cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дзовенчедо
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Венето йукъара гӀаланаш
Кузуджак (ДулкадирогӀлу)
Кузуджак (Kuzucak) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан КахӀраманмараш провинцин (ил) ДулкадирогӀлунан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:КахӀраманмараш провинцин нах беха меттигаш
Категори:ДулкадирогӀлунан микрокӀошташ
Категори:ДулкадирогӀлунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Кушбайири (Каракочан)
Кушбайири (Kuşbayırı) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан ЭлаьзигӀ провинцин (ил) Каракочанан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:ЭлаьзигӀ провинцин нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ее-Коттон
Ее-Коттон (Heuilley-Cotton) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха МагӀна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха МагӀна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Бобилье (беттан кратер)
Бобилье - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 6,04 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Этьенн Бобилье (1798—1840) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1976 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Безеда
Безеда (, Bezeda) — Молдавин Бричанин кӀоштара эвла.
Литература
Категори:Бричанин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Молдавин нах беха меттигаш
Гольф
Гольф (golf) — спортан ловзар. Къовсалучера Ӏалашо ю жима буьрка клюшкашца леррина деккхина жима ор чутохар. Тоьлларг лору клюшка къезга тоьхнарг.
Истори
Ловзар кхолладелла Шотландехь. Иза кхоьллинарш бу жан Ӏуй. Уьш къиссалора гӀожмишца тӀулгаш пхьагалийн Ӏуьргаш чу тоха гӀерташ. Схьахетарехь, гольф кхоллаелла XIV бӀешарахь. XV бӀешарахь Шотландехь юкъадели масийтта закон «гоуфах» ловзар ца могуьйтуш. XVII бӀешарахь гольфах ловза болабелира Нидерландашкахь. Гольф таханлера кепе еара XIX бӀешарахь.
<!-- В то время как современный гольф зародился в Шотландии в 15 веке, древнейшие формы игры остаются неясными и являются предметом споров. Некоторые историки связывают гольф с игрой, существовавшей в Римской империи, паганикой (paganica), в которой участники использовали гнутую палку для ударов по мячу, набитому перьями. По одной из теорий паганика распространилась по всей Европе по мере роста территориальных владений империи в течение 1 века н. э. и постепенно эволюционировала в игру, которую мы знаем сейчас. Другая точка зрения состоит в том, что предком гольфа могла являться китайская игра Чуйван (捶丸 — толкать шар), распространённая в период 8-14 веков. Свиток времён династии Мин, датируемый 1368 годом, имеющий название «Осенний пир», изображает членов китайского императорского двора, размахивающих чем-то похожим на клюшки для гольфа в попытках загнать маленький мяч в лунки. Предположительно, чуйван стал известен в Европе в Средние века. Ещё одной из ранних игр, что напоминает современный гольф, является игра «камбука» (англ. cambuca, франц. chambot). Эта игра была занесена в Нижние земли, Германию и Англию.
Тем не менее, современный гольф происходит из Шотландии, и первым упоминанием игры является указ 1457 года короля Шотландии Якова II о запрете гольфа, так как он отвлекал лучников от обучения. Для многих игроков в гольф местом паломничества остаётся площадка для гольфа в Сент-Андрус, являющаяся площадкой типа  (старейшим видом площадки). История Old Course ведёт свое начало с 1574 года. Задокументирована игра в гольф на площадке, Восточный Лотиан, Шотландия 2 марта 1672 года. Данная площадка считается исторически первой в мире, что отмечено в Книге рекордов Гиннесса.
Наиболее ранний вариант был создан в марте 1744 года для общества Company of Gentlemen Golfers, игравшего в  (ныне общество The Honourable Company of Edinburgh Golfers, чьей резиденцией является площадка  в городе, Восточный Лотиан, Шотландия). Первый турнир по гольфу,, состоялся 17 октября 1860 года в , Южный Эйршир, Шотландия.
