cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Алиев, Ильхам Хьайдар охӀлу
Ӏедал чӀагӀдар
Ильхам морса чекхвелира шен политикин мостагӀашца. Инсанов а, Алиев Фархад а лецира харцам бан гӀортарх бехке бина, кхел йира коррупци а, къоланаш а дарна. Правительство буьрса охьатаӀийра оппозици 2005 шеран ноябрехь хиллачу парламентан харжамаш чекхбевлча. Оцу белхаша гӀодира гӀийла президент хетар дӀадоккхуш, амма цара новкъарло йира цуьнан хийцамхочуьн имиджан…
Еразийн лидер Инсанов лацаро, чекхйаьккхира азербайджанан политикин факторан регионашкара тайпанийн сийлалла. Нахичеванхоша а, мелла а кӀезиг еразаша латтабора алсама коьрта меттигаш, амма президентан муьтӀахь хилар а, гергахь хилар а ладаме дара оцу я кхечу регионан тайпанех хиларал. Шен дех къаьсташ, Ильхаман болх бар гӀоле хийтира, Бакохахь кхиинчу, дукха хьолехь бизнесехь аьтту хиллачу, алсама цивилизаци йолчу адамашца. Мехкдаьттан экспортан ладаме сано таро йира кхин дӀа а президентан Ӏедалан консолидаци йарехь а, олигархийн хӀучӀагӀдеш а.
Президентан шолгӀачу заманахь, 2009 шеран 18 мартехь, махкахь хилира Конституцин чохь хийцамаш баран референдум. Иза дагадаийтинарг йара куьйгаллера «Керла Азербайджан» парти. Референдуман жамӀашца хийцамашна кхаж тесира 90 % кхаж таса баьхкинчех. Къобал бинчу хийцамех цхьаммо бара (цунна кхаж тесира 92,17 % харжамхоша) бакъо йелира цхьаьна стаганна шиннал сов харжа. Шуьйра йаьржина ойла йу, референдумо мостагӀалла лелочу урхаллин элитин тобанашна хаийта дезара, гергарчу заманахь Ӏедал хийцадаларх кхерам ца хилар. Оппозицис бехке вира Алиев, Азербайджанах монархи йарах, ткъа Европин комиссис референдуман мах хадийра демократии кхиорехь «йуханехьа ладаме гӀулч йу аьлла. Венецин комиссис шен жамӀехь Азербайджан «президенто шен кара шуьйра Ӏедал лаьцна мохк бу» аьлла.
Цул тӀаьхьара конституцин референдум хилира президентан кхоалгӀачу заманахь, 2016 шеран 26 сентябрехь. ХӀинца иза дагадаийтинарг хилира ша Алиев Ильхам. Гражданашка кховдийра президентан хан 5 шеран тӀера 7 шере йахйарна кхаж таса аьлла, Хьалхара вице-президентан а, вице-президентан а даржаш кхоьллира. Кховдийначу хийцамашна йукъахь йара кхин а ши пункт, уьш хьакхалуш йара законашкхолларан а, кхочушдаран а Ӏедалан гӀуллакхех. Алиев Хьайдар волуш, Ильхам премьер-министран даржехь волуш, хилира референдум, цуьнан жамӀашца мехкан президентан бакъонаш, нагахь иза хенал хьалха дӀавалахь, дӀа ца ло парламентан председателан, ткъа дӀало премьер-министран. Оцу хенахь гражданашка кхаж таса кховдийра, нагахь президент шен лаамца дӀавалахь цуьнан бакъонаш премьер-министран дӀа ца ло, ткъа Хьалхара вице-президентан ло аьлла а, президентана Милли Меджлис (парламент) дӀасахеца бакъо ло аьлла а, пачхьалкхан куьйгалхочун рогӀера боцу харжамаш кхайкхо а. 2016 шеран референдуман берриг 29 хийцам къобал бира 90 - 95 % харжамхойн кхаьжнашца. И референдум йемал йира Европин Кхеташоно, цуо мехкан демократии кхиоран хӀума тохар санна мах хадийра цуьнан.
