cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ушково (Новосибирскан область)
Ушково (Ушково) — Российн Федерацин Новосибирскан областан Куйбышеван кӀоштара эвла.
Кардета (Пиза)
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ушково (Новосибирскан область)
Климат
Кхузахь климат континенталан йу. Лаьттан гӀоролаш йуьйлало сентябран шолгӀачу декъехь, чекхйовлу май чекхболуш. Шелонан мур лаьтта - 178, йовхонан - 188, гӀур йоцуш – 120 дийнахь. Географин хьоло цуьнан климатан континенталалла алсама лурйо, оццу географин шораллашкахь лаьттачу, амма адаман даха аьтто болчу Европин а, Америкин а кӀошташкахьчул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Новосибирскан областан Куйбышеван кӀоштан нах беха меттигаш
Балково (Одессин область)
Балково — Украинин Одессин областан Раздельнин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Раздельнин кӀоштан нах беха меттигаш
Смолнице (Ходов)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Карловы Вары мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Новостроенка
Новостроенка (Новостроенка) — Российн Федерацин Ростовн областан Неклиновскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Неклиновскан кӀоштан нах беха меттигаш
Ругендорф
Ругендорф — Германин Бавари латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Бавари латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Чамлик (АлтиндагӀ)
Чамлик (Çamlık) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Анкара провинцин (ил) АлтиндагӀнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Анкара провинцин нах беха меттигаш
Категори:Анкара провинцин микрокӀошташ
Категори:АлтиндагӀнан микрокӀошташ
Категори:АлтиндагӀнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Пало Виста де Зарате (Пенхамо)
Пало Виста де Зарате — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Пало Виста де Зарате лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Кровосельцы (Верхнедвинскан кӀошт)
Кровосельцы (Крывасельцы) — Белоруссин Витебскан областан Верхнедвинскан кӀоштара эвла.
Пало Виста де Зарате (Пенхамо)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Кровосельцы (Верхнедвинскан кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Овцыно (Тверан область)
Овцыно (Овцыно) — Российн Федерацин Тверан областан Ржеван кӀоштара дӀатесна эвла.
Койвусельга (юрт)
Койвусельга (Койвусельга) — Российн Федерацин Карелин Пряжан кӀоштара юрт.
Овцыно (Тверан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Койвусельга (юрт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Овцыно (Тверан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Койвусельга (юрт)
Хьажоргаш
Категори:Пряжан кӀоштан нах беха меттигаш
Овцыно (Тверан область)
Хьажоргаш
Категори:Ржеван кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Горка (1-Зайцевскан йуьртан меттиг)
Горка (Горка) — Российн Федерацин Новгородан областан Крестцин кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Крестцин кӀоштан нах беха меттигаш
Меттан кӀошт
Меттан кIошт меттиг, мичахь нах мотт буьйца. Мас. нохчийн меттан кIошт Къилбаседан Кавказ бу. Немцойн маттахь и ингалсан маттахь дош "меттан кIошт" «Sprachraum» (Спрахьраум) ду. ХIокхаьрца «Спрахьраумаш» нах мотт а, диалект а, меттан группа а буьйца.
Кхин хьажа
Категори:Мотт
Рота-Грека
Рота-Грека — Италин Калабри регионера коммуна. Лаьтташ йу Козенца провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Калабри йукъара гӀаланаш
Берёзови Роща (Владимиран область)
Берёзови Роща (Берёзовая Роща) — Российн Федерацин Владимиран областан Кольчугинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кольчугинан кӀоштан нах беха меттигаш
Ламберт (беттан кратер)
Ламберт - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 30,12 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Иоганн Генрих Ламберт (1728—1777) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Lambert (crater)
HD28574
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Бубиново
Бубиново (Бубиново) — Российн Федерацин Пскован областан Куньян кӀоштара дӀатесна эвла.
