
Шираз
Шира́з ( — Širâz) — ГӀажарийчоьнан къилбера гӀала, Фарс провинцин административан центр, бахархойн дукхалица йолхазулгӀа меттигехь йолу гӀала: бахархойн дукхалла 1 204 882 эзар адам леррана 2006 шарахь.
Билгалдахарш
Категори:ГӀажарийчоь Категори:ГӀажарийчоьнан гӀаланаш
Престине
Престине — Италин Ломбарди регионера коммуна. Лаьтташ йу Брешиа провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Кавалара (Мантова)
Кавалара — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Малу (Годень, Арджеш)
Малу — Румынин Арджеш жудецан коммунера эвла.
Кавалара (Мантова)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Малу (Годень, Арджеш)
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Кавалара (Мантова)
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Малу (Годень, Арджеш)
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Арджеш жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Апчак
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Минскан кӀоштан нах беха меттигаш
Исаково (Тутаевн кӀошт)
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тутаевн кӀоштан нах беха меттигаш
Ла Ромита (Реджо Эмилия)
Ла Ромита  — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
HD100992
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Шлосбоьккельхайм
Шлосбоьккельхайм — Германин Рейнланд-Пфальц латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Рейнланд-Пфальц латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Драма (Караджабей)
Драма (Drama) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Бурса провинцин (ил) Караджабейнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Бурса провинцин нах беха меттигаш
Категори:Бурса провинцин микрокӀошташ
Категори:Караджабейнан микрокӀошташ
Категори:Караджабейнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Спрингфилд (Орегон)
Спрингфилд  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Орегон штатера гӀала.
Истори
Спрингфилд гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Орегон штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Астероид
Астеро́ид — Малхан гонах хьийза Маьлхан системин жима стигалан хӀума. Астероидаш дукха жима ю планеташел йозаллица а, барамца а, цера нийса йоцу кеп ю, цера атмосфера йац, амма цера спутникаш хила тарло.
Къастамаш
Астероид (ἀστεροειδής — «седах тера», дош хӀотталуш ду шина грецийн дешнех  — «седа» а,  — «кеп») дош юкъадеккхина Уильям Гершельс. И цӀе цо тиллира уьш телескоп чу хьаьжца тӀадамаш сан гуш хиларна седарчий санна — телескоп чу хьаьжца планеташ гуш хуьлу дискаш санна. ХӀинца а билгал яккхина йац астероидашан нийса къастам. 2006 шо кхаччалц астероидашах олура жима планеташ.
Астероидаш къастаяш йолу коьрта билгало бу цера барам. Астероидаш лору 30 м сов диаметр йолу хӀуманаш. Оцу барамал жима хӀуманех олу метеороидаш.
Астероидаш Маьлхан системехь
Маьлхан системехь массарелла йокху астероид лоруш яра Церера. Цуьна барамаш бу 975×909 км гергга, амма 2006 шаран 24 август дуьйна иза лоруш ю жима планета. Шиъ важа йоккха астероид (2) Паллада а, (4) Веста ю 500 км гергга диаметр йолуш. (4) Веста ю астероидан гонехь цхьаъ бен йоцу бӀаьрган къеста астероид. Кхийолу астероидаш га тарло уьш Дуьненан улле йогӀучу хенахь (масала, (99942) Апофис).
Коьрта астероидан гонан массо астероидан йозалла лоруш ю 3,0—3,6 кг. Иза ю Беттан йозаллин 4 % гергга. Церерин йозалла ю 9,5 кг — массо а астероидан йозаллин 32 %. Йиъ массарелла а еза астероид цхьана (Церера, Веста (9 %), Паллада (7 %), (10) Гигея (3 %)) — 51 %. Кхочу астероидан йозалла чӀогӀа жима ю.
Астероидаш таллар
Хьалхара астероид Церера цахууш гучуяккхира Джузеппе Пиаццис 1801 шарахь. Кхиъ кхоъ астероид ((2) Паллада, (3) Юнона, (4) Веста) гучуяккхира ялх шарахь. ТӀаьххьара Веста гучуяккхира 1807 шарахь. Шовзткъа шарахь кхи керла астероидаш гучуяккхина йацар.
Карл Людвиг Хенкенс 1845 шарахь гучуяккхира (5) Астрея, хьалхара керла астероид 38 шарахь. Кхиъ кхо шо даьлча цо гучуяккхира (6) Геба. Цул тӀаьхьа кхиболу астрономаш болабелира астероидаш лаха. ХӀара шарахь керла астероидаш гучуйоккхура цара.