ТӀаьхьадогӀучу шеран 21 февралехь Алиев Ильхама шен зуда Мехрибан Азербайджанан Хьалхара вице-президентан дарже хӀоттийра. Цул хьалха (2005 шарахь дуьйна) иза йара Милли Меджлисан депутат. Нагахь РӀА ДЭДЙИ Советийн хилла талламийн центранкоьрта Ӏилманан белхалочо В. Мухановс Азербайджанера политикин системин «неомонархи» аьлла мах хадийнехь, ткъа ӀаьржахӀордан регионан мехкийн социалан-политикин институтан лакхарчу Ӏилманан белхалочун В. Новиковн хетарехь «из ахӀотторо цуо рогӀера гӀулч йаьккхира кхин дӀа а шен Ӏедал некъашка дӀадаларехьан новкъа». АЦШан Азербайджанехь хиллачу векало Казларич Ричарда иштта элира: «Зуда мехкан хьалхара вице-президентан дарже хӀоттор монархин агӀора гӀулч йу" аьлла.
2016 шеран 29 ноябрехь парламенто, инарлин прокуроро Гаралов Закира кховдорца, закон тӀеийцира, цуьнца зуламан жоьпалле озаво азербайджанийн президент публикехь вистхуьлуш, публикера кхолламашкахь йа МХГӀ сийсазваккхарна. Иштта, бехкечарна гӀуда туху 500—1000 манат (оцу хенан 19—37 эзар сом), йа шина шеранна гӀуданан белхаш бойту, йа чувуллу шина шаранна, ткъа бакъо «интермашин хаамийн ресурсашкахь» йохийнехь, тӀаккха кхел йу 1000—1500 манат гӀуда (оцу хенан 37—58 эзар сом) йа чувулла кхаа шаранна. Цул тӀаьхьарчу шарахь Президентан администрацис парламенте оцу йаззаман проектан хийцам кховдийра, аьхка парламенто кхин а чӀагӀйира кхел, цунна хӀинца гӀуда айира 1500—2500 манате кхаччалц, йа хан тухура 5 шаре кхаччалц, ткъа нагахь иштта сийсазвар интермашера шен йоцу аккаунташка а, профилашка а хӀиттайахь, тӀаккха лерина 2000 - 3000 манат гӀуда.
Политикин ражан амал
Азербайджанехь хӀоттайелла политикин раж цхьаболчара дустура Советийн Азербайджанан ражца (цу тӀе Советийн политикин ражаш иштта тайп-тайпана йара, белхалойн классан Ӏедалера, Сталинан долара Ӏедалан ражера, Хрущёвн а, перестройкин а либерализаце кхаччалц). Румянцев Сергейс чӀагӀдарца «тайп-тайпана нахера сих-сиха хаза тарло, хӀинцалера политикин раж кхин а „гӀуо“ йа авторитаран йу советийнчул». Азербайджанан политикин хӀоттамехь шена цунна гучудаьлла хиллачу пачхьалкхан (аьлча а Советийн) тӀаьхьенан институцин дуккха хьесапаш: Ӏедало кхоьллина «Керла Азербайджан» партино чӀогӀа дагайоуьйту Компарти; президентан Милли Меджлисо (парламенто) а, министрийн гӀуллакхо а беш болу Ӏаткъам, Лакхара Кхеташоно бийриг санна бу; ССРС йохара тайпанийн хӀоттам бохам муххале а ца бира, иза кхин а бисира Алиев Ильхам волуш а. Цу тӀе Румянцев ца гӀерта хӀинцалерачу ражан специфика советийн ражан тӀаьхьенан ойлане, иза хьоьжа Азербайджанехь хӀоьттина раже ерриг авторитаран йолуш санна. Оттавей Марина гӀиртира азербайджанан политикин системин специфика ах-авторитаран йу ала.
