cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нови Стан (Шумячин кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Шумячин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Нововознесенка (Днепропетровскан область)
Нововознесенка — Украинин Днепропетровскан областан Синельникован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Синельникован кӀоштан нах беха меттигаш
Барун (эвла)
Барун (Барун) — Российн Федерацин ГӀалмакхойчоьнан Юстан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Юстан кӀоштан нах беха меттигаш
Пригорье (Херсонан область)
Пригорье — Украинин Херсонан областан Бериславан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
(18049) 1999 RX195
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Пригорье (Херсонан область)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Бериславан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Высочки (Калугин область)
Высочки (Высочки) — Российн Федерацин Калугин областан Спас-Деменскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, дика къаьсташ шеран заманашца: барамехь довха а, тӀуьна а аьхкенца, барамера шийла хӀоьттина лайн чкъор долу Ӏаьнца.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Спас-Деменскан кӀоштан нах беха меттигаш
Гордона
Гордона — Италин Ломбарди регионера коммуна. Лаьтташ йу Сондрио провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Акъяр (Миякин кӀошт)
Акъяр — Башкирийчоьнан Миякин кӀоштара эвла, иза Качегановски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 50 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 452091, код ОКАТО — 80244830002.
Хьажоргаш
Категори:Башкирийчоьнан Миякин кӀоштан нах беха меттигаш
Алиментос Тахин (Папантла)
Алиментос Тахин — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Алиментос Тахин лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Кантияк
Кантияк — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — ДогӀдонь.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ДогӀдонь департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Гарабатильо (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
Гарабатильо — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Гарабатильо лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Сеглицы
Сеглицы (Сеглицы) — Российн Федерацин Пскован областан Плюссан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Аксел (Мордови)
Аксел (Аксел) — Российн Федерацин Мордовин Темникован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат билгалйолу шен Оьрсийн акъарийн йуккъера бараман асанера физика-географин хӀоттамца, ткъа цуьнан амалехь ду хаа а луш шеран заманаш хийцайалар.
Хьажоргаш
Категори:Темникован кӀоштан нах беха меттигаш
Дудниково (Полтаван кӀошт)
Дудниково — Украинин Полтаван областан Полтаван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Полтаван кӀоштан нах беха меттигаш
Коьрпинар (Чекерек)
Коьрпинар (Körpınar) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Йозгат провинцин (ил) Чекерекан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Йозгат провинцин нах беха меттигаш
Категори:Чекерекан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
GSC1852-1210
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Лейк-Мак-Форест-Гиллс (Флорида)
Лейк-Мак-Форест-Гиллс  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Флорида штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Флорида штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Флорида штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Аднан Мендерес (Кареси)
Аднан Мендерес (Adnan Menderes) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Баликесир провинцин (ил) Каресинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Баликесир провинцин нах беха меттигаш
Категори:Каресинан микрокӀошташ
Категори:Каресинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Зарубовщина (Жарскан йуьртан меттиг)
Зарубовщина (Зарубаўшчына) — Белоруссин Витебскан областан Ушачин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Садаев, Ӏумар Абдулаевич
Сада́ев Ӏума́р Абдула́евич (1960 шо, Шела, Нохч-ГӀалгӀайн АССР, РСФСР, СССР — 1992 шеран 18 июль) — нохчийн футболист, Соьлжа-ГӀалара «Терек» тобанан ловзархо.
Хив
Хив — ДегӀастанан Хиван кӀоштан административан центр. Бахархой — 2243 леррана 2002 шарахь.
Кучинка
Кучинка — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Хив
Иза йу Хиван йуьртан меттиган административан центр.
Кучинка
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Кровярки (Силезин воеводалла)
Кровярки  — Польшин Силезин воеводаллин  гминера эвла.
Куоте Бариле (Катанцаро)
Куоте Бариле  — Италин Калабри регионан  коммунера эвла.
Кучинка
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Куоте Бариле (Катанцаро)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Калабри регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Кровярки (Силезин воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Силезин воеводаллин нах беха меттигаш
Мирни (Жирновскан кӀошт)
Мирни (Мирный) — Российн Федерацин Волгоградан областан Жирновскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Жирновскан кӀоштан нах беха меттигаш
Карроллтаун (Пенсильвани)
Карроллтаун  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Пенсильвани штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Пенсильвани штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Зидарци
Зидарци — Болгарин Перникан областера эвла. Перник йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Перникан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Лази (Лазне Кинжварт)
Лази  (Lazy) — Чехин Карловы Вары мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Карловы Вары мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Илису (Гуьлнар)
Илису (Ilısu) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан Мерсин провинцин (ил) Гуьлнарнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Мерсин провинцин нах беха меттигаш
Категори:Мерсин провинцин микрокӀошташ
Категори:Гуьлнарнан микрокӀошташ
Категори:Гуьлнарнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Азимовка
Азимовка (Азимовка) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Октябрьскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Малхбузера догӀучу хӀаваийн массийн новкъахь долчу Басеги дукъо, массо Урало санна, лекха дацахь а, дикка сацадо Атлантикин хӀаваъ малхбалехьа даржарах. Мехкан климататан амалехь континенталла йу, цуьнан бахьна дукха хьолахь бӀаьста догӀу арктикин хӀаваъ ду. Каран хӀордан шийла мох къаьста кӀезиг тӀаналлийца, Атлантикин хӀаваан массаш, бӀостанехьа, тӀуналла дукха йолуш ду (700—800 мм шарахь гергга). Махкахь дикка йовха аьхке йу, цхьадолчу шерашкахь уггар шийла бутт февраль хуьлу. Ах йочанаш ло кепара хуьлу. ДогӀанаш дукхахдерг сентябрехь а, июнехь а хуьлу, малхбузен басешкахь алсама дакъа — августехь хуьлу. Минимум йочанаш йогӀу февралехь а, декабрехь а. Аьхка лаьмнашкахь стигал къекъаш догӀанаш оьху. Мехкан амалехь йу сих-сиха хуьлу аьхкенан дохк, уьш наггахь масех дийнахь лаьтта.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Пермийн мехкан Октябрьскан кӀоштан нах беха меттигаш
БгӀуьйегӀ-э-МонбегӀо
БгӀуьйегӀ-э-МонбегӀо (Bruyères-et-Montbérault) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ПикагӀди регионехь. Коммунан департамент — Эна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Францин гӀаланаш Категори:Эна департаментан коммунаш
Лонка-Прудницка
Лонка-Прудницка — Польшин Ополен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Невежкино (Оренбурган область)
Невежкино (Невежкино) — Российн Федерацин Оренбурган областан Тоцкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, йовха, бекъа мехашца, шийлачу Ӏаьнца, дика лаьттачу луон чкъоьраца. Ӏа къаьста гуттара а дацаре температурашца а, луьра шелонашца а. Аьхке дийнахь йекхна, йовха, алссама июлехь. Вегетацин мур 180 де гергга ду. Климатан амалийн сипатех йу йокъаллаш. Аьхка хуьлу йочанаш латта худа а ца кхуьу, хӀунда аьлчи лакхара хӀаваан температураш уьш чехка Ӏаьнаре йоху. Махкахь йочанаш цхьабосса ца хуьлу.
(18050) 1999 RS196
(18050) 1999 RS196 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Невежкино (Оренбурган область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
(18050) 1999 RS196
Истори
ДӀайиллина 1999 шеран 8 сентябрехь LINEAR проекты цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1999 RS196» саналган.
Невежкино (Оренбурган область)
Хьажоргаш
Категори:Тоцкан кӀоштан нах беха меттигаш
(18050) 1999 RS196
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
(9361) 1992 EM18
(9361) 1992 EM18 — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1992 шеран 3 мартехь UESAC цӀе йолу Ӏилманчо Ла-Силья обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1992 EM18».
Голембевко (Куявско-Поморскан воеводалла)
Голембевко  — Польшин Куявско-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Куявско-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Обербромбах
Обербромбах — Германин Рейнланд-Пфальц латтана йукъара коммуна.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Рейнланд-Пфальц латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Успенски 1-е
Успенски 1-е (Успенское 1-е) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Арзамасан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 200 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Арзамасан кӀоштан нах беха меттигаш
Страда пер Гамболо (Павия)
Страда пер Гамболо — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Буе (Пивка)
Буе  — Словенин йукъараллера эвла.
Родионово (Грязовецан кӀошт)
Родионово (Родионово) — Российн Федерацин Вологдин областан Грязовецан кӀоштара эвла.
Буе (Пивка)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Родионово (Грязовецан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Буе (Пивка)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Родионово (Грязовецан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Грязовецан кӀоштан нах беха меттигаш
Буе (Пивка)
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Соловьево (Верхни Ландехан кӀошт)
Соловьево (Соловьево) — Российн Федерацин Ивановн областан Верхни Ландехан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хоя Реал (Кочоапа эль Гранде)
Географи
Хоя Реал лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Торренс (Калифорни)
Торренс — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Калифорни штатера гӀала.
