cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аль-Хорезми (беттан кратер)
Аль-Хорезми - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 56 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Ал-Хорезми (783 - гергарчу хьесапехь 850) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1973 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Амегино (беттан кратер)
Амегино - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 9,2 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Флорентино Амегино (1854—1911) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1976 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Амонтон (беттан кратер)
Амонтон - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 2,5 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Гильом Амонтон (1663—1705) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1976 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Анаксимен (беттан кратер)
Анаксимен - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 81 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Анаксимен (585—528 BC) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Анвиль (беттан кратер)
Анвиль - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 10 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Жан Батист Бургиньон де Анвиль (1697—1782) сийдина.
Юсупов Руслан Хьамидан воӀ
Юсупов Руслан Хьамидан воӀ (1955 шо 29 декабрь, Гуьмсе, Нохч-ГӀалгӀайн АССР, РСФСР, ССРС) — российн нохчийн поэт а, публицист а. Нохчийн Республикин Журналистийн бертан сийлахь председатель, Российн Йаздархойн бертан декъахо. СовгӀат дина «НР парламентаризм кхиорна» орденца.
Анвиль (беттан кратер)
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1976 шарахь.
Юсупов Руслан Хьамидан воӀ
Биографи
Юсупов Руслананан да-нана махкахбехира массо а нохчий санна 1944 шеран 23 февралехь Кхазакхийн ССР. Русланан дас, инженер-геолога Юсупов Хьамида, Кхазакхстанан латтанаш тӀехь масех шарахь караерзийра аренаш. Шен даймахка цӀавирзича иза кхелхира 37 шо долуш.
№ 107 йолчу ишколан лакхарчу классашкахь Юсупов Руслана куьйгалла дира кхоллараллин кружокехь, зорба тохара кӀоштан «ЦӀен Байракх» газетехь.
Юсупов Руслан веха Нохчийн Республикин Гуьмсе гӀалахь.
2002 шарахь Юнусов Русланан нохчийн «Гумс» газетан политикин декъан редактор дарж ло, «Вайхах» журналехь зорба туху. Кхин а иза Нохчийн Республикин Президент волчура Йукъараллин Кхеташонан декъахо ву. Шен кхолламаш Юсупов Руслана йазбо оьрсийн а, нохчийн а меттанашкахь.
СовгӀат дина Нохчийн Республикин Оьздангаллин министраллин Лермонтов Михаила Юрьевичан цӀарахчу «Лакхара кхиамашна» мидалца.
2001 шарахь Москохахь арахецна цуьнан дуьххьарлера байтийн гулам «Жоьжахатан чуьра некъ». 2006 шарахь арадаьлла жайна «Синан цӀе». Цул тӀаьхьа, 2015 шарахь арабаьлла кхоалгӀа гулам «Синан озийна мерзаш».
2006 шарахь дуьйна ву Нохчийн Республикин Парламентан хааман-аналитикин урхаллин куьйгалхо.
Емалалла
Литературин йемалчаш дикачу агӀора дуьйцу Юсупов Русланан поэзех лаьцна.
''«Юсупов Руслана йаздо оьрсийн а, нохчийн а меттанашкахь. Цуьнан кхолламаш мехала бу халкъана»,'' — лору йаздархочо А.Газиевас.
Литературин емалчо Довлеткиреева Лидас лору Р. Юсуповн байташ "дагах чекхйолу лирика".
СовгӀаташ
Журналистийн Дуьненайукъара къовсамехь «Уггаре дика публикаци» номинацехь толамхо.
Йерригроссийн «Машаре Кавказ» къовсаман лауреат.
Амундсен (беттан кратер)
Амундсен - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 103 км гергга.
Юсупов Руслан Хьамидан воӀ
СовгӀаташ
«Дешин эрзу» совгӀатан «Къаьмнашна йукъахь доттагӀалла чӀагӀдарна» номинацин лауреат.
Амундсен (беттан кратер)
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Руаль Амундсен (1872—1928) сийдина.
Юсупов Руслан Хьамидан воӀ
СовгӀаташ
«МХГӀ уггаре дика авторан болх» къовсаман» лауреат.
Амундсен (беттан кратер)
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1964 шарахь.
Юсупов Руслан Хьамидан воӀ
СовгӀаташ
Нохчийн Республикин Интеллектан Центран «Шеран журналист» номинацехь совгӀатан лауреат.
Амундсен (беттан кратер)
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Ангстрем (беттан кратер)
Ангстрем - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 9,6 км гергга.
Юсупов Руслан Хьамидан воӀ
СовгӀаташ
Дуьненайукъара журналистийн «Дешин мас» къовсаман толамхо.