Америкин правительствон боцу Freedom House кхолламан бакъо ларйаран эксперташ дийцарехь Азербайджанера политикин раж чӀагӀйар 1993 шарахь Ӏедале Алиев Хьайдар варца йолайелира, ткъа иза кӀанта Ильхама хийцинчун тӀаьхьа, «репрессеш» цӀеххьана чӀагӀйелира, тӀаккха 2015 шеран кхолламан чоьтехь жамӀ до, «Азербайджанехь урхалла деш йу авторитаран раж». Economist Intelligence Unit хӀоттийна «2016 шеран дуьненан мехкийн демократин индексехь», Азербайджано йаьккхира 148-гӀа меттиг авторитаран ражан мехкашна йукъахь.
Гулиев Зафара политолого санна тидам барца, 2003 шарахь Алиев Ильхьам махкахь Ӏедале варца, Азербайджанехь доладелира планан барамца веллачу президентан адамаллин культ чӀагдар, Азербайджанан керла исторега йухахьажаран кампани йолайелира. «Дуьненайукъара къоьллин тобано» шен докладехь билгалдоккху, Алиев Хьайдаран адамаллин культ — Азербайджанан идеологин бух, иза лаьтта, Алиев Хьайдара Азербайджан кӀелхьарайаьккхина бохучу тӀехь, цу тӀе и адамаллин культ дехьайолу цуьнан кӀантана Алиев Ильхьамна.
Пояна-Вадулуй
Пояна-Вадулуй — Румынин Алба жудецан коммунера эвла.
Алиев, Ильхам Хьайдар охӀлу
Экономикин политика
Алиев Хьайдаран мехкдаьттан стратеги дӀахьуш, Алиев Ильхьама 2004 шарахь «Мехкдаьттах а, газах а хилла сан урхаллин йехачу ханна йолу стратеги (2005—2025 шш.)» цӀе йолу Омар даьккхира.
Лос Амигос, Гранха Авикола (Олута)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Пояна-Вадулуй
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Алба жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Колотовщина (Печенковскан йуьртан меттиг)
Колотовщина (Колотовщина) — Российн Федерацин Смоленскан областан Велижан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Велижан кӀоштан нах беха меттигаш
Лос Амигос, Гранха Авикола (Олута)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Алиев, Ильхам Хьайдар охӀлу
Экономикин политика
Алиев Ильхаман президенталлин йуьхьанцара муьрехь гуора энергоресурсийн экспорт чоьтах экономика айайалар. Алиев Ильхаман хьалхара президентан хенахь болх бан йолайелира Российн гуо тесна йехкина коьрта экспортан биргӀанаш: мехкдаьттабиргӀа Бакох—Тиблиси—Джейхан (йолайелла 2005 шеран майхь, мА-балло чӀогӀа болх бан йолайелла 2006 шеран июль кхочуш), газбиргӀа Бакох—Тиблиси—Эрзурум. Нагахь 2002—2005 шерашкахь ДЧС тӀекхетаран шеран йуккъера болар 10 % гергга хиллехь, ткъа 2005 шарахь ДЧС тӀекхетар хилира 26,4 %, ткъа 2006 шарахь кхечира рекордан тӀегӀане – 34,5 %. 2007 шарахь и гайтам охьабелира 25 %, цул тӀаьхьа экономика кхиаран болар цӀеххьана охьадуьйжира.
2014 шарахь ДЧС кхиар хилира 2,8 %, мехкдаьтта даккхар охьадаккхарна а, мехкдаьттан доцу дакъа шордарна, мехкдаьттан дакъа охьаделира ДЧС барамах 37 % кхаччалц. ТӀаккха а, ДВФ хаамашца 2014 шарахь экспортан берриг чухоамах долу мехкдаьттан а, газан а дакъа хилира 87 % а, 7 % а, хӀоранна. Алиев Ильхьама ма-кхайкхадарра, 2015 шарахь Азербайджанан экономикера мехкдаьттан фактор хилира 30 %.
