cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
HD25999
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Устье Видлицы
Устье Видлицы (Устье Видлицы) — Российн Федерацин Карелин Олонецан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Олонецан кӀоштан нах беха меттигаш
Елизавилл (Кентукки)
Елизавилл — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Кентукки штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Елизавилл бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Кентукки штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Кентукки штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Поллинг (Муьльдорф-ам-Инн)
Поллинг — Германин Бавари латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Бавари латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Старая Вергань
Старая Вергань (Старая Вергань) — Белоруссин Гроднон областан Ивьенан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Ивьенан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Викшань
Викшань — Румынин Сучава жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Сучава жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Гуьнешли (ЙуьрегӀир)
Хьажоргаш
Категори:Адана провинцин нах беха меттигаш
Категори:Адана провинцин микрокӀошташ
Категори:ЙуьрегӀирнан микрокӀошташ
Категори:ЙуьрегӀирнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Шарапова
Шарапова (Шарапова) — Свердловскан областан Ирбитан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (92%), украинаш (8%).
Билгалдахарш
Категори:Ирбитан гӀалин гуо нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Лубники (Подлясьен воеводалла)
Лубники  — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Зубково (станци)
Зубково (Зубково) — Российн Федерацин Новосибирскан областан Краснозёрскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу. Лаьттан гӀоролаш йуьйлало сентябран шолгӀачу декъехь, чекхйовлу май чекхболуш. Шелонан мур лаьтта - 178, йовхонан - 188, гӀур йоцуш – 120 дийнахь. Географин хьоло цуьнан климатан континенталалла алсама лурйо, оццу географин шораллашкахь лаьттачу, амма адаман даха аьтто болчу Европин а, Америкин а кӀошташкахьчул.
Бенгали
Билгалдахарш
Категори:Регион
Зубково (станци)
Хьажоргаш
Категори:Краснозёрскан кӀоштан нах беха меттигаш
Кулешовка (Самарин область)
Кулешовка (Кулешовка) — Российн Федерацин Самарин областан Нефтегорскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 902 адам леррана 2010 шарахь.
Сахьтан аса
Эвла йу Самарин хенан сахьтийн асехь. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябрехь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла йу 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Нефтегорскан кӀоштан нах беха меттигаш
Равно Бучъе (Княжевац)
Равно Бучъе  (Равно Бучје) — Сербин Заечар гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Бартки (Нидзицкан повет)
Бартки  — Польшин Вармия-Мазурин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Варми-Мазурин воеводаллин нах беха меттигаш
Дуброво (Ржеван кӀошт)
Дуброво (Дуброво) — Российн Федерацин Тверан областан Ржеван кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ржеван кӀоштан нах беха меттигаш
Гвозды (Верхнедвинскан кӀошт)
Гвозды (Гвазды) — Белоруссин Витебскан областан Верхнедвинскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш Категори:Верхнедвинскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Коропи
Коропи — Украинин Харьковн областан Харьковн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Ворли (Айдахо)
Ворли  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Айдахо штатера гӀала.
Истори
Ворли гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Айдахо штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Хачатурян, Арам Ильич
Хачатуря́н Ара́м Ильи́ч (Хачатря́н) (Արամ Եղիայի Խաչատրյան),, Коджори, Тиблисин губерни, Российн импери — , , ССРС ) — Эрмалойн советийн композитор, дирижёр, хьехархо, музыкин-йукъараллин гӀуллакххо.
Социалистийн Къинхьегаман турпалхо (1973). ССРС халкъан артист (1954) Ленинан совгӀат лауреат (1959), деа Сталинан совгӀатан лауреат (1941, 1943, 1946, 1950), ССРС пачхьалкхан совгӀатан (1971) а Эрмалойн ССР пачхьалкхан совгӀатан а лауреат.
Цхьаболчу талламчаша амал ло цунна эрмалойн а, советийн а композиторийн ишколан цхьа бӀогӀам олий.
Кхаа балетан, кхаа симфонийн, вокалан, хоран, гӀирсан, программин музыкин кхолламийн йалх концертан, кинофильмашна а, театран хӀоттамна а лерина музыкин автор, кхин а Эрмалойн ССР пачхьалкхан хӀостан музыкин автор (1944).
