cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Луговой (Лискинан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Лискинан кӀоштан нах беха меттигаш
Кукавка (Могилев-Подольскан кӀошт)
Кукавка — Украинин Винницан областан Могилев-Подольскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Могилев-Подольскан кӀоштан нах беха меттигаш
Ковалево (Белгородан область)
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Белгородан областан Алексеевкан кӀоштан нах беха меттигаш
Дрангово (Благоевградан область)
Дрангово  — Болгарин Благоевградан областера эвла. Петрич йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Благоевградан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
NGC 3033
NGC 3033 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
3033 3033
Санту-Эспедиту (Сан-Паулу)
Хьажоргаш
Категори:Сан-Паулу штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Далли (Ашкале)
Далли (Dallı) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзурум провинцин (ил) Ашкаленан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин нах беха меттигаш
Категори:Ашкаленан микрокӀошташ
Категори:Ашкаленан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Голник
Голник — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Успенка (Липецкан область)
Успенка (Успенка) — Российн Федерацин Липецкан областан Елецан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Елецан кӀоштан нах беха меттигаш
Эстрада (Селая)
Эстрада — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эстрада лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Стефановице (Нижнесилезин воеводалла)
Стефановице  — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Параскивешть
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Арджеш жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ла Норита (Сан Луис де ла Паз)
Ла Норита — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Норита лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Веска-Весь
Веска-Весь — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Рылово (Калязинан кӀошт)
Рылово (Рылово) — Российн Федерацин Тверан областан Калязинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Калязинан кӀоштан нах беха меттигаш
Конево (Кемеровн область)
Конево (Конево) — Российн Федерацин Кемеровн областан Белован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа — шийла а, деха а, аьхке — йоца а, йовха а. ГӀоролаш йоцу мур лаьтта 100 дийнахь областан къилбаседехь, 120 де гергга Кузнецкан боьран къилбехь. Къилбаседа дуьненан эхиган барамера асехь лаьттачу Кемеровн областана кхочу дикка дукха маьлхан йовхо шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Сенокосовщина
Сенокосовщина (Сенокосовщина) — Кировн областан Кумёнин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: даиман Ӏаш нах бац.
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Кумёнин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Коьсрелик (Кечиоьрен)
Хьажоргаш
Категори:Анкара провинцин нах беха меттигаш
Категори:Анкара провинцин микрокӀошташ
Категори:Кечиоьренан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Брениця (Польша)
Брениця  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Вилья Мар Чиле Фрио (Туспан)
Вилья Мар Чиле Фрио — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
ВильтьегӀгӀи
ВильтьегӀгӀи — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Йонна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Йонна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Вилья Мар Чиле Фрио (Туспан)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Бодигой (Удине)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Фриули-Венеция-джулия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Петрово (Пучежан кӀошт)
Петрово (Петрово) — Российн Федерацин Ивановн областан Пучежан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Хьажоргаш
Категори:Пучежан кӀоштан нах беха меттигаш
Новопетропавловски
Новопетропавловски (Новопетропавловское) — Российн Федерацин Курганан областан Далматован кӀоштара эвла.
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Далматован кӀоштан нах беха меттигаш
Махинджаури
Махинджаури (მახინჯაური) — Гуьржийчоьнан Аджарин Хелвачаурин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 735 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Хелвачаурин муниципалитетан нах беха меттигаш
Джавидабад
Джавидабад (Cavidabad) — Азербайджанан Бабекан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Бабекан кӀоштан нах беха меттигаш
HD161227
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Околово (Столбцин кӀошт)
Околово (Аколава) — Белоруссин Минскан областан Столбцин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Радуевка (Дергачин кӀошт)
Радуевка (Радуевка) — Российн Федерацин Саратовн областан Дергачин кӀоштара эвла.
