cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кулат (Павлодаран область)
Хьажоргаш
Категори:Павлодаран областан нах беха меттигаш Категори:Шарбакхтинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Мали Ржавец
Мали Ржавец (Малый Ржавец) — Российн Федерацин Орёлан областан Покровскан кӀоштара эвла.
Кош-Алмурут (Ала-Букан кӀошт)
Кош-Алмурут — ГӀиргӀазойчоьнан Джалал-Абадан областан Ала-Букан кӀоштара эвла.
Мали Ржавец
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Кош-Алмурут (Ала-Букан кӀошт)
Cахьтан аса
Сахьтан аса ю +6:00.
Мали Ржавец
Хьажоргаш
Категори:Орёлан областан Покровскан кӀоштан нах беха меттигаш
Кош-Алмурут (Ала-Букан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Ала-Букан кӀоштан нах беха меттигаш
Тисуль
Тисуль (Тисуль) — Российн Федерацин гӀалин кепара эвла, Кемеровн областан Тисулан кӀоштан административан центр.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа — шийла а, деха а, аьхке — йоца а, йовха а. ГӀоролаш йоцу мур лаьтта 100 дийнахь областан къилбаседехь, 120 де гергга Кузнецкан боьран къилбехь. Къилбаседа дуьненан эхиган барамера асехь лаьттачу Кемеровн областана кхочу дикка дукха маьлхан йовхо шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Тисулан кӀоштан нах беха меттигаш
Реймонд (Канзас)
Реймонд  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Канзас штатера гӀала.
Истори
Реймонд гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Селищи (Южан кӀошт)
Селищи (Селищи) — Российн Федерацин Ивановн областан Южан кӀоштара эвла.
Ивановка (Умётан кӀошт)
Ивановка (Ивановка) — Российн Федерацин Тамбовн областан Умётан кӀоштара эвла.
Селищи (Южан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Ивановка (Умётан кӀошт)
Климат
Ӏаламан а, ландшафтийн а амалаш йоьзна йу цуьнан географин хьолах – эвла лаьтта Оьрсийн акъарин йуккъехь, цунна тӀиера акъарин муьлххачу дозане эзар километр йу. Алсама хуьлу долу континенталан барамера хӀаваъ, Эвла хӀордашна гена латтарех доьзна ду. Цуо областан климат барамера континенталан йо. Окан-Донан акъари тӀехь климат алсама континенталан йу, уллорчу гунаш тӀехьчулла. Эвла лаьтта кӀеззиг къилбаседехьа Сибрехан а, Азорийн а максимумашна йуккъехь долчу лакхарчу Ӏаткъаман дукъал, цундела бу кхузахь луларчу Владимирехь йа Рязанехьчул алсама, гӀийлачу мехца, бекхна хенан хӀоттам. Оцун тӀе мехаш дукхах дерг къилбан а, къилба-малхбален а ду, бӀаьста а, Ӏай а муххале а. оцу агӀора хьокху аьхка а, бӀаьста а йокъаллин мехаш, ткъа Ӏай – дарц.
Селищи (Южан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Южан кӀоштан нах беха меттигаш
Ивановка (Умётан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Умётан кӀоштан нах беха меттигаш
Соровски
Соровски (Соровское) — Российн Федерацин Курганан областан Шадринскан кӀоштара эвла.
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Шадринскан кӀоштан нах беха меттигаш
Раздолье (Белгородан область)
Раздолье (Раздолье) — Российн Федерацин Белгородан областан Красногвардейскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Белгородан областан Красногвардейскан кӀоштан нах беха меттигаш
Подмакарьево
Подмакарьево (Подмакарьево) — Российн Федерацин Рязанан областан Скопинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Скопинан кӀоштан нах беха меттигаш
ЭгӀикугӀ-2
ЭгӀикугӀ-2 — Францин кантон, лаьтта ФгӀанш-Конте регионехь. Кантонан департамент — Лакха Сона.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха Сона департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
NGC 4777
NGC 4777 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Бантлуь
Бантлуь — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Иль-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Валь-д’Уаз.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Валь-д’Уаз департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Поройна
Поройна — Румынин Мехединць жудецан коммунера эвла. Иза Первомай коммунан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Мехединць жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Лома Эрмоса (Хучике де Ферер)
Лома Эрмоса — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лома Эрмоса лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Рушан
Рушан (Ruşan) — Азербайджанан Исмаиллин кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Исмаиллин кӀоштан нах беха меттигаш
Нарткала
Нарткала́ (Нарткъалэ) — Российн гӀала, ГӀебартойн-Балкхаройчоьнан Урванан кӀоштан административан центр. Бахархойн дукхалла 31 037 адам леррана 2013 шарахь.
