cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ла Эрадура (Тантоюка)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Балтегора (Верчели)
Балтегора  — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Порто Корзини (Равена)
Порто Корзини — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Эль Мирто (Доктор Мора)
Эль Мирто — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Мирто лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Лазте ди Сопра (Белуно)
Лазте ди Сопра  — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
NGC 829
NGC 829 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
829 829
Мокрушински
Мокрушински (Мокрушинское) — Российн Федерацин Красноярскан мехкан Казачинскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Казачинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Прудентов
Прудентов (Прудентов) — Российн Федерацин Волгоградан областан Палласовкан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Оьрсийн акъарин къилба-малхбалехь, океанашна а, хӀордашна а гена. Цундела областан климат континенталан, шийла, кӀезиг ло долуш Ӏаьнца а, йеха, йовха, йекъа аьхкенца йу. БӀаьсте йоца, гуьйре йовха, йекхна йу. Маьлхан йовхонан дукхаллийца ГӀирман къилба бердал оьшуш йац.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Онок
Онок — Украинин Закарпатьен областан Виноградован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Виноградован кӀоштан нах беха меттигаш
Ранчо Куба (Вега де Алаторе)
Ранчо Куба — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ранчо Куба лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Головински (Ивановн область)
Головински (Головинская) — Российн Федерацин Ивановн областан Кинешман кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Песчанка (Пскован кӀошт)
Песчанка (Песчанка) — Российн Федерацин Пскован областан Пскован кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Непомусену
Непомусену — Бразилин Минас-Жерайс штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Минас-Жерайс штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Тайчины
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Рыбнин кӀоштан нах беха меттигаш
Куприяниха
Куприяниха (Куприяниха) — Российн Федерацин Москохан областан Домодедован гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Домодедован гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Озерки (Долгин кӀошт)
Озерки (Озерки) — Российн Федерацин Орёлан областан Долгин кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Долгин кӀоштан нах беха меттигаш
Шано-КуьгӀсон
Шано-КуьгӀсон (Chanos-Curson) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — ДгӀом.
Меришор (Беница, Хунедоара)
Меришор — Румынин Хунедоара жудецан коммунера эвла.
Шано-КуьгӀсон
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ДгӀом департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Меришор (Беница, Хунедоара)
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Хунедоара жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
ЧагӀлайан (ОртахӀисар)
ЧагӀлайан (Çağlayan) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Трабзон провинцин (ил) ОртахӀисарнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Трабзон провинцин нах беха меттигаш
Категори:Трабзон провинцин микрокӀошташ
Категори:ОртахӀисарнан микрокӀошташ
Категори:ОртахӀисарнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Авен-Шоссуа
Авен-Шоссуа (Avesnes-Chaussoy) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сомма.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сомма департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Антоновка (Пологин кӀошт)
Антоновка — Украинин Запорожьен областан Пологин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Атепонта (Чинамека)
Атепонта — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Атепонта лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
(20339) Eileenreed
(20339) Eileenreed — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Клишова (Оргейн кӀошт)
Клишова (, Clișova) — Молдавин Оргейн кӀоштара эвла.
