cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гильгамешех лаьцна эпос
«Старовавилонская» версия
Данные таблички не относятся к одному и тому же месту Эпоса, из-за чего нет полной уверенности в том, что они все восходят к одному и тому же списку Эпоса. Но при этом у них есть схожесть стиля и языка. Почерк во всех табличках беглый и плохо разбирается, их язык труден для понимания. Кроме того, большинство из табличек плохо сохранились — только от «Пеннсильванской таблицы» осталось 4/5 текста. Кроме того, только «Пеннсильванская», «Иэльская таблицы», а также «Таблица Мейснера» содержат текст, который есть в позднейшей версии. Остальной текст в позднейшей версии не сохранился.
«Периферийная» версия
Эта версия поэмы дошла до нашего времени на небольшом фрагменте, который был найден на раскопках в городище Богазкёй, бывшем в своё время столицей Хеттского царства. Данный фрагмент содержит несколько песен, соответствующих VI и VII песням позднейшей версии Эпоса, однако они изложены короче. Также был найден другой фрагмент в на месте древнего города Мегиддо в Палестине, который соответствует VII песне позднейшей версии Эпоса. Оба фрагмента датируют XV—XIV веками до н. э.
«Ниневийская» версия
По сравнению со «Старовавилонской» версией, в «Ниневийской» присутствует вступление, по первому стиху которого и появилось новое название поэмы — «О всё видавшем». Кроме того, вероятно у поэмы появилось и заключение.
Первоначально «Ниневийская» версия заканчивалась XI песней, окончание которой было заключением поэмы. Однако позже к ней была механически присоединена XII песня, которая имеет более позднее происхождение. Она является дословным переводом на аккадский язык шумерской поэмы «Гильгамеш и ива».
Различия версий
«Старовавилонская» и «Ниневийская» версии в целом схожи между собой. Их текст во многом совпадает. Главные различия заключаются в замене ряда слов (в основном устаревшие слова заменяются более современными синонимами), а также в расширении или сокращении текста песен. Расширение происходило либо за счёт умножения эпических формул (причём некоторые заимствовались из других произведений), либо за счёт повторов. Также в ряде случаев происходила перестановка некоторых кусков текста.
«Периферийная» версия существенно отличается от двух других — она короче. По сути она представляет не просто перевод «старовавилонской» версии, а полную её переработку. В ней присутствуют сокращения — вероятно в ней отсутствуют эпизоды, которые имели специфическое для Вавилона значение (например, эпизоды, происходившие до появления Энкиду в Уруке, беседы со старейшинами и т. п.). Кроме того, из неё были изъяты моменты, не приемлемые с религиозной точки зрения (в частности, посрамление богини Иштар). В результате «Периферийная» версия фактически представляет собой новую поэму про Гильгамеша.
Состав и развитие поэмы
Наиболее полная версия Эпоса записана на 12 шестиколонных табличках мелкой клинописью и включает около 3 тысяч стихов. В современных переводах текста поэмы принято делить её на 12 частей, каждая из которой обозначается римской цифрой (от I до XII). Каждая часть, называемая таблицей или песней, соответствует отдельной табличке в «Ниневийской» версии.
Подобное деление изначально проводилось механически — когда не оставалось места на одной табличке, начиналась новая. Однако в Ниневийской версии деление на таблицы более стройное, на каждой из таблиц записана отдельная песня :
В составе поэмы можно выделить 4 песни, которые по предположению некоторых исследователей первоначально были самостоятельными :
В настоящее время известны прототипы песен о Походе против Хумбабы и о бое с быком, написанные на шумерском языке. Однако при создании Эпоса эти песни не могли быть механически соединены, поскольку связь между ними с точки зрения идеи и композиции хорошо продумана и имеет глубокий философский смысл. При этом ряд песен о Гильгамеше, которые автор Эпоса, вероятно, посчитал неподходящими для своих целей, включены не были. Так не была использована песня о Гильгамеше и Агге.
Кроме песен из героического эпоса при создании поэмы использовался и мифологический эпос. В частности, использовался текст из поэмы «Хождение Иштар в преисподнюю».