Билгалдахарш
Категори:Росси Категори:Урванан кӀоштан нах беха меттигаш
МогӀанжис (Эссонна)
Географи
.
Зджихув
Зджихув — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Дос Матас (Котастла)
Дос Матас — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Дос Матас лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Рибаки (Тчевскан повет)
Рибаки — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сан Матияс (Чакалтиянгис)
Сан Матияс — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Сан Матияс лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Гарс-ам-Камп
Гарс-ам-Камп — Австрин Лаха Австри федералан латтана йукъара коммуна. Хорн гуонан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Лаха Австри латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Аройо Мистеколапа, Мистеколапа (Сан Луис Акатлан)
Аройо Мистеколапа, Мистеколапа — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Аройо Мистеколапа, Мистеколапа лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Крижан Врх
Крижан Врх — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
ФгӀуадвиль (ЖуьгӀа)
ФгӀуадвиль (Froideville) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — ЖуьгӀа.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЖуьгӀа департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Дембувка (гмина Констанцин-Эзёрна)
Дембувка  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Нестеровцы (Тернополан область)
Нестеровцы — Украинин Тернополан областан Зборован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Зборован кӀоштан нах беха меттигаш
Форкони II (Кьети)
Форкони II — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Центральни (Карталин кӀошт)
Центральни (Центральный) — Челябинскан областан Карталин кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (68%), гӀезалой (17%), башкираш (13%), кхазакхаш (1%).
Билгалдахарш
Категори:Карталин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Мироши (коммуна)
Мироши — Румынин Арджеш жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Арджеш жудецан коммунаш
Эренлер
Эренлер (Erenler) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Сакари провинцин (ил) Еренлернан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Сакари провинцин нах беха меттигаш
Категори:Сакари провинцин микрокӀошташ
Категори:Еренлернан микрокӀошташ
Категори:Еренлернан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Танна
Танна (Tanna) — Германин Туьринген латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Туьринген латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Синицыно (Тотьман кӀошт)
Синицыно (Синицыно) — Российн Федерацин Вологдин областан Тотьман кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тотьман кӀоштан нах беха меттигаш
Рива Ливенца (Тревизо)
Рива Ливенца — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Алтинтепе (Йакутийе)
Алтинтепе (Altıntepe) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзурум провинцин (ил) Йакутийенан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин нах беха меттигаш
Категори:Эрзурум провинцин микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Вильяр-дель-Ала
Вильяр-дель-Ала — Испанин Сори провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Сори провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Бото (Терни)
Бото  — Италин Умбрия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Кош-Терек (Ала-Букан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Сахьтан аса ю +6:00.
Манко (Козенца)
Манко — Италин Калабри регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Крошичи
Крошичи (Крышычы) — Белоруссин Гомелан областан Калинковичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Калинковичин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Приволье (гӀала)
Приволье — Украинин Луганскан областан Лисичанскан гӀалин кхеташон йукъайогӀу гӀала.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Лисичанскан гӀалин кхеташо
Куленсай
Куленсай — Кхазакхстанан Костанайн областан Карасунан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Костанайн областан нах беха меттигаш Категори:Карасунан кӀоштан нах беха меттигаш
Поржичи (Боршов над Влтавоу)
Поржичи  (Poříčí) — Чехин Къилба Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Къилба Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Казтелдилаго (Терни)
Казтелдилаго — Италин Умбрия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Пневно (Волинан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Камень-Каширскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
NGC 4778
NGC 4778 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
4778 4778
Рексфорд (Канзас)
Рексфорд  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Канзас штатера гӀала.
