cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
КРУшники (Солигорскан кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш Категори:Солигорскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Сырытени (Хынчештин кӀошт)
Сырытени (, Sărăteni) — Молдавин Хынчештин кӀоштара эвла.
Литература
Категори:Хынчештин кӀошт кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Молдавин нах беха меттигаш
Теккекоьй (ЙагӀлидере)
Хьажоргаш
Категори:Гиресун провинцин нах беха меттигаш
Категори:ЙагӀлидеренан кӀоштан нах беха меттигаш
Заздровка
Заздровка — Украинин Житомиран областан Житомиран кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Житомиран кӀоштан нах беха меттигаш
Новоблакитни
Новоблакитни — Украинин Николаевн областан Баштанкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Баштанкан кӀоштан нах беха меттигаш
Динео
Динео — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — ФинистегӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ФинистегӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
БельгӀуь-ан-ВегӀдуьнуа
БельгӀуь-ан-ВегӀдуьнуа — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Моьз.
Географи
.
Будьково (Орехово-Зуеван кӀошт)
Будьково (Будьково) — Российн Федерацин Москохан областан Орехово-Зуеван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Орехово-Зуеван кӀоштан нах беха меттигаш
Жетибай
Жетибай — Кхазакхстанан Костанайн областан Амангельдинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Костанайн областан нах беха меттигаш Категори:Амангельдинан кӀоштан нах беха меттигаш
БельгӀуь-ан-ВегӀдуьнуа
Билгалдахарш
Категори:Моьз департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Недомице
Недомице (Nedomice) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Белджойозо (Милано)
Белджойозо  — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
15 Теммуз (Диджле)
15 Теммуз (15 Temmuz) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Дийарбакир провинцин (ил) Диджленан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Дийарбакир провинцин нах беха меттигаш
Категори:Дийарбакир провинцин микрокӀошташ
Категори:Диджленан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Ла-БуассегӀ-де-Монтегуь
Ла-БуассегӀ-де-Монтегуь (La Boissière-des-Landes) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пеи-де-ла-ЛуагӀ регионехь. Коммунан департамент — Вандей.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Вандей департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Эль Гальито (Пасо де Овехас)
Эль Гальито — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Гальито лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Турско (Великопольскан воеводалла)
Турско  — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Эттлинген
Эттлинген (Ettlingen) — Германин Баден-Вуьртемберг латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Баден-Вуьртемберг латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Риу-Клару (Сан-Паулу)
Риу-Клару  — Бразилин Сан-Паулу штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Калиновка (Приморьен мохк)
Калиновка (Калиновка) — Приморьен мехкан Спасскан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (87%), украинаш (14%).
Билгалдахарш
Категори:Приморьен мехкан Спасскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Большие Алабухи
Большие Алабухи (Большие Алабухи) — Российн Федерацин Воронежан областан Грибановскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Хьажоргаш
Категори:Грибановскан кӀоштан нах беха меттигаш
Хороцево
Хороцево — Украинин Ивано-Франковскан областан Верховинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Большая Половина
Большая Половина (Большая Половина) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Юрлан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Малхбузера догӀучу хӀаваийн массийн новкъахь долчу Басеги дукъо, массо Урало санна, лекха дацахь а, дикка сацадо Атлантикин хӀаваъ малхбалехьа даржарах. Мехкан климататан амалехь континенталла йу, цуьнан бахьна дукха хьолахь бӀаьста догӀу арктикин хӀаваъ ду. Каран хӀордан шийла мох къаьста кӀезиг тӀаналлийца, Атлантикин хӀаваан массаш, бӀостанехьа, тӀуналла дукха йолуш ду (700—800 мм шарахь гергга). Махкахь дикка йовха аьхке йу, цхьадолчу шерашкахь уггар шийла бутт февраль хуьлу. Ах йочанаш ло кепара хуьлу. ДогӀанаш дукхахдерг сентябрехь а, июнехь а хуьлу, малхбузен басешкахь алсама дакъа — августехь хуьлу. Минимум йочанаш йогӀу февралехь а, декабрехь а. Аьхка лаьмнашкахь стигал къекъаш догӀанаш оьху. Мехкан амалехь йу сих-сиха хуьлу аьхкенан дохк, уьш наггахь масех дийнахь лаьтта.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Кулалиси (Ахалцихен муниципалитет)
Билгалдахарш
Категори:Ахалцихен муниципалитетан нах беха меттигаш
Савино (Городецан кӀошт)
Савино (Савино) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Городецан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 17 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Городецан кӀоштан нах беха меттигаш
Ходоронжек
Ходоронжек — Польшин Куявско-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Ла Грулья (Сан Франсиско дел Ринкон)
Ла Грулья — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Грулья лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Погорелка (Палехан кӀошт)
Погорелка (Погорелка) — Российн Федерацин Ивановн областан Палехан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
HD140232
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Красногорьевка
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Заверхски Слобода
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Хьажоргаш
Категори:Корсакован кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 2125
NGC 2125 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
2125 2125
Новий Двур (Олавскан повет)
Новий Двур  — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Борок (Советскан кӀошт)
Борок (Борок) — Кировн областан Советскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (99%).
