cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
КӀа
История культуры
В 7-м тыс. до н. э. культуры пшеницы стали известны племенам культуры Неа-Никомедия в Северной Греции и Македонии, а также распространились в Северную Месопотамию — хассунская культура, культура Джармо.
Пяцета (Болцано)
Пяцета — Италин Трентино-Альто-Адидже регионан  коммунера эвла.
КӀа
История культуры
В 6-м тыс. до н. э. племена тассийской культуры принесли культуру пшеницы в Северо-восточную Африку (Средний Египет).
В Священном Писании Земля обетованная почти постоянно называется землёй пшеницы (видимо, из-за изобилия этого злака): злачное место (буквально хлебное место) или Рай. Известна евангельская притча о работнике, засеявшем поле пшеницей: пока он спал, его враг посеял между рядами пшеницы сорную траву — плевелы. Работник дал зерну созреть и только потом отделил хорошее зерно от плохой травы. Иисус так растолковал значение притчи своим ученикам: враг — это Сатана, хорошее и плохое семя — праведник и грешник, а жатва — синоним Страшного Суда, когда жнецы, Божьи ангелы, явятся отделить избранных от осуждённых.
Пяцета (Болцано)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
КӀа
История культуры
В христианском искусстве пшеница символизирует хлеб причастия в соответствии со словами Спасителя, преломившего хлеб на Тайной вечере: «Это — Моё тело». У славян зёрна пшеницы были символом богатства и жизни, предохраняли человека от порчи.
К началу нашей эры растение известно практически по всей территории Азии и Африки; в эпоху римских завоеваний злак начинают культивировать в разных уголках Европы. В XVI—XVII веках европейские колонисты завезли пшеницу в Южную, а потом и в Северную Америку, на рубеже XVIII—XIX веков — в Канаду и в Австралию. Так пшеница получила повсеместное распространение.
Производство
Лидерами по выращиванию пшеницы являются Китай, Индия, США и Россия.
Начиная с «хрущёвского» периода, СССР импортировал пшеницу, хотя дореволюционная Россия занимала 2-е место в мире после США по её экспорту. В 1986—1990 годах по РСФСР в среднем за год валовый сбор зерновых культур составил 105 млн т. Наряду с этим шла дополнительная закупка фуражного, то есть кормового зерна в других странах.
Современная Россия, благодаря возврату к рыночной системе сельскохозяйственных отношений, снова стала экспортёром пшеницы, причём одним из мировых лидеров (однако потребление на душу населения упало).
Лодердейл-Лейкс (Флорида)
Лодердейл-Лейкс  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Флорида штатера гӀала.
КӀа
Производство
По различным оценкам, мировое производство пшеницы в 2005 составило 613—615,5 млн тонн, в том числе кормовая пшеница — около 105 млн тонн, продовольственная — около 435 млн тонн, неизвестной сортности — около 75 млн тонн. В ЕС в 2005 было произведено 123 млн тонн, Китае — 96 млн тонн, Индии — 72 млн тонн, США — 57 млн тонн, Австралии — 25 млн тонн, Украине — 18 млн тонн, в Аргентине — 12 млн тонн, России — 48 млн тонн.
Лодердейл-Лейкс (Флорида)
Истори
Лодердейл-Лейкс гӀала йиллина  шарахь.
КӀа
Производство
В 2006—2010 годах в среднем за год собрано намного меньше — всего лишь по 85 млн т. зерна.
В апреле 2010 года газета «Le Figaro» писала, что производство пшеницы в России может впервые в истории превысить её урожай в США. По мнению газеты, такой показатель является результатом новой российской сельскохозяйственной стратегии. Однако, необычайно жаркая погода в России летом 2010 года, характеризующаяся превышением климатической нормы на 10 градусов и более, а также малым количеством осадков, исключила подобное развитие событий. Более того, урожай пшеницы в 2010 году в большинстве регионов России погиб, что сказалось на общемировых ценах на пшеницу.
Лодердейл-Лейкс (Флорида)
Хьажоргаш
Категори:Флорида штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
КӀа
Производство
Крупнейшими потребителями пшеницы являются ЕС (120 млн тонн), Китай (100 млн тонн), Индия (75 млн тонн).
