cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Караколь (Есилан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Акмолан областан нах беха меттигаш Категори:Есилан кӀоштан нах беха меттигаш
Готенц
Готенц — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Эль Триянгулито (Ла Унион де Исидоро Монтес де Ока)
Эль Триянгулито — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Триянгулито лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Соколец (Болгари)
Соколец  — Болгарин Бургасан областера эвла. Руен йукъараллин йукъайогӀу.
ГарахӀаджили
ГарахӀаджили (Qarahacılı) — Азербайджанан Белакенан кӀоштара эвла.
Соколец (Болгари)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Эль Триянгулито (Ла Унион де Исидоро Монтес де Ока)
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
Соколец (Болгари)
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Бургасан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
ГарахӀаджили
Билгалдахарш
Категори:Белакенан кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Триянгулито (Ла Унион де Исидоро Монтес де Ока)
Истори
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Штайнах (Ортенау)
Штайнах (Steinach) — Германин Баден-Вуьртемберг латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Баден-Вуьртемберг латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Висьнев (Седлецкан повет)
Висьнев  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Пянело (Пезаро а, Урбино а)
Пянело — Италин Марке регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Марке регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Пелтиниш-Чук
Пелтиниш-Чук — Румынин Харгита жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
HD16605
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Пелтиниш-Чук
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Харгита жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
HD16605
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Глувчевице
Глувчевице — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Гудилово
Гудилово (Гудилово) — Российн Федерацин Орёлан областан Мценскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
ГӀоффе
ГӀоффе — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Йонна.
Географи
.
Брянскан кӀошт
Брянскан кӀошт (Брянский район) — Брянскан областан муниципалан кӀошт.
Административан центр — Глинищево.
Билгалдахарш
Категори:Брянскан область Категори:Российн кӀошташ
Казе Ребелато Милани (Падова)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Бозкофонди (Ровиго)
Бозкофонди  — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Эль Канал (Пероте)
Эль Канал — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Канал лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Хабелашвилеби
Хабелашвилеби (ხაბელაშვილები) — Гуьржийчоьнан Аджарин Шуахевин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 262 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Шуахевин муниципалитетан нах беха меттигаш
NGC 3261
NGC 3261 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Хьажа кхин а
3261 3261
Сент-ЕспгӀи (кантон)
Сент-ЕспгӀи — Францин кантон, лаьтта Мартиника регионехь. Кантонан департамент — Мартиника.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Мартиника департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
Окуневка (Каргапольен кӀошт)
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Каргапольен кӀоштан нах беха меттигаш
ИссанкугӀ-э-ГӀуьмель
ИссанкугӀ-э-ГӀуьмель — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Шампань — АгӀденаш регионехь. Коммунан департамент — АгӀденаш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:АгӀденаш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Салинас (Поза Рика де Идальго)
Салинас — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Салинас лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Глазково (Родникин кӀошт)
Глазково (Глазково) — Российн Федерацин Ивановн областан Родникин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Родникин кӀоштан нах беха меттигаш
Ла Поза, Охо де Агва (Гуанахуато)
Ла Поза, Охо де Агва — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Поза, Охо де Агва лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Сен-МагӀтен-де-Сескас
Сен-МагӀтен-де-Сескас — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — ЖигӀонда.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЖигӀонда департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Убоче (Нижнесилезин воеводалла)
Убоче  — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Сидади-Осидентал
Сидади-Осидентал — Бразилин Гояс штатера муниципалитет.
Лунаси (Алесандрия)
Лунаси — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Сидади-Осидентал
Хьажоргаш
Категори:Гояс штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Лунаси (Алесандрия)
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Виста Эрмоса (Исхуакан де лос Реес)
Виста Эрмоса — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Миусс
Миусс (Миусс) — Российн Федерацин Саратовн областан Ершован кӀоштара эвла.
Софиевка (Липецкан область)
Софиевка (Софиевка) — Российн Федерацин Липецкан областан Задонскан кӀоштара эвла.
Виста Эрмоса (Исхуакан де лос Реес)
Географи
Виста Эрмоса лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Софиевка (Липецкан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Миусс
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Софиевка (Липецкан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Задонскан кӀоштан нах беха меттигаш
Миусс
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ершован кӀоштан нах беха меттигаш
Виста Эрмоса (Исхуакан де лос Реес)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Нашакоьй (Везиркоьпруь)
Нашакоьй (Paşaköy) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Самсун провинцин (ил) Везиркоьпруьнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Самсун провинцин нах беха меттигаш
Категори:Самсун провинцин микрокӀошташ
Категори:Везиркоьпруьнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Худсонан айма
Худсонан айма (Hudson Bay, baie d'Hudson, Kangiqsualuk ilua) — Къилбаседа Шен Ӏапказан дакъа, Атлантикин Ӏапказан уллера.