«2004—2008 шерашкахь регионаш социалан-экономикин кхиорехь йолу пачхьалкхан программин» гуран чохь Ӏалашонаш хӀиттийра ахмиллион белхан меттиг йар а, йерриг ДЧС декъехь аьргаллин йоцу секторан дакъа кхиор, долара бизнес кхиор, инфраструктура кхиор — масала, гӀишлошйар, некъаш тодар, медицинин, дешаран, спортан гӀишлошйар.
2010 шеран хьелашца Азербайджанехь доккхура 1 млн сов баррель мехкдаьтта дийнахь. Углеводородийн декъана кхочура ах сов мехкан ДЧС. Мехкдаьттан экспортах йолу йоккха са, мах хадорца, тӀедогӀучу ткъа шарахь хила йеза 350—400 млрд АЦШ доллар, цуо таро йира правительствон цӀа хилла йоцу бюджетан харжаш йан. 2009 шарахь уьш хилира ДЧС 34,8 %, коьртаниг Пачхьалкхан мехкдаьттан фондера (SOFAZ) оьху ахча бахьнехь. Миллиардаш доллараш йукъадохкура инфраструктура кхиоран а, реконструкцин а йаккхий проекташна. И ахча лечкъош йа эффект йоцуш дойуш ду аьллат шуьйра йаьржина ойла йу, тӀаккха а SOFAZ ахча дайар президентан омарца дара, парламента нагӀора терго а йоцуш.
2003 – 2010 шерашна йукъарчу муьрехь, правительствон хаамашца, махкахь йира 840 эз. белхан меттиг, къоьллин официалан тӀегӀа охьайелира 45 % тӀера 11 % тӀекхаччалц. Амма социалан трансферташ йоцуш къоьллин гайтам дикка айалур бара. Дерригдуьненан банкан хаамашца, 2008 шарахь хӀора син санан тӀегӀа кхечира 3830 АЦШ доллар, амма бахархойн доккхаха долу дакъа дехаш дара правительствон пособех.
Алиев Ильхьаман мехкдаьттин политико дика Ӏаткъам бира мехкан экономикина. 2006 шарахь болхбан йолайелира мехкдаьттабиргӀа Бакох — Тиблиси — Джейхан, 2007 шарахь — газбиргӀа Бакох — Тиблиси — Эрзурум. Уггаре йаккхийчех цхьаъ мехкдаьттин экспортер йолу Азербайджан кхин а экспорт йан йолайелира Ӏаламан газ а. 2010 шарахь мехкдаьттин а, газан а декъан кхочура 97 % экспорт а, 39 % пачхьалкхан са а.
ТӀаккха а, энергоресурсийн экспортан санех тӀех сов йазаро, 2014 шарахь дуьйна, мехкдаьттин мах охьабожарца гӀуо Ӏаткъам бира мехкан экономикин. Азербайджанан экономика зийра арахецар охьадожаро, йуьйжира дахаран тӀегӀа, айайелира болх ца хиларан тӀегӀа, гуш дара йехачу хенан экономикин план ца хилар, банкийн дакъа гӀийла хилар. Цуо кхачийра бахархой Ӏедалан дуьхьалоне, уьш ницкъала охьатовӀийра Ӏедало.
Хьажоргаш
Ильхам Хьайдар охӀлу Категори:Пачхьалкхийн балхахь болу куьйгалхой Категори:XX бӀешеран политикаш Категори:XXI бӀешеран политикаш Категори:Азербайджанан премьер-министраш Категори:Азербайджанан Президенташ Категори:Азербайджанаш Категори:МДЮПИ арахецнарш Категори:МДЮПИ сийлахь докторш Категори:МПУ сийлахь профессорш Категори:Азербайджанан Къоман гуламан депутаташ Категори:ИсмоӀили Самонин орденан кавалераш Категори:XXI бӀешеран Европин урхалчаш Категори:«Керла Азербайджан» партийн декъашхо
Домашев
Домашев — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Иречек (эвла)
Иречек  — Болгарин Добричин областера эвла. Каварна йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Добричин областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Буков (Ждяр над Сазавоу)
Буков  (Bukov) — Чехин Высочина мехкан кӀоштара эвла.