Хьажоргаш
Категори:Куньян кӀоштан нах беха меттигаш
(3231) Мила
(3231) Мила  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1972 шеран 4 сентябрехь Журавлёва Л. В. цӀе йолу Ӏилманчо ГӀирма обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1972 RU2».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Мацейовици (Гарволинскан повет)
Мацейовици  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Доьнуьклуь (Оникишубат)
Доьнуьклуь (Dönüklü) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан КахӀраманмараш провинцин (ил) Оникишубатнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:КахӀраманмараш провинцин нах беха меттигаш
Категори:КахӀраманмараш провинцин микрокӀошташ
Категори:Оникишубатнан микрокӀошташ
Категори:Оникишубатнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Миневиче
Миневиче — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Ламбертвилл (Нью-Джерси)
Истори
Ламбертвилл гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Нью-Джерси штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Эштер (Каштру-Дайри)
Эштер  — Португалин Визеу гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Визеу кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Годовик
Годовик (Годовик) — Сербин Златибор гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Златибор гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Маму (Луизиана)
Маму  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Луизиана штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
КуьчуькбогӀатепе (Карс)
КуьчуькбогӀатепе (Küçükboğatepe) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Карс провинцин (ил) Карсан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Карс провинцин нах беха меттигаш
Категори:Карсан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Пшецлав (Лодзинскан воеводалла)
Пшецлав  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Харюшински
Харюшинская (Харюшинская) — Российн Федерацин Архангельскан областан Вельскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 0 стаг (2010 шо).
Билгалдахарш
Категори:Вельскан кӀоштан нах беха меттигаш
Сентро Авикола Закатал III (Соконуско)
Сентро Авикола Закатал III — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Сентро Авикола Закатал III лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Аллоьз
Аллоьз — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь регионехь. Коммунан департамент — Канталь.
Географи
.
Маргарито Панзо (Минатитлан)
Маргарито Панзо — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Маргарито Панзо лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Ламе (беттан кратер)
Ламе - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 84,28 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Габриель Ламе (1795—1870) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1964 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Чернея (Брянскан область)
Чернея (Чернея) — Российн Федерацин Брянскан областан Рогнединан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Себян-Кюёль
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа луьра ю. Иза къастало чӀогӀа континенталлийца. Аьхке кхузахь йоца, йовха ю. Ӏа кхузахь деха, чӀогӀа шелонаш йолуш ду. Буьрса климат бахьнехь массанхьа а кхиина дукха шерашкахь лаьтта лаьттан гӀур.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Магаданца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+11.
Хьажоргаш
Категори:Кобяйн улусан нах беха меттигаш
Литаровщина
Буквовщина (Літараўшчына) — Белоруссин Гроднон областан Кореличин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Категори:Кореличин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Масамагрель
Масамагрель — Испанин Валенси провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Валенси провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ванински (Ярославлан область)
Ванински (Ванинское) — Российн Федерацин Ярославлан областан Некоузан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сан Марчелино (Казерта)
Сан Марчелино — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Ванински (Ярославлан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Сан Марчелино (Казерта)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ванински (Ярославлан область)
Хьажоргаш
Категори:Некоузан кӀоштан нах беха меттигаш
Славянка (Нововаршавкан кӀошт)
Славянка (Славянка) — Российн Федерацин Омскан областан Нововаршавкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат дукхаха континенталан йу, аьхке йоца хуьлу. Климат кхолларан коьрта фактор географин хьал ду, коьртаниг лаьттан чкъор. ХӀордашна а, Ӏапказашна а гена хиларо лаьттан физикин хьоло климат кхоллайаларан роль чӀагӀйо, хӀунда аьлчи, лаьттан сипатех ду чехка а, чӀогӀа а аьхка дохдалар, иштта сиха шен йовхо Ӏай йайар.
Эркешево
Эркешево (Эркешево) — Российн Федерацин Удмуртин Балезинан кӀоштара эвла.
Климат
Лаьтта къилбаседа бараман асанехь, Еврази материкан кӀоргенехь, Атлантикин а, Къилбаседа-Шатесна Ӏапказийн хӀордашна генахь. Цундела цуьнан климат барамера континенталан йу дехачу шийлачу Ӏашца, йовхачу аьхкенца, дика къаьстачу шеран заманашца бӀаьста а, гурахь а. Атлантикин Ӏапказ тӀиера кхуза йогӀу йовха хӀаваъ. Аьхка цуо йахьа йочанаш, йовхо лагӀйо, ткъа Ӏай ло дахьа, шелонаш лагӀйо, йовхонаш йахьа.