Площадка для гольфа
Площадка для гольфа состоит из серии лунок, каждая из которых имеет свою. Стартовая площадка отмечаются двумя метками, показывающими допустимые границы зоны, где может быть установлен. Также частью площадки являются гладкое поле и неровное поле (Fairway and rough) и прочие. Финальной частью площадки является лунка, которая для возможности ориентирования помечается каким-либо образом (чаще флажком). Лунка располагается на специальной лужайке «грин» (Putting green), где высота травы минимальна. В прочих местах высота травы может быть самой различной для того, чтобы затруднить прохождение площадки.
Большинство лунок располагаются на линии прямой видимости от стартовой площадки до грина, однако некоторые лунки могут отклоняться в правую или левую стороны. Такие лунки обычно называются «доглег» (англ. dogleg, как отсылка к форме собачьей лапы). Лунка может называться «левый доглег» или «правый доглег» в зависимости от того, в какой стороне от прямого курса она расположена. Иногда направление на лунку может изгибаться дважды, в этом случае лунка называется «двойной доглег».
Типичная площадка для гольфа состоит из 18 лунок, но также распространены площадки с девятью лунками, которые играются, соответственно, два раза за раунд.
Первоначальные шотландские площадки в основном располагались на дюнах (links), которые располагались рядом с берегом и были покрыты слоем земли. Это привело к возникновению термина «линкс», который означает площадку для гольфа у побережья, построенную на песчаном естественном основании.
Правила игры
В каждой игре участник должен пройти определённое число лунок (как правило, 18) в определённом порядке. Лункой в данном случае называются и само отверстие в земле, и вся площадка для игры. Площадка для игры, как правило, состоит из: На площадке для игры могут присутствовать различные препятствия — водные преграды, бункеры с песком, кусты, деревья, высокая трава.
Для начала мяч с идентификационной меткой игрока устанавливается на стартовую площадку (площадка «ти»). В идеале гольфист, как правило, должен первым ударом попасть на основную площадку, провести мяч по ней несколькими ударами (в зависимости от вида площадки) и попасть на грин — площадку с идеальной травой, по которой мяч катится без помех. Для того чтобы забить мяч в лунку с грина, используется специальный вид клюшки — паттер.
Международный стандарт правил игры в гольф поддерживается The R&A, отделившейся в 2004 году от, расположенного в Сент-Андрус, Файф, совместно с (USGA).
Существуют жесткие ограничения, касающиеся статуса игрока-любителя. По существу дела, любой, кто хоть однажды получил плату за обучение гольфу или играл в гольф на деньги, не может считаться любителем и участвовать в соревнованиях, проводящихся для любителей. Однако любители могут получать оплату издержек согласно строго определённой процедуре и могут принимать неденежные призы в пределах норм, установленных правилами для статуса игрока-любителя.
Помимо официальных правил игрокам в гольф следует соблюдать правила и обычаи, принятые в гольфе, так называемый. Правила этикета касаются таких вопросов как безопасность, честность, темп игры и обязательство игрока следить за сохранностью площадки для гольфа. И хотя за нарушение этикета не предусмотрено штрафных очков, игроки стараются соблюдать его, чтобы поддерживать интерес к игре и возможность получения опыта новичками.
Штрафы в гольфе обусловлены определёнными ситуациями. Штраф применяется к счёту игрока путём зачисления ему лишних ударов по мячу. Попытки добавляются за нарушение правил или когда мяч после удара оказывается в положении, в котором им невозможно сыграть. Утерянный мяч или мяч, вылетевший за границы площадки наказывается штрафом в один удар и потерей в расстоянии. Штраф в один удар также следует, если мяч был смещен какой-либо частью снаряжения игрока или же когда попытка убрать препятствие для удара привела к такому смещению. Если игрок ударяет не по своему мячу, он наказывается штрафом в два удара. Большинство нарушений наказываются штрафом, однако могут быть применены и дисквалификации за жульничество, сознательное нарушение правил.