Гольмовски
Гольмовски — Украинин Донецкан областан Горловкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Донецкан областан Горловкан кӀоштан нах беха меттигаш
Вертеляки
Вертеляки — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Симаны (Пскован область)
Симаны (Симаны) — Российн Федерацин Пскован областан Пыталован кӀоштара эвла.
Вертеляки
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Симаны (Пскован область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Вертеляки
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Антяровка
Антяровка (Антяровка) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Красни Октябран кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 253 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Нижни Новгородан областан Красни Октябран кӀоштан нах беха меттигаш
Симаны (Пскован область)
Хьажоргаш
Категори:Пыталован кӀоштан нах беха меттигаш
Очеретня (Винницан область)
Очеретня — Украинин Винницан областан Винницан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Безгузово
Безгузово (Безгузово) — Российн Федерацин Тверан областан Кашинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Гуьлчавуш (Энез)
Гуьлчавуш (Gülçavuş) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Эдирне провинцин (ил) Энезан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Эдирне провинцин нах беха меттигаш
Категори:Энезан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Репни (Белгородан кӀошт)
Репни (Репное) — Российн Федерацин Белгородан областан Белгородан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Белгородан кӀоштан нах беха меттигаш
Лас Пуентес (Тиватлан)
Лас Пуентес — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лас Пуентес лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Фарнете (Казерта)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Геняса (коммуна, Олт)
Геняса — Румынин Олт жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Олт жудецан коммунаш
Лапичи (Буда-Кошелёван кӀошт)
Лапичи (Лапічы) — Белоруссин Гомелан областан Буда-Кошелёван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Буда-Кошелёван кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Вадильо-де-ла-Гуаренья
Вадильо-де-ла-Гуаренья — Испанин Самора провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Самора провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Надозерье (Ленинградан область)
Надозерье (Надозерье) — Российн Федерацин Ленинградан областан Волхован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла йукъайогӀу хӀордан климатера континенталан дехьайолучу барамерачу климатан зонан. Цигахь барамера кӀеда Ӏа ду, барамехь йовха аьхке а йу. Климатан коьрта башхалла йу хенан хӀоттам цхьаьнаэшшара ца хилар, иза доьзна ду сих-сиха хийцалучу хӀаваан массех, уьш кхоллалучу кӀоште хьаьжжина хуьлу хӀордан, континенталан, арктикан.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Волхован кӀоштан нах беха меттигаш
Бобров (Нижнедевицкан кӀошт)
Бобров (Бобров) — Российн Федерацин Воронежан областан Нижнедевицкан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Нижнедевицкан кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 3262
NGC 3262 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
3262 3262
HD166053
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Сен-Жозеф (кантон, Мартиника)
Сен-Жозеф — Францин кантон, лаьтта Мартиника регионехь. Кантонан департамент — Мартиника.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Мартиника департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
Казаковщина (Кировн область)
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Готовле
Готовле — Словенин йукъараллера эвла.
Казаковщина (Кировн область)
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (98%).
Готовле
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Казаковщина (Кировн область)
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Мурашин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Готовле
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Хичаури
Хичаури (ხიჭაური) — Гуьржийчоьнан Аджарин Шуахевин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 630 стаг (2014 шо).
ГӀувгӀе (Йонна)
ГӀувгӀе — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Йонна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Йонна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Гараваьлили (Белакенан кӀошт)
Гараваьлили (Qaravəlili) — Азербайджанан Белакенан кӀоштара эвла.