Биографи
Хачатурян Арам вина шарахь Коджори йуьртахь (хӀинца Тиблисин муниципалитетан йукъахь) (кхечу хьосташца — Тиблисехь  ) эрмалойн доьзалехь. ХачатурянгӀеран мужалтйешволчу Ильян (Егийн) а, Кумаш Саркисовнин а воьалгӀа кӀант.
1911—1913 шерашкахь дийшира С. В. Аргутинскаян-Долгоруковин доларчу пансионехь, 1913—1921 — коммерцин ишколехь. Бераллехь дуьйна йезаш вара музыка, ишколан капеллехь лакхара фортепиано, зурма, туба, амма да-нана реза дацара цуо лелочунна, боккъал а музыка Ӏамо вола ца велира 19 шо долуш бен.
1921 шарахь 18 шо долу Арам эрмалойн кегийрхойн тобанца цхьаьна веира Москоха, цигахь дукха хенахь дуьйна болх а беш вехаш вара цуьнан воккхаха волу ваша, Хачатурян Сурен, театран режиссёр. иза деша хӀоьттира Москохан университетан кечаман курсашка. 1922 шарахь хилира МПУ физикин-математикин факультетан биологин декъан] а, КхоалгӀа гайтаман пачхьалкхан музыкин ГнесингӀеран цӀарах техникум (хӀинца Музыкин ГнесингӀеран цӀарах доьшийлин) студент, цигахь Ӏамийра виолончель (хьехархо С. Ф. Бычков, цул тӀаьхьа A. A. Борисяк) а, фортепиано а лакха, оьцура композицин хьехола. 1925 шарахь композици Ӏамо волавелира М. Ф. Гнесинан классехь, университетера дешар дитира. Техникум чекхйаьккхира 1929 шарахь. Оцу шерашкахь дуьххьара нисвелира симфонин концертехь, цецваьккхина вара Л. ван Бетховенан а, С. В. Рахманиновн а музыко. «Ӏад хьокху пондарна а, фортепиянона а хелхар» хилира композиторан дуьххьарлера болх.
«Массо а Ӏад хьокху пондарчаша санна, сан куралла йан йиш йац, Хачатурян Араман дуьххьарлера кхоллараллин опус — цуьнан Си-бемоль мажор хелхар — Ӏад хьокху пондарна йазйина хиларна, говзачу композиторан хаало иза ма-варра говзанчо санна — виртуоз а, иркарахӀоьттина исбаьхьалчо санна.»
1926—1928 шерашкахь болх бира Эрмалойчоьнан Москохан оьздангаллин цӀа чохь, цигахь куьйгалла дира эрмалойн 2-гӀа драмин студин музыкин декъанна Р. Н. Симоновн куьйгаллица.
1929 шарахь дӀахӀоьттира Москохан консерваторе, цигахь Ӏамийра композицин классехь, хьалха M. Ф. Гнесинегара, цул тӀаьхьа Н. Я. Мясковскегара; цуьнан инструментовкера хьехархой бара Р. М. Глиэр а, С. Н. Василенко а. 1934 шарахь цуо тӀех дика чекхйаьккхира консерватории, цул тӀаьхьара шина шарахь шарвелира циггахь аспирантурехь Н. Я. Мясковскийн волчохь.
1939 шарахь йазйира дуьххьарлера эрмалойн балет «Ирс». Амма балетан либреттон гӀалаташа йухайаздайтира музыкин доккхаха долу дакъа. ЖамӀехь «Ирсан» йерриг партитура», ша автора ма-аллара, «байталйаьккхира». Дерриг чекхделира тӀеман шерашкахь «Гаянэ» балет кхолларца. Иштта дагалоьцу и мур композиторо:
Вехаш вара со Пермехь «Йуккъера» хьешан цӀа чохь 5-гӀачу гӀат тӀехь. И хан дагалаьцча, аса йух-йуха ойла йо, ма-хала дара оцу хенахь адамашна. Фронтан оьшура герз, бепиг, махорка… Ткъа исбаьхьалла — синмехаллин кхача, оьшура массарна а — фронтан а, тӀом боцучарна а. Ткъа тхуна — артисташна а, музыканташна а иза хаара, дӀалора дерриг тхайн ницкъаш. «Гаянэ» партитурин 700 гергга агӀо аса йазйира эха шарахь шийлачу хьешан цӀийнан хӀусамехь, цигахь лаьттара пианино, гӀант, текх, маьнга. Цул сов деза ду, «Гаянэ» — советийн теманера цхьаъ бен йоцу балет хилар, иза сценин тӀера дӀа ца йелира 25 шарахь…
Балетан премьера хӀоттийра Ӏай — 1942 шеран 9 декабрехь Перме кхалхийначу Ленинградан оперин а, балетан а С. М. Кировн цӀарахчу театрехь. ШолгӀачу шарахь балетан делира хьалхарчу тӀегӀанан Сталинан совгӀат, оцу заманан оьздангаллин сферехь уггаре лакхарчех совгӀат. «Гаяне» чуьра «Таррашца хелхаро» композитор дерриг дуьненна а вовзийтира.