Истори
Рексфорд гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Канзас штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Поломни
Поломни (Поломное) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Семёнован гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 59 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Семёнован гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Алферовски (Березонаволоцкан йуьртан меттиг)
Алферовски (Алферовская) — Российн Федерацин Архангельскан областан Красноборскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Красноборскан кӀоштан нах беха меттигаш
Ямски (Москохан область)
Ямски (Ямская) — Российн Федерацин Москохан областан Можайскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Хьажоргаш
Категори:Москохан областан Можайскан кӀоштан нах беха меттигаш
Отрубнево (Кимрин кӀошт)
Отрубнево (Отрубнево) — Российн Федерацин Тверан областан Кимрин кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кимрин кӀоштан нах беха меттигаш
Гуьнейкоьй (Дербент)
Гуьнейкоьй (Güneyköy) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кони провинцин (ил) Дербентан (Туркойчоь)нан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Категори:Кони провинцин микрокӀошташ
Категори:Дербентан Конинан микрокӀошташ
Категори:Дербентан Конинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
ЛуьгӀ-1
ЛуьгӀ-1 — Францин кантон, лаьтта ФгӀанш-Конте регионехь. Кантонан департамент — Лакха Сона.
Географи
.
Тапарки (Бобруйскан кӀошт)
Тапарки (Тапаркі) — Белоруссин Могилёвн областан Бобруйскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
Категори:Бобруйскан кӀоштан нах беха меттигаш
Нижни Колыбелька
Нижняя Колыбелька (Нижняя Колыбелька) — Российн Федерацин Липецкан областан Хлевнин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Тапарки (Бобруйскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Нижни Колыбелька
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Хлевнин кӀоштан нах беха меттигаш
Сергеево (Южан кӀошт)
Сергеево (Сергеево) — Российн Федерацин Ивановн областан Южан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Южан кӀоштан нах беха меттигаш
Поройна-Маре
Поройна-Маре — Румынин Мехединць жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Мехединць жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Лас Мангас, Роса де Негрете (Пенхамо)
Лас Мангас, Роса де Негрете — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лас Мангас, Роса де Негрете лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Безон (муниципалитет)
Безон (муниципалитет) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Иль-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Валь-д’Уаз.
Билгалдахарш
Категори:Валь-д’Уаз департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Замятины (Юрьян кӀошт)
Замятины (Замятины) — Кировн областан Юрьян кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: даиман Ӏаш нах бац.
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан дӀатесна нах беха меттигаш Категори:Кировн областан Юрьян кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
МогӀсан-суьгӀ-ОгӀж
МогӀсан-суьгӀ-ОгӀж — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Иль-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Эссонна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Эссонна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Третьяково (Кемеровн область)
Третьяково (Третьяково) — Российн Федерацин Кемеровн областан Тисулан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа — шийла а, деха а, аьхке — йоца а, йовха а. ГӀоролаш йоцу мур лаьтта 100 дийнахь областан къилбаседехь, 120 де гергга Кузнецкан боьран къилбехь. Къилбаседа дуьненан эхиган барамера асехь лаьттачу Кемеровн областана кхочу дикка дукха маьлхан йовхо шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Тисулан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Брниште
Брниште (Brniště) — Чехин Либерец мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Ясни Зирка
Ясни Зирка — Украинин Черниговн областан Нежинан кӀоштара эвла.
Брниште
Географи
.
Манино (Орёлан область)
Манино (Манино) — Российн Федерацин Орёлан областан Покровскан кӀоштара эвла.
Брниште
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Манино (Орёлан область)
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Ясни Зирка
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Манино (Орёлан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Брниште
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Манино (Орёлан область)
Хьажоргаш
Категори:Орёлан областан Покровскан кӀоштан нах беха меттигаш
Брниште
Демографи
Бахархойн динамика:
Ясни Зирка
Хьажоргаш
Категори:Нежинан кӀоштан нах беха меттигаш
Брниште
Литература
Категори:Либерец мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Чегем (гӀала)
Чеге́м (Шэджэм) — Российн гӀала, ГӀебартойн-Балкхаройчоь Чегеман кӀоштан административан центр. Бахархойн 17 819 адам леррана 2013 шарахь.