Олшани (Брандисек)
Олшани  (Olšany) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Дуброво (Коломнан кӀошт)
Дуброво (Дуброво) — Российн Федерацин Москохан областан Коломнан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Коломнан кӀоштан нах беха меттигаш
Глувчице (ХӀордан воеводалла)
Глувчице  — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Висьневко (Мазовин воеводалла)
Висьневко  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Караколь (Мугалжаран кӀошт)
Караколь — Кхазакхстанан Актобен областан Мугалжаран кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Актобен областан нах беха меттигаш Категори:Мугалжаран кӀоштан нах беха меттигаш
Пянело (Верчели)
Пянело — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ролла (Къилбаседа Дакота)
Истори
Ролла гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа Дакота штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Штайнен (Баден)
Штайнен (Steinen) — Германин Баден-Вуьртемберг латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Баден-Вуьртемберг латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Уданин
Уданин — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Соколово (Бургасан область)
Соколово  — Болгарин Бургасан областера эвла. Карнобат йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Бургасан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Казе Ребуфели (Савона)
Казе Ребуфели — Италин Лигурия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лигурия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Бездеков (Гавличкув Брод)
Бездеков  (Bezděkov) — Чехин Высочина мехкан Гавличкув-Брод кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Литература
Категори:Высочина мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Сен-МагӀтен-дуь-Буа (ЖигӀонда)
Сен-МагӀтен-дуь-Буа — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — ЖигӀонда.
Билгалдахарш
Категори:ЖигӀонда департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Бозкьера (Падова)
Бозкьера  — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Рудня (Столбцин кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Столбцин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Сиделандия
Сиделандия — Бразилин Мараньян штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Мараньян штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
ЙегӀж
ЙегӀж — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Шампань — АгӀденаш регионехь. Коммунан департамент — АгӀденаш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:АгӀденаш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Пелтиноаса
Пелтиноаса — Румынин Сучава жудецан коммунера эвла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Сучава жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
NGC 3263
NGC 3263 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
3263 3263
Садови (Екатеринбург)
Садови (Садовый) — Свердловскан областан Екатеринбург йукъайогӀу эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий, гӀезалой һ.б.
Билгалдахарш
Категори:Екатеринбург нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Верувка
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Окуневски (Курганан область)
Окуневски (Окуневское) — Российн Федерацин Курганан областан Каргапольен кӀоштара эвла.
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Каргапольен кӀоштан нах беха меттигаш
Горбачево-Михайловка
Горбачево-Михайловка — Украинин Донецкан областан Донецкан кӀоштара эвла.
Гуторово
Гуторово (Гуторово) — Российн Федерацин Орёлан областан Мценскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Горбачево-Михайловка
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Гуторово
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Мценскан кӀоштан нах беха меттигаш
Горбачево-Михайловка
Хьажоргаш
Категори:Донецкан кӀоштан нах беха меттигаш
Белов, Сергей Александрович
Бело́в Серге́й Алекса́ндрович (вина 1944 шеран 23 январехь — велла 2013 шеран 3 октябрехь)  — советийн баскетболхо, тренер, 1972 шеран олимпийн чемпион, шозза дуьненан чемпион (1967 а, 1974 а), XX бӀешеран советийн а, Европин а баскетболан уггаре гӀараваьлла ловзархойх цхьаъ. ССРС спортан хьакъ долу говзанча (1969), ССРС хьакъ долу тренер, Российн хьакъ долу тренер (1994), Российн Федерацин физикин оьздангаллин хьакъ долу белхало, Баскетболан сийлаллин залан декъахо.
Чекхйаьккхира МОПФОьИ «тренер-хьехархо» говзаллица (1977).
Хьалхара шераш
Вина 1944 шеран 23 январехь Нащёково эвлахь (хӀинца Томскан областехь), схьабовлар Петарбухера долчу Александр Александровичан (1906—1973) а, Валерия Ипполитовнин (1909—1998) а доьзалехь. Ден а, ненан а дай-наной хьалха белира. Дас чекхйаьккхинера Ленинградан хьуьнан техникин академи, хьуьнан бахаман инженер говзалла йара. Нана Ленинградан пачхьалкхан университетан хьехархойн факультетан арахецархо йара, биолог говзаллица. Доьзалехь йара кхин а ши йоӀ йукъахь шо долуш, уьш белира Ленинградан гуо лаьцначу хьалхарчу Ӏай, кхин а кӀант Александр вара. ТӀом балале Сергейн да вара лыжаш хахкарехь Ленинградан чемпион.
1941 шарахь, тӀом болалушшехь, Александр Александрович хьажийра Томске Ӏалашо фронтан гӀуллакхна хьун кечйар йолуш. 1942 шарахь Ленинградера кхалхийра Валерия Ипполитовна. БеловгӀеран доьзал вовшахкхийтира кӀоштан йукъ йолчу Мельниковохь, цига балха дехьаваьккхинера Александр Александрович. ХӀусам (эвлара биъ пен) йелира цхьаъ ах километр балхан генахь жимачу эвлахь Нащёковохь. ЦӀийнан цхьаьна эхехь ишкол йара, цигахь Сергейн нана болхбан йолайелира хьалха хьехархо, тӀаьхьа завуч а.
