cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аявалко (Чилапа де Алварез)
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
HD215304
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Сан-Карлос-дель-Валье
Сан-Карлос-дель-Валье — Испанин Сьюдад-Реаль провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Сьюдад-Реаль провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Гладковичски Каменка
Гладковичски Каменка — Украинин Житомиран областан Коростенан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Коростенан кӀоштан нах беха меттигаш
Бушин
Бушин (Bušín) — Чехин Оломоуц мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Оломоуц мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Киллен (Алабама)
Киллен — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Алабама штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Алабама штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Вествуд (Джефферсон гуо, Кентукки)
Вествуд  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Кентукки штатера гӀала.
Истори
Вествуд гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Макарьино (Усть-Кубинскан кӀошт)
Макарьино (Макарьино) — Российн Федерацин Вологдин областан Усть-Кубинскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Усть-Кубинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Быстрово (Тверан область)
Быстрово (Быстрово) — Российн Федерацин Тверан областан Конакован кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Конакован кӀоштан нах беха меттигаш
Литтлфилд (Аризона)
Географи
Литтлфилд бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Аризона штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Аризона штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Нагорье (Телеговскан йуьртан меттиг)
Нагорье (Нагорье) — Российн Федерацин Архангельскан областан Красноборскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Красноборскан кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 5125
NGC 5125 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
5125 5125
Булдаково (Сеченован кӀошт)
Булдаково (Булдаково) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Сеченован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 200 стаг (2010 шо).
Нуна Ортакоьй (ХӀендек)
Нуна Ортакоьй (Puna Ortaköy) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Сакари провинцин (ил) ХӀендекнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Сакари провинцин нах беха меттигаш
Категори:ХӀендекнан микрокӀошташ
Категори:ХӀендекнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Локос де Коварубияс (Саламанка)
Локос де Коварубияс — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Локос де Коварубияс лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Кызылкайын (Малхбален-Кхазакхстанан область)
Кызылкайын — Кхазакхстанан Малхбален-Кхазакхстанан областан Жарминан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Малхбален-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Жарминан кӀоштан нах беха меттигаш
Павлово (Харьковн область)
Павлово — Украинин Харьковн областан Богодухован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Богодухован кӀоштан нах беха меттигаш
Закатла, Тлалтоломпа (Атлавилко)
Закатла, Тлалтоломпа — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Закатла, Тлалтоломпа лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Кетлин (Лодзинскан воеводалла)
Кетлин  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Бережинцы
Бережинцы — Украинин Хмельницкан областан Хмельницкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Хмельницкан кӀоштан нах беха меттигаш
Акчаоьрен (МихӀаличчик)
Акчаоьрен (Akçaören) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан ЭскишехӀир провинцин (ил) МихӀаличчикнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:ЭскишехӀир провинцин нах беха меттигаш
Категори:ЭскишехӀир провинцин микрокӀошташ
Категори:МихӀаличчикнан микрокӀошташ
Категори:МихӀаличчикнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
ОгӀрубулаг
ОгӀрубулаг (Oğrubulaq) — Азербайджанан Джаьлилабадан кӀоштара эвла.
Заречье (эвла)
Заречье (Заречье) — Коми Республикин Усть-Выман кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (67%).
Билгалдахарш
Категори:Усть-Выман кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Ринко-Казтелчебро (Асти)
Ринко-Казтелчебро — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Бероев, Егор Вадимович
Хьажоргаш
Категори:Российн актёраш
Сьвецихово
Сьвецихово — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Марзияй (Белуно)
Марзияй — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
ПомагӀез
ПомагӀез — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Ландаш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Ландаш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Дренжево
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Пржибрам на Мораве
Пржибрам на Мораве (Příbram na Moravě) — Чехин Къилба Морави мехкан кӀоштара эвла.
Дренжево
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Средние Печи
Средние Печи (Сярэднія Печы) — Белоруссин Гомелан областан Лельчицин кӀоштара эвла.
Пржибрам на Мораве
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Средние Печи
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Пржибрам на Мораве
Географи
.