Литература
Категори:Оргейн кӀошт кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Молдавин нах беха меттигаш
Барановка (Ульяновскан область)
Барановка (Барановка) — Российн Федерацин Ульяновскан областан Николаевкан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан, шийлачу Ӏаьца, йовхачу аьхкенца. Регионан климатан башхалла йу йоца йекъа бӀаьсте. Ульяновскан областан гуьйре, йовха; лайн чкъор хӀутту ноябран шолгӀачу декхъехь. Уггаре шийла бутт — январь. Ӏа лайне ду, сих-сиха техка температурашца (атлантикин циклонаш хийцало арктикин хӀаваан массашца), лаьтта ноябрера март йуккъе баххалц областан къилба кӀошташкахь, ткъа Ӏаьнан-бӀаьстенан муьрехь йогӀа Воейковн сема, цуо Ӏаткъам бо меттигерчу климатна. Январан йуккъера температура −12 °C, июлан +20 °C. Аьхкенан хенан-хӀоттам хуьлу май беттан йуккъехь. Аьхке, йовха хуьлу кӀезиг лела азин антициклонан Ӏаткъам бахьнехь. Июлехь, йуккъера барам, 5 де 22 °C йуккъера температура а, сов а йолуш хуьлу. Йочанаш областан къилбехьа 350 мм тӀиера, къилбаседа-малхбузехь 500 мм кхаччалц. Аьхка догӀнаш цхьаьнаэшшара ца хуьлу, амма догӀучу хенахь стигал къекъаш, доцца догӀу. Регионехь йуькъаллаш кӀезиг ца хуьлу. Вегетацин мур лаьтта 180 де гергга.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москваца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ульяновскан областан Николаевкан кӀоштан нах беха меттигаш
Стари Кичкиняш
Стари Кичкиняш — Башкирийчоьнан Шаран кӀоштара эвла, иза Старотумбагушевски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 52 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 452636, код ОКАТО — 80258865008.
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Хьажоргаш
Категори:Шаран кӀоштан нах беха меттигаш
Гончари
Гончари — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Свонси (Къилба Каролина)
Свонси  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилба Каролина штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Къилба Каролина штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Всеволодовка
Всеволодовка — Кхазакхстанан Къилбаседа-Кхазакхстанан областан Айыртаунан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Мириокефалера тӀом
Мириокефалера тӀом, кхин а цӀе Мириокефалонера тӀом (Μάχη του Μυριοκέφαλου; Miryokefalon Muharebesi, Düzbel Savaşı) — 1176 шеран 17 сентябрехь Византин империн а, Конин султанатан а эскаршна йукъахь хила тӀом. Сельджукаша коьртехь султан Кылыч-Арслан II-гӀа а волуш кӀело йира Коньйан 30-40 км генахь лам баккхарехь, хӀаллак дира императоран Мануил I Комнинан эскар.
ТӀом хиллачу меттиган уллехь йара Мириокефалон (Мириокефал) гӀопан саьлнаш, цунах йелла тӀеман цӀе.
Историографи
ТӀом хьахийна XII—XIII бӀешеран хроникашкахь. Дукхаха болу хӀокху заманан бусалбанийн хронисташа ца хила боху и тӀом. Историкаша С. Меджита а, К. Хилленбранда дийцарехь, «Къайлаха Сельджукнаме» вайга кхаьчна цхьаъ бен доцу бусалбанийн хьост ду Мириокефалонера тӀом хьахийна. Амма тӀом хьахийна бу Ибн аль-Азракъа. А. Саврана зорбатоьхна «Майяфарикинан историйн» декъан емаллин гочдарехь хьахийна Мириокефалонера тӀеман агӀонехь а, тӀеман бахьнехь а, тӀемал хьалха Мануэл I-чо йина Дорилайон а, Сублеон гӀопех а.
ТӀом бийцина йа алсама хьахабо керсталлин хьосташкахь: византин (Никита Хониат Мириокефалонера тӀамо дӀалоцу дерриг йалхолгӀа жайна. Ша авторо тӀамтӀехь дакъа ца лаьцна, амма цуо йукъатоьхна шен литературин дийцарна боккъал тӀамтӀехь дакъа лаьцначеран хаамаш.