Спорте Сергей марзвелира жима волуш, хазахетара кертара ловзарш: кхоалгӀачу классехь дуьйна лела волавелира акробатике, ткъа йеалгӀа классехь — йайн атлетике. Цаьрца цхьаьна самукъадолура футболах, ловзура кевнашкахь, тӀаьхьуо — баскетболах ловза волавелира. Ловзура ишколан гулйина командехь йерриг гӀарайаьлла спортан тайпанашкахь (ткъа 1—2-гӀа классашкахь кхин а къийсамашкахь дакъалоцура шахматех ловзуш). 1956 шарахь ишколан къовсамашкахь Белов гира тренеран Реш Георгий Иосифовичан, цуо кхайкхира цуьнга баскетболех ловза Ӏама. Футбол а, йайн атлетика дукха йезаре хьаьжна ца Ӏаш, Беловс сацам бира керлачу спортан тайпанехь ловза гӀорта.
Рожехь баскетболан секце лела волавелира 5-гӀа классехь волучу хенахь дуьйна. 14 шо долуш, алсама баскетболан йукъаийзавала волавелира, Белов тренировкаш йан волавелира студенташца Решас кечйечу командашкахь. Иза воьдура Реш вахханче, цуо болх бечу меттиге. 1960 шо кхаччалц Реш тренировкаш йеш вара Томскан инженерин-гӀишлошйаран институтан командица, Белов гуттаренна дакъалоцура оцу тренировкашкахь. ТӀаьхьуо Белов Решаца цхьаьна дехьавелира томскан «Политехан» команде, цунна йукъахь, 10-гӀа а, 11-гӀа а классашкахь доьшуш волуш, къовсамашкахь дакъалецира. Йуьхьанца Политехникин институтан командица йаьккхира областан чемпионат божарийн коллективашна йукъахь, ткъа 1960 шарахь шолгӀа меттиг йаьккхира Томскан гулйина жимахойн командица РСФСР чемпионатехь. 1961 шарахь Томскан областан гулйина командица туьйлира 12 российн гӀаланийн турнирехь Челябинскехь, лерира уггаре дика турниран ловзархо а, къийсамийн уггаре жамӀе баскетболхо а.
Челябинскера къийсамийн жамӀашца Белов кхайкхира РСФСР жимахойн гулйина команде, цунна йукъахь иза левзира ишколахойн Спартакиадехь Бакохахь. Цигахь цунна тӀе тидам бахара Москохан лесотехникин институтан селекционерийн, кхайкхира лдм ишкол чекхйаьккхинчул тӀаьхьа. Сергей йуьхьанца дуьйна лууш вара москохан ЦСКА клубан ловзархо хила, иза бахьнехь селекционераш кховдийна некъ цунна тӀаьхье йолуш хийтира. Цу тӀе институтан дика баскетболан команда а йара, цуьнан ловзархой РСФСР кегийрхойн гулйина командин йукъабоьлхуш бара.
1962 шарахь чекхйаьккхира № 8 йолу йуккъера ишкол Томскехь (Кировн проспект, 12).
Ловзархочун карьера
Москохан хьуьнан техникин институтан электроникин а, чот-лараран техникин а факультетан студент волуш, Белов ЛДМ командехь левзина ца Ӏаш, левзира Москохан областан кегийрхойн а, баккхийчеран а гулйинчу командашкахь. Амма, Сергейн хетара, Москохахь ловза оьздалла ца тоьуш, лаара хьал хийца.
1964 шарахь РСФСР кегийрхойн а, баккхийчеран а гулйина командийн Подольскехь доттагӀаллин гуламаш болуш, Сергейга вистхилира Кандель Александр — свердловскан «Уралмашан» коьрта ловзархо — уралан командехь хьо муха хуьлу хьажахь аьлла. Дукха хан йалале Белов дехьавелира Уралан коьрта шахьре, цигахь сихха таро йелира баккхийчеран баскетболах волийти.
Керлачу командехь цунна хааделира шех буьззина теший, царна йукъахь коьрта тренер Густылёв Юрий а. Ткъа 1965 шеран аьхке кхаьчча Беловх хилира командин коьртачу ловзархойх цхьаъ, «Уралмаш», 1964/65 шеран жамӀашца, ССРС баскетболан чемпионатан лакхарчу лиге хьалайелира.
1965 шарахь кхайкхира ССРС гулйина команде, амма официалан турнирашка хӀинца а кховдийна вацара.
