cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Веинте де Новьембре (Косамалоапан де Карпио)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Бакстон (Къилбаседа Дакота)
Бакстон  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилбаседа Дакота штатера гӀала.
Истори
Бакстон гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа Дакота штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Шовиньи
Шовиньи (Chauvigny) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Вьенна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Вьенна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Товцвилы
Товцвилы (Таўцвілы) — Белоруссин Брестан областан Пружанин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш Категори:Пружанин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
ШовонкугӀ
ШовонкугӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Моьз.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Моьз департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Сан-Себастьян-ду-Уэсти
Сан-Себастьян-ду-Уэсти — Бразилин Минас-Жерайс штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Минас-Жерайс штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
КоьхӀнаькишлак
КоьхӀнаькишлак (Köhnəqışlaq) — Азербайджанан Агстафан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Агстафан кӀоштан нах беха меттигаш
Бивио Кармине (Павия)
Бивио Кармине  — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Юзефув (гмина Лискув)
Юзефув  — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Ткачи (Пружанин кӀошт)
Ткачи (Ткачы) — Белоруссин Брестан областан Пружанин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш Категори:Пружанин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Бугзи-Плоски
Бугзи-Плоски — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Сен-Клеман (ГагӀ)
Сен-Клеман — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — ГагӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ГагӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Романув (Нижнесилезин воеводалла)
Романув  — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Иванов (Хмельникан кӀошт)
Иванов — Украинин Винницан областан Хмельникан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Хмельникан кӀоштан нах беха меттигаш
Сулейман Стальский
Сулейма́н Ста́льский (бакъалла фамили — Гасанбеков, СтӀал Сулейман; 18 мая 1869 — 23 ноября 1937) — лаьзгиийн поэт, лаьзгийн а, дегӀастанан а поэзин бухбиллинарг, XX бӀаьшеран ДегӀастанан гӀарваьлла поэт, ДегӀастанан АССРн Халкъан поэт (1934). Шен байташ цо йазйора лаьзгийн маттахь.
Биографи
Сулейман Стальский вина 1869 шеран 18 майхь ДегӀастанан Кюрински округан Ашага-Стал йуьртахь (цигара йу цуьнан Стальский цӀе) къен йурхбахамхон доьзаллехь. Цуьнан нана хьалхе йелла. 7 шо кхаччалц иза кхиина лулара зудчос. Цунна 10 шо кхаьчча цуьнан да кхелхира. 13 шо кхаьчча Сулейман болхбан волавелира. Цо болхбира Бакухь мехкдаьтта доккхуш а, Самаркандехь эчиг некъехь а, хьалдолчу нехан белхаш а бира. Шен халчу дахар бахьнехь цунна дуьнен хьал дика девзира. Сулейман нахана вевзира дика поэт-импровизатор ву аьлла. 1909 шарахь цо шеца къовсабала кхайкхира кхиболу халкъан эшархой.
Стальский байташ йазйан волавелира вокха хилчултӀехь. Шен дуьххьара байташ Сулейман Стальскийс йазбира азербайджанин маттахь. «ХӀрш йу сан книгаш, — олура Сулейман шен йуртхойх, — цера кортошчохь йу массо аса йазйина байт». «Керла эшар йу шуна!» — мохь тухур цо шен юртхошка ша керла байташ кхоьллича. Таккха цуьнан йуртхой цунна гонах гуллора керла эшаре ладогӀа.
Цуьнан хьалха байт арайелира 1900 шарахь. Революци хиллалц цо сисазбохура халкъан азап латтошберш. Паччахь дӀавеллчаултӀехь цуьнан байташ йолира газеташкахь арахеца. 1927 шарахь цуьнан байташ арайелира Москвахь арахецна «Лаьзгийн поэтийн гулам» цӀе йолу книгехь.
Цуьнан байташ оьрсийн матта а йохуш арахоьцара «Правда» а, «Известия» а газеташкахь.
Новомихайловка (Приморьен мохк)
Новомихайловка (Новомихайловка) — Приморьен мехкан Чугуевкан кӀоштара эвла.