Цуьнан дийцаран коьрта пункташ цхьаьна йогӀу «Мануэлан кехатан» пункташца. Цул сов, ша Хониата хьахадо тӀемах хаамаш болу кехатех лаьцна: "Константинополхошка хилларг хаийтархьама, Диоген Романах хилларг хилла император вийцархьама …, хаза кегийра хӀуманаш а хоуьйтура Иоанн Киннама, цуьнан хаамаш уггаре тӀеман уллерчаьргара бара. Ховеденан Роджеран хроникехь ду Мануил I Комнинан Ингалс паччахье Генрих II Плантагенет; кардинал Бозос тӀеман лерина беха корта. «Оцу хенахь туркойн латтанашна тӀехь олалла дезачу византин императоро Мануила, хала дӀалецира уьш, йагийра шахьраш а, эвланаш а, султанатан коьрта шахьран Коньйа тӀекхаччалц дӀагӀоьртира. ТӀаккха оцу халкъан уггаре ницкъ болу тхьамдано, султана, кхайкхира тӀамтӀехь шен махкара нахал говза волу 10 000 Ӏаьрбочуьнга, тӀаккха дуьхьалавелира шен доккхачу тӀемлойн а, Ӏодмаш кхуьйсучеран а эскарца императорна. Султана гуттаренна а доьхура, императоре ша шен махкахь ша вита бохуш, шен гӀуллакхе дӀаийцира. Император кӀадван а, шегахьа ваккха а гӀерташ, цуо цунна даккхий а, мехала а совгӀаташ дира, тӀаьххьара, цунна лиира шен эсала муьтӀахь хилар а, тешаме хилар а гайтархьама, иэшахь шен салташца а, пхейшца а цуьнан эскаре ваха а. амма император, вуьззина тешаш вара шен ницкъах (хӀунда аьлча цуьнан латан а, хӀордан а тӀера ницкъаш чӀогӀа онда а, дукха а бара), ца вашарца дӀатеттира султан, цуьнга элира: „Ахьа соьца машар а, барт а бийр бац“ Коньйа сунна а сан паччахьна а ахьа схьайаллалц». Иза хезча султана, дӀавоьда кеп хӀоттийра, хьекъал а, хӀилла а долун дела. Амма лаьмнашка хьалаваьлла лам боькъе кхачале, ткъа император Коньйа тӀеваха цигахула чекхвала везаш вара, султана кечйира кӀелонаш, цӀеххьана тӀе а лета, чӀогӀа кхерамечу лам боькъе бахархьама уьш. Султан йухавалар кхерамца доьзна ду аьлла хетта, император лар а ца луш, йа, бӀаьрза сихвелла чувахара оцу шина лекхачу ломан йуккъерачу готтачу чӀоже. Цуо хӀиттийра тӀеман ворданаш а, дошлой а, пачхьалкхан уггаре ладаме тхьамданаш а шен эскаран хьалха, уьш массо а мостагӀчо хӀиттийна гуран чу бахара. Инзаре мохь белира шинне агӀора, болабелира къиза тӀом. Амма меттиг готта хиларна керстанаш бовда а, доьхьало а ца йан луш гуран чохь бисира, керта лаьхкина уьстагӀий санна. Доцца аьлча уьш къа ца хеташ туркоша а, Ӏарбоша а цистира, дукха тайпана бакхий бахамашна талораш дира. Оцу доккха «жах» кара баха дукха ца бисира. Дукха салташа гуо бина чӀагӀвелла Император тӀехьа вара. Иза бусалбачеран таррашца иэшийна велахь, султан гучу а ваьлла бакъо йелира цунна вистхила, дийзийтира императоран шен гӀалат дерриг метахӀоттадайта, амма цуьнан къинхетамах схьадолу, ца оьшург (иза вихкина вара ша кхоьллинчун законаца, цунах кхоьруш а вара султан), цуо къинтӀера а ваьлла мукъаваьккхира иза. Цунна хийтира иза Ӏарш тӀехь витича гӀоле, дӀайелира схьайаьккхина мехала жӀар, дуккха а совгӀаташца. ТӀаьххьара, иза машаре вахара цуьнца, тӀаккха дӀасакъаьстира".
Роджер а, кардинал а хиламийн нийсархо вара, церан лакхара даржаш дара, уьш дика хууш бара. Хониат Никитин хронико санна, Императоран Мануилан кехато чулоцу тӀеман меттигах лаьцна пайден хаамаш.
Марефи
Марефи (Marefy) — Чехин Къилба Морави мехкан кӀоштара эвла.
