cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дудаев, Ӏабди Дудаевич
Ӏабди Дудаевич Дудаев (1901 шо, Элистанжа, Нохчийчоь, Российн импери — 1937 шеран 24 декабрь, Соьлжа-ГӀала, Нохч-ГӀалгӀайн АССР, РСФСР, СССР) — нохчийн поэт а, йаздархо а, нохчийн литературин бухбиллинчарах цхьаъ.
Биографи
Нохчийн поэт Дудаев Ӏабди вина Веданан районерчу Элистанжахь ахархочун Дудин доьзалехь. Исбаьхьа Ӏалам долчу ширчу нохчийн йуьртахь дӀадахна Ӏабдин бералла. Деша ваххал хилча, шен дас хьуьжаре дӀавелла иза. Хьуьжарера ваьллачул тӀаьхьа, Ӏаьрбийн махка а вахийтина кхидӀа а дешийтина. Цхьайтта шо а даьккхина, цӀа веана Ӏабди. Дудин лиъна, шен кӀантах Ӏелам стаг хуьлийла. Ӏабдина а лиъна иза. Амма оцу хенахьлерчу социально-политически хьелашкахь кхочушхуьлийла дацара и лаам. Ӏабдин кхоллам новкъа бирзира.
Нохчийчохь йоза-дешар цахаарна дуьхьал къийсам дӀаболабечу муьрехь, Соьлжа-ГӀалахь педагогически курсаш чекх а йаьхна, хьехархочун говзалла караерзийна Дудаев Ӏабдис. Цул тӀаьхьа Элистанжарчу йуьхьанцарчу школехь хьехархочун а, тӀаккха директоран а болх бина цо. ХӀетахь дуьйна цуьнан дерриге а дахар халкъан йукъа йоза-дешар а, керла культура а йаржорна дӀаделла хилла.
Дудаев Ӏабдис гӀиллакхе, даг тӀехь куралла йоцуш, оьзда стаг хилла. Йаздархочо Мусаев Мохьмада Дудаев Ӏабди дагалоцуш йаздина: «Дудаев Ӏабди гойла хилла сан. ХӀетахь а цӀейаххана вевзаш поэт вара иза. Амма иштта дара аьлла, нахаца къесташ, билгалвала гӀерташ вацара. БӀаьра хьаьжча, ца тосалуш ца дуьсура иза хӀуманан ойла йеш, дуьненан къайленийн дуьхе кхиа гӀерташ стаг хилар а. ТаьӀначу басахь йуьхь, лохха хьаж тӀе теттина куй, ойлане бӀаьргаш — иштта висна Ӏабди сан дагахь...»
Стихаш
Серло тӀеузур вай къоламца хьостуш,
Бода дӀакъахкор вай Ӏилманца къехкош,
Орамца бакъор вай мактабехь Мактаб — иза школа йу. доьшуш.
Дудаевна дика гора нохчийн халкъана Ӏилманан серло оьшуш хилар: ХӀай нохчийн хьацархой,
Дешеран хьалхенаш
Сов чехка йахалаш.
Ненан мотт бийцалаш,
Беран сурт хийцалаш,
Хьанал болх лахалаш,
Жуккар Жуккар — иза шен къинхьегамца вехаш воцу стаг ву. нах тасалаш.
Хьажоргаш
Категори:Нохчийн йаздархой Категори:Нохчийн поэташ
Казе Сан Пьетро (Порденоне)
Казе Сан Пьетро — Италин Фриули-Венеция-джулия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Фриули-Венеция-джулия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Опатовице (Вишков)
Опатовице  (Opatovice) — Чехин Къилба Морави мехкан кӀоштара эвла.
Захаровка (Донецкан область)
Захаровка — Украинин Донецкан областан Мангушан кӀоштара эвла.