Асьенда Сан Франсиско Куадра (Таско де Аларкон)
Асьенда Сан Франсиско Куадра — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Асьенда Сан Франсиско Куадра лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Буков (Ждяр над Сазавоу)
Географи
.
Асьенда Сан Франсиско Куадра (Таско де Аларкон)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Буков (Ждяр над Сазавоу)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Высочина мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Асьенда Сан Франсиско Куадра (Таско де Аларкон)
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Казтелчерино (Верона)
Казтелчерино — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Урусово (станци)
Урусово (Урусово) — Российн Федерацин Липецкан областан Чаплыгинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Чаплыгинан кӀоштан нах беха меттигаш
Сырская Буда
Сырская Будда (Сырская Буда) — Белоруссин Гомелан областан Корман кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Корман кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Lucanus Cervus
«Lucanus Cervus» — 1910-чу шарахь йаьккхина йолу Владислав Старевич фильм йу.
Камйонка (Серадзькан повет)
Камйонка  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
NGC 5001
NGC 5001 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
5001 5001
Сан Николас (Пануко)
Сан Николас — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Сан Николас лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Эль Манантиял (Тампико Алто)
Эль Манантиял — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Манантиял лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Стара Кишева
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Лабенн
Лабенн — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Ландаш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Ландаш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Анна Каренина (фильм, 1911)
«Анна Каренина» — 1911-чу шарахь йаьккхина йолу Морис Метр фильм йу.
Гунтрамсдорф
Гунтрамсдорф — Австрин Лаха Австри федералан латтана йукъара коммуна. Моьдлинг гуонан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Вен-суьгӀ-КагӀами
Вен-суьгӀ-КагӀами — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ПгӀованс — Альпаш — Сирла-сийна Йист регионехь. Коммунан департамент — ВагӀ.
Билгалдахарш
Категори:ВагӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Бранчильия (Реджо Эмилия)
Бранчильия  — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Липовка (Ивановн область)
Липовка (Липовка) — Российн Федерацин Ивановн областан Юрьевецан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Юрьевецан кӀоштан нах беха меттигаш
Домбек (гмина Трошин)
Домбек  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Марасо (Ровиго)
Марасо — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Анкоридж (Кентукки)
Анкоридж  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Кентукки штатера гӀала.
Истори
Анкоридж гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Кентукки штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
HD210767
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Ерёмино (Ольховаткан кӀошт)
Ерёмино (Ерёмино) — Российн Федерацин Воронежан областан Ольховаткан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ольховаткан кӀоштан нах беха меттигаш
Алькоба
Алькоба — Испанин Сьюдад-Реаль провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Сьюдад-Реаль провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ташолук (Гейве)
Ташолук (Taşoluk) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Сакари провинцин (ил) Гейвенан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Сакари провинцин нах беха меттигаш
Категори:Сакари провинцин микрокӀошташ
Категори:Гейвенан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Либерга
Либерга — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ризильияно (Напуль)
Ризильияно — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Билгич (Динар)
Билгич (Bilgiç) — Туркойчоьнан Эгейн регион регионан АфйонкарахӀисар провинцин (ил) Динаран кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:АфйонкарахӀисар провинцин нах беха меттигаш
Категори:Динаран кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Борутино (Украина)
Борутино — Украинин Житомиран областан Коростенан кӀоштара дӀайаьккхина эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Коростенан кӀоштан нах беха меттигаш
Пузан
Пузан (Пузан) — Белоруссин Могилёвн областан Быхован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Быхован кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Ерино (Вологдин область)
Ерино (Ерино) — Российн Федерацин Вологдин областан Усть-Кубинскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Усть-Кубинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Семеновка (Корман кӀошт)
Семеновка (Сямёнаўка) — Белоруссин Гомелан областан Корман кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Карповски (Ляховскан йуьртан меттиг)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Красноборскан кӀоштан нах беха меттигаш
Чиверево
Чиверево (Чиверево) — Российн Федерацин Москохан областан Мытищин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Мытищин кӀоштан нах беха меттигаш
Воротнев
Воротнев — Украинин Волинан областан Луцкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Луцкан кӀоштан нах беха меттигаш
Форначи (Пяченца)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Хоьрзельберг
Хоьрзельберг (Hörselberg) — Германин Туьринген латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Туьринген латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Галахтионовски (Коми Республика)
Галахтионовски (Галахтионовская) — Коми Республикин Лузан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (9%), оьрсий (87%).