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Советскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Тилкоьй (Деринкуйу)
Тилкоьй (Tilköy) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин НевшехӀир провинцин (ил) Деринкуйунан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:НевшехӀир провинцин нах беха меттигаш
Тарасовы Лога
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Казе Брйозки (Пяченца)
Казе Брйозки — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Тарасовы Лога
Хьажоргаш
Категори:Вологдин областан Никольскан кӀоштан нах беха меттигаш
Казе Брйозки (Пяченца)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Тилкоьй (Деринкуйу)
Хьажоргаш
Категори:Деринкуйунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Эрсандик (ХӀавза)
Эрсандик (Ersandık) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Самсун провинцин (ил) ХӀавзанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Самсун провинцин нах беха меттигаш
Категори:Самсун провинцин микрокӀошташ
Категори:ХӀавзанан микрокӀошташ
Категори:ХӀавзанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Выжловичи
Выжловичи (Выжлавічы) — Белоруссин Брестан областан Пинскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш Категори:Пинскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Оук-Лиф (Техас)
Оук-Лиф  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Техас штатера гӀала.
Истори
Оук-Лиф гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Техас штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Эль Тарай (Окампо)
Эль Тарай — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Тарай лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Строение (Тоснан кӀошт)
Строение (Строение) — Российн Федерацин Ленинградан областан Тоснан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тоснан кӀоштан нах беха меттигаш
Йуьнде
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Лаха Саксони латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Треджая (Пиза)
Треджая — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Первомайские Горки
Первомайские Горки (Первомайские Горки) — Российн Федерацин Тверан областан Калининскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тверан областан Калининскан кӀоштан нах беха меттигаш
Криваль (эвла, Солигорскан кӀошт)
Криваль (Крываль) — Белоруссин Минскан областан Солигорскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш Категори:Солигорскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Бужарово
Бужарово (Бужарово) — Российн Федерацин Москохан областан Истран кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Истран кӀоштан нах беха меттигаш
Беляни (Плонскан повет)
Беляни  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Ликоза II (Салерно)
Ликоза II  — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Клавьере
Клавьере — Италин Пьемонт регионера коммуна. Лаьтташ йу Турин провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Пьемонт йукъара гӀаланаш
Жуково (Ярославлан кӀошт)
Жуково (Жуково) — Российн Федерацин Ярославлан областан Ярославлан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ярославлан областан Ярославлан кӀоштан нах беха меттигаш
Гагарино (Данкован кӀошт)
Гагарино (Гагарино) — Российн Федерацин Липецкан областан Данкован кӀоштара эвла.
Рыбни Слободан кӀошт
Рыбни Слободан кӀошт (Рыбно-Слободский район) — ГӀезалойчоьнан муниципалан кӀошт.
Гагарино (Данкован кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Рыбни Слободан кӀошт
Административан центр — Рыбни Слобода.