Опатовице (Вишков)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Захаровка (Донецкан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Опатовице (Вишков)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Захаровка (Донецкан область)
Хьажоргаш
Категори:Мангушан кӀоштан нах беха меттигаш
Опатовице (Вишков)
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Къилба Морави мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Лупомпези (Сьена)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Дудкински
Дудкински (Дудкинская) — Российн Федерацин Архангельскан областан Каргополан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Каргополан кӀоштан нах беха меттигаш
Каньисаль
Каньисаль — Испанин Самора провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Самора провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Суме (Параиба)
Суме  — Бразилин Параиба штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Параиба штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
ХӀаджали (40° 14' N 47° 16' E), (Бардан кӀошт)
ХӀаджали (Hacallı) — Азербайджанан Бардан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Азербайджанан Бардан кӀоштан нах беха меттигаш
Чалдере (Аккуш)
Чалдере (Çaldere) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Орду провинцин (ил) Аккушнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Орду провинцин нах беха меттигаш
Категори:Орду провинцин микрокӀошташ
Категори:Аккушнан микрокӀошташ
Категори:Аккушнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Унтерензинген
Унтерензинген (Unterensingen) — Германин Баден-Вуьртемберг латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Баден-Вуьртемберг латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Василев (Киеван область)
Василев — Украинин Киеван областан Бели Церкован кӀоштара эвла.
Тимонински (Вологдин область)
Тимонински (Тимонинское) — Российн Федерацин Вологдин областан Соколан кӀоштара эвла.
Василев (Киеван область)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Тимонински (Вологдин область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Вологдин областан Соколан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Василев (Киеван область)
Хьажоргаш
Категори:Бели Церкован кӀоштан нах беха меттигаш
МагӀгуь
МагӀгуь — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Шампань — АгӀденаш регионехь. Коммунан департамент — АгӀденаш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:АгӀденаш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
NGC 3352
NGC 3352 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
3352 3352
Хрустник
Хрустник — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Новопокровски (Коломнан кӀошт)
Новопокровски (Новопокровское) — Российн Федерацин Москохан областан Коломнан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Коломнан кӀоштан нах беха меттигаш
Формен (Къилбаседа Дакота)
Формен  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилбаседа Дакота штатера гӀала.
Истори
Формен гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа Дакота штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Островка (Кемеровн область)
Островка (Островка) — Российн Федерацин Кемеровн областан Ижморскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа — шийла а, деха а, аьхке — йоца а, йовха а. ГӀоролаш йоцу мур лаьтта 100 дийнахь областан къилбаседехь, 120 де гергга Кузнецкан боьран къилбехь. Къилбаседа дуьненан эхиган барамера асехь лаьттачу Кемеровн областана кхочу дикка дукха маьлхан йовхо шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Ижморскан кӀоштан нах беха меттигаш
Владиславув (Гродзискан повет)
Владиславув  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Тенжи
Тенжи — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Йонна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Йонна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Джерит (Имранли)
Хьажоргаш
Категори:Сивас провинцин нах беха меттигаш
Категори:Имранлинан кӀоштан нах беха меттигаш
СивгӀак-ан-Медок
СивгӀак-ан-Медок — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — ЖигӀонда.
Песак (Румыни)
Песак — Румынин Тимиш жудецан коммунера эвла.
СивгӀак-ан-Медок
Географи
.
Песак (Румыни)
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Эль Фаисанал (Ла Унион де Исидоро Монтес де Ока)
Географи
Эль Фаисанал лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Песак (Румыни)
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Тимиш жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Песак (Румунія)
Эль Фаисанал (Ла Унион де Исидоро Монтес де Ока)
Истори
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
СивгӀак-ан-Медок
Билгалдахарш
Категори:ЖигӀонда департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Гремблин
Гремблин — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Голошубиха
Голошубиха (Голошубиха) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Кстован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 9 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Кстован кӀоштан нах беха меттигаш
Ячменное (Столбцин кӀошт)
Ячменное (Ячнае) — Белоруссин Минскан областан Столбцин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Столбцин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
HD168507
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Лашам-ГӀибенн
Лашам-ГӀибенн — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — ЛозегӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЛозегӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Ла Провиденсия (Комонфорт)
Ла Провиденсия — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Провиденсия лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Вильчковице-над-Шосою
Вильчковице-над-Шосою — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Пиперево (Къилбаседа Македони)
Пиперево — Къилбаседа Македонин Къилба-Малхбален регионан эвла. Василево йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Кулиновка (станци)
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Белгородан областан Борисовкан кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Капричо (Озулуама де Маскареньяс)
Эль Капричо — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Капричо лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Верхнеключевски
Верхнеключевски (Верхнеключевское) — Российн Федерацин Курганан областан Катайскан кӀоштара эвла.