Билгалдахарш
Категори:Коми Республикин Лузан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Гуьмуьшконак (Гуьнйуьзуь)
Гуьмуьшконак (Gümüşkonak) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан ЭскишехӀир провинцин (ил) Гуьнйуьзуьнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:ЭскишехӀир провинцин нах беха меттигаш
Категори:ЭскишехӀир провинцин микрокӀошташ
Категори:Гуьнйуьзуьнан микрокӀошташ
Каблешково (Добричин область)
Каблешково  — Болгарин Добричин областера эвла. Тервел йукъараллин йукъайогӀу.
Гуьмуьшконак (Гуьнйуьзуь)
Хьажоргаш
Категори:Гуьнйуьзуьнан кӀоштан нах беха меттигаш
Каблешково (Добричин область)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Гуьмуьшконак (Гуьнйуьзуь)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Каблешково (Добричин область)
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Добричин областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Гуьмуьшконак (Гуьнйуьзуь)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Кызылабад
Кызылабад — Кхазакхстанан Жамбылан областан Тараз гӀалин администрацера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Жамбылан областан нах беха меттигаш Категори:Тараз гӀалин администрацин нах беха меттигаш
Оанча (коммуна)
Оанча — Румынин Галац жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Галац жудецан коммунаш
Пояна-Вербилеу
Пояна-Вербилеу — Румынин Прахова жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Прахова жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Казтелчериоло (Алесандрия)
Казтелчериоло — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
NGC 5002
NGC 5002 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
5002 5002
Чернухино (Луганскан область)
Чернухино — Украинин Луганскан областан Перевальскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Перевальскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Лещеевка
Лещеевка (Лещеевка) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Сергачан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 32 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Сергачан кӀоштан нах беха меттигаш
Пржедгради (Хрудим)
Пржедгради  (Předhradí) — Чехин Пардубицен мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Леоновка (Нови Осколан кӀошт)
Леоновка (Леоновка) — Российн Федерацин Белгородан областан Нови Осколан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Нови Осколан кӀоштан нах беха меттигаш
Герли (Алабама)
Герли — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Алабама штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Алабама штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Стара Косьцельниця
Стара Косьцельниця — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Ушаковка (Тверан область)
Ушаковка (Ушаковка) — Российн Федерацин Тверан областан Кимрин кӀоштара эвла.
ОрхӀанийе (ЭрегӀли)
ОрхӀанийе (Orhaniye) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кони провинцин (ил) ЭрегӀлинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Ушаковка (Тверан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Колотовщина (Погорельскан йуьртан меттиг)
Колотовщина (Колотовщина) — Российн Федерацин Смоленскан областан Велижан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
ОрхӀанийе (ЭрегӀли)
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Ушаковка (Тверан область)
Хьажоргаш
Категори:Кимрин кӀоштан нах беха меттигаш
ОрхӀанийе (ЭрегӀли)
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин микрокӀошташ
Колотовщина (Погорельскан йуьртан меттиг)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Велижан кӀоштан нах беха меттигаш
ОрхӀанийе (ЭрегӀли)
Хьажоргаш
Категори:ЭрегӀлинан (Кони) микрокӀошташ
Категори:ЭрегӀлинан (Кони) кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Греметок
Греметок (Греметок) — Кировн областан Даровскойн кӀоштара эвла.