Средние Печи
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Лельчицин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Пржибрам на Мораве
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Къилба Морави мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Газилер (ХӀадим)
Газилер (Gaziler) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кони провинцин (ил) ХӀадимнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Категори:Кони провинцин микрокӀошташ
Категори:ХӀадимнан микрокӀошташ
Категори:ХӀадимнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
БогӀазджик (ДогӀанйурт)
БогӀазджик (Boğazcık) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Кастамону провинцин (ил) ДогӀанйуртан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Кастамону провинцин нах беха меттигаш
Категори:ДогӀанйуртан кӀоштан нах беха меттигаш
Зоьдинг
Зоьдинг — Австрин Штири федералан латтана йукъара коммуна. Фойтсберг гуонан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Штири латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Хоцунь
Хоцунь — Украинин Волинан областан Камень-Каширскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Камень-Каширскан кӀоштан нах беха меттигаш
Предял (Прахова)
Предял — Румынин Прахова жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Прахова жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Брентон (Верона)
Брентон  — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Поймище
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Лопершице
Лопершице — Словенин йукъараллера эвла.
Брентон (Верона)
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Поймище
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Велижан кӀоштан нах беха меттигаш
Лопершице
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Шлайфрайзен
Шлайфрайзен (Schleifreisen) — Германин Туьринген латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Туьринген латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
NGC 5126
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
5126 5126
Плота (Орёлан область)
Плота (Плота) — Российн Федерацин Орёлан областан Свердловн кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Орёлан областан Свердловн кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Сытни
Сытни (Сытное) — Российн Федерацин Ивановн областан Юрьевецан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Юрьевецан кӀоштан нах беха меттигаш
Афанасовка (Наро-Фоминскан кӀошт)
Афанасовка (Афанасовка) — Российн Федерацин Москохан областан Наро-Фоминскан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Наро-Фоминскан кӀоштан нах беха меттигаш
Пантюхино (Кировн область)
Пантюхино (Пантюхино) — Кировн областан Кирово-Чепецкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Кирово-Чепецкан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
HD215327
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Дуброва (Глусскан кӀошт)
Дуброва (Дуброва) — Белоруссин Могилёвн областан Глусскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Глусскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Березово-Колодезь
Березово-Колодезь (Березово-Колодезь) — Российн Федерацин Курскан областан Горшечнин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Горшечнин кӀоштан нах беха меттигаш
Форно (Болонья)
Форно — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Северняк
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Добричин областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Расимпаша (ХӀендек)
Расимпаша (Rasimpaşa) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Сакари провинцин (ил) ХӀендекнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Сакари провинцин нах беха меттигаш
Категори:Сакари провинцин микрокӀошташ
Категори:ХӀендекнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Нагоряны (Житомиран область)
Нагоряны — Украинин Житомиран областан Коростенан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Коростенан кӀоштан нах беха меттигаш
Петухи (Курганан область)
Петухи (Петухи) — Российн Федерацин Курганан областан Шумихан кӀоштара эвла.
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Шумихан кӀоштан нах беха меттигаш
Белянино (Кемеровн область)
Белянино (Белянино) — Российн Федерацин Кемеровн областан Юрган кӀоштара эвла.
Касаткина, Людмила Ивановна
Людмиила Ивановна Касаткина — советан а, оьрсийн театран а кинон актриса йу. ССРС къоман артист (1975).
Белянино (Кемеровн область)
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа — шийла а, деха а, аьхке — йоца а, йовха а. ГӀоролаш йоцу мур лаьтта 100 дийнахь областан къилбаседехь, 120 де гергга Кузнецкан боьран къилбехь. Къилбаседа дуьненан эхиган барамера асехь лаьттачу Кемеровн областана кхочу дикка дукха маьлхан йовхо шарахь.