Гоьксу (Карайази)
Гоьксу (Göksu) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзурум провинцин (ил) Карайазинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
КӀа
Урожайность
Урожайность мягкой пшеницы в странах ЕС составляет 55 ц/га (5,5 т/га, или 550 т/км2), средняя урожайность в мире 22,5 ц/га. Максимальная урожайность до 98 ц/га (9,8 т/га, или 980 т/км2). Рекордная урожайность в среднем по России — 23,8 ц/га (2008).
Гоьксу (Карайази)
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин нах беха меттигаш
Категори:Эрзурум провинцин микрокӀошташ
КӀа
Потребление
По отчёту ООН, до 90 % произведённой пшеницы уходит на корм скоту, причём только 10 % белка, ушедшего на откорм скота, возвращается в виде мясной продукции. В США потребление на душу около 1000 кг, в среднеразвитых странах — 200 кг в год.
Гоьксу (Карайази)
Хьажоргаш
Категори:Карайазинан микрокӀошташ
КӀа
Использование пшеницы в медицине
В медицине и косметологии экстракт зародышей пшеницы предлагается как средство, обладающее противоожоговым эффектом, ускоряющее заживление ран, язв и ожогов. Это обусловлено влиянием экстракта зародышей пшеницы на фибробласты, которые играют основную роль в заживлении ран и активации грануляционного процесса. Под влиянием экстракта зародышей пшеницы происходит увеличение количества фибробластов (повышение митоза) и проникновение фибробластов в рану, повышению активности орнитиндекарбоксилазы и гидролиза фосфолипида инозитола , увеличению ёмкости синтеза и высвобождению гликозаминогликанов и коллагеновых волокон, что играет решающую роль в процессе затягивания раны.
Гоьксу (Карайази)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
КӀа
Использование пшеницы в медицине
В косметологии используется также в качестве омолаживающего средства. Благодаря содержанию селена и каротиноидов, которые обладают антиоксидантными свойствами, зародыши пшеницы препятствуют действию свободных радикалов. Таким образом экстракт зародышей пшеницы укрепляет стенки сосудов, предупреждает старение и появление опухолей.
Конажини (Косьцерскан повет)
Конажини  — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
КӀа
Использование пшеницы во флористике
Колосья пшеницы используются во флористике для придания композициям и букетам деревенского колорита. Кроме того, из колосков и стеблей плетут различные игрушки и украшения. Во флористическом дизайне принято латинское название этого злака — Triticum.
Конажини (Косьцерскан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
КӀа
Народные приметы
-->
Хьажоргаш
Категори:Кенан ораматаш
Мавлютова
Мавлютова (Мавлютова) — Челябинскан областан Аргаяшан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Билгалдахарш
Категори:Аргаяшан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Большая Дорога (Рязанан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Сапожокан кӀоштан нах беха меттигаш
Олейники (Полтаван область)
Олейники — Украинин Полтаван областан Полтаван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Полтаван кӀоштан нах беха меттигаш
Правдинскан кӀошт
Правдинскан кӀошт (Правдинский район) — Калининградан областан муниципалан кӀошт.
Административан центр — Правдинск.
Билгалдахарш
Категори:Калининградан область Категори:Российн кӀошташ
Борго (Кунео)
Борго  — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Мостище (Пскован область)
Мостище (Мостище) — Российн Федерацин Пскован областан Себежан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Себежан кӀоштан нах беха меттигаш
Усатиково
Усатиково (Усатиково) — Российн Федерацин Тверан областан Кашинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Пашице
Пашице (Pašice) — Чехин Къилба Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Литература
Категори:Къилба Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Нижни Салдан гӀалин гуо
Нижни Салдан гӀалин гуо — Свердловскан областан муниципалан кхоллам. Административан центр — Нижни Салда.
Блешно (Тржебивлице)
Блешно  (Blešno) — Чехин Устецан мехкан кӀоштара эвла.
