cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Костково-2
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ошканер
Ошканер (Ошканер) — Российн Федерацин Марий Элан Нови Торъялан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Балакирево (Пскован область)
Балакирево (Балакирево) — Российн Федерацин Пскован областан Невелан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Горбачёв, Михаил Сергеевич
Горбачёв Михаи́л Серге́евич (вина 1931 шеран 2 мартехь, Привольни йурт, Медвеженски кӀошт, Ставрополан гуо, Къилбаседа-Кавказан мохк, РСФСР, ССРС - 2022 шеран 30 август) — советийн а, российн а пачхьалкхан, политикин, партин, йукъараллин гӀуллакххо.
Горбачёв-Фонд кхоьллинарг. 1993 шарахь дуьйна КъАЙ «Керла хӀора дийнан газет» (хьажа «Керла газет») кхоьллинчех ву, редакцин кхеташонан декъахо а ву. Арахецаран 10 % акцийн да ву.
Ду шортта совгӀаташ а, сийлахь цӀераш а. Уггаре гӀарадаьлла совгӀат — 1990 шеран Нобелан машаран совгӀат.
Горбачёвн пачхьалкхан а, ССКП куьйгалхочун белхан муьрехь Советийн Союзехь ладаме хийцамаш хилла, цара Ӏаткъам бира дерриг дуьненна а, цигара схьабогӀу хӀара историн хиламаш:
2020 шарахь дуьйна ву уггаре дукха ваьхна Российн урхалча, иза хьалха велира Керенский Александрал а ССРС номиналан куьйгалхочул Кузнецов Василийл (89 шераш).
Хьалхара шераш
Вина 1931 шеран 2 мартехь Ставрополан мехкан (оцу хенахь Къилбаседа-Кавказан мохк) Медвеженски кӀоштара Привольни йуьртахь, ахархойн доьзалехь. Да — Горбачёв Сергей Андреевич (08.10.1909—22.02.1976), Оьрсий. нана — Горбачёва (ден фамили Гопкало) Мария Пантелеевна (02.04.1911—14.04.1995), украинхо.
М. С. Горбачёвн деда а, ненада а 1930-гӀа шерашкахь арабаьхна хилла.
Ненаден, Гопкало Пантелей Ефимовичан (1894—1953), схьавалар дара Черниговн губернера ахархойх, пхеа берех воккхаха вверг вара, 13 шо долуш да велира, тӀаьхьуо кхелхира Ставрополан махка. Дуьненан хьалхарчу тӀеман ветеран, латта кхечира советийн Ӏедал долуш, 1920-гӀа шерашкахь дакъа лецира латта тодаран доттагӀалла кхуллуш, 1928 шарахь ЕКП(б) велира, тӀаккха хӀоттийра Привольнера «Бепигкхиорхо» колхозан председатель, 1930-гӀа шерашкахь хилла луларчу, Привольнин 20 километр генара, йуьртара «ЦӀен Октябрь» колхозан председатель,  Михаил ишколе ваххалц, вехира ненадеца а ненаненаца а, троцкизмехь бехке вина 1937 шарахь ненада лецира. Таллам боьдуш, 14 бутт баьккхира набахтехь, ницкъбар а, сийсазалла а лайра. Пантелей Ефимович тоьпаш тохарех кӀелхьара велира 1938 шарахь февралан пленумехь «[[Партин инарлин некъ|партин некъ» хийцабаларна, пленум лерина йара «совнаха хӀуманашца дов латторех лаьцна». ЖамӀехь 1938 шеран сентябрехь Красногвардейскан кӀоштан ППУ хьаькамо ша-шена тапча туьйхира, ткъа Пантелей Ефимович бакъ вира, 1938 шеран декабрехь мукъаваьккхира. 1939 шарахь ненада йуха а хилира колхозан председатель, тӀаьхьа куьйгалла дира кӀоштан лаьттан декъан.
Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀом болуш, Горбачёв Михаилан 10 шо сов долуш, да тӀаме вахара. кӀеззиг хан йаьлча йуьрта чудевлира немцойн эскарш, доьзало пхи бутт сов баьккхира оккупацехь. 1943 шеран 21—22 январехь, БуритӀе йолчура тӀелетта, и кӀошташ мукъайехира советийн эскарша. Мукъайаьккхинчул тӀаьхьа да кхелхина аьлла хаам беира. Ткъа масех де даьлча дегара цӀа кехат деира, хиира иза дийна хиларх, похоронка галбевлла даийтина хилар а. Горбачёв Сергей Андреевична совгӀат динера шина ЦӀечу Седан орденца а, [[«Доьналла гайтарна» мидалца а. Дахаран халчу меттигашкахь дас цкъа гӀолаьцна ца Ӏа Горбачёвна.
13 шо долуш дуьйна деша а доьшуш болх беш вара МТС а, колхозехь а.
15 шо долуш дуьйна МТС комбайнёран гӀоьнча болх бира.
1949 шарахь ишколахо Горбачёвн йалташ чудерзош тӀех дика къахьегарна совгӀат дира Къинхьегаман ЦӀен Байракхан орденца.
ИтталгӀачу классехь, 19 шо долуш хилира ССКП декъахочун кандидат, иза цига магийра ишколан директоро а, хьехархоша а.
1950 шарахь ишкол чекхйаьккхира детин мидалца, экзаменаш йоцуш дӀахӀоьттира М. В. Ломоносовн цӀарах МПУ, и таро йелира пачхьалкхан правительствон совгӀато.
1952 шарахь дӀаийцира ССКП.
МПУ юридически факультет тӀехдика чекхйаьккхинчул тӀаьхьа хьажийра Ставрополе мехкан прокуратуре, цигахь болх бира 10 дийнахь — 1955 шеран 5 - 15 августехь. Шен инициативица кхайкхира мукъабаьллачу комсомолан балха, хилира ЙЛККБ агитацин а, пропагандин а Ставрополан мехкакоман декъан куьйгалхочун гӀовс дарже, 1956 шарахь дуьйна — Ставрополан комсомолан гӀалин комитетан хьалхара секретарь, цул тӀаьхьа 1958 шарахь дуьйна — шолгӀа, ткъа 1961—1962 шерашкахь — ЙЛККБ мехкан комитетан хьалхара секретарь.
МПУ доьшуш волуш йевзира, ткъа 1953 шеран 25 сентябрехь йалийра философин факультетан студент Титаренко Раиса Максимовна (1932—1999). Ловзар дира Стромынкера студентийн йукъара дахаран цӀен чуьра йуург йуучу чохь.
Оьздангаллехь
1980-гӀа шерийн шолгӀачу декъехь дуьйна Горбачёв Михаилан васт, цуьнан биографин а, белхан жамӀийн а фактех хилира массийн оьздангаллин дакъа. Горбачёвн лерина фильмаш, эшарш, забаре байташ, забаре дийцарш, фельетонаш, пародеш. Иштта цунна пародеш йира Евдокимов Михаила, Задорнов Михаила, Хазанов Геннадийс, Винокур Владимира, Грушевский Михаила, Галкин Максима. Горбачёвн персонаж лелийра 1990-гӀа —2000-гӀа шерашна йуьххьехь эфире йолуш хилла  «Тайнигаш» телепередачехь, оцу программехь Горбачёвн аз дора актёраш Безруков Сергейс и Игорь Христенко. Горбачёв хьехавина даймехкан а, дозанал арахьарчу а исбаьхьаллин фильмашкахь, царна йукъахь — «Ваша 2» («Хаза вахархьама, Горбачёвс хьан Даймохк дӀабелла америкахошна»), «Генрегара криминалан фишка» («Аша вешний Чехов?» — «Иза сан уггаре дукха веза оьрси ву Горбачёвл тӀаьхьа»), кхин а. «СимпсонгӀар» мультсериалан ворхӀалгӀачу шеран» кхойтталгӀа серехь, «ГӀуон ши лулахо» ловзайора Горбачёвн а, Джорджа Буша-воккхаха волчун а йукъаметтигаш.