Гагарино (Данкован кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Сысоев
Сысоев (Сысоев) — Российн Федерацин Саратовн областан Александров Гайн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Гагарино (Данкован кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Данкован кӀоштан нах беха меттигаш
Рыбни Слободан кӀошт
Билгалдахарш
Категори:ГӀезалойчоь Категори:Российн кӀошташ
Сысоев
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москваца нийса лелаш ду. Сахьтан аса ю UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Александров Гайн кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 2126
NGC 2126 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
2126 2126
Уьмуьтбуькуь (ЙагӀлидере)
Уьмуьтбуькуь (Ümütbükü) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Гиресун провинцин (ил) ЙагӀлидеренан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Гиресун провинцин нах беха меттигаш
Категори:ЙагӀлидеренан кӀоштан нах беха меттигаш
Новоскелеватка
Новоскелеватка — Украинин Николаевн областан Баштанкан кӀоштара эвла.
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Баштанкан кӀоштан нах беха меттигаш
Недраговице
Недраговице (Nedrahovice) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Эль Салто (Кваутепек)
Эль Салто — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Салто лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Нисипиту
Нисипиту — Румынин Сучава жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Сучава жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Закоморня
Закоморня — Украинин Житомиран областан Житомиран кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Житомиран кӀоштан нах беха меттигаш
ДигӀинон
ДигӀинон — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — ФинистегӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ФинистегӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Ранчоапан Дос (Сан Андрес Тустла)
Ранчоапан Дос — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ранчоапан Дос лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Поляново (Хасковон область)
Поляново  — Болгарин Хасковон областера эвла. Харманли йукъараллин йукъайогӀу.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Хасковон областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ла-БуассегӀ-де-Ланд
Ла-БуассегӀ-де-Ланд (La Boissière-de-Montaigu) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пеи-де-ла-ЛуагӀ регионехь. Коммунан департамент — Вандей.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Вандей департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Букреева
Букреева (Букреева) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Юрлан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Малхбузера догӀучу хӀаваийн массийн новкъахь долчу Басеги дукъо, массо Урало санна, лекха дацахь а, дикка сацадо Атлантикин хӀаваъ малхбалехьа даржарах. Мехкан климататан амалехь континенталла йу, цуьнан бахьна дукха хьолахь бӀаьста догӀу арктикин хӀаваъ ду. Каран хӀордан шийла мох къаьста кӀезиг тӀаналлийца, Атлантикин хӀаваан массаш, бӀостанехьа, тӀуналла дукха йолуш ду (700—800 мм шарахь гергга). Махкахь дикка йовха аьхке йу, цхьадолчу шерашкахь уггар шийла бутт февраль хуьлу. Ах йочанаш ло кепара хуьлу. ДогӀанаш дукхахдерг сентябрехь а, июнехь а хуьлу, малхбузен басешкахь алсама дакъа — августехь хуьлу. Минимум йочанаш йогӀу февралехь а, декабрехь а. Аьхка лаьмнашкахь стигал къекъаш догӀанаш оьху. Мехкан амалехь йу сих-сиха хуьлу аьхкенан дохк, уьш наггахь масех дийнахь лаьтта.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Юрлан кӀоштан нах беха меттигаш
Буена Виста (Ландеро а, Косс а)
Географи
Буена Виста лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Эль Гальито, Сан Херонимо Вьехо (Ситлалтепетл)
Эль Гальито, Сан Херонимо Вьехо — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Гальито, Сан Херонимо Вьехо лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Бене-ан-ВуавгӀ
Бене-ан-ВуавгӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Моьз.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Моьз департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
NGC 2127
NGC 2127 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
2127 2127
Новий Двур (Олесницкан повет)
Новий Двур  — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Риу-Креспу
Риу-Креспу — Бразилин Рондония штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Рондония штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Лас Делисияс (Лас Чоапас)
Географи
Лас Делисияс лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Транквилли, Эллисон
Эллисон Петра Транквилли (Allison Petra Tranquilli; децӀийнан фамили Кук (Cook); йина 1972 шеран 12 августехь Мельбурнехь, Виктори штатхь, Австрали) — австралин профессионалан баскетболхо, левзина зударийн къоман баскетболан лигехь, ловзар дӀахьо турслочун позицехь. 2019 шарахь дуьйна Австралин баскетболан сийлаллин залан декъашхо.