Мириокефалера тӀом
Хьалхара истори
1161 шарахь Рума сельджукийн султан Кылыч-Арслан II-гӀа вахара Константинополе византин император Мануил I Комнин волчу Ӏалашо йара тюркийн эмирашна дуьхьала гӀо дехар. Султан сийлахь хьаша санна тӀеийцира. гӀо лацарна дуьхьала Кылыч-Арслан реза хилира цхьа могӀа декхаршна: «императоан болу доттагӀий а, мостагӀий а хила; муьлхха а схьайаьккхина ладаме шахьар императоран дӀайала; император реза воцу цхьан а барт ца бан; шен эскарца императорна гӀуллакх дан; императоран махка тӀелета туркменашна таӀзар дар». Императоран иштта билламаш бара Сербин а, Антиохин урхалчашца а, церан вассалашца а. Мануилана лаара оцу бертаца шен анатолийн провинцешна машар бан. Ишттачу кепара, Нуреддин Зенгин ницкъан дуьхьала Кылыч-Арслан чӀагӀвора.
Марефи
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Мириокефалера тӀом
Хьалхара истори
Кылыч-Арслананна машаро гӀо дира чоьхьара мостагӀий дӀабаха, ницкъ гулбан. 1174 шарахь велира Нуреддин Зенги, цуо таро йира Кылыч-Арсланна ДанышмендгӀар къарбан а, цуьнан ваша Анкарин урхалча Шахиншах эккхо а. Эмираш бевдира Мануил волчу, цуо султанна тӀедиллира дӀалецна ДанышмендгӀеран мехкаш а, византин вассалаш а йухаберзор, амма Кылыч-Арслана тергал ца дира и дехар. 1176 шеран аьхка императоро гулдира доккха эскар. Цунна йукъахь дара Мануилан вассалийн Сербин, Мажарчоьнан, Антиохин, половцин эскарш. Мануила хоуьйту ингалсан паччахье Генриху II-гӀачуьнга, дӀадоьду эскар озаделлера итт миль сов. Мануилан план йара сельджукийн коьрта шахьран Коньйан тӀелата Меандра тогӀен чухула. И некъ уггаре боца бара, амма вогӀура хала чекхволу меттигехула.
Марефи
Географи
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Мириокефалера тӀом
Хьалхара истори
Кылыч-Арслан дийцарш дан гӀиртира, амма шен ницкъ сов хиларх шек воцу Мануила, дӀатеттира машар, хьехарш деш лаьтташехь. Султанна ши тӀом кочаболлархьама, Мануила хьажийра Ватац Андроник коьртехь волу эскар Кылыч-Арслана схьайаьккхина ДанышмендгӀеран, Неокесарий шахьар йаккха. Андроникан эскар доьдура малхбалехьа Ӏаьржа хӀордан йистехула, тӀакхха дирзира къилбехьа. Амма и эскар хӀаллакдира сельджукаша.
Марефи
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Мириокефалера тӀом
Хьалхара истори
Михаил Шемахочо бина хаамашца, Кылыч-Арсланан омарца цуьнан эскар тӀемах уьдура. Цу тӀе сельджукийн тобанаш кхерам боцучу гена даьлла хьийзара, новкъа нисделла византин эскаран сурсаташ хӀаллакдора, гӀунаш чу дӀовш туьйсура, дийнатийн декъий кхуьйсура, бойура коьрта ницкъех дӀахаьддарш, докъар латториг йа талламча хуьлда уьш. Сельджукийн гарнизонаша гӀопаш тароне хьаьжжа ларйора йа йагайой йухайовлара. Цул сов, Мануила дийцарехь, эскар бала хьогуш дара чуьйрийн лазарх: «тхуна кхетта хала лазар, чоьнан лазар, иза даьржина тхан империн дозанан йисташкахула, бахархой бойуш; муьлххачу мостагӀчочул буьрса».
Марефи
Демографи
Бахархойн динамика:
Мириокефалера тӀом
Литература
Категори:Византийн-сельджукийн тӀемаш Категори:ТІемаш абатца Категори:17 сентябран хиламаш Категори:Конин султанатан тӀемаш Категори:1176 шеран тӀемаш Категори:XII бӀешо Византехь
Марефи
Литература
Категори:Къилба Морави мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
NGC 830
NGC 830 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Селина (Теннесси)
Селина  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Теннесси штатера гӀала.