Сахьтан аса
Кхузахь йу Самарин хан лелаш. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябряхь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла ю 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Балезинан кӀоштан нах беха меттигаш
Каркин (Аксарай)
Каркин (Karkın) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Аксарай провинцин (ил) Аксарайн кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Аксарай провинцин нах беха меттигаш
Категори:Аксарайн кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
(4701) Милани
(4701) Милани  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1986 шеран 6 ноябрехь Эдвард Боуэлл цӀе йолу Ӏилманчо Андерсон-Меса обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1986 VW6».
Чирвои (Белуно)
Чирвои — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Монтерокета (Беневенто)
Монтерокета — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Чирвои (Белуно)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
(4701) Милани
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Оплицко
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Червоноградан кӀоштан нах беха меттигаш
Атавов, Ахмед Султаналиевич
Ахме́д Султанали́евич Ата́вов (1961 шеран 23 февраль, Хаси-Эвл, Дагестан, РСФСР, СССР) — нохчийн паргӀата кепара латархо, СССР а, Российн а, Европин а, дуьненан а чемпионатийн чемпион а, совгӀатхо а, абсолютни йозаллин категорехь дуьненан чемпион, дуьненан Кубок йаьккхинарг, СССР Сийлахь спортан говзанча (1989).
Биографи
Лата Ӏама волавелира 1974 шарахь Хаси-Эвлехь. Цуьнан хьалхара тренер вара Салимхан Нуцалханов. 1977 шарахь шен тренерца цхьана иза Черкесске дӀавахара. 1982 шарахь цо чекхйаьккхира Карачаево-Черкесски пединститутан фазкультуран факультет.
1983 шарахь иза Красноярске дӀавахара. Цигахь цуьнан тренер вара Дмитрий Георгиевич Миндиашвили. 1987 шарахь цо СССР чемпионатехь дато мидал йаьккхира. Иштта цу шарахь цо йаьккхира дуьненан Кубкан дато мидал. 1988 шарахь цо дуьненан Кубок йаьккхира.
1989 шарахь иза СССР а, дуьненан а чемпион хилира, дуьненан абсолютный чемпион а хилира. Ахьмад ву дуьненахь цхьаъ бен воцу паргӀата кепара латаран дуьненан абсолютный чемпион.
1991 шарахь спорт йитинчул тӀехь иза Москва дӀавахар. Цигахь цо бизнес лелира. Тахана Хаси-Эвлахь вехаш ву иза.
Хьажоргаш
Категори:Нохчийн паргӀат кепар латархой Категори:ССРС чемпионаш Категори:Европин чемпионаш Категори:Дуьненан чемпионаш
Ильински (Ивделан гӀалин гуо)
Ильински (Ильинский) — Свердловскан областан Ивделан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: бац.
Устянова-Дольна
Устянова-Дольна — Польшин Подкарпатан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подкарпатан воеводаллин нах беха меттигаш
Трухино (Буйн кӀошт)
Трухино (Трухино) — Российн Федерацин Костромин областан Буйн кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Буйн кӀоштан нах беха меттигаш
Ваврово
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Варми-Мазурин воеводаллин нах беха меттигаш
Мухьаммад Ахьмад аль-Маьхьди
Мухьа́ммад А́хьмад ибн ас-Саййи́д ибн Ӏабдулла́х вевзаш хилла волу Суда́нан Маьхьди́ (محمد بن السيد عبدالله, — ) — Судан маршайаккхаран боламан тхьамда, суданан МаьхьдигӀеран пачхьалкх кхоьллинарг.
Биографи
Мухьаммад Ахьмад вина Донгола провинцера Дирар гӀайренан (Мисран Судан) тӀехь Ӏаьрбий хилла нубийхойн, шайн силсила Къурайшех охьайогӀу, доьзалехь (саййид). ТӀаьхьо Мухьаммад Ахьмадан доьзал кхелхира Хартуме. Цуьнан да а, вежарий а кеманаш деш бара. Мухьаммад Ахьмад шен денден новкъа вахара, иза дин Ӏамо волавелира. Хартумехь а, Карариехь а цуо Ӏамийра Къуръан а, басалбанийн бакъо (фик’х). 1861 шарахь гергарло тесира меттигерчу Сулеманийя (ас-саммания) супийн коьртаца Мухьаммад аш-Шариф шайхаца. ТӀаьхьо аш-Шарифера бакъо кхечира хьехархочун гӀуллакх дӀакхехьа суьпаллин декъашхошна йукъахь.