ШолгӀачу шеран жамӀашца уггаре дика турслойн пхеаннан коьртехь вара баскетболан федерацин президиумо хӀоттийна 25 уггаре дика баскетболхойн испискашкахь. ШолгӀа меттиг испискехь йаьккхира Травин Александра, цунна тӀаьхьабогӀуш бара Саканделидзе Зураб а, Селихов Юрий а.
1967 шарахь дуьххьара йукъатуьйхира йоккхачу турниран заявкин — Уругвайра дуьненан чемпионате. Хьалхара турнир аьтту болуш хилира — Сергейх дуьненан чемпион хилира. Амма 1967 шеран июлехь, ССРС къаьмнийн Спартакиадин баскетболан турнирал тӀаьхьа, Сергей гулйина командин йукъараваьккхира, йукъа ца вахийтира Дерриг дуьненан универсиадан ловзаршка Корей йоьдучу командин.
Сергей йухавирзира клубе, тӀетаӀӀийна тренировкаш йира, дукха хан йалале йуха а кхайкхира гулйина команде Европин чемпионатехь ловза, цигахь а дешин мидалш йехира.
1968 шарахь гулйина командин йукъахь Олимпийн ловзарийн борзанан совгӀатхо хилира.
1968 шо чекхдолуш кхелхира Москоха, БК ЦСКА (Москох) йукъа. Керлачу командехь сихха стартан пхеанна йукъахь меттиг йаьккхира, хилира коьрта ловзархо. 1969 шеран бӀаьста Беловс эскаран клубан йукъахь йаьккхира ССРС чемпионатан шен хьалхара титул, кхин а Европин чемпионийн кедан толамхо хилира, финалехь мадридан «Реал» иэшийна.
1969 шарахь йуха а Европин чемпион хилира, сийлаллин пхеа уггаре турниран ловзархойн испискин йукъавахара. Оццу шарахь ССРС спортан хьакъ долу говзанчин цӀе йелира, кхин а Москохахь квартира йелира.
1970 шарахь, Вольнов Геннадий гулйина командин йукъараваьккхинчул тӀаьхьа, командин капитан хилира. Люблянера дуьненан чемпионатехь гулйина командо борза бен ца даьккхира, амма шена Сергейна турнир аьтту болуш хилира — хаьржира уггаре дика ловзархо, башха совгӀат делира — «Сийлаллин кад».
Аьттонза жамӀ гайтина гулйина командин коьрта тренер Кондрашин Владимир дӀаваккхар Беловх ца хьакхаделира. Иза хьалха санна коьрта ловзархо висира, гулйина командица 1970 шеран сентябрехь Туринехь йаьккхира Дерриг дуьненан Универсиада а, 1971 шеран Эссенера Европин чемпионат а.
1972 шарахь хилира олимпийн чемпион. Финалан матчехь АЦШ гулйина командина дуьхьала командехь уггаре дикачех цхьаъ вара, 51 жамӀера очкох цуо кхоьссира 20 очко.
1973 шарахь ССРС гулйина командо, 11 шарахь дуьххьара, Европин чемпионан титул лар ца йира,борзанан мидалш бен ца йехира, ткъа ша Белов бала хьоьгуш вара гуттаренна голаш лазаш.
1974 шарахь, Кондрашинан хьехарца дехьаваьккхира тренировкийн йуьстина раж тӀе, метахӀиттийра ловзаран кондицеш, гулйина командина Пуэрто-Рикохь хилла дуьненан чемпионат йоккхуш гӀодира.
1975 шарахь Москохан гулйина командин йукъахь туьйлира ССРС къаьмнийн VI Спартакиадин баскетболан турнирехь, ткъа Европин чемпионатехь йехира детин мидалш.
1977 шарахь йуха а хилира Европин чемпионатан детин совгӀатхо.
1978 шарахь дуьненан чемпионатехь хилира детин совгӀатхо, амма оцу турнирехь левзира резерван ловзархо санна, чӀогӀа кӀезиг ловзаран хан а луш.
Къобалвар
1991 шарахь дуьненайукъара баскетболан экспертийн тобанан хеттаран жамӀашца (дукхаха дерг тренершка) Дуьненайукъара баскетболан федерацис Белов къобал вира шайн къоман гулйина командашкахь левзина уггаре дика баскетболхо аьлла (церан чоьтехь бацара КъБА ловзархой). ШолгӀа меттиг хеттаршкахь йаьккхира Петрович Дражена, ткъа кхоалгӀа — Сабонис Арвидаса.