Австралин къоман гулйина командин йукъахь цуо йехира 1996 шеран Атлантера Олимпийн ловзаршкахь борзанан мидалш, 2004 шеран Афинера Олимпийн ловзаршкахь детин мидалш, ткъа иштта хилира 1998 шеран Германера дуьненан чемпионатан а, 2002 шеран Цийчуьра мундиалан а борзанан совгӀатхо, кхин тӀе дакъалецира 1994 шарахь цӀахь хиллачу дуьненан чемпионатехь.
Хьалхара шераш
Транквилли Эллисон йина 1972 шеран 12 августехь Мельбурн гӀалахь (Виктори штат).
Хьажоргаш
Категори:Австралин баскетболхой Категори:Баскетболех ловзаран Австралин гулйина командин ловзархой Категори:Баскетболисташ 1996 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь Категори:1996 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн борзанан совгӀатхой Категори:Баскетболисташ 2004 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь Категори:2004 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн детин совгӀатхой Категори:ЗБК «Мельбурн Тайгерс» ловзархой Категори:«Данденонг Рейнджерс» ловзархой Категори:«Буллин Бумерс» ловзархой Категори:ЗБК «Печ» ловзархой Категори:Австралин баскетболан сийлаллин залан декъахой
Коассоло-Торинезе
Коассоло-Торинезе — Италин Пьемонт регионера коммуна. Лаьтташ йу Турин провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Пьемонт йукъара гӀаланаш
Микелцминда
Микелцминда (მიქელწმინდა) — Гуьржийчоьнан Самцхе-Джавахетин Ахалцихен муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 32 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Ахалцихен муниципалитетан нах беха меттигаш
Тылыешти (Хынчештин кӀошт)
Литература
Категори:Хынчештин кӀошт кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Молдавин нах беха меттигаш
HD140285
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Хойни (Куявско-Поморскан воеводалла)
Хойни  — Польшин Куявско-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Куявско-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
ЭмирдагӀ
ЭмирдагӀ (Emirdağ) — Туркойчоьнан Эгейн регионан АфйонкарахӀисар провинцин (ил) гӀала/кӀошт. ЕмирдагӀан кӀоштан административан центр.
Аджар (Диджле)
Аджар (Acar) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Дийарбакир провинцин (ил) Диджленан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
ЭмирдагӀ
Хьажоргаш
Категори:АфйонкарахӀисар провинцин нах беха меттигаш
Аджар (Диджле)
Хьажоргаш
Категори:Дийарбакир провинцин нах беха меттигаш
Категори:Дийарбакир провинцин микрокӀошташ
ЭмирдагӀ
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Аджар (Диджле)
Хьажоргаш
Категори:Диджленан микрокӀошташ
Категори:Диджленан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Беляни (Пултускан повет)
Беляни  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Ямельн
Ямельн — Германин Лаха Саксони латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Лаха Саксони латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Вылазы (Пинскан кӀошт)
Вылазы (Вылазы) — Белоруссин Брестан областан Пинскан кӀоштара эвла.
Криваль (эвла)
Криваль (Крываль) — Белоруссин Минскан областан Солигорскан кӀоштара эвла.
Вылазы (Пинскан кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш Категори:Пинскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Криваль (эвла)
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш Категори:Солигорскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Треджо (Перуджа)
Треджо — Италин Умбрия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Умбрия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Кшечково-Нове-Беньки
Кшечково-Нове-Беньки — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Белзито (Асти)
Белзито  — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Кшечково-Нове-Беньки
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Ликоза III (Салерно)
Ликоза III  — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Казе Броза (Тревизо)
Казе Броза — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Хотимир
Хотимир — Украинин Ивано-Франковскан областан Тлумачан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Новочудново
Новочудново — Украинин Николаевн областан Баштанкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Эсенбей (ХӀавза)
Эсенбей (Esenbey) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Самсун провинцин (ил) ХӀавзанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Самсун провинцин нах беха меттигаш
Категори:Самсун провинцин микрокӀошташ
Категори:ХӀавзанан микрокӀошташ
Категори:ХӀавзанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Советийн Социалистийн Республикийн Союз
Сове́тийн Социалисти́йн Респу́бликийн Сою́з, иштта ССРС, Советийн Союз, ССР Союз — 1922 шерера 1991 шере кхаччалц йолчу хенахь Малхбален Европин, Къилбаседан Азин, Йуккъера Азин а, Малхбален Ази дакъойн мехкаш тӀехь хилла пачхьалкх. ССРС дӀалоцура ялхолгӀа дакъа гергга Дуьненан нах бехачу латтах ; юхучу хенахь яра майданца уггар йоккха дуьненахь пачхьалкх. Кхоьллина, 1917 шарахь Финляндин а, Польшин паччахьаллин дакъа а, кхин цхьацца мехкаш а боцуш Российн империн лаьтташ тӀехь.
Брежнев Леонидан урхаллин мур: Кхиина яьлла социализм (1964—1985 шш.)/«Кхиамаш сацар»
1964 шарахь Хрущёв даржера дӀаваьккхира. Керла ССКП ЦК хьалхара секретарь, факт хилла пачхьалкхан корта, хилира Брежнев Леонид Ильич.
1970-гӀа—1980-гӀа шерашкара муьрах оцу хенан хьосташкахь олура кхиина яьлла социализман мур.
Кхиамаш сацаран муьрехь йира пачхьалкхан Цхьаьнатоьхна электроэнергин система, цуо вовшахтесира ССРС мехкал сов, Болгарин, Мажаройчоьнан, Чехословакин, Польшин, ГДР, Финляндин мехкашна электроэнерги латтош йолу 78 энергосистема.
Кхиамаш сацаран муьран амалехь дара иштта рекордан боларца гӀишлошъяр: шарахь 60 миллион м² гергга, иза 1964 - 1985 шерашкахь хилира миллиард шибӀе миллион квадратан метров дахаран майда, яр дика дацахь а, амма советийн барамашца аьтто болуш. Иза ю абсолютан рекорд советийн муьран, хӀинцалерачу дахаран фондан бух бу, постсоветийн Россехь оццу муьрехь дахаран гӀишлошъярехь боларш вуно лахара ду
Экономикин хьал сурсатийн къоьлла йолуш, массо а сурсаташна рогӀехь лаьтташ дара. Амма хьалхалерачу муьрашца дуьстича «кхиамаш сацар» уггаре дикачехь бара. Иштта, БорхӀалгӀа пхишо (1966—1970 шш.) уггаре аьтто болуш хилира советийн исторехь, цунна «дешийн пхишо» аьлла цӀе тиллира. Кхиамаш сецначу шерашкахь боккъал а айбаелира советийн промышленность, оцу муьрехь дийнна схьаэцча кхиаран болар чехка дара АЦШ-чулла а: нагахь 1960 шарахь динчу промышленностан сурсатийн чухоаман барам АЦШ-чух 55 % гергга белахь, ткъа 1980 шарахь — 80 % сов бара. 1980 шарахь Москохахь хилира XXII аьхкенан Олимпиада.
Цуьнца цхьаьна йисина йовхо дӀаяккхаран агӀора хьовзар хилира. Брежнев Ӏедале ма-веъа чӀагӀбелира «раз ойланашца» болу пачхьалкхан кхерамазаллин меженийн болх — дуьххьарлераниг хилира Синявскийн — Даниэлан процесс (1965). 1968 шарахь ССРС эскар чудахара Чехословаке политикин хийцамийн тенденци охьатаӀор Ӏалашо йолуш (хьажа Праган бӀаьсте). «Йовхо» дӀаяккхаран тӀаьххьара билгало хилира А. Т. Твардовский «Новый мир» журналан редакторан даржера дӀаваккхар 1970 шарахь.