Хьажоргаш
Категори:Перестройка Категори:ССКП ЦК инарлин секретараш Категори:ССРС Лакхара Кхеташонан Президиуман Председателаш Категори:Нобелан машаран совгӀатан лауреаташ Категори:ССРС Нобелан совгӀатан лауреаташ Категори:Харви совгӀатан лауреаташ Категори:ССРС президент Категори:ССКП ЦК Политбюрон декъахо Категори:ССКП ЦК Политбюрон декъахошка кандидаташ Категори:ССРС юристаш * Категори:Августан путч Категори:Берлинан сийлахь гражданаш Категори:Российн социал-демократаш Категори:РСФСР 10-гӀа кхайкхаман Лакхара Кхеташонан депутаташ Категори:ССКП Ставрополан мехкан комитетан хьалхара секретараш Категори:ССКП йукъара ССРС халкъан депутаташ Категори:СДПР декъашхой Категори:ССРС мемуархой Категори:РИА Сийлахь декъахой Категори:Вестфалан Вильгельман цӀарах йолу университетан сийлахь доктораш Категори:Ставрополан мехкан кхеташонан депутаташ Категори:РСФСР гуонашкара ССРС Лакхара Кхеташонан Союзан Кхеташонан депутаташ Категори:ССРС Лакхара Кхеташонан Союзан Кхеташонан 11-гӀа кхайкхаман депутаташ Категори:ССРС 10 кхайкхаман Лакхара Советан депутаташ Категори:ССРС 9 кхайкхаман Лакхара Советан депутаташ Категори:ССРС 8 кхайкхаман Лакхара Советан депутаташ Категори:ССРС Лакхара Кхеташонан председателаш Категори:Мадридан автономин университетан сийлахь докторш Категори:ССКП XXII гуламан векалш Категори:ССКП XXIV гуламан векалш Категори:ССКП XXV гуламан векалш Категори:ССКП XXVI гуламан векалш Категори:ССКП XXVII гуламан векалш Категори:ССКП XXVIII гуламан векалш Категори:Керла газет Категори:Руман клубан декъашхой Категори:ССРС Лакхара Кхеташонан Союзан Кхеташонан 11-гӀа кхайкхаман депутаташ Категори:ССКП Ставрополан гӀалин комитетан хьалхара секретараш Категори:ССКП ЦК Российн бюрон декъашхой Категори:ССКП Ставрополанан мехкан комитетан шолгӀа секретараш Категори:Дуьненан Патриархатан архонташ Категори:Ӏалам лардаран гӀуллакххой Категори:ССРС Союзан Кхеташонан Лакхара Кхеташонан законашкхоллар кховдоран комиссин председателаш Категори:ССРС Союзан Кхеташонан Лакхара Кхеташонан кегийрхойн гӀуллакхийн комиссин председателаш Категори:XX бӀешеран политикаш Категори:Российн дукха баьхнарш
Заднестрье
Заднестрье — Украинин Львован областан Самборан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Самборан кӀоштан нах беха меттигаш
Гончарово
Гончарово (Гончарово) — Российн Федерацин Смоленскан областан Кардымован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Хьажоргаш
Категори:Кардымован кӀоштан нах беха меттигаш
Лычево (Ярославлан область)
Лычево (Лычево) — Российн Федерацин Ярославлан областан Гаврилов-Яман кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Гаврилов-Яман кӀоштан нах беха меттигаш
Кирилловщина (Новгородан область)
Кирилловщина (Кирилловщина) — Российн Федерацин Новгородан областан Валдайн кӀоштара эвла.
Каньола (Падова)
Каньола — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Кирилловщина (Новгородан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Каньола (Падова)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Кирилловщина (Новгородан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Каньола (Падова)
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Кирилловщина (Новгородан область)
Хьажоргаш
Категори:Валдайн кӀоштан нах беха меттигаш
(1599) Гиом
(1599) Гиом  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1950 шеран 17 ноябрехь Луи Бойер цӀе йолу Ӏилманчо Алжир обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1950 WA».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Ягодка (Брянскан область)
Ягодка (Ягодка) — Российн Федерацин Брянскан областан Клинцин кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
ОьмердагӀи (Башкале)
ОьмердагӀи (Ömerdağı) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Ван провинцин (ил) Башкаленан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Ягодка (Брянскан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
ОьмердагӀи (Башкале)
Хьажоргаш
Категори:Ван провинцин нах беха меттигаш
Категори:Башкаленан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
ПегӀгӀе-ан-Бофисель
ПегӀгӀе-ан-Бофисель — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Манш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Манш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Эрнандо (гуо, Флорида)
Эрнандо — АЦШ Флорида штатера гуо. Центр – гӀала Бруксвилл.
Истори
Йиллина 1843 шарахь.