Касаткина, Людмила Ивановна
Хьажоргаш
Категори:ССРС актрисаш
Белянино (Кемеровн область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Юрган кӀоштан нах беха меттигаш
Наезжая Пашня
Наезжая Пашня (Наезжая Пашня) — Российн Федерацин Архангельскан областан Красноборскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Красноборскан кӀоштан нах беха меттигаш
Грачев Куст
Грачев Куст (Грачев Куст) — Российн Федерацин Саратовн областан Перелюбан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Панач (коммуна)
Панач — Румынин Сучава жудецан йукъара коммуна.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Сучава жудецан коммунаш
Кие (Серадзькан повет)
Кие  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Кавказан ӀаьржахӀордан бердйист
Кавка́зан Ӏа́ьржахӀо́рдан бе́рдйист, КӀБ (наггахь — Ӏа́ьржахӀо́рдан Кавка́з, антикан цӀе — Колхида) — Ӏаьржа хӀордан бердйистера географин а, историн а регион, иза ю Российн Федерацин Краснодаран мехкан Ӏаьржа хӀордан йистера аса, ткъа иштта Абхазин а, Гуьржийчоьнан а бердйистера дакъа. Шен йохаллин доккхаха долчу декъехь курортан зона ю.
Максимовски (Авксентьевскан йуьртан меттиг)
Максимовски (Максимовская) — Российн Федерацин Вологдин областан Усть-Кубинскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сан-Лоренсо-де-Калатрава
Сан-Лоренсо-де-Калатрава — Испанин Сьюдад-Реаль провинцин муниципалитет.
Максимовски (Авксентьевскан йуьртан меттиг)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Усть-Кубинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Сан-Лоренсо-де-Калатрава
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Сьюдад-Реаль провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Кавказан ӀаьржахӀордан бердйист
Географи
Кавказан ӀаьржахӀордан бердйист лаьтта Адриатикан, французийн Сирла-сийна Бердан, Италин Ривьеран курортийн йолу географин шораллехь (42°—45° къ.-с. ш.), церачух тера климат а ю.
Регионан къилбаседа доза ду Таманан ахгӀайре. Дукха хьолахь доза лору Анапа а, шайн курортан зона йолаялар билгалайоккхуш. Наггахь цхьаьна могӀара Ӏаьржа хӀордачуьнца билгалбоккху цунах къилбаседехьа тасбелла Кавказан Азовн бердйист.
КӀБ къилба доза нисло ССРС (ткъа хӀинца Гуьржийчоьнан) Туркойчоьн пачхьалкхан дозанца. Цуьнан дакъа ду туркойн махкахь Анатолийн берд а, кхин дӀа, Румелийн берд а. Кавказан ӀаьржахӀордан бердйистан регионан малхбалехьа ду Йоккха а, Жима а Кавказан лаьмнаш а, царна йукъахь йоллу Колхидан аре а, малхбузехьа бу Ӏаьржа хӀорд.
ӀаьржахӀордан бердйист яхъелла 600 км сов, цунах 350 гергга ду российн дакъа. Уггаре ладаме регионан гӀаланаш ю (къилбаседера къилбехьа): Анапа, Новороссийск, Геленджик, Туапсе, Лазаревски, Сочи, Гагра, Пицунда, Гудаута, Сухум, Очамчыра, Поти, Батуми. Цул сов, курортан меттигаш ю Кабардинка, Дивноморски, Архипо-Осиповка, Джубга, Лермонтово, Новомихайловски, Абрау-Дюрсо, Дагомыс, Мацеста, Хоста, Лоо, Адлер, Керла Афон, Гулрыпш, Анаклиа, Ганарджиис-Мухури, Кобулети, Махинджаури, Гонио, Сарпи, Вардане, Цихисдзири, Чакви.
Ӏалам
Лаьмнийн басеш тӀаьхь шорта хьаннаш ю тайп-тайпана дитташ долуш — поп, пха, каштан, тис, пихта, кхин баганан дитташ а ду. Бердйистехь Геленджикал къилбехьа алсама ю субтропикийн тайпана ораматаш, масала, пальма, юкка, акаци, магноли, самшит. Регионан къилбехьа лаьтта шуьйра гӀа долу хьаннаш лианашца а, гуттаренна баьццара коьллашца а. КӀБ кхуьу ялх эзар гергга тайпана ораматаш, царех бӀе сов цигахь бен кхуьуш йац, кӀезиг йац ораматаш-реликташ — масала, лавробалл, понтийн рододендрон, колхидан падуб (ilex colchica), аьрта гӀа долу фисташка, лекха жӀолам, пицундан зез, кхин а.