Истори
Торренс гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Калифорни штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
КапдгӀо
КапдгӀо — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — ДогӀдонь.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ДогӀдонь департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Беланы
Беланы (Беланы) — Белоруссин Минскан областан Логойскан кӀоштара эвла.
Дуьненайукъара йукъаметтигаш
Дуьненайукъара йукъаметтигаш — йукъараллийн чоьхьара йукъаметтиган а, латтанийн кхолламан а гуранал арайовлуш йолу шакепара йукъараллийн йукъаметтигаш йу.
Беланы
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Дуьненайукъара йукъаметтигаш
Дуьненайукъара йукъаметтигаш ширачу заманахь дуьйна йоллушехь, ша термин йукъайаьлла дукха хан йац — иза йукъайалийна ингалсан философо Дж. Бентама, уггар хьалха цуьнца билгалйоккху цӀеххьана нисйелла политикин йукъаметтигаш, чӀу болуш йолчу йаккхийчу къоман пачхьалкхийн йукъаметтигаш.
Беланы
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Дуьненайукъара йукъаметтигаш
Законехь ма-дарра хилар
ДЮ законехь ма-дарра хиларан универсаллала ю:
Беланы
Хьажоргаш
Категори:Логойскан кӀоштан нах беха меттигаш
Дуьненайукъара йукъаметтигаш
Законехь ма-дарра хилар
Дуьненайукъара йукъаметтигийн теори гуш йолу область йолун дела, и Ӏилма политикин хааран областера долун дела, иза политикин сфера ю. Цул сов, хӀинц-хӀинца а цуьнга хьовсура политикин Ӏилманан декъе санна. Таханлера политологи кхиаран хьалхарчу муьрехь, ДЮ терго а ца йора. Хьалхарчу дуьненан тӀамо хьал хийцира. Дукхах болу пачхьалкхан гӀуллакххой йийсарехь бара ширъеллачу хетаршан а, ойланан а, шеш дечун тӀехьалонаш а ца гора. ТӀеман жамӀаш теттира Ӏилманчаш нийса хьажаре ДЮ теме. ШолгӀа дуьненан тӀом чекхбаьлча ВКЪКХ системан гуранчохь оьздангаллин а, дешаран а белхашна кхоьллина леррина кхолламо — ЮНЕСКОс — дӀабаьхьира политологи, дуьненайукъара, лерина Ӏилманан дакъа, кхуллуш цхьа могӀа белхаш. Политикин Ӏилманан структура: 1) Политикин теори   2) Политикин институтийн теори 3) Партеш, тобанаш, йукъараллин ойла Ӏамор   4) Дуьненайукъара йукъаметтигийн теори ойланчаш алсама хиларна (дукхах берш Америкера) шуьйра яьржина яра малхбузехь была широко распространена на западе благодаря большому количеству мыслителей ССРСехь, «йовхонан» муьрехь кхоьллина дуьненайукъара тематикин шорта Ӏилма-талларан центраш.
Матеево (Вышни Волочёкан кӀошт)
Матеево (Матеево) — Российн Федерацин Тверан областан Вышни Волочёкан кӀоштара эвла.
Дуьненайукъара йукъаметтигаш
Либералин-идеалистийн парадигма
Шен кхиорехь либералин-идеалистийн парадигман масех тодаларан мур хилла, уггар боккханиг царех XX бIешо долалуш а, чекхдолуш а болуш. XX бӀешо долалуш либерализмехь лар йитира кхаа коьртачу некъо: Политикин практикехь либералан идеализман ойланаш денйира Хьалхара дуьненан тIом чекхбаьлча кечдина долу кехаташа, масала, Вильсон Вудрон Къаьмнийн Лига (1917) кхолларан программа, Брианан — Келлоган пакт (1928; къоман политикин герз тӀамах ца дар), Стимсонан доктрина (1932; ницкъаца бина муьлхха а хийцам къобал ца бар).
Беланы
Хьажоргаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Матеево (Вышни Волочёкан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Дуьненайукъара йукъаметтигаш
Либералин-идеалистийн парадигма
Либералан-идеалистийн ойланийн керла айам хуьлу шийла тIом чекхбаьлча, иза болуш тоьлла яра политикин реализман а, неореализман а ойланаш. Цуьнца цхьаьна либералан некъ хийцало неолиберализман реалийн чоьтех.
