cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Санта Мария А Торо (Беневенто)
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Гранха лос Лопез (Эль Льяно)
Гранха лос Лопез — Мексикин Агуаскальентес штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Истори
Кху махка испанхой бахкале, кхузахь дехаш дара чичимекийн тайпанаш, 1530-1531 шерашкахь испанхоша долайаьккхина.
1789 шеран 24 апрелехь дуьйна Сакатекас штатан йукъахь йара, 1835 шеран 23 майхь дуьйна Агуаскальентес штатан йукъахь йу
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Агуаскальентес штатан нах беха меттигаш
Тшаски (Високомазовецкан повет)
Тшаски  — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
ВиллегӀ-су-Сен-Ле
ВиллегӀ-су-Сен-Ле (Villers-sous-Saint-Leu) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Уаза.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Уаза департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Монте Салас (Фортин)
Монте Салас — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Монте Салас лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Боьлуьктепе (Курталан)
Боьлуьктепе (Bölüktepe) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Сиирт провинцин (ил) Курталанан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Сиирт провинцин нах беха меттигаш
Категори:Курталанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Новогеоргиевка (Шимановскан кӀошт)
Новогеоргиевка (Новогеоргиевка) — Российн Федерацин Амуран областан Шимановскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу муссоналлин сипташца. Иштта климат кхоллайаларан бахьна маьлхан радиацин а, хӀаваан массийн циркуляции а, географин факторийн а уьйр йу. Географин факторш йукъахь дукха хӀума ду: шораллин хӀоттам; мохк хӀордан гена хилар.
Хьажоргаш
Категори:Шимановскан кӀоштан нах беха меттигаш
Вомбакасы
Вомбакасы (Вомпаккасси, Вомбакасы) — Чувашин Моргаушин кӀоштара эвла.
Поштан индекс — 429544. ОКАТО - 97232820004. Код КЛАДР - 2101300002200.
Налоган органан код - 2136.
Бахархой
Бахархойн дукхалла 199 стаг ( 2010 шо).
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: чувашаш (96%), марийш (3%).
Хьажоргаш
Категори:Чувашин Моргаушин кӀоштан нах беха меттигаш
Митинка (Барятинан кӀошт)
Митинка (Митинка) — Российн Федерацин Калугин областан Барятинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Барятинан кӀоштан нах беха меттигаш
(10285) Renemichelsen
(10285) Renemichelsen — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1982 шеран 17 августехь К.-И. Лагерквист цӀе йолу Ӏилманчо Ла-Силья обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1982 QX1».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Гоьриц (Уккермарк)
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Бранденбург латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Легково (Вологдин область)
Легково (Легково) — Российн Федерацин Вологдин областан Вашкин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
HD60086
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Ново-Демидово
Ново-Демидово (Ново-Демидово) — Российн Федерацин Новгородан областан Мошенскан кӀоштара эвла.
HD60086
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Ново-Демидово
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Cахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Мошенскан кӀоштан нах беха меттигаш
Граковка
Граковка (Граковка) — Российн Федерацин Омскан областан Усть-Ишиман кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат дукхаха континенталан йу, аьхке йоца хуьлу. Климат кхолларан коьрта фактор географин хьал ду, коьртаниг лаьттан чкъор. ХӀордашна а, Ӏапказашна а гена хиларо лаьттан физикин хьоло климат кхоллайаларан роль чӀагӀйо, хӀунда аьлчи, лаьттан сипатех ду чехка а, чӀогӀа а аьхка дохдалар, иштта сиха шен йовхо Ӏай йайар.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Усть-Ишиман кӀоштан нах беха меттигаш
Чижовка-2
Чижовка-2 (Чижовка-2) — Российн Федерацин Смоленскан областан Рославлан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Рославлан кӀоштан нах беха меттигаш
Курортни (Змиеван кӀошт)
Курортни — Украинин Харьковн областан Змиеван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Змиеван кӀоштан нах беха меттигаш
Попельни (Николаевн область)
Попельни — Украинин Николаевн областан Березанкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Березанкан кӀоштан нах беха меттигаш
Алуферьево
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Спирован кӀоштан нах беха меттигаш
Подвежбе (Гарволинскан повет)
Подвежбе  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Ярости
Ярости — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Подвежбе (Гарволинскан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Ярости
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Норт-Лайт-Плант (Нью-Мексико)
Норт-Лайт-Плант  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Нью-Мексико штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Норт-Лайт-Плант бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Нью-Мексико штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Нью-Мексико штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Великополье (Сморгонан кӀошт)
Великополье (Велікаполле) — Белоруссин Гроднон областан Сморгонан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Категори:Сморгонан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Прави Кушья
Прави Кушья (Правая Кушья) — Российн Федерацин Удмуртин Игран кӀоштара эвла.