Околово (Столбцин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Столбцин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Радуевка (Дергачин кӀошт)
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Саратовн областан Дергачин кӀоштан нах беха меттигаш
Велишоара (коммуна)
Велишоара — Румынин Хунедоара жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Хунедоара жудецан коммунаш
Казырова
Казырова (Казырова) — Челябинскан областан Аргаяшан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: гӀезалой (9%), башкираш (91%).
Билгалдахарш
Категори:Аргаяшан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Мали Плота
Мали Плота (Малая Плота) — Российн Федерацин Орёлан областан Малоархангельскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Хьажоргаш
Категори:Малоархангельскан кӀоштан нах беха меттигаш
Элмаджи (Элдиван)
Элмаджи (Elmacı) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Чанкири провинцин (ил) Элдиванан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Чанкири провинцин нах беха меттигаш
Категори:Элдиванан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Пяна (Торино)
Пяна — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Безглядово
Безглядово (Безглядово) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Красни Бакин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 13 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Красни Бакин кӀоштан нах беха меттигаш
Казе Нуове (Пяченца)
Казе Нуове — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Сидорково (Москохан область)
Сидорково (Сидорково) — Российн Федерацин Москохан областан Клинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ле-Аян
Ле-Аян — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — ЖигӀонда.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЖигӀонда департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
NGC 3034
NGC 3034 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
3034 3034
Талансьоь
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:АгӀдеш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Лас Палмас, Дивисионес эль Метате (Озулуама де Маскареньяс)
Географи
Лас Палмас, Дивисионес эль Метате лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Эль Изоте (Соледад де Добладо)
Эль Изоте — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Санту-Эспедиту-ду-Сул
Санту-Эспедиту-ду-Сул — Бразилин Риу-Гранди-ду-Сул штатера муниципалитет.
Эль Изоте (Соледад де Добладо)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Санту-Эспедиту-ду-Сул
Географи
Муниципалитетан майда —.
Эль Изоте (Соледад де Добладо)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Санту-Эспедиту-ду-Сул
Хьажоргаш
Категори:Риу-Гранди-ду-Сул штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Эль Изоте (Соледад де Добладо)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
ВильфгӀанш (Йонна)
ВильфгӀанш — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Йонна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Йонна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Мурино (Челябинскан область)
Мурино (Мурино) — Челябинскан областан Кунашакан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: гӀезалой (9%), башкираш (91%).
Билгалдахарш
Категори:Кунашакан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Роса Мария (Пануко)
Географи
Роса Мария лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Бриниця (Лодзинскан воеводалла)
Бриниця  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
ДжаьхӀри
ДжаьхӀри (Cəhri) — Азербайджанан Бабекан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Бабекан кӀоштан нах беха меттигаш
Пяна (Месина)
Пяна — Италин Сицилия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Сицилия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Гоьлез (Элдиван)
Гоьлез (Gölez) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Чанкири провинцин (ил) Элдиванан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Чанкири провинцин нах беха меттигаш
Категори:Элдиванан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
HD16124
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Сиваслилар (Терме)
Сиваслилар (Sivaslılar) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Самсун провинцин (ил) Терменан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Самсун провинцин нах беха меттигаш
Категори:Самсун провинцин микрокӀошташ
Категори:Терменан микрокӀошташ
Категори:Терменан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Брда (ХӀордан воеводалла)
Брда  — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Весола (Седлецкан повет)
Весола  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Крамер (Къилбаседа Дакота)
Крамер  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилбаседа Дакота штатера гӀала.