Хьажоргаш
Категори:Нохчийн поэташ Категори:Нохчийчоьнан Йаздархойн бертан декъашхой Категори:Российн журналистийн Бертан декъашхой Категори:Нохчийн йаздархой Категори:Нохчийн пачхьалкхан университетехь дешнарш Категори:Нохчийн университетан хьехархой Категори:Нохчийчоьнан Хьакъдолу оьздангаллин белхалой
Ангстрем (беттан кратер)
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Андел (беттан кратер)
Андел - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 33 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Карел Андел (1884—1947) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Андерс (беттан кратер)
Андерс - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 41 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Уильям Элисон Андерс (1933-) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1970 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Анаксимандр (беттан кратер)
Анаксимандр - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 69 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Анаксимандр (гергарчу хьесапехь 610—546, в.э.тӀ.кх.) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Анаксагор (беттан кратер)
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Анаксагор из Клазомен (500—428, в.э.тӀ.кх.) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Андерсон (беттан кратер)
Андерсон - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 105 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Джон Андерсон (1876—1959) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1970 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Аннегрит (беттан кратер)
Аннегрит - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 1,3 км гергга.
Андерссон (беттан кратер)
Андерссон - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 13 км гергга.
Аннегрит (беттан кратер)
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина цӀе сийдина.
Андерссон (беттан кратер)
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Лейф Эрланд Андерссон (1943—1979) сийдина.
Аннегрит (беттан кратер)
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1976 шарахь.
Андерссон (беттан кратер)
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1985 шарахь.
Аннегрит (беттан кратер)
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Андерссон (беттан кратер)
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Аннегрит (беттан кратер)
Хьажоргаш
Annegrit (crater) Annegrit (lunar crater)
Алханов Руслан Шахайн воӀ
Алха́нов Русла́н Шаха́йн воӀ (вина 1962 шеран 27 апрелехь, ССРС, РСФСР, Нохч-ГӀалгӀайн АССР, Шелан кӀоштара, Хоси-Йуртахь) — российн пачхьалкхан гӀуллакххо. Полицин инарла-лейтенант (2011). Юридически Ӏилманийн кандидат. Дайшкара милиционер.
Биографи
Вина 1962 шеран 27 апрелехь Нохч-ГӀалгӀайн АССР Шелан кӀоштара Хоси-Йуртахь (хӀинца Курчалойн кӀоштара Ахьмад-Йурт).
1980—1982 шерашкахь гӀуллакхехь вара ССРС ТӀеман Ницкъашкахь.
1991 шарахь дуьйна Нохчийчоьнан чоьхьарчу гӀуллакхийн меженашкахь ву: Нохчийн республикин ЧГӀМ ББМТ (ОМОН) милцо-тӀемло.
1993 – 1995 шерашкахь — Соьлжа-ГӀалин Ленинан кӀоштан чохьарчу гӀуллакхийн декъан транспорт тӀера кхерамзаллин урхаллин милцо.
1995 - 1997 — Къилбаседа-Кавказан ЧГӀУ транспорт тӀера чоьхьарчу гӀуллакхийн Гуьмсенан асанан декъан милцойн асанан пунктехь.
1999 шеран декабрехь Нохчийн республикин муфтин Кадыров Ахьмад-Хьаьжин хойн коьрте хӀоьттира.
2000 - 2003 — РФ Нохчийн Республикера ЧГӀМ ЧГӀУ къаьстина ротин баьччан даржехь гӀуллакхехь вара, кхерамзалла латтайора лакхарчу даржехь болчарна, ларйора Нохчийн Республикин пачхьалкхан Ӏедалан меженийн объекташ.
2003 шеран майра 2004 шеран июнь кхаччалц — нохчийн ББМТ баьчча.
2004 шеран июнехь дуьйна кхочушдира министран декхарш, 2004 шеран 27 декабрехь дуьйна — Нохчийн Республикин Чоьхьарчу гӀуллакхийн министр.
Масийттаза гӀуо цӀе а йаьккхира, кхел йан дош делира террористийн тхьамданех цхьанна Умаров Доккин.
Доьзал
Зуда йалийна ву. ХӀусамнана — Тамара Борисан йоӀ (ГӀалгӀайчоьнан экс-президента Аушев Руслана аларехь, гӀалгӀай ю). Доьзалехь 3 кӀант а, 4 йоӀ а, 13 берийн бер а ду.
КӀант Артур — Устрада-ГӀалин ЧГӀД хьаькам. КӀант Бислан — нохчийн Республикин Соьлжа-ГӀалин кӀоштан ЧГӀМД хьаькам.
Хьажоргаш
Категори:Нохчийн пачхьалкхан университетехь дешнарш Категори:Российн ЧГӀМ урхаллин академера арахецнарш Категори:Полицин инарла-лейтенанташ (Российн Федераци) Категори:Нохчийчоьнан министраш Категори:ШолгӀачу нохчийн тӀамехь дакъалаьцнарш
Андронов (беттан кратер)
Андронов - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 17 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Александр Александрович Андронов (воккха) (1901—1952) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1976 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Ахмадов, Мохьмад Ӏийсан воӀ
Ахма́дов Мо́хьмад Ӏи́йсан воӀ (вина 1972 шеран 17 апрелехь, ССРС, РСФСР, Нохч-ГӀалгӀайн АССР Шелахь) — нохчийн российн политик, Федерацин Кхеташонан декъахо (2019 шарахь дуьйна), Нохчийн Республикин Къинхьегаман а, социалан кхиоран а министр (2008-2017 шерашкахь).