Матеево (Вышни Волочёкан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Вышни Волочёкан кӀоштан нах беха меттигаш
Дуьненайукъара йукъаметтигаш
Либералин-идеалистийн парадигма
Либералан-идеалистийн парадигмийн коьрта меттигаш:
Политикин реализм
Дуьненайукъара йукъаметтигийн политикин реализман уггар гӀарабевлла векалш бу Моргентау Ганс, Арон Раймон, Кеннан Джордж, Карр Эдуард, Шуман Фредерик, Томпсон Кеннет. ХӀара парадигма кхоллаелла XX б1ешеран хьалхарчу декъехь, амма цуьнан зирхӀ ган таро ю Фукидидан, Н.Макиавеллин, Т.Гоббсан белхашкахь. Шен кхиарехь политикин реализман коьрта импульс кхаьчна политикера тайп-тайпана утопин теорин ладаме критика бахьнехь, цара тергал ца йора дуьненайукъара йукъаметтигийн ницкъан амал. Эгоистин кхолламе санна адаме хоьжуш, оцу парадигман векалш хьовсу, хьалхарчу рогӀехь, дуьненайукъара йукъаметтигашкахь йолчу хӀумнаш талларе, ткъа ца хьовсу тӀехьа йукъаяла таро йолчунга.
Политикин реализман коьрта меттигаш:
Марксистийн-ленинан парадигма
Таханлерчу хьолехь марксистийн-ленинан парадигма ялахь а, доккхух долчу декъана, маргиналан, марксизм-ленинизман ойланаш латтайо чӀогӀа меттиг дуьненайукъара йукъаметтиган теорехь, боккха Ӏаткъам а бо кхечу дуьненайукъара-политикин Ӏилманашна.
Марксистийн-ленинан парадигман коьрта меттигаш:
Неореализм
Неореализман я структуран реализман кхоллаелла ишколаш цхьанатуху 1979 шарахь зорба тоьхна Уолтц Кеннетан «Дуьненайукъара политикин теори» цӀе йолчу жайница. Кхин оцу некъан дуьненайукъара йукъаметтигийн гӀарабевлла векалш — Б.Бузан, Р.Гилпин, П. Кеннеди, Дж. Моделски, С. Уолт, Дж. Миршаймер, У. Томпсон, Дж. Снайдер, У. Уолфорт, Д. Сноу, К. Холсти, К. Лэйн, Р. Джервис, З. Бжезинский, Ф. Фукуяма, С. Хантингтон.
Йукъабевлла керла кхетамаш: дуьненайукъара йукъаметтигийн система, дуьненайукъара йукъаметтигийн гуо, тӀеман а, экономикин а кхерамазалла, хьаштийн баланс, стратегийн накъосталла, ядеран сецор, дуьненайукъара кхерамазалла.
Неореализман коьрта меттигаш: Неореализман а, политикин реализман а тералла:
Неоклассикан реализм
Дуьххьара «неоклассикан реализм» термин йукъадалийна 1998 шарахь Гидеон Роуза дуьненайукъара йукъаметтигийн теорехь теоретикийн некъийн тоба йовзийтархьама, структуран реализман а, арахьара политикин теорин а синтезаци ян гӀерташ, пачхьалкхан арахьара политикера хийцамех кхета а, прогноз ян а Ӏалашо йолуш. Кхин хӀокху некъан дуьненайукъара йукъаметтигашкахь гӀарабевлла векалш — Дж. Миршаймер, У. Уолфорт, Р. Швеллер, Т. Кристенсен, Ф. Закария, кхин дӀа а.
Неоклассикан реализман коьрта меттигаш:
Неолиберализм
Шийлачу тӀеман хенахь яйина либералан-идеалистийн парадигмийн позицеш карлаевлира, биполяран дуьненайукъара йукъаметтигийн система йоьхначул тӀехьа. Цуьнца цхьаьна дуьххьарлера парадигман дуьненайукъара аренехь хаъал хийцамаш хилар бахьна долуш (дуьненайукъара интеграцин процессаш чӀагӀъялар; дуьненан политикин карти тӀехь керла пачхьалкхаш гучуйовлар, гӀиллакхехь доцу кхерамазаллин кхерамаш тийсар; глобализацица йоьзна йолу процессаш) кӀоргачу трансформаце йоьжна, цуо кхоьллина неолиберализман ойланаш. Уггар гӀараваьлла неолиберализман векал хилла Кохэн Роберт а, Най Джозеф а.