Анапан бердйистехь ю ерриг Кавказан ӀаьржахӀордан бердйистан курортан зонера уггаре шуьйра (35 км гергга еха) а, дика гӀамаран а пляжаш. ГӀамаран пляжаш ю амалехь Кодор эрк тӀиера Кинтриш эрк тӀекхаччалц йолчу йукъаметтигехь. Пицунда — Нови Афон декъехь пляжаш хийцало жагӀан-гӀамаран бердашца. Бисинчу берд тӀаьхь алсама ю тӀон а, тархийн-тӀон пляжаш, церан майда жима йо дукха хьолахь хӀорда тӀекхаьчначу лаьмнаша. ХӀордо пляжаш хьакхаран бала а бу цигахь.
Советийн муьрал хьалха
Кавказан ӀаьржахӀордан бердйист Российн дакъа хилла Абхази, Мегрели, Гури олаллаш шайн лаамца Российн империн йукъаяхар а, ткъа иштта 1763—1864 шерашкара Кавказан тӀамехь Чергазийчоь, 1877—1878 шерашкара Оьрсийн-туркойн тӀамехь Аджари схьаяккхар а бахьнехь.
1867 шарахь кхоьллира Кубанан областера ӀаьржахӀордан гуо, йукъ Новороссийскехь йолуш, 1896 шарахь цунах йира ӀаьржахӀордан губерни. 1866 шарахь Кутаисин губернин йукъахь кхоьллира Сухумин тӀеман дакъа, 1903 шарахь цунах ша лаьтта гуо бира, ткъа 1878 шарахь Берлинан трактатца Туркойчоьнах схьаделлачу латтанаш тӀаьхь кхоьллира Батумин область (1883—1903 шерашкахь — Кутаисин губернин гуо). Доккха экономикин а, тӀеман а маьӀна хилира КӀБ регионан ТӀеман-Сухумин а, Къилбаседа-Кавказан а некъаш.
Февралан а, Октябран 1917-1920 шерашкара революцеш хиллачул тӀаьхьа регионан дакъош йукъадахара цхьаьнаэшшара йоцучу пачхьалкхийн кхолламашна — советийн а, монархийн а, националистийн а. Уьш яра: Кубанан советийн республика, ӀаьржахӀордан советийн республика, Кубанан-ӀаьржахӀордан советийн республика, Къилбаседа-Кавказан советийн республика, Дерриг Сийдолу Донан Эскар, Кубанан халкъан республика, Российн Къилба, Чоьхьара Кавказан Демократин Федеративан Республика, Гуьржийн Демократин Республика. КӀБ цхьана декъана оккупаци йира Йоккха Британин а, Туркойчоьнан а эскарша.
Советийн мур
1920-1921 шерашкахь Кавказан ӀаьржахӀордан бердйистехь чӀагӀделира советийн Ӏедал, ткъа 1921 шеран Москохан бартаца Аджарехь хӀоттийра КӀБ къилба доза билгалдаьккхина пачхьалкхан доза кемалан, хӀинца а йолуш йолчу, Туркойн республикица.
ГӀирман къилба берд санна, Кавказан ӀаьржахӀордан бердйист курортийн Ӏалашонна жигара лело ца йолийра XIX бӀешо чекхдолуш бен. Иза доьзна дара регион садаӀарна хьов, кӀезиг мегаш хиларна ладаме барам нах гуттаренна баха а: кӀеззиг йолу бердйистан зонаш йоцурш, бердйистан зонехь хоршин чуьркийн уьшалийн зӀе яра, уьш хийцалора ломан Ӏинашца а, эвланашца а. Бердаца чӀогӀа луьста нах хевшинера чергазий а, убыхаш а, абазой а бехучу меттигашкахь, цигахь ломан Ӏинаш долалора бердан асанца. Цуьнца цхьаьна, хоршах ларлуш, ломанхой охьаховшура акъареш а, ломан даккъаш а тӀаьхь.