Мячи
Поверхность обычного мяча для гольфа покрыта ямками (для того, чтобы шар лучше «держал» направление, в котором его ударили)
В ямках задерживается воздух и образуется невидимая оболочка, которая:
Для решения некоторых проблем исследователями предлагаются различные решения. Например, корейские ученые вместо ямок предлагают нанести на шар желобки, которые поделят его поверхность на сегменты различной формы (желобки создают воздушную оболочку по тому же принципу, что и ямки). Так как площадь поверхности, занимаемая желобками, меньше, чем площадь, на которой находятся ямки, то, как утверждают создатели такого шара, вероятность попасть клюшкой в «неправильный» желобок меньше, чем в «неправильную» ямку.
Гольф-клубы
Клубы, объединящие любителей гольфа.
Турниры
К числу важнейших мужских профессиональных турниров относятся: Мастерс, Открытый чемпионат США (US Open), Открытый чемпионат Британии (The Open Championship), и чемпионат профессиональной ассоциации гольфистов (PGA Championship).
9 октября 2009 года на 121 сессии МОК в Копенгагене 63 голосами против 27 было решено включить гольф в программу Олимпийских игр 2016 в Рио-де-Жанейро.
Мини-гольф
Основная статья Мини-гольф.
Миниатюрный гольф или мини-гольф — игра, получившая развитие с середины XIX века. Площадка для мини-гольфа представляет собой грин, на котором путь мяча к лунке затруднен многочисленными препятствиями в виде камней, песчаных ловушек, искусственных лабиринтов и так далее. Задача игрока — как и в обычном гольфе провести мяч в лунку за минимальное число ударов. Игра ведется только клюшкой «паттер», свинг запрещен правилами.
Зачастую лунки для мини-гольфа снабжены декоративными украшениями, например, в историческом стиле, а также имеют нестандартные пути проведения мяча к лунке: желоба, туннели, механические подъемники, ловушки, ложные пути, возвращающие мяч на «ти», и так далее. Несмотря на общий рекреационный стиль игры, по мини-гольфу также проводятся соревнования, в том числе и международные.
Гольф в космосе
Первый удар клюшкой по мячу в космосе нанес в 1971 году астронавт Алан Шепард на поверхности Луны во время экспедиции Аполлон-14. В первый раз он попросту промахнулся клюшкой мимо мяча, но во второй из-за слабого лунного притяжения и отсутствия атмосферы мячик пролетел несколько километров и был потерян для дальнейшей игры.
23 ноября 2006 российский космонавт Михаил Тюрин во время выхода в открытый космос на Международной космической станции произвел удар по мячу для гольфа в рамках рекламной акции канадской компании Element 21 («21-й элемент»). Удар был нанесен одной рукой. Майкл Лопез-Алегриа осуществлял съёмку удара российского коллеги. На борт МКС были доставлены специальные клюшки и мячи. Выход в космос был осуществлен из стыковочного отсека «Пирс» в скафандрах «Орлан-М».
Шарик для гольфа, являющийся космическим мусором, не будет представлять опасности для МКС и, войдя в плотные слои атмосферы, сгорит. На всякий случай в распоряжении Михаила Тюрина было три мяча.
В массовой культуре
Компьютерных симуляторов гольфа существует очень много, от простейших флэш-игр, до весьма продвинутых игр, имитирующих реальные площадки для гольфа. Среди наиболее известных симуляторов гольфа можно назвать серию Tiger Woods PGA Tour фирмы EA Sports, а также серию Links фирмы Microsoft Games. -->
Хьажоргаш
Категори:Спорт
Рибне (Подкарпатан воеводалла)
Рибне — Польшин Подкарпатан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подкарпатан воеводаллин нах беха меттигаш
Котельниково (Кхазакхстан)
Котельниково — Кхазакхстанан Малхбузен-Кхазакхстанан областан Зеленовн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Малхбузен-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Зеленовн кӀоштан нах беха меттигаш
Кальевалтитла (Хенерал Кануто А. Нери)
Кальевалтитла — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Петры (Карели)
Петры (Петры) — Российн Федерацин Карелин Медвежьегорскан кӀоштара эвла.