Керла парадигма къасторан сипаташ долу меттигаш: Неолиберализман а, неореализман а теранаш:
Неолиберализман а, неореализман а башхаллаш:
Неомарксизм
«Неомарксизмо ша иштта кхайкхайо реалистийн парадигмин коьрта меттигашна критика еш. Неомарксизман агӀончашна го дуьне тайп-тайпана экономикийн, пачхьалкхийн, йукъараллийн, идеологийн, оьздангаллийн глобалан системан кепара. Неомарксисташ йукъабалабо дуьненайукъара йукъаметтигийн тезаурусе „дуьне-система“ а, „дуьне-экономика“ а кхетам. „Дуьне- экономика“ кхетамо гойту дуьненайукъара акторийн йукъаметтигийн уггар шуьйра система, коьрта роль ловзайо экономика чӀогӀа йолчара. Коьрта амалаш дуьне-экономикин — производствон дуьненан кхоллам бу, цуо чӀагӀйо арахецаран комплексин координаци, капиталийн интернационализаци, лагӀйо пачхьалкх йукъагӀертар финансийн сфере. Неомарксисташ чӀагӀ ма дарра, хьалха шеш арахьарчу сингаттамех ларъеш хиллайолу пачхьалкхаш, тахана агенташ хилла, цара къоман экономикашна дӀало дуьне-экономикин оьшург, цуьнан дуьненан базарехь конкуренцин адаптаци яр Ӏалашо ю. Цуьнца гайтина процессаш, цаьрца йогӀу структурашца цхьаьна, адамийн белхан жамӀ ду, историн сурсат ду. Амма кхин а процессаш ю, глобализацин бӀостанехьа йолу — экономикийн, политикийн, йукъараллин, социооьздангаллин, кхин кхолламийн а, структурийн а, кхиоран некъаш лахаран а диверсификаци. Неомарксизман векалшан хетарехь, радикалан-либералан идеологи гӀерта и процессаш дӀалачкъо. Цуо глобализацин альтернатива йац моттадолийта адамашна, дуьненан арени тӀехь гушйолу къиза конкуренцин, йукъаметтигийн дерегламентацин, эгоизман бух тӀехь лаьтта экономикин логика».
Хьалхара «боккха къовсам»
Хьалхара дискусси кхоллало 1939 ш. ингалсан Ӏилманчан Карр Эдвардан «Кризисан ткъа шо» цӀе йолу жайна арадаьлчи. Цу тӀехь политикин реализман позицера критика йира идеалистийн парадигман коьрта меттигашна. Реалисташ Ганс Моргентаус (Morgenthau H. Politics among Nation. The Struggle for Power and Peace. N. Y., 1948) а, цуьнан агӀончаша а шолгӀа дуьненан тӀом чекхбаьлчи и дискусси дӀаяхьаран инициатораш хилира. Керлачу историйн хьолашкахь реалистийн идеалисташна тӀехь болу толам шеко йоцуш хетара.
ШолгӀа «боккха къовсам»
ШолгӀа «боккха къовсам» болийра 50-гӀа шерашкахь ХХ бӀешеран, кхин а чӀагӀбелира 60-гӀа шерашкахь, керлачу тайпана дуьненайукъара йукъаметтигашна тӀебахкаран а, методаш талларан а агӀончаш болу модернисташ, политикин реализман постулаташна цӀеххьана критика йира. Керлачу чкъоьран Ӏилманчаша (Куинси Райт, Мортон Каплан, Карл Дойч, Дэвид Сингер, Калеви Холсти, Эрнс Хаас, кхин берш а) ДЮ Ӏамош нийсачу Ӏилманашкара схьаэцна болу гӀирсаш, методаш, методикаш лелорехьа бара. «Модернисташ» шеконе ца ехкира шайн оппонентийн теоретикан, уьш бирзинера Ӏилманан методологин агӀоне. Цундела, барт хин боцу озе хьаьжна ца Ӏаш, дискуссин декъашхой къовсаман чеккхенгахь баьхкира берта, дуьненайукъара баланаш талларехь иэдан деза «гӀиллакхийн» а, «Ӏилманан» а методаш.