Географи
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Раздольни (Мариинскан кӀошт)
Раздольни (Раздольное) — Российн Федерацин Кемеровн областан Мариинскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа — шийла а, деха а, аьхке — йоца а, йовха а. ГӀоролаш йоцу мур лаьтта 100 дийнахь областан къилбаседехь, 120 де гергга Кузнецкан боьран къилбехь. Къилбаседа дуьненан эхиган барамера асехь лаьттачу Кемеровн областана кхочу дикка дукха маьлхан йовхо шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Мариинскан кӀоштан нах беха меттигаш
ДгӀуж
ДгӀуж — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — Иль а, Вилен а.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Иль а, Вилен а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Лужки (Лыскован кӀошт)
Лужки (Лужки) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Лыскован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 12 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Гарахвости
Гарахвости — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
NGC 3860
NGC 3860 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
3860 3860
Межня
Межня (Мяжніца) — Белоруссин Минскан областан Червенан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Червенан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Гонзало Эрнандез (Акаюкан)
Гонзало Эрнандез — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Гонзало Эрнандез лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Алханли (Фуьзулин кӀошт)
Алханли (Alxanlı) — Азербайджанан Фуьзулин кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Фуьзулин кӀоштан нах беха меттигаш
Высочки (Талдоман кӀошт)
Высочки (Высочки) — Российн Федерацин Москохан областан Талдоман кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Нови (Коношан кӀошт)
Нови (Новый) — Российн Федерацин Архангельскан областан Коношан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Коношан кӀоштан нах беха меттигаш
Андреевка (Марксан кӀошт)
Андреевка (Андреевка) — Российн Федерацин Саратовн областан Марксан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Марксан кӀоштан нах беха меттигаш
Гжималув (Лодзинскан воеводалла)
Гжималув  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Флорида (Парана)
Флорида  — Бразилин Парана штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Парана штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Новоникольски (Тамбовн область)
Новоникольски (Новоникольская) — Российн Федерацин Тамбовн областан Сосновкан кӀоштара эвла.
Климат
Ӏаламан а, ландшафтийн а амалаш йоьзна йу цуьнан географин хьолах – эвла лаьтта Оьрсийн акъарин йуккъехь, цунна тӀиера акъарин муьлххачу дозане эзар километр йу. Алсама хуьлу долу континенталан барамера хӀаваъ, Эвла хӀордашна гена латтарех доьзна ду. Цуо областан климат барамера континенталан йо. Окан-Донан акъари тӀехь климат алсама континенталан йу, уллорчу гунаш тӀехьчулла. Эвла лаьтта кӀеззиг къилбаседехьа Сибрехан а, Азорийн а максимумашна йуккъехь долчу лакхарчу Ӏаткъаман дукъал, цундела бу кхузахь луларчу Владимирехь йа Рязанехьчул алсама, гӀийлачу мехца, бекхна хенан хӀоттам. Оцун тӀе мехаш дукхах дерг къилбан а, къилба-малхбален а ду, бӀаьста а, Ӏай а муххале а. оцу агӀора хьокху аьхка а, бӀаьста а йокъаллин мехаш, ткъа Ӏай – дарц.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Суры (Новодеревеньковскан кӀошт)
Суры (Суры) — Российн Федерацин Орёлан областан Новодеревеньковскан кӀоштара эвла.
Новоникольски (Тамбовн область)
Хьажоргаш
Категори:Тамбовн областан Сосновкан кӀоштан нах беха меттигаш
Суры (Новодеревеньковскан кӀошт)
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Новодеревеньковскан кӀоштан нах беха меттигаш
ВагӀанжвиль-суьгӀ-МегӀ
ВагӀанжвиль-суьгӀ-МегӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-МагӀитим.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сен-МагӀитим департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Кладбинка
Кладбинка — Кхазакхстанан Къилбаседа-Кхазакхстанан областан Жамбылан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа-Кхазакхстанан областан Жамбылан кӀоштан нах беха меттигаш
Пирок
Пирок — Къилбаседа Македонин Пологан регионан эвла. Боговинье йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа Македонин нах беха меттигаш Категори:Пологан регионан нах беха меттигаш
Ла Тринидад (Абасоло)
Ла Тринидад — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Тринидад лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Маковье (Гомелан кӀошт)
Маковье (Макаўе) — Белоруссин Гомелан областан Гомелан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Гомелан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Филььеи (Бьела)
Филььеи — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Лану (коммуна)
Лану — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — АгӀеж.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:АгӀеж департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Папратлива
Папратлива — Болгарин Великотырновон областера эвла. Елена йукъараллин йукъайогӀу.