1975 шарахь хуьлу «Сторожевой» цӀе йолчу кеман тӀиера гӀаттам — «Сторожевой» цӀе йолчу ССРС ТӀХӀФ доккхачу хин бухара кеманашна дуьхьал долчу кеман тӀеман советийн хӀордахойн тобано аьлларг дийриг ца хилар герзаца гайтар. ГӀаттаман тхьамда хилира кеман замполит, 3-гӀа тӀегӀанан капитан Саблин Валерий. Саблина дийцарехь, гӀаттам хьажийна бара социализман балха тӀехь ленинан принципаш денъяре.
1970-гӀа шераш дуьладелчхьана ССРС дӀаоьхуш бара жуьгтий. ДӀакхелхира дукхах болу гӀарабевлла йаздархой, актёраш, музыканташ, спортхой, Ӏилманчаш. Нисса оцу хенахь Израиль пачхьалкхо цӀа кхойкхуш бара дерриг дуьнен тӀиера жуьгтий.
Арахьара политикин областехь Брежневс кӀезиг болх ца бира 1970-гӀа шерашкахь политикин хьал даста гӀерташ. Америкин-советийн барташ бира тӀелатаран герзан доза тохарехь (бакъду, 1967 шерашкахь континенташна йукъара ракеташ йолайо дӀахӀитто лаьтта бухара шахташчу).
Гучубелира диссидентийн болам, гӀараевлира иштта цӀераш: Сахаров Андрей, Солженицын Александр. 1965 шарахь дуьйна ССРС тӀеман гӀо деш яра Къилбаседа Вьетнаман АЦШ а, Къилба Вьетнаман а дуьхьала болчу тӀамехь, иза лаьттира 1973 шо кхаччалц, чекхбелира Къилба Вьетнам а, цуьнан агӀо лаьцна америкин тӀеман тоба а оьшуш, америкин эскарш арадохуш, Вьетнам цхьаьнатухуш Социалистийн Республика еш.
Вьетнам (хьажа Вьетнамера тӀом). 1979 шарахь ССРС чуяхийтира дозатоьхна тӀемалойн контингент ДРО овхӀанийн правительствон дехарца (хьажа ОвхӀанан тӀом (1979—1989)), цуо дуьнанара политикин хьал дастадалар сацийра, болабелира шийла тӀом.
1977 шеран Конституцица, ССРС кхайкхийна яра цхьаллин союзан дуккхакъаьмнийн социалистийн пачхьалкх.
ШолгӀа дуьненан тӀом чекхбаьлчи ССРС дара латтан тӀехула доза ОвхӀанца, Мажаройчоьнца, Иранца, Цийца, КХДР (иза кхоьллина 1948 шеран 9 сентябрехь дуьйна), Монголица, Норвегица, Польшица, Румыница, Туркойчоьца, Финляндица, Чехословакица, хӀордаца — АЦШ, Швецица, Японица.
ССРС кхоьллина 1922 шеран 30 декабрехь РСФСР, Украинин ССР, Белоруссин ССР, ТӀехьакавказан СФСР цхьаьна пачхьалкхе вовшахтоьхна, цхьа правительство йолуш, столицей в Москве , кхочушдаран а, суьдан а Ӏедалшца, законкхолларан а, бакъонийн а системашца. Союзан республикаш (тайп-тайпанчу шерашкахь 4-16 хилла), Конституцица, лорура суверенан пачхьалкхаш ; формалан хӀоран а союзан республикин йитинера Союз йукъара паргӀата араялар, 1990 шарахь дуьйна цуьнан низаман урхалла дора леррина законо. Союзан республикин бакъо яра йукъаметтигаш лело кхечу пачхьалкхашца, цаьрца барт бан, дипломатийн а, консулийн а векалш хийца, дакъа лаца дуьненайукъара кхолламийн белхашкахь. 50 пачхьалк-кхоллархойн ВКЪКХ ССРС цхьаьна яра цуьнан шиъ союзан республика: БССР а, УССР а.
<!--В состав части республик входили автономные советские социалистические республики (АССР), края, области, автономные области (АО) и автономные (до 1977 года — национальные) округа.
После Второй мировой войны СССР, наряду с США, был сверхдержавой. Советский Союз доминировал в мировой системе социализма, а также был постоянным членом Совета Безопасности ООН.