Биографи
Вина 1972 шеран 17 апрелехь Нохч-ГӀалгӀайн АССРн Шела эвлахь.
1991—1992 шерашкахь бухгалтер болх бира «Синтем-У» кооперативехь, ткъа 1993 - 1998 шерашкахь циггахь коьрта бухгалтер вара. 1992—1993 шерашкахь налогин инспекторан болх бира Соьлжа-ГӀалахь. 1998 - 2000 шерашкахь коьртехь вара Соьлжа-ГӀалин Ширапромыслин кӀоштан налогин урхаллин.
1995 шарахь чекйаьккхира Нохчийн пачхьалкхан хьехархойн институт «йукъаратехникин дисциплинаш а, къинхьегам а» говзаллийца, 2000 - 2007 шерашкахь хьехна Нохчийн пачхьалкхан университетан финансийн-экономикин факультетехь. 2002 шарахь чекхйаьккхира Нохчийн пачхьалкхан университет «финансаш а, кредит а» говзаллийца. Экономикин Ӏилманийн кандидат. 2007—2008 шерашкахь Нохчийн Республикийн Федералан поштан зӀенан урхаллин коьртехь вара.
2016 шарахь Нохчийн Республикин Парламенте хенал хьалха хиллачу харжамашка, Ахмадовн кандидатура йукъатеттира «Йукъара Росси» партис.
2019 шеран 20 ноябрехь Федерацин Кхеташоно къобал йира Ахмадов Мохьмадан кандидатура, цунах хилира Федерацин Кхеташонан керла декъахо — Нохчийн Республикин законашкхолларан Ӏедалан векал.
Хьажоргаш
Категори:Нохчийн хьехархойн университетехь дешнарш Категори:Нохчийн пачхьалкхан университетехь дешнарш Категори:Экономикин Ӏилманийн кандидаташ Категори:«Йукъара Российн» декъашхой Категори:Нохчийчоьнан министраш Категори:Российн Федерацин Советан декъашхой (2000 дуьйна)
Анри (беттан кратер)
Анри - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 41 км гергга.
Анго (беттан кратер)
Анго - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 0,9 км гергга.
Анри (беттан кратер)
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Джозеф Генри (1792—1878) сийдина.
Анго (беттан кратер)
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Африкин цӀе сийдина.
Анри (беттан кратер)
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1970 шарахь.
Анго (беттан кратер)
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1976 шарахь.
Анри (беттан кратер)
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Анри (братья) (беттан кратер)
Анри (братья) - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 42 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Поль һәм Проспер Анри (1848—1905, 1849—1903) сийдина.
Анго (беттан кратер)
Хьажоргаш
Ango (crater) Ango (lunar crater)
Анри (братья) (беттан кратер)
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1961 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Анри (беттан кратер)
Хьажоргаш
Henry (crater)
Анн (беттан кратер)
Анн - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 2,1 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Иврит цӀе сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1976 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Ann (crater) Ann (lunar crater)
Ансгар (беттан кратер)
Ансгар - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 91 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Ансгар (801—865) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Азин-Тийнаокеанан регион
́А́зин-Тийнаокеа́нан регио́н (АТР) — Тийна Ӏапказан гуонахьара мехкаш а, дуккха а Ӏапказ чохь йолу гӀайренан пачхьалкхаш а билгалйоху политикин а, экономикин а термин.
Анучин (беттан кратер)
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Дмитрий Николаевич Анучин (1843—1923) сийдина.
Азин-Тийнаокеанан регион
АТР цхьаьнатуху 58 пачхьалкх а, мохк а, наггахь регионах туху Непал, Монголи, Мьянма, ХӀинди (и мехкаш «Азин-ТийнаӀапказан регионан 58 мохк, коьрта интеграцин тобанаш, церан йукъаметтигаш» картин тӀехь билгал даьхна асанашца). Регионан аренашкахь дӀатаръелла яккхийчех интеграцин тобанаш, царна йукъахь Азин-ТийнаӀапказан экономикехь цхьаьнагӀуллакхдар (АТЭЦ), Къилба-Малхбален Азин пачхьалкхийн ассоциаци (КъМАПА), Шанхайн цхьаьнагӀуллакхдаран кхоллам (ШЦКх), кхин а баккхий кхолламийн декъахой: Лааме Пачхьалкхийн ДоттагӀалла (ЛПД), Евразин экономикин барт (ЕАЭС), Экономикехь цхьаьнагӀуллакхдаран а, кхиаран а кхоллам (ЭЦКхКх), БРИКС, G-20, G-8, E-7. Уьш шайна йукъахь чӀогӀа уьйр йолуш ю, шуьйра диверсификаци йина (Къаьмнийн доттагӀалла) я говзаллийца йолуш (ОПЕК) ю.