КхоалгӀа «боккха къовсам»
70-гӀа шераш чекхдовлуш 80-гӀа шераш долалуш болабеллачу, хӀинца а чекхбаланза болчу кхоалгӀачу «боккхачу къовсаман» юккъехь, ДЮ декъашхочун санна пачхьалкхан роль нисъелира, дуьненан арени тӀехь хуьлуш долчу къоман хьаштах а, ницкъах а кхетаран маьӀна долуш. Тайп-тайпана теоретикийн некъийн агӀончаша, ала мегар царех транскъоманхой (Роберт Кохэн, Джозеф Най, Йел Фергюсон, кхин а), интеграцин (Дэвид Митрани) а, вовшехдазаран (Эрнст Хаас, Дэвид Моурс) а теорин гӀиллакх дӀахьуш йукъатеттира ойла: политикин реализм а, цуьнца йогӀу этатистин парадигма а дуьненайукъара йукъаметтигийн амалашца а, коьрта тенденцешца а йогӀуш йац, уьш дӀатеттина хила еза. Декъашхойн дукхалла, йукъаметтигийн кепаш, церан харшаш, царна моттарехь, аратотту пачхьалкх дуьненайукъара къамелийн йукъара, ДЮ пачхьалкхашна йукъарчех транскъаьмнийнчарна трансформацийо. Дуьненайукъара-политикин Ӏилманехь транскъоманхойн Ӏаткъам болуш гучуйолу цхьа могӀа керла теореш, масала, глобализацин а, регионализацин а концепци, кхин дӀа а. Цуьнца цхьаьна коьрта парадигмаш къаьсташ йолу башхаллаш лаьтташ ю. Дукхах болу талламхой схьабогӀу, пачхьалкхаш дуьненайукъара йукъаметтигийн коьрта декъашхой хилар тӀиера.
Дуьненан политика
Дуьненайукъара я дуьненан политика дуьненайукъара йукъаметтигийн хӀоъ бу.
Дуьненан политика олу сацам баран, тӀеиэцаран, кхочушбаран дуьненан йукъараллин дахарех Ӏотталуш йолу процессех.
Дуьненан политика
Дипломати
Диплома́ти — пачхьалкхийн арахьара политика дӀакхехьаран, практикан белхаш, кепаш, методаш цхьанатоьхна гойтуш болу гӀирс бу, билггала бахьнашца а, амалшца а бечу белхан чоьтаца лелабо; пачхьалкхийн а, правительствийн а, пачхьалкхийн арахьара Ӏалашо кхочушъяран арахьарчу уьйранийн леррина меженийн куьйгалхойн официалан болх, ткъа иштта оцу пачхьалкхийн хьашташ лардар. Диплома́ти кхетамах тесна дов ца далийтарехь а, дерзорехь а барт барехь къамелашдаран говзалла, компромиссаш лахар а, вовшен пайдехь болу барт бар а, дуьненайукъара уьйранаш шоръяр а, кӀаргъяр а.
Дуьненайукъара йукъаметтигийн декъашхой
Таханлерчу дуьненан политикехь бу дукха тайп-тайпана декъашхой.
ТӀаккха а тахана билгалъяьлла нийса йолу дуьненайукъара йукъаметтигийн декъашхой шорбаран тенденци.
Придорожни (Херсонан область)
Придорожни — Украинин Херсонан областан Геническан кӀоштара эвла.
Дуьненайукъара йукъаметтигаш
Дуьненайукъара йукъаметтигийн декъашхой
ТӀехь-тӀехьа дуьненайукъара йукъаметтигашкахь алсама ладаме субъекташ хуьлу дуьненайукъара кхолламаш.
Придорожни (Херсонан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Дуьненайукъара йукъаметтигаш
Дуьненайукъара йукъаметтигийн декъашхой
Уьш дукха хьолахь йекъало пачхьалкхашна йукъарчарний (правительствошна йукъарчарний) а, правительствон боцу кхолламашний а.
Придорожни (Херсонан область)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Дуьненайукъара йукъаметтигаш
Дуьненайукъара йукъаметтигийн теори
Социалан Ӏилманан гуранчура дисциплина санна йолу дуьненайукъара йукъаметтигийн теорис, Ӏамадо дуьненан «низам», аьлча а массо а институташ цхьаьна, билгалйоккхуш йолу интеграцин а, дуккха а локалан йукъараллин вовшашца йолу уьйранийн кеп.
Придорожни (Херсонан область)
Хьажоргаш
Категори:Геническан кӀоштан нах беха меттигаш
Дуьненайукъара йукъаметтигаш
Геополитика
Геополитика (γη — дуьне +  — пачхьалкхийн я йукъараллин гӀуллакхаш) — аналлин тергояран йукъараллин Ӏилма ду. И термин леладар гӀиллакхе хилла коьрта агӀора географин факторийн политикин Ӏаткъамбар дийцарехь, амма иза лелор шуьйра даьржира XX бӀешарахь.