NGC 830
Хьажа кхин а
830 830
Селина (Теннесси)
Истори
Селина гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Оконини (Куявско-Поморскан воеводалла)
Оконини  — Польшин Куявско-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Куявско-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
HD1114
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Фино-Морнаско
Фино-Морнаско — Италин Ломбарди регионера коммуна. Лаьтташ йу Комо провинцехь.
HD1114
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Фино-Морнаско
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Ломбарди йукъара гӀаланаш
HD1114
Хьажа иштта
HD1114
Керла Джегута
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан)
Хатежино
Хатежино (Хацежына) — Белоруссин Минскан областан Минскан кӀоштара эвла.
Керла Джегута
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хатежино
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Керла Джегута
Билгалдахарш
Категори:Усть-Джегутан кӀоштан нах беха меттигаш
Хатежино
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Минскан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
(20340) Susanruder
(20340) Susanruder — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1998 шеран 21 апрелехь LINEAR проекты цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1998 HR91» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Сарма (Сарман йуьртан меттиг)
Сарма (Сарма) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Вознесенскан кӀоштараара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 180 стаг (къоларг2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Нижни Новгородан областан Вознесенскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
КуьчуькагӀа (Терджан)
КуьчуькагӀа (Küçükağa) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзинджан провинцин (ил) Терджанан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Эрзинджан провинцин нах беха меттигаш
Категори:Терджанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Кансино (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
Кансино — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Кансино лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Лычиха
Лычиха (Лычиха) — Российн Федерацин Костромин областан Шарьян кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Шарьян кӀоштан нах беха меттигаш
Бутъядинген
Бутъядинген — Германин Лаха Саксони латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Лаха Саксони латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Вишан (Болгари)
Вишан — Болгарин Софин областера эвла. Драгоман йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Софин областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Базыково (Ярославлан область)
Базыково (Базыково) — Российн Федерацин Ярославлан областан Угличан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Угличан кӀоштан нах беха меттигаш
Каза дел Гало (Вербано-Кузио-Осола)
Каза дел Гало — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Балашово (Одессин область)
Балашово — Украинин Одессин областан Раздельнин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Раздельнин кӀоштан нах беха меттигаш
Лазте ди Сото (Белуно)
Лазте ди Сото  — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Балтигати (Бьела)
Балтигати  — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Прондувка
Прондувка — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Теторосо (Кунео)
Теторосо — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Большое Бараково
Большое Бараково (Большое Бараково) — Российн Федерацин Вологдин областан Кичменгски Городокан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кичменгски Городокан кӀоштан нах беха меттигаш
ШантмегӀль-ле-Бле
ШантмегӀль-ле-Бле (Chantemerle-les-Blés) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — ДгӀом.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ДгӀом департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
АвегӀна
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сомма департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Порто Пало
Порто Пало — Италин Сицилия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Брехово (Пермийн мохк)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Малхбузера догӀучу хӀаваийн массийн новкъахь долчу Басеги дукъо, массо Урало санна, лекха дацахь а, дикка сацадо Атлантикин хӀаваъ малхбалехьа даржарах. Мехкан климататан амалехь континенталла йу, цуьнан бахьна дукха хьолахь бӀаьста догӀу арктикин хӀаваъ ду. Каран хӀордан шийла мох къаьста кӀезиг тӀаналлийца, Атлантикин хӀаваан массаш, бӀостанехьа, тӀуналла дукха йолуш ду (700—800 мм шарахь гергга). Махкахь дикка йовха аьхке йу, цхьадолчу шерашкахь уггар шийла бутт февраль хуьлу. Ах йочанаш ло кепара хуьлу. ДогӀанаш дукхахдерг сентябрехь а, июнехь а хуьлу, малхбузен басешкахь алсама дакъа — августехь хуьлу. Минимум йочанаш йогӀу февралехь а, декабрехь а. Аьхка лаьмнашкахь стигал къекъаш догӀанаш оьху. Мехкан амалехь йу сих-сиха хуьлу аьхкенан дохк, уьш наггахь масех дийнахь лаьтта.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Суксунан кӀоштан нах беха меттигаш
