cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
HD8783
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Подол (Старицан кӀошт)
Подол (Подол) — Российн Федерацин Тверан областан Старицан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Старицан кӀоштан нах беха меттигаш
Топчу (Байрамоьрен)
Топчу (Topçu) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Чанкири провинцин (ил) Байрамоьренан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Чанкири провинцин нах беха меттигаш
ТирхӀан (НигӀде)
Хьажоргаш
Категори:НигӀденан кӀоштан нах беха меттигаш
Топчу (Байрамоьрен)
Хьажоргаш
Категори:Байрамоьренан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
ТирхӀан (НигӀде)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Коле Секо (Арецо)
Коле Секо  — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Каккамо
Каккамо — Италин Сицили регионера коммуна. Лаьтташ йу Палермо провинцехь.
Вир
Вир (Equus asinus asinus) — акха виран (Equus asinus) караӀамийна бухара кеп, ладаме роль ловзийна исторехь адаман бахам а, оьздангалла а кхиарехь, хӀинца а шуьйра лелош ю кхуьш йолчу пачхьалкхийн бахамехь. Ерриг караӀамийна варраш схьайовлар африкин варрех долуш ю, ткъа куланаш (азин варраш) караӀамор даиманна а аьтту боцуш хилира.
Йукъара хаамаш
Варраш ехка мур дукха хьолахь бӀаьста я аьхкенан юьххьехь хуьлу, амма ца хуьлу цхьа билгалъяьккхина хан. Дукха хьолахь цхьаъ кӀорни йолу дуьнен тӀе, наггахь — ши кӀорни. Пхоралла лаьтта 360 - 390 дийнахь. Виран кӀорнино шура юу 6—9 баттахь, бецан чоме хьожу шиъ кӀира кхачарца.
Еха — 25—35 шарахь. Дукха кӀезиг хаало 45—47 шарахь ехаш ерш.
Тайпане хьаьжжина виран локхалла а хийцало 90—163 см, дикачу тайпанан виран локхалла хийцало понин барамера дикачу говрийн бараме кхаччалц. Яккхийчех лоруш ю пуатусан а (140—155 см), каталонин (135—163 см) тайпанийн векалш. Йоккхачу дийнатийн йозалла — 200 - 400 кг. Виран бос тайпане хьаьжжина хуьлу.
Виран 31 шишша хромосома ю. Пульс — 45—55 тохадалар минотехь. СадаӀаран йукъ — 10—15 минотехь. ДегӀан температура — 37,5—38,5 °С. Варрийн пхиъ букъдаьӀахк ю (говран — ялх).
Виран цӀога ду, бежнийн санна, буьххьехь кӀужал йолуш.
Шен яккхийчу гергарчу дийнатех вир къаьста, хи а, юург а ца хилар дика ларца. Цуо юу бецан а, коллин а ораматаш. Оцу дийнаташна тӀуналла ца еза, цундела Ӏай декъа божал деза.
Караерзор
Вир караерзийна говрал дуккха а хьалха. Варраш дуьххьара дийнаташ ю адамо тӀехь мохь лелийна. Вайн эрал 4000 шо хьалха дуьйна Нилан дельтехь кхобура караерзийна нубийн варраш. Месопотамехь акха варраш караерзийна кӀеззиг тӀаьхьа. Антикан муьрехь варраш кхаьчна Европе. Хууш ду, этрускашкахь Жима Азера евлла варраш хилар. Желтойчоь варраш кхаьчна вайн эрал 1000 шо гергга хьалха. Юьхьанца варраш тӀехууш а, южуш а лелайора, амма алсама сиха а, онда а говраш караерзийча, уьш цаьрца хийцира. Оцу хенахь дуьйна варраш хьахаяр ширчу оьздангаллашкара дов. Вир лелор тӀе мохь боттарца соцуш дара. Оцу гӀуллакхехь вир гӀоле ю говрал, хӀунда аьлча тӀех доьналла долуш ю, таро йолуш ю хи а, юург а йоцуш дуккха а Ӏан. ТӀебоьттина мохь дийнатан шен йозаллех кхаа декъах ши дакъа хьо виро, ткъа цаваьлла меттиг хилча цул сов а. Дийнан раж нийса лелийча вире 8—10 сохьтехь болх бало, юурган цкъа йукъараялийтича.