Климат
Лаьтта къилбаседа бараман асанехь, Еврази материкан кӀоргенехь, Атлантикин а, Къилбаседа-Шатесна Ӏапказийн хӀордашна генахь. Цундела цуьнан климат барамера континенталан йу дехачу шийлачу Ӏашца, йовхачу аьхкенца, дика къаьстачу шеран заманашца бӀаьста а, гурахь а. Атлантикин Ӏапказ тӀиера кхуза йогӀу йовха хӀаваъ. Аьхка цуо йахьа йочанаш, йовхо лагӀйо, ткъа Ӏай ло дахьа, шелонаш лагӀйо, йовхонаш йахьа.
Хьажоргаш
Категори:Игран кӀоштан нах беха меттигаш
Голодница (Невелан кӀошт)
Голодница (Голодница) — Российн Федерацин Пскован областан Невелан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пскован областан Невелан кӀоштан нах беха меттигаш
Алике
Алике — Испанин Гвадалахара провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Гвадалахара провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Моледу (Лориньян)
Моледу  — Португалин Лиссабон гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Лиссабон кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
(12035) Ruggieri
(12035) Ruggieri — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1997 шеран 1 февралехь В. Горетти цӀе йолу Ӏилманчо Pianoro обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1997 CP13» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Можихна
Можихна — Польшин Малопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Малопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Неданово (Польша)
Неданово — Польшин Вармия-Мазурин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Варми-Мазурин воеводаллин нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Сивчина (Серби)
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Моравич гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Бич
Бич — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Мозель.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Мозель департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Долни Нерестце
Долни Нерестце (Dolní Nerestce) — Чехин Къилба Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Къилба Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Пасеки (Докшицин кӀошт)
Пасеки (Пасекі) — Белоруссин Витебскан областан Докшицин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Андропов, Юрий Владимирович
Андро́пов Ю́рий Влади́мирович (, станци Нагутски , Ставрополан губерни, Российн импери — , , РСФСР, ССРС) — советийн пачхьалкхан а, политикин а гӀуллакххо, 1982—1984 шерашкахь ССРС куьйгалхо. ССКП ЦК инарлин секретарь (1982—1984), ССРС Лакхара Кхеташонан Президиуман председатель (1983—1984).
Пасеки (Докшицин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш
Категори:Докшицин кӀоштан нах беха меттигаш
Андропов, Юрий Владимирович
1954 – 1957 шерашкахь Андропов — Мажарчуьра векал, дакъалецира 1956 шеран Мажарийн гӀаттам охьатаӀош.
Пасеки (Докшицин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
БайдигӀин
БайдигӀин (Baydiğin) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Йозгат провинцин (ил) Айанджикан кӀоштара эвла.
Андропов, Юрий Владимирович
1967 шеран 10 майхь хӀоттийна ССРС ПКхК председатель.
БайдигӀин
Хьажоргаш
Категори:Йозгат провинцин нах беха меттигаш
Категори:Йозгатан Айдинджикан кӀоштан нах беха меттигаш
Андропов, Юрий Владимирович
Л. И. Брежнев веллачул тӀаьхьа, 1982 шеран 10 ноябрера, 1982 шеран 12 ноябрь кхаччалц болчу муьрехь Андропов Юрийс иза хийцира ССКП ЦК Инарлин секретаран даржехь, хилира Советийн Союзан официалан корта. Ша даржехь веха ца Ӏийначу муьрехь (15 баттахь, йа 1 шарахь 98 дийнахь, йа 463 дийнахь) Андроповс цхьа могӀа белхаш бира, партин-пачхьалкхан аппаратера коррупци дӀайаккха а, социалистийн системин экономикин эффект айаран а лерина. Коммунистийн партин цхьа могӀа куьйгалхошна дуьхьала кечдира зуламан гӀуллакхаш. «Белхан хан — белхана!» лозунгца дов долийра балха ца лелаш йукъара буьйлучаьрца, наггахь цуо оьцура анекдотийн кеп а, кинотеатрашкахь хӀоьттура белхан меттиг мичхьа йу, хӀун хенахь хила веза балхахь.