XX бӀешо долалуш а, юккъехь а, дукхахадерг советийн заманахь, Кавказан ӀаьржахӀордан бердйистан доккхаха долу дакъан тӀаьхь бира масштабан дукха болх уьшалаш лакъош, хорш яржош йолу чуьркаш дӀайохуш — химица а, башха кепара «античуьркийн» флора (коьртаниг эвкалипт) дуьйш, чуьркийн зирх жигара буу гамбузи чӀеран интродукци яржош.
КӀБ къилбаседа декъахь кӀеззиг хьакхабелира Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀом – Кавказ йоккху тӀом. ХӀорд тӀиера румынин-италин тӀеман-хӀордан ницкъаш гӀо а лоцуш, «А» эскарийн тобан немцойн-фашистийн эскарш 1942 шеран августехь—сентябрехь тӀелетачу хилира къиза тӀемаш майкопан-туапсен а, краснодаран-новороссийскан а агӀонашкахь. 31 августехь Рейха 17-гӀа эскаро Анапа яьккхира, ткъа 7 сентябрехь тӀекхечира Новороссийскан къилбаседа йистте (хьажа Новороссийскан операци (1942)). Дуккха а гӀертарх, Туапсе а, Сухуми а кхача мостагӀчун аьтту ца белира (хьажа Туапсен операци (1942)).
Цхьаьна хенан оккупаци йина мехкашкахь йолаелира партизанийн болам, ткъа 1943 шеран гурахь 9 сентябрера — 9 октябрь кхаччалц болчу муьрехь Новороссийскан-Таманан операци йоьдуш Къилбаседа-Кавказан фронтан эскарша ӀаьржахӀордан флотца цхьаьна мукъаяьккхира Новороссийск а, дерриг Таманан ахгӀайре а. Кавказ йоккхучу тӀамехь ССРС туьйлира. Цуьнан жамӀца эзарнашкахь советийн салташна елира, 1944 шеран 1 майхь ССРС Лакхара Советан Президиуман Омарца йукъаяьккхина «Кавказ ларъяран» мидал.
ТӀом чекхбаьллачул тӀаьхьа Кавказан ӀаьржахӀордан бердйист ладаме «ерригсоюзан дарбан цӀе хилира». 1970 шеран ССРС Министрийн Советан сацамца цунах йира союзан маьӀна долу курорт. 1980-гӀа шерашкахь цигахь садаӀара хӀора шарахь 25 миллион Советийн Союзан гражданаш.
1991 шерал тӀаьхьа
Ладаме зие дина Кавказан ӀаьржахӀордан бердйистан 1991 шарахь ССРС йохаро, оцу хенахь хилира политикин девнийн Гуьржийн ССРн махкахь тӀеман дуьхьалонаш, масала Абхазехь тӀом белира, Гуьржийчохь гражданийн тӀом белира. Йохийна гӀаланаш, инфраструктура, дукха минийн аренаш, неха карахь дола герз, зуламалла, экономикин, энергетикан, транспортан блокада, этнополитикин даржар, делла адамаш, иттаннаш эзаршкахь тӀемах бевддарш — дерриг оцу тӀаьхьалоно хӀинца а регион кхиаран Ӏаткъам бо. Транспортан хааман цхьа дакъа метта ца хӀоттийра 2000-гӀа шерашкара шолгӀачу декъехь бен.
Регионан экономикин дика агӀо тӀе ца туьйхира 2004-гӀа шеран Аджарийн къоьлло а, 2008-гӀа шеран Къилба ХӀирийчоьнан тӀеман девно а, иза бахьнехь Российс къобал йира Абхази, амма Гуьржийчоьно а, АЦШ а бехке йо регионан оккупаци ярех.