Регионан уггаре яккхий гӀаланаш ю Шанхай, Гонконг, Сингапур, Куала-Лумпур, Тайбэй, Сеул, Токио, Лос-Анджелес, Сидней, Мельбурн, Сан-Франциско, Сиэтл, Ванкувер. Дукхаха йолу пачхьалкхашна йукъара а, пачхьалкхийн йоцу а Азин-ТийнаӀапказан регионан кхолламийн штаб-квартираш ю Гонолулухь (Гавайш).
Анучин (беттан кратер)
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1979 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Азин-Тийнаокеанан регион
Регионехь ю дукха бес-бесара экономикаш а, ресурсаш а: динамикица кхуьу Гонконг, Тайвань, Сингапур, лакхара технологеш Японин, Корейн, Тайванан, АЦШн, Ӏаламан ресурсаш Австралин, Канадин, Филиппинийн, Российн Генара Малхбален, адамийн ресурсаш Цийчоьнан а, ХӀиндонезин а, лакхара йуьртан бахаман эвсаралла Чилин, Керла Зеландин, Филиппинийн, АЦШн.
Дукхаха болчу экономисташна хета, тӀаьхь-тӀаьхьа Европера а, АЦШ малхбалера а шира индустрийн яккъаш гӀеллуш, дуьненан экономикин йукъ жигара Азин-ТийнаӀапказан регионе дехьаера йолуш санна.
Хьажоргаш
Категори:Тийна Ӏапказ Категори:Азин-ТийнаӀапказан регион
Апиан (беттан кратер)
Апиан - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 63 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Петер Апиан (1495—1552) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Антониади (беттан кратер)
Антониади - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 138 км гергга.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1970 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Antoniadi (crater)
Аполлоний (беттан кратер)
Аполлоний - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 51 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Аполлоний Пергский (III век, в.э.тӀ.кх.) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Аполлон (беттан кратер)
Аполлон - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 524 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Аполлон (программа) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1970 шарахь.
Арзахель (беттан кратер)
Арзахель - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 97 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Аз-Заркали (1029—1087) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Арат (беттан кратер)
Арат - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 10 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Арат из Сол (гергарчу хьесапехь 315, в.э.тӀ.кх. — 240, в.э.тӀ.кх.) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Араго (беттан кратер)
Араго - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 25 км гергга.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Хьажоргаш
Arago (crater)
Ариабхата (беттан кратер)
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Ариабхата (476-гергарчу хьесапехь 550) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1979 шарахь.
Аристарх (беттан кратер)
Аристарх - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 40 км гергга.
Ариабхата (беттан кратер)
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Аристарх (беттан кратер)
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Аристарх Самосский (гергарчу хьесапехь 310—230, в.э.тӀ.кх.) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Шишкина, Валерия Юрьевна
Ши́шкина Вале́рия Ю́рьевна (вина 4 январь, ХӀинжа-ГӀала, ДегӀастанан АССР, ССРС) — российн журналист, йаздархо,. 2001 шарахь кхоьллира хӀора дийнан машин литературин-философин журнал «Топос», цунах хилла Рунетан уггаре гӀарадаьллачу а, авторитетан а арахецарех цхьаъ. 2004 шеран июнехь дуьйна йу цуьнан коьрта редактор.
Биографи
Кхиина Соьлжа-ГӀалахь, чекхйаьккхира № 3 йолу Соьлжа-ГӀалин йуккъера ишкол.
Дийшира Пятигорскан пачхьалкхан арахьара мехкийн меттанийн институтехь, Нохч-ГӀалгӀайн пачхьалкхан университетехь, Москохан пачхьалкхан хьехархойн арахьара мехкийн меттанийн Мориса Торезан цӀарах институтан аспирантурехь. Шиъ лакхара дешар чекхдаьккхина (филологин, психологин). Кандидатийн диссертици чекхдаьккхира ССРС ӀА психологин институтехь «Ойла яр а, къамел а» говзаллийца.
Москохан инженерин-физикин институтехь хьехархо, АЦШхь болх бира.
Икэнобо ишколан икебанин профессоран тӀегӀа йу (Киото, Япон).
1974 шарахь дуьйна йеха Москохахь.
Майра — Шишкин Анатолий Владимирович, йоӀ — Валерия Анатольевна.