Истори
Крамер гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа Дакота штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Новый Мокрец
Новый Мокрец (Новы Макрэц) — Белоруссин Гомелан областан Брагинан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Брагинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Хитрово (станци)
Хитрово (Хитрово) — Российн Федерацин Липецкан областан Елецан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Елецан кӀоштан нах беха меттигаш
Эритропоэз
Эритропоэ́з (схьадаьлла — «цӀен», кхин а  — «дар») — цӀен цӀийнан клеткаш кхоллало (эритроциташ) тайп-тайпана гемопоэзан (цӀий кхолларан) хьесапех цхьаъ. Эритропоэзан стимул ло хьесашка кислород кхачор лагӀдеш, цуьнан детекци йо жаннаша. Хьесийн гипоксин йа ишемин дуьхьала жаннаша йоккху гормон эритропоэтин, цуо стимул ло эритропоэзана. Оцу гормоно стимул йо цӀен цӀийн хьалхара клеткийн зӀийдагийн пролиферацин, дифференциацин, цуьнца цхьаьна йалайо цӀий кхуллучу хьесашкахь сихха эритропоэзе, кхин дӀа ЦӀийн йукъа йоьду эритроциташ алсамйовларе. Олхазарийн а, декха дийнатийн а (царна йукъахь адам а) дуьненна тӀе даьллачул тӀаьхьа гемопоэз — цунна йукъахь эритропоэз — йо тӀум йукъа, ткъа иза цхьаъ бен боцу цӀий кхуллу хьаса бен бац нормера дуьненан тӀе девллачул тӀаьхьа. Хьалхарчу эмбрионийн а, хӀунийн а гемопоэз хуьлу буьйранан тӀоьрмиган мезодермин клеткашкахь. Пхораллин кхоалгӀачу баттахь дуьйна, адаман гемопоэз (эритропоэз а) йолайала йолало феталан доӀахехь а, феталан Ӏонжарехь а. Пхораллин 7 бутт чекхбаьлча хӀун гемопоэз хуьлу тӀум чохь. Физикин жигаралла айайалар (аьлча а кислород чохь хьесий иэшар тӀекхетар), кхин а цӀийдар, цигаьрка уозар (аьлча а хьаьха газан гуттаренна бен Ӏаткъам бахьнехь кислород хьесашка кӀезиг кхачор), лаьмнашкахь Ӏар (аьлча а кислородан лахара парциалан Ӏаткъам болу меттиг), цхьадолу деган-пхенийн лазарш (масала, дог гӀелдалар), хьесашка кислород кхачор дохо пехашан цамгарш (масала, гуттаренна йолу обструктиван йекъа къамкъаргийн цамгар), эритропоэз чӀагӀйеш гӀо дан тарло. Цунна дуьхьала, жаннаш гӀийла хилар бахьнехь эритропоэтин даккхар дохийна делахь, белок, витамин B12 йа фолийн мусталла, эчиг, кхин нутриенташ тоьуш йацахь, гӀуон дестарехь, цхьа могӀа интоксикацеш йолуш, тӀуман цхьа могӀа цамгаршкахь (масала, миелодиспластийн синдром йа лейкоз) гуттаренна йолу инфекцеш йалахь — йуху йа гӀелло эритропоэз, цуо охьайоккху гемоглобинан а, эритроцитийн а тӀегӀа — анеми кхиайо.
Цхьацца цамгарш йолу адамийн а,цхьацца тайпана дийнатийн тайп-тайпана хьелашкахь гемопоэз, цунна йукъахь эритропоэз а, хила тарло кхин а даьӀахкан тӀум чохь йоцуш, доӀахна йа Ӏонжарна чохь. Цунах олу «экстрамедулляран (даьӀахкан тӀум чохь йоцу) гемопоэз».
Йерриг аьлча санна адаман дегӀан даьӀахкан тӀумо дакъа лоцу цӀийн клеткаш йохуш (гемопоэзехь) 5 шо гергга кхаччалц. ГӀогӀан а, ностан а даьӀахкаш соцу гемопоэзехь хаъал дакъа лоцуш 25 шо гергга долуш. БукъдаьӀахкан, некхауьнан, хенан даьӀахкан, пӀендан, кхин а туьтаан даьӀахкийн тӀумо, гемопоэзехь дакъа лоцу адаман дахарехь.