«Эпос о Гильгамеше» и Всемирный потоп
Большой интерес исследователей вызывает рассказ о потопе, изложенный в таблице XI Эпоса (строки 9—199). В нём Утнапиштим рассказывает Гильгамешу о том, как он оказался единственным выжившим в стихийном бедствии. Впервые литературный перевод этого рассказа был опубликован в декабре 1872 года Джорджем Смитом под названием «Представления халдеев о потопе», и он вызвал огромный интерес не только в Великобритании, но и во всём мире. По мнению исследователей этот рассказ восходит к отдельному сочинению, которое органически влилось в Эпос.
Многие исследователи обратили внимание на соответствие описания потопа в Эпосе со Всемирным потопом, о котором рассказывается в Библии. В результате чего было высказано предположение о том, что описание Всемирного потопа в Библии восходит именно к «Эпосу о Гильгамеше». И эта гипотеза использовалась в качестве одного из аргументов для опровержения святости Библии.
В то же время, с учётом того что легенды о потопе существуют у многих ближневосточных народов, существуют гипотеза о том, что и Эпос, и Библия заимствовали сведения о потопе из общего источника.
Исследования и переводы Эпоса
Начало исследованию Эпоса было положено Джорджем Смитом, первооткрывателем Эпоса. Именно Джордж Смит первым высказал предположение, что первоначально Эпос был создан на шумерском языке в Уруке. В 1884—1891 годах все известные к тому времени фрагменты с Эпосом были изданы американским исследователем Паулем Хауптом.
После находки Эпоса начались исследования текста. Основы для этого заложил Петер Иенсен, выпустивший фундаментальное издание транскрипций и переводов ассиро-вавилонских мифов и эпических текстов. В дальнейшем за три четверти века более сотни фрагментов были расположены в правильном порядке, а также уточнялся перевод сохранившихся отрывков.
В 1930 году Р. Кэмпбелл-Томпсон предпринял новое издание прорисовок фрагментов Эпоса, известных к тому времени. В дальнейшем было найдено много других фрагментов, а также опубликован ряд шумерских прототипов Эпоса.
Исследование Эпоса продолжается и в настоящее время, он переведён на многие языки, включая русский. В 1958 году в Париже была организована международная конференция, посвящённая его исследованию. Однако и в настоящее время остаётся ряд неисследованных вопросов.
На русский язык Эпос был впервые переведён поэтом Николаем Гумилёвым в 1918 году. За основу он взял незадолго до этого вышедший французский перевод Эпоса, выполненный французским востоковедом Э. Дормом. При этом Гумилёва консультировал специалист по шумерским и ассирийским текстам Владимир Шилейко, который написал введение к переводу, опубликованному в 1919 году. Как и перевод Дорма, перевод Гумилёва грешит ошибками. Кроме того Гумилёв дополнил перевод отрывками собственного сочинения. Следующий перевод на русский язык сделал сам Шилейко. Будучи знатоком аккадского языка и аккадской культуры, он исследовал разные темы, связанные с Гильгамешем. В 1919 году он, как и Джордж Смит, высказал предположение, что у «Эпоса о Гильгамеше», который к тому времени был известен только на аккадском языке, должен быть шумерский прототип, но эта гипотеза подтвердилась только после его смерти. Свой перевод Эпоса Шилейко закончил в 1920 году. Шилейко уделил внимание и стихотворной форме Эпоса. Для передачи её на русском языке в качестве метра он выбрал дольник, который был введён в русскую поэзию А. Блоком. Перевод должен был быть опубликован в составе тома «Ассиро-вавилонского эпоса» в издательстве «Восточная литература», однако в 1925 году издательство было закрыто и том так и не вышел в свет, а после смерти автора её рукопись затерялась. В семье Шилейко сохранилась вторая копия рукописи. Отрывки из неё были опубликованы в 1987 году в сборнике В. В. Иванова «Всходы вечности» и в 1994 году в сборнике А. В. Шилейко «Через время». Только в 2007 году В. В. Емельянов опубликовал «Ассиро-вавилонский эпос».
Следующий перевод Эпоса на русский язык предпринял в 1961 году востоковед И. М. Дьяконов. В отличие от Гумилёва Дьяконов делал перевод с аккадского языка. При этом он был знаком и с рукописью перевода Шилейко и также использовал для передачи стихотворной формы в качестве метра дольник. Перевод был снабжен обширным справочным материалом и отличался филологической точностью. Кроме того, Дьяконов разграничил все версии текста, а также указал на сложности реконструкции утраченных и испорченных фрагментов. Этот перевод переиздавался в 1973 и 2006 годах.