Журнал «Топос»
Шишкина Валерияс редакци йеш долу журнал ша-тайпана ду, цуьнца йу говзалла а, новаторалла а, цигахь бу цхьаьна майданахь лулахь, дахаре а, литературе а хьажар дуьхь-дуьхьала долу авторш, цигахь йу авторийн эстетикин а, индивидуалан поэтикин контрасташ. 2008 шарахь философа а, емалчо а Роганов Сергейс «НГ EX LIBRIS» «Маьрша газетехь» йаздо: «Литературин-философин журнал „Топос“ йукъаделира 2001 шарахь филолог а, психолог а, кхин тӀе японин икебанин Икенобо ишколан говзанча йолчу Шишкина Валериян ницкъашца… ХӀара йа кхин йозанаш емал дийр ду аша, шу доьлур а ду цунах йа марзо оьцур йу, амма хьала а, охьа а шу йухадоьрзур ду виртуалан аренера, коьрта маьӀнаш кхуьу, цхьаьна топосе… Дахар кхин дӀадоьду, тӀаккха цуо кхуллу керлачу куьзганийн система — керлачу заманан йоза а, керла иза дӀакхоьхьурш. „Топос“ — из адӀакхоьхьучарех цхьаъ».
Хьажоргаш
Категори:Машийн литература Категори:Нохчийн пачхьалкхан университетехь дешнарш Категори:Москохан лингвистийн университетера арахецнарш Категори:МИФИн хьехархой
Аргеландер (беттан кратер)
Аргеландер - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 34 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Фридрих Вильгельм Август Аргеландер (1799—1875) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Аридей (беттан кратер)
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Филипп III Арридей (?-317, в.э.тӀ.кх.) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Армстронг (беттан кратер)
Армстронг - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 4,2 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Нил Армстронг (1930—2012) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1970 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Аристилл (беттан кратер)
Аристилл - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 54 км гергга.
Арминский (беттан кратер)
Арминский - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 27 км гергга.
Аристилл (беттан кратер)
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Аристилл (гергарчу хьесапехь 280, в.э.тӀ.кх.) сийдина.
Арминский (беттан кратер)
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Франтишек Арминский (1789—1848) сийдина.
Аристилл (беттан кратер)
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Арминский (беттан кратер)
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1976 шарахь.
Аристилл (беттан кратер)
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Арминский (беттан кратер)
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Аристотель (беттан кратер)
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Аристотель (384—322, в.э.тӀ.кх.) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Аррениус (беттан кратер)
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Сванте Август Аррениус (1859—1927) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1970 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Arrhenius (crater)
Артемис (беттан кратер)
Артемис - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 2,3 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Желтойн цӀе сийдина.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Арнольд (беттан кратер)
Арнольд - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 93 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Христоф Арнольд (1650—1695) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Артемьев (беттан кратер)
Артемьев - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 66 км гергга.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1970 шарахь.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Владимир Андреевич Артемьев (1885—1962) сийдина.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Архимед (беттан кратер)
Архимед - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 81 км гергга.
Архит (беттан кратер)
Архит - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 32 км гергга.
Архимед (беттан кратер)
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Архимед (287—212, в.э.тӀ.кх.) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Архит (беттан кратер)
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Архит Тарентский (428—347, в.э.тӀ.кх.) сийдина.
Архимед (беттан кратер)
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Архит (беттан кратер)
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Артамонов (беттан кратер)
Артамонов - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 62 км гергга.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1970 шарахь.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Николай Николаевич Артамонов (1906—1965) сийдина.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Арсалиев Шавади Мадов-Хьаьжи воӀ
Биографи
Вина 1958 шеран 24 августехь Нохч-ГӀалгӀайчуьра Веданан кӀоштан Гуьнахь. 1974 шарахь чекхйаьккхира Гуьнан йуккъера ишкол. Ишкол чекхйаьккхинчул тӀаьхьа болх бира колхозехь белхалочун даржехь. 1978 шарахь Советийн эскаран Германера советийн эскаран тобанера цӀавеира.
1984 шарахь чекхйаьккхира Нохч-ГӀалгӀайн пачхьалкхан университетан филологин факультет. 1983-1989 шерашкахь болх бира Соьлжа-юртан ишколехь: оьрсийн меттан а, литературин а, нохчийн меттан а, литературин а хьехархо, завуч, цул тӀаьхьа ишколан директор. 1987-1991 шерашкахь болх бира Нохч-ГӀалгӀайн пачхьалкхан хьехархойн институтан йуьхьанцара дешаран педагогикин а, психологин а кафедран ассистент а, лакхара хьехархо а.
1991 шарахь дӀахӀоьттира Москохан хьехархойн В. И. Ленинан цӀарах институт аспирантурин лакхара ишколан педагогикин кафедран декъе. 1993 шарахь чекхдаьккхира кандидатийн диссертаци. Кандидат хиллачул тӀаьхьа 1996 шо кхаччалц Нохчийн хьехархой институтан педагогикин а, психологин кафедрин доцент вара.
1996—1999 шерашкахь дийшира Москохан хьехархойн пачхьалкхан университетан лакхарчу ишколан кафедран докторантурехь. 1999 шарахь чекхдаьккхира докторийн диссертаци.