1891 шарахь Макс Вольфас астероидаш лохуш астрофотографи лело йолира. Йоккха экспозицица даьккхина суьрташ тӀехь астероидаш сизнаш дора. Астрофотографис астрономийн болх хьалхачулла атта а, эвсара а бира: Макс Вольфас ша гучуяккхира 248 астероид (323) Брюсий тӀера. Цул хьалха карийнаш 300 гергга бен йацар.
2010 шарахь астрономашан карийра Фемида цӀе йолу астероидан тӀехь ша карийра. И гучудаккхар бахьнехь Дуьненан тӀехь хи тенгар даьлла хаа тарло. Дуьненан хилар долалуш хенахь иза тӀех довха дара хи тӀехь диса. Хи Дуьненан тӀе тӀаьхьа астероидаш деана хила тарло. Иштта, Ӏилманчашна карийна астероидашан тӀехь чоьлхе углеводородаш.
Астероидашан цӀераш тахкар
Хьалха астероидашан Шира Риман а, Грецин а мифологин турпалийн цӀераш тохкура. ТӀаьхьа астероидаш гучуяккхинчарна бакъо еллера шеш гучуяккхина астероидан шайн луу цӀе тилла — масала, шайн цӀе. Хьалха астероидашан зударийн цӀераш тохкура. Божарийн цӀераш тохкура ша-тайпа йолу астероидашан.
ХӀинца билгал орбита лерина йолу астероидан бен цӀе ца туьллу. Наггахь астероидан цӀе туьллу и гучуяккхинчул тӀехь масийтта шо даьлча. Орбита лараре цунна номер ло. ЦӀе тиллинчул тӀехь астероидан цӀе хӀотталуш я шина декъахь: номер а, цӀе а, масала (1) Церера.
Астероидан барам а, кеп а таллар
Массарелла хьалхара астероидан барам буста гӀоьртира Уильям Гершель 1802 шарахь. Цул тӀаьхьа иза да гӀоьртира Иоганн Шрётер 1805 шарахь. Амма цера бустамаш чӀогӀа башха бара — уьш иттуза къесташ бара.
Тахана астероидаш юста лелош ю поляриметри а, радиолокаци а, спекл-интерферометри а, йовхон радиометри а, транзитан некъ а.
Массарелла атта а, дика а бу транзитан некъ. Астероидас наггахь седа дуьхьул хутта. Серлон жимъялар юстича а, астероидан геналла хиича а цуьна барам тоал нийса буста йиш ю. Иштта юстало Паллада санна яккхи астероидаш.
Поляриметри ю астероидан барам бустар цуьнан серлонега хьаьжна. Астероид йоккху мел хилла цо алсамо Маьлхан серло юхатугӀу. Амма астероидан серло цуьнан альбедога хьаьжина ю. Альбедо ю астероидан маьӀданашан хьаьжна. Масала, Веста астероидан альбедо йоккха хилар бахьнехь цо Церерелла доьазза алсам серло ло. Цундела Веста массарелла сирла астероид ю. Иза наггахь бӀаьрган къесташ хуьлу.
Альбедо юста атта ду. Астероидан серло къезга мел хили (цо мел къезга Маьлхан серло юхатуху) иза алсам йохло. Йохъелча цо инфрацӀен зӀенарш алсам туха.
Иштта поляриметрица астероидан кеп хаа йиш ю цуьнан серлонан хийцам бустуш иза хьизаш хенахь. Цул совнах оцу хьийзар чехкалла а юста йиш ю, цуьнан тӀехулехь йолу хӀумнаш къасто а йиш ю. Кхи тӀе а, инфрацӀен телескопаш гулбина хаамаш лелош ю йовхон радиометрица барам бустархьам.
Астероидан классификаци
Коьрта астероидан классификацин тӀейогӀа цера орбиташна тӀехь а, цера тӀоьхулонас юхатуху Маьлхан серлонан спектран тӀехь а.
Орбиташ
Астероидаш цхьанатуху группашка а, тайпанашка а цера орбиташка хьаьжна. Группина оцу орбитехь хьалхара гучуяккхина астероидан цӀе туьллу.