Фулене
Фулене (Foulenay) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — ЖуьгӀа.
Чегем (гӀала)
Билгалдахарш
Категори:Росси
Фулене
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЖуьгӀа департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Саьдийан
Саьдийан (Sədiyan) — Азербайджанан Исмаиллин кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Исмаиллин кӀоштан нах беха меттигаш
Есипово (Усвятин кӀошт)
Есипово (Есипово) — Российн Федерацин Пскован областан Усвятин кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Усвятин кӀоштан нах беха меттигаш
Рибенко (Польша)
Рибенко — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Покровски (Скопинан кӀошт)
Покровски (Покровский) — Российн Федерацин Рязанан областан Скопинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Скопинан кӀоштан нах беха меттигаш
Раздорни
Раздорни (Раздорное) — Российн Федерацин Белгородан областан Красногвардейскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Белгородан областан Красногвардейскан кӀоштан нах беха меттигаш
Гарстен
Гарстен — Австрин Лакха Австри федералан латтана йукъара коммуна. Штайр-Ланд гуонан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Рива Лигуре - Грандже (Империя)
Рива Лигуре - Грандже — Италин Лигурия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лигурия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Мирча-Воде (коммуна, Бреила)
Мирча-Воде — Румынин Бреила жудецан йукъара коммуна.
Сосновски (Курганан область)
Сосновски (Сосновское) — Российн Федерацин Курганан областан Шадринскан кӀоштара эвла.
Мирча-Воде (коммуна, Бреила)
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Бреила жудецан коммунаш
Сосновски (Курганан область)
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Шадринскан кӀоштан нах беха меттигаш
Дембувка (Журоминскан повет)
Дембувка  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Крижате
Крижате — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Здзерчизна
Здзерчизна — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Вильяр-дель-Кампо
Вильяр-дель-Кампо — Испанин Сори провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Сори провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Верещагин, Василий Васильевич
Вереща́гин Васи́лий Васи́льевич  (14 (26) октябрехь 1842, Череповец — 31 мартехь (13 апрелехь) 1904, Порт-Артур) — Оьрсийн суртдиллархо а, литератор а, уггаре гӀарабевллачу исбаьхьалчех-баталихойх цхьаъ.
Биографи
Верещагин Василий Васильевич вина 26 октябрехь Череповецехь (Новгородан губерни, хӀинца Вологдин областан) меттигера эллин баьччин доьзалехь. Дерриг, исбаьхьалчин ден Верещагин Василий Васильевичан а, ненан Верещагина Анна Николаевнин хилира 11 бер, амма царех диъ (Наталья, 2 Алексей, Анна) делира бераш долуш. Уггаре вевзаш вара исбаьхьалчин кхо ваша. Уьш хӀиттийра тӀеман-дешаран меттиге. Кегийнаш, Сергей (1845—1878) а, Александр а (1850—1909) хилира профессионалан тӀемлой; воккхахаверг, Николай (1839—1907) флотехь гӀуллакхехь, амма дукха хан йалале мукъа а ваьлла, йукъараллин гӀуллакххо хилира. Михаил (1816-1922) а, Алексей (1819-?) а, йиша Мария (1851-?) а бисира алсама гӀарабевллачу вежарийн ӀиндагӀехь.
1865 шеран мартехь Верещагин йухавеира Кавказе, кхин дӀа суьрташ дахка волавелира тӀехьожуш.
1865 шеран гурахь Верещагин хилира Петарбухехь, цул тӀаьхьа йухавеира Париже, кхин дӀа дешархьама. 1865—1866 шеран Ӏа даьккхира, Парижан академехь доьшуш. 1866 шеран бӀаьста, шен дешар чекхдаьккхина, исбаьхьалча даймахка цӀа вирзира.