Аджарин арахецаре а, башха дукха туризме а чу ладаме инвестицеш йо, цуо дика жигара йоккху меттигера экономика. Регионан экономика кхиаран билггала гӀо дира 2014 шарахь Российс Сочехь Ӏаьнан Олимпийн ловзаршна бинчу кечамо. Краснодаран мехкан губернаторо Ткачёв Александра элира, Олимпиада-2014 —
Ткъа Путин Владимира 2007 шарахь комментарии елира российн Сочис толам баккхарх:
Хьажоргаш
Категори:Ӏаьржа хӀорд Категори:Кавказан а, Чоьхьара Кавказан а мехкаш а, регионаш а Категори:Туризм Россехь Категори:Туризм Абхазехь Категори:Туризм Гуьржийчохь Категори:Российн бердайисташ Категори:Бердайисташ
Владимировка (Острогожскан кӀошт)
Владимировка (Владимировка) — Российн Федерацин Воронежан областан Острогожскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Острогожскан кӀоштан нах беха меттигаш
Кинси (Алабама)
Кинси — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Алабама штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Алабама штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Бушковице
Бушковице (Buškovice) — Чехин Устецан мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Устецан мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Берездов
Берездов — Украинин Хмельницкан областан Шепетовкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Шепетовкан кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 5127
NGC 5127 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
5127 5127
Вараксино (Тверан область)
Вараксино (Вараксино) — Российн Федерацин Тверан областан Конакован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Конакован кӀоштан нах беха меттигаш
Паляничники
Паляничники — Украинин Харьковн областан Богодухован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Богодухован кӀоштан нах беха меттигаш
Рино (Бреша)
Рино — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Паьрди
Паьрди (Pərdi) — Азербайджанан Джаьлилабадан кӀоштара эвла.
Стари Назаровка
Стари Назаровка (Старая Назаровка) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Сеченован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 7 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Айдинлар (МихӀаличчик)
Айдинлар (Aydınlar) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан ЭскишехӀир провинцин (ил) МихӀаличчикнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Стари Назаровка
Билгалдахарш
Категори:Сеченован кӀоштан нах беха меттигаш
Айдинлар (МихӀаличчик)
Хьажоргаш
Категори:ЭскишехӀир провинцин нах беха меттигаш
Категори:ЭскишехӀир провинцин микрокӀошташ
Категори:МихӀаличчикнан микрокӀошташ
Категори:МихӀаличчикнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ловер-Сантан-Вилледж (Аризона)
Ловер-Сантан-Вилледж  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Аризона штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Понтон-суьгӀ-л'АдугӀ
Понтон-суьгӀ-л'АдугӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Ландаш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Ландаш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Заручейни
Заручейни (Заручейный) — Коми Республикин Усть-Выман кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (16%), оьрсий (77%).
Лома Алта (Леон)
Лома Алта — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лома Алта лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Цир (Волинан область)
Цир — Украинин Волинан областан Камень-Каширскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Камень-Каширскан кӀоштан нах беха меттигаш
Чакирли (ДогӀанйурт)
Чакирли (Çakırlı) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Кастамону провинцин (ил) ДогӀанйуртан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Кастамону провинцин нах беха меттигаш
Категори:ДогӀанйуртан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Тартак (Лельчицин кӀошт)
Тартак (Тартак) — Белоруссин Гомелан областан Лельчицин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Лельчицин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Зоьдингберг
Зоьдингберг — Австрин Штири федералан латтана йукъара коммуна. Фойтсберг гуонан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Штири латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Дренжек
Дренжек — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Прживетице
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Лормане
Лормане — Словенин йукъараллера эвла.
Прживетице
Географи
.
Лормане
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Прживетице
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Лормане
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Прживетице
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Лормане
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Герез (ХӀадим)
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Прживетице
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Пльзень мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Герез (ХӀадим)
Хьажоргаш
Категори:ХӀадимнан микрокӀошташ
Категори:ХӀадимнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Марзура Гульиола (Удине)
Марзура Гульиола — Италин Фриули-Венеция-джулия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
HD215396
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Шлайц (Туьринген)
Шлайц (Schleiz) — Германин Туьринген латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Туьринген латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Тихуана
Тихуа́на (Tijuana) — Мексикин Лаха Калифорни штатера гӀала.
Билгалдахарш
Категори:Мексика
Лос Аройос (Туспан)
Лос Аройос — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лос Аройос лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Горчухино
Горчухино (Горчухино) — Российн Федерацин Москохан областан Наро-Фоминскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Наро-Фоминскан кӀоштан нах беха меттигаш
Брентон (Тревизо)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
NGC 5128
NGC 5128 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
5128 5128
Казчина Алтачима (Кунео)
Казчина Алтачима — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.