ТӀеман шерашкахь болх бира Йерриг союзан радиохь, йахйира патриотийн эшарш а, маршаш а.
1944 шарахь йазйира Эрмалойн ССР хӀостан музыка.
ЧӀогӀа бала хилира композитона В. Мурадели «Доккха доттагӀалла» оперех лаьцна ЕКП(б) ЦК Политбюрон 1948 шеран 10 февралан Сацам, цунна чохь цуьнан кхолларалла, С. Прокофьевн а, Д. Шостаковичан а кхоллараллица цхьаьна могӀара, лерира исбаьхьаллехь формалистика гайтар санна. Композитор дӀасецира дуккха а шерашна.
ТӀом чекхбаьлча композиторан боккха болх хилира балет «Спартак». Балетан партитура чекхйаьккхира 1954 шарахь, ткъа 1956 шеран декабрехь хилира премьера. Оцу хенахь дуьйна «Спартак» ондда балетан труппийн репертуаран йукъайахара, гойтура дуьненан йаккхийрачу сценашна тӀехь. Иза хӀиттийра Л. Якобсона, И. Моисеева, Ю. Григоровича, Е. Чангас, кхечу гӀарабевллачу балетмейстераш.
Цхьана хенахь болх бира театрехь а, кинохь а; цуо музыка йазйира 20 сов кинофильмашна, царна йукъахь «Зангезур», «Пепо», «Владимир Ильич Ленин», «Оьрсийн хаттар», «Къайлаха мисси», «Церан Даймохк бу», «Адмирал Ушаков», «Джордано Бруно», «Отелло», «Сталинградан тӀом». 1930—1950-гӀа шерашкахь музыка йазйира спектаклашна «Макбет» Жима театрехь хӀоттийна (1955), «Лиран паччахь» в Москхеташонан цӀарах театрехь хӀоттийна (1958); шуьйра йевза цуьнан 1941 шеран Е. Вахтанговн цӀарах театрехь хӀоттийна «Маскарад» спектаклан музыка.
Цуьнан музыка тидархошна йукъахь — Ойстрах Давид, Ростропович Мстислав, Слободкин Яков, Оборин Лев, Флиер Яков, Клиберн Ван, Шаховская Наталья, Петров Николай, Лимпани Мура, кхин а.
Журналашна тӀе йаззамаш йазбора цхьа могӀа советийн музыкантийн кхоллараллин гӀуллакхех лаьцна; царех цхьайерш гуламаш бина цхьаьнатоьхна, царна йукъахь «А. Хачатурян» (М., 1980).
Оргкомитетан председателан гӀовс (1939—1948), 1957 шарахь дуьйна — ССРС композиторийн бертан урхаллин секретарь.
Латинан Америкин (1958 шарахь дуьйна) мехкашца доттагӀаллин а, оьздангаллин а цхьаьнагӀуллакхдаран Советийн ассоциацин президент. Машар ларбаран советийн комитетан декъахо (1962 шарахь дуьйна).
