cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Альтомонте
Альтомонте — Италин Калабри регионера коммуна. Лаьтташ йу Козенца провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Ваповский (беттан кратер)
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Бернард Ваповский (1450–1535) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 2009 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Дадар
Дада́р:
Хандыбина Юрта
Хандыбина Юрта (Хандыбина Юрта) — Свердловскан областан Ивделан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Нумеро 19, Гранха Авикола (Санта Круз де Хувентино Росас)
Нумеро 19, Гранха Авикола — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Хандыбина Юрта
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: хууш дац.
Нумеро 19, Гранха Авикола (Санта Круз де Хувентино Росас)
Географи
Нумеро 19, Гранха Авикола лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Хандыбина Юрта
Билгалдахарш
Категори:Ивделан гӀалин гуо нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Шираджи (Каракойунлу)
Шираджи (Şıracı) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан ИгӀдир провинцин (ил) Каракойунлунан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:ИгӀдир провинцин нах беха меттигаш
Босияны
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Шираджи (Каракойунлу)
Хьажоргаш
Категори:Каракойунлунан кӀоштан нах беха меттигаш
Босияны
Хьажоргаш
Категори:Монастырщинан кӀоштан нах беха меттигаш
Шираджи (Каракойунлу)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Обероттмарсхаузен
Обероттмарсхаузен — Германин Бавари латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Бавари латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Льгово (Москохан область)
Льгово (Льгово) — Российн Федерацин Москохан областан Талдоман кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Талдоман кӀоштан нах беха меттигаш
Вахрушево (Новосибирскан область)
Климат
Кхузахь климат континенталан йу. Лаьттан гӀоролаш йуьйлало сентябран шолгӀачу декъехь, чекхйовлу май чекхболуш. Шелонан мур лаьтта - 178, йовхонан - 188, гӀур йоцуш – 120 дийнахь. Географин хьоло цуьнан климатан континенталалла алсама лурйо, оццу географин шораллашкахь лаьттачу, амма адаман даха аьтто болчу Европин а, Америкин а кӀошташкахьчул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Коченёван кӀоштан нах беха меттигаш
Капони (Авелино)
Капони — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Блу-Гилл (Небраска)
Блу-Гилл  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Небраска штатера гӀала.
Чертоза (Болцано)
Чертоза — Италин Трентино-Альто-Адидже регионан  коммунера эвла.
Блу-Гилл (Небраска)
Истори
Блу-Гилл гӀала йиллина  шарахь.
Чертоза (Болцано)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Трентино-Альто-Адидже регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Блу-Гилл (Небраска)
Хьажоргаш
Категори:Небраска штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Пенье (Антропован кӀошт)
Пенье (Пенье) — Российн Федерацин Костромин областан Антропован кӀоштара эвла.
(1006) Лагранжея
(1006) Лагранжея  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Пенье (Антропован кӀошт)
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
(1006) Лагранжея
Истори
ДӀайиллина 1923 шеран 12 сентябрехь Белявский С. И. цӀе йолу Ӏилманчо ГӀирма (Симеиз) обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1923 OU».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Пенье (Антропован кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Антропован кӀоштан нах беха меттигаш
Белка (Одессин область)
Белка — Украинин Одессин областан Березовкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Одессин областан Березовкан кӀоштан нах беха меттигаш
Костенево (Ярославлан область)
Костенево (Костенево) — Российн Федерацин Ярославлан областан Мышкинан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Мышкинан кӀоштан нах беха меттигаш
Руда (Сталёвовольскан повет)
Руда — Польшин Подкарпатан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подкарпатан воеводаллин нах беха меттигаш
Вершешть (Бакеу)
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Бакеу жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
ДогӀанли (Туфанбейли)
ДогӀанли (Doğanlı) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан Адана провинцин (ил) Туфанбейлинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Ла-ЖеневгӀуа
Ла-ЖеневгӀуа (La Genevroye) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха МагӀна.
ДогӀанли (Туфанбейли)
Хьажоргаш
Категори:Адана провинцин нах беха меттигаш
Ла-ЖеневгӀуа
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха МагӀна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
ДогӀанли (Туфанбейли)
Хьажоргаш
Категори:Туфанбейлинан микрокӀошташ
Категори:Туфанбейлинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Вила Пена (Терамо)
Вила Пена — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Нохчийн Республикан Халкъан библиотека
Абуза́р Айдами́ров цӀарах йолу Нохчийн Республикан Халкъан библиотека — Соьлжа-ГӀалан хьлхара йукъара библиотека. Иза схьайиллина 1904 шарахь. 1920 шо дуьйна пачхьалкхо харж йо цунна. 1929 шарахь иза областной библиотека хилира. 1936 шарахь Нохч-ГӀалгӀайн областех Нохч-ГӀалгӀан АССР а йинера, библиотекан республикин дарж а деллера. 2013 шарахь Абузар Айдамирован 80 шо кхачар бахьнехь библиотекин цуьнан цӀе тиллира.
Кхиар
Библиотека схьайиллира 1904 шеран октябрехь Соьлжа-ГӀалан Пушкински училищен хьехархой къинхьегаман бахьнехь. Болх дӀаболуш хенахь фондаш наха еана керлачу книшкашца алсамъйоккхур. Совет Ӏедал дӀахӀоттале библиотека Соьлжа-ГӀалахь дуккха йоцу культуран учрежденешках цхьаъ яра. 1917 шеран революци хилира библиотекехь яра 14 эзар книга а, журнал а. Библиотеке оьхуш вара 1172 дешархо.
1920 шо дуьйна иза пачхьалкхан доле яллера. 1929 шарахь Соьлжа-ГӀала, хьалха Нохчийчоьхь дӀакъестина йола, Нохчийн областен йукъа яханчултӀехь, библиотекан областной дарж делира.
1934 шарахь Нохчийн а, ГӀалгӀайн а областеш цхьанатуьхуьра. Цу шарахь Иван Васильевич Сергеев библиотекан директор хӀоттийра. Иза оцу даржехь 1964 шо кхаччалц леттира.
1936 шарахь Нохч-ГӀалгӀайн областех республика йира, библиотекина республикански дарж делира.
Сийлахь-боккха Даймехкан тӀом
1943 шеран январехь фронт республикан дозан тӀекхачаран бахьнехь библиотекин болх сацабира. Иза юха а схьайиллира 1943 шеран сентябрехь.
ТӀом чекхбелча
1945 шеран 11 июлехь Антон Чехов валарна 40 шо кхачар бахьнехь библиотекан цуьнан цӀе тиллира. 1964 шарахь А. П. Чехован цӀе йолу скверехь схьайиллира библиотекан керла гӀишло.
1980 шарахь библиотекан директор дуьххьара нохчий хилира — Нохч-ГӀалгӀайн АССРн а, РСФСРн а Сийлахь культуран белхало Тамара Пацевна Габисова. 1983 шарахь библиотекин Пачхьалкхан универсалан Ӏилманийн библиотекан дарж делира. Цу хенахь библиотеке хӀора шарахь 35 эзар книга а кхочура, 60 газет а, 485 журнал а. 1990-гӀа шераш долалуш хенахь библиотекехь яра 2,65 млн книга а, журнал а, газет а, 10 эзар наггахь бен ца нислуш йолу книга а.
1989 шарахь дешархошна схьайиллира хьалха дӀакъойлина йолу спецфондаш. Республикехь арахецна 10 эзар книга яра архивехь. Цу чохь ера ерриг республикан зорбанан продукци 1957 шо дуьйна. Библиотекехь болх беш вара 137 белхало. Библиотекехь дӀабоьдуш бара Ӏилманан-талламан болх. 1988 шарахь хьалхара аспирант Эдилбек Хасмагомадов «Развитие книгоиздательского дела в Чечено-Ингушетии (1917—1941 годы)» цӀе йолу диссертаци ларйира. Библиотекехь массийта институтан студенташ практика чекхйоккхура.
Совет Ӏедал дӀадаьлча
1993 шарахь библиотекан директор хӀоттийра историн Ӏилманийн кандидат Эдилбек Хасмагомадов.
1994—1995 шерашкахь хилла тӀом бахьнехь библиотека бух ца буьсуш хӀаллакйира, цу чура книгаш лечкъинера я ягинера.
Библиотекас болх болинера Соьлжа-ГӀалан куьгийн ловзарийн стадионан трибунаш бухаш йолу чоьнашкахь. 1995 шеран 12 декабрехь библиотекан Нохчийн Республикан Халкъан библиотекан дарж делира. Библиотекан керла фондаш юзура Дагестанан а, Кабардино-Балкарин а, Ставрополера а, Москвара а яийтина книгаш. Иштта Соьлжа-ГӀалан а, Нохчийчоьнан а бахамхой схьакхоьхьура шай книгаш библиотекан совгӀатан.
2005 шо дуьйна библиотека яра Респуликан исбаьхьаллин а, культуран а центран 2-чу этаж тӀехь. Цу хенахь библиотекехь яра 23 эзар книга. Библиотеке оьхуш вара 3 эзар стаг.
2013 шеран 23 мартехь библиотекан керла гӀишло схьайиллира. Иза ю Соьлжа-гӀалан юккъехь. Цуьнан чура майда ю 13 эзар м² сов. 2013 шеран 30 октябрехь Нохчийн Республикан Халкъан йаздархо Абузар Айдамиров 80 шо кхачаран бахьнехь библиотекан цуьнан цӀе тиллира. Оццу гӀишлончохь ю Нохчийн Республикан берийн библиотека.
2013 шарахь Нальчикехь хилла фестивалехь «Традиции и новаторство в архитектуре Северного Кавказа» НР Халкъан библиотекан проект тоьллинарг лерира.
Вест-Гартфорд
Вест-Гартфорд — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Коннектикут штатера гӀала (town).
Нохчийн Республикан Халкъан библиотека
Совет Ӏедал дӀадаьлча
2017 шеран мартехь схьайиллира библиотекан электронны фондашка тӀекхачар.
Вест-Гартфорд
Истори
Йиллина.
Нохчийн Республикан Халкъан библиотека
Совет Ӏедал дӀадаьлча
2019 шеран 10 ноябрехь Халкъан библиотекехь хилира хьалхара Къилбаседан Кавказан Вики-семинар.
Вест-Гартфорд
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Нохчийн Республикан Халкъан библиотека
Совет Ӏедал дӀадаьлча
2020 шеран 7 нояберхь библиотекехь хилира «Северокавказский Вики-семинар 2020».
Вест-Гартфорд
Хьажоргаш
Категори:Коннектикут штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Нохчийн Республикан Халкъан библиотека
Филателиехь
1971 а, 1985 а шерашкахь СССРехь арахийцира цу хенахь хилла долу библиотекан гӀишлон сурт тӀехь долуш йолу конверташ.
Хьажоргаш
Категори:Соьлжа-ГIала
Ресмондо
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Бургос провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Шалговаара (Медвежьегорскан кӀошт)
Шалговаара (Шалговаара) — Российн Федерацин Карелин Медвежьегорскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Медвежьегорскан кӀоштан нах беха меттигаш
Варгентин (беттан кратер)
Варгентин - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 84,7 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Пер Вильгельм Варгентин (1717–1783) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Монз-ан-Бессен
Монз-ан-Бессен — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Лаха НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Кальвадос.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Кальвадос департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Эль Рекуердо (Трес Вальес)
Эль Рекуердо — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Рекуердо лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Стрелова
Стрелова (Стрэлава) — Белоруссин Брестан областан Барановичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш
Категори:Барановичин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Грантвилл (Канзас)
Грантвилл — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Канзас штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Грантвилл бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Канзас штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Канзас штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Коротки (Брянскан область)
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Почепан кӀоштан нах беха меттигаш
Скомелно
Скомелно (Skomelno) — Чехин Пльзень мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Литература
Категори:Пльзень мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Слободка (Киржачан кӀошт)
Слободка (Слободка) — Российн Федерацин Владимиран областан Киржачан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Киржачан кӀоштан нах беха меттигаш
(1412) Лагрула
(1412) Лагрула  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1937 шеран 19 январехь Луи Бойер цӀе йолу Ӏилманчо Алжир обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1937 BA».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Орлов (Ростовн область)
Орлов (Орлов) — Российн Федерацин Ростовн областан Милютинскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Загорье (Тлумачан гӀалин йукъаралла)
Загорье — Украинин Ивано-Франковскан областан Тлумачан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Тлумачан кӀоштан нах беха меттигаш
Сорокина (Браславан кӀошт)
Сорокина (Сарокіна) — Белоруссин Витебскан областан Браславан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш
Категори:Браславан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Шаьфибаьйли (Заьнгиланан кӀошт)
Шаьфибаьйли (Şəfibəyli) — Азербайджанан Заьнгиланан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Заьнгиланан кӀоштан нах беха меттигаш
Копьево (Омскан область)
Копьево (Копьево) — Российн Федерацин Омскан областан Муромцеван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат дукхаха континенталан йу, аьхке йоца хуьлу. Климат кхолларан коьрта фактор географин хьал ду, коьртаниг лаьттан чкъор. ХӀордашна а, Ӏапказашна а гена хиларо лаьттан физикин хьоло климат кхоллайаларан роль чӀагӀйо, хӀунда аьлчи, лаьттан сипатех ду чехка а, чӀогӀа а аьхка дохдалар, иштта сиха шен йовхо Ӏай йайар.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Муромцеван кӀоштан нах беха меттигаш
Красея
Красея (Красея) — Российн Федерацин Новгородан областан Демянскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Демянскан кӀоштан нах беха меттигаш
Амантеа
Амантеа — Италин Калабри регионера коммуна. Лаьтташ йу Козенца провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Калабри йукъара гӀаланаш
Кротовка (Тулин область)
Кротовка (Кротовка) — Российн Федерацин Тулин областан Куркинан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Хьажоргаш
Категори:Куркинан кӀоштан нах беха меттигаш
ЛавегӀнуа
ЛавегӀнуа (Lavernoy) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха МагӀна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха МагӀна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Васко да Гама (беттан кратер)
Васко да Гама - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 93,5 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Васко да Гама (1469–1524) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Привороки
Привороки — Украинин Черновцин областан Глибокан кӀоштара эвла.
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Глибокан кӀоштан нах беха меттигаш
Ташбурун (Каракойунлу)
Ташбурун (Taşburun) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан ИгӀдир провинцин (ил) Каракойунлунан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:ИгӀдир провинцин нах беха меттигаш
Категори:Каракойунлунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Канаш-де-Сеньорин
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Визеу кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Луговая (Ивьенан кӀошт)
Луговая (Лугавая) — Белоруссин Гроднон областан Ивьенан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Категори:Ивьенан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
HD250443
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Лупини (Мазовин воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Макилисхуатла (Коскоматепек)
Макилисхуатла — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Рудавка (гмина Бирча)
Рудавка — Польшин Подкарпатан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подкарпатан воеводаллин нах беха меттигаш
Оберпоьринг
Оберпоьринг — Германин Бавари латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Бавари латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Пеньки (Велюнскан повет)
Пеньки  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Горенки
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Красногородскан кӀоштан нах беха меттигаш
Сан Лоренцо (Беневенто)
Сан Лоренцо — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Монсо-ан-Бессен
Монсо-ан-Бессен — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Лаха НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Кальвадос.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Кальвадос департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Ретуэрта
Ретуэрта — Испанин Бургос провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Бургос провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Харенки (Свердловскан область)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: хууш дац.
Билгалдахарш
Категори:Категори:Горноуральскан гӀалин гуо нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Монтезилвано Коле (Пескара)
Монтезилвано Коле — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Капони (Асколи Пичено)
Капони — Италин Марке регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Марке регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Панькино (Антропован кӀошт)
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Антропован кӀоштан нах беха меттигаш
Колла
Колла — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Лакха ЛуагӀа.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха ЛуагӀа департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
(1498) Лахти
Истори
ДӀайиллина 1938 шеран 16 сентябрехь И. Вяйсяля цӀе йолу Ӏилманчо Турку обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1938 SK1».
Сантияго Уатуско (Карильо Пуерто)
Сантияго Уатуско — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Сантияго Уатуско лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Чертоза ди Ведана (Белуно)
Чертоза ди Ведана — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Абрамково (Ржеван кӀошт)
Абрамково (Абрамково) — Российн Федерацин Тверан областан Ржеван кӀоштара эвла.
Людятино (Москохан область)
Людятино (Людятино) — Российн Федерацин Москохан областан Талдоман кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Абрамково (Ржеван кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Людятино (Москохан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Талдоман кӀоштан нах беха меттигаш
Колония ла Унион (Акулзинго)
Колония ла Унион — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Колония ла Унион лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Мэркэуць (Бричанин кӀошт)
Мэркэуць (, Mărcăuți) — Молдавин Бричанин кӀоштара эвла.
Литература
Категори:Бричанин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Молдавин нах беха меттигаш
Горжелице
Горжелице (Hořelice) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Вася (беттан кратер)
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина цӀе сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 2012 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Вила Пето (Терамо)
Вила Пето — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Эвджи (Туфанбейли)
Эвджи (Evci) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан Адана провинцин (ил) Туфанбейлинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Адана провинцин нах беха меттигаш
Категори:Адана провинцин микрокӀошташ
Категори:Туфанбейлинан микрокӀошташ
Категори:Туфанбейлинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Владиславски
Владиславски (Владиславский) — Российн Федерацин Новосибирскан областан Коченёван кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу. Лаьттан гӀоролаш йуьйлало сентябран шолгӀачу декъехь, чекхйовлу май чекхболуш. Шелонан мур лаьтта - 178, йовхонан - 188, гӀур йоцуш – 120 дийнахь. Географин хьоло цуьнан климатан континенталалла алсама лурйо, оццу географин шораллашкахь лаьттачу, амма адаман даха аьтто болчу Европин а, Америкин а кӀошташкахьчул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Коченёван кӀоштан нах беха меттигаш
Шильтя
Шильтя (Шильтя) — Российн Федерацин Карелин Медвежьегорскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Медвежьегорскан кӀоштан нах беха меттигаш
Вершешть (Нямц)
Вершешть — Румынин Нямц жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Нумеро 20, Гранха Авикола (Кортазар)
Нумеро 20, Гранха Авикола — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Нумеро 20, Гранха Авикола лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Смольнево
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Киржачан кӀоштан нах беха меттигаш
Мали Царевщина
Мали Царевщина (Малая Царевщина) — Российн Федерацин Самарин областан Краснояран кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 792 адам леррана 2010 шарахь.
Сахьтан аса
Эвла йу Самарин хенан сахьтийн асехь. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябрехь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла йу 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Самарин областан Краснояран кӀоштан нах беха меттигаш
Блумфилд (Небраска)
Блумфилд  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Небраска штатера гӀала.
Истори
Блумфилд гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Небраска штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Шаьрифан
Шаьрифан (Şərifan) — Азербайджанан Заьнгиланан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Заьнгиланан кӀоштан нах беха меттигаш
Костюрино (Ярославлан область)
Костюрино (Костюрино) — Российн Федерацин Ярославлан областан Мышкинан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Мышкинан кӀоштан нах беха меттигаш
Кампо де Тиро (Чилпансинго де лос Браво)
Кампо де Тиро — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Космово (Брянскан область)
Космово (Космово) — Российн Федерацин Брянскан областан Почепан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Почепан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Бохото
Бохото (Бохото) — Российн Федерацин Смоленскан областан Монастырщинан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Монастырщинан кӀоштан нах беха меттигаш
Вестбрук (Коннектикут)
Вестбрук  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Коннектикут штатера гӀала (town).
Лавиль-о-Буа
Лавиль-о-Буа (Laville-aux-Bois) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха МагӀна.
Вестбрук (Коннектикут)
Истори
Йиллина.
Лавиль-о-Буа
Географи
.
Вестбрук (Коннектикут)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Лавиль-о-Буа
Билгалдахарш
Категори:Лакха МагӀна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
ШейхӀ Адил (ДулкадирогӀлу)
ШейхӀ Адил (Şeyh Adil) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан КахӀраманмараш провинцин (ил) ДулкадирогӀлунан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Вестбрук (Коннектикут)
Хьажоргаш
Категори:Коннектикут штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
ШейхӀ Адил (ДулкадирогӀлу)
Хьажоргаш
Категори:КахӀраманмараш провинцин нах беха меттигаш
Категори:КахӀраманмараш провинцин микрокӀошташ
Категори:ДулкадирогӀлунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Стромиловщина
Стромиловщина (Страмілаўшчына) — Белоруссин Брестан областан Барановичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш
Категори:Барановичин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
HD250490
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Амарони
Амарони — Италин Калабри регионера коммуна. Лаьтташ йу Катандзаро провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Калабри йукъара гӀаланаш
Пригородок
Пригородок — Украинин Черновцин областан Хотинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Хотинан кӀоштан нах беха меттигаш
Йазлик (Каракойунлу)
Хьажоргаш
Категори:ИгӀдир провинцин нах беха меттигаш
Категори:Каракойунлунан кӀоштан нах беха меттигаш
(822) Лалаж
(822) Лалаж  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1916 шеран 31 мартехь Макс Вольф цӀе йолу Ӏилманчо Хайдельберг обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1916 ZD».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Золотой Липа (эвла)
Золотой Липа — Украинин Ивано-Франковскан областан Тлумачан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).