Ещё один перевод Эпоса на русский язык сделал С. И. Липкин. Если Шилейко и Дьяконов ставили своей целью создание филологически точных переводов с развёрнутым справочным аппаратом, то Липкин старался сделать текст Эпоса более современным. В качестве основы для перевода он использовал перевод Дьяконова. Однако Липкин изменил ритм. На основании изучения звуковой структуры Эпоса он заменил дольник на трёхсложный метр. Кроме того, в переводе отсутствуют лакуны и условные реконструкции.
Культурное влияние Эпоса
«Эпос о Гильгамеше» — одна из самых ранних эпических поэм, дошедшая до нашего времени. Именно с шумерских сказаний о Гильгамеше началось развитие стихотворной эпической письменной литературы. Отголоски сказаний о Гильгамеше встречаются и в более поздних произведениях, в том числе и в раннем средневековье: в IX веке сирийский писатель Теодор бар Конай упоминал «Гелемгоса».
Находка поэмы во второй половине XIX возродило интерес к ней. Этой поэме посвящено немало сайтов. Появляются и переложения поэмы на современный язык. В 1986 году на французском языке был опубликован роман «Гильгамеш» канадского писателя Алена Ганьона. На эту же тему был поставлен ряд спектаклей: «Гильгамеш» Славяна Вуйовича в Будве (Черногория), «Эпос о Гильгамеше» в Бедфордширском молодежном театре. Существуют также музыкальные произведения на основе Эпоса: «Гильгамеш» Франко Баттиато (Италия), «Эпос о Гильгамеше» Богуслава Мартину (Чехия), «Гильгамеш» Пера Нергарда (Дания). Также существуют музыкальная мистерия «Гильгамеш» Барри Труакса (США), поставленная по либретто У. Маранда и музыкальная драма «Гильгамеш» Эндрю Ордовера. Кроме того, Эпосу посвящено большое количество научной и научно-популярной литературы. -->
Хьажоргаш
Категори:Поэзи
Пяна Баса (Бергамо)
Пяна Баса — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ле-Низан
Ле-Низан — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — ЖигӀонда.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЖигӀонда департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Боблов
Боблов — Украинин Винницан областан Немирован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Немирован кӀоштан нах беха меттигаш
Просмычи
Просмычи (Просмычы) — Белоруссин Гомелан областан Брагинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Брагинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
HD161342
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Южни Горняк
Южный Горняк (Южный Горняк) — Челябинскан областан Аргаяшан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (10%), гӀезалой (9%), башкираш (81%).
Билгалдахарш
Категори:Аргаяшан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Флавьяк
Флавьяк — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — АгӀдеш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:АгӀдеш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Осиповщина
Осиповщина (Асіпаўшчына) — Белоруссин Минскан областан Столбцин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Столбцин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Золотогорка (Винницан область)
Золотогорка — Украинин Винницан областан Могилев-Подольскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Могилев-Подольскан кӀоштан нах беха меттигаш
Казе Нуове ди Рофия (Пиза)
Казе Нуове ди Рофия — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Гуьллуьдере (Ашкале)
Гуьллуьдере (Güllüdere) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзурум провинцин (ил) Ашкаленан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин нах беха меттигаш
Категори:Эрзурум провинцин микрокӀошташ
Категори:Ашкаленан микрокӀошташ
Категори:Ашкаленан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Голче
Голче — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Кирилл (Москохан Патриарх)
Кирилл Патриарх (бакъ цIе Гундяев Владимир Михайлович) вина 1946 шеран 20-чу ноябрехь Ленинградехь. Оьрсийн Керста динан Килсан епископ. 2009 1 февралин дуьйна Москохан а, Йерриг Россин Патриарх. Патриарши интронизаци ялле Смоленан а, Калининградан а митрополит. 1989 14 ноябрь- 2009 шеран 1 февраль кхаччалц  килсан арехьар зIенашан синодальни отделан пирсдатал, Сийлахь-Деза Синодан даимлера декъашхо.
2009 шеран 27 январехь Оьрсийн Керста динан Килсан Поместный соборо Москохан а, Йерриг Россин Патриарх хьаржина.
Доьзал а, дешар а.