1867 шарахь хазахетарца тӀеийцира Туркестанан инарла-губернаторо инарла К. П. Кауфмана ша волчохь исбаьхьалча хила аьлла кховдийна болх. 1868 шеран 2 майхь оьрсийн эскарша Самарканд схьайаьккхинчул тӀаьхьа цига веина, Верещагинан тӀом бан бийзира, кӀеззиг оьрсийн салташца лайра шахрисабзан бекаша, ций-кипчакийн тайпанаша, гӀевттина меттигера бахархоша, гӀалин чӀагӀонна гуо бар. Самаркандан чӀагӀо ларйарна Верещагинна совгӀат дира Сийлахь Георгийн 4 тӀеганан орденца (1868 шеран 14 августехь), иза цуо кураллица лелайора, цхьан а совгӀат дезаш воцушехь: "Самаркандан бухарахойн тобанаша чӀагӀонна бархӀ дийнахь гуо латтош, прапорщика Верещагина майра масалца ир-кара хӀиттийра гарнизон. 3-гӀачу июнехь мостагӀ дуккха а массица кевнашна тӀе а кхаьчна, йаккхий тоьпашна тӀекхаьчна, кхиира дерриг саьккалш дӀалаца, прапорщик Верещагин, детта тӀулгашка а, йетта тоьпашка а ца хьоьжуш, карахь топ йолуш араиккхина, шен турпала масаллица чӀагӀонан майра турслойн дог айира"
1869 шеран йуьххьехь Кауфмана накъосталла дина «туркестанан гайтам» бира коьрта шахьрахь, цигахь гайтира Ташкентехь, Самаркандехь, кхазакхийн аренашкахь Туркестанехь йаздина шен белхаш. Гайтам чекхбаьлча Верещагин йуха а вахара Туркестанан регионе, амма Сибрехахула.
хӀинца исбаьхьалчо некъ бира ВорхӀэркехула а, Къилбаседа-Малхбузен Цийчоьхула. ВорхӀэркан а, ГӀиргӀазойчоьн а лерина Верещагинан суьрташ йукъахь ду Хьал долу гӀиргӀазойн таллархо лечанца, лаьмнийн куц Лепсин гӀалин гергахь, Чу эркан тогӀенийн, Иссык-Куль Ӏоман, ГӀиргӀазойн дукъан, Тянь-Шанера Нарынан лайн баххьаш. Пхи сурт Верещагина диллина лаьмнашкахь Иссык-Кулан гергахь, царех уггаре къегинарг — «Барскаун чекхдовлийла». Цуо суьрташ дехкира Бооман чӀожехь, вахара Алаколь Ӏам тӀе, хьалавуьйлура Алатаун лекха даккъашкара лам хадорашна тӀе.
Оцу хенахь Малхбузен Цийчохь богдыханан эскарша дӀатебеш бара дунганаш (Цийчуьра бусалбанаш), цара ворхӀ шо хьалха Шэньси провинцехь гӀаттман байракх айинера. Жима тӀаьхьа дунганийн гӀаттамо дӀалецира Кульджин мохк. Керла Кульджин (Хуэй-Юань-Чэн) а, Чугучакан а урамашкахь Ӏохкура чимман лаьмнаш а, адамийн даьӀахкаш а. Верещагина халахетарца меттигера шахьрийн саьлнийн суьрташ дохкура. ГӀарадаьлла сурт «ТӀеман апофеоз» диллина Кашгаран къизачу паччахьо Валихан-торес европахойн новкъахо виен омар а делла, цуьнан корта кхечу дайина адамийн тутанех йина пирамидин боьххье билла аьлла омар дина, оцу дийцаро дог дохийна диллина.
Исбаьхьаллин агӀора Верещагинан Туркестан йоккхучу тӀемашкахь дакъа лацаран битамаш бара, ткъа 1869 шарахь цига шолгӀа некъ баро, цунна материал йелира къегина суьрташна, масала, «Чубахкийта», «Чубаьхкина», «Гуо бина», «ТӀаьхьабевлла», «Тешшийтина тӀелетта», кхин а, уьш йукъадахара йоккха «Туркестанан серин», уьш исбаьхьалчо дехкира Мюнхенехь 1871—1874 шерашкахь, Европехь а, Россехь а боккха аьтту хилира церан.