Хавенка (Липецкан область)
Хавенка (Хавенка) — Российн Федерацин Липецкан областан Чаплыгинан кӀоштара эвла.
Греметок
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хавенка (Липецкан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Греметок
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
ВегӀиньон
ВегӀиньон — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ПгӀованс — Альпаш — Сирла-сийна Йист регионехь. Коммунан департамент — ВагӀ.
Греметок
Билгалдахарш
Категори:Даровскойн кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
ЛабгӀи (Ландаш)
ЛабгӀи — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Ландаш.
Географи
.
Хавенка (Липецкан область)
Хьажоргаш
Категори:Чаплыгинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
ЛабгӀи (Ландаш)
Билгалдахарш
Категори:Ландаш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Толмачевка (Большой Солдатскан кӀошт)
Толмачевка (Толмачевка) — Российн Федерацин Курскан областан Большой Солдатскан кӀоштара эвла.
ВегӀиньон
Географи
.
Толмачевка (Большой Солдатскан кӀошт)
Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Большой Солдатскан кӀоштан нах беха меттигаш
ВегӀиньон
Билгалдахарш
Категори:ВагӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Футоры
Футоры — Украинин Тернополан областан Зборован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Зборован кӀоштан нах беха меттигаш
Лас Трохес (Окампо)
Лас Трохес — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лас Трохес лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Исады (Рязанан область)
Исады (Исады) — Российн Федерацин Рязанан областан Спасскан кӀоштара эвла. XIX бӀешо — Рязанан губерни, Российн импери.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ист-Верде-Естейтс (Аризона)
Ист-Верде-Естейтс  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Аризона штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Ист-Верде-Естейтс бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Аризона штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Аризона штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Ахтахана
Ахтахана (Axtaxana) — Азербайджанан Джаьлилабадан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Джаьлилабадан кӀоштан нах беха меттигаш
Квемо-Картли
Кве́мо-Ка́ртли (ქვემო ქართლი) йа Лаха Карталини —  Гуьржийчоьнан мехкех (мхаре) цхьаъ.
Центр — гӀала Рустави.
Дозанаш ду мехкашца Самцхе-Джавахети, Шида-Картли, Мцхета-Мтианети, КӀахети, Тбилиси гӀалица а. Къилба-малхбалехьа Азербайджанаца доза ду, къилбехьа — Эрмалойчоьца.
Административан йекъайалар
Мехкан юкъахь ю 1 гӀала а 6 муниципалитет а (2006 шо кхаччалц — кӀошт):
ГӀаланаш: Рустави (125 103 стаг, ларар 2014 шо), Марнеули (20 211 стаг), Гардабани (10 753 стаг), Болниси (8967 стаг), Тетри-Цкаро (3093 стаг), Дманиси (2661 стаг), Цалка (2326 стаг).
Путятински (Кемеровн область)
Путятински (Путятинский) — Российн Федерацин Кемеровн областан Тяжинскан кӀоштара эвла.
Квемо-Картли
Административан йекъайалар
ГӀалин кепара эвлаш: Казрети (4340 стаг, ларар 2014 шо), Манглиси (1441 стаг), Триалети (565 стаг), Тамариси (510 стаг), Бедиани (148 стаг).
Бахархой
Мехкан къаьмнийн хӀоттам (2014 шарахь) 2018 шеран 1 январехь ларарца махкахь 432 264 бахархой бу, 2014 шеран 1 январехь — 513 100 бахархой, 2009 шеран 1 январехь — 488 800 бахархой.