1870—1871 шерашкахь Мухьаммад Ахьмадан доьзал кхелхира КӀайн Нил (Малхбуза Судан) тӀиера Аба гӀайренан тӀе. Цигахь цуо маьждиг дира, шен дахар дӀаделира ойланашна а, ламазна а. Шен чӀогӀа дика, кхетаме, хьехамийн гӀоьнца сихха лерам баьккхира меттигерчу бахархошкара. Къуръанах муьлхха а дӀатаӀар йемал дора Ӏосалла санна, кхойкхара «дин цӀандаре» а, пайхамаран бакъдолчу дешнашка йухадерзаре а.
Мухьаммад Ахьмада дукха некъ бина Суданехула, хилла Донголехь, Кордофанехь, Сеннарехь. Оцу хенахь цуо уьйр тосу хьуьнаре вовшахтохархочуьнца, Ӏаьрбийн этносан баггара тобанера (Къилба Дарфур) ӀабдуллахӀ ат-ТаӀийшица (Халифаца). Мухьаммад Ахьмад вистхилира Суданера Ӏусманан-мисран олалла йемалдеш. 1880 шо гергга долуш йухавирзина Аба гӀайренан тӀе, ша Маьхьди ву аьлла. Цул тӀаьхьа Маьхьдис кхайкхийра налогаш дӀайахар, волавелира туркошна а, мисархошна а дуьхьала гӀазотна эскар вовшахтоха.
МаьхьдигӀеран гӀаттам
Мисран Ӏедало кхин дӀа хьийзадарна кхоьруш, Мухьаммад Ахьмад а, цуьнан агӀончийн цхьа дакъа а (ансараш) Кордофане бахара; новкъахь царах кхийтира шортта агӀончаш, царна йукъахь бара ахархой, кхерстахой, пхьераш, бевдда лайш. Маьхьдийн гӀуллакх къобал дира суданийн тайпанийн хьалханчаша а, ткъа иштта Ӏаьрбийн лайш бухкачара а, уьш реза бацара, Британис тӀедиллар бахьнехь, мисран Ӏедало лайш бохкар дехкар.
1882 шеран майхь герзаца ледара болчу ансараша Эль-Обейдехь иэшийра мисран 6 - 7 эзар стаг волу эскар. 1882 шеран сентябрехь ингалсан-мисран эскаран куьйгакӀела йисира оцу областера Суданан гӀаланаш Бира а, Эль-Обейд а, амма уьш а карабахара МаьхьдигӀарна 1883 шо долалуш.
Бол-болуш гӀаттам дехьабелира Дарфур, Экватори, Бахьр-эль-ГӀазаль провинцешка. Шейканехь 8 эзар стегах лаьтта мисархойн тоба йохийначул тӀаьхьа, маьхьдигӀара схьайаьккхира Дарфур, ткъа 1883 шарахь толам баьккхира Джебель-Къадирера Фашодан (Кодока) мудиран (урхалчан) Юсеф-пашин агӀончашкара. 1883 шеран декабрехь тӀом сацийра австрийн хиллачу эпсаро — Слатин-пашас, иза жоьпаллехь вара Дарджур ларйан. 1884 шеран мартехь — апрелехь Берберехь а, Донголехь а гӀовттамаш хилира.
Мухьаммад Ахьмада шен коьрта гӀала хаьржира Омдурман. 1885 шеран аьхкенехь цуьнан карахь хилира берриг аьлча санна мохк, ЦӀиечу хӀордан порт Суакин а, къилбаседера Вади-Хальфа а йоцург.