HD182459
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Папратлива
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Великотырновон областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
HD182459
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Парлово
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
HD182459
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Парлово
Хьажоргаш
Категори:Лебедянан кӀоштан нах беха меттигаш
HD182459
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Савелевка (Донецкан область)
Савелевка — Украинин Донецкан областан Бахмутан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Бахмутан кӀоштан нах беха меттигаш
Лутовиново (Белгородан область)
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Волоконовкан кӀоштан нах беха меттигаш
Приборск
Приборск — Украинин Киеван областан Вышгородан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Вышгородан кӀоштан нах беха меттигаш
Мадона Марина
Мадона Марина — Италин Сицилия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Сицилия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Пеган
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Макушинан кӀоштан нах беха меттигаш
Пештяна-де-Жос
Пештяна-де-Жос — Румынин Горж жудецан коммунера эвла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Горж жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
NGC 3861
NGC 3861 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
3861 3861
Кастехон-де-Вальдехаса
Кастехон-де-Вальдехаса — Испанин Сарагоса провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Сарагоса провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Шутовщина
Шутовщина (Шутовщина) — Кировн областан Кирово-Чепецкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: марийш (1%), оьрсий (96%), гӀезалой (2%), удмурташ (1%).
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Кирово-Чепецкан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Зорлень (коммуна)
Зорлень — Румынин Васлуй жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Васлуй жудецан коммунаш
ДугӀден
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Иль а, Вилен а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Ершаново
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Конажини (Хойницкан повет)
Конажини  — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Сан Бенито (Карлос А. Карильо)
Географи
Сан Бенито лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Гоьлкоьй
Гоьлкоьй (Gölköy) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Орду провинцин (ил) Гоьлкоьйнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Орду провинцин нах беха меттигаш
Категори:Орду провинцин микрокӀошташ
Категори:Гоьлкоьйнан микрокӀошташ
Категори:Гоьлкоьйнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Борго (Торино)
Борго  — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Гарбатка (Мазовин воеводалла)
Гарбатка  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Пяцета (Равена)
Пяцета — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Пашовице (Храштяни)
Пашовице  (Pašovice) — Чехин Къилба Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Пяцета (Равена)
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Пашовице (Храштяни)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Гоьктепе (Карайази)
Гоьктепе (Göktepe) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзурум провинцин (ил) Карайазинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин нах беха меттигаш
Категори:Эрзурум провинцин микрокӀошташ
Категори:Карайазинан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Арайатили
Арайатили (Arayatılı) — Азербайджанан Фуьзулин кӀоштара эвла.
Нови Лялян гӀалин гуо
Новая Лялян гӀалин гуо — Свердловскан областан муниципалан кхоллам. Административан центр — Новая Ляля.
Флорида-Паулиста
Флорида-Паулиста — Бразилин Сан-Паулу штатера муниципалитет.
Нови Лялян гӀалин гуо
Билгалдахарш
Категори:Свердловскан область
Флорида-Паулиста
Географи
Муниципалитетан майда —.
Норински
Норински (Норинская) — Российн Федерацин Архангельскан областан Коношан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Коношан кӀоштан нах беха меттигаш
Лапеж
Лапеж — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — АгӀеж.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:АгӀеж департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Климентьевка (Малхбален-Кхазакхстанан область)
Климентьевка — Кхазакхстанан Малхбален-Кхазакхстанан областан Семей гӀалин администрацин йукъайогӀу эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Семей гӀалин администраци Категори:Белхан категори
Лонгвуд (Флорида)
Лонгвуд  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Флорида штатера гӀала.
Истори
Лонгвуд гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Флорида штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Алексеевка (Надеждинскан кӀошт)
Алексеевка (Алексеевка) — Приморьен мехкан Надеждинскан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (80%), украинаш (20%).