Кальевалтитла (Хенерал Кануто А. Нери)
Географи
Кальевалтитла лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Петры (Карели)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Медвежьегорскан кӀоштан нах беха меттигаш
Кальевалтитла (Хенерал Кануто А. Нери)
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Грачевка (Краснояран кӀошт)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 31 адам леррана 2010 шарахь.
Сахьтан аса
Эвла йу Самарин хенан сахьтийн асехь. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябрехь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла йу 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Самарин областан Краснояран кӀоштан нах беха меттигаш
Удельни (Марий Эл)
Удельни (Удельная) — Российн Федерацин Марий Элан Юринан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь бараме континенталан климат йу. Ӏа кхузахь дикка деха а, ло долуш а ду, ткъа аьхке — дикка йовха йу. Мехкан Ӏаткъам бо Атлантикин а, Арктикин а хӀаваан массаш. Ӏаьна заманахь кхузахь цӀеххьана температураш оьгу, ткъа гурахь а, бӀаьста а сих-сиха гӀура хуьлу. ХӀаваан температуран шеран йуккъера барам республикин малхбалехь Цельсин ноль градусал сов хуьлу, ткъа къилба-малхбузехь кхаа градусе кхочу. Уггар шийла бутт — январь, ткъа уггар бовха — июль бу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Юринан кӀоштан нах беха меттигаш
Бобоне (беттан кратер)
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Хорхе Бобоне (1901—1958) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1970 шарахь.
Урмикеево
Урмикеево (Урмикеево) — Свердловскан областан Нижнесергинскан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: гӀезалой (99%).
Билгалдахарш
Категори:Нижнесергинскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Нуево Сантиягильо (Гуанахуато)
Нуево Сантиягильо — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Нуево Сантиягильо лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Иловка
Иловка (Иловка) — Российн Федерацин Новгородан областан Демянскан кӀоштара эвла.
Нуево Сантиягильо (Гуанахуато)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Иловка
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Нуево Сантиягильо (Гуанахуато)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Дубови Роща (Брянскан область)
Дубови Роща (Дубовая Роща) — Российн Федерацин Брянскан областан Почепан кӀоштара эвла.
Иловка
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Дубови Роща (Брянскан область)
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Иловка
Хьажоргаш
Категори:Демянскан кӀоштан нах беха меттигаш
Дубови Роща (Брянскан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Почепан кӀоштан нах беха меттигаш
Лонцк (Мазовин воеводалла)
Лонцк  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Тихорево
Тихорево (Тихорево) — Российн Федерацин Тверан областан Рамешкин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Хьажоргаш
Категори:Рамешкин кӀоштан нах беха меттигаш
Дубровы (Ярославлан область)
Дубровы (Дубровы) — Российн Федерацин Ярославлан областан Мышкинан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Мышкинан кӀоштан нах беха меттигаш
Александровски (Миллерован кӀошт)
Александровски (Александровский) — Российн Федерацин Ростовн областан Миллерован кӀоштара эвла.
Тумановка (Омскан область)
Тумановка (Тумановка) — Российн Федерацин Омскан областан Москаленкин кӀоштара эвла.
Александровски (Миллерован кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Тумановка (Омскан область)
Климат
Кхузахь климат дукхаха континенталан йу, аьхке йоца хуьлу. Климат кхолларан коьрта фактор географин хьал ду, коьртаниг лаьттан чкъор. ХӀордашна а, Ӏапказашна а гена хиларо лаьттан физикин хьоло климат кхоллайаларан роль чӀагӀйо, хӀунда аьлчи, лаьттан сипатех ду чехка а, чӀогӀа а аьхка дохдалар, иштта сиха шен йовхо Ӏай йайар.