Мухьаммад Ахьмада хӀоттийна Ӏедал (Махдийя) ламастан исламан законашна а, шариӀатан суьдашна а тӀетевжина дара. ШахӀадатан йукъатоьхнера Маьхьдих тешар а, Мухьаммад вайн пайхамаран халиф а, масихь (МаьхьдИллахӀ) а хилар. Макка хьаж дар хийцира гӀазотехь тӀом барца (джихадаца). Закатах пачхьалкхан налог хилира. Семса суданийн олаллийн а, тайпанийн а конфедерацех цхьана урхаллин динан пачхьалкх хилира, коьртехь тайпанийн элий болуш.
1885 шеран 22 июнехь Мухьаммад Ахьмад велира тифах. дӀавоьллира Омдурманехь зияртехь. Ӏедал къуьйсуш Мухьаммад Ахьмадан гӀовсашна йукъахь хиллачу девнал тӀаьхьа, халифан дарж тӀеэцна пачхьалкхан коьрте хӀоьттира ӀабдуллахӀ ибн Мухьаммад ат-ТаӀийша. Халифа дӀабехира дукхаха болу Маьхьдин муридаш а, церан доьзалаш а, иштта керлачу феодалийн элашна тӀетевжина Ӏедал хӀоттийра.
Хьалхалера «АллахӀан хьалха» берриш цхьабосса бу боху лозунгаш йицйира. ӀабдуллахӀ ибн Мухьаммада дӀадаьхьира Маьхьдис долийна джихад; 1885 шарахь цуо аьттонза тӀом болийра Хьабашийчоьнца. Конгохь бельгийхошна тӀелетаро а, Эритрейхь италихошна тӀелетаро а цунна аьтту ца беира. 1896 шарахь куьйгаллехь Г. Китченер волу ингалс-мисран эскар тӀелетира маьхьдигӀеран Суданан. 1898 шеран сентябрехь Омдурманера тӀамехь цара иэшийра маьхьдигӀар, церан эскар ах хӀаллакдина. Мухьаммад Ахьмада кхоьллина пачхьалкх, хӀаллакйира, цуьнан дакъа Омдурманера зияртера схьа а даьккхина Ӏаьнаркеман пешахь дагийра. Маьхьдин баьккхина корта лорда беира Ингалсе мехкдаьтта долу пхьегӀан чохь. Бернард Шоус дустура иза СтюартгӀара Кромвелан дакъа сийсаздаккхарца.
Дисинчу эскарца йухаваьлла ӀабдуллахӀ ибн Мухьаммад 1900 шо кхаччалца тӀом бира.
Хьажоргаш
Категори:ГӀаттамийн куьйгалхой Категори:Суданан урхалчаш Категори:Тифах белларш Категори:Маьхьди
Понятовка (Одессин область)
Понятовка — Украинин Одессин областан Раздельнин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Раздельнин кӀоштан нах беха меттигаш
Виладжо Монте Сасо (Форли-Чезена)
Виладжо Монте Сасо — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Кардета ди Сопра (Арецо)
Кардета ди Сопра — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Рудельцхаузен
Рудельцхаузен — Германин Бавари латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Бавари латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Голдфилд (Колорадо)
Голдфилд — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Колорадо штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Голдфилд бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Колорадо штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Колорадо штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Престон (Айдахо)
Престон  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Айдахо штатера гӀала.
Истори
Престон гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Подбельск
Подбельск (Подбельск) — Российн Федерацин Самарин областан Похвистневан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 3163 адам леррана 2010 шарахь.