Билгалдахарш
Категори:Надеждинскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Приморьен мехкан нах беха меттигаш
HD182490
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Светлогорскан кӀошт (Калининградан область)
Светлогорскан кӀошт (Светлогорский район) — Калининградан областан муниципалан кӀошт.
Административан центр — Светлогорск.
Зернилово
Зернилово (Зернилово) — Российн Федерацин Ивановн областан Тейкован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Мотыгино (Пскован область)
Мотыгино (Мотыгино) — Российн Федерацин Пскован областан Себежан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Себежан кӀоштан нах беха меттигаш
ВагӀневиль-БгӀеттвиль
ВагӀневиль-БгӀеттвиль — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-МагӀитим.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сен-МагӀитим департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Раковец (Боговинье)
Раковец — Къилбаседа Македонин Пологан регионан эвла. Боговинье йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа Македонин нах беха меттигаш Категори:Пологан регионан нах беха меттигаш
Пасечни (Полтаван область)
Пасечни — Украинин Полтаван областан Полтаван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Полтаван кӀоштан нах беха меттигаш
Ванино (Рязанан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Сапожокан кӀоштан нах беха меттигаш
Межонка (Червенан кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Гжимачев
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Межонка (Червенан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Червенан кӀоштан нах беха меттигаш
Гжимачев
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Межонка (Червенан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Блешно
Блешно (Blešno) — Чехин Кралове Градец мехкан кӀоштара эвла.
Географи
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Кралове Градец мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Вяхирево (Шатуран кӀошт)
Вяхирево (Вяхирево) — Российн Федерацин Москохан областан Шатуран кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Шатуран кӀоштан нах беха меттигаш
Устиново (Кашинан кӀошт)
Устиново (Устиново) — Российн Федерацин Тверан областан Кашинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кашинан кӀоштан нах беха меттигаш
Малиновка (Гомелан кӀошт)
Малиновка (Малінаўка) — Белоруссин Гомелан областан Гомелан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Гомелан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
NGC 3862
NGC 3862 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
3862 3862
Курбатиха (Лыскован кӀошт)
Курбатиха (Курбатиха) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Лыскован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 0 стаг (2010 шо).
Билгалдахарш
Категори:Лыскован кӀоштан нах беха меттигаш
Авастепек (Копанатояк)
Географи
Авастепек лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Лимонес (Исла)
Лимонес — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лимонес лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Эль Койолар (Аламо Темапаче)
Эль Койолар — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Койолар лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Филььери (Кунео)
Филььери — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Паскалевец
Паскалевец — Болгарин Великотырновон областера эвла. Павликени йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Великотырновон областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Еансе
Еансе — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — Иль а, Вилен а.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Иль а, Вилен а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Рубино (Кемеровн область)
Рубино (Рубино) — Российн Федерацин Кемеровн областан Мариинскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа — шийла а, деха а, аьхке — йоца а, йовха а. ГӀоролаш йоцу мур лаьтта 100 дийнахь областан къилбаседехь, 120 де гергга Кузнецкан боьран къилбехь. Къилбаседа дуьненан эхиган барамера асехь лаьттачу Кемеровн областана кхочу дикка дукха маьлхан йовхо шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Мариинскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Розважев
Розважев — Украинин Киеван областан Вышгородан кӀоштара эвла.
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Вышгородан кӀоштан нах беха меттигаш
Мадона Орти (Торино)
Мадона Орти — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ла Тринидад (Акамбаро)
Ла Тринидад — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Тринидад лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Баскатовка
Баскатовка (Баскатовка) — Российн Федерацин Саратовн областан Марксан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Марксан кӀоштан нах беха меттигаш
Удерёвка
Удерёвка (Удерёвка) — Российн Федерацин Орёлан областан Новодеревеньковскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Новодеревеньковскан кӀоштан нах беха меттигаш
Конажинки
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Петровски Выселки (Липецкан область)
Петровски Выселки (Петровские Выселки) — Российн Федерацин Липецкан областан Лебедянан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Хьажоргаш
Категори:Лебедянан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Ершиче
Ершиче — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.