Геостратеги
Геостра́теги (географин стратеги) — политикин Ӏилма ду, пачхьалкхан я гергара пачхьалкхийн тобанийн геополитикин Ӏалашоне кхачархьама гӀирс а, методаш а билгалйоккхуш долу — пачхьалкхан я пачхьалкхийн бертан ницкъ Ӏалашбеш а, совбоккхуш а, ткъа кризисан гӀуон аьттунашкахь — зиен минимизаци а, меттахӀоттор кризисал хьалхалера хьал.
Геостратегино пачхьалкхашна-заказчикашна я заказчикашна — пачхьалкхийн берташна йина ца Ӏаш терго йо социуман, экономикин, политикин, къоман оьздангаллин, тӀеман ницкъан, кхин стратегин элементийн категорешна, иштта Ӏамайо, лору кхечу пачхьалкхийн стратегин, уьш йоькъуш майарра кепера потенциалан бертхошка, мостагӀашна я нейтралашна, ткъа иштта даиман а лору географин хьолан стратегийн билгалонаш, цуьнца геостратеги кхочушйо. Геостратеги къоман гӀирс бу, ткъа пачхьалкхийн бертахь — бертан геополитикан. Политикин Ӏилманан иерархехь лаьтта кӀеларчу меттигехь политике а геополитике а хьаьжча. Геостратегин хӀоттаман оьшу а, къасто йиш йоцу дакъош ду къоман стратеги а, стратегин географи а.
Дуьненайукъара йукъаметтигийн система
Дуьненайукъара йукъаметтигийн теорехь билгалйовлу масех система:
— Дуьненайукъара йукъаметтигийн Венин система (1814 ш. хилла Наполеонан тIемаш чекхбевлча). Цуьнан ойла европин концерт ю;
— Дуьненайукъара йукъаметтигийн Версалан-Вашингтонан система (хьалхара дуьненан тӀеман жамӀашца);
— Дуьненайукъара йукъаметтигийн Ялтин-Потсдаман система (шолг Ӏа дуьненан тӀеман жамӀашца) юьйжира биполяран дуьненан бух тӀе дуьхьалон асанца Малхбале (социалистийн пачхьалкхийн блок)- Малхбузе (капиталистийн дуьне)
Дукхах болу талламхой 1991 ш. ССРС йоьхча а, биполяран дуьхьало сецачи а Ялтин-Потсдаман система чекхъяьлла лара реза бу, амма, хӀинцалерчу муьрехь йац цхьаалла ДЮ системан цӀе билгалъяккхарехь. Цхьаьна декъо йогӀуш лору беловежскан мур цӀе, бисанчара лелайо Post Cold-War era цӀе.
— Керлачу хенан дуьненайукъара йукъаметтигийн система 1991 ш. тахне кхаччалц АЦШ дуьненан системин коьртехь йолуш ю. Дуьненайукъара йукъаметтигийн эксперташна йукъахь Америкин импери малх чубузуш бу, америкин доллар тӀехь йина дуьненайукъара экономикин система юхуш ю, БРИКС пачхьалкхаш айалуш ю бохуш еш ю дискуссеш, амма 2012 шарахь АЦШ хьалха лаьтташ ю дуьненан дахаран сферашкахь.
Хьажоргаш
*
Горлаго
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Ломбарди йукъара гӀаланаш
(18051) 1999 RU196
(18051) 1999 RU196 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1999 шеран 8 сентябрехь LINEAR проекты цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1999 RU196» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Калдас (Бразилия)
Калдас  — Бразилин Минас-Жерайс штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Минас-Жерайс штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Алгабас (Жаксинан кӀошт)
Алгабас — Кхазакхстанан Акмолан областан Жаксинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Жаксинан кӀоштан нах беха меттигаш
Стара Весь (Билгорайскан повет)
Стара Весь  — Польшин Люблинан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Люблинан воеводаллин нах беха меттигаш
Побия (Милано)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Моллаев, Супьян Кагирович
Супьян Кагирович Моллаев — партин а, пачхьалкхан а гӀуллакххо, Нохч-ГӀалгӀайн АССР Совнаркоман председатель. РСФСРн Лакхара Советан депутат. <!--
Биография
25-29 июня 1938 года прошла первая сессия Верховного Совета Чечено-Ингушской АССР, на которой было избрано руководство республики. Моллаев был избран председателем Совета народных комиссаров Чечено-Ингушетии. Он оставался в этой должности до начала депортации чеченцев и ингушей. Берия докладывал Сталину:
Награды
-->
Хузино
Хузино (Хузино) — Российн Федерацин Иркутскан областан Шелехован кӀоштара эвла.
