cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тагильское
Хьажоргаш
Категори:Костанайн областан нах беха меттигаш Категори:Сарыколан кӀоштан нах беха меттигаш
Лудилово (Новгородан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Боровичин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Монро (гуо, Пенсильвани)
Монро — АЦШ Пенсильвани штатера гуо. Центр – гӀала Страудсберг.
Истори
Йиллина 1836 шарахь.
Бахархой
2019 шарахь гуонехь вехара 169 842 стаг.
Мохк
Гуон майда 1598,7 км². .
Билгалдахарш
Категори:Пенсильвани штатан гуонаш
Категори:АЦШ гуонаш
Сансет-Вилледж (Джорджи)
Сансет-Вилледж — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Джорджи штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Сансет-Вилледж бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Джорджи штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Джорджи штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Вимерштедт
Вимерштедт (Wiemerstedt) — Германин Шлезвиг-Гольштейн латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Шлезвиг-Гольштейн латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Роккаспинальвети
Роккаспинальвети — Италин Абруццо регионера коммуна. Лаьтташ йу Кьети провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Абруццо йукъара гӀаланаш
Городища
Городища (Городища) — Российн Федерацин Ярославлан областан Брейтован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Брейтован кӀоштан нах беха меттигаш
(360) Карлова
(360) Карлова  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1893 шеран 11 мартехь Огюст Шарлуа цӀе йолу Ӏилманчо Ницца обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1893 N».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Плотина (Свердловскан область)
Плотина (Плотина) — Свердловскан областан Невьянскан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: хууш дац.
Билгалдахарш
Категори:Невьянскан гӀалин гуо нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Катериновка (Мариуполан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Мариуполан кӀоштан нах беха меттигаш
Баленья
Баленья — Испанин Барселона провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Барселона провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Козловчик
Козловчик (Козловчик) — Российн Федерацин Брянскан областан Клетнян кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Клетнян кӀоштан нах беха меттигаш
Вршац
Вршац (Вршац) — Сербин Воеводинан автономин мехкан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Воеводинан автономин мехкан нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Топольни (Угловскан кӀошт)
Топольни (Топольное) — Российн Федерацин Алтайн мехкан Угловскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера а, чӀогӀа континенталан а йу, кхоллало Атлантикера, Арктикера, Малхбален Сибрехара, Йуккъерчу Азера сих-сиха хийца а луш кхочучу хӀаваан массаш бахьнехь. Маршах кӀезиг йолуш хенан хӀоттам хилар бахьнехь алссама маьлхан радиации кхачайо кхуза. Малх лепаран дохаллин йуккъера барам 2000—2300 сахьт шарахь бу, цхьаьнатоьхна радиацин барам кхочу 4500-4800 МДж/м2 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Угловскан кӀоштан нах беха меттигаш
Вереитац (Валле д'Аоста)
Вереитац — Италин Валле д'Аоста регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Валле д'Аоста регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Чераджето (Лука)
Чераджето — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Руднишки
Руднишки (Руднішкі) — Белоруссин Гроднон областан Островецан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Категори:Островецан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Фалисы
Фалисы (Фалисы) — Российн Федерацин Смоленскан областан Духовщинан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Духовщинан кӀоштан нах беха меттигаш
Монтинье-ле-ГӀегӀи
Монтинье-ле-ГӀегӀи (Montigné-lès-Rairies) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пеи-де-ла-ЛуагӀ регионехь. Коммунан департамент — Мен а, ЛуагӀа а.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Мен а, ЛуагӀа а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Вимиейру (Брага)
Вимиейру  — Португалин Брага гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Брага кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
МахӀмудкаьнд
МахӀмудкаьнд (Mahmudkənd) — Азербайджанан Шаьруран кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Шаьруран кӀоштан нах беха меттигаш
Золотовски
Золотовски (Золотовский) — Российн Федерацин Самарин областан Безенчукан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 0 адам леррана 2010 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Безенчукан кӀоштан нах беха меттигаш
Мольия (Павия)
Мольия — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Денисиха (Егорьевскан кӀошт)
Денисиха (Денисиха) — Российн Федерацин Москохан областан Егорьевскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Москохан областан Егорьевскан кӀоштан нах беха меттигаш
Урил
Урил (Урил) — Российн Федерацин Амуран областан Архаран кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу муссоналлин сипташца. Иштта климат кхоллайаларан бахьна маьлхан радиацин а, хӀаваан массийн циркуляции а, географин факторийн а уьйр йу. Географин факторш йукъахь дукха хӀума ду: шораллин хӀоттам; мохк хӀордан гена хилар.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Якутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+9.
Хьажоргаш
Категори:Архаран кӀоштан нах беха меттигаш
Ореховка (Медведеван кӀошт)
Ореховка (Ореховка) — Российн Федерацин Марий Элан Медведеван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь бараме континенталан климат йу. Ӏа кхузахь дикка деха а, ло долуш а ду, ткъа аьхке — дикка йовха йу. Мехкан Ӏаткъам бо Атлантикин а, Арктикин а хӀаваан массаш. Ӏаьна заманахь кхузахь цӀеххьана температураш оьгу, ткъа гурахь а, бӀаьста а сих-сиха гӀура хуьлу. ХӀаваан температуран шеран йуккъера барам республикин малхбалехь Цельсин ноль градусал сов хуьлу, ткъа къилба-малхбузехь кхаа градусе кхочу. Уггар шийла бутт — январь, ткъа уггар бовха — июль бу.
Хьажоргаш
Категори:Медведеван кӀоштан нах беха меттигаш
Дорумали (Акчакале)
Дорумали (Dorumali) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Шанлиурфа провинцин (ил) Акчакаленан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Шанлиурфа провинцин нах беха меттигаш
Категори:Шанлиурфа провинцин микрокӀошташ
Категори:Акчакаленан микрокӀошташ
Категори:Акчакаленан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Кортяшево
Кортяшево (Кортяшево) — Российн Федерацин Тверан областан Нелидован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Нелидован кӀоштан нах беха меттигаш
Шевле
Шевле — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Прядино
Прядино (Прядино) — Российн Федерацин Вологдин областан Шекснан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Сидоровка (Тулин область)
Сидоровка (Сидоровка) — Российн Федерацин Тулин областан Дубнан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ларраби (Висконсин)
Ларраби — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Висконсин штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Висконсин штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Кожгора
Кожгора (Кожгора) — Российн Федерацин Архангельскан областан Холмогорин кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Холмогорин кӀоштан нах беха меттигаш
СегӀвинье
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха Сона департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Верхнегреково
Верхнегреково (Верхнегреково) — Российн Федерацин Ростовн областан Кашарин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кашарин кӀоштан нах беха меттигаш
Рябиновая Слободка
Рябиновая Слободка (Рабінавая Слабодка) — Белоруссин Могилёвн областан Чаусин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
Категори:Чаусин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Васильевка (Эртилан кӀошт)
Васильевка (Васильевка) — Российн Федерацин Воронежан областан Эртилан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Хьажоргаш
Категори:Эртилан кӀоштан нах беха меттигаш
ХӀастане (Арнавуткоьй)
ХӀастане (Hastane) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Истмала провинцин (ил) Арнавуткоьйнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Истмала провинцин нах беха меттигаш
Категори:Истмала провинцин микрокӀошташ
Категори:Арнавуткоьйнан (Истмала) микрокӀошташ
Категори:Арнавуткоьйнан (Истмала) кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Рузвельт (Миннесота)
Рузвельт  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Миннесота штатера гӀала.
Истори
Рузвельт гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Миннесота штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Усама
Усама я Усамат (أسامة - уса́маh) — Ӏаьрбийн божарийн цӀе, маьӀна «леман кӀорни», «жима лом».
Хьажа иштта
Категори:Ӏаьрбех евлла цӀераш Категори:Ӏаьрбийн цӀераш Категори:Божарийн цӀераш
Монтгомери (гуо, Пенсильвани)
Монтгомери — АЦШ Пенсильвани штатера гуо. Центр – гӀала Норристаун.
Истори
Йиллина 1784 шарахь.
Бахархой
2019 шарахь гуонехь вехара 799 881 стаг.
Мохк
Гуон майда 1261,8 км². .
Билгалдахарш
Категори:Пенсильвани штатан гуонаш
Категори:АЦШ гуонаш
(3929) Кармельмария
(3929) Кармельмария  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1981 шеран 16 ноябрехь P. Jekabsons цӀе йолу Ӏилманчо Перт обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1981 WG9».
Козлуджа (ХӀозат)
Козлуджа (Kozluca) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Тунджели провинцин (ил) ХӀозатан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Тунджели провинцин нах беха меттигаш
Категори:ХӀозатан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Беженешть (Арджеш)
Беженешть — Румынин Арджеш жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Арджеш жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Тажен
Тажен — Кхазакхстанан Мангистаунан областан Бейнеунан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Мангистаунан областан нах беха меттигаш Категори:Бейнеунан кӀоштан нах беха меттигаш
Романовка (Баганан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат континенталан йу. Лаьттан гӀоролаш йуьйлало сентябран шолгӀачу декъехь, чекхйовлу май чекхболуш. Шелонан мур лаьтта - 178, йовхонан - 188, гӀур йоцуш – 120 дийнахь. Географин хьоло цуьнан климатан континенталалла алсама лурйо, оццу географин шораллашкахь лаьттачу, амма адаман даха аьтто болчу Европин а, Америкин а кӀошташкахьчул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Баганан кӀоштан нах беха меттигаш
Барбера-дель-Вальес
Барбера-дель-Вальес — Испанин Барселона провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Барселона провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Махта
Билгалдахарш
Категори:Шаьруран кӀоштан нах беха меттигаш
Сан Грегорио (Авелино)
Сан Грегорио — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Келлеровка (Донецкан область)
Келлеровка — Украинин Донецкан областан Мариуполан кӀоштара эвла.
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Мариуполан кӀоштан нах беха меттигаш
Угловски
Климат
Кхузахь климат барамера а, чӀогӀа континенталан а йу, кхоллало Атлантикера, Арктикера, Малхбален Сибрехара, Йуккъерчу Азера сих-сиха хийца а луш кхочучу хӀаваан массаш бахьнехь. Маршах кӀезиг йолуш хенан хӀоттам хилар бахьнехь алссама маьлхан радиации кхачайо кхуза. Малх лепаран дохаллин йуккъера барам 2000—2300 сахьт шарахь бу, цхьаьнатоьхна радиацин барам кхочу 4500-4800 МДж/м2 шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Угловскан кӀоштан нах беха меттигаш
Коммуна (Клетнян кӀошт)
Коммуна (Коммуна) — Российн Федерацин Брянскан областан Клетнян кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Клетнян кӀоштан нах беха меттигаш
Кампу Супериоре (Леко)
Кампу Супериоре — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Вршачки Ритови
Вршачки Ритови (Вршачки Ритови) — Сербин Воеводинан автономин мехкан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Воеводинан автономин мехкан нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Плюхина
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Билгалдахарш
Категори:Махнёвскан муниципалан кхоллам нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
МонтгӀей-Белле
МонтгӀей-Белле (Montreuil-Bellay) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пеи-де-ла-ЛуагӀ регионехь. Коммунан департамент — Мен а, ЛуагӀа а.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Мен а, ЛуагӀа а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Вирсхоп
Вирсхоп (Wiershop) — Германин Шлезвиг-Гольштейн латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Шлезвиг-Гольштейн латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
(558) Кармен
(558) Кармен  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Роселло
Роселло — Италин Абруццо регионера коммуна. Лаьтташ йу Кьети провинцехь.
(558) Кармен
Истори
ДӀайиллина 1905 шеран 9 февралехь Макс Вольф цӀе йолу Ӏилманчо Хайдельберг обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1905 QB».
Роселло
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Абруццо йукъара гӀаланаш
Лука (Боровичин кӀошт)
Лука (Лука) — Российн Федерацин Новгородан областан Боровичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Боровичин кӀоштан нах беха меттигаш
Койолес (Озулуама де Маскареньяс)
Койолес — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Койолес лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Виньош (Фафи)
Виньош  — Португалин Брага гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Брага кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Чераза (Пескара)
Чераза — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Верекье
Верекье — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Долутекне (Адакли)
Долутекне (Dolutekne) — Туркойчоьнан Малхбален Анатолин Бингоьл провинцин (ил) Адаклин кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Адаклин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Сеснан
Сеснан — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Лакха Сона.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха Сона департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Шегова Вас
Шегова Вас — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Рудня (Островецан кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Категори:Островецан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Костино (Нелидован кӀошт)
Костино (Костино) — Российн Федерацин Тверан областан Нелидован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Нелидован кӀоштан нах беха меттигаш
Зеразакъ
Зеразакъ — гӀорторан тӀадаман гуонаха хьийза дукъох лаьтта атта механизм.
Орешкино
Орешкино (Орешкино) — Российн Федерацин Марий Элан Медведеван кӀоштара эвла.
Зеразакъ
Йукъара хаамаш
Зеразакъ атта механизм ю. Муьлхха а, гӀорторан меттах ца болучу тӀадаман гуонаха хьийза таро йолчу хӀуманах ян ло. ГӀорторан тӀадам тӀиера ницкъ тӀетаӀочу кхаччалц долчу хӀуман декъах зеразакъан белаш олу. ГӀорторан тӀадаме хьаьжжина ницкъ тӀетаӀо меттигаш хила тарло масех агӀора (I тайпана зеразакъ) я цхьаьна агӀора (II тайпана зеразакъ).
Орешкино
Климат
Кхузахь бараме континенталан климат йу. Ӏа кхузахь дикка деха а, ло долуш а ду, ткъа аьхке — дикка йовха йу. Мехкан Ӏаткъам бо Атлантикин а, Арктикин а хӀаваан массаш. Ӏаьна заманахь кхузахь цӀеххьана температураш оьгу, ткъа гурахь а, бӀаьста а сих-сиха гӀура хуьлу. ХӀаваан температуран шеран йуккъера барам республикин малхбалехь Цельсин ноль градусал сов хуьлу, ткъа къилба-малхбузехь кхаа градусе кхочу. Уггар шийла бутт — январь, ткъа уггар бовха — июль бу.
Зеразакъ
Йукъара хаамаш
Зеразакъ лелайо ехачу белшан тӀе кӀезиг ницкъ богӀуьйтуш, йоцачу белшан алсама ницкъ хилийтархьама (я йоца белаш тӀехь кӀезиг меттаха яккхарца, еха белаш тӀехь алсама дехьа яккхархьама). Зеразакъан белаш тоъал яхйина, муьлхха ницкъ бан ло.
Орешкино
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Медведеван кӀоштан нах беха меттигаш
Пустошка (Шекснан кӀошт)
Пустошка (Пустошка) — Российн Федерацин Вологдин областан Шекснан кӀоштара эвла.
Зеразакъ
Истори
Адамо зеразакъ, цуьнан балхах кхеташ, лело йолийна исторел хьалхарчу муьрехь дуьйна. Иштта белхан гӀирсаш, масала, метиг я пийсиг, лелабора, адаман ницкъ кӀезиг хилийтархьама. Вайн эрал 5 эзар шо хьалха Месопотамехь леладора зеразакъан хьесап лело терза. ТӀаьхьа, Грецехь, дира хьалауллу терза, цуьнан таро яра ницкъ тӀетаӀо белаш хийца, цуо терза лелор чӀогӀа аьттоне даьккхира. Вайн эрал 1500 шо гергга хьалха Мисрахь а, ХӀиндехь а йукъайолу зеразакъан гӀу, хӀинцалера кира ойбу кранийн «да», цуьнан гӀоьнца хьалайоккхура хица пхьегӀа.
Яндаре
Я́ндаре  (Яндаре) — Российн Федерацин ГӀалгӀайчоьнан Несаран кӀоштара эвла. Кхуллу цхьана юьртах лаьтта муниципалан кхоллам Йуьртан меттиг Яндаре.
Пустошка (Шекснан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Шекснан кӀоштан нах беха меттигаш
Яндаре
Истори
Цхьана версица оцу махкахь, цу декъахь Яндаре эвлан дакъа а, хилла шира гӀала-мегаполис МагӀас — юккъерабӀешерийн полиэтносан пачхьалкхан Аланин коьрта гӀала.
Зеразакъ
Истори
Хууш дац, гӀиртаний теша оцу заманан ойланчаш зеразакъан белхан хьесапаш кхето. Дуьххьарлера йозанан кхетам белла вайн эрал III бӀешо хьалха Архимед, цуо цхьаьна тесира ницкъан, мохьан, белшан кхетамаш. Цуо формула йелла терзан закон, тахана а лелош ду, иштта ду иза: «Ницкъ, эцна ницкъ тӀебиллинчу белашца, кхочу балхе, эцна болх тӀебиллинчу белаше, цигахь болх тӀебиллина белаш — йохалла ю ницкъ тӀебиллинчу меттигера гӀортоле кхаччалц, ткъа ницкъ тӀебиллина белаш — иза йохалла ю ницкъ тӀебиллина меттигера гӀортоле кхаччалц». Дийцарехь, ша дӀадиллинчун маьӀнах кхетна, Архимеда мохь туьйхира бах: «Схьало суна гӀортолан меттиг, аса Дуьне харцор ду!» аьлла.
Яндаре
Истори
XVIII бӀешерийн юьххехь хӀинцалера Яндаре йолчохь лаьттина гӀебартойн элийн ЕндаровгӀеран эвла, церан цӀарах тиллина йуьртан цӀе, ткъа иштта доьду хи Эндерипс (хӀинца Яндар-хи). Сих-сиха орстхой (нохчий) а кхий болу нохчий а, гӀумкий тӀелетар бахьнехь, гӀебартойн эвланаш кхелхира ГIалми хи йистте а, Ташхойн рагӀ тӀе а, ткъа Соьлжан йист лелайора дежийлаш санна.
Зеразакъ
Истори
Тахана дуьненахь зеразакъан белхан хьесап леладо массанхьа а. Муьлхха а механизм аьлча санна, механикин болам хуьйцуш йолу, иштта я вуьштта зеразакъ лелайо. Хьалаойбу кранаш, мотораш, морзагӀаш, тукарш, ткъа иштта эзарнаш кхин механизмаш а, гӀирсаш а шен конструкцехь зеразакъаш лелош болу.
Яндаре
Истори
1825 шеран майхь — июнехь, коьртехь Таймин Биболатан накъост, юьртда ЦӀечойн Джамбулат а волуш, гӀевттира Яндарен бахархой, амма иза охьатаӀийра, Джамбулат лецира, инарлан Ермоловн омарца вийра.
Зеразакъ
Белхан хьесап
Зеразакъан белхан хьесап энерги латторан законан дуьххьал дӀа тӀаьхье ю. Зеразакъ дехьаяккха йохаллин \Delta h_1 ницкъ, ницкъо бешболчу мохь агӀора, болх бан беза кхочуш болу:
Яндаре
Истори
1833 шарахь Яндаре юха а гӀаьттира коьртехь Азаматов Джанхот волуш. Оццу шеран июлехь эскарша иза а охьатаӀийра. Азаматов Джанхотан а, цуьнан гергарчеран а цӀенош дагийра. Ерриг эвла ца ягош сацийра Несарара гӀалгӀайша гӀолацарна.
Зеразакъ
Белхан хьесап
Кхечу агӀора хьаьжчи, кхечу агӀора тӀебиллина ницкъо, болх бан беза
Яндаре
Истори
1843 шарахь эвла ягийра паччахьан эскарша, ткъа латта совгӀатан делира паччахьан эпсарна Мальсаговн болх дика барна. МальсаговгӀар тахана а латтош ду Яндарера дуьххьарлера цӀа, иза когаметтачун дуьсуш схьадогӀу, хӀинца цуьнан да ву Мальсагов Адам Ахьмад воӀ.
Зеразакъ
Белхан хьесап
цигахь \Delta h_2 — иза зеразакъан ницкъ тӀебиллина чеккхенан некъ бу F_2. Энерги латторан закон къевлина системан кхочуш хилийтархьама, бешболу а, дуьхьала бешболу а болх цхьатерра хила беза:
Яндаре
Инфраструктура
Юьртахь ду 1 рузбанан а, 4 джамаӀатан а маьждиг, 3 юккъера ишкол, хьуьжар, ткъа иштта йуьртан библиотека а, амбулатори а. Маьждиган гена доццуш чурт ду 1941—1945 шерашкара Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀеман декъашхошна лерина.
Зеразакъ
Белхан хьесап
Кхосаболчу терачун бакъонца, зеразакъа шина юьхьиган дӀасалеларан йукъаметтиг цуьнан белшийн йукъаметтиге кхочу:
Яндаре
Бахархой
2010 шеран Ерригроссийн бахархой багарбаран жамӀашца
Зеразакъ
Белхан хьесап
Зеразакъашна, кхечу механизмашна санна, чуюьллу механикин эффект гойту амал, иза яккха таро ю зеразакъан чоьтаца. Иштта амал ю дӀакховдоран йукъаметтиг, цуо гойту, бина ницкъан а, тӀебиллина ницкъан йукъаметтиг:
Билгалдаккха деза, муьлххачу механизман санна, зеразакъан пайден болх кӀезиг бу буьзинчулла. Масала, дукхаха йолу зеразакъийн пайден белхан коэффициент (ПБК) ~ 80 % ю. Бисина 20 процент белхаш бойу хьекхаяларан ницкъо.
ХӀоттийна зеразакъ
ХӀоттийна зеразакъ шина а, цул сов а зеразакъийн система ю, уьш цхьаьнатесна араболу ницкъ цхьаьна зеразакъан кхечунна тӀетаӀо ницкъ хуьлуш. Масала, шиъ тӀаьхьий-хьалхий тесначу зеразакъийн система, нагахь хьалхарчу зеразакъан тӀетаӀоран белшна тӀе ницкъ биллинехь F_1, оцу зеразакъан вукха йисттехь къинхьегам хир бу F_2, уьр хир ю церан дӀакховдоран йукъаметтигашца:
Цу тӀе шолгӀачу зеразакъан чуйогӀу белашан Ӏаткъам бо иштта ницкъо F_2, ткъа шолгӀа зеразакъан а, ерриг системан а араболу ницкъ F_3, дӀаяларан шолгӀа тӀегӀан йукъаметтиг хир ю:
Цу тӀе ерриг системан механикин эффект, аьлчи а ерриг хӀоттийна зеразакъан, лору чубогӀу а, араболу а ницкъ ерриг системан йукъаметтиг санна, аьлчи а:
Иштта, хӀоттийна зеразакъан дӀаяларан шина аттачух лаьтташ йолу йукъаметтиг, хир ю дӀаяларан йукъаметтигийн а, шена йукъара атта зеразакъийн а эцаран жамӀ.
Иштта тӀеван мегар ду кхин а чолхен n зеразакъех лаьттачу системан. Иштта меттигехь системехь хир ю 2n белаш. Ишттачу системан дӀаяларан йукъаметтиг лорур ю формулица:
цигахь:
Формулера ма-гарра оцу меттиган иштта а нийса хуьлу, коьртачу зеразакъан дӀалуш йолу йукъаметтиг нийса ю дӀалуш йолчу йукъаметтигийн цу чуйогӀу элементийн эцаран жамӀаца.
Зеразакъийн тайпанаш
Къастайо 1 тайпана зеразакъаш, тӀеюьжу меттиг лаьтта ницкъ тӀебуьллучу меттигашна йукъахь, 2 тайпана зеразакъаш , ницкъ тӀебуьллу меттигаш лаьтта гӀортолан цхьаьна агӀора. 2 тайпана зеразакъашна йукъахь билгалйолу 3 тайпана зеразакъаш, «чубогӀу» ницкъ тӀебуьллу меттиг герга ю гӀортолан меттиган, ницкъ бен меттигал а, цуо белхан сихо йо.
Масалаш: хьалхара тайпана зеразакъаш — берийн бираьнчик (васхал), тукар; шолгӀа тайпана  зеразакъаш — куьйга тотту ворда (гӀортолан меттиг — чкъург), хӀума вабанца хьалаайар; кхоалгӀа тайпана  зеразакъаш — хьокху девзиг, кӀомсарш; автомобилан гидравликан телескопин гӀортолаш тӀиера багажникан тӀехьара неӀ я капот, автомобилан тӀехьара цӀа айбар (юккъерачу гидроцилиндраца), адамийн а, дийнатийн а дилхаца куьйгаш а, когаш а лелор.
Литература
Категори:Атта механизмаш
Ребята
Ребята (Рабяткі) — Белоруссин Могилёвн областан Чаусин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Чаусин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Сатия (Джорджи)
Сатия — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Джорджи штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Сатия бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Джорджи штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Джорджи штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Руттон (Миннесота)
Руттон  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Миннесота штатера гӀала.
Истори
Руттон гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Дорохово (Орехово-Зуеван кӀошт)
Дорохово (Дорохово) — Российн Федерацин Москохан областан Орехово-Зуеван кӀоштара эвла.
Руттон (Миннесота)
Хьажоргаш
Категори:Миннесота штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Дорохово (Орехово-Зуеван кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Орехово-Зуеван кӀоштан нах беха меттигаш
Бейни
Бейни (Бейни) — Российн Федерацин ГӀалгӀайчоьнан ЖӀайрахьан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан)
Мольия (Алесандрия)
Мольия — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Бейни
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Мольия (Алесандрия)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Бейни
Хьажоргаш
Категори:ЖӀайрахьан кӀоштан нах беха меттигаш
Лафаэтт (Волворт, Висконсин)
Лафаэтт — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Висконсин штатера гӀала (town).
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Висконсин штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Курукаймак (ХӀозат)
Курукаймак (Kurukaymak) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Тунджели провинцин (ил) ХӀозатан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:ХӀозатан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Победа (Свердловскан область)
Победа (Победа) — Свердловскан областан Камышловскан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
ХӀиджрет (Арнавуткоьй)
ХӀиджрет (Hicret) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Истмала провинцин (ил) Арнавуткоьйнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Истмала провинцин нах беха меттигаш
Категори:Истмала провинцин микрокӀошташ
Категори:Арнавуткоьйнан (Истмала) микрокӀошташ
Категори:Арнавуткоьйнан (Истмала) кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Монтур (гуо, Пенсильвани)
Монтур — АЦШ Пенсильвани штатера гуо. Центр – гӀала Дэнвилл.
Истори
Йиллина 1850 шарахь.
Бахархой
2019 шарахь гуонехь вехара 18 267 стаг.
Мохк
Гуон майда 342,7 км². .
Билгалдахарш
Категори:Пенсильвани штатан гуонаш
Категори:АЦШ гуонаш
Санта Хулия (Тлакоталпан)
Санта Хулия — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Санта Хулия лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Кожево (Архангельскан область)
Кожево (Кожево) — Российн Федерацин Архангельскан областан Холмогорин кӀоштара дӀатесна эвла.
Санта Хулия (Тлакоталпан)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Кожево (Архангельскан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Санта Хулия (Тлакоталпан)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Кожево (Архангельскан область)
Хьажоргаш
Категори:Холмогорин кӀоштан нах беха меттигаш
Тай (эвла)
Тай — Кхазакхстанан Павлодаран областан Экибастуз гӀалин администрацин йукъайогӀу эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Экибастуз гӀалин администраци
Гребенино
Гребенино (Гребенино) — Российн Федерацин Ярославлан областан Брейтован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Брейтован кӀоштан нах беха меттигаш
Черниговка (Архаран кӀошт)
Черниговка (Черниговка) — Российн Федерацин Амуран областан Архаран кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу муссоналлин сипташца. Иштта климат кхоллайаларан бахьна маьлхан радиацин а, хӀаваан массийн циркуляции а, географин факторийн а уьйр йу. Географин факторш йукъахь дукха хӀума ду: шораллин хӀоттам; мохк хӀордан гена хилар.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Якутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+9.
Хьажоргаш
Категори:Архаран кӀоштан нах беха меттигаш
МонтгӀей-Жуинье
МонтгӀей-Жуинье (Montreuil-Juigné) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пеи-де-ла-ЛуагӀ регионехь. Коммунан департамент — Мен а, ЛуагӀа а.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Мен а, ЛуагӀа а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Бегес
Бегес — Испанин Барселона провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Барселона провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Верхнекалиновка
Верхнекалиновка (Верхнекалиновка) — Российн Федерацин Ростовн областан Кашарин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кашарин кӀоштан нах беха меттигаш
Сан Грегорио (Савона)
Сан Грегорио — Италин Лигурия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лигурия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
(671) Карнегия
Истори
ДӀайиллина 1908 шеран 21 сентябрехь Иоганн Пализа цӀе йолу Ӏилманчо Вена обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1908 DV».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Веселовка (Воронежан область)
Веселовка (Веселовка) — Российн Федерацин Воронежан областан Эртилан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Хьажоргаш
Категори:Эртилан кӀоштан нах беха меттигаш
Кампудулиму (Сасари)
Кампудулиму — Италин Сардини регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Сардини регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Федяево (Духовщинан кӀошт)
Федяево (Федяево) — Российн Федерацин Смоленскан областан Духовщинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Хьажоргаш
Категори:Духовщинан кӀоштан нах беха меттигаш
Савкино (Новосибирскан область)
Савкино (Савкино) — Российн Федерацин Новосибирскан областан Баганан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Баганан кӀоштан нах беха меттигаш
Звезда (станци)
Звезда (Звезда) — Российн Федерацин Самарин областан Безенчукан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 1541 адам леррана 2010 шарахь.