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Катайскан кӀоштан нах беха меттигаш
Ивановка (Ивантеевкан кӀошт)
Ивановка (Ивановка) — Российн Федерацин Саратовн областан Ивантеевкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Нововоронински
Нововоронински (Нововоронинский) — Челябинскан областан Верхнеуральскан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (38%), гӀезалой (5%), башкираш (8%), кхазакхаш (49%).
Билгалдахарш
Категори:Верхнеуральскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Скадино (Пыталован кӀошт)
Скадино (Скадино) — Российн Федерацин Пскован областан Пыталован кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пыталован кӀоштан нах беха меттигаш
Пыльцевка
Пыльцевка (Пыцькаўка) — Белоруссин Гомелан областан Буда-Кошелёван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Ломы Мали
Ломы Малые (Ломы Малые) — Российн Федерацин Ивановн областан Родникин кӀоштара эвла.
Виста Эрмоса II (Сан Андрес Тустла)
Виста Эрмоса II — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Ломы Мали
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Виста Эрмоса II (Сан Андрес Тустла)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Солдари
Солдари (Солдари) — Кировн областан Фалёнкин кӀоштара эвла.
Виста Эрмоса II (Сан Андрес Тустла)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Ломы Мали
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Солдари
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (93%), удмурташ (5%).
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Фалёнкин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Бела (Семили)
Бела  (Bělá) — Чехин Либерец мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Пыльцевка
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Буда-Кошелёван кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Бела (Семили)
Географи
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Либерец мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Заречье-Александровка
Заречье-Александровка (Заречье-Александровка) — Российн Федерацин Липецкан областан Измалкован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Измалкован кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 3353
NGC 3353 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
3353 3353
Сумидору (Рио-де-Жанейро)
Сумидору  — Бразилин Рио-де-Жанейро штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Габырница
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Варнан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Лас Сиренас (Рафаел Делгадо)
Лас Сиренас — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лас Сиренас лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Владиславув (Жирардовскан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Лупонио (Потенца)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Опатовице (Грдейовице)
Географи
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Къилба Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
ХӀаджали (40° 27' N 47° 05' E), (Бардан кӀошт)
ХӀаджали (Hacallı) — Азербайджанан Бардан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Азербайджанан Бардан кӀоштан нах беха меттигаш
Казе Сан Франчезко (Реджо Эмилия)
Казе Сан Франчезко — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Каньисо
Каньисо — Испанин Самора провинцин муниципалитет.
Надетычи
Надетычи — Украинин Львован областан Стрийн кӀоштара эвла.
Каньисо
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Самора провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Надетычи
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Стрийн кӀоштан нах беха меттигаш
Катушищево
Катушищево (Катушищево) — Российн Федерацин Орёлан областан Мценскан кӀоштара эвла.
Василево (Каргополан кӀошт)
Василево (Василево) — Российн Федерацин Архангельскан областан Каргополан кӀоштара дӀатесна эвла.
Катушищево
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Мценскан кӀоштан нах беха меттигаш
СивгӀак-де-Бле
СивгӀак-де-Бле — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — ЖигӀонда.
Высоково (Кашинан кӀошт)
Высоково (Высоково) — Российн Федерацин Тверан областан Кашинан кӀоштара эвла.
СивгӀак-де-Бле
Географи
.