Сахьтан аса
Эвла йу Самарин хенан сахьтийн асехь. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябрехь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла йу 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Похвистневан кӀоштан нах беха меттигаш
HD28617
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Крыськово
Крыськово (Крыськава) — Белоруссин Витебскан областан Верхнедвинскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш
Категори:Верхнедвинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Мацеювка (Мазовин воеводалла)
Мацеювка  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
ДогӀу (АлтиндагӀ)
ДогӀу (Doğu) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Анкара провинцин (ил) АлтиндагӀнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Мацеювка (Мазовин воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
ДогӀу (АлтиндагӀ)
Хьажоргаш
Категори:Анкара провинцин нах беха меттигаш
Категори:Анкара провинцин микрокӀошташ
Категори:АлтиндагӀнан микрокӀошташ
Категори:АлтиндагӀнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ламек (беттан кратер)
Ламек - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 12,41 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Феликс Ламек (1894—1962) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Чуклайда
Чуклайда (Чуклайда) — Российн Федерацин Новосибирскан областан Куйбышеван кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Новосибирскан областан Куйбышеван кӀоштан нах беха меттигаш
Роччелла-Йоника
Роччелла-Йоника — Италин Калабри регионера коммуна. Лаьтташ йу Реджо-ди-Калабри провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Калабри йукъара гӀаланаш
Хотяны
Хотяны (Хотяны) — Российн Федерацин Смоленскан областан Монастырщинан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Хьажоргаш
Категори:Монастырщинан кӀоштан нах беха меттигаш
Кривцово (Ленинскан кӀошт)
Кривцово (Кривцово) — Российн Федерацин Тулин областан Ленинскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тулин областан Ленинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Метчелица
Метчелица (Метчелица) — Российн Федерацин Карелин Пряжан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пряжан кӀоштан нах беха меттигаш
Солодовка (Чехован кӀошт)
Солодовка (Солодовка) — Российн Федерацин Москохан областан Чехован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Чехован кӀоштан нах беха меттигаш
Вишань
Вишань — Румынин Бреила жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Бреила жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Минковце
Минковце — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Уьтерсен
thumb|right|Museum Uetersen Уьтерсен (Uetersen) — Германин Шлезвиг-Гольштейн олучу махкара гӀала.
Билгалдахарш
Категори:Германи Категори:Германин нах беха меттигаш
Пшечня
Пшечня — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Овчинники (Тверан область)
Овчинники (Овчинники) — Российн Федерацин Тверан областан Ржеван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Хьажоргаш
Категори:Ржеван кӀоштан нах беха меттигаш
Смолнице
Смолнице (Smolnice) — Чехин Устецан мехкан кӀоштара эвла.
Екимово (Архангельскан область)
Екимово (Екимово) — Российн Федерацин Архангельскан областан Вельскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Смолнице
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Екимово (Архангельскан область)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 0 стаг (2010 шо).
Смолнице
Географи
.
Екимово (Архангельскан область)
Бахархойн дукхалла
2010 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: даиман Ӏаш нах бац.
Билгалдахарш
Категори:Вельскан кӀоштан нах беха меттигаш
Смолнице
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Устецан мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Бубново (Пустошкан кӀошт)
Бубново (Бубново) — Российн Федерацин Пскован областан Пустошкан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пустошкан кӀоштан нах беха меттигаш
Абасаш
Абасаш — Португалин Вила-Реал гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Вила-Реал кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
(1605) Миланкович
(1605) Миланкович  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1936 шеран 13 апрелехь Петар Джуркович цӀе йолу Ӏилманчо Уккел обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1936 GA».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Коахтепек (Тлапа де Комонфорт)
Географи
Коахтепек лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Куьчуькпирвели (Карс)
Куьчуькпирвели (Küçükpirveli) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Карс провинцин (ил) Карсан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Карс провинцин нах беха меттигаш
Категори:Карсан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Думлупинар (Оникишубат)
Думлупинар (Dumlupınar) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан КахӀраманмараш провинцин (ил) Оникишубатнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:КахӀраманмараш провинцин нах беха меттигаш
Категори:КахӀраманмараш провинцин микрокӀошташ
Категори:Оникишубатнан микрокӀошташ
Категори:Оникишубатнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Голово
Голово (Голово) — Сербин Златибор гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Златибор гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
КгӀаон (Майенн)
КгӀаон (Craon) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пеи-де-ла-ЛуагӀ регионехь. Коммунан департамент — Майенн.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Майенн департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Масанаса
Масанаса — Испанин Валенси провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Валенси провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Лужа (Кореличин кӀошт)
Лужа (Лужа) — Белоруссин Гроднон областан Кореличин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Категори:Кореличин кӀоштан нах беха меттигаш
Алли (Канталь)
Алли — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь регионехь. Коммунан департамент — Канталь.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Канталь департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Сан Марчелино (Леко)
Сан Марчелино — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Беречино
Беречино (Беречино) — Российн Федерацин Владимиран областан Кольчугинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кольчугинан кӀоштан нах беха меттигаш
Ламонт (беттан кратер)
Ламонт - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 83,23 км гергга.