Спектран классаш
1975 шарахь Кларк Р. Чапменс, Дэвид Моррисонс, Бен Целлнерс кхоьллира астероидан классификацин система. Иза хоӀттийна ю астероидан бесан а, альбедон а, юхатугӀу серлонан спектран а хьаьжна. Дуьххьара дӀа оцу классификацин юкъйогӀуш яра кхаа тайпа астероидаш :
ТӀаьхьа и список шорйира. Тахана а иза кхидӀа а шорлуш ю астероидашах лаьцна хаамаш сов мел болу:
Спектран классификацин проблемаш
Дуьххьара дӀа спектран классификаци хӀоттинера евзуш йолу астероидаш хӀоттош йолу материалаш хьаьжина:
Астероидан кхерам
Дуьне массо а евзуш йолу астероидал доккху делахь а, 3 км йоккха астероид Дуьненан тӀекхетахь массо адам хӀаллак хирду. Цул жима астероид тӀекхетахь (амма 50 метрал доккха) шортта адам лийра ду, экономикин доккха зен хирду.
Астероид йоккха а, еза а мел хилла иза кхераме ю. Амма тӀаккха иза гучуяккха атта ду. Массарелла а кхераме тахана лоруш ю Апофис цӀе йолу астероид. Иза ю 300 м диаметр йолуш. Иза Дуьненна тӀекхетахь цо йоккха гӀала хӀаллак ян тарло.
2013 шаран 1 июнехь 1998 QE2 цӀе йолу астероид Дуьненна 5,8 млн км улле тӀееара.
Хьажоргаш
Категори:Астрономи Категори:Маьлхан система
Малка (ГӀебартойн-Балкхаройчоь)
Малка (Малка) — Российн Федерацин ГӀебартойн-Балкхаройчоьнан Зольскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Зольскан кӀоштан нах беха меттигаш
Сомчина
Сомчина (Сомчына) — Белоруссин Витебскан областан Шарковщинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш Категори:Шарковщинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Тайалан (Йилдизели)
Тайалан (Tayalan) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Сивас провинцин (ил) Йилдизелинан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Сивас провинцин нах беха меттигаш
Категори:Йилдизелинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Биртал
Биртал — Кхазакхстанан Акмолан областан Есилан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Акмолан областан нах беха меттигаш Категори:Есилан кӀоштан нах беха меттигаш
Волохово (Пскован область)
Волохово (Волохово) — Российн Федерацин Пскован областан Пскован кӀоштара дӀатесна эвла.
Хьажоргаш
Категори:Пскован кӀоштан нах беха меттигаш
(19636) 1999 RD48
(19636) 1999 RD48 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Чоапа (Астасинга)
Географи
Чоапа лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
(19637) Presbrey
(19637) Presbrey — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1999 шеран 7 сентябрехь LINEAR проекты цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1999 RU48» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
NGC 356
NGC 356 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
356 356
Гранха эль Тордильо, Агустин Гарсия (Сан Франсиско дел Ринкон)
Гранха эль Тордильо, Агустин Гарсия — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Гранха эль Тордильо, Агустин Гарсия лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Русские Горенки
Русские Горенки (Русские Горенки) — Российн Федерацин Ульяновскан областан Карсунан кӀоштара эвла.
Гранха эль Тордильо, Агустин Гарсия (Сан Франсиско дел Ринкон)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Русские Горенки
Климат
Климат барамера континенталан, шийлачу Ӏаьца, йовхачу аьхкенца. Регионан климатан башхалла йу йоца йекъа бӀаьсте. Ульяновскан областан гуьйре, йовха; лайн чкъор хӀутту ноябран шолгӀачу декхъехь. Уггаре шийла бутт — январь. Ӏа лайне ду, сих-сиха техка температурашца (атлантикин циклонаш хийцало арктикин хӀаваан массашца), лаьтта ноябрера март йуккъе баххалц областан къилба кӀошташкахь, ткъа Ӏаьнан-бӀаьстенан муьрехь йогӀа Воейковн сема, цуо Ӏаткъам бо меттигерчу климатна. Январан йуккъера температура −12 °C, июлан +20 °C. Аьхкенан хенан-хӀоттам хуьлу май беттан йуккъехь. Аьхке, йовха хуьлу кӀезиг лела азин антициклонан Ӏаткъам бахьнехь. Июлехь, йуккъера барам, 5 де 22 °C йуккъера температура а, сов а йолуш хуьлу. Йочанаш областан къилбехьа 350 мм тӀиера, къилбаседа-малхбузехь 500 мм кхаччалц. Аьхка догӀнаш цхьаьнаэшшара ца хуьлу, амма догӀучу хенахь стигал къекъаш, доцца догӀу. Регионехь йуькъаллаш кӀезиг ца хуьлу. Вегетацин мур лаьтта 180 де гергга.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москваца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Никольски (Кириллован кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кириллован кӀоштан нах беха меттигаш
Молетт
Молетт — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Иль-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Ивелин.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Ивелин департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Ранчо Барадас (Плая Висенте)
Ранчо Барадас — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Лонжин (гмина Оброво)
Лонжин  — Польшин Куявско-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Витошин (Лебушанийн воеводалла)
Витошин  — Польшин Лебушанийн воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лебушанийн воеводаллин нах беха меттигаш