Федьково (Белорусси)
Федьково (Федзькава) — Белоруссин Витебскан областан Шумилинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш Категори:Шумилинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Зелени (Кировн область)
Зелени (Зеленый) — Кировн областан Советскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Советскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Эль Моготе (Гуанахуато)
Географи
Эль Моготе лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Печихино
Печихино (Печихино) — Российн Федерацин Пскован областан Пскован кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пскован кӀоштан нах беха меттигаш
(20341) Alanstack
(20341) Alanstack — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Оноковцы
Оноковцы — Украинин Закарпатьен областан Ужгородан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Ужгородан кӀоштан нах беха меттигаш
Купчинино
Купчинино (Купчинино) — Российн Федерацин Москохан областан Домодедован гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Тосунлар (Эрбаа)
Тосунлар (Tosunlar) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Токат провинцин (ил) Эрбаанан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Токат провинцин нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Крушина (Лебушанийн воеводалла)
Крушина  — Польшин Лебушанийн воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лебушанийн воеводаллин нах беха меттигаш
NGC 831
NGC 831 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Чамоба (ОртахӀисар)
Чамоба (Çamoba) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Трабзон провинцин (ил) ОртахӀисарнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Трабзон провинцин микрокӀошташ
Категори:ОртахӀисарнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Горенди
Горенди — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
HD11140
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Путь Ильича (Волгоградан область)
Путь Ильича (Путь Ильича) — Российн Федерацин Волгоградан областан Палласовкан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Оьрсийн акъарин къилба-малхбалехь, океанашна а, хӀордашна а гена. Цундела областан климат континенталан, шийла, кӀезиг ло долуш Ӏаьнца а, йеха, йовха, йекъа аьхкенца йу. БӀаьсте йоца, гуьйре йовха, йекхна йу. Маьлхан йовхонан дукхаллийца ГӀирман къилба бердал оьшуш йац.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Палласовкан кӀоштан нах беха меттигаш
Йылдыз, Рыфат
Рыфат Йылдыз (Rıfat Yıldız) — цкъа хьалха Туркойчохь а, цул тӀехьа Германехь Ӏийна волу нохчийн греко-риман латархо, Европин а, дуьненан а чемпионатийн толамхо а, совгӀатхо а, Олимпийских ловзарий дато совгӀатхо.
Биографи
Вина Туркойчохь йолу Йенигази цӀе йолу нохчийн юртахь. 1984—1986 шерашкахь Туркойчоьнан гулйина тобан йукъахь Германин Гран-прих дакъа лаьцан. 1987 шо дуьна Германин гулйина тобан декъашхо ву.
Иза ву Аленера (Баден-Вуьртемберг) «KSV Germania» латаран клубан декъашхо. Цуьнан тренер ву Лотар Руч.
Цуьнан ваша Фуат Йылдыз ву Германин греко-риман латаран гулйина тобанан декъашхо, 1985 шарахь хилла йолу дуьненан кегирхойн чемпионатан бронзан совгӀатхо, 1992 шарахь Барселонехь хилла йолу Олимпиадан декъашхо (4 меттиг).
Хьажоргаш
Категори:Нохчийн латархой Категори:Европин чемпионаш Категори:Дуьненан чемпионаш
Клишова Ноуы (Оргейн кӀошт)
Клишова Ноуы (, Clișova Nouă) — Молдавин Оргейн кӀоштара эвла.
Темяково (Старотумбагушевски йуьртан меттиг)
Темяково — Башкирийчоьнан Шаран кӀоштара эвла, иза Старотумбагушевски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 135 стаг (къоларг2009 шо). Поштан индекс — ?, код ОКАТО — ?.
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Хьажоргаш
Категори:Шаран кӀоштан нах беха меттигаш
Момотово (Красноярскан мохк)
Момотово (Момотово) — Российн Федерацин Красноярскан мехкан Казачинскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Казачинскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Выдриха
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Малхбален-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Шемонаиханан кӀоштан нах беха меттигаш
Ла Эрадура (Теосело)
Ла Эрадура — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Эрадура лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Меришор (Букурешч, Хунедоара)
Меришор — Румынин Хунедоара жудецан коммунера эвла.