Сулейман Стальский
Биографи
В книге «Жизнь, прожитая набело» Наталья Капиева шен книгехь йаздира: «''ГӀарваьлла лингвист Гаджибек Гаджибеков дӀайазйора Стальскис юцу 1900 шо дуьна цо йазйина байташ. Йоза дахлора массийта сохьтехь. ЦкъацӀа дийнахь сарралц. Сулейманан дагахь хаьара шен байтийн эзарш могӀаниш''».
Сулейман Стальски байташ СССР къамнийн дукха меттанашка йаьккхира. Цхьайолу цуьнан байташахь эшараш хилира.
Новомихайловка (Приморьен мохк)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Сулейман Стальский
Биографи
Стальский хаьржира советский йаздархойн 1-ра Йерригсоюзан гуламан делегат. Горькийс йаздархойн 1-ра гуламехь элира Сулейман Стальский «XX-гӀа бӀаьшеран Гомер ву».
Новомихайловка (Приморьен мохк)
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (94%).
Билгалдахарш
Категори:Чугуевкан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Сулейман Стальский
Биографи
Сулейман Стальскийс кхоьллина байтийн мотт хилла лаьзгойн поэзин мотт, цуьнан дийцарш йукъадахара лаьзгойн матте. Амма поэзи цуьнан болх бацар — иза шен йуьртан колхозхо вара. Валлалц цо шен йуьртахь болхбира.
1934 шарахь ДегӀастанан АССРн ЦИКс иза ДегӀастанан Халкъан поэт вира. X-гӀа ЙерригдегӀастанан Советийн гуламехь иза хаьржира ДагЦИКан декъашхо. 1936 шарахь цунна йелира Ленинан орден. 1937 шарахь иза хаьржира СССР Лакхара Советан Союзан Советан депутат. Амма шен дарже и валале и велира.
Сулейман Стальский байташца йаьккхина «Коммунизм» проектан альбом. Иза арайелира 1988 шеран мартехь. Цун тӀехь мелйолу эшаран байташ йазйина Сулейман Стальскийс.
Иза велира 1937 шеран 23 ноябрехь, дӀавоьллина Махачкалахь, Сулейман Стальский бульварехь.
Хьажоргаш
Категори:Поштан марканаш тӀехь дехкина адамаш Категори:ССРС Йаздархойн бертан декъашхой Категори:XX бӀешеран Российн поэташ Категори:Поэташ абатца Категори:Ленинан орден йелларш Категори:Белларш 1937 шарахь Категори:Белларш 23 ноябрехь Категори:Адамаш абатца Категори:Бинарш 1869 шарахь Категори:ДегӀастанан халкъан йаздархой
ЙигӀитлер (Йенифакили)
ЙигӀитлер (Yiğitler) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Йозгат провинцин (ил) Йенифакилинан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Йозгат провинцин нах беха меттигаш
Категори:Йенифакилинан кӀоштан нах беха меттигаш
Белдув-Кшива-Весь
Белдув-Кшива-Весь — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Ульяно (Мачерата)
Ульяно — Италин Марке регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Марке регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Босанч (коммуна)
Босанч — Румынин Сучава жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Сучава жудецан коммунаш
Казе Корунцо (Потенца)
Казе Корунцо — Италин Базиликата регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Базиликата регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Пьетрелунге (Палермо)
Пьетрелунге — Италин Сицилия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Сицилия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Могильни (Кировоградан область)
Могильни — Украинин Кировоградан областан Голованевскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Голованевскан кӀоштан нах беха меттигаш
Докатичево
Докатичево — Болгарин Благоевградан областера эвла. Симитли йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Благоевградан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Весели (Липецкан область)
Веселая (Веселая) — Российн Федерацин Липецкан областан Долгорукован кӀоштара эвла.