БайдигӀин
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Андропов, Юрий Владимирович
Схьавалар
Андропов схьаваларх хаамаш тахана а къайлаха а бу, чӀогӀа тилбина а бу, цхьаьна богӀуш а бац.
Хьалхара ненан майра Андропов Владимир Константинович (? — 1919) — цӀерпоштнекъан гӀуллакххо, чекхйаьккхина йа дешна Москохан хаамийн императоран Николай II некъийн инженерийн институтехь. Болх бина Нагутски станцехь телеграфист. Велла долу унах 1919 шарахь.
Нана Андропова Евгения Карловна Флекенштейн (? — 1927), музыкин хьехархо, хилла, Ю. В. Андроповс ша аларх, иза хилла хьал долчу жуьгтийн совдегаран доьзалехь тӀеэцна йоӀ. Доьзал схьабаьллера Финляндера, «Ювелиран хӀумнаш» туькан долахочун (Москох, Йоккха Лубянка урам, цӀа 26) Флекенштейн Карл Францевичан а (велла 1915), Флекенштейн Евдокия Михайловнин а. Евдокия Михайловнин йоӀ, Андроповн нана, 17 шо долучу хенахь дуьйна болх беш йара Москохара зударийн Мансбах Фелица Францевнин гимназехь музыкин хьехархочун даржехь.
Дешар
Андроповн ПКхК белхан накъостийн цхьаьна декъана куньйа йара «Ювелир» — Ӏоттар йара Андроповн деден — финляндин жуьгтийчуьнан Флекенштейн Карлан — Москохахь «Ювелирни хӀумнаш» туьканан долахочунна.
Биографи
Ненан хьалхара майра веллачул тӀаьхьа Юрий ненаца кхелхира Мазалке, цигахь кхиира, вехира 1932 шо кхаччалц. Чекхйаьккира ворхӀ шеран ишкол. Ийдал чухула матрос лийлира, тӀаьхьа сих-сиха шен боцманан дешнаш олураа: «Дахар, Юра кеманан тӀеда аннаш. Царна тӀаьхь ца шарша, лела сих ца луш. ХӀора ког массазза била беза, ог била меттиг харжа!»
ЙСКЛМБ декъахо 1930 шарахь дуьйна.1930 шеран августера декабрь кхаччалц Андропов Юрийс болх бира хьалха телеграфехь белхало, ткъа 1930 шеран декабрера 1932 шеран апрель кхаччалц — Мазалк станцин цӀерпоштнекъахойн кулубан киномеханикан дешархо а, гӀоьнча а вара. 1932 шарахь хӀоьттира Рыбинскан эркан доьшийле, иза чекхйаьккхира 1936 шарахь, цул тӀаьхьа комсорг болх бира Рыбинскан кеманийн Володарскийн цӀарах верфехь. 1935 шарахь зуда йалийра пачхьалкхан банкан Череповецан декъан урхалчин йоӀ Енгалычева Нина Ивановна, иза а йара оццу техникумехь электротехникин факультетехь доьшуш, ткъа тӀаьхьа болх бира Ярославлан ЧГӀХК архивехь.Церан шиъ бер дара — Евгений а, Владимир а. Дукхачарна ца хаьа хьалхарчу зудчуьнца, цуьнан кӀантаца хилла баланаш, муха кхечира иза Политбюро. Дуьйцу, хьалхара зудчух дерг хаьттича иза кехат санна кӀайлора бохуш йа 1933—1935 шерашкара муьран автобиографех дерг хаьттича.