Наггахь варраш лелийна жижигна, шуранна, цӀуоканна. Юккъера бӀешерашкахь виран цӀуока лорура уггаре а пайден пергаменташ а, ватанаш а ян. Альпашна къилбаседехьа варраш хаайала йолаелла румхойн замахь.
ХӀу эдар
Варрийн а, говрийн а тайпанин хӀу эдарца кхочу шиъ тӀаьхье ца хуьлу гибридан кеп:
Караерзийна варрийн тайпанаш
Уггаре гӀарадевлла ду варрийн французийн тайпанаш — пиренейн, котентен, пуату, провансалан, испанийн — каталонийн вир, юккъераазин — бухарин а, мерван (марыйн) а. наггахь хаало классификации аратаьӀна а, нийса а профильца (масала, А. Доброхотовн). Французийн варраш хуьлу сих-сиха юьртабахаман гайтамашкахь.
Керсталлехь
Къуоначу вир тӀехь Ӏийса пайхӀамар, дуьненан Паччахь санна, чувеира Иерусалиме Вербан КӀиран дийнахь, Инжилехь ма-яздар ЖӀарин Даларе, Закарий пайхӀамара дийцина ма-хиллара: «Даккхийде хазахетарца, Сионхой, даккхийде , Иерусалимхой: шу паччахь ву шуга вогӀуш, Нийсо яхьарг а, кӀелхьарвоккхург а, Эсалниг а, тӀехиъна виркхелийна а, къуоначу вирна а…». Оцу хиламан лерина ду Вербан КӀиран де.
Исламехь
Суннатаца, виран жижиг даар магийна дац. Джабира дийцина: «Хьайбаран дийнахь АллахӀан пайхӀамара ца магийна даа виран жижиг, магийна даа говр жижиг». Ткъа Акха вирах дерг, иза йаа магийна, Абу Катада дийцарехь, цуо элира АллахӀан пайхӀамаре: «ХӀай АллахӀан элча, оха талла дахча йийна акха вир, тха хӀинца а дуккха цуьнан жижиг дисина», цунна жоп делира: «Диснирг а дӀадаа».
Литература
Категори:1758 шарахь гайтина дийнаташ Категори:Дийнатийн инвазиван кепаш Категори:Варраш
Ахуново (Благоваран кӀошт)
Ахуново — Башкирийчоьнан Благоваран кӀоштан йукъайогӀу эвла, иза Троицки йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 237 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 452743, код ОКАТО — 80214831002.
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Хьажоргаш
Категори:Башкирийчоьнан Благоваран кӀоштан нах беха меттигаш
Ла Кантера (Манлио Фабио Алтамирано)
Ла Кантера — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Кантера лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Бомец-лез-ЕгӀ
Бомец-лез-ЕгӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Па-де-Кале.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Па-де-Кале департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Смолянка (Мазовин воеводалла)
Смолянка  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
(13871) 2635 P-L
(13871) 2635 P-L — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1960 шеран 24 сентябрехь К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс цӀе йолу Ӏилманчо Паломар обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «2635 P-L» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Бешенкино
Бешенкино (Бешенкино) — Российн Федерацин Пскован областан Опочкан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Опочкан кӀоштан нах беха меттигаш
Виттенхаген
Виттенхаген — Германин Мекленбург-Хьалхара Померани латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Мекленбург-Хьалхара Померани латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Бодики
Бодики — Словакин  гуонара эвла.
Истори
Йиллина.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словакин нах беха меттигаш
Бридгит (кратер)
Бридгит — Венеран тӀехь  10 км. гергга диаметр йолу кратер. Цуьнан координаташ ю -45.3°N, -348.9°W.
Хьосташ
Категори:Венеран кратераш
Подшкурински
Подшкурински (Подшкуринский) — Российн Федерацин Краснодаран мехкан Кущёвскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кущёвскан кӀоштан нах беха меттигаш
Здрапць
Здрапць — Румынин Хунедоара жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Тлатлачиялко (Зонголика)
Географи
Тлатлачиялко лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Нови Сербы
Нови Сербы — Украинин Житомиран областан Новоград-Волынскан кӀоштара эвла.
Тлатлачиялко (Зонголика)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Нови Сербы
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Тлатлачиялко (Зонголика)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Нови Сербы
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Тлатлачиялко (Зонголика)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Нови Сербы
Хьажоргаш
Категори:Новоград-Волынскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Тлатлачиялко (Зонголика)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Дубовка (Новопогостскан йуьртан меттиг)
Дубовка (Дубоўка) — Белоруссин Витебскан областан Миорин кӀоштара эвла.
ЛугӀмагӀен
ЛугӀмагӀен — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ПгӀованс — Альпаш — Сирла-сийна Йист регионехь. Коммунан департамент — Воклуьз.
Дубовка (Новопогостскан йуьртан меттиг)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
ЛугӀмагӀен
Географи
.
Дубовка (Новопогостскан йуьртан меттиг)
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш Категори:Миорин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
ЛугӀмагӀен
Билгалдахарш
Категори:Воклуьз департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
(5745) 1991 AN
(5745) 1991 AN — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1991 шеран 9 январехь Ц. Хиоки, С. Хаякава цӀе йолу Ӏилманчо Окутама обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1991 AN».
Быковски (Марьинскан йуьртан меттиг)
Быковски (Быковская) — Российн Федерацин Вологдин областан Вожеган кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Вожеган кӀоштан нах беха меттигаш
Сногомиш (Вашингтон)
Сногомиш  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Вашингтон штатера гӀала.
Истори
Сногомиш гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Вашингтон штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Айталан
Айталан (Айталан) — Российн Федерацин ГӀезалойчоьнан Елабуган кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йу йуккъерачу шораллера бараман континенталан кепара амалан климат, йовхачу аьхкенца а, барамехь шийла Іаьнца а. Уггар бовха бутт июль бу, уггар шийла — январь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 13 стаг (2010).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Елабуган кӀоштан нах беха меттигаш
Калужски (Москохан область)
Калужски (Калужское) — Российн Федерацин Москохан областан Можайскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Москохан областан Можайскан кӀоштан нах беха меттигаш
Сан Педро (Сан Луис де ла Паз)
Сан Педро — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Кендирли (Йешилйурт)
Кендирли (Kendirli) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Малати провинцин (ил) Йешилйуртнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Малати провинцин нах беха меттигаш
Категори:Малати провинцин микрокӀошташ
Категори:Йешилйуртнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Маунтин-Грин (Юта)
Маунтин-Грин  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Юта штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Маунтин-Грин бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Юта штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Юта штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Максимовка (Пономарёвкан кӀошт)
Максимовка (Максимовка) — Российн Федерацин Оренбурган областан Пономарёвкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, йовха, бекъа мехашца, шийлачу Ӏаьнца, дика лаьттачу луон чкъоьраца. Ӏа къаьста гуттара а дацаре температурашца а, луьра шелонашца а. Аьхке дийнахь йекхна, йовха, алссама июлехь. Вегетацин мур 180 де гергга ду. Климатан амалийн сипатех йу йокъаллаш. Аьхка хуьлу йочанаш латта худа а ца кхуьу, хӀунда аьлчи лакхара хӀаваан температураш уьш чехка Ӏаьнаре йоху. Махкахь йочанаш цхьабосса ца хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Бальзак (ШагӀанта)
Бальзак — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — ШагӀанта.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ШагӀанта департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Чолок-Кайын
Чолок-Кайын — ГӀиргӀазойчоьнан Нарынан областан Ак-Талан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Ак-Талан кӀоштан нах беха меттигаш
HD87857
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Бедрино (Костроман кӀошт)
Бедрино (Бедрино) — Российн Федерацин Костромин областан Костромин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Костромин кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Чоте (Тантима)
Эль Чоте — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Чоте лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Новосёлка (Суздалан кӀошт)
Новосёлка (Новосёлка) — Российн Федерацин Владимиран областан Суздалан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Хьажоргаш
Категори:Суздалан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Александровка (Победа)
Александровка (Победа)  (Александровка (Победа)) — Российн Федерацин Калугин областан Жукован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, дика къаьсташ шеран заманашца: барамехь довха а, тӀуьна а аьхкенца, барамера шийла хӀоьттина лайн чкъор долу Ӏаьнца.
Хьажоргаш
Категори:Жукован кӀоштан нах беха меттигаш
Ивановка (Кяхтан кӀошт)
Ивановка (Ивановка) — Российн Федерацин Бурятин Кяхтан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Иркутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+8.
Хьажоргаш
Категори:Кяхтан кӀоштан нах беха меттигаш
Варахино
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Хьажоргаш
Категори:Пестован кӀоштан нах беха меттигаш
Нельхай
Нельхай (Нельхай) — Российн Федерацин Иркутскан областан Аларан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат шен-кепара хилар билгалдолу иза материкан йуккъехь хиларо, хӀордан барамал дикка айайелла хиларо, орографин чолхалло. Махкахь азин антициклон хуьлу, Ӏаьнан заманахь цуьнан Монголи тӀехула кхуьу хӀаваан массаш нисло Азин атмосферан Ӏаткъаман максимум къилбаседа йисттехь. Оцу хьолехь циклонан жигаралла дикка гӀелло.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Иркутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+8.
Башкоьй (Кепез)
Башкоьй (Başköy) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан Антали провинцин (ил) Кепезнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Антали провинцин нах беха меттигаш
Категори:Антали провинцин микрокӀошташ
Категори:Кепезнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Беленченковка
Беленченковка — Украинин Полтаван областан Миргородан кӀоштара эвла.
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Миргородан кӀоштан нах беха меттигаш
Жугино
Жугино (Жугино) — Российн Федерацин Смоленскан областан Сафонован кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Сафонован кӀоштан нах беха меттигаш
(13872) 2649 P-L
(13872) 2649 P-L — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1960 шеран 24 сентябрехь К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс цӀе йолу Ӏилманчо Паломар обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «2649 P-L» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Боми
Боми — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Па-де-Кале.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Па-де-Кале департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Загоржи (Милеч)
Загоржи  (Záhoří) — Чехин Пльзень мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Пльзень мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Брайс (кратер)
Брайс — Венеран тӀехь  23,9 км. гергга диаметр йолу кратер. Цуьнан координаташ ю -62.5°N, -197°W.
(5746) 1991 CK
(5746) 1991 CK — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Брайс (кратер)
Хьосташ
Категори:Венеран кратераш
(5746) 1991 CK
Истори
ДӀайиллина 1991 шеран 5 февралехь Х. Мори, М. Араи цӀе йолу Ӏилманчо Йории обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1991 CK».
Кварелцкали
Билгалдахарш
Категори:Ахметан муниципалитетан нах беха меттигаш
Дзежковице-Заставе
Дзежковице-Заставе — Польшин Люблинан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Люблинан воеводаллин нах беха меттигаш
Груйинци
Груйинци (Грујинци) — Сербин Пчинья гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Пчинья гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Мали Талица (Пермийн мохк)
Мали Талица (Малая Талица) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Елован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Малхбузера догӀучу хӀаваийн массийн новкъахь долчу Басеги дукъо, массо Урало санна, лекха дацахь а, дикка сацадо Атлантикин хӀаваъ малхбалехьа даржарах. Мехкан климататан амалехь континенталла йу, цуьнан бахьна дукха хьолахь бӀаьста догӀу арктикин хӀаваъ ду. Каран хӀордан шийла мох къаьста кӀезиг тӀаналлийца, Атлантикин хӀаваан массаш, бӀостанехьа, тӀуналла дукха йолуш ду (700—800 мм шарахь гергга). Махкахь дикка йовха аьхке йу, цхьадолчу шерашкахь уггар шийла бутт февраль хуьлу. Ах йочанаш ло кепара хуьлу. ДогӀанаш дукхахдерг сентябрехь а, июнехь а хуьлу, малхбузен басешкахь алсама дакъа — августехь хуьлу. Минимум йочанаш йогӀу февралехь а, декабрехь а. Аьхка лаьмнашкахь стигал къекъаш догӀанаш оьху. Мехкан амалехь йу сих-сиха хуьлу аьхкенан дохк, уьш наггахь масех дийнахь лаьтта.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Уьчгази (Байрамоьрен)
Уьчгази (Üçgazi) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Чанкири провинцин (ил) Байрамоьренан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Чанкири провинцин нах беха меттигаш
Категори:Байрамоьренан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Смолярня (Жирардовскан повет)
Смолярня  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
УлуагӀач (НигӀде)
УлуагӀач (Uluağaç) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан НигӀде провинцин (ил) НигӀденан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:НигӀде провинцин нах беха меттигаш
Категори:НигӀденан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Каламоначи
Каламоначи — Италин Сицили регионера коммуна. Лаьтташ йу Агридженто провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Сицили йукъара гӀаланаш
Дидваке
Дидваке (დიდვაკე) — Гуьржийчоьнан Имеретин Харагаулин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 175 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Харагаулин муниципалитетан нах беха меттигаш
Коле Секо (Терни)
Коле Секо  — Италин Умбрия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Умбрия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Красная Поляна (Березинан кӀошт)
Красная Поляна (Чырвоная Паляна) — Белоруссин Минскан областан Березинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Березинан кӀоштан нах беха меттигаш
БагӀбезьоь-Сент-ИлегӀ (кантон)
БагӀбезьоь-Сент-ИлегӀ — Францин кантон, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Кантонан департамент — ШагӀанта.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ШагӀанта департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
Сигаево (Удмурти)
Сигаево (Сигаево) — Российн Федерацин Удмуртин Сарапулан кӀоштара эвла.
Климат
Лаьтта къилбаседа бараман асанехь, Еврази материкан кӀоргенехь, Атлантикин а, Къилбаседа-Шатесна Ӏапказийн хӀордашна генахь. Цундела цуьнан климат барамера континенталан йу дехачу шийлачу Ӏашца, йовхачу аьхкенца, дика къаьстачу шеран заманашца бӀаьста а, гурахь а. Атлантикин Ӏапказ тӀиера кхуза йогӀу йовха хӀаваъ. Аьхка цуо йахьа йочанаш, йовхо лагӀйо, ткъа Ӏай ло дахьа, шелонаш лагӀйо, йовхонаш йахьа.
Хьажоргаш
Категори:Сарапулан кӀоштан нах беха меттигаш
Льесен (Манш)
Льесен — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Манш.
Билгалдахарш
Категори:Манш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Удрякбаш
Удрякбаш — Башкирийчоьнан Благоваран кӀоштан йукъайогӀу эвла, иза Удрякбашевски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 597 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 452733, код ОКАТО — 80214834001.
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Хьажоргаш
Категори:Башкирийчоьнан Благоваран кӀоштан нах беха меттигаш
Витцин
Витцин — Германин Мекленбург-Хьалхара Померани латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Мекленбург-Хьалхара Померани латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Охитал (Пануко)
Охитал — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Охитал лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Яковлево (ГӀезалойчоь)
Климат
Кхузахь йу йуккъерачу шораллера бараман континенталан кепара амалан климат, йовхачу аьхкенца а, барамехь шийла Іаьнца а. Уггар бовха бутт июль бу, уггар шийла — январь.
Охитал (Пануко)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Ла Лагунита, Ранчо (Асьентос)
Истори
1789 шеран 24 апрелехь дуьйна Сакатекас штатан йукъахь йара, 1835 шеран 23 майхь дуьйна Агуаскальентес штатан йукъахь йу
Яковлево (ГӀезалойчоь)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ла Лагунита, Ранчо (Асьентос)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Агуаскальентес штатан нах беха меттигаш
Яковлево (ГӀезалойчоь)
Билгалдахарш
Категори:Елабуган кӀоштан нах беха меттигаш
Бодорова
Бодорова — Словакин  гуонара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словакин нах беха меттигаш
Аркади (Нью-Йорк)
Аркади  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Нью-Йорк штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Нью-Йорк штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Новоселка (Новоград-Волынскан кӀошт)
Новоселка — Украинин Житомиран областан Новоград-Волынскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Новоград-Волынскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Быковски (Митюковскан йуьртан меттиг)
Быковски (Быковская) — Российн Федерацин Вологдин областан Вожеган кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Вожеган кӀоштан нах беха меттигаш
Бак (кратер)
Бак — Венеран тӀехь  21,8 км. гергга диаметр йолу кратер. Цуьнан координаташ ю -5.7°N, -349.6°W.
Хьосташ
Категори:Венеран кратераш
Карраседело
Карраседело — Испанин Леон провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Леон провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Цетковице
Цетковице (Cetkovice) — Чехин Къилба Морави мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Къилба Морави мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Ак-Мойун
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Сахьтан аса ю +6:00.
Хьажоргаш
Категори:Ат-Башинан кӀоштан нах беха меттигаш
Бобяки
Бобяки (Бобяки) — Российн Федерацин Пскован областан Опочкан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
(5747) 1991 CO3
(5747) 1991 CO3 — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1991 шеран 10 февралехь Роберт Макнот цӀе йолу Ӏилманчо Сайдинг-Спринг обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1991 CO3».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Ганцевичи
Ганцевичи (Ганцавічы) — Белоруссин Брестан областан Ганцевичин кӀоштара гӀала.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш Категори:Ганцевичин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
HD87869
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Сан Педро (Сан Мигел де Альенде)
Сан Педро — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Сан Педро лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Полтавски (Кущёвскан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кущёвскан кӀоштан нах беха меттигаш
Тамакуаро (Кузамала де Пинзон)
Тамакуаро — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Зебала
Зебала — Румынин Ковасна жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Ковасна жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Киркпинар (Йешилйурт)
Киркпинар (Kırkpınar) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Малати провинцин (ил) Йешилйуртнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Малати провинцин нах беха меттигаш
Категори:Малати провинцин микрокӀошташ
Категори:Йешилйуртнан микрокӀошташ
Категори:Йешилйуртнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Сбара (Терамо)
Сбара — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
БагӀбезьегӀ
БагӀбезьегӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — ШагӀанта.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ШагӀанта департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Бельково (Костроман кӀошт)
Бельково (Бельково) — Российн Федерацин Костромин областан Костромин кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Костромин кӀоштан нах беха меттигаш
Мейзер (Юта)
Мейзер  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Юта штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Мейзер бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Юта штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Юта штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Михайловка (Пономарёвкан кӀошт)
Михайловка (Михайловка) — Российн Федерацин Оренбурган областан Пономарёвкан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, йовха, бекъа мехашца, шийлачу Ӏаьнца, дика лаьттачу луон чкъоьраца. Ӏа къаьста гуттара а дацаре температурашца а, луьра шелонашца а. Аьхке дийнахь йекхна, йовха, алссама июлехь. Вегетацин мур 180 де гергга ду. Климатан амалийн сипатех йу йокъаллаш. Аьхка хуьлу йочанаш латта худа а ца кхуьу, хӀунда аьлчи лакхара хӀаваан температураш уьш чехка Ӏаьнаре йоху. Махкахь йочанаш цхьабосса ца хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Пономарёвкан кӀоштан нах беха меттигаш
Снокволми (Вашингтон)
Снокволми  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Вашингтон штатера гӀала.
Истори
Снокволми гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Вашингтон штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Диди-Голиси
Диди-Голиси (დიდი გოლისი) — Гуьржийчоьнан Имеретин Харагаулин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 28 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Харагаулин муниципалитетан нах беха меттигаш
Подