cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ново-Троицк
Билгалдахарш
Категори:Турочакан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Республика Алтайн нах беха меттигаш
Пратьеги (Арецо)
Пратьеги — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Красноселци
Красноселци — Болгарин Тырговиштен областера эвла. Омуртаг йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Тырговиштен областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Тори (Пяченца)
Тори — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Басети (Пистоя)
Басети  — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Питанга (Парана)
Питанга  — Бразилин Парана штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Парана штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Модржейовице
Модржейовице (Modřejovice) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Неговцы
Неговцы — Украинин Ивано-Франковскан областан Калушан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Калушан кӀоштан нах беха меттигаш
Казалчиконьо (Модена)
Казалчиконьо — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Цисова (Лебушанийн воеводалла)
Цисова  — Польшин Лебушанийн воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лебушанийн воеводаллин нах беха меттигаш
Муеряска
Муеряска — Румынин Вилча жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Вилча жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Весели (Тузлин йуьртан йукъаралла)
Весели — Украинин Одессин областан Белгород-Днестровскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Белгород-Днестровскан кӀоштан нах беха меттигаш
Ринге (Германи)
Ринге — Германин Лаха Саксони латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Лаха Саксони латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Козики (Подлясьен воеводалла)
Козики  — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Балашово (Пскован область)
Балашово (Балашово) — Российн Федерацин Пскован областан Пустошкан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пустошкан кӀоштан нах беха меттигаш
Пожарна (Унгенин кӀошт)
Пожарна (, Pojarna) — Молдавин Унгенин кӀоштара эвла.
Литература
Категори:Унгенин кӀошт кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Молдавин нах беха меттигаш
NGC 1661
NGC 1661 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Жамбыл (Райымбекан кӀошт)
Жамбыл — Кхазакхстанан Алматан областан Райымбекан кӀоштара эвла.
Оброшино (Росси)
Оброшино (Оброшино) — Российн Федерацин Вологдин областан Междуреченскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Междуреченскан кӀоштан нах беха меттигаш
Чавушлу (Бисмил)
Чавушлу (Çavuşlu) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Дийарбакир провинцин (ил) Бисмилнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Дийарбакир провинцин нах беха меттигаш
Категори:Дийарбакир провинцин микрокӀошташ
Категори:Бисмилнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Кото Сан Мигел (Сан Мигел де Альенде)
Кото Сан Мигел — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Черново (Городецан кӀошт)
Черново (Черново) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Городецан кӀоштара эвла.
Кото Сан Мигел (Сан Мигел де Альенде)
Географи
Кото Сан Мигел лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Черново (Городецан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Кото Сан Мигел (Сан Мигел де Альенде)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Черново (Городецан кӀошт)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 5 стаг (2010 шо).
Кото Сан Мигел (Сан Мигел де Альенде)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Черново (Городецан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Кото Сан Мигел (Сан Мигел де Альенде)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Черново (Городецан кӀошт)
Билгалдахарш
Категори:Городецан кӀоштан нах беха меттигаш
Каракуьтуьк (Бафра)
Каракуьтуьк (Karakütük) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Самсун провинцин (ил) Бафранан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Самсун провинцин нах беха меттигаш Категори:Самсун провинцин микрокӀошташ Категори:Бафранан микрокӀошташ Категори:Бафранан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Керенс (Техас)
Керенс  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Техас штатера гӀала.
Истори
Керенс гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Техас штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Большая Чернава
Большая Чернава (Большая Чернава) — Российн Федерацин Орёлан областан Красни Зарян кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Красни Зарян кӀоштан нах беха меттигаш
Бланденвиль
Бланденвиль (Blandainville) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀ а, ЛуагӀ а.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЭгӀ а, ЛуагӀ а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Глинково (Тверан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Красни Липки
Красни Липки (Красные Липки) — Российн Федерацин Волгоградан областан Фролован кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Оьрсийн акъарин къилба-малхбалехь, океанашна а, хӀордашна а гена. Цундела областан климат континенталан, шийла, кӀезиг ло долуш Ӏаьнца а, йеха, йовха, йекъа аьхкенца йу. БӀаьсте йоца, гуьйре йовха, йекхна йу. Маьлхан йовхонан дукхаллийца ГӀирман къилба бердал оьшуш йац.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Фролован кӀоштан нах беха меттигаш
Кончик
Климат
Эвла йукъайогӀу хӀордан климатера континенталан дехьайолучу барамерачу климатан зонан. Цигахь барамера кӀеда Ӏа ду, барамехь йовха аьхке а йу. Климатан коьрта башхалла йу хенан хӀоттам цхьаьнаэшшара ца хилар, иза доьзна ду сих-сиха хийцалучу хӀаваан массех, уьш кхоллалучу кӀоште хьаьжжина хуьлу хӀордан, континенталан, арктикан.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тихвинан кӀоштан нах беха меттигаш
Брудзоло
Брудзоло — Италин Пьемонт регионера коммуна. Лаьтташ йу Турин провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Пьемонт йукъара гӀаланаш
Увальево
Увальево (Увальево) — Российн Федерацин Ивановн областан Лежневан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Хьажоргаш
Категори:Лежневан кӀоштан нах беха меттигаш
Лесные Поляны (Красноярскан мохк)
Лесные Поляны (Лесные Поляны) — Российн Федерацин Красноярскан мехкан Назарован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Беклемищево (Кирсанован кӀошт)
Беклемищево (Беклемищево) — Российн Федерацин Тамбовн областан Кирсанован кӀоштара эвла.
Климат
Ӏаламан а, ландшафтийн а амалаш йоьзна йу цуьнан географин хьолах – эвла лаьтта Оьрсийн акъарин йуккъехь, цунна тӀиера акъарин муьлххачу дозане эзар километр йу. Алсама хуьлу долу континенталан барамера хӀаваъ, Эвла хӀордашна гена латтарех доьзна ду. Цуо областан климат барамера континенталан йо. Окан-Донан акъари тӀехь климат алсама континенталан йу, уллорчу гунаш тӀехьчулла. Эвла лаьтта кӀеззиг къилбаседехьа Сибрехан а, Азорийн а максимумашна йуккъехь долчу лакхарчу Ӏаткъаман дукъал, цундела бу кхузахь луларчу Владимирехь йа Рязанехьчул алсама, гӀийлачу мехца, бекхна хенан хӀоттам. Оцун тӀе мехаш дукхах дерг къилбан а, къилба-малхбален а ду, бӀаьста а, Ӏай а муххале а. оцу агӀора хьокху аьхка а, бӀаьста а йокъаллин мехаш, ткъа Ӏай – дарц.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кирсанован кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Росарио (Херекуаро)
Эль Росарио — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Росарио лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Свет-Знани
Свет-Знание (Свет-Знание) — Кировн областан Кильмезан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: марийш (100%).
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Кильмезан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Байдулино
Байдулино (Байдулино) — Российн Федерацин Ульяновскан областан Тереньган кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан, шийлачу Ӏаьца, йовхачу аьхкенца. Регионан климатан башхалла йу йоца йекъа бӀаьсте. Ульяновскан областан гуьйре, йовха; лайн чкъор хӀутту ноябран шолгӀачу декхъехь. Уггаре шийла бутт — январь. Ӏа лайне ду, сих-сиха техка температурашца (атлантикин циклонаш хийцало арктикин хӀаваан массашца), лаьтта ноябрера март йуккъе баххалц областан къилба кӀошташкахь, ткъа Ӏаьнан-бӀаьстенан муьрехь йогӀа Воейковн сема, цуо Ӏаткъам бо меттигерчу климатна. Январан йуккъера температура −12 °C, июлан +20 °C. Аьхкенан хенан-хӀоттам хуьлу май беттан йуккъехь. Аьхке, йовха хуьлу кӀезиг лела азин антициклонан Ӏаткъам бахьнехь. Июлехь, йуккъера барам, 5 де 22 °C йуккъера температура а, сов а йолуш хуьлу. Йочанаш областан къилбехьа 350 мм тӀиера, къилбаседа-малхбузехь 500 мм кхаччалц. Аьхка догӀнаш цхьаьнаэшшара ца хуьлу, амма догӀучу хенахь стигал къекъаш, доцца догӀу. Регионехь йуькъаллаш кӀезиг ца хуьлу. Вегетацин мур лаьтта 180 де гергга.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москваца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тереньган кӀоштан нах беха меттигаш
Шеметовка (Кобринан кӀошт)
Шеметовка (Шамятоўка) — Белоруссин Брестан областан Кобринан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш Категори:Кобринан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
HD130336
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Пянтег
Пянтег (Пянтег) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Чердынан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Малхбузера догӀучу хӀаваийн массийн новкъахь долчу Басеги дукъо, массо Урало санна, лекха дацахь а, дикка сацадо Атлантикин хӀаваъ малхбалехьа даржарах. Мехкан климататан амалехь континенталла йу, цуьнан бахьна дукха хьолахь бӀаьста догӀу арктикин хӀаваъ ду. Каран хӀордан шийла мох къаьста кӀезиг тӀаналлийца, Атлантикин хӀаваан массаш, бӀостанехьа, тӀуналла дукха йолуш ду (700—800 мм шарахь гергга). Махкахь дикка йовха аьхке йу, цхьадолчу шерашкахь уггар шийла бутт февраль хуьлу. Ах йочанаш ло кепара хуьлу. ДогӀанаш дукхахдерг сентябрехь а, июнехь а хуьлу, малхбузен басешкахь алсама дакъа — августехь хуьлу. Минимум йочанаш йогӀу февралехь а, декабрехь а. Аьхка лаьмнашкахь стигал къекъаш догӀанаш оьху. Мехкан амалехь йу сих-сиха хуьлу аьхкенан дохк, уьш наггахь масех дийнахь лаьтта.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Чердынан кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Портезуело, Лас Гранхас (Таско де Аларкон)
Эль Портезуело, Лас Гранхас — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Портезуело, Лас Гранхас лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Дзигидери
Билгалдахарш
Категори:Сенакин муниципалитетан нах беха меттигаш
Альбштадт
Альбштадт (Albstadt) — Германин Баден-Вуьртемберг латтана йукъара коммуна.
Питангейрас (Парана)
Питангейрас  — Бразилин Парана штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Парана штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Альбштадт
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Баден-Вуьртемберг латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
NGC 1662
NGC 1662 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Хьажа кхин а
1662 1662
Станиславово (гмина Вежбинек)
Станиславово  — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Монтиньи-Сен-БагӀтелеми
Монтиньи-Сен-БагӀтелеми — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди регионехь. Коммунан департамент — Кот-д’ОгӀ.
Цеста (Добреполе)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Монтиньи-Сен-БагӀтелеми
Билгалдахарш
Категори:Кот-д’ОгӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Цеста (Добреполе)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Турково (Ярославлан область)
Турково (Турково) — Российн Федерацин Ярославлан областан Угличан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Угличан кӀоштан нах беха меттигаш
АшагӀи-Гуьздаьк
АшагӀи-Гуьздаьк (Aşağı Güzdək) — Азербайджанан Апшеронан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Азербайджанан Апшеронан кӀоштан нах беха меттигаш
СугӀдон
СугӀдон (Sourdon) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сомма.
БлегӀи
БлегӀи (Bleury) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀ а, ЛуагӀ а.