Путятински (Кемеровн область)
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа — шийла а, деха а, аьхке — йоца а, йовха а. ГӀоролаш йоцу мур лаьтта 100 дийнахь областан къилбаседехь, 120 де гергга Кузнецкан боьран къилбехь. Къилбаседа дуьненан эхиган барамера асехь лаьттачу Кемеровн областана кхочу дикка дукха маьлхан йовхо шарахь.
Квемо-Картли
Бахархой
2014 шарахь ларарца 423 986 стаг, 2002 шарахь ларарца — 497 530 стаг.
2014 шарахь мехкан 423 986 бахархойх гуьржий бара 51,3 % йа 217 305 стаг, азербайджанаш — 41,8 % йа 177 032 стаг, эрмалой — 5,1 % йа 21 500 стаг, оьрсий — 0,6 %, желтой — 0,5 %, хӀирий — 0,2 %.
Путятински (Кемеровн область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Квемо-Картли
Бахархой
2002 шарахь мехкан 497 530 бахархойх гуьржий бара 44,7 % йа 222 450 стаг, азербайджанаш — 45,1 % йа 224 606 стаг, эрмалой — 6,4 % (31 777 стаг), желтой — 1,5 % (7 415 стаг), оьрсий — 1,3 % (6 464 стаг), хӀирий — 0,4 % (2 184 стаг), украинаш — 0,1 % (527 стаг).
Путятински (Кемеровн область)
Хьажоргаш
Категори:Тяжинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Квемо-Картли
Бахархой
Гуьржий 2014 шарахь ларарца дукхахберш бара Рустави гӀалахь (91,8 % дуьхьала 3,7 % азербайджанаш, 1,6 % эрмалой а, 1,2 % оьрсий, 0,4 % хӀирий а), цул совнах Тетрицкарон муниципалитетехь (82,5 % дуьхьала 7,3 % азербайджанаш, 7,3 % эрмалой, 1,3 % оьрсий а, 0,9 % желтой а).
Гурк
Гурк — Австрин Каринти федералан латтана йукъара коммуна. Клагенфурт гуонан йукъайогӀу.
Квемо-Картли
Бахархой
Азербайджанаш 2014 шарахь ларарца Марнеулин муниципалитетехь бара дукхахберш (83,8 % дуьхьала 8,6 % гуьржий а, 7,0 % эрмалой а), Дманисин муниципалитетехь (65,5 % дуьхьала 33,2 % гуьржий) а, Болнисин муниципалитетехь а (63,4 % дуьхьала 30,9 % гуьржий а, 5,0 % эрмалой а).
Гурк
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Квемо-Картли
Бахархой
2014 шарахь ларарца дукхахберш бара Гардабанин муниципалитетехь — (54,2 % гуьржий дуьхьала 43,5 % азербайджанаш), Цалкан муниципалитетехь (46,7 % гуьржий ткъа 38,8 % эрмалой, 7,0 % азербайджанаш, 6,9 желтой).
Гурк
Хьажоргаш
Категори:Каринти латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Квемо-Картли
Билгалдахарш
Категори:Гуьржийчоьнан мехкаш
Евгений Онегин (фильм, 1911)
«Евгений Онегин» — 1911-чу шарахь йаьккхина йолу Василий Гончаров фильм йу.
Сан Николас (Плая Висенте)
Сан Николас — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Сан Николас лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Лиховски
Лиховски (Лиховская) — Российн Федерацин Ивановн областан Юрьевецан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Юрьевецан кӀоштан нах беха меттигаш
HD210873
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Эль Манантиял (Тантоюка)
Эль Манантиял — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Манантиял лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Запорожская сечь (фильм, 1911)
«Запорожская сечь» — 1911-чу шарахь йаьккхина йолу Николай Садовский фильм йу.
Лос Анакастес (Медельин)
Лос Анакастес — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лос Анакастес лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Сладчанка (Курганан область)
Сладчанка (Сладчанка) — Российн Федерацин Курганан областан Шатрован кӀоштара эвла.