Зорба тоьхна 70 сов Ӏилманийн а, методикин а белхаш, царех кхоъ монографи йу. Цуьнан куьйгаллийца чекхдаьккхина ворхӀ кандидатийн диссертаци. Ву Дуьненайукъара хьехархойн академин академик, Дуьненайукъара хьехархойн дешаран Ӏилманан академин академик, Нохчийн Республикин Ӏилманийн академин «Этнопедагогикин» секторан куьйгалхо.
1999 шарахь дуьйна профессор а, Нохчийн хьехархойн институтан кафедран куьйгалхо. 2003 шарахь дуьйна Москохан хьехархойн пачхьалкхан университетан хьехархойн лакхара ишколан кафедран профессор. 2008—2010 шерашкахь Нохчийн пачхьалкхан университетан арахьара а, дуьненайукъара а уьйранийн проректор. 2010 шарахь дуьйна университетан историн факультетан декан.
Хьажоргаш
Категори:Нохчийн хьехархойн университетан хьехархой Категори:Нохчийн университетан хьехархой Категори:Нохчийн пачхьалкхан университетехь дешнарш
Баранова, Елена Викторовна
Биографи
СовгӀат дина «Даймехкана гӀуллакхаш дарна» орденан мидалца (2007). 2006 шеран декабрехь Российн баскетболан 100 шо кхачар даздаран гуранчохь даймехкан баскетбол кхиорехь дакъалацарна а, лакхара спортан кхиамаш бахарна а РФ Президентан баркалалла делира.
2013 шарахь Москомспорто хӀоттийна А. Я. Гомельскийн цӀарах ОРД баскетболан декъан куьйгалхо. 2013/2014 шарахь делира ерийн-жимахойн Евролигин (EYBL) уггаре дикачу тренеран совгӀат. 2015/2016 шарахь Гомельскийн ОРД йиъ команда левзира Российн хьалхейахаран финалашкахь, шиъ дешин а (зудабераш 1999 а, 2000 а), шиъ детин мидал йаьккхина (зудабераш 2002 а, 2003 а), ткъа Гомельскийн ОРД делла РБФен хьакъ долу совгӀат — Российнуггаре дика баскетболан ишколан совгӀат.
Карьера ДКъБАхь
Цхьаьна ловзарехь кхо очко кхоссарехь ДКъБА рекорд хӀоттийна 1997 шеран 22 июлехь (7 чукхоьссина 9-нах).
Тренеран а, административан а карьера
2014/2015 шарахь Гомельскийн ОРД кхо команда Российн хьалхейаккхаран финале кхечира, жамӀ — 3 дети (зудабераш 1999, 2000, 2001), 1998 шеран зудаберийн командо борзанан мидалш йехира.
Карьера ДКъБАхь
7 шо (1997, 1998, 1999, 2001, 2003, 2004, 2005), 220 ловзар, 2215 очко.
Тренеран а, административан а карьера
2017/2018 шарахь Гомельскийн ОРДан йиъ команда левзира Российн хьалхейаккхаран финалашкахь шайн хенан категорешкахь (2001, 2002, 2003, 2005 шерашкара зудабераш), жамӀ — 4 дети.
Бара́нова Еле́на Ви́кторовна (йина 1972 шеран 28 январь, Фрунзе) — российн баскетболан легенда, ловзаран исторера дуьненан ловзархойх уггаре дикачех цхьаъ один, кхиамаш баьхна, къобал йина Европехь, Азехь, Америкехь. Олимпийн чемпионка (1992). Европин шозза чемпион (1991, 2003), символан гулйина Европин командин ловзархо (2003). Дуьненан шозза вице-чемпион, дуьненан чемпионатан уггаре мехала ловзархо (MVP) (1998), символан гулйина дуьненан командин ловзархо (2002). Российн гулйина командин капитан (2002—2004). NBA йукъара Европера зударех дуьххьара ловзархо (1997), Россера цхьаъ бен йоцу ловзархо — NBA зударийн Дерриг седарчийн Матчан декъахо (WNBA All-Star Game, 2001). Евролигин чемпион, Евролигин (2003) уггаре мехала ловзархо (MVP). Ронкеттин кад баьккхинарг 1997 (хӀинца Европин кад). Российн йалхазза чемпион, Российн кедан толамхо. ССРС Спортан хьакъ долу говзанча (1992).
Карьера ДКъБАхь
ДКъБА 2005 Малхбален конференцин ахфиналхо (Нью-Йорк Либерти).
2001 шеран ДКъБАхь — Bud Light Shooting Champion совгӀат даьккхина, уггаре дика йу лигехь гӀуда чукхоссарца (93,1 %).
Тренеран а, административан а карьера
2013 шарахь Москомспорто хӀоттийна А. Я. Гомельскийн цӀарах ОРД баскетболан декъан куьйгалхо.
Карьера ДКъБАхь
ДКъБА 2004 Малхбален конференцин финалхо (Нью-Йорк Либерти). Лигехь гӀуда кхоссаран уггаре дика процент йолуш чекхдаьккхина шо (92,5 %), Кхо очко кхоссаран процентаца шолгӀа йара (46,1 %), дуьхьалонехь буьрка схьаэцарехь (6,3 ловзарехь) шолгӀа йара, блок-шоташца йоьлгӀа йара (1,7 ловзарехь).
Дуьненайукъара карьера
ССРС, ЛДП, Российн гулйина командашкахь (105 ловзар, 1379 сов очко, 847 сов схьаэцар):
Карьера ДКъБАхь
«Универсалан кхерамтасаран» амплуахь Баранова Елена (ДКъБА кхин а йевза «SuperNova» а, «Russian Queen» а санна) йу шен карьерехь зударийн КъБАн исторехь 200 очко чукхоьссина, 200 дӀайала лерина буьрка схьалаьцна, 300 блок-шот йина, 400 жамӀе буьрка дӀайелла цхьаъ бен йоцу ловзархо.
Зударийн КъБА Дерриг Седарчийн матчехь (WNBA All-Star Game) левзина хьалхара а, цкъачунна цхьаъ бен йоцу а российхо (Майами Сол, АЦШ, 2001). Левзина Малхбален Конференцин командехь (10 очко, 7 схьаэцна, 2 дӀайелла, 4 блок-шот йина 25 минотехь). WNBA All-Star Game рекорд хӀоттийна блок-шоташца — 4.
Биографи
1991 – 2004 шерашкахь дакъалецира йерриг турнирашкахь ССРС, ЛПД, Российн къоман гулйина командашна йукъахь (Олимпиада-2000 йоцург, иза йукъаха йисира гола лазаярна), левзина уггаре дукха официалан матчашкахь къоман гулйина командин российн исторехь (106), чукхоьссина уггаре дукха очков (1245 сов), тускар кӀелара уггаре дукха буьрка схьайаьккхира (847 сов). Мехкан сий лардира кхаа Олимпиадехь (1992, 1996, 2004), шина дуьненан чемпионатехь (1998, 2002), ворхӀ Европин чемпионатехь (1991, 1993, 1995, 1997, 1999, 2001, 2003). Российн гулйина командин капитан, дуьненан чемпионатехь 2002 (Цийчоь), Европин чемпионатехь 2003 (Желтойчоь), Олимпийн ловзаршкахь 2004 (Желтойчоь). Бераш динчул тӀаьхьа (2006 шеран 1 ноябрь) 2007 шеран мартехь йухайеира профессионалан баскетболе.
Дуьненайукъара карьера
Барселонера Олимпийн чемпион (1992), Афинашкара Олимпийн ловзарийн борзанан совгӀатхо (2004), Европин шозза чемпион (1991 шарахь ССРС гулйина командин йукъахь, 2003 шарахь Российн гулйина командин йукъахь), шозза дуьненан вице-чемпион (1998 а, 2002 а), Европин вице-чемпион (2001 шо), Европин чемпионатан борзанан совгӀатхо (1995). 1988 шеран кадеташна йукъара Европин чемпионатан борзанан совгӀатхо (Румыни), 1990 шеран жимахошна йукъара Европин чемпион (Испани). Российн гулйина командин капитан Цийчуьра дуьненан чемпионатехь (2002), Желтойчуьра Европин чемпионатехь (2003), Афинера Олимпийн ловзаршкахь (2004).
Карьера ДКъБАхь
Малхбален Конференцин ДКъБА 2001 ахфиналхо (Майами Сол).
Биографи
Нана — Баранова Татьяна Александровна. Да — Петраков Виктор Степанович. Майра — Гуляев Борислав Александрович. Бераш — шала дина Маша а, Миша а (бина 2006 шеран 1 ноябрехь).
ХӀинца куьйгалла деш йу Москохан № 4 йолу А. Я. Гомельскийн цӀарах УОР баскетболан декъан.
Тренеран а, административан а карьера
2013/2014 шарахь Берийн-жимахойн Евролигин (EYBL) уггаре дика тренеран совгӀат делла.
Карьера ДКъБАхь
Зударийн КъБАхь Европера хьалхара российхо а, хьалхара ловзархо а (Юта Старз, 1997), 16 уггаре дика дуьненан ловзархочунна йукъара ДКъБА хьалхара драфтан декъахо (ДКъБА хьалхара шеран хьалхара драфтал хьалхара йуьхьанцалера дӀасакъастор, 1997 шеран январь).
Дуьненайукъара карьера
Евролигин чемпион (2003, УГМК), махкахь цхьаъ бен йоцу Российн йалхазза чемпион (1995, 1996, 1997 ЦСКА йукъахь а, 2002, 2003, 2009 УГМК йукъахь а), Российн шозза вице-чемпион (1998, ЦСКА а, 2005, Динамо Москох а), Российн чемпионатан шозза борзанан совгӀатхо (2011, Надежда), Исраилан шозза чемпион а, Исраилан шозза кад баьккхинарг а (1993, 1994), Туркойчоьнан вице-чемпион а, кад баьккхинарг а (2000), клубийн командашна йукъара Европин чемпионатан борзанан совгӀатхо (Чемпионийн кад, 1995, ЦСКА), Ронкеттин кедан толамхо (1997, ЦСКА), Испанин Суперкедан толамхо (2007, Рос Касарес Валенсия), Испанин Кад баьккхинарг а, чемпион а (2008, Рос Касарес Валенсия), Российн кад баьккхинарг (2009, УГМК Екатеринбург).