Хьажоргаш
Категори:Александровн кадетийн кӀезиг хан йолчеран корпусан кхиорхой Категори:ХӀордан кадетийн корпусан арахецархой Категори:Оьрсийн-туркойн тӀеман (1877—1878) декъахой Категори:XIX бӀешеран Российн исбаьхьалчаш Категори:XIX бӀешеран Российн исбаьхьалчаш Категори:Российн империн исбаьхьалчаш-баталихой Категори:Исбаьхьалчаш-реалисташ Категори:Исбаьхьалчаш-ориенталисташ Категори:Российн империн мемуархой
Эль Льяно (Сан Андрес Тустла)
Эль Льяно — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Льяно лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Йешилада (Деврек)
Йешилада (Yeşilada) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Зонгулдак провинцин (ил) Деврекан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Зонгулдак провинцин нах беха меттигаш
Категори:Деврекан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Нетерпинцы
Нетерпинцы — Украинин Тернополан областан Зборован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
ЛуьгӀ-2
ЛуьгӀ-2 — Францин кантон, лаьтта ФгӀанш-Конте регионехь. Кантонан департамент — Лакха Сона.
Нетерпинцы
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Зборован кӀоштан нах беха меттигаш
Аланджума (Эренлер)
Аланджума (Alancuma) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Сакари провинцин (ил) Эренлернан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Сан Матияс, Лос Мангос (Кордоба)
Сан Матияс, Лос Мангос — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
ЛуьгӀ-2
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха Сона департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
Сан Матияс, Лос Мангос (Кордоба)
Географи
Сан Матияс, Лос Мангос лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Аланджума (Эренлер)
Хьажоргаш
Категори:Сакари провинцин нах беха меттигаш
Сан Матияс, Лос Мангос (Кордоба)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Аланджума (Эренлер)
Хьажоргаш
Категори:Сакари провинцин микрокӀошташ
Сан Матияс, Лос Мангос (Кордоба)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Аланджума (Эренлер)
Хьажоргаш
Категори:Эренлернан микрокӀошташ
Категори:Эренлернан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
NGC 4779
NGC 4779 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
4779 4779
Лома Эскондида (Тлалнелхуайокан)
Лома Эскондида — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лома Эскондида лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Биттер-Спрингз (Аризона)
Биттер-Спрингз  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Аризона штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Аризона штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Аризона штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Семерджиите
Семерджиите — Болгарин Габровон областера эвла. Габрово йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Габровон областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
МогӀсан-суьгӀ-Сен
МогӀсан-суьгӀ-Сен — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Иль-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Эссонна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Эссонна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Беллуа-ан-ФгӀанс
Беллуа-ан-ФгӀанс — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Иль-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Валь-д’Уаз.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Валь-д’Уаз департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Манко Спинето Мильияри (Козенца)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Калабри регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ботондоло (Мачерата)
Ботондоло  — Италин Марке регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Марке регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
АрибахӀче (Йакутийе)
АрибахӀче (Arıbahçe) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзурум провинцин (ил) Йакутийенан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин нах беха меттигаш
Категори:Эрзурум провинцин микрокӀошташ
Категори:Йакутийенан микрокӀошташ
Категори:Йакутийенан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Дос Матас (Соледад де Добладо)
Дос Матас — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Дос Матас лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Тастунген
Тастунген (Tastungen) — Германин Туьринген латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Туьринген латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Здзехув (Лодзинскан воеводалла)
Здзехув  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
СаьрдахӀар
СаьрдахӀар (Sərdahar) — Азербайджанан Исмаиллин кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Исмаиллин кӀоштан нах беха меттигаш
Комсомольски (Варнан кӀошт)
Комсомольски (Комсомольский) — Челябинскан областан Варнан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (44%), гӀезалой (17%), украинаш (11%), кхазакхаш (17%).
Билгалдахарш
Категори:Варнан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Форкора (Варезе)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.