(9362) Miyajima
(9362) Miyajima — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Хузино
Климат
Кхузахь климат шен-кепара хилар билгалдолу иза материкан йуккъехь хиларо, хӀордан барамал дикка айайелла хиларо, орографин чолхалло. Махкахь азин антициклон хуьлу, Ӏаьнан заманахь цуьнан Монголи тӀехула кхуьу хӀаваан массаш нисло Азин атмосферан Ӏаткъаман максимум къилбаседа йисттехь. Оцу хьолехь циклонан жигаралла дикка гӀелло.
Кузнецы (Котельничан кӀошт)
Кузнецы (Кузнецы) — Кировн областан Котельничан кӀоштара дӀатесна эвла.
Хузино
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Иркутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+8.
(9362) Miyajima
Истори
ДӀайиллина 1992 шеран 23 мартехь К. Эндатэ, К. Ватанабэ цӀе йолу Ӏилманчо Китами обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1992 FE1».
Кузнецы (Котельничан кӀошт)
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Новониколаевка (Миякин кӀошт)
Новониколаевка — Башкирийчоьнан Миякин кӀоштара эвла, иза Качегановски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 19 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 452091, код ОКАТО — 80244830004.
Хузино
Хьажоргаш
Категори:Шелехован кӀоштан нах беха меттигаш
Новониколаевка (Миякин кӀошт)
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
(9362) Miyajima
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Кузнецы (Котельничан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Новониколаевка (Миякин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Башкирийчоьнан Миякин кӀоштан нах беха меттигаш
Кузнецы (Котельничан кӀошт)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: даиман Ӏаш нах бац.
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан дӀатесна нах беха меттигаш Категори:Кировн областан Котельничан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Ка Векия (Мантова)
Ка Векия — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Первомайски (Юстан кӀошт)
Первомайски (Первомайский) — Российн Федерацин ГӀалмакхойчоьнан Юстан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Зоревка (Полтаван кӀошт)
Зоревка — Украинин Полтаван областан Полтаван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
КуртагӀили
КуртагӀили (Kurtağılı) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Йозгат провинцин (ил) Чекерекан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Йозгат провинцин нах беха меттигаш
Категори:Чекерекан кӀоштан нах беха меттигаш
Дебальцево
Деба́льцево (Дебальцеве, Дебальцево) — Украинин Донецкан областан гӀала, пачхьалкхан йаккхий некъан станци йолу гӀаланех цхьаъ.
Билгалдахарш
Категори:Украинин гӀаланаш
Кростошовице
Кростошовице — Польшин Силезин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Силезин воеводаллин нах беха меттигаш
GSC1852-1725
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
БгӀуьйегӀ-суьгӀ-ФегӀ
БгӀуьйегӀ-суьгӀ-ФегӀ (Bruyères-sur-Fère) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ПикагӀди регионехь. Коммунан департамент — Эна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Францин гӀаланаш Категори:Эна департаментан коммунаш
Заазерье
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш Категори:Полоцкан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Вязовни (Калугин область)
Вязовни (Вязовня) — Российн Федерацин Калугин областан Спас-Деменскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Спас-Деменскан кӀоштан нах беха меттигаш
(18052) 1999 RV199
Истори
ДӀайиллина 1999 шеран 8 сентябрехь LINEAR проекты цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1999 RV199» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Бегишево (ГӀезалойчоь)
Бегишево (Бегишево) — Российн Федерацин ГӀезалойчоьнан Заинскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йу йуккъерачу шораллера бараман континенталан кепара амалан климат, йовхачу аьхкенца а, барамехь шийла Іаьнца а. Уггар бовха бутт июль бу, уггар шийла — январь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 400 стаг (2010).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Заинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Лонки-Козельски
Лонки-Козельски — Польшин Ополен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Ожеги (Смоленскан область)
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Лонки-Козельски
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Ополен воеводаллин нах беха меттигаш
Ожеги (Смоленскан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Извор (Перникан область)
Извор  — Болгарин Перникан областера эвла. Радомир йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Перникан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Купа (Казерта)
Купа  — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Сербино (Пскован область)
Сербино (Сербино) — Российн Федерацин Пскован областан Плюссан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Плюссан кӀоштан нах беха меттигаш
Лази (Лоучка)
Лази  (Lázy) — Чехин Злин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.