Александровски (Миллерован кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Миллерован кӀоштан нах беха меттигаш
Тумановка (Омскан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Москаленкин кӀоштан нах беха меттигаш
Покомок (Мэриленд)
Покомок  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Мэриленд штатера гӀала.
Истори
Покомок гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Мэриленд штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Калчева
Калчева — Украинин Одессин областан Болградан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Болградан кӀоштан нах беха меттигаш
Богуславский (беттан кратер)
Богуславский - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 94,59 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Палм Хенрик Людвиг фон Богуславский (1789—1851) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Астахново (Красногородскан кӀошт)
Астахново (Астахново) — Российн Федерацин Пскован областан Красногородскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Красногородскан кӀоштан нах беха меттигаш
Красни Горняк (Владимиран область)
Красни Горняк (Красный Горняк) — Российн Федерацин Владимиран областан Киржачан кӀоштара эвла.
Эль Рекуердо (Кастильо де Теайо)
Эль Рекуердо — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Красни Горняк (Владимиран область)
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Эль Рекуердо (Кастильо де Теайо)
Географи
Эль Рекуердо лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Красни Горняк (Владимиран область)
Хьажоргаш
Категори:Киржачан кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Рекуердо (Кастильо де Теайо)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Келайти
Келайти (Келайці) — Белоруссин Гроднон областан Ивьенан кӀоштара эвла.
Нейла
Нейла — Испанин Бургос провинцин муниципалитет.
Келайти
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Нейла
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Бургос провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Келайти
Хьажоргаш
Категори:Ивьенан кӀоштан нах беха меттигаш
Белеавинци
Белеавинци (, Beleavinți) — Молдавин Бричанин кӀоштара эвла.
Литература
Категори:Бричанин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Молдавин нах беха меттигаш
Кеной (Кхазакхстан)
Кеной — Кхазакхстанан Малхбузен-Кхазакхстанан областан Бокейординан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Малхбузен-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Бокейординан кӀоштан нах беха меттигаш
Зольдо-Альто
Зольдо-Альто — Италин Венето регионера коммуна. Лаьтташ йу Беллуно провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Венето йукъара гӀаланаш
Боде (беттан кратер)
Боде - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 17,8 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Иоганн Боде (1747—1826) сийдина.
Ее-ле-ГгӀан
Ее-ле-ГгӀан (Heuilley-le-Grand) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха МагӀна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха МагӀна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Дубрава (Почепан кӀошт)
Дубрава (Дубрава) — Российн Федерацин Брянскан областан Почепан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Лончани (Мазовин воеводалла)
Лончани  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Грачевка (Тулин область)
Грачевка (Грачевка) — Российн Федерацин Тулин областан Куркинан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Куркинан кӀоштан нах беха меттигаш
Толокново (Тверан область)
Толокново (Толокново) — Российн Федерацин Тверан областан Рамешкин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Рамешкин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Коса (Одессин область)
Коса — Украинин Одессин областан Болградан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Болградан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Яковлев, Юрий Васильевич
Юрий Васильевич Яковлев — советан а, оьрсийн театран а кинон актёр. СССР халкъан артист (1976). СССР Пачхьалкхан совгӀатан лауреат (1979).
Советски Союзан гӀараваьлла актёрах цхьаъ ву. Комедийн воккха говзанча «Гусарски баллада», «Иван Васильевича корматалла хуьйцу», «Кхолламан ирони, йа атта шинца!», «Кин-дза-дза», «Ӏовдал», «Кхераме дӀахьовзор», «Лаьттан безам» жанрин. Коьрта артист Вахтангова цӀарах йолчу театран, цуьнан заза даккхаран муьрехь.