Мохк
Гуон майда 1238 км².
Билгалдахарш
Категори:Флорида гуонаш
Категори:АЦШ гуонаш
БахӀшайиш (Чаталджа)
БахӀшайиш (Bahşayiş) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Истмала провинцин (ил) Чаталджанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Истмала провинцин микрокӀошташ
Категори:Чаталджанан микрокӀошташ
Категори:Чаталджанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Сажина (Тугулыман гӀалин гуо)
Сажина (Сажина) — Свердловскан областан Тугулыман гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: хууш дац.
Билгалдахарш
Категори:Тугулыман гӀалин гуо нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Плезант-Велли (О-Клер, Висконсин)
Плезант-Велли — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Висконсин штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Висконсин штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Альтабле
Альтабле — Испанин Бургос провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Бургос провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Сан Квинтино (Кунео)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Нижни Кани
Нижний Кани (Нижний Кани) — Российн Федерацин Къилбаседа ХӀирийчоьнан Пригородни кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа ХӀирийчоьнан Пригородни кӀоштан нах беха меттигаш
ОтгӀевиль (Вогезаш)
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Вогезаш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
ДжумхӀурийет (КаьхӀта)
ДжумхӀурийет (Cumhuriyet) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатолин Адийаман провинцин (ил) КаьхӀтанан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:КаьхӀтанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Вила Бачиле (Кьети)
Вила Бачиле — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Монте Най (Кальяри)
Монте Най — Италин Сардини регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Сардини регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Бейтс-Сити (Миссури)
Бейтс-Сити  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Миссури штатера гӀала.
Истори
Бейтс-Сити гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Миссури штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Беркиешу
Беркиешу — Румынин Клуж жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Клуж жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Гольдбек
Гольдбек (Goldbeck) — Германин Саксони-Анхальт латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Саксони-Анхальт латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Сахарово (Оленинан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Оленинан кӀоштан нах беха меттигаш
Велики Любщина
Велики Любщина (Вялікая Любшчына) — Белоруссин Витебскан областан Витебскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш
Категори:Витебскан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Вершины (Самарин область)
Вершины (Вершины) — Российн Федерацин Самарин областан Елховкан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 3 адам леррана 2010 шарахь.
Сахьтан аса
Эвла йу Самарин хенан сахьтийн асехь. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябрехь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла йу 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Елховкан кӀоштан нах беха меттигаш
ПегӀси (Манш)
ПегӀси — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Манш.
Билгалдахарш
Категори:Манш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
(352) Жизела
(352) Жизела  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1893 шеран 12 январехь Макс Вольф цӀе йолу Ӏилманчо Хайдельберг обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1893 B».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Петарбухан Ӏилманан академи
Пе́тарбухан Ӏи́лманан акаде́ми (ПӀА) — литературехь тӀеэцна йукъара йина цӀе Петарбухера Императоран Ӏилманан академи (1724—1917), дуьххьарлера лакхара Ӏилманан кхоллам Российн имперехь.
Ӏилманан академи йиллира шарахь года российн императоран Пётр I-чун омарца. 1917 шеран майхь академикаша кхин цӀе кховдийра — Российн Ӏилманан академи (РӀА), иза тӀаьхьа чӀагӀйира Ханна йолу правительствос, цӀе лелаелира 1917 шеран октябрехь.
Истори
1917 шо кхачалц Академин официалан цӀе февралан революцин яра [квадратан къовларгашкахь — карара уставаш а, регламенташ а ]:
Императоран Ӏилманийн академин арахецаралла хьахийна ю 1730-гӀа шерашкахь дуьйна, масала, французийн инарлин Пьер Сюрирей де Сен-Ремисан «Артиллерийн Мемореш я ДӀайаздарш» (1733 шо) арахецарехь, Х. Н. Винсгейман атлас арахецарехь а (1737 шо).
Приветни (Ровнан область)
Приветни — Украинин Ровнан областан Дубнон кӀоштара эвла.
Петарбухан Ӏилманан академи
Хьажоргаш
Категори:Ӏилма Российн имперехь Категори:Къаьмнийн академеш Категори:Ломоносов Михаил Категори:Кваренги Джакомос проект йина гӀишлош Категори:1724 шарахь бехкина кхолламаш
Приветни (Ровнан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Дубнон кӀоштан нах беха меттигаш
Костолом
Костолом (Костолом) — Российн Федерацин Пскован областан Бежаницин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Бежаницин кӀоштан нах беха меттигаш
Хайлендс (гуо, Флорида)
Хайлендс — АЦШ Флорида штатера гуо. Центр – гӀала Сибринг.
Истори
Йиллина 1923 шарахь.
Мохк
Гуон майда 2663 км².
Билгалдахарш
Категори:Флорида гуонаш
Категори:АЦШ гуонаш
Секменево
Секменево (Секменево) — Российн Федерацин Омскан областан Большеречьен кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат дукхаха континенталан йу, аьхке йоца хуьлу. Климат кхолларан коьрта фактор географин хьал ду, коьртаниг лаьттан чкъор. ХӀордашна а, Ӏапказашна а гена хиларо лаьттан физикин хьоло климат кхоллайаларан роль чӀагӀйо, хӀунда аьлчи, лаьттан сипатех ду чехка а, чӀогӀа а аьхка дохдалар, иштта сиха шен йовхо Ӏай йайар.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Большеречьен кӀоштан нах беха меттигаш
Джинестра (коммуна)
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Базиликата йукъара гӀаланаш
Слобода (Гродинскан йуьртан меттиг)
Слобода (Слабада) — Белоруссин Гроднон областан Ошмянин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Категори:Ошмянин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Хртковци
Хртковци (Хртковци) — Сербин Воеводинан автономин мехкан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Воеводинан автономин мехкан нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Закичера
Закичера — Украинин Львован областан Самборан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Самборан кӀоштан нах беха меттигаш
Каньолети (Сондрио)
Каньолети — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Белл-Вилла (Миссури)
Белл-Вилла  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Миссури штатера гӀала.
Истори
Белл-Вилла гӀала йиллина  шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Миссури штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Петропавловски (Новосибирскан область)
Петропавловски (Петропавловский) — Российн Федерацин Новосибирскан областан Здвинскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу. Лаьттан гӀоролаш йуьйлало сентябран шолгӀачу декъехь, чекхйовлу май чекхболуш. Шелонан мур лаьтта - 178, йовхонан - 188, гӀур йоцуш – 120 дийнахь. Географин хьоло цуьнан климатан континенталалла алсама лурйо, оццу географин шораллашкахь лаьттачу, амма адаман даха аьтто болчу Европин а, Америкин а кӀошташкахьчул.
Хьажоргаш
Категори:Здвинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Топар (Малхбален-Кхазакхстанан область)
Топар — Кхазакхстанан Малхбален-Кхазакхстанан областан Аягозан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Малхбален-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Аягозан кӀоштан нах беха меттигаш
Ивановски (Никольскан йуьртан меттиг, Шенкурскан кӀошт)
Ивановски (Ивановская) — Российн Федерацин Архангельскан областан Шенкурскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Шенкурскан кӀоштан нах беха меттигаш
Раздольни (Смирныхан гӀалин гуо)
Раздольни (Раздольное) — Российн Федерацин Сахалинан областан Смирныхан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Климат
Эвла йогӀу бараман шораллин муссонийн зонин йукъа. Амма кхузара климат гуттар луьра йу бараман асанера кхечу областашца йуьстича. Атмосферан Ӏаткъамийн йукъ хийцайаларца, хӀаваан массийн агӀонаш хийцало шарахь шозза. Ӏай шийла хӀаваийн массаш материк тӀиера Ӏапказ агӀора хьоькху. Цундела кхузахь оцу хенахь алсама хуьлу къилбаседа а, къилбаседа-малхбузен а мехаш, лаьтта йаккхий шелонаш. Ткъа аьхка, шелйелла хӀаван массаш йуханехьа йогӀу, гӀайренаш тӀехула йовлуш шорта йочанаш йахьа, цундела аьхке кхузахь шийло а, тӀуьна а хуьлу. Шеран йочанийн барам кхузахь кхочу 1000 мм сов. Бакъду, йочанаш массанхьа цхьабосса-м ца хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Магаданца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+11.