2 лоьмар йолу ишколехь доьшуш хилла и (хIинца Красносельски кIоштан Александр Березански цIарах йолу 270-гIа ишкола).
8-гIа класс чекхйаьккхинчул тIаьхьа Къилбаседа-Малхбузан геологин урхаллин Ленинградан комплексни геологин экспедицехь техник-картограф белхаш бина.
1965 шарахь Ленинградан семинаре деша дIахIоьттина, йуха- Ленинградан динан академи.
Ремхинген
Ремхинген (Remchingen) — Германин Баден-Вуьртемберг латтана йукъара коммуна.
Кирилл (Москохан Патриарх)
Доьзал а, дешар а.
Ленинградан митрополит Никодимс тӀедождарца цхьан шарахь ши курс чакхйоккхура.
Корпусы
Корпусы (Корпусы) — Российн Федерацин Пскован областан Пыталован кӀоштара эвла.
Кирилл (Москохан Патриарх)
Доьзал а, дешар а.
Кириллан да- Михаил Васильевич Гундяев. Вина 1907 шеран 7-гIа ноябрехь, кхелхина 1974 шеран 13-гIа октябрехь)- мозгIар хилла.
Ремхинген
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Корпусы
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пыталован кӀоштан нах беха меттигаш
Ремхинген
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Баден-Вуьртемберг латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Кирилл (Москохан Патриарх)
Доьзал а, дешар а.
Нана- Гундяева Раиса Владимировна (йоӀстагаллехь хилла цIе- Кучина). Йина 1909 шеран 7-чу ноябрехь, кхелхина 1984-чу шеран 2-чу ноябрехь. Немцойн меттан хьехархо.
Да-нана Петарбухан Большеохотски кешнашкахь дIадоьллина ду.
Воккхаха ваша- протоиерей Николай Гундяев- Петарбухан динан академи профессор а, ректор а хилла.
Жимаха йиша- Елена. Йина 1949 шеран 8-чу майехь. Керста гимназин директор, Петербухан динан академин культурин проректор а, регентски отделенин доладархо.
Билгалдахарш
Категори:Патриархаш
Треповка
Треповка — Украинин Кировоградан областан Кропивницкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Кропивницкан кӀоштан нах беха меттигаш
Ограда (Биловец)
Ограда  (Ohrada) — Чехин Моравия-Силезия мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Моравия-Силезия мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Кросби (Къилбаседа Дакота)
Кросби  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилбаседа Дакота штатера гӀала.
Истори
Кросби гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа Дакота штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Вередия (коммуна)
Вередия — Румынин Караш-Северин жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Караш-Северин жудецан коммунаш
Ташлик (Терме)
Ташлик (Taşlık) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Самсун провинцин (ил) Терменан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Славни (Дергачин кӀошт)
Славни (Славный) — Российн Федерацин Саратовн областан Дергачин кӀоштара эвла.
Ташлик (Терме)
Хьажоргаш
Категори:Самсун провинцин нах беха меттигаш
Категори:Самсун провинцин микрокӀошташ
Славни (Дергачин кӀошт)
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Ташлик (Терме)
Хьажоргаш
Категори:Терменан микрокӀошташ
Категори:Терменан кӀоштан нах беха меттигаш
Слобода (Клинан кӀошт)
Слобода (Слобода) — Российн Федерацин Москохан областан Клинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Подборье (Ленинградан область)
Подборье (Подборье) — Российн Федерацин Ленинградан областан Тихвинан кӀоштара эвла.
Слобода (Клинан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Клинан кӀоштан нах беха меттигаш
Подборье (Ленинградан область)
Климат
Эвла йукъайогӀу хӀордан климатера континенталан дехьайолучу барамерачу климатан зонан. Цигахь барамера кӀеда Ӏа ду, барамехь йовха аьхке а йу. Климатан коьрта башхалла йу хенан хӀоттам цхьаьнаэшшара ца хилар, иза доьзна ду сих-сиха хийцалучу хӀаваан массех, уьш кхоллалучу кӀоште хьаьжжина хуьлу хӀордан, континенталан, арктикан.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тихвинан кӀоштан нах беха меттигаш
Плоцково
Плоцково (Плоцково) — Российн Федерацин Ивановн областан Пучежан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Хьажоргаш
Категори:Пучежан кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 3042
NGC 3042 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
3042 3042
Ташлик (Терме)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Славни (Дергачин кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Саратовн областан Дергачин кӀоштан нах беха меттигаш
Пардоши
Пардоши — Румынин Бузеу жудецан коммунера эвла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Бузеу жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Караагаш (Есиланан кӀошт)
Караагаш — Кхазакхстанан Къилбаседа-Кхазакхстанан областан Есиланан кӀоштара эвла.