Биографи
Юрий Яковлев вина 1928 шеран 25 апрелехь Москвахь, юрист Васили Яковлеван доьзалехь. 1952-чу шарахь чекхйаьккхина Театран училище Б. В. Щукинан цӀарах йолу, тӀаккха Академиийн театре гӀуллакх дан хӀоьттина Евг. Вахтангован цӀарах йолчу. Цигахь ша вовзийтина похӀме драмин актёр санна, наггахь ловзийна, Трилецкин «ЦӀе йоцу пьесехь» А. П. Чеховн.
Хьажоргаш
Категори:ССРС актёраш
Урусова
Урусова (Урусова) — Свердловскан областан Туринскан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Билгалдахарш
Категори:Туринскан гӀалин гуо нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Кирвели
Кирвели (Кірвелі) — Белоруссин Гроднон областан Ивьенан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Бозе (беттан кратер)
Бозе - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 92,55 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Джагадиш Боше (1858—1937) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1970 шарахь.
Кирвели
Хьажоргаш
Категори:Ивьенан кӀоштан нах беха меттигаш
Бозе (беттан кратер)
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Кирвели
Хьажоргаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Окильяс
Окильяс — Испанин Бургос провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Бургос провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Астицы
Астицы (Астицы) — Российн Федерацин Пскован областан Красногородскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Красногородскан кӀоштан нах беха меттигаш
Черноярие
Черноярие (Черноярие) — Российн Федерацин Марий Элан Юринан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь бараме континенталан климат йу. Ӏа кхузахь дикка деха а, ло долуш а ду, ткъа аьхке — дикка йовха йу. Мехкан Ӏаткъам бо Атлантикин а, Арктикин а хӀаваан массаш. Ӏаьна заманахь кхузахь цӀеххьана температураш оьгу, ткъа гурахь а, бӀаьста а сих-сиха гӀура хуьлу. ХӀаваан температуран шеран йуккъера барам республикин малхбалехь Цельсин ноль градусал сов хуьлу, ткъа къилба-малхбузехь кхаа градусе кхочу. Уггар шийла бутт — январь, ткъа уггар бовха — июль бу.
Риботичи
Риботичи — Польшин Подкарпатан воеводаллин  гминера эвла.
Гундоровка
Гундоровка (Гундоровка) — Российн Федерацин Самарин областан Краснояран кӀоштара дӀатесна эвла.
Риботичи
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подкарпатан воеводаллин нах беха меттигаш
Гундоровка
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.
Мошанец (Черновцин область)
Мошанец — Украинин Черновцин областан Кельменцин кӀоштара эвла.
Гундоровка
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 0 адам леррана 2010 шарахь.
Мошанец (Черновцин область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Гундоровка
Сахьтан аса
Эвла йу Самарин хенан сахьтийн асехь. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябрехь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла йу 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Мошанец (Черновцин область)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Гундоровка
Хьажоргаш
Категори:Самарин областан Краснояран кӀоштан нах беха меттигаш
Мошанец (Черновцин область)
Хьажоргаш
Категори:Кельменцин кӀоштан нах беха меттигаш
Мазатепек (Акахете)
Географи
Мазатепек лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Берлинць
Берлинць (, Berlinți) — Молдавин Бричанин кӀоштара эвла.
Мазатепек (Акахете)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Берлинць
Литература
Категори:Бричанин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Молдавин нах беха меттигаш
Нойхуьттен (Лаха Франкони)
Нойхуьттен — Германин Бавари латтана йукъара коммуна.
Мазатепек (Акахете)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Нойхуьттен (Лаха Франкони)
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Бавари латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Красни Огорок
Красни Огорок (Красный Огорок) — Российн Федерацин Владимиран областан Киржачан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Киржачан кӀоштан нах беха меттигаш
Куьчуькнаджар (ДулкадирогӀлу)
Куьчуькнаджар (Küçüknacar) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан КахӀраманмараш провинцин (ил) ДулкадирогӀлунан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:КахӀраманмараш провинцин нах беха меттигаш
Категори:КахӀраманмараш провинцин микрокӀошташ
Категори:ДулкадирогӀлунан микрокӀошташ
Категори:ДулкадирогӀлунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Зоппе-ди-Кадоре
Зоппе-ди-Кадоре — Италин Венето регионера коммуна. Лаьтташ йу Беллуно провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Венето йукъара гӀаланаш
Сан Леонардо ди Кутро (Кротоне)
Сан Леонардо ди Кутро — Италин Калабри регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Калабри регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Вербилеу
Вербилеу — Румынин Прахова жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Прахова жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Бойль (беттан кратер)
Бойль - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 57,13 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Роберт Бойль (1627—1691) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1970 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Вилар-де-Бештейруш
Вилар-де-Бештейруш — Португалин Визеу гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Троицки (Антропован кӀошт)
Троицки (Троицкое) — Российн Федерацин Костромин областан Антропован кӀоштара эвла.
Вилар-де-Бештейруш
Хьажоргаш
Категори:Визеу кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Троицки (Антропован кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Антропован кӀоштан нах беха меттигаш
Лончка (Вишковскан повет)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Толстиково (Рамешкин кӀошт)
Толстиково (Толстиково) — Российн Федерацин Тверан областан Рамешкин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Рамешкин кӀоштан нах беха меттигаш
Дьяконовка
Дьяконовка (Дьяконовка) — Российн Федерацин Ярославлан областан Мышкинан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Мышкинан кӀоштан нах беха меттигаш
Кислые (Белорусси)
Кислые (Кіслыя) — Белоруссин Гроднон областан Ивьенан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш Категори:Ивьенан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Аграрни
Аграрный (Аграрный) — Российн Федерацин Ростовн областан Милютинскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Нуево Сентро Росарио де Коварубияс (Ирапуато)
Нуево Сентро Росарио де Коварубияс — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Нуево Сентро Росарио де Коварубияс лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Дубки (Краснояран кӀошт)
Дубки (Дубки) — Российн Федерацин Самарин областан Краснояран кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 46 адам леррана 2010 шарахь.
Сахьтан аса
Эвла йу Самарин хенан сахьтийн асехь. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябрехь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла йу 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Самарин областан Краснояран кӀоштан нах беха меттигаш
Бок (беттан кратер)
Бок - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 43,03 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Присцилла Бок (1896—1975) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1979 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Bok (crater)
Дубровка (Почепан кӀошт)
Дубровка (Дубровка) — Российн Федерацин Брянскан областан Почепан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Почепан кӀоштан нах беха меттигаш
Тумба (Омскан область)
Тумба (Тумба) — Российн Федерацин Омскан областан Москаленкин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат дукхаха континенталан йу, аьхке йоца хуьлу. Климат кхолларан коьрта фактор географин хьал ду, коьртаниг лаьттан чкъор. ХӀордашна а, Ӏапказашна а гена хиларо лаьттан физикин хьоло климат кхоллайаларан роль чӀагӀйо, хӀунда аьлчи, лаьттан сипатех ду чехка а, чӀогӀа а аьхка дохдалар, иштта сиха шен йовхо Ӏай йайар.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Москаленкин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Ольмедильо-де-Роа
Ольмедильо-де-Роа — Испанин Бургос провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Бургос провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Черо (Дженова)
Черо — Италин Лигурия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лигурия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Дьяконово (Талдоман кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Талдоман кӀоштан нах беха меттигаш
Греково (Тулин область)
Греково (Греково) — Российн Федерацин Тулин областан Куркинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Куркинан кӀоштан нах беха меттигаш
Вербичоара
Вербичоара — Румынин Долж жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Долж жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ильина Гора
Ильина Гора (Ильина Гора) — Российн Федерацин Новгородан областан Демянскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Болл (беттан кратер)
Болл - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 40,31 км гергга.
Ильина Гора
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.