Хьажоргаш
Категори:Смирныхан гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Оьнджуьлер (Башкале)
Оьнджуьлер (Öncüler) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Ван провинцин (ил) Башкаленан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Ван провинцин нах беха меттигаш
Категори:Ван провинцин микрокӀошташ
Категори:Башкаленан микрокӀошташ
Категори:Башкаленан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Духов
Духов (Духов) — Российн Федерацин Ростовн областан Матвеев Курганан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Оьнджуьлер (Башкале)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Духов
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Матвеев Курганан кӀоштан нах беха меттигаш
Альфос-де-Брисия
Альфос-де-Брисия — Испанин Бургос провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Бургос провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Фан (Португали)
Фан  — Португалин Брага гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Брага кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Сапегина
Сапегина (Сапегина) — Свердловскан областан Байкалован кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Билгалдахарш
Категори:Байкалован кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Гарродсбург (Индиана)
Гарродсбург — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Индиана штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Гарродсбург бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Перепечино (Москохан область)
Перепечино (Перепечино) — Российн Федерацин Москохан областан Солнечногорскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Солнечногорскан кӀоштан нах беха меттигаш
Якубовка (Брянскан область)
Якубовка (Якубовка) — Российн Федерацин Брянскан областан Клинцин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Клинцин кӀоштан нах беха меттигаш
Расизм
Расизм — гергара доцчу къаьмнашна юкъахь мостагӀалла лело кхоьллина буржуазин реакционни теори ю. Расизм- шайн политикин а, экономикин а Ӏедал дӀахӀотто гӀерташ йолу тобанийн карахь долу уггар даьржина «герз» ду. Цуьнан уггар кхераме кепаш ю: апартеид а, геноцид а. Расизм- адамийн расаш бакъонашкахь цхьабосса цахиларехь лаьцна Ӏилманца йогӀуш йоцу идеаологи ю. Расизм кхоллаелла леш бацабен дӀахӀоттам хилчу муьрехь. Ткъа расистийн теореш хӀоттийна 19-чу бӀешерахь.
Расизман таханлера кепаш дукхахьолехь йоьзна ю халкъашна юккъахь йолчу биологин башхаллаш чулоцуш социалан кхетамашца.
Дуьххьара «расизм» дош билгалдаьккхина 1932-чу шарахь Ларуссан французийн дошамехь. Оцу жайнехь расизм билгалъяьккхина «цхьа расийн тобанан олалла кхийолу расийн тӀехь дӀахӀоттош йолу система» санна.
Билгалдахарш
Категори:Расизм
ПегӀе
ПегӀе — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Манш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Манш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Горни (Смоленскан область)
Горни (Горни) — Российн Федерацин Смоленскан областан Кардымован кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кардымован кӀоштан нах беха меттигаш
Пактеково
Климат
Кхузахь бараме континенталан климат йу. Ӏа кхузахь дикка деха а, ло долуш а ду, ткъа аьхке — дикка йовха йу. Мехкан Ӏаткъам бо Атлантикин а, Арктикин а хӀаваан массаш. Ӏаьна заманахь кхузахь цӀеххьана температураш оьгу, ткъа гурахь а, бӀаьста а сих-сиха гӀура хуьлу. ХӀаваан температуран шеран йуккъера барам республикин малхбалехь Цельсин ноль градусал сов хуьлу, ткъа къилба-малхбузехь кхаа градусе кхочу. Уггар шийла бутт — январь, ткъа уггар бовха — июль бу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Нови Торъялан кӀоштан нах беха меттигаш
Сан Квирика (Алесандрия)
Сан Квирика — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Монте Норони (Верона)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
(492) Гизмонда
(492) Гизмонда  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1902 шеран 3 сентябрехь Макс Вольф цӀе йолу Ӏилманчо Хайдельберг обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1902 JR».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
ОффгӀуакугӀ
ОффгӀуакугӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Вогезаш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Вогезаш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Башак (Чаталджа)
Башак (Başak) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Истмала провинцин (ил) Чаталджанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Истмала провинцин нах беха меттигаш
Категори:Истмала провинцин микрокӀошташ
Категори:Чаталджанан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Плезант-Велли (Сент-Круа, Висконсин)
Плезант-Велли — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Висконсин штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Висконсин штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Максимка
Максимка (Максимка) — Российн Федерацин Ярославлан областан Гаврилов-Яман кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Гаврилов-Яман кӀоштан нах беха меттигаш
Поварово (Александрован кӀошт)
Поварово (Поварово) — Российн Федерацин Владимиран областан Александрован кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Хьажоргаш
Категори:Владимиран областан Александрован кӀоштан нах беха меттигаш
Хиллсборо (гуо, Флорида)
Хиллсборо — АЦШ Флорида штатера гуо. Центр – гӀала Тампа.