Чакирли (Бешикдуьзуь)
Чакирли (Çakırlı) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Трабзон провинцин (ил) Бешикдуьзуьнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Трабзон провинцин нах беха меттигаш
Категори:Трабзон провинцин микрокӀошташ
Категори:Бешикдуьзуьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Поплавы (Скалатан гӀалин йукъаралла)
Поплавы — Украинин Тернополан областан Тернополан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Тернополан кӀоштан нах беха меттигаш
Боьджуь (Ташкоьпруь)
Боьджуь (Böcü) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Кастамону провинцин (ил) Ташкоьпруьнан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Ташкоьпруьнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Аройо Бонито, Ранчо Вильяр (Плая Висенте)
Аройо Бонито, Ранчо Вильяр — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Аройо Бонито, Ранчо Вильяр лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Шмаленберг
Шмаленберг — Германин Рейнланд-Пфальц латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Рейнланд-Пфальц латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Аронова Слобода
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Минскан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Остра-Могила (Сливенан область)
Остра-Могила  — Болгарин Сливенан областера эвла. Котел йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Сливенан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Вежбно (Нижнесилезин воеводалла)
Вежбно  — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Мотоль
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш Категори:Брестан областан Ивановн кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Прималуна
Прималуна — Италин Ломбарди регионера коммуна. Лаьтташ йу Лекко провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Ломбарди йукъара гӀаланаш
HD101011
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Кавалара II (Перуджа)
Кавалара II — Италин Умбрия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Умбрия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Маракаи
Маракаи — Бразилин Сан-Паулу штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Сан-Паулу штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Бяловерсьне
Бяловерсьне — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Теранова (Беневенто)
Теранова — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Ла Ронката (Римини)
Ла Ронката  — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Теранова (Беневенто)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Ла Ронката (Римини)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Теранова (Беневенто)
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ла Ронката (Римини)
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ацано (Перуджа)
Ацано  — Италин Умбрия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Умбрия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Топулйурду (Йилдизели)
Топулйурду (Topulyurdu) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Сивас провинцин (ил) Йилдизелинан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Сивас провинцин нах беха меттигаш
Категори:Йилдизелинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Бежаново
Бежаново (Бежаново) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Вачан кӀоштара дӀатесна эвла.
Биртилек
Биртилек — Кхазакхстанан Туркестанан областан Келесин кӀоштара эвла.
Бежаново
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Биртилек
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Туркестанан областан нах беха меттигаш Категори:Келесин кӀоштан нах беха меттигаш
Бежаново
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 0 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Вачан кӀоштан нах беха меттигаш
Морозово (Дмитрован кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Москохан областан Дмитрован кӀоштан нах беха меттигаш
ЛакагӀ (коммуна)
ЛакагӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Атлантикин ПигӀенейш. Байонна гуон йукъа йогӀу.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Францин гӀаланаш Категори:Атлантикин ПигӀенейш департаментан коммунаш
Гороховка (Федоровкан кӀошт)
Гороховка — Башкирийчоьнан Федоровкан кӀоштара  эвла, иза Покровски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 94 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 453293, код ОКАТО — 80254840002.
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Хьажоргаш
Категори:Башкирийчоьнан Федоровкан кӀоштан нах беха меттигаш
Садойн-Лам
Садойн-Лам — Нохчийчоьнан Веданан кӀоштехь болу лам, иза бу Шаро-Орга хина аьтту агӀорара йистехь. Уллера нах беха меттигаш: къилбаседехьа — МахкатӀе.
Билгалдахарш
Категори:Нохчийчоьнан лаьмнаш
(19638) Johngenereid
(19638) Johngenereid — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1999 шеран 7 сентябрехь LINEAR проекты цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1999 RH57» саналган.