1992 шеран 11 майхь Белов Сергей хилира дуьххьарлера Баскетболан сийлаллин зал чувахана америкахо воцург.
2007 шарахь, Европин баскетболхойх дуьххьара, чуваьккхира уггаре лераме йолу дуьненан баскетболан лерина музейн — FIBA дерриг седарчийн баскетболан сийлаллин музей (Спрингфилд гӀала, Массачусетс штат, АЦШ). Российн баскетболан федерацин сацамца Белов Сергей лерина Российн уггаре дика тренер XX бӀешеран тӀаьхьарчу иттаннаш шерашкахь.
2015 шарахь дуьйна, 64 уггаре дика божарийн а, зударийн а мехкан студентийн командаша йукъахь дакъалоцуш йолу Студентийн баскетболан ассоциацин Йерригроссийн плей-оффан цӀе йу «Беловн лига». Шен 12-гӀа шо СБА дерриг лерина Белов Сергейн, цуьнан 2019 шеран январехь 75 шо кхочур дара.
Иэс
2014 шеран 23 январехь Томскехь даздарца дӀадиллира мемориалан у Белов Сергейн иэсанна.
Белов Сергейн цӀарах цӀе тиллина жимачу планетин 296638 Sergeibelov, иза лаьтта Астероидийн асанехь, дӀайиллина 2009 шеран 23 сентябрехь.
Белов Сергейн цӀарах цӀе тиллина «Аэрофлот» компанин хӀаваан Airbus A321 кеманна.
Кинохь денвар
Лакха эхар фильмехь (2017, реж. А. Мегердичев), иза ССРС командин 1972 шеран Мюнхенера Олимпийн ловзаршкара толамна лерина йара, Белов Сергейн роль ловзийра Зайцев Кирилла.
Литература
Сергей Белов. Движение вверх. Издательский Дом «Право», 2011.
Хьажоргаш
Категори:ССРС баскетболхой Категори:БК «Уралмаш» ловзархой Категори:БК ЦСКА Москох ловзархой Категори:Баскетболех ловзаран ССРС гулйина командин ловзархой Категори:ССРСн Олимпийн чемпионаш Категори:Баскетболех ловзаран Олимпийн чемпионаш Категори:1972 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн чемпионаш Категори:1968 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн борзанан совгӀатхой Категори:1976 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн борзанан совгӀатхой Категори:1980 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн борзанан совгӀатхой Категори:Баскетболхой 1968 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь Категори:Баскетболхой 1972 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь Категори:Баскетболхой 1976 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь Категори:Баскетболхой 1980 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь Категори:Баскетболех ловзарехь дуьненан чемпионаш Категори:Баскетболан Европин чемпионаш Категори:Баскетболех ловзаран ССРС чемпионаш Категори:ССРС къаьмнийн Спартакиадин чемпионаш Категори:ССРС баскетболан тренераш Категори:Российн баскетболан тренераш Категори:БК ЦСКА Москох тренераш Категори:БК «Урал-Грейт» тренераш Категори:Баскетболех ловзаран Российн божарийн гулйина командин тренераш Категори:Баскетболан сийлаллин залан декъахой Категори:ФИБА Сийлаллин залан декъахой Категори:Российн баскетболан функционераш Категори:Москохан физикин оьздангаллин академин арахецархой Категори:Томскан областан сийлахь гражданаш Категори:ДӀабоьхкинарш Ваганьковски кешнашкахь
Лебедев (Буда-Кошелёван кӀошт)
Лебедев (Лебедзеў) — Белоруссин Гомелан областан Буда-Кошелёван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Буда-Кошелёван кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Сен-ПьегӀ (кантон)
Сен-ПьегӀ — Францин кантон, лаьтта Мартиника регионехь. Кантонан департамент — Мартиника.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Мартиника департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
Ла Пондероса (Сан Мигел де Альенде)
Ла Пондероса — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Пондероса лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Стари Воскресеновка
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Задонскан кӀоштан нах беха меттигаш
Назарджи (Везиркоьпруь)
Назарджи (Pazarcı) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Самсун провинцин (ил) Везиркоьпруьнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Самсун провинцин нах беха меттигаш
Категори:Самсун провинцин микрокӀошташ
Категори:Везиркоьпруьнан микрокӀошташ
Категори:Везиркоьпруьнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Голыгино
Голыгино (Голыгино) — Российн Федерацин Ивановн областан Родникин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Родникин кӀоштан нах беха меттигаш