Боери (Пяченца)
Боери  — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Алексеевка (Елецан кӀошт)
Алексеевка (Алексеевка) — Российн Федерацин Липецкан областан Елецан кӀоштара дӀатесна эвла.
Караагаш (Есиланан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Есиланан кӀоштан нах беха меттигаш
Алексеевка (Елецан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Елецан кӀоштан нах беха меттигаш
Боери (Пяченца)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Корякино (Соколан кӀошт)
Корякино (Корякино) — Российн Федерацин Вологдин областан Соколан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Вологдин областан Соколан кӀоштан нах беха меттигаш
Сан-Фелис-ду-Кориби
Сан-Фелис-ду-Кориби — Бразилин Баия штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Баия штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Садки (Тверан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Калязинан кӀоштан нах беха меттигаш
Ла Нория (Кортазар)
Географи
Ла Нория лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Машкино (Воронежан область)
Машкино (Машкино) — Российн Федерацин Воронежан областан Лискинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Лискинан кӀоштан нах беха меттигаш
Бродне-Товажиство
Бродне-Товажиство — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Эфихения (Апасео эль Гранде)
Эфихения — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эфихения лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Кирнати
Кирнати (კირნათი) — Гуьржийчоьнан Аджарин Хелвачаурин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 340 стаг (2014 шо).
Осокина
Осокина (Осокина) — Российн Федерацин Курганан областан Далматован кӀоштара эвла.
Кирнати
Билгалдахарш
Категори:Хелвачаурин муниципалитетан нах беха меттигаш
Осокина
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Изгрев (Бургасан область)
Изгрев  — Болгарин Бургасан областера эвла. Царево йукъараллин йукъайогӀу.
ОсегӀ-3
ОсегӀ-3 — Францин кантон, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Кантонан департамент — Йонна.
Изгрев (Бургасан область)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Осокина
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Изгрев (Бургасан область)
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Бургасан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
ОсегӀ-3
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Йонна департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
Вейделевкан кӀошт
Вейделевкан кӀошт (Вейделевский район) — Белгородан областан муниципалан кӀошт.
Административан центр — Вейделевка.
Билгалдахарш
Категори:Белгородан область Категори:Российн кӀошташ
Вуазин (Йонна)
Вуазин — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Йонна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Йонна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Кулешов
Кулешов (Кулешов) — Российн Федерацин Белгородан областан Алексеевкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Белгородан областан Алексеевкан кӀоштан нах беха меттигаш
Менчереп
Менчереп (Менчереп) — Российн Федерацин Кемеровн областан Белован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Кемеровн областан Белован кӀоштан нах беха меттигаш
Вехетки-Мали
Вехетки-Мали — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Сан-Фелис-ду-Пиауи
Сан-Фелис-ду-Пиауи — Бразилин Пиауи штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Пиауи штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Росалия (Лас Чоапас)
Росалия — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Росалия лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
ФожегӀ (АгӀдеш)
ФожегӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — АгӀдеш.
Стоянув (Нижнесилезин воеводалла)
Стоянув  — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Арнолец
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Высочина мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Брониславово
Брониславово — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Оваджик (Кечиоьрен)
Оваджик (Ovacık) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Анкара провинцин (ил) Кечиоьреннан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Анкара провинцин нах беха меттигаш
Категори:Анкара провинцин микрокӀошташ
Категори:Кечиоьренан микрокӀошташ
Категори:Кечиоьренан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
HD161349
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
NGC 3043
NGC 3043 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
HD161349
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
NGC 3043
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Острова (Столбцин кӀошт)
Острова (Астравы) — Белоруссин Минскан областан Столбцин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Столбцин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Вилья Нуева (Исхуакан де лос Реес)
Вилья Нуева — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Вилья Нуева лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Лоро (Вербано-Кузио-Осола)
Лоро — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Ле-ПентуьгӀ
Билгалдахарш
Категори:ЖигӀонда департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Лоро (Вербано-Кузио-Осола)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Гомбище
Гомбище — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Пяна Батола (Ла Специя)
Пяна Батола — Италин Лигурия регионан  коммунера эвла.