Чешмеоьнуь (Бешикдуьзуь)
Чешмеоьнуь (Çeşmeönü) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Трабзон провинцин (ил) Бешикдуьзуьнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Трабзон провинцин нах беха меттигаш
Категори:Трабзон провинцин микрокӀошташ
Категори:Бешикдуьзуьнан микрокӀошташ
Категори:Бешикдуьзуьнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ожево (Ленинградан область)
Ожево (Ожево) — Российн Федерацин Ленинградан областан Луган кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йукъайогӀу хӀордан климатера континенталан дехьайолучу барамерачу климатан зонан. Цигахь барамера кӀеда Ӏа ду, барамехь йовха аьхке а йу. Климатан коьрта башхалла йу хенан хӀоттам цхьаьнаэшшара ца хилар, иза доьзна ду сих-сиха хийцалучу хӀаваан массех, уьш кхоллалучу кӀоште хьаьжжина хуьлу хӀордан, континенталан, арктикан.
Хьажоргаш
Категори:Луган кӀоштан нах беха меттигаш
Малу (Яломица)
Малу — Румынин Яломица жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Яломица жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Никулино (Кириллован кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кириллован кӀоштан нах беха меттигаш
Лохотин (Градиште)
Лохотин  (Lochotín) — Чехин Карловы Вары мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Гетленд (Къилба Дакота)
Гетленд  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилба Дакота штатера гӀала (town).
Лохотин (Градиште)
Демографи
Бахархойн динамика:
Гетленд (Къилба Дакота)
Истори
Йиллина.
Лохотин (Градиште)
Литература
Категори:Карловы Вары мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Гетленд (Къилба Дакота)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Къилба Дакота штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Антоновка (Шосткан кӀошт)
Антоновка — Украинин Сумин областан Шосткан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Шосткан кӀоштан нах беха меттигаш
Джоанна (Къилба Каролина)
Джоанна  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилба Каролина штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Джоанна бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Къилба Каролина штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Къилба Каролина штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Совхозни (ГӀебартойн-Балкхаройчоь)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Зольскан кӀоштан нах беха меттигаш
Экинли (Караджабей)
Экинли (Ekinli) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Бурса провинцин (ил) Караджабейнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Бурса провинцин нах беха меттигаш
Категори:Бурса провинцин микрокӀошташ
Категори:Караджабейнан микрокӀошташ
Категори:Караджабейнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Андромеда (сериал)
Сериал чохь 110 эпизод йу (5 шо).
Станфилд (Орегон)
Станфилд  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Орегон штатера гӀала.
Андромеда (сериал)
«Андромеда» йаьккхина Канадера Британин Колумбин Ванкуверехь, арахецна Tribune Entertainment а, Fireworks Entertainment а компанеш. Сериал Канадехь йийкъира Global TV (Fireworks кхоьллинарг) вовшахтоьхна консорциум йира, Цхьаьнатоьхна Штаташкахь WGN а, кхин каналашна  а. Иза гайтира АЦШхь Sci-Fi Channel тӀехь доьлгӀа шо йуккъе кхачале.
Станфилд (Орегон)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Андромеда (сериал)
«Андромеда» — 1960-гӀа а, 1970-гӀа а шерашкахь йаьккхина Родденберрин концепцийн бух тӀехь йолу шина сериалах цхьаъ йу (тахханелца). Хант Диланан цӀе иштта лелийра, Родденберрис 1970-гӀа шерашкахь йаьккхина шина телевизионан пилотийн фильмашкара, шина турпалхочо. Кхин сериал, веллачул тӀаьхьа йаьккхина Родденберрин билгалдахарех — Дуьне: ТӀаьххьара бартбуохар.