Высоково (Кашинан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
СивгӀак-де-Бле
Билгалдахарш
Категори:ЖигӀонда департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Высоково (Кашинан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кашинан кӀоштан нах беха меттигаш
Караой (Курчуманан кӀошт)
Караой — Кхазакхстанан Малхбален-Кхазакхстанан областан Курчуманан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Малхбален-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Курчуманан кӀоштан нах беха меттигаш
Василево (Каргополан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Каргополан кӀоштан нах беха меттигаш
Гогошу (коммуна, Долж)
Гогошу — Румынин Долж жудецан йукъара коммуна.
ЙоьалгӀа коалицин тӀом
ЙоьалгӀа коалицин тӀом (советийн а, российн а историографехь бевза оьрсийн-пруссин-французийн тӀом) — наполеонан Францин а, цуьнан сателлитийн а 1806—1807 шерашкара йаккхий пачхьалкхийн коалицин дуьхьала (Росси, Прусси, Йоккха Британи), Швецин, Саксонин. ТӀом хилла КхоалгӀа коалицин тӀеманийн.чаккхе,
Гогошу (коммуна, Долж)
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
ЙоьалгӀа коалицин тӀом
Цунна хьалхара хиламаш
Кхаа императоран тӀамтӀехь французашна дуьхьалара коалицин боккха иэшам бинчул тӀаьхьа, Наполеона эха шарахь Йуккъерачу Европин карта ца девзачу кепара йуха диллира. 1805 шеран 26 декабрехь куьг йаздинчу Пресбурган машаран бартца французийн императоро схьабаьккира Австрегара лахара бахамаш: Венеци, Истри, Далмаци, Каттаро, Фриуль. ЖамӀехь бакхий хийцамаш бина Австрин йайра империн берриг бахархойх 17 %. 1806 шеран аьхка Къилба а, Йуккъера а Германин 15 олалла Наполеона цхьаьнатуьйхира Рейнан барте, иза де-факто Французийн империн протекторатан кӀелахь. Цунах чаккхе хилира эзар шарахь лаьттина Сийлахь Руман империн. Шен толаман стом Ӏуьйшуш Неаполан БурбонгӀар, шен куьйгакӀелара дӀабовлар гӀертар дагаоьхуш,, Наполеона дӀадаьккхира Неаполера церан карара Ӏедал. Церан меттиг дӀалецира Бонапарт Жозефа, императоран вашас.
Гогошу (коммуна, Долж)
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Долж жудецан коммунаш
ЙоьалгӀа коалицин тӀом
Цунна хьалхара хиламаш
Аустерлицехь оьрсийн-австрийн ницкъаш эшначул тӀаьхьа шен позици хийцира Пруссис. Фридрих Вильгельм III-гӀачун векалина, баронан Хаугвицанна, Бонапарта тӀедиллира Францица дуьхьалонан-тӀелатаран барт бар. Паччахь реза хилира Императоро тӀедиллинчунна, 1805 шеран декабрехь и барт кхочуш бира. Компенсацина Наполеона Пруссин дӀайелира Ганновер — Йоккха Британин паччахьан французаша дӀалаьцна континент тӀера бахамаш.
1806 шо долалуш Европехь Наполеонан мостагӀ Росси бен йацара, Александр Iрачунна йаккхий халонаш йара оцу къовсамехь. Дукха сатийсина садӀарца Российс машар лоьхура Наполеонаца. Шен агӀора, французийн императоро хаъал кхетийра Йоккха Британи а, Росси а, Франци кийча хиларех сепаратан машаран дийцарш дан. Амма российн векална Убрин чӀогӀа гӀуо хьолеш делира, уьш Александр I ца лиира ратификаца йан. Оццу хенахь Пруссехь, Рейнан барт бар бахьнехь адам карзахделира, Пруссина йоха кхерам хӀоьттира, тӀаккха цара Россица а, Йоккха британица а герга йаха некъ лецира.
ТӀом дӀабодар
ЙоьалгӀа антифранцузийн коалици, лаьттара Пруссех, Российх, Йоккха Британех, Швецех, Саксонех, кхоьллира 1806 шеран 15 сентябрехь. ТӀом болийра Пруссис. Наполеона пруссин паччахьан Фридрих Вильгельм III-гӀачун Германера эскарш арадаха, Рейнан барт бохабе аьлла хӀоттийна ультиматум дӀатеттинчул тӀаьхьа, пруссин ши эскар тӀедоладелира Гессенан.
Император Александр I сихха волавелира пруссин дозанехь кхо экспедицин корпус йан Пруссе а йахийтина, пруссин эскарех дӀатоха, баьччалла тӀедиллира инарлашна Л. Л. Беннингсенна а (60 000 стаг), Ф. Ф. Буксгевденна а (40 000 стаг), П. К. Эссенна а (20 000 стаг)
Хьажоргаш
Категори:Францин тӀемаш Категори:Наполеонан тӀемаш Категори:Росси Наполеонан тӀемашкахь Категори:XIX бӀешеран тӀемаш
Чамалан (Аккуш)
Чамалан (Çamalan) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Орду провинцин (ил) Аккушнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Орду провинцин нах беха меттигаш
Категори:Орду провинцин микрокӀошташ
Категори:Аккушнан микрокӀошташ
Чалийурт (Имранли)
Хьажоргаш
Категори:Сивас провинцин нах беха меттигаш
Чамалан (Аккуш)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Чалийурт (Имранли)
Хьажоргаш
Категори:Имранлинан кӀоштан нах беха меттигаш
Петровски (Пичаеван кӀошт)
Петровски (Петровское) — Российн Федерацин Тамбовн областан Пичаеван кӀоштара эвла.
Климат
Ӏаламан а, ландшафтийн а амалаш йоьзна йу цуьнан географин хьолах – эвла лаьтта Оьрсийн акъарин йуккъехь, цунна тӀиера акъарин муьлххачу дозане эзар километр йу. Алсама хуьлу долу континенталан барамера хӀаваъ, Эвла хӀордашна гена латтарех доьзна ду. Цуо областан климат барамера континенталан йо. Окан-Донан акъари тӀехь климат алсама континенталан йу, уллорчу гунаш тӀехьчулла. Эвла лаьтта кӀеззиг къилбаседехьа Сибрехан а, Азорийн а максимумашна йуккъехь долчу лакхарчу Ӏаткъаман дукъал, цундела бу кхузахь луларчу Владимирехь йа Рязанехьчул алсама, гӀийлачу мехца, бекхна хенан хӀоттам. Оцун тӀе мехаш дукхах дерг къилбан а, къилба-малхбален а ду, бӀаьста а, Ӏай а муххале а. оцу агӀора хьокху аьхка а, бӀаьста а йокъаллин мехаш, ткъа Ӏай – дарц.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пичаеван кӀоштан нах беха меттигаш
Вольни Тарасовка
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Бели Церкован кӀоштан нах беха меттигаш
Тизи (Йонна)
Тизи — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Йонна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Йонна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Ленинскан кӀошт (Волгоградан область)
Ленинскан кӀошт (Ленинский район) — Волгоградан областан муниципалан кӀошт.
Административан центр — Ленинск.
Билгалдахарш
Категори:Волгоградан область Категори:Российн кӀошташ
Новоселки (Хорошован йуьртан меттиг)
Новоселки (Новоселки) — Российн Федерацин Москохан областан Коломнан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Коломнан кӀоштан нах беха меттигаш
HD16855
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Бокезе (Падова)
Бокезе  — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Хрусцина (Нижнесилезин воеводалла)
Хрусцина  — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Гробельно
Гробельно — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Ячонка
Ячонка (Ячонка) — Белоруссин Минскан областан Столбцин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Столбцин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Мон-де-ГӀандон
Мон-де-ГӀандон — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — ЛозегӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЛозегӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Толстоумово
Толстоумово (Толстоумово) — Российн Федерацин Вологдин областан Соколан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Вологдин областан Соколан кӀоштан нах беха меттигаш
Форт-Єйтс (Къилбаседа Дакота)
Форт-Єйтс  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилбаседа Дакота штатера гӀала.