Бондуровка (Немирован кӀошт)
Бондуровка — Украинин Винницан областан Немирован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Сарай (Элдиван)
Сарай (Sarayköy) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Чанкири провинцин (ил) Элдиванан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Чанкири провинцин нах беха меттигаш
Категори:Элдиванан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Гуьзнуьт
Гуьзнуьт (Güznüt) — Азербайджанан Бабекан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Бабекан кӀоштан нах беха меттигаш
Рудня Журавлева
Рудня Журавлева (Рудня Жураўлёва) — Белоруссин Гомелан областан Брагинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Брагинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Слободка (Клинан кӀошт)
Слободка (Слободка) — Российн Федерацин Москохан областан Клинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Клинан кӀоштан нах беха меттигаш
Винож
Винож — Украинин Винницан областан Могилев-Подольскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Могилев-Подольскан кӀоштан нах беха меттигаш
Гуьмуьшсерен (Ашкале)
Хьажоргаш
Категори:Ашкаленан микрокӀошташ
Категори:Ашкаленан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Корчище
Корчище (Корчище) — Российн Федерацин Пскован областан Пыталован кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пыталован кӀоштан нах беха меттигаш
Вередия-де-Муреш (коммуна)
Вередия-де-Муреш — Румынин Арад жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Арад жудецан коммунаш
ОсегӀ-4
ОсегӀ-4 — Францин кантон, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Кантонан департамент — Йонна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Йонна департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
Ташпинар (Терме)
Ташпинар (Taşpınar) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Самсун провинцин (ил) Терменан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Самсун провинцин микрокӀошташ
Категори:Терменан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Неккар-тӀера-Ремзек
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Баден-Вуьртемберг латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Кульм (Къилбаседа Дакота)
Кульм  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилбаседа Дакота штатера гӀала.
Истори
Кульм гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Бродне-Юзефув
Бродне-Юзефув — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Бедярыш
Бедярыш (Бедярыш) — Челябинскан областан Катав-Ивановскан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (77%), гӀезалой (9%), башкираш (14%).
ГегӀши
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Йонна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Советски (Дергачин кӀошт)
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Саратовн областан Дергачин кӀоштан нах беха меттигаш
Фон (АгӀдеш)
Фон — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — АгӀдеш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:АгӀдеш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Казе Нуове Клоти (Торино)
Казе Нуове Клоти — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Пирогово (Калининградан область)
Пирогово (Пирогово) — Российн Федерацин Калининградан областан Гурьевскан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Климат
Кхузахь климат хӀордан йу, аьхка йовха хуьлу Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре бовха бутт бу — июль, уггаре шийла — январь.
Сахьтан аса
Кхузахь UTCн дӀахилар +3:00 йу. Кхузара хан Москохан хенал 1 сахьт башха йу, Аьхка Балтикайистера республикашкахь а кхин Финляндехь а, Исраилехь а, Туруойчохь а, Украинехь а, Белоруссехь а йолу хенаца нийса йу. Йукъара Европин хенал +1 сахьт башха йу. Ӏай Йукъара Европин хенал +2 башха йу.
Хьажоргаш
Категори:Гурьевскан гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Ла Нория (Саламанка)
Ла Нория — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Нория лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
NGC 3044
NGC 3044 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
3044 3044
Сан-Фелис-ду-Токантинс
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Токантис штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Плужниково (Ивановн область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пучежан кӀоштан нах беха меттигаш
Куприянов
Куприянов (Куприянов) — Российн Федерацин Белгородан областан Алексеевкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Белгородан областан Алексеевкан кӀоштан нах беха меттигаш
Косиково (Воробьевскан йуьртан меттиг)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Вологдин областан Соколан кӀоштан нах беха меттигаш
Чернышевка (Липецкан область)
Чернышевка (Чернышевка) — Российн Федерацин Липецкан областан Елецан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Елецан кӀоштан нах беха меттигаш
Арнолтице (Буловка)
Арнолтице  (Arnoltice) — Чехин Либерец мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.