Ла Эрадура (Теосело)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Меришор (Букурешч, Хунедоара)
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Ла Эрадура (Теосело)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Селимийе (Мустафакемалпаша)
Селимийе (Selimiye) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Бурса провинцин (ил) Мустафакемалпашанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Бурса провинцин нах беха меттигаш
Категори:Бурса провинцин микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Оконини-Надезёрне
Оконини-Надезёрне — Польшин Куявско-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Куявско-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Марженице
Марженице (Mařenice) — Чехин Либерец мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Либерец мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Сент-Джозеф (Теннесси)
Сент-Джозеф  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Теннесси штатера гӀала.
Истори
Сент-Джозеф гӀала йиллина  шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Теннесси штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Паниковец (Долгин кӀошт)
Паниковец (Паниковец) — Российн Федерацин Орёлан областан Долгин кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Долгин кӀоштан нах беха меттигаш
(20342) Trinh
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Токарево (Рыбнин кӀошт)
Токарево (Токарево) — Российн Федерацин Рязанан областан Рыбнин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Рыбнин кӀоштан нах беха меттигаш
Хотяновщина
Хотяновщина (Хацянаўшчына) — Белоруссин Минскан областан Минскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Минскан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Эль Азадон (Тамалин)
Эль Азадон — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
ШагӀан (Франци)
ШагӀан (Charens) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — ДгӀом.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ДгӀом департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Куьллуьдже (Терджан)
Куьллуьдже (Küllüce) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзинджан провинцин (ил) Терджанан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Эрзинджан провинцин нах беха меттигаш
Сейлем (Къилба Каролина)
Истори
Йиллина.
Куьллуьдже (Терджан)
Хьажоргаш
Категори:Терджанан кӀоштан нах беха меттигаш
Флеро
Флеро — Италин Ломбарди регионера коммуна. Лаьтташ йу Брешиа провинцехь.
Куьллуьдже (Терджан)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Елшанка (Тереньган кӀошт)
Елшанка (Елшанка) — Российн Федерацин Ульяновскан областан Тереньган кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан, шийлачу Ӏаьца, йовхачу аьхкенца. Регионан климатан башхалла йу йоца йекъа бӀаьсте. Ульяновскан областан гуьйре, йовха; лайн чкъор хӀутту ноябран шолгӀачу декхъехь. Уггаре шийла бутт — январь. Ӏа лайне ду, сих-сиха техка температурашца (атлантикин циклонаш хийцало арктикин хӀаваан массашца), лаьтта ноябрера март йуккъе баххалц областан къилба кӀошташкахь, ткъа Ӏаьнан-бӀаьстенан муьрехь йогӀа Воейковн сема, цуо Ӏаткъам бо меттигерчу климатна. Январан йуккъера температура −12 °C, июлан +20 °C. Аьхкенан хенан-хӀоттам хуьлу май беттан йуккъехь. Аьхке, йовха хуьлу кӀезиг лела азин антициклонан Ӏаткъам бахьнехь. Июлехь, йуккъера барам, 5 де 22 °C йуккъера температура а, сов а йолуш хуьлу. Йочанаш областан къилбехьа 350 мм тӀиера, къилбаседа-малхбузехь 500 мм кхаччалц. Аьхка догӀнаш цхьаьнаэшшара ца хуьлу, амма догӀучу хенахь стигал къекъаш, доцца догӀу. Регионехь йуькъаллаш кӀезиг ца хуьлу. Вегетацин мур лаьтта 180 де гергга.
Флеро
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Елшанка (Тереньган кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москваца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тереньган кӀоштан нах беха меттигаш
Флеро
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Ломбарди йукъара гӀаланаш
Сейлем (Къилба Каролина)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Къилба Каролина штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Владиславци
Владиславци — Болгарин Софин областера эвла. Драгоман йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.