Истори
Форт-Єйтс гӀала йиллина  шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа Дакота штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Унтергруппенбах
Унтергруппенбах (Untergruppenbach) — Германин Баден-Вуьртемберг латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Баден-Вуьртемберг латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Лупиловка
Лупиловка (Лупиловка) — Российн Федерацин Рязанан областан Ряжскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ряжскан кӀоштан нах беха меттигаш
Кадницы
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 10 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Кстован кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 3354
NGC 3354 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
3354 3354
Вильчковице-Середни
Вильчковице-Середни — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Фацано (Маса-Карара)
Фацано — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Вильчковице-Середни
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Фацано (Маса-Карара)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Вильчковице-Середни
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Фацано (Маса-Карара)
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Сурубин
Сурубин — Бразилин Пернамбуку штатера муниципалитет.
Хьажоргаш
Категори:Пернамбуку штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Постниково (Кемеровн область)
Постниково (Постниково) — Российн Федерацин Кемеровн областан Ижморскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа — шийла а, деха а, аьхке — йоца а, йовха а. ГӀоролаш йоцу мур лаьтта 100 дийнахь областан къилбаседехь, 120 де гергга Кузнецкан боьран къилбехь. Къилбаседа дуьненан эхиган барамера асехь лаьттачу Кемеровн областана кхочу дикка дукха маьлхан йовхо шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Ижморскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Пянчин (Буда-Кошелёван кӀошт)
Пянчин (Пянчын) — Белоруссин Гомелан областан Буда-Кошелёван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Буда-Кошелёван кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Лушнево (Ивановн область )
Лушнево (Лушнево) — Российн Федерацин Ивановн областан Родникин кӀоштара дӀатесна эвла.
Генерал-Кантарджиево
Генерал-Кантарджиево — Болгарин Варнан областера эвла. Аксаково йукъараллин йукъайогӀу.
Лушнево (Ивановн область )
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Генерал-Кантарджиево
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Варнан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Лушнево (Ивановн область )
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Родникин кӀоштан нах беха меттигаш
Песерань
Песерань — Румынин Мехединць жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Мехединць жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ла Провиденсия (Леон)
Ла Провиденсия — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Провиденсия лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Ивантеевка (Саратовн область)
Ивантеевка (Ивантеевка) — Российн Федерацин эвла, Саратовн областан Ивантеевкан кӀоштан административан центр.
СивгӀак-суьгӀ-ДогӀдонь
Географи
.
Ивантеевка (Саратовн область)
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
СивгӀак-суьгӀ-ДогӀдонь
Билгалдахарш
Категори:ЖигӀонда департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Ивантеевка (Саратовн область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ивантеевкан кӀоштан нах беха меттигаш
Радичево
Радичево — Къилбаседа Македонин Къилба-Малхбален регионан эвла. Василево йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа Македонин нах беха меттигаш Категори:Къилба-Малхбален регионан нах беха меттигаш
Владиславув (Липскан повет)
Владиславув  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Эль Фило, Ранчо Сандовал (Атояк де Алварез)
Эль Фило, Ранчо Сандовал — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Фило, Ранчо Сандовал лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
ХӀаджибаьйли
ХӀаджибаьйли (Hacıbəyli) — Азербайджанан Бардан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Азербайджанан Бардан кӀоштан нах беха меттигаш
Казе Санта Джульета (Алесандрия)
Казе Санта Джульета — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Новогеоргиевски (Челябинскан область)
Новогеоргиевски (Новогеоргиевский) — Челябинскан областан Бредин кӀоштара эвла.
Хшанув (Нижнесилезин воеводалла)
Хшанув  — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Новогеоргиевски (Челябинскан область)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Истобенск
Истобенск (Истобенск) — Кировн областан Оричин кӀоштара эвла.
Хшанув (Нижнесилезин воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Тиссе
Тиссе — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Йонна.
Истобенск
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Тиссе
Географи
.
Истобенск
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хшанув (Нижнесилезин воеводалла)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Истобенск
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (99%).
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Оричин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Самуел Рамирез Мендез, Грасияс а Диос (Лас Чоапас)
Географи
Самуел Рамирез Мендез, Грасияс а Диос лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.