Виноградовка (Березовкан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Весели (Липецкан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Виноградовка (Березовкан кӀошт)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Весели (Липецкан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Долгорукован кӀоштан нах беха меттигаш
Виноградовка (Березовкан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Березовкан кӀоштан нах беха меттигаш
Дуру (Силван)
Дуру (Duru) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Дийарбакир провинцин (ил) Силваннан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Дийарбакир провинцин нах беха меттигаш
Категори:Дийарбакир провинцин микрокӀошташ
Категори:Силванан микрокӀошташ
Категори:Силванан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Амалга (Юта)
Амалга  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Юта штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Локалита Пян д'Арми (Пезаро а, Урбино а)
Локалита Пян д'Арми — Италин Марке регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Марке регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Йешилйурт (Ондокузмайис)
Йешилйурт (Yeşilyurt) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Самсун провинцин (ил) Ондокузмайиснан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Юркински
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Йешилйурт (Ондокузмайис)
Хьажоргаш
Категори:Самсун провинцин нах беха меттигаш
Юркински
Хьажоргаш
Категори:Верхни Тойман кӀоштан нах беха меттигаш
Йешилйурт (Ондокузмайис)
Хьажоргаш
Категори:Самсун провинцин микрокӀошташ
Категори:Ондокузмайиснан микрокӀошташ
Категори:Ондокузмайиснан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ильинка (Ужуран кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Ужуран кӀоштан нах беха меттигаш
Нове Двори (Миличин)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
HD153201
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
HD153201
Кабанбай (Туркестанан область)
Кабанбай — Кхазакхстанан Туркестанан областан Тюлькубасан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Ла Ломита, Халапа (Сан Луис де ла Паз)
Ла Ломита, Халапа — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Кабанбай (Туркестанан область)
Хьажоргаш
Категори:Туркестанан областан нах беха меттигаш Категори:Тюлькубасан кӀоштан нах беха меттигаш
Ла Ломита, Халапа (Сан Луис де ла Паз)
Географи
Ла Ломита, Халапа лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Акатово (Егорьевскан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Москохан областан Егорьевскан кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 2704
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
2704 2704
Всеволодчино
Всеволодчино (Всеволодчино) — Российн Федерацин Саратовн областан Балтайн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москваца нийса лелаш ду. Сахьтан аса ю UTC+3.
Репино (Пушкински Горин кӀошт)
Репино (Репино) — Российн Федерацин Пскован областан Пушкински Горин кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пушкински Горин кӀоштан нах беха меттигаш
Храпуново
Храпуново (Храпуново) — Российн Федерацин Ивановн областан Приволжскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Приволжскан кӀоштан нах беха меттигаш
Балфор (Къилбаседа Дакота)
Балфор  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилбаседа Дакота штатера гӀала.
Истори
Балфор гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа Дакота штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Опришенешть
Опришенешть — Румынин Бреила жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Бреила жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Сенни (Полтаван область)
Сенни — Украинин Полтаван областан Полтаван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Полтаван кӀоштан нах беха меттигаш
Шомон-деван-Дамвилле
Шомон-деван-Дамвилле — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Моьз.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Моьз департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Латархойн клуб Беркут
Латархойн клуб Беркут — ийина кепар латархойн вовшахтухуш йолу 2010 шарахь кхоьллина спортан клуб.
Хьажоргаш
Категори:Спорт Нохчийчохь
Шпицберген
Шпицбе́рген (Spitzbergen), кхин Сва́льбард (Svalbard), Гру́мант — Норвегин архипелаг, Административан центр — Лонгйир.
Екатериновка (Ливнин кӀошт)
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Шпицберген
Билгалдахарш
Категори:Нораеги
Екатериновка (Ливнин кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ливнин кӀоштан нах беха меттигаш
Зайцево (Калязинан кӀошт)
Зайцево (Зайцево) — Российн Федерацин Тверан областан Калязинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Шоне
Шоне (Chaunay) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Вьенна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Вьенна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Сен-Ком-е-МагӀуьежоль
Сен-Ком-е-МагӀуьежоль — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — ГагӀ.
Географи
.
Солонец (Ярославлан область)
Солонец (Солонец) — Российн Федерацин Ярославлан областан Ярославлан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ярославлан областан Ярославлан кӀоштан нах беха меттигаш
Вогричевци
Вогричевци — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Колайир (Агстафан кӀошт)
Билгалдахарш
Категори:Агстафан кӀоштан нах беха меттигаш
Белёвице (Лодзинскан воеводалла)
Белёвице  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Сан-Сепе
Сан-Сепе — Бразилин Риу-Гранди-ду-Сул штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Боровски (Белозерскан кӀошт)
Боровски (Боровское) — Российн Федерацин Курганан областан Белозерскан кӀоштара эвла.
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Курганан областан Белозерскан кӀоштан нах беха меттигаш
Чусовойн кӀошт
Административан центр — Чусовой.
Стародубцевы
Стародубцевы (Стародубцевы) — Кировн областан Шабалинан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Юзефув (гмина Опатувек)
Юзефув  — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Бивио Козта (Виченца)
Бивио Козта  — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ромбенице
Ромбенице — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Большие Круты
Большие Круты (Большие Круты) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Ковернинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Дуьздже
Дуьздже (Düzce) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Дуьздже провинцин (ил) гӀала/кӀошт. Дуьздженан кӀоштан административан центр.
Большие Круты
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 367 стаг (2010 шо).
Дуьздже
Хьажоргаш
Категори:Дуьздже провинцин нах беха меттигаш
Большие Круты
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Дуьздже
Хьажоргаш
Категори:Дуьздженан кӀоштан нах беха меттигаш
Большие Круты
Билгалдахарш
Категори:Ковернинан кӀоштан нах беха меттигаш
Дуьздже
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ульянфредо ай Чери (Маса-Карара)
Ульянфредо ай Чери — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Кривая Береза
Кривая Береза (Крывая Бяроза) — Белоруссин Минскан областан Смолевичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Казе Коти (Тревизо)
Казе Коти — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ринкон Пердидо (Тлалискоян)
Ринкон Пердидо — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ринкон Пердидо лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Ботень (коммуна)
Ботень — Румынин Арджеш жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Ринкон Пердидо (Тлалискоян)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Ботень (коммуна)
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Арджеш жудецан коммунаш
Мазельхайм
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Баден-Вуьртемберг латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Дутверен (Силван)
Дутверен (Dutveren) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Дийарбакир провинцин (ил) Силваннан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Дийарбакир провинцин нах беха меттигаш
Категори:Дийарбакир провинцин микрокӀошташ
Категори:Силванан микрокӀошташ
Категори:Силванан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Буда (Мазовин воеводалла)
Буда  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
NGC 2705
NGC 2705 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Могутни (Кировоградан область)
Могутни — Украинин Кировоградан областан Кропивницкан кӀоштара эвла.
NGC 2705
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Могутни (Кировоградан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
NGC 2705
Хьажа кхин а
2705 2705
Могутни (Кировоградан область)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Кропивницкан кӀоштан нах беха меттигаш
Пьетремарине (Козенца)
Пьетремарине — Италин Калабри регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Калабри регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Аннабелла (Юта)
Аннабелла  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Юта штатера гӀала (town).
HD153218
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Аннабелла (Юта)
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Юта штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
HD153218
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Трухановичи (Пружанин кӀошт)
Трухановичи (Труханавічы) — Белоруссин Брестан областан Пружанин кӀоштара эвла.
HD153218
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Трухановичи (Пружанин кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
HD153218
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Трухановичи (Пружанин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш Категори:Пружанин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Андрианково (Решоткинскан йуьртан меттиг)
Андрианково (Андрианково) — Российн Федерацин Москохан областан Клинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Клинан кӀоштан нах беха меттигаш
Долен (Благоевградан область)
Долен  — Болгарин Благоевградан областера эвла. Сатовча йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Благоевградан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Калиновка (гӀала)
Калиновка — Украинин Винницан областан Хмельникан кӀоштара гӀала. 2020 шарахь дӀайаьккхинчу Калиновкан кӀоштан административан центр.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Хмельникан кӀоштан нах беха меттигаш
Локалита Пяна ди Вади (Вибо Валенци)
Локалита Пяна ди Вади — Италин Калабри регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Калабри регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Шомон-суьгӀ-ЕгӀ
Шомон-суьгӀ-ЕгӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Моьз.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Моьз департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Эль Запотал (Туспан)
Эль Запотал — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Запотал лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Нове Двори (Мочеради)
Нове Двори  (Nové Dvory) — Чехин Пльзень мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Пльзень мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Кабанбай (Тарбагатайнан кӀошт)
Кабанбай — Кхазакхстанан Малхбален-Кхазакхстанан областан Тарбагатайнан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Лас Маравильяс (Тезонапа)
Лас Маравильяс — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лас Маравильяс лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Гавриловка (Балтайн кӀошт)
Гавриловка (Гавриловка) — Российн Федерацин Саратовн областан Балтайн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москваца нийса лелаш ду. Сахьтан аса ю UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Балтайн кӀоштан нах беха меттигаш
Шупп
Шупп (Chouppes) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Вьенна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Вьенна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Новонежино
Новонежино (Новонежино) — Приморьен мехкан Шкотован кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (90%), украинаш (8%).
Билгалдахарш
Категори:Шкотован кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Самарщина (Полтаван кӀошт)
Самарщина — Украинин Полтаван областан Полтаван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Полтаван кӀоштан нах беха меттигаш
Церковни (Ивановн область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Приволжскан кӀоштан нах беха меттигаш
Вогрско
Вогрско — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Веинте де Новьембре (Папантла)
Веинте де Новьембре — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Рахово (Пушкински Горин кӀошт)
Рахово (Рахово) — Российн Федерацин Пскован областан Пушкински Горин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пушкински Горин кӀоштан нах беха меттигаш
Сан-Симан (Гояс)
Сан-Симан  — Бразилин Гояс штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Гояс штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Опришень
Опришень — Румынин Ясси жудецан коммунера эвла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Ясси жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Камышта (Красноярскан мохк)
Камышта (Камышта) — Российн Федерацин Красноярскан мехкан Ужуран кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Владимировка (Березовкан кӀошт)
Владимировка — Украинин Одессин областан Березовкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Березовкан кӀоштан нах беха меттигаш
Белень (Лодзинскан воеводалла)
Белень  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Ла Луз (Апасео эль Алто)
Ла Луз — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Луз лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Колхаьлфаьли
Колхаьлфаьли (Kolxəlfəli) — Азербайджанан Агстафан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Агстафан кӀоштан нах беха меттигаш
Войскови Казинка
Войскови Казинка (Войсковая Казинка) — Российн Федерацин Липецкан областан Долгорукован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Суахили
Суахи́ли (kiswahili) — банту меттанах дӀасабержинчарах цхьаъ а, Африкехь массарелла а бержина мотт а.
Войскови Казинка
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Долгорукован кӀоштан нах беха меттигаш
Суахили
По разным данным суахили является родным для 2,5 — 5 млн человек. Ещё 50 — 70 млн человек используют его в качестве второго или третьего языка общения.
Согласно генетической классификации Дж. Гринберга языки банту относятся к бенуэ-конголезской группе нигеро-конголезской семьи.
Согласно внутренней классификации М. Гасри язык суахили входит в группу G42: Бантоидные/Южные/Узкие банту/Центральные/G.
Самоназвание
Название kiswahili происходит от множественного числа арабского слова sāhil ساحل: sawāhil سواحل со значением «побережье», использовавшегося в качестве прилагательного для «жителей побережья» или с добавлением префикса ki- — их языка (kiswahili — «язык жителей побережья»).
Социолингвистическая ситуация
В таких пачхьалкхх как Танзания (1967) и Кения (1974) суахили объявлен официальным. Правительство Уганды ввело его в качестве обязательного предмета для начальной школы в 1992 году и также объявило официальным в 2005. Он используется также относительно небольшими группами населения в Бурунди, Руанде, Мозамбике, Сомали, Замбии, а также большинством населения Коморских Островов.
На суахили говорит примерно 90 % жителей Танзании (примерно 39 миллионов). Большинство образованного населения Кении может свободно говорить на нём, поскольку он является обязательным предметом в школе с первого класса. Суахилиговорящими являются 5 провинций Демократической Республики Конго.
Диалекты
Современный суахили основан на диалекте Занзибара. Отделить диалекты друг от друга с одной стороны и диалекты от языков с другой довольно непросто и насчёт их списка имеется ряд расхождений:
Письменность
Современный суахили пользуется латинской графикой (введённой европейскими миссионерами в середине XIX века). Ранее использовалась арабица (старосуахилийское письмо), крупнейший памятник которого — эпос «Книга об Ираклии» XVIII века. Первый памятник датируется 1728 годом.