Эритроцитийн дифференциаци
Эритроциташ кхуьучу процессехь даьӀахкан тӀуман цӀийнан маргӀалан клека, хьалхий-тӀаьхьий чекхйолу йекъайаларан а, кхиаран (дифференциацин) а тӀегӀанех, ма-дарра аьлча:
8-гӀа тӀегӀа чекхйаьлча хилла клеткаш — аьлчи а, ретикулоциташ — арайовлу даьӀахкан тӀум чуьра йукъара цӀий лела харш чу. Иштта, циркуляци йечу цӀен цӀийн клеткашна йукъахь 1 % гергга хуьлу ретикулоциташ. ЦӀий леларан системехь 1—2 де даьккхинчул тӀаьхьа ретикулоциташ кхуьучура соцу, тӀаьххьара, хуьлу кхиина эритроциташ.
И кхиаран йерриг тӀегӀанаш новкъа йоху шеца йогӀу клеткин арахьара кепан морфологин хийцамашца, Райтаца басар йина хилча а, серлонан микроскоп чухула хьаьжча а, кхин а билгалчу биохимин а, иммунофенотайпана хийцамашца а.
Масала, базофилан пронормобласт кхиаран процессехь, чухоам йуккъера барам 900 фемтолитр болуш йоккха клетка чӀогӀа боккха хӀоьъца, клеткех хуьлу хӀоъбоцу экъа, цуьнан чухоам 10-зза кӀезиг хуьлу — йуккъера барам 95 фемтолитр болуш. Ретикулоцитан тӀегӀанехь клетко дӀакъастабо хӀоъ, амма тӀккха а хьуьнар дуьсу кхин тӀе гемоглобин гулдан а, даккха а, хӀунда аьлча цуьнан бу белок йаккха«гӀирс» — рибосомаш. Кхиина йевлла эритроцитийн хӀоъ боцург рибосомаш а йац, цундела керла гемоглобин ца гулдо, амма дӀасахьо, леладо шайн дахаран йеллачу хенахь. Оццу бахьнехь кхиина йевлла эритроцитийн, ретикулоцитех къаьсташ, йац трансферринан тӀехулара рецептораш (аьлча а кхин таро йац кхин тӀе эчиг схьалаца а, доладаккха а).
Эритроцитийн хьалхара клеткашца гемоглобинан синтез йан оьшу эчиг. Эчиган къоьлло йукъара охьадоккху цӀийн чохь долу гемоглобин а, хӀора эритроцит чуьра а (аьлча а, хьалхарчу меттиган дуьхьала, гемоглобин хӀора ша даьккхина эритроцитехь дукха дац, ткъа нормел кӀезиг ду), кхин а эритроцитийн барам охьабоккху («микроцитоз», «микроцитаран анеми»). Йа эритроцитийн барам хийца ца ло, амма гемоглобинан барам нормел кӀезиг бу («нормоцитаран» гипохроман анеми, аьлча а нормера барамийн, амма алсама бос байна эритроциташца). Кхин а тарло эритроцитийн барам мелла а охьабала (B12 витаминан йа фолийн мусталлин къоьлла йолушчул кӀезиг). ЦӀийн бесан гайтам цу тӀе йа хийца а ца луш нормехь хуьлу («нормохроман анеми»), йа охьайаьлла хуьлу («гипохроман анеми»). Йуха а билгалболу цӀийн ретикулоцитийн аномалан лахара барам — ретикулоцитопени.
Эритропоэзан регуляци
Эритроцитийн сурсаташна, аьлча а эритропоэзан процессийн жигараллина, регуляци йо эритропоэтин гормонаша дакъа лоцу дацаре йуханехьа зӀенан шедца. И системо шарегуляци йо ишттачу кепара, организм могаш йолуш даьӀахкан тӀумо керла эритроциташ йоху «къена» эритроциташ йохаран гергга сихаллица (уьш къанйелла йоьхна, цундела ретикулоэндотелиалан системин клеткаша дӀалаьцна, масала, доӀахан макрофагашца), аьлча а цӀийн чуьра гемоглобинан а, эритроцитийн а тӀегӀа гуттаренна а цхьаьнаэшшара хилийтархьама. Ткъа и тӀегӀа латтайо иштта, гемоглобинан а, эритроцитийн а барам хьесашна адекватан латтор тоъал кислород хилийтархьама (масала доӀахан а, жаннашна а), цу тӀе и эритроцитийн барам «цӀий дукъдеш» иштта тӀех ца хилийтархьама, цуьнан озадалар айа ца далийтархьама, цӀий лела харш чохь эритроцитий агглютинаци сов ца хилийта, цӀийн барам тӀех сов ца хилийта, артерин Ӏаткъам сов ца балийтархьама, тромбозаш, инфаркташ йа инсульташ ца кхийтархьама. Эритропоэтин доккху доӀахан а, жаннашна а чохь нагахь хьесашкахь кислород лахара делахь (аьлча а доӀахан а, жаннийн а хьесашна кислород латтор телхича, сте иза дичи а — анемино, жаннийн а, доӀахан а пхенаш хабаро, хӀаваэхь кислород ца тоаро, пехаш йа дог лазаро, пхенаша — дух ладаме дац, механизмо болх бийр бу). Цул сов, цӀий чохь циркуляции йен эритропоэтино уьйр йо циркуляци йен эритроциташца, цундела цӀийн чохь эритроцит лахара хиларо даладо эритропоэтинера маьрша эритроцитийн барам айабаларе (эритроциташца уьйр йоцу), цуо даьӀахкан тумо эритроциташ йахар меттаха доккху, уьш цӀин чохь хилар тӀетуху. Иза бахьнехь доӀахан а, жаннашна а кислород латтор толо (хӀунда аьлча цӀийн чохь эритроциташ а, гемоглобин а алсама йаларна), охьадолу цара эритропоэтин даккхар, ткъа маьрша (уьйр йоцу) эритропоэтинан тӀегӀа охьайолу эритроцитийн барам тӀекхетарна. Ишттачу кепара стимуляцин а, оцу тӀех тӀекхетаран гӀон агӀора тӀаьхьенан а системо сацабо эритроцитийн барам тӀех тӀекхетар, ша-шенан баланс йо.
Цул сов, жаннаша а, доӀахо а даьккхина эритропоэтинан сурсаташ а, даьӀахкан тӀуман цӀен цӀийн клеткийн сурсаташ а тергонехь хуьлу цхьа могӀа кхечу гормонийн. Масала, стрессан гормонан кортизолан таро йу жаннаша а, доӀахо а доху эритропоэтинан сурсаташ алсама даха, иштта шега даьӀахкан тӀуман эритроцитийн маргӀалан стимул йан. Цуьнан физиологин маьӀна ду, «тоха йа вада» кепара стрессийн реакци кхочушйар, эритроцитийн тӀекхетта сурсаташа а, хьесашка кислород (оьзге, хьене, миокарде) латтор тодаларо а уьш тоьлуш до. Патологера маьӀна — жим тӀехуларчун чкъор гӀийла хилча (Аддисонан цамгар) кӀезиг билгала ца йолу анеми, ткъа гиперкортицизм йолуш (Кушинган цамгарш) — кӀезиг ца хуьлу тӀех сов эритроцитоз.
Иштта эритроцитийн сурсаташна дикачу агӀора Ӏаткъам бо стен-боьршаллин гормонаша, башха боьршачеран (цундела гемоглобинан а, эритроцитийн барам божарийн лакхара хуьлу зударийнчарел), хьорзамха екхоийн гормонаша, соматотропина, инсулина. Цуьнан физиологин маьӀна доллу, беран организм кхуьучу а, беро дегӀ доккхучу а муьрехь, эритропоэзан процессийн жигаралла тӀекхета. Патологера маьӀна — эндокринан цхьа могӀа цатоам хилча, масала, шекаран диабет, гипотиреоз, кӀезиг ца хуьлу дика гуш йолу анеми, ткъа гормонийн гиперсурсаташца хуьлу хьелашкахь (масала, тиреотоксикозехь), наггахь хуьлу барамера эритроцитоз.
ТӀаьххьара талламаша гойту кхин а, пептидан гормон гепсидино гемоглобинан сурсаташна регуляци йаран ладаме роль ловзош хилар, цуьнца цхьаьна эритропоэзан регуляци а. Гепсидин доккху доӀахо, цуо нисйо эчиг хийцаран йерриг аспекташ — зорхан-йоьхьан некъан чуьра эчиган абсорбцин сихалла, ретикулоэндотелиалан системин клеткашкара эчиг мукъадаккхаран сихалла, масала, даьӀахкан тӀуман макрофагаш, доӀахо йоху эчигауьйранан белокийн сурсатийн сихалла, жаннаша эчиган экскреци йар. Эритроцитийн гемоглобин даккха таро хилийта, даьӀахкийн тӀуман макрофагаша латто деза царна чуьра мукъадоккху эчигца, тӀаккха гепсидина нисйо гемоглобин даккхаран сихалла. Гепсидинан тӀегӀан регулятор йу доӀахехь а, цӀийнехь а эчиган барам хилар.
Дехкийн клеткашкахь эритропоэтинан рецептораш йа JAK2 белок йаро эритропоэз йохайо, цундела дехкан эмбрионан цӀен цӀийн клеткийн сурсаташ дохадо, цуьнца цхьаьна духу эмбрионо нормехь дегӀ даккхар а, кхиар а. Вукха агӀора, нагахь харц йуханехьа зӀе дӀа а йайина (цитокинан сигналийн супрессораш), барам боцуш эритропоэтинан сурсаташ даха таро лахь, дехкий чӀогӀа даккхий хуьлу. Экспрессехь гепсидин оцу йа кхечу агӀора дохадахь дехкашна хуьлу дуьнен тӀе довлуш дуьйна хала эчиганкъоьллин анеми йа, цунна дуьхьала, гемосидероз (эчиг гулдаран цамгар).
Хьажоргаш
Категори:Гемопоэз
Вербилеу (коммуна)
Вербилеу — Румынин Прахова жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Прахова жудецан коммунаш
Файтерия (Торино)
Файтерия — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Тишковка (Тишковкан йуьртан йукъаралла)
Тишковка — Украинин Кировоградан областан Новоукраинкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Алешкова
Алешкова (Алешкава) — Белоруссин Минскан областан Столбцин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Тишковка (Тишковкан йуьртан йукъаралла)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Новоукраинкан кӀоштан нах беха меттигаш
Алешкова
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Столбцин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Лорика (Козенца)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Калабри регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Дреновица
Дреновица — Болгарин Благоевградан областера эвла. Петрич йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Благоевградан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Зидарово
Зидарово — Болгарин Бургасан областера эвла. Созопол йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Бургасан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Борисовкан кӀошт (Белгородан область)
Борисовкан кӀошт (Борисовский район) — Белгородан областан муниципалан кӀошт.
Административан центр — Борисовка.
Билгалдахарш
Категори:Белгородан область Категори:Российн кӀошташ
Огнич
Огнич (Ohníč) — Чехин Устецан мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Устецан мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Кабыланбек
Кабыланбек — Кхазакхстанан Туркестанан областан Сарыагашан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Копосиха (Соколан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Кабыланбек
Хьажоргаш
Категори:Туркестанан областан нах беха меттигаш Категори:Сарыагашан кӀоштан нах беха меттигаш
Копосиха (Соколан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Вологдин областан Соколан кӀоштан нах беха меттигаш
Демиркиран (Ашкале)
Демиркиран (Demirkıran) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзурум провинцин (ил) Ашкаленан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин нах беха меттигаш
Категори:Эрзурум провинцин микрокӀошташ
Категори:Ашкаленан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Райхартсхаузен
Райхартсхаузен (Reichartshausen) — Германин Баден-Вуьртемберг латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Баден-Вуьртемберг латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Кондратово (Пыталован кӀошт)
Кондратово (Кондратово) — Российн Федерацин Пскован областан Пыталован кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пыталован кӀоштан нах беха меттигаш
Малоархангельск (Орёлан область)
Малоархангельск (Малоархангельск) — Российн Федерацин гӀала, Орёлан областан Малоархангельскан кӀоштан административан центр.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Малоархангельскан кӀоштан нах беха меттигаш
Рязань (Вилегодскан кӀошт)
Рязань (Рязань) — Российн Федерацин Архангельскан областан Вилегодскан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Вилегодскан кӀоштан нах беха меттигаш
Парва
Парва — Румынин Бистрица-Несеуд жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Бистрица-Несеуд жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Садовка (Дергачин кӀошт)
Садовка (Садовка) — Российн Федерацин Саратовн областан Дергачин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Хьажоргаш
Категори:Саратовн областан Дергачин кӀоштан нах беха меттигаш
Снитков
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Могилев-Подольскан кӀоштан нах беха меттигаш
Коьшк (Кечиоьрен)
Хьажоргаш
Категори:Анкара провинцин нах беха меттигаш
Категори:Анкара провинцин микрокӀошташ
Категори:Кечиоьренан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Коновалово (Кемеровн область)
Коновалово (Коновалово) — Российн Федерацин Кемеровн областан Белован кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Кемеровн областан Белован кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
NGC 3035
NGC 3035 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Колтуновка
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
NGC 3035
Хьажа кхин а
3035 3035
Колтуновка
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Белгородан областан Алексеевкан кӀоштан нах беха меттигаш
Софи
Софи́  (Со́фия, от σοφία — мастерство, мудрость) — Болгарин коьрта гӀала. Софи олучу Ӏалин областан а цуна цхаъбенйоцу йукъаралин административан центр. Бахархойн дукхалла — 1,2 млн стаг (2011 шо).
Билгалдахарш
Категори:Болгарин гӀаланаш
Житники (Винницан область)
Житники — Украинин Винницан областан Могилев-Подольскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Вильшетив
Вильшетив — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Йонна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Йонна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
ЭТА (Силао)
Географи
ЭТА лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Ле-БагӀ
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЖигӀонда департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Чешмаьбасар
Чешмаьбасар (Çeşməbasar) — Азербайджанан Бабекан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Бабекан кӀоштан нах беха меттигаш
Санту-Эстеван (Баия)
Санту-Эстеван  — Бразилин Баия штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Баия штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Стобно (Нижнесилезин воеводалла)
Стобно  — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Бриски (Лодзинскан воеводалла)
Бриски  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
ТогӀгӀанк
ТогӀгӀанк — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — АгӀдеш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:АгӀдеш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Кведа-Самеба
Кведа-Самеба (ქვედა სამება) — Гуьржийчоьнан Аджарин Хелвачаурин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 1160 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Хелвачаурин муниципалитетан нах беха меттигаш
Бренск
Бренск — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Весола (Сохачевскан повет)
Весола  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Пяна (Перуджа)
Пяна — Италин Умбрия регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Умбрия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Богатыриха (Нижни Новгородан область)
Богатыриха (Богатыриха) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Красни Бакин кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Красни Бакин кӀоштан нах беха меттигаш
Вербица (коммуна)
Вербица — Румынин Долж жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Долж жудецан коммунаш
Олешковец
Олешковец (Алешкавец) — Белоруссин Минскан областан Столбцин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Столбцин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Райхенау (Баден-Вуьртемберг)
Райхенау (Reichenau) — Германин Баден-Вуьртемберг латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Баден-Вуьртемберг латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Сулейманово (Челябинскан область)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (13%), гӀезалой (9%), башкираш (78%).
Билгалдахарш
Категори:Кунашакан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Ла Норита дел Рефухио (Сан Хосе Итурбиде)
Ла Норита дел Рефухио — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Норита дел Рефухио лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.