СугӀдон
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сомма департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
БлегӀи
Билгалдахарш
Категори:ЭгӀ а, ЛуагӀ а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Каракисик (УгӀурлудагӀ)
Каракисик (Karakısık) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Чорум провинцин (ил) УгӀурлудагӀан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Чорум провинцин нах беха меттигаш
Категори:УгӀурлудагӀан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ранчо Севильяно (Сан Хуан Эванхелиста)
Ранчо Севильяно — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ранчо Севильяно лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Стара Весь (Александровскан повет)
Стара Весь  — Польшин Куявско-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Куявско-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Чаталармут (Эрзинджан)
Чаталармут (Çatalarmut) — Туркойчоьнан Малхбален Анатолин Эрзинджан провинцин (ил) Эрзинджанан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Эрзинджан провинцин нах беха меттигаш
Категори:Эрзинджанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Станиславув (Кольскан повет)
Станиславув  — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Цеста (Кршко)
Цеста  — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Легницке-Поле
Легницке-Поле — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Буббио
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Пьемонт йукъара гӀаланаш
Козики-Ольшини
Козики-Ольшини — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Рингштедт
Рингштедт — Германин Лаха Саксони латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Лаха Саксони латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Батурино (Пскован область)
Батурино (Батурино) — Российн Федерацин Пскован областан Пустошкан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пустошкан кӀоштан нах беха меттигаш
Тори (Равена)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Пояна (Унгенин кӀошт)
Пояна (, Poiana) — Молдавин Унгенин кӀоштара эвла.
Литература
Категори:Унгенин кӀошт кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Молдавин нах беха меттигаш
Эпистемологи
Эпистемоло́гия (ἐπιστήμη — «Ӏилма», «нийса хаар»,  — «дош», «къамел»); гносеоло́ги (γνῶσις — «хаар»,  — «дош», «къамел») — довзаран теори, философин дакъа.
<!-- Термин «гносеология» был введён и активно применялся в немецкой философии XVIII века (ср. Gnoseologia; Gnoseologija); «эпистемология» был введён и активно применялся в англо-американской философии XX в (ср. Epistemology).
Гносеология, или теория познания, — это раздел философских знаний (философская наука, философская дисциплина), в котором исследуется возможность познания человеком мира и самого себя, исследуется движение познания от незнания к знанию, природа знаний самих по себе и в соотношении с познаваемыми предметами.
Типология и особенности
С точки зрения того, какие проблемы находятся в фокусе внимания при исследовании, различают классическую и неклассическую эпистемологию; для каждого из указанных типов характерны определённые особенности.
Особенности неклассической эпистемологии
В конце XX века начала формироваться так называемая неклассическая эпистемология, довольно радикально отличающаяся от классической. Глобальные изменения в современной культуре предписывают новое понимание знания и познания вместе с иным отношением эпистемологии к другим наукам; соответственно, меняются проблематика и методы, используемые в исследованиях. Неклассическая эпистемология характеризуется следующими особенностями: Теория познания на протяжении многих веков развивалась в рамках философии. По мнению М. А. Розова, важной тенденцией современной эпистемологии является разработка научного подхода к исследованию процессов познания. В изучении человеческого познания, как это произошло, например, с физикой или биологией, постепенно выделяются проблемы, доступные для исследования научными методами, и формируется особая наука о человеческом познании. В ней, как и в любой науке, должны проводиться эмпирические исследования и должны развиваться теоретические представления, объясняющие эмпирический материал. (См. также Методологический натурализм.)
История эпистемологии
Познание вообще и научное познание в частности сделалось предметом особо пристального внимания философов задолго до появления «эпистемологии/гносеологии».
Неокантианство
Конституирование гносеологии в особую науку и исторически, и по существу связано с широким распространением неокантианства, которое на протяжении последней трети XIX столетия становится наиболее влиятельным направлением философской мысли Европы и превращается в официально признанную школу профессорско-университетской философии сначала в Германии, а затем во всех тех районах мира, откуда по традиции ездили в германские университеты люди, надеявшиеся получить там серьёзную профессионально-философскую подготовку.
Данное определение, принадлежащее русскому неокантианцу А. И. Введенскому, точно и чётко указывает особенности науки, которую «принято называть» гносеологией в литературе неокантианского направления и всех тех школ, которые возникли под его преобладающим влиянием.
Теории познания
Теория познания, или гносеология, — раздел философии, изучающий взаимоотношение субъекта и объекта в процессе познавательной деятельности, отношение знания к действительности, возможности познания мира человеком, критерии истинности и достоверности знания. Теория познания исследует сущность познавательного отношения человека к миру, его исходные и всеобщие основания.
Реалистические доктрины
Реалистические доктрины |                                     |                                      |                  --                  |                   |                    |                  |                   |                    |                  |                   |                    |           Наивный реализм       Натурализм        Праксиологические концепции |                   |                                      |                    |                                      |                    |                         Нативизм <---|                    |-- > Прагматический материализм |                   |                     Редукционизм <---|                    |-- > Диалектический материализм |                   |       Эволюционная эпистемология <---|                    | |                                      |                   |                                       |                   |                                       |                   |-- > Генетическая эпистемология <--| |                  |-- > Натуралистическая эпистемология |                  |-- > Социальная эпистемология
Имманентная теория познания
Имманентная теория познания |                                     |                                      |                  --                  |                   |                    |                  |                   |                    |                  |                   |                    |       Имманентный позитивизм         |       Платонический имманизм (Авенариус)             |               (Соловьёв) |                                     |                           Имманентный объективизм (Беркли)
Проблематика истины
Признавая недостижимость абсолютной истины, человек сталкивается с проблемой оценки истинности его предположений о будущем. Так происходит различение абсолютной и относительной истины.
Относительность истины — утверждение (теория), что абсолютная истина (или полное знание) трудно достижима или недостижима вовсе. -->
Хьажоргаш
Категори:Философи
Грибное
Грибное (Грыбное) — Белоруссин Минскан областан Пуховичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Пуховичин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Крепча
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Тырговиштен областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Садовниково
Садовниково (Садовниково) — Российн Федерацин Москохан областан Сергиев Посадан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Сергиев Посадан кӀоштан нах беха меттигаш
Праулин (Валле д'Аоста)
Праулин — Италин Валле д'Аоста регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Валле д'Аоста регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Коптяево
Коптяево (Коптяево) — Российн Федерацин Ленинградан областан Тихвинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла йукъайогӀу хӀордан климатера континенталан дехьайолучу барамерачу климатан зонан. Цигахь барамера кӀеда Ӏа ду, барамехь йовха аьхке а йу. Климатан коьрта башхалла йу хенан хӀоттам цхьаьнаэшшара ца хилар, иза доьзна ду сих-сиха хийцалучу хӀаваан массех, уьш кхоллалучу кӀоште хьаьжжина хуьлу хӀордан, континенталан, арктикан.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тихвинан кӀоштан нах беха меттигаш
Басети (Фиренца)
Басети  — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Цисув (Лебушанийн воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лебушанийн воеводаллин нах беха меттигаш
HD13038
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Незвиско
Незвиско — Украинин Ивано-Франковскан областан Городенкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Городенкан кӀоштан нах беха меттигаш
Казалья (Пиза)
Казалья — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Жамбыл (Курмангазинан кӀошт)
Жамбыл — Кхазакхстанан Атыраунан областан Курмангазинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Атыраунан областан нах беха меттигаш Категори:Курмангазинан кӀоштан нах беха меттигаш
Кудиновски (Волгоградан область)
Кудиновски (Кудиновский) — Российн Федерацин Волгоградан областан Фролован кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Оьрсийн акъарин къилба-малхбалехь, океанашна а, хӀордашна а гена. Цундела областан климат континенталан, шийла, кӀезиг ло долуш Ӏаьнца а, йеха, йовха, йекъа аьхкенца йу. БӀаьсте йоца, гуьйре йовха, йекхна йу. Маьлхан йовхонан дукхаллийца ГӀирман къилба бердал оьшуш йац.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Тар-Гил (Къилбаседа Каролина)
Тар-Гил  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилбаседа Каролина штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа Каролина штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Шури (Белорусси)
Шури (Шуры) — Белоруссин Брестан областан Кобринан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Муеряска-де-Сус
Муеряска-де-Сус — Румынин Вилча жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Вилча жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Модржец
Модржец (Modřec) — Чехин Пардубицен мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Маразлиевка (Дивизин йуьртан йукъаралла)
Маразлиевка — Украинин Одессин областан Белгород-Днестровскан кӀоштара эвла.
Модржец
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Маразлиевка (Дивизин йуьртан йукъаралла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Модржец
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Маразлиевка (Дивизин йуьртан йукъаралла)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Белгород-Днестровскан кӀоштан нах беха меттигаш
Модржец
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Пардубицен мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Кермит (Техас)
Кермит  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Техас штатера гӀала.
Истори
Кермит гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Техас штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Шалахино (Нижни Новгородан область)
Шалахино (Шалахино) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Городецан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 6 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Дешаран Ӏамолаш
Дешаран Ӏамолаш — Советийн хилла пачхьалкхашкахь а, Российн ишколашкахь а Ӏамош йолу дешаран курсаш.
ХӀора деалгӀачу декъан (1-9-гӀа классашкахь), кхоалгӀачу декъан (цхьацца ишколашкахь), эха шеран (10-11), хӀора дешаран шеран дешархойн мах хадабо. Ишколан курс чекхъяьлча дешаран Ӏамолех арахецаран экзаменаш ло, нагахь дешархочун кхин дӀа деша лаахь лдм дӀахӀоттаран экзаменаш ло.
Математикин
Юьхьанцара ишколехь дешархочо Ӏамабо математикин, вовшахтохаран а, тӀерадаккхаран а, эцаран а, декъаран а бакъонийн кхетаман бух. Цул тӀаьхьа цуо Ӏамадо дакъаллин терахьаш, функцеш. 7 классехь математика Ӏамор екъа йолайо алгебран (Координатийн система, нисдаран система, тригонометри) а, геометрин (планиметри, стереометри, векторш) а. 10-11 классашкахь академико А. Колмогоровс кховдорца, таро ю анализан юьхьиг (йисташ, дифференци яр) Ӏамо. Информатика Ӏамо мега 5 классал тӀаьхьа а. Ӏаморан программан чуйогӀу системаш, программа хӀотторан меттанаш а, программаш а, компьютерш а, лараран техникин истори а. Амма дукха хьолахь билггала программа бен ца Ӏамайо (муьлхха а билгалдаьккхина программа латторан кечаман хьал, билгалаяьккхина текстан редактор), иза бахьнехь ишколан информатикан курс говзанчаша емалъеш ю. Ӏамабо Паскаль, Си, JavaScript. Хьалха Ӏамабора Бейсик а, Фортран а.
Йукъараллин-Ӏилманан
5 классан историн гуранчохь Ӏамайо Дуьненан истори а, Российн истори а (цуьнан декъахь ССРС истори а). 5 классехь йолало географи а. 5—6 классехь — географин йукъара курс, 7 — Дуьненан физикин географи, 8—9 — Российн географи (8 классехь физикин, ткъа 9 экономикин Российн географи), 10-11 — Дуьненан экономикин географи.
Ӏаламан-Ӏилманан
Ӏаламан-Ӏилманан Ӏамолаш Ӏамо йолайо 1-чу классехь, (Гуонахьара дуьне я Дуьне вайна гуонахьа), 5 классехь оцу жайнин цӀе «ӀаламӀамор» ю, 2015 шарахь дуьйна цхьацца ишколашкахь биологи а, географи а Ӏамо йолайо 5 классера дуьйна.
5 я 6 классесь дуьйна биологи Ӏамайо (5-6 классехь — ботаника, 7 — зоология, 8 — адаман анатоми, 9-11 — йукъара биологи). Кхечу программица 6-7 классашкахь Ӏамайо ботаника, 7 — зоологи букъадаьӀахк йоцачеран, 8 — букъадаьӀахк йолчеран, 9 — анатоми, 10—11 — йукъара биологи. ХӀинца дукхачу ишколашкахь биологин ерриг курс Ӏамор чекхдолу 9 классехь, цул тӀаьхьа 10—11 классашкахь юкъадоккху профилан Ӏамор, цу юкъахь хуьлу тайп-тайпана профилан тайп-тайпана программаш. Оцу вариантехь биологи Ӏамор иштта хуьлу: 5-6 классехь ботаника, 7 — зоологи; 8 — адаман физиологи, 9 — йукъара биологин бух.
7 классехь йолало физика. Хьалха Ӏамадо оцу Ӏилманан юкъавахар, тӀаккха — молекулаш Ӏаморан бух, цул тӀаьхьа — механика. 8 классехь Ӏамайо термодинамика, электрилла, электромагниталла, оптикан бух. 9 классехь — механика, электрилла, электромагниталла, хӀоьънан физика. 10 классехь — термодинамика, электрилла. 11 — электромагниталла, геометрин оптика аквантан оптика а, квант физика а. 11 классехь иштта астрономи а Ӏамайо.
Хими Ӏамо йолайо 7 я 8 классехь (7-9 класс — органикан йоцу хими, 9 класс чекхйолуш — органика, 10 класс — органикан хими, 11 класс — йукъара химии а, органикан йоцу хими карлаяккхар а)
Филологин
1 классехь дешархоша Ӏамайо йешар (литература) а, йоза а (ненан мотт я оьрсийн мотт), оьрсийн мотт (орфографи, пунктуаци, синтаксис, грамматика, риторика). 1 - 8 классашкахь литературин хьехолашкахь Ӏамайо тайп-тайпанчу дозанал арахьарчу авторийн а, оьрсийн а литература (оцу йукъахь хӀинцалера а), 9 – 11-гӀа - оьрсийн классикан литературу. Дешархоша йазйо сочинени. Хьалха сочиненин ши мах хадабора - оьрсийн меттан а, литературин а. Йаздархойн а, поэтийн а кхолларалла Ӏамадо — коьртаниг Пушкинан, Тургеневн, Достоевскийн, Есенинан, Твардовскийн, хӀокху заман йаздархойн а.
Дукхачу ишколашкахь лерина ду цхьаннал сов кхечу мехкан мотт Ӏамабар. ТӀаккха дукхахчу ишколашкахь цхьаъ царех ингалсан хила беза. ЕГЭ лерина йоцучу меттанашна йукъахь уггаре баьржинарг цийхойн мотт бу.
Математикин
Арифметика: 1—4 класс
Ӏаламан-Ӏилманан
ӀаламӀамор: 1—4 класс (хӀинца 5 классехь, массанхьа йац)
Черчени (5-9 классаш). Ӏамайо ишколан куьйгаллин лаамца.
Гуманитарин
ЙукъараллаӀамор я Адам а, йукъаравлла а: 5(9)—11 класс
Гнильцы
Гнильцы (Гнильцы) — Российн Федерацин Тверан областан Калининскан кӀоштара эвла.
Дешаран Ӏамолаш
Филологин
Ненан меттан литература: 1-4 класс (шен мотт болчу республикашкахь)
Кхин (факультативаш) (массанхьа йац)
Мохкбовзарехь дешархоша Ӏамойо истори а, литература а, географии а шен мехкан.
Гнильцы
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Дешаран Ӏамолаш
Кхин (факультативаш) (массанхьа йац)
Классан сахьтехь дешархоша буьйцу ишколера иэшамаш а, аьттунаш а, юьхьанцара ишколехь — дӀаязйо цӀахь бан белла болх. Классан сахьт дукха хьолахь кӀирнаха цкъа хуьлу.
Гнильцы
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Дешаран Ӏамолаш
Кхин (факультативаш) (массанхьа йац)
Психотренингехь дешархоша йо интеллектан задачаш а, белхаш а.
Дешаран планаца хила тарло элективан курсаш, царех дешархоша хоржу билгалйиначу тобанца.
Гнильцы
Хьажоргаш
Категори:Тверан областан Калининскан кӀоштан нах беха меттигаш
Брусенцово (Красни Зарян кӀошт)
Брусенцово (Брусенцово) — Российн Федерацин Орёлан областан Красни Зарян кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Красни Зарян кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Росарио, Баньос (Селая)
Эль Росарио, Баньос — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Росарио, Баньос лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.