Хьажоргаш
Категори:ССРС Лакхара Кхеташонан Президиуман Председателаш Категори:ССРС Лакхара Советан Президиуман декъашхой Категори:ССКП ЦК инарлин секретараш Категори:ССРС ПКхК председателаш Категори:ССКП ЦК дакъойн куьйгалхой Категори:ССРС Мажарчуьра векалш Категори:ДӀабоьхкинарш Кремлан пенан уллера некрополехь Категори:Жаннийн лазарх белларш Категори:Адамаш:Рыбинск Категори:Адамаш:Ярославль Категори:Адамаш:Петрозаводск Категори:Карелийн-Финнийн ССР Лакхара Кхеташонан депутаташ Категори:РСФСР гуонашкара ССРС Лакхара Кхеташонан Союзан Кхеташонан депутаташ Категори:Латвин гуонашкара ССРС Лакхара Кхеташонан Союзан Кхеташонан депутаташ Категори:Эстонин гуонашкара ССРС Лакхара Кхеташонан Союзан Кхеташонан депутаташ Категори:Карелийн-Финнийн ССР а, Карелийн АССР а ССРС Лакхара Кхеташонан Къаьмнийн Кхеташонан депутаташ Категори:ССРС Лакхара Кхеташонан Союзан Кхеташонан 10-гӀа кхайкхаман депутаташ Категори:ССРС Лакхара Кхеташонан Союзан Кхеташонан 9-гӀа кхайкхаман депутаташ Категори:ССРС Лакхара Кхеташонан Союзан Кхеташонан 8-гӀа кхайкхаман депутаташ Категори:ССРС Лакхара Кхеташонан Союзан Кхеташонан 7-гӀа кхайкхаман депутаташ Категори:ССРС Лакхара Кхеташонан Союзан Кхеташонан 6-гӀа кхайкхаман депутаташ Категори:ССРС Лакхара Кхеташонан Къаьмнийн Кхеташонан 3-гӀа кхайкхаман депутаташ Категори:ССКП ЦК Лакхара партин ишколера арахецнарш Категори:РСФСР Лакхара Кхеташонан 7-гӀа гуламан депутаташ Категори:РСФСР Лакхара Кхеташонан 8-гӀа гуламан депутаташ Категори:РСФСР Лакхара Кхеташонан 9-гӀа гуламан депутаташ Категори:РСФСР 10-гӀа кхайкхаман Лакхара Кхеташонан депутаташ Категори:Карелийн-Финнийн ССР КП ЦК шолгӀа секретараш Категори:Карелийн-Финнийн ССР ЛККБ ЦК хьалхара секретараш Категори:ЕЛККБ гуонийн, областийн комитетийн хьалхара секретараш Категори:ССКП Петрозаводскан гӀалин комитетан шолгӀа секретараш Категори:ССКП XXII гуламан векалш Категори:ССКП XXIV гуламан векалш Категори:ССКП XXIII гуламан векалш Категори:ССКП XXV гуламан векалш Категори:ССКП XXVI гуламан векалш
ГӀордалой
ГIордалой – Нохчмахкахой тукхуман йукъара шира нохчийн тайпа. Тайпа J1, J2, Q1а гаплотобан йукъахь ду. Амма алссама болу ГӀордалой Q1а гаплотобанехь бу.
Географи
Тайпа схьадаьлла ГӀоьрдалара. ГӀоьрдала лаьтта Нажи-Йуьртан кӀоштахь, ЦӀоьнтаран 3 километр къилбаседехьа, 6 километр Энганан малхбузехьа, Яьссин аьрру бердаца.
ГӀордалоша йехкина ярташ
Мелчхе йуьрт йиллинарш бу ГӀордалой а, Сесаной а.
Схьабовлар
ГӀоьрдалоша лору шеш Энганойн гергара тайпа. Цара дийцарехь Айткхаьллой, Сесаной, Энганой тайпанаш кхаа вешийн тӀаьхье йу, уьш дерриш гергара ду Чеччалхойн а, Даттахойн а. Амма ДНК тестийн жамӀаша гойту цунах цхьадерг нийса ца хилар. ГӀоьрдалой, Энганой, ЭгӀашбатой, Шоной, ХӀиндой, Чеччалхой уллера гергара гойту цара. Тайпа схьадаьлла ГӀорд-Ӏалих, иза хилла Шемарчу эмиран Сайд-Ӏалин кӀентан Ӏабдул-Ханан (Ахьмад-ханан) кӀентан Шамханан (770-828 шераш) кӀант.
ЦӀечой тайпанара ГӀардан тӀаьхьенийн цхьан а уьйр ца хили ГӀордалошца.
Кхин а версию халкъехь, ГӀоьрдала герз деш йуьрт хилла бохуш, ткъа гӀурда цигахь деш хилла долу халкъехь гӀарадаьлла тур хилла. Вагаповс А.Д. а, Ахмадовс Р.П. а топониман бух хилла гӀуордалан орам гӀердила (багвал.), гӀердилъа (тиндин.) уьйр йолуш хила тардолуьйту, иза нохчийн маттахь «тӀаргӀа хьовзор» хуьлу. Нагахь иштта этимологи нийса йелахь, субэтноним ГӀордалой кхаьчна царна шеш юьртахь лелош болчу балхах, ткъа иза хуьлу тӀаргӀа буцар а, кӀадеш дар а.
К.З. Чокаевс дийцарехь, Нажи-Йуьртан кӀоштахь ши йуьрт йу ЦӀа-ГӀордала а, Бас-ГӀордала а, ткъа ГӀордалойн цӀе оцу йартийн цӀарех схьайевлла. Дешан этимологи ца йевза.
Бекъабалар
ГӀордалой бекъало некъешка:
ГӀарабаьлла гIордалой
1877 шарахь Российн пачхьалкхан Нохчийн полкан декъа шайн лаамца язбина бу ГӀордалин бахархой.
Беха эвланаш
ГӀоьрдалой беха эвланаш: БердакӀел, Боти-Йут, Галне, Гуьмсе, Доьлаке, Лаха Невре, Мелчхе, Нойбоьра, УстаргӀардой-Эвла, Чечана, ЧӀулга-Йурт.
Хьажа иштта
Категори:Нохчийн тайпанаш
Рудовка (Черниговн область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Прилукин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Торонто (Айова)
Торонто  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Айова штатера гӀала.
Истори
Торонто гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Айова штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Санта Мария А Туоро (Авелино)
Санта Мария А Туоро — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Кйое (Белуно)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Калиново (Зеленоградскан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат хӀордан йу, аьхка йовха хуьлу Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре бовха бутт бу — июль, уггаре шийла — январь.
Сахьтан аса
Кхузахь UTCн дӀахилар +3:00 йу. Кхузара хан Москохан хенал 1 сахьт башха йу, Аьхка Балтикайистера республикашкахь а кхин Финляндехь а, Исраилехь а, Туруойчохь а, Украинехь а, Белоруссехь а йолу хенаца нийса йу. Йукъара Европин хенал +1 сахьт башха йу. Ӏай Йукъара Европин хенал +2 башха йу..
Хьажоргаш
Категори:Зеленоградскан кӀоштан нах беха меттигаш
Мьяльяно
Мьяльяно — Италин Пьемонт регионера коммуна. Лаьтташ йу Биелла провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Пьемонт йукъара гӀаланаш
АликахӀйа ДжумхӀурийет (Измит)
АликахӀйа ДжумхӀурийет (Alikahya Cumhuriyet) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Коджаэли провинцин (ил) Измитнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Коджаэли провинцин нах беха меттигаш
Категори:Коджаэли провинцин микрокӀошташ
Категори:Измитан микрокӀошташ
Категори:Измитан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Вурманкасы (Юськасин йуьртан меттиг)
Вурманкасы  (Вăрманкас, Вурманкасы) — Чувашин Моргаушин кӀоштара эвла.
Поштан индекс — 429534. ОКАТО - 97232885004. Код КЛАДР - 2101300002500.
Налоган органан код - 2136.
Бахархой
Бахархойн дукхалла 469 стаг ( 2010 шо).
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: чувашаш (100,00%),.
Хьажоргаш
Категори:Чувашин Моргаушин кӀоштан нах беха меттигаш
ВиллегӀ-суьгӀ-Оши
ВиллегӀ-суьгӀ-Оши (Villers-sur-Auchy) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Уаза.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Уаза департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Емановка
Емановка (Емановка) — Российн Федерацин Тулин областан Узловин кӀоштара эвла.
Тшаски (Ломжинскан повет)
Тшаски  — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Емановка
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Тшаски (Ломжинскан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Емановка
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Узловин кӀоштан нах беха меттигаш
Виер (Миссисипи)
Виер  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Миссисипи штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Миссисипи штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Караджасу (НаллихӀан)
Хьажоргаш
Категори:Анкара провинцин нах беха меттигаш
Категори:Анкара провинцин микрокӀошташ
Категори:НаллихӀанан микрокӀошташ
Категори:НаллихӀанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Газпони (Вибо Валенци)
Газпони — Италин Калабри регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Калабри регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Колтубановски
Колтубановский (Колтубановский) — Российн Федерацин Оренбурган областан Бузулукан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, йовха, бекъа мехашца, шийлачу Ӏаьнца, дика лаьттачу луон чкъоьраца. Ӏа къаьста гуттара а дацаре температурашца а, луьра шелонашца а. Аьхке дийнахь йекхна, йовха, алссама июлехь. Вегетацин мур 180 де гергга ду. Климатан амалийн сипатех йу йокъаллаш. Аьхка хуьлу йочанаш латта худа а ца кхуьу, хӀунда аьлчи лакхара хӀаваан температураш уьш чехка Ӏаьнаре йоху. Махкахь йочанаш цхьабосса ца хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Бузулукан кӀоштан нах беха меттигаш
Михейцево (Владимиран область)
Михейцево (Михейцево) — Российн Федерацин Владимиран областан Петушкин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Петушкин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Осиновски (Новосибирскан область)
Осиновски (Осиновский) — Российн Федерацин Новосибирскан областан Чулыман кӀоштара эвла.
Ла Боеера (Алварадо)
Ла Боеера — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Григорово (Переславлан кӀошт)
Григорово (Григорово) — Российн Федерацин Ярославлан областан Переславлан кӀоштара эвла.
Ла Боеера (Алварадо)
Географи
Ла Боеера лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Осиновски (Новосибирскан область)
Климат
Кхузахь климат континенталан йу. Лаьттан гӀоролаш йуьйлало сентябран шолгӀачу декъехь, чекхйовлу май чекхболуш. Шелонан мур лаьтта - 178, йовхонан - 188, гӀур йоцуш – 120 дийнахь. Географин хьоло цуьнан климатан континенталалла алсама лурйо, оццу географин шораллашкахь лаьттачу, амма адаман даха аьтто болчу Европин а, Америкин а кӀошташкахьчул.
Ла Боеера (Алварадо)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Осиновски (Новосибирскан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Ла Боеера (Алварадо)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Григорово (Переславлан кӀошт)
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Ла Боеера (Алварадо)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Осиновски (Новосибирскан область)
Хьажоргаш
Категори:Чулыман кӀоштан нах беха меттигаш
Григорово (Переславлан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ла Боеера (Алварадо)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Григорово (Переславлан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Переславлан кӀоштан нах беха меттигаш
Коваленко (Анапан муниципалан кхоллар)
Коваленко (Коваленко) — Российн Федерацин Краснодаран мехкан Анапан муниципалан кхолламан йукъайогӀу эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Нови Карткисяк
Хьажоргаш
Категори:Аскин кӀоштан нах беха меттигаш
Джерса I
Джерса I — Румынин Бистрица-Несеуд жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Бистрица-Несеуд жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
ОммегӀ
ОммегӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Мозель.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Мозель департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
АшагӀисеринйер (КигӀи)
АшагӀисеринйер (Aşağıserinyer) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Бингоьл провинцин (ил) КигӀинан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Бингоьл провинцин нах беха меттигаш
Категори:КигӀинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Гранха лос Седрос (Пабельон де Артеага)
Гранха лос Седрос — Мексикин Агуаскальентес штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Истори
Кху махка испанхой бахкале, кхузахь дехаш дара чичимекийн тайпанаш, 1530-1531 шерашкахь испанхоша долайаьккхина.
1789 шеран 24 апрелехь дуьйна Сакатекас штатан йукъахь йара, 1835 шеран 23 майхь дуьйна Агуаскальентес штатан йукъахь йу
Чагоян
Чагоян (Чагоян) — Российн Федерацин Амуран областан Шимановскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу муссоналлин сипташца. Иштта климат кхоллайаларан бахьна маьлхан радиацин а, хӀаваан массийн циркуляции а, географин факторийн а уьйр йу. Географин факторш йукъахь дукха хӀума ду: шораллин хӀоттам; мохк хӀордан гена хилар.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Якутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+9.
Хьажоргаш
Категори:Шимановскан кӀоштан нах беха меттигаш
ОммегӀе
ОммегӀе — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Мозель.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Мозель департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Мосур
Мосур (Мосур) — Российн Федерацин Калугин областан Барятинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, дика къаьсташ шеран заманашца: барамехь довха а, тӀуьна а аьхкенца, барамера шийла хӀоьттина лайн чкъор долу Ӏаьнца.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
(12036) 1997 CR19
(12036) 1997 CR19 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Мосур
Хьажоргаш
Категори:Барятинан кӀоштан нах беха меттигаш
(12036) 1997 CR19
Истори
ДӀайиллина 1997 шеран 11 февралехь Т. Кобаяси цӀе йолу Ӏилманчо Оидзуми обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1997 CR19» саналган.
Молодежни (Альметьевскан кӀошт)
Молодежни (Молодежный) — Российн Федерацин ГӀезалойчоьнан Альметьевскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йу йуккъерачу шораллера бараман континенталан кепара амалан климат, йовхачу аьхкенца а, барамехь шийла Іаьнца а. Уггар бовха бутт июль бу, уггар шийла — январь.
(12036) 1997 CR19
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Молодежни (Альметьевскан кӀошт)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 513 стаг (2010 ).
2010 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий 289, гӀезалой 197, украинаш 3, чувашаш 8, мордвинаш 6,немцой 4, молдаванаш 4, таджикаш 3.
Билгалдахарш
Категори:Альметьевскан кӀоштан нах беха меттигаш
Те Тре Ранч (Озулуама де Маскареньяс)
Те Тре Ранч — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Те Тре Ранч лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
(10287) Smale
(10287) Smale — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1982 шеран 21 октябрехь Карачкина Л. Г. цӀе йолу Ӏилманчо ГӀирма обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1982 UK7».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
(10286) Shnollia
(10286) Shnollia — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1982 шеран 16 сентябрехь Черных Л. И. цӀе йолу Ӏилманчо ГӀирма обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1982 SM6».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Монте Фьел (Акаюкан)
Монте Фьел — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Монте Фьел лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Ранчо эль Позо (Комонфорт)
Ранчо эль Позо — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ранчо эль Позо лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
(12037) 1997 CT19
(12037) 1997 CT19 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1997 шеран 11 февралехь Т. Кодзима цӀе йолу Ӏилманчо Тиёда обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1997 CT19» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Эль Торито (Темпоал)
Эль Торито — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Барсена-де-Сисеро
Барсена-де-Сисеро — Испанин Кантабрия провинцин муниципалитет.
Эль Торито (Темпоал)
Географи
Эль Торито лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Барсена-де-Сисеро
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Кантабрия провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Эль Торито (Темпоал)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Недбалки (Вармия-Мазурин воеводалла)
Недбалки  — Польшин Вармия-Мазурин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Варми-Мазурин воеводаллин нах беха меттигаш
ВиллегӀ-суьгӀ-БоньегӀ
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Уаза департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Мокра Весь (Малопольскан воеводалла)
Мокра Весь — Польшин Малопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Малопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
HD60092
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Тшецини
Тшецини — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
БишвиллегӀ
Билгалдахарш
Категори:Лаха ГӀейн департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
АгӀилли (Айдинджик)
АгӀилли (Ağıllı) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Йозгат провинцин (ил) Айанджикан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Йозгат провинцин нах беха меттигаш
Категори:Йозгатан Айдинджикан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Чёрни Озеро (Аскин кӀошт)
Черное Озеро — Башкирийчоьнан Аскин кӀоштара эвла, иза Евбулякски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 48 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 452896, код ОКАТО — 80204813006.
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Хьажоргаш
Категори:Аскин кӀоштан нах беха меттигаш
Анаткасы (Моргаушин кӀошт)
Анаткасы  (Анаткасси, Анаткасы) — Чувашин Моргаушин кӀоштара эвла.
Поштан индекс — 429550. ОКАТО - 97232860002. Код КЛАДР - 2101300000900.
Налоган органан код - 2136.
Бахархой
Бахархойн дукхалла 364 стаг (2010 шо).
Хьажоргаш
Категори:Чувашин Моргаушин кӀоштан нах беха меттигаш
Ветхово
Ветхово (Вётхава) — Белоруссин Гроднон областан Сморгонан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Категори:Сморгонан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Герсвальде
Герсвальде — Германин Бранденбург латтана йукъара коммуна.
Газталдо (Виченца)
Газталдо — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Герсвальде
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Бранденбург латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Газталдо (Виченца)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Синошевичи
Синошевичи (Синошевићи) — Сербин Моравич гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.