Станфилд (Орегон)
Хьажоргаш
Категори:Орегон штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Андромеда (сериал)
Хьажоргаш
Категори:2000 шарахь йукъахецна АЦШ телесериалаш Категори:АЦШ драмин телесериалаш Категори:Канадин драмин телесериалаш Категори:Канадин хиллачеран телесериалаш Категори:АЦШ хиллачеран телесериалаш Категори:АЦШ Ӏилманан-фантастикин телесериалаш Категори:Андромедин Ӏалам Категори:Syfy телеканалан программаш Категори:Реинкарнацех лаьцна телесериалаш Категори:2000-гӀа шерашкара АЦШ телесериалаш Категори:Космосехь некъбарах телесериалаш Категори:АЦШхь сихха телевизионан синдикацехь арайевлла программаш Категори:Ингалсан маттахь телесериалаш Категори:2005 шарахь чекхйаьхна АЦШ телесериалаш Категори:Канадин Ӏилманан-фантастикин телесериалаш Категори:Космоопера Категори:Родденберри Джинан белхаш тӀетевжина йина телешоу
Митюково (Калугин область)
Митюково (Митюково) — Российн Федерацин Калугин областан Ферзикован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ферзикован кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 357
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
357 357
Верхнебельск
Верхнебельск (Верхнебельск) — Российн Федерацин Красноярскан мехкан Енисейскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Енисейскан кӀоштан нах беха меттигаш
Красни Мелиоратор
Красни Мелиоратор (Красный Мелиоратор) — Российн Федерацин Волгоградан областан Николаевскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Оьрсийн акъарин къилба-малхбалехь, океанашна а, хӀордашна а гена. Цундела областан климат континенталан, шийла, кӀезиг ло долуш Ӏаьнца а, йеха, йовха, йекъа аьхкенца йу. БӀаьсте йоца, гуьйре йовха, йекхна йу. Маьлхан йовхонан дукхаллийца ГӀирман къилба бердал оьшуш йац.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Волгоградан областан Николаевскан кӀоштан нах беха меттигаш
Исаковски (Ярославлан область)
Исаковски (Исаковское) — Российн Федерацин Ярославлан областан Тутаевн кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Хьажоргаш
Категори:Тутаевн кӀоштан нах беха меттигаш
Четверкино
Четверкино (Четверкино) — Российн Федерацин Ивановн областан Ивановн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ивановн областан Ивановн кӀоштан нах беха меттигаш
Вашутино (Зубцован кӀошт)
Вашутино (Вашутино) — Российн Федерацин Тверан областан Зубцован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Зубцован кӀоштан нах беха меттигаш
Александро-Григоровка
Александро-Григоровка — Украинин Днепропетровскан областан Каменскан кӀоштара эвла.
Моль (Ивелин)
Моль — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Иль-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Ивелин.
Александро-Григоровка
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Моль (Ивелин)
Географи
.
Александро-Григоровка
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Моль (Ивелин)
Билгалдахарш
Категори:Ивелин департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Александро-Григоровка
Хьажоргаш
Категори:Украинин Каменскан кӀоштан нах беха меттигаш
Баи (Фалёнкин кӀошт)
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Фалёнкин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Фролы (Пермийн мохк)
Фролы (Фролы) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Пермийн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Малхбузера догӀучу хӀаваийн массийн новкъахь долчу Басеги дукъо, массо Урало санна, лекха дацахь а, дикка сацадо Атлантикин хӀаваъ малхбалехьа даржарах. Мехкан климататан амалехь континенталла йу, цуьнан бахьна дукха хьолахь бӀаьста догӀу арктикин хӀаваъ ду. Каран хӀордан шийла мох къаьста кӀезиг тӀаналлийца, Атлантикин хӀаваан массаш, бӀостанехьа, тӀуналла дукха йолуш ду (700—800 мм шарахь гергга). Махкахь дикка йовха аьхке йу, цхьадолчу шерашкахь уггар шийла бутт февраль хуьлу. Ах йочанаш ло кепара хуьлу. ДогӀанаш дукхахдерг сентябрехь а, июнехь а хуьлу, малхбузен басешкахь алсама дакъа — августехь хуьлу. Минимум йочанаш йогӀу февралехь а, декабрехь а. Аьхка лаьмнашкахь стигал къекъаш догӀанаш оьху. Мехкан амалехь йу сих-сиха хуьлу аьхкенан дохк, уьш наггахь масех дийнахь лаьтта.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Пермийн кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
(19639) 1999 RO63
(19639) 1999 RO63 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1999 шеран 7 сентябрехь LINEAR проекты цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1999 RO63» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Кошелево (Рязанан область)
Кошелево (Кошелево) — Российн Федерацин Рязанан областан Пронскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пронскан кӀоштан нах беха меттигаш
Лютер, Мартин
Ма́ртин Лю́тер (Martin Luther ; 1483 шеран 10 ноябрь, Айслебен, Саксони — 1546 шеран 18 февраль, циггахь) — керста динан Ӏилманхо, Реформаци дӀайолинарг, Библи немцойн матта йаьккхинарг. Цьуна цӀе тиллина Лютеранствон (керста динан дакъа).
Эль Каракол (Пенхамо)
Географи
Эль Каракол лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Буьккоьй (Ташкоьпруь)
Буьккоьй (Bükköy) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Кастамону провинцин (ил) Ташкоьпруьнан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Кастамону провинцин нах беха меттигаш
Категори:Ташкоьпруьнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш