cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сосновка (Белогорьен йуьртан йукъаралла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Шепетовкан кӀоштан нах беха меттигаш
Широки (Шебекинан кӀошт)
Широкий (Широкий) — Российн Федерацин Белгородан областан Шебекинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Шебекинан кӀоштан нах беха меттигаш
Букоборы
Букоборы (Букоборы) — Российн Федерацин Архангельскан областан Онеган кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Онеган кӀоштан нах беха меттигаш
Шежам
Шежам (Шежам) — Коми Республикин Усть-Выман кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: хууш дац
Билгалдахарш
Категори:Усть-Выман кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Большое Уварово
Большое Уварово (Большое Уварово) — Российн Федерацин Москохан областан Озёрин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Хьажоргаш
Категори:Москохан областан Озёрин кӀоштан нах беха меттигаш
СоьгӀуьтлуь (Низип)
СоьгӀуьтлуь (Söğütlü) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Газиантеп провинцин (ил) Низипнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Газиантеп провинцин нах беха меттигаш
Категори:Газиантеп провинцин микрокӀошташ
Категори:Низипнан микрокӀошташ
Категори:Низипнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Лос Херез (Сан Мигел де Альенде)
Лос Херез — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лос Херез лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Лобанова, Наталья Владимировна
Лоба́нова Ната́лья Влади́мировна (йинчу хенахь Кузнецова; шолгӀа марехь Тимошинина) (1947 шеран 30 май, Москох — 1998 шарахь, Москох) — советийн хин чукхийсалург, Олимпийн ловзарийн детин совгӀатхо. Халкъашна йуккъера даржан спортан говзанча.
Лос Херез (Сан Мигел де Альенде)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Тройен
Тройен (Treuen) — Германин Саксони латтана йукъара коммуна.
Лос Херез (Сан Мигел де Альенде)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Лобанова, Наталья Владимировна
Карьера
Натальян да — ССРС Спортан хьакъ долу говзанча, ССРС хьакъ долу тренер (хин поло) В. А. Кузнецов. Ваша — В. В. Кузнецов, ССРС Спортан хьакъ долу говзанча (хин поло), 1964 шеран Олимпийн ловзарийн борзанан совгӀатхо.
Тройен
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Лос Херез (Сан Мигел де Альенде)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Лобанова, Наталья Владимировна
Карьера
Кхиийна ССРС хакъ долу тренеро Петрухина Татьяна Максимовнас. 1964 шарахь Токиора Олимпиадехь Лобановас, чардакх тӀиера хин чукхийсалуш, йаьккхира 7-гӀа меттиг. Цул тӀаьхьарчу Ловзаршкахь цуо даьккхира дети, ийшира Чехословакин спортхочул Дучкова Миленел. 1972 шарахь Лобанова Наталья хилира 14-гӀа залкан тӀиера чукхийсалуш а, 13-гӀа чардакх тӀиера чукхийсалуш.
Тройен
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Саксони латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Лобанова, Наталья Владимировна
Карьера
1969 а, 1972 а шерашкара ССРС чемпион.
Чемпион (1966) а, борзанан совгӀатхо а (1962) Европин чемпионат.
Тренеран карьера
Российн хакъ долу тренер. Кхиийна дуккха а спортан говзанчаш, совгӀатхой, ССРС а, Россий чемпионатийн толамхо. Цуо кхиийначех цхьаъ йу Хохлова (Тимошинина) Светлана, тӀаьхьа цуьнан нус, кӀентан Тимошинин Владимиран зуда. Цунах хилира хьакъдолу спортан говзанча, кхузза Европин чемпион, Дуьненан Чемпионатийн масийттаза совгӀахо, кхаа Олимпиадийн совгӀатхо.
Москохахь хӀора шарахь дӀахьо российн хакъдолу тренеран Наталья Тимошининан цӀарах.
Хьажоргаш
Категори:ССРС хин чукхийсалурш Категори:Хин чукхийсалурш 1964 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь Категори:Хин чукхийсалурш 1968 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь Категори:Хин чукхийсалурш 1972 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь Категори:1968 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн детин совгӀатхой Категори:ТимошинингӀар-КузнецовгӀар
Ранцево (станци)
Ранцево (Ранцево) — Российн Федерацин Тверан областан Кувшинован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кувшинован кӀоштан нах беха меттигаш
Лейк-Макмюррей (Вашингтон)
Лейк-Макмюррей  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Вашингтон штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Лейк-Макмюррей бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Вашингтон штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Вашингтон штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Новолиповка (Советскан кӀошт)
Новолиповка (Новолиповка) — Российн Федерацин Саратовн областан Советскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Саратовн областан Советскан кӀоштан нах беха меттигаш
Паркерсбург (Малхбузен Верджиния)
Паркерсбург  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Малхбузен Вирджини штатера гӀала.
Истори
Паркерсбург гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Малхбузен Вирджини штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Винокурова (Голышманован кӀошт)
Винокурова (Винокурова) — Российн Федерацин Тюменан областан Голышманован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Голышманован кӀоштан нах беха меттигаш
Сост
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха ПигӀенейш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Мали (Нижни Новгородан область)
Мали (Малая) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Чкаловскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 0 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Нижни Новгородан областан Чкаловскан кӀоштан нах беха меттигаш
Митински (Кубенскан йуьртан меттиг)
Митински (Митинская) — Российн Федерацин Вологдин областан Харовскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Харовскан кӀоштан нах беха меттигаш
Високе Ямне
Високе Ямне (Vysoké Jamné) — Чехин Пльзень мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Пльзень мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Подмелець
Подмелець — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Кузнечиха (Борисоглебскан кӀошт)
Кузнечиха (Кузнечиха) — Российн Федерацин Ярославлан областан Борисоглебскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ярославлан областан Борисоглебскан кӀоштан нах беха меттигаш
Бобыли (Оричин кӀошт)
Бобыли (Бобыли) — Кировн областан Оричин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: даиман Ӏаш нах бац.
Нови Суртайка
Нови Суртайка (Новая Суртайка) — Российн Федерацин Алтайн мехкан Красногорскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера а, чӀогӀа континенталан а йу, кхоллало Атлантикера, Арктикера, Малхбален Сибрехара, Йуккъерчу Азера сих-сиха хийца а луш кхочучу хӀаваан массаш бахьнехь. Маршах кӀезиг йолуш хенан хӀоттам хилар бахьнехь алссама маьлхан радиации кхачайо кхуза. Малх лепаран дохаллин йуккъера барам 2000—2300 сахьт шарахь бу, цхьаьнатоьхна радиацин барам кхочу 4500-4800 МДж/м2 шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Алтайн мехкан Красногорскан кӀоштан нах беха меттигаш
Санто-Доминго-Каудилья
Санто-Доминго-Каудилья — Испанин Толедо провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Заручье (Климовичин кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Санто-Доминго-Каудилья
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Толедо провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Заручье (Климовичин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
Категори:Климовичин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Клушино (Смоленскан область)
Клушино (Клушино) — Российн Федерацин Смоленскан областан Гагаринан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Эвлахь бинарш
Гагарин, Юрий Алексеевич — 1968 шаран 27 март, Киржач гӀалин уллехь, РСФСР, СССР) — советан лётчик-космонавт, Советски Союзан Турпал, дукха российн а, кхоьчу пачхьалкхан а гӀаланий сийлахь гражданин, дукха пачхьалкхаш цуьна сий деш шайн лаккхара совгӀаташ делла.
NGC 6132
NGC 6132 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Хьажа кхин а
6132 6132
Сен-Жан-Лашальм
Сен-Жан-Лашальм — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Лакха ЛуагӀа.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха ЛуагӀа департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Сулак (Финдикли)
Сулак (Sulak) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Ризе провинцин (ил) Финдиклинан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Ризе провинцин нах беха меттигаш
Категори:Финдиклинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Камянка (Остроленцкан повет)
Камянка  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Днепровец
Днепровец (Дняпровец) — Белоруссин Гомелан областан Речицан кӀоштара эвла.
Фюмелате (Леко)
Фюмелате — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Днепровец
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Речицан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Фюмелате (Леко)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Мауриця
Мауриця — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Чандир (Милас)
Чандир (Çandır) — Туркойчоьнан Эгейн регионан МугӀла провинцин (ил) Миласнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:МугӀла провинцин нах беха меттигаш
Категори:МугӀла провинцин микрокӀошташ
Категори:Миласнан микрокӀошташ
Категори:Миласнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Эль Новильеро (Исла)
Эль Новильеро — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Новильеро лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Закуалпан (Тлапа де Комонфорт)
Географи
Закуалпан лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Мунор
Мунор (Мунор) — Российн Федерацин Рязанан областан Шилован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Шилован кӀоштан нах беха меттигаш
Текута (коммуна)
Текута — Румынин Васлуй жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Васлуй жудецан коммунаш
Сухово (Болгари)
Сухово  — Болгарин Кырджалин областера эвла. Ардино йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Сан Хосе (Саюла де Алеман)
Сан Хосе — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Сан Хосе лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Кузнецова, Устинья Петровна
Кузнецова Устинья Петровна (1757 — шерашкахь) — яицкан гӀазакхий, 1773—1775 шерашкахь Ахархойн тӀом болчу хенахь маре еллера Е. И. Пугачёвга, тӀаккха кхайкхийра «керла император-аьзни». Шех «император Петр Фёдорович» ву аьлла волу Пугачёвс гӀазакхийн зуда йалоро паччахьех хиларх шеко кхоллийра гӀаттамхошна йукъахь. ГӀаттам эшначул тӀаьхьа суьдан кхело Кузнецова Устинья бехказа йаьккхира, тӀаккха а хьажийра Кексгольман гӀопе, шен дахаран йисина хан чохь йаьккхина ала мегар долуш йара иза.
Маре йахарал хьалхара хьал
Кузнецова Устинья яицкан гӀазакхийчуьн Кузнецов Петран йоӀ йара, Яицкан эскарехь эскаран партин агӀонча а, 1772 шеран гӀаттаман декъашхо а. 1774 шеран январехь цуьнан дара 17-гӀа шо, оцу хенахь Яицкан гӀалан доккхаха долу дакъа гӀаттамхойн карахь дара, цара гуо лаьцнера гӀалан гӀап чохь къовлабелла («ретраншменте») правительствон гарнизонан эпсарийн а, салтийн а, Ӏедалан тешаме бисина старшина нагӀора гӀазакхийн а. Январан шолгӀачу декъехь гӀаттаман тхьамда, шех «император Пётр Фёдорович» вина Емельян Пугачёв, кхечира Яицкан гӀала гуо лаьцначу Оренбургера, ретраншментан тӀелеташ ша куьйгалла дархьама. 21 январехь мина эккхийтира ретраншментан гуонахьарчу вал бухахь, цул тӀаьхьа тӀелата хьевсира, уьш йухатуьйхира правительствон гарнизоно бакхий иэшамаш беш тӀелетачарна. Пугачёв омар дира кхин мина йолла ахка Михайло-Архангельскан килс кӀелара аьлла, кхин тӀе а схьагулде тоьпан молхийн резерваш гӀопашкахь а, чӀагӀонашкахь а Лаха-Яицкан дистанцехь. ВШина тӀелатарна йукъахь гулбира эскаран гуо, цигахь ша-шех император винчо метахӀоттийра Петром I дӀадаьккхина шира Ӏедал, цуьнца гӀазакхийн бакъо йара шайн атаманаш харжа. Яицкан эскаран керла атаман хаьржира Каргин Никита, эскаран старшинаш хилира Перфильев Афанасий а, Фофанов Иван а.
Зуда йехар а, «паччахьан ловзар» а
Сацам бинчул тӀаьхьа, Кузнецов Петр волчу замой бахийтира — Толкачёв Михаил зудчуьнца Аксиньяца, Пугачёвн дукха веза, цуьнан секретарь, Почиталин Иван. Пугачёвс дийцарехь, цуо замошна тӀедиллинера да а, Устинья а реза дие аьлла: «Нагахь лаамца йоӀ лахь, аса йалор йу иза, ткъа реза ца хилахь, ницкъала йуьгур йац». Амма замой баьхкинчу хенахь цӀахь ца хилира Кузнецов Петр, вешийн кӀантах тезета вахна, бакхийра болу кӀентий, ткъа ша Устинья лечкъинера кхайкханза хьешех цӀенкъа бухахь. Замой йухабаьхкира масех сахьт даьлча; царна йуха а ца карийра баккхийнарш цӀахь, амма тӀаьхьара ца бевлира Устинья дуьхьала йаллалц. Цуо, дийцарехь, цхьана вешин зудчуьнца замошка «оьзда доцуш бага лейира». КхозлагӀа замой баьхкира Кузнецов волчу Пугачёвца а, шортта гӀазакхашца а. Устинья лулахошка йада гӀоьртира, амма иза йухайерзийра, цуьнан дийзира кеч а ца луш хьешашна дуьхьала йан. Иза тӀейалийра Пугачёв, цуо «декъала йира паччахьаллица», делира ахча «ши-кхо туьма», оба а йаьккхира. ЙоӀ йилхира. Оцу хенахь цӀа веира йоьӀан да, цуьнга Пугачёвс и йига лаам хилар хаийтира. Кузнецов голаш тӀе вуьйжира, бохура, йоӀ «хӀинца а жима йу, нуьцкъала ца лууш мааре йаха, паччахье йодахь а», амма Пугачевс дерриг сацийра: «Сан лаам буи за яло. Сарахь дерриг барт хилла чекхдала деза, ткъа кхана ловзар хир ду!» Тъа факт, КузнецовгӀеран доьзал гӀиртира, шайн ницкъ ма-кхочча, йоӀ «паччахье» маре йаларан «сийхха» кӀелхьара бовла, иза тӀечӀагӀдина ца Ӏа КузнецовгӀеран гергарчара, иза чӀагӀдо Пугачёвн уллера накъосташа а, царна йукъахь Почиталин Ивана а.
ш. Ӏуьйрана КузнецовгӀеран цӀенна тӀегулбелира говрахь а, гӀаш а гӀазакхий. Пугачёв, са хиллалц дахделла тойне хьаьжна ца Ӏаш, мах бар дӀа ца теттира, уллерчу накъосташца схьакхечира. Адамаш гӀоьртира Петропавловскан килсан агӀора, чу цхьаберш бен ца битира килса жима хиларна. МозгӀаршна хьехам бинера, мах бечу хенахь Устиньях «Йерригроссийн император-аьзни» ала аьлла. ТӀаьхьа, Яицкан гӀала правительствон эскарша схьайаьккхинчул тӀаьхьа, Пугачёвн а, Устиньян а мах баран Ӏидехь дакъалаьцна йалх мозгӀар, П. С. Потёмкинан омарца нахан хьалха буржолаш тоьхна, дӀахьажийра къайлаха талламан комиссе.
«Император-аьзни»
ЦӀийнан кевнашкахь хӀоттийра гуттаренна а гӀарол гӀазакхех, цӀа чохь а гуттаренна а гӀарол йара Устиньяга муха дистхила деза («Хьан Императоран сийлалла») хьехам бина. Уьш бара хьовсуш Пугачевн луьра омар кхачашдойла, зуда цӀенна чуьра ара ца йалийтар. Лейечу хенахь Устиньяс а, цуьнан гергарчара а дийцарехь, массо а хенахь цуо «деш хӀума дацара гӀалин чохь доттагӀашца хабарш дийцар бен». Яикан гӀалахь Пугачёв волчу кӀезиг деношкахь Устинья гӀиртира майрачунна Ӏиттарш ян, цуо «хьалхара зуда» дийна а йолуш зуда йалорна (император-аьзни Екатерина II). Къайлаха талламан комиссин протоколашкахь дитина церан къамелаша, гойту паччахьан легендех тасаваларан Пугачёвн чӀогӀамалла:
Устинья, дукхаха болу гӀазакхийн бӀаьрехь, шен шалхаллин хьал гайта масийттаза гӀоьртинчул тӀаьхьа, Пугачёвс дихкира цунна кхин и тема мА хьейе аьлла, ирс долуш а хила, Делан Ӏамал йе, «оцу сийлалле ша хьо хьалайаккхарна». Омарца йан гӀерташехь, Толкачёва Аксиньяца къамелехь къона «паччахь-аьзнис» къайла ца баьккхира шен синтем ца хилар: «Хьажахьа. Аксиньюшка, ойла йан а яхьарий теша со ишттачу ирсех? Амма со кхоьру, иза хийцадаларна».
Ца Ӏаелина Устинья шен майрачуьнга къамел деш, шеко хилар хаийтира паччахьех схьаваларх:
Амма «император-аьзнин» Устиньян майранца хуьлу къамелийн доккхаха долу дакъа кехаташ йаздар дара Яикан гӀалан а, Бердашкара Пугачёвн лагерна а йукъахь. Йаздан ца хуу Устиньян хьалхара кехаташ йаздора оцу белхана цунна улле хӀоттийна жима йоза хууш гӀазакхий Бошенятов Алексей вара, Пугачёвн хьалхара, хила ма-веззара, цуьнан долара секретарь а, ТӀеман коллегийн дьяк а Почиталин Иван вара. Кехатийн доккхаха долу дакъа дайна, дисина Пугачёвн Устиньяга йаздина цхьа кехат:
Массалел лакхарчу, дерриг карахь долчу, сийлахь стуне, император-аьзнега Устинья Петровнега, йезаш йолчу сайн зудчунга, хазахетийта лаьа дагар а ца дан лучу шерашна!
Кхузарчу хьолах цхьан дийца хӀума ца карадо: хӀинца дерг дерриг эскарца дика ду. Вукха агӀора, суна шугара хӀора денна хьал хаа лаьа. Кхуьнца цхьаьна, сан кертан тӀийра, хӀара деинчу гӀазакхийчо Фофанов Кузьмас догӀанаш а тоьхна, сан мухарш а тоьхна тӀорказ дохьара ду, иза схьа а ма делла, хьайн зал чу дилла со императоран сийлалла схьакхачалц. Ткъа Фофановца волу цхьа говрашлохкург, воуьйту хьуна, цуьнгахь йерг дӀа а ястий, хьайна луург де. Цаьрца доуьйту итт шелаг чагӀар. ДӀакхаьчначул тӀаьхьа дика хьожуш латтаде. Цул сов, яийтина юурган нисса регистр йу хьуна.
ХӀара хьуна хаийтина, сан безаме император-аьзни, вуьсу со, сийлахь паччахь
Пугачёвс элех йоцу гӀазакхий ялаяро шортта шеконаш кхоьллира гӀазакхашна йукъахь, хӀинццалц тешаш хиллачеран а». Талламан комиссис левечу хенахь Почиталин Ивана ма-гайттара: «Пугачёвс зуда йалийча, халкъан шеко кхоллайелира, Пугачёв паччахь хиларх, дукхачара шайна йукъахь дуьйцура, муха хир дара паччахьо гӀазакхий йалор». Пугачевн шен гвардин бӀаьчо Мясников Тимофейс кхетадора, мичхьа гӀалатвелира Пугачёв: «…паччахьаша мил-мила а ца ялайо, ткъа массо хенахь ялайо кхечу пачхьалкхашкара паччахьан йоӀ». Амма, гӀазакхий буьззина реза бара Пугачёвца Устиньян хазаллин мах хадорехь. 1774 шеран августехь, ша Устинья Оренбурган набахте чуйоьллина масех бутт баьлчи а, гӀазакхаша йуьйцира цуьнан хазалла а, хаза куц а. ПугачевгӀеран артиллерин хьаькам Чумаков Фёдора дери дора: «Дера ваша, бакъ ду, чӀогӀа хаза йу. Суна дукха гина хазнаш, амма цул хазаниг ца гина!»
Таллам а, суд а
ш. Яицкан гӀалахь хиира, гӀевттина гӀазакхий Быковка эрк тӀехь хӀаллакбиний, кестта гӀалан тӀе баьчча инарла П. Д. Мансуров волу правительствон эскарийн корпус кхочур юй. ЦӀеххьана гулбеллачу гуонехь доккхаха долчу гӀазакхийн декъо сацам бира шайн атаманаш бихкина дӀабала, ретраншментехь гуо бина правительствон гарнизонан комендантан подполковникан Симоновн. Цаьрца цхьаьна дӀайелира «император-аьзни» Устинья а. 1774 шеран май баттахь иза лецначу гӀовттамхойн атаманашца цхьаьна дӀахьажийра Оренбурге. Къайлаха талламан комиссис лейира Устинья, йехарх а, ловзарх а долчу хьолех лаьцна. Къайлаха талламан комиссин йийсарехь йолчу муьрехь, Устинья, талламан куьйгалхочун П. С. Потёмкинан, наложницан хьоле кхачаран тешаллаш а ду.
1774 шеран октябрехь П. С. Потёмкина Устинья Казане йалийра, цигахь боьдуш бара Пугачёвн накъосташна тӀехь таллам. Оцу хенахь, Симбирскехь волчу, Пугачёвн тӀийра, меттигерачу исбаьхьалчо диллира масех портрет даьттийн басаршца. Царех цхьаъ деира Казане, Потёмкина цуьнца билгалваккхийтира таллузхо цуьнан шолгӀачу зудчунга а, Пугачёвн гергарчу накъосташка а. 6 ноябрехь Арскан арахь йира тӀехь тангӀалкх хӀоттийна лакхе, цунна тӀехь чӀагӀдира даийтина портрет. Устинья тӀейалийра лакхенна, цул тӀаьхьа цуо массарна а хезаш кхайкхийра гулбеллачу гӀалин бахархошна, портрет тӀехь — «ма-дарра долу сурт ду къизачу стеган а, ша-шен кхайкхийна паччахьан а, шен майрачун а», аьлла. И гӀуллакх чекхдаьллачул тӀаьхьа тангӀалк а, иза тӀехь йолу лакхе а, даздарца йагийра
1774 шеран ноябрехь Кузнецова кхачийра Москоха, цигахь беш бара Пугачёвн а, цуьнан коьрта накъосташна а тӀаьхь беш инарлан талам. Устинья йуха леян хьашт дацара. шарахь йинчу кхелаца Кузнецова Устинья, Пугачёвн хьалхара зуда Софья Дмитриевна (маре йахале Недюжева) берашца санна, «цхьанне зуламашкахь дакъа ца лаьцна», уьш бехказа бехира, амма дӀа ца хийцира шайн цӀа. Кхелан тӀиерачу могӀанехь дара: «гена йаккха кхел ца йеш, Урхаллин Сенато йаздинче».
Новопокровка (Ысык-Атан кӀошт, Новопокровкан эвлан меттиг)
Новопокровка — ГӀиргӀазойчоьнан Чуйн областан Ысык-Атан кӀоштара эвла.
Кузнецова, Устинья Петровна
Таллам а, суд а
Оццу дийнахь, 9 январехь, Сенато сацам бира: Ша шен паччахь кхайкхийначун зударий кхаба Кексгольмехь, гӀопера ара а ца бовлуьйтуш, шайн рицкъ лаха а, кхаба а маршо бен ца луш, цул сов хазнера хӀоранна денна 15 кепек ло
Ишттачу кепара, Пугачёвн зударшна, формалан кхелах мукъа баьхна болушехь, делира дукха луьра чубохкаран хьал, гӀаттаман жигара декъашхошначул дуккха а сов. Иштта, Кольски острог чубоьхкинчу гӀазакхашна, сихха маршо йелира арахь баха, чӀерий лоьцуьйтура, тала а бохуьйтура тӀехь цхьан а терго а йоцуш.
Новопокровка (Ысык-Атан кӀошт, Новопокровкан эвлан меттиг)
Cахьтан аса
Сахьтан аса ю +6:00.
Хьажоргаш
Категори:Ысык-Атан кӀоштан нах беха меттигаш
Кузнецова, Устинья Петровна
Хьажориг
Пугачёвн виеран кхел йинчул тӀаьхьа, цуьнан декъахой Москохара, Пугачёвн ши зуда а, цуьнан бераш а хьажийра Кексгольме, новкъахь ха дан хӀоттийра Нарван гӀашлойн полкан подпоручик Ушаков, 6 салтичуьнца. Туркойчоьнца хилла тӀом чекхбалар даздан Москоха йаха ойла йолу император-аьзни Екатерина II-гӀаниг гӀаттаман декъашхошца дуьхьала ца кхетийта, гӀарулийн некъаш дехкира Петарбухан гуо тосуш. ш. берашца Софья а, Устинья а кхачийра Выборге, шолгӀачу дийнахь — Кексгольме. Кексгольман гӀопехь охьахаийна йара йоккха эскаран гарнизон, аммаПугачевн зударшна а, йоьӀаршна а йелира ша йолу хӀусам Гоьрга бӀов чохь, цхьа хан йаьлча цунна шолгӀа цӀе ло ПугачёвгӀеран олий. Пугачёвн жимаха волу кӀант Трофим воьллира салтийн гауптвахтан цхьаъ вуллу камеран чу. Губернатора Энгельгардта гӀопан комендантан Доможировн хаийтира, цуьнга ларбан белла Пугачёвн доьзалан декъашхойн цӀе, суьдан сацамца, «гуттаренна йицйан а, ца йаккхар а» тӀедиллина, хӀинца дуьйна мегар дац шира фамилии йаккха а, йа кхин йерг йаккха а.
1787 шарахь, Ӏарш тӀаьхь йолу 25 шо кхачар даздеш, Екатерина II-гӀачо дуккха а чубоьхкинчарна а, махках баьхначарна а амнисти кхайкхийра. Выборган сардалаллера омар кхаьчна — «нагахь балахь Кексгольм гӀалахь мукъа баха мегаш берш» оцу манифестца, Кексгольман гӀопан коменданта премьер-майора Гофмана кехат йаздира инарла-прокуроре Вяземскийга, оцу амнистин йукъа Пугачевн зударий а, бераш а догӀий аьлла. Вяземскийс кехат дӀахьажийра император-аьзнига, амма 1 сентябрехь статс-секретарь волу графаца Безбородкоца коста дахьийтира, «и йийсархой къайлаха бу, дийцина манифест кӀела ца богӀу, цундела уьш цигахь хьалха долчу хьолаца биса беза» аьлла.
1796 шарахь ша Ӏарше кхаьчначул тӀаьхьа императора Павел I-чо йуха листира екатеринин муьрера дуккха а зуламийн гӀуллакхаш а, кхелаш а. Кексгольман гӀопе хьажийра Сенатан Къайлаха экспедицин обер-секретарь А. С. Макаров, цуьнан докладах цунна хиира, ткъа шо чохь даьккхича Пугачёвн доьзалан декъашхойн кхолламехь цхьан а хийцамаш ца хиллий: «Кексгольман гӀопахь Софья а, Устинья а, таллузхочун Пугачёв Емельянан зударий, хьалхарчун ши йоӀ Аграфена а, Христина а, кӀант Трофим а, 1775 шарахь дуьйна гӀалин чохь бохку башха паргӀатонехь, ткъа кӀант гауптвахтехь башха чоьн чохь. Уьш кхабаран мах бу хазнера 15 кепек хӀоранна а денна. Беха низамехь. ГӀопан чухула буьйлабала маршо йу, амма цунна чуьра ара ца бовлуьйту. Еша а, йаздан а ца хаьа».
Цул тӀаьхьа Пугачёвн гергарчеран кхолламах, царна йукъахь Устиньях а, дагадеира Ӏарше Александр I-ра кхаьчначул тӀаьхьа. Къайлаха канцеляри дӀайаккхар бахьнехь Хьалхара зуламийн гӀуллакхашка йуха хьожу комисси 1801 шарахь хьаьжира берриг Пугачев бахьнехь кхелйинчеран гӀуллакхашка, цхьан а йукъара ца воккхуш шеш боллучехь бита аьлла сацам бира, 1787 шарахь санна Пугачёвн зуда бунтан декъашхо йира, 1775 шеран суьдан кхеле а ца хьожуш. Амма ш. Выборган губернин гарнизонашна инспекци йеш волчу Александрана гайтира Пугачевн зударий а, бераш а. Йийсархой шена гича, императора омар дира, маьрша баха уьш гӀопан йийсарера, бакъо йелира царна охьаховша Кексгольман гӀалан гуонахарчу эвла: «оцу хенан гӀарулех мукъабаха, ло царна гӀалахь маьрша баха меттиг, амма, кхечухьа уьш ца бахийта мал а ца луш тӀаьхь терго латтае» аьлла.
Кузнецова Устинья йелира ш., Кексгольмехь чохь а, ара йаьккхина а 33 шо даьккхина. Билгала долу терахь хиира Кексгольман Рождественски килсан мозгӀаран динчу омаран могӀамашкара: «керста Ӏадатехь дӀайолла» Пугачевн шолгӀа зуда Устинья Петровна.
Литература
Категори:Россехь ша-шен кхайкхийнарш Категори:Пугачёв Емельян Категори:Махках баьхна белларш
Минкаьнд
Минкаьнд (Minkənd) — Азербайджанан Лачинан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Лачинан кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 6133
NGC 6133 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Масерия Семинарио (Лече)
Масерия Семинарио — Италин Апулия регионан  коммунера эвла.
NGC 6133
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Масерия Семинарио (Лече)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
NGC 6133
Хьажа кхин а
6133 6133
Масерия Семинарио (Лече)
Литература
Категори:Апулия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Романьязко (Верчели)
Романьязко — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Пилль
Пилль — Австрин Тироль федералан латтана йукъара коммуна. Швац гуонан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Тироль латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Сублекоз
Сублекоз — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Къилба-ПигӀенейш регионехь. Коммунан департамент — Лакха ПигӀенейш.
Билгалдахарш
Категори:Лакха ПигӀенейш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Орлов (Касторнан кӀошт)
Орлов (Орлов) — Российн Федерацин Курскан областан Касторнан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Истакавайо (Бенито Хуарез)
Истакавайо — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Орлов (Касторнан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Касторнан кӀоштан нах беха меттигаш
Истакавайо (Бенито Хуарез)
Географи
Истакавайо лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Велики Браталов
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Любаран кӀоштан нах беха меттигаш
Йенидже (СейдишехӀир)
Йенидже (Yenice) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кони провинцин (ил) СейдишехӀирнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Категори:Кони провинцин микрокӀошташ
Категори:СейдишехӀирнан микрокӀошташ
Категори:СейдишехӀирнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Подмиль
Подмиль — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сартахада
Сартахада — Испанин Толедо провинцин муниципалитет.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Толедо провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ржибняни
Ржибняни (Rybňany) — Чехин Устецан мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Демографи
Бахархойн динамика:
Ясни Поляна (Хотынецан кӀошт)
Ясная Поляна (Ясная Поляна) — Российн Федерацин Орёлан областан Хотынецан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Хотынецан кӀоштан нах беха меттигаш
Суьмер (Финдикли)
Хьажоргаш
Категори:Ризе провинцин нах беха меттигаш
Категори:Финдиклинан кӀоштан нах беха меттигаш
Сен-Женей-пгӀе-Сен-Польян
Сен-Женей-пгӀе-Сен-Польян — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Лакха ЛуагӀа.
Суьмер (Финдикли)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Сен-Женей-пгӀе-Сен-Польян
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха ЛуагӀа департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Залужни (Полтаван область)
Залужни — Украинин Полтаван областан Лубнин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Лубнин кӀоштан нах беха меттигаш
Мацеюв (Згерскан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Гринячка
Гринячка — Украинин Черновцин областан Хотинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Хотинан кӀоштан нах беха меттигаш
Митински (Шапшинскан йуьртан меттиг)
Митински (Митинская) — Российн Федерацин Вологдин областан Харовскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Харовскан кӀоштан нах беха меттигаш
Сосновка (Хмельницкан кӀошт)
Сосновка — Украинин Хмельницкан областан Хмельницкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Хмельницкан кӀоштан нах беха меттигаш
Камянка (Соколовскан повет)
Камянка  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Вазенцы
Вазенцы (Вазенцы) — Российн Федерацин Архангельскан областан Онеган кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ново-Ильинка
Ново-Ильинка — Кхазакхстанан Малхбален-Кхазакхстанан областан Шемонаиханан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Малхбален-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Шемонаиханан кӀоштан нах беха меттигаш
Дуброва (Речицан кӀошт)
Дуброва (Дуброва) — Белоруссин Гомелан областан Речицан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Речицан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Бутьково (Озёрин кӀошт)
Бутьково (Бутьково) — Российн Федерацин Москохан областан Озёрин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Москохан областан Озёрин кӀоштан нах беха меттигаш
Казчина Сант'Антонио (Милано)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Беркшир (Вермонт)
Беркшир — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Вермонт штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Вермонт штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Чинарли (Милас)
Чинарли (Çınarlı) — Туркойчоьнан Эгейн регионан МугӀла провинцин (ил) Миласнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:МугӀла провинцин нах беха меттигаш
Категори:МугӀла провинцин микрокӀошташ
Категори:Миласнан микрокӀошташ
Категори:Миласнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Субойу (Низип)
Хьажоргаш
Категори:Газиантеп провинцин нах беха меттигаш
Категори:Газиантеп провинцин микрокӀошташ
Категори:Низипнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Вольскан кӀошт
Вольскан кӀошт (Вольский район) — Саратовн областан муниципалан кӀошт.
Мали Рябинино
Мали Рябинино (Малое Рябинино) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Чкаловскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 30 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Нижни Новгородан областан Чкаловскан кӀоштан нах беха меттигаш
Шердино
Шердино (Шердино) — Коми Республикин Вуктылан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (30%), оьрсий (59%), украинаш (8%), немцой (5%).
Билгалдахарш
Категори:Вуктылан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Риу-Бербат
Риу-Бербат — Румынин Хунедоара жудецан коммунера эвла.
Телега (коммуна)
Телега — Румынин Прахова жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Прахова жудецан коммунаш
Щигоревка
Щигоревка (Щигоревка) — Российн Федерацин Белгородан областан Шебекинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Шебекинан кӀоштан нах беха меттигаш
Гладилово
Гладилово (Гладилово) — Российн Федерацин Тюменан областан Голышманован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Голышманован кӀоштан нах беха меттигаш
Розови (Советскан кӀошт)
Розови (Розовое) — Российн Федерацин Саратовн областан Советскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.