Мохк
Гуон майда 2722 км².
Билгалдахарш
Категори:Флорида гуонаш
Категори:АЦШ гуонаш
Зарайски (Львован область)
Зарайски — Украинин Львован областан Самборан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Самборан кӀоштан нах беха меттигаш
Вила Берти (Рьети)
Вила Берти — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Топаркол
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сарыбалык (Здвинскан кӀошт)
Сарыбалык (Сарыбалык) — Российн Федерацин Новосибирскан областан Здвинскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу. Лаьттан гӀоролаш йуьйлало сентябран шолгӀачу декъехь, чекхйовлу май чекхболуш. Шелонан мур лаьтта - 178, йовхонан - 188, гӀур йоцуш – 120 дийнахь. Географин хьоло цуьнан климатан континенталалла алсама лурйо, оццу географин шораллашкахь лаьттачу, амма адаман даха аьтто болчу Европин а, Америкин а кӀошташкахьчул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Здвинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Приветовка
Приветовка — Украинин Ровнан областан Варашан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Варашан кӀоштан нах беха меттигаш
Свисталово
Свисталово (Свисталово) — Российн Федерацин Тверан областан Оленинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Оленинан кӀоштан нах беха меттигаш
Чакирешме (КаьхӀта)
Чакирешме (Çakıreşme) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатолин Адийаман провинцин (ил) КаьхӀтанан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Адийаман провинцин нах беха меттигаш
Категори:КаьхӀтанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Котово (Бежаницин кӀошт)
Котово (Котово) — Российн Федерацин Пскован областан Бежаницин кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Бежаницин кӀоштан нах беха меттигаш
Велики Черника
Велики Черника (Вялікая Чэрніца) — Белоруссин Витебскан областан Витебскан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш Категори:Витебскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Гольдшау
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Саксони-Анхальт латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Слотишки
Слотишки (Слоцішкі) — Белоруссин Гроднон областан Ошмянин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш Категори:Ошмянин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Каньона (Ровиго)
Каньона — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ирсина
Ирсина — Италин Базиликата регионера коммуна. Лаьтташ йу Матера провинцехь.
Кондауровка (Тулин область)
Кондауровка (Кондауровка) — Российн Федерацин Тулин областан Каменкан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Ирсина
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Базиликата йукъара гӀаланаш
Кондауровка (Тулин область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тулин областан Каменкан кӀоштан нах беха меттигаш
Альфос-де-Кинтанадуэньяс
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Бургос провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
ПигӀу
ПигӀу — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Манш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Манш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
(3909) Гладис
(3909) Гладис  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1988 шеран 15 майхь K. W. Zeigler цӀе йолу Ӏилманчо Андерсон-Меса обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1988 JD1».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Белл-Сити (Миссури)
Белл-Сити  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Миссури штатера гӀала.
Истори
Белл-Сити гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Миссури штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Киселёвка (Новгородан область)
Киселёвка (Киселёвка) — Российн Федерацин Новгородан областан Валдайн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Валдайн кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Лаха Саниба
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа ХӀирийчоьнан Пригородни кӀоштан нах беха меттигаш
Беркишешть
Беркишешть — Румынин Сучава жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Сучава жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Сан Квирико (Пескара)
Сан Квирико — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Монте Ноче (Рим)
Монте Ноче — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лацио регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Сарагулка
Сарагулка (Сарагулка) — Свердловскан областан Туринскан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Оьренджик (Башкале)
Оьренджик (Örencik) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Ван провинцин (ил) Башкаленан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Сарагулка
Билгалдахарш
Категори:Туринскан гӀалин гуонан нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Оьренджик (Башкале)
Хьажоргаш
Категори:Ван провинцин нах беха меттигаш
Категори:Ван провинцин микрокӀошташ
Категори:Башкаленан микрокӀошташ
Категори:Башкаленан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Црвена Црква
Црвена Црква (Црвена Црква) — Сербин Воеводинан автономин мехкан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).