Хьажоргаш
Категори:Эрмалойн ССР ӀА академикаш Категори:Гуьржийн ССР халкъан артисташ Категори:Узбекийн ССР хьакъ долу исбаьхьаллин гӀуллакххой Категори:ССРС балетан композиторш Категори:Эрмалойчоьнан балетан композиторш Категори:Музыкин ГнесингӀеран цӀарах доьшийлин арахецархой Категори:Москохан консерваторин арахецархой Категори:Москохан консерваторин хьехархой Категори:Российн музыкин ГнесингӀеран цӀарах академин хьехархой Категори:ССРС композиторийн Бертан декъашхой Категори:ССРС академин музыканташ Категори:Исбаьхьаллайовзаран докторш Категори:Композиторш — хӀостийн авторш Категори:Композиторш-эшархой Категори:ССРС 5 кхайкхаман Лакхара Советан депутаташ Категори:Эрмалойн ССР 2-гӀа кхайкхаман Лакхара Кхеташонан Депутаташ Категори:ССРС йукъараллин гӀуллакххой Категори:ССКП декъахой Категори:Иранан мидалшца совгӀат динарш Категори:Гюмрин сийлахь гражданаш Категори:ДӀабоьхкинарш Комитасан пантеонехь
Кузнецово (Монастырщинан кӀошт)
Кузнецово (Кузнецово) — Российн Федерацин Смоленскан областан Монастырщинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Монастырщинан кӀоштан нах беха меттигаш
Сан Марино (Терни)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Умбрия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Бурино (Вязникин кӀошт)
Бурино (Бурино) — Российн Федерацин Владимиран областан Вязникин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Хьажоргаш
Категори:Вязникин кӀоштан нах беха меттигаш
Покровка (Называевскан кӀошт)
Покровка (Покровка) — Российн Федерацин Омскан областан Называевскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат дукхаха континенталан йу, аьхке йоца хуьлу. Климат кхолларан коьрта фактор географин хьал ду, коьртаниг лаьттан чкъор. ХӀордашна а, Ӏапказашна а гена хиларо лаьттан физикин хьоло климат кхоллайаларан роль чӀагӀйо, хӀунда аьлчи, лаьттан сипатех ду чехка а, чӀогӀа а аьхка дохдалар, иштта сиха шен йовхо Ӏай йайар.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Называевскан кӀоштан нах беха меттигаш
Чизтерни (Казерта)
Чизтерни — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Колония Мехико Линдо (Туспан)
Колония Мехико Линдо — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Чизтерни (Казерта)
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Колония Мехико Линдо (Туспан)
Географи
Колония Мехико Линдо лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Де Фриз (беттан кратер)
Де Фриз - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 57,51 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Хуго Де Фриз (1848—1935) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1970 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Климово (Коврован кӀошт)
Климово (Климово) — Российн Федерацин Владимиран областан Коврован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Горни Виска
Горни Виска (Horní Víska) — Чехин Пльзень мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Пльзень мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Борщи (КОАТУУ 5122980801)
Борщи — Украинин Одессин областан Подольскан кӀоштара эвла.
Дор-Переверткин
Дор-Переверткин (Дор-Переверткин) — Российн Федерацин Костромин областан Буйн кӀоштара дӀатесна эвла.
Юрино (Талдоман кӀошт)
Юрино (Юрино) — Российн Федерацин Москохан областан Талдоман кӀоштара эвла.
Борщи (КОАТУУ 5122980801)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Юрино (Талдоман кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Борщи (КОАТУУ 5122980801)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Дор-Переверткин
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Юрино (Талдоман кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Дор-Переверткин
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Юрино (Талдоман кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Талдоман кӀоштан нах беха меттигаш
Ӏаьржаламанчоь
Монтенегро, Ӏаьржаламанчоь — Къилба-Малхбален Европин пачхьалкх, Балканийн ахгӀайренан малхбузехьарчу декъа тӀехь.
Билгалдахарш
Категори:Iаьржалаьмни
Хошгельдиотар
Хошгельдиотар — ДегӀастанан КӀляратӀан кӀоштара М. Дахадаевн цӀарах колхозан гӀота.
Географи
Лаьтта Бабаюртан кӀоштан махкахь, 16 км Керла ЧӀаьнка-Юртан къилбаседа-малхбузехь, Теркан аьтту бердаца.
Истори
Хошгельдиотар - нохчийн хилла йу.
1914 шеран хаамашца Кхошкельды кӀотарахь хилла 5 керт, гӀотан бахамехь хилла 355 дистин латта, цунна йукъахь 355 — аьтту болу латта. Административан агӀора куьйгакӀела хилла Теркан областан Хаси-Эвлан гуон 2-гӀа декъан Качалай-ГӀота эвлан. 1929 шарахь Хошкельди-Отар лаьттара 46 бахамах, йукъайодара Бабаюртан кӀоштан Керла ЧӀаьнка-Юртан сельсоветан. 1944 шарахь кӀотаран бахархой арабехира. Оцу хенахь дуьйна кӀотар дӀайолу. ТӀаьхьа кӀотаран латташ дӀало Тляратан кӀоштан Фрунзен цӀарах колхозан Ӏаьн байданашна.
Бахархой
1914 шарахь кӀотарахь вехаш вара 61 стаг (41 боьрша стаг а, 20 зуда стаг а). 1929 шарахь кӀотарахь вехира 209 стаг (102 боьрша стаг а, 107 зуда стаг а), 100 % бахархой — нохчий.
Билгалдахарш
Категори:КӀляратӀан кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Репосо (Озулуама де Маскареньяс)
Эль Репосо — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Репосо лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Кастрореджо
Кастрореджо — Италин Калабри регионера коммуна. Лаьтташ йу Козенца провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Калабри йукъара гӀаланаш
Дебай (беттан кратер)
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Петер Дебай (1884—1966) сийдина.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Савинки (Брянскан область)
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Почепан кӀоштан нах беха меттигаш
ГӀашкугӀ-Суьземон
ГӀашкугӀ-Суьземон (Rachecourt-Suzémont) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха МагӀна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха МагӀна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Манантиялес (Сан Рафаел)
Манантиялес — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Манантиялес лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
(2446) Луначарский
(2446) Луначарский  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1971 шеран 14 октябрехь Черных Л. И. цӀе йолу Ӏилманчо ГӀирма обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1971 TS2».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Охо де Агва (Пенхамо)
Географи
Охо де Агва лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Чисти Пруды (Ростовн область)
Чистые Пруды (Чистые Пруды) — Российн Федерацин Ростовн областан Морозовскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Морозовскан кӀоштан нах беха меттигаш
Себадилья (Лас Чоапас)
Себадилья — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Себадилья лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Хунта-де-Вильяльба-де-Лоса
Хунта-де-Вильяльба-де-Лоса — Испанин Бургос провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Мутолевка
Мутолевка (Мутолевка) — Российн Федерацин Пскован областан Красногородскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Майдан (Минскан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Кастокапа (Авакуозинго)
Кастокапа — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Кастокапа лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Сен-МагӀтен-де-Мьоь
Сен-МагӀтен-де-Мьоь — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Лаха НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Кальвадос.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Кальвадос департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Дебес (беттан кратер)
Дебес - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 31,92 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Эрнст Дебес (1840—1923) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Стара Весь (Подкарпатан воеводалла)
Стара Весь — Польшин Подкарпатан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подкарпатан воеводаллин нах беха меттигаш
Бартники (Вармия-Мазурин воеводалла)
Бартники  — Польшин Вармия-Мазурин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Варми-Мазурин воеводаллин нах беха меттигаш
Аккисе (Карги)
Аккисе (Akkise) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Чорум провинцин (ил) Каргинан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Чорум провинцин нах беха меттигаш
Категори:Каргинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Пользинген
Пользинген — Германин Бавари латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Бавари латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Подцабае
Подцабае — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Пинду (Пеналва-ду-Каштелу)
Пинду  — Португалин Визеу гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Подцабае
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Пинду (Пеналва-ду-Каштелу)
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Визеу кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
HD260022
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Котляри
Котляри — Украинин Харьковн областан Харьковн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Харьковн кӀоштан нах беха меттигаш
Бочмановка
Бочмановка — Украинин Одессин областан Подольскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Одессин областан Подольскан кӀоштан нах беха меттигаш
Славетице
Славетице (Slavětice) — Чехин Высочина мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Высочина мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Раденковац
Раденковац (Раденковац) — Сербин Заечар гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Заечар гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Лубнице-Круше
Лубнице-Круше — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Вилкань
Вилкань — Румынин Вранча жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Каулония
Каулония — Италин Калабри регионера коммуна. Лаьтташ йу Реджо-ди-Калабри провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Калабри йукъара гӀаланаш
Юркино (Талдоман кӀошт)
Юркино (Юркино) — Российн Федерацин Москохан областан Талдоман кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Талдоман кӀоштан нах беха меттигаш
Сестренцы
Сестренцы (Сястрэнцы) — Белоруссин Витебскан областан Браславан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Ташбурун (Элбистан)
Ташбурун (Taşburun) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан КахӀраманмараш провинцин (ил) Элбистанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:КахӀраманмараш провинцин нах беха меттигаш
Категори:КахӀраманмараш провинцин микрокӀошташ
Категори:Элбистанан микрокӀошташ
Дор-Шача
Дор-Шача (Дор-Шача) — Российн Федерацин Костромин областан Буйн кӀоштара дӀатесна эвла.
Ташбурун (Элбистан)
Хьажоргаш
Категори:Элбистанан кӀоштан нах беха меттигаш
Дор-Шача
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Ташбурун (Элбистан)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Дор-Шача
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ташбурун (Элбистан)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Дор-Шача
Хьажоргаш
Категори:Буйн кӀоштан нах беха меттигаш
Дрезден
Дрезден (Dresden) — Германин Саксони латтана йукъара коммуна.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Саксони латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Устье Тулоксы
Устье Тулоксы (Устье Тулоксы) — Российн Федерацин Карелин Олонецан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Олонецан кӀоштан нах беха меттигаш
Вила Франка (Терамо)
Вила Франка — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Селище (Почепан кӀошт)
Селище (Селище) — Российн Федерацин Брянскан областан Почепан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Почепан кӀоштан нах беха меттигаш
Клюшниково (Владимиран область)
Клюшниково (Клюшниково) — Российн Федерацин Владимиран областан Коврован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Коврован кӀоштан нах беха меттигаш
ГуьвелогӀлу (ЙуьрегӀир)
ГуьвелогӀлу (Güveloğlu) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан Адана провинцин (ил) ЙуьрегӀирнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Адана провинцин нах беха меттигаш
Категори:ЙуьрегӀирнан микрокӀошташ
Категори:ЙуьрегӀирнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Горни Високе
Горни Високе (Horní Vysoké) — Чехин Устецан мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Устецан мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Позиралки
Позиралки (Позиралки) — Российн Федерацин Ярославлан областан Мышкинан кӀоштара эвла.
(1067) Лунария
(1067) Лунария  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Позиралки
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
(1067) Лунария
Истори
ДӀайиллина 1926 шеран 9 сентябрехь Карл Райнмут цӀе йолу Ӏилманчо Хайдельберг обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1926 RG».
Позиралки
Хьажоргаш
Категори:Мышкинан кӀоштан нах беха меттигаш
Зуевски
Климат
Кхузахь климат континенталан йу. Лаьттан гӀоролаш йуьйлало сентябран шолгӀачу декъехь, чекхйовлу май чекхболуш. Шелонан мур лаьтта - 178, йовхонан - 188, гӀур йоцуш – 120 дийнахь. Географин хьоло цуьнан климатан континенталалла алсама лурйо, оццу географин шораллашкахь лаьттачу, амма адаман даха аьтто болчу Европин а, Америкин а кӀошташкахьчул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Краснозёрскан кӀоштан нах беха меттигаш
Чизтио (Фиренца)
Чизтио — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Аллеройотар
Аллеройотар — ДегӀастанан Бабаюртан кӀоштара кӀотар ю.
Географи
КӀотар хила Бабаюртан кӀоштан латтан тӀехь, Бабаюртан къилбаседа-малхбузехьа, Теркан гена йоцуш. Уллера нах беха меттигаш: къилбаседехьа — Заречни, къилба-малхбузехьа — Убийхажиотар, къилба-малхбалехьа — Чупанкутан.
Истори
Аллеройотар - нохчийн хилла ю.
Литература
Категори:Бабаюртан кӀоштан нах беха меттигаш
Гагермен (Айдахо)
Гагермен  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Айдахо штатера гӀала.
Истори
Гагермен гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Айдахо штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Шата (Росси)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (99%).
Билгалдахарш
Категори:Сухой Логан гӀалин гуо нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Старое Козиново
Старое Козиново (Старое Козінава) — Белоруссин Гроднон областан Ивьенан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Категори:Ивьенан кӀоштан нах беха меттигаш
Дулово (Ржеван кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ржеван кӀоштан нах беха меттигаш
Дебус (беттан кратер)
Дебус - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 19,77 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Курт Хенрик Дебус (1908—1983) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 2000 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Елк-Крик (Кентукки)
Елк-Крик — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Кентукки штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Елк-Крик бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Кентукки штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Кентукки штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
ГӀашкугӀ-суьгӀ-МагӀн
ГӀашкугӀ-суьгӀ-МагӀн (Rachecourt-sur-Marne) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха МагӀна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха МагӀна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Нью-Милфорд (Коннектикут)
Нью-Милфорд  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Коннектикут штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.