Биографи
XX бӀешеран Российн уггаре дика баскетболистка (1999 шеран декабрехь «Спорт-Экспресс» газето хаттарца), Российн гулйина командин капитан (2002—2004).
Тренеран а, административан а карьера
2015/2016 шарахь Гомельскийн ОРДан йиъ команда левзира Российн хьалхейаккхаран финалашкахь, даьккхира шиъ деши (1999 а, 2000 а шерашкара зудабераша), шиъ дети (2002 а, 2003 а шеран зудабераша), ткъа Гомельскийн ОРДан делира хьакъ долу совгӀат РБФс — Российн уггаре дика ишколан совгӀат.
Биографи
Уггаре дика дуьненан баскетболисткех цхьаъ. Лекха ловзархо йоллушехь (192 см) координаци, сиха лелар, дегӀан меженийн саттар, ойлаяр, майда гар дара цуьнца. Спортхо аьттонца ловзура муьлххачу позицехь, йуккъерчунна тӀера йукъакхуссург тӀекхаччалц. Европера дуьххьала ловзархо зударийн NBA (1997), Россера дуьххьалара ловзархо Зударийн NBA Седарчийн Матчехь (2001). Левзина 4 официалан матч божарийн «Бизоны» (Мытищи) командин йукъахь Москохан областан чемпионатехь (1999), хилира, таханенна, цхьаъ бен йоцу зуда, божарийн командашкахь официалан къийсамашкахь левзина.
Дуьненайукъара карьера
Клубан командашна йукъахь (22 профессионалийн шо, 1000 сов ловзар, 12000 сов очко, 6000 сов буьрка схьаэцар):
Биографи
Керлачу исторехь уггаре дика ловзархо российн баскетболехь (Агенталла «Йерриг Спорт» рейтинг, 2020 июнь).
Тренеран а, административан а карьера
2019/2020 шарахь Гомельскийн ОРДан цхьа команда Российн хьалхейаккхаран толамхо хилира (2003 шеран зудабераш), йисина йерриг категореш совцийна.
Биографи
Профессионалан баскетболехь 16 шо кхаьчначу хенахь дуьйна йу. Баскетболах ловза йолаелла 1982 шарахь (10 шо долуш) Фрунзе гӀалахь Русских Людмила Викторовна тренер йолчохь. Ах шо даьлча тренировкаш йеш йара шел баккхийчаьрца (1970 б.ш.), 15 шо долуш говзанчийн ССРС хьалхарчу лигера «Строитель» (Фрунзе) командехь йара. 1988 шарахь 16 шо долуш чукхоьссира 24 очко ригин ТТТ командин ССРС хьалхара лигин хьалхейаккхаран матчехь, 1989 шарахь — коьрта кхо очко кхоьссира лакхара лиге бовлар къовсучу матчан тӀаьххьарчу секундашкахь Дон-тӀера-Ростовн «Красни Аксай» командин. 1987 шарахь дуьйна (15 шо долуш) ССРС кадетийн гулйина командин йукъаийзо йолийра, 1989 шарахь дуьйна (17 шо долуш) — ССРС къоман гулйина команде. ССРС гулйина командехь дебют хилира 1991 шарахь Европин чемпионатехь 19 шо долуш, масех матч левзира стартан хӀоттамехь.
Билгалдахарш
Категори:ССРС баскетболхой Категори:Российн баскетболхой Категори:Российн спортан хакъ долу говзанча Категори:ССРС Спортан хьакъ долу говзанчаш Категори:Баскетболех ловзаран Олимпийн чемпионаш Категори:1992 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн чемпионаш Категори:Баскетболисташ 1992 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь Категори:Баскетболисташ 1996 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь Категори:2004 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн борзанан совгӀатхой Категори:Баскетболисташ 2004 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь Категори:Баскетболан Европин чемпионаш Категори:Баскетболех ловзаран ССРС гулйина командин ловзархой Категори:ЗБК «Динамо» Москох ловзархой Категори:ЗБК ЦСКА Москохан ловзархой Категори:«Юта Старзз» ловзархой Категори:ЗБК «Фенербахче» ловзархой Категори:ЗБК «Кьетин» ловзархой Категори:«Майами Сол» ловзархой Категори:БК УГМК ловзархой Категори:«Нью-Йорк Либерти» ловзархой Категори:БК «Вологда-Чеваката» ловзархой Категори:БК «Рос Касарес Валенсия» ловзархой Категори:БК «Надежда» Оренбург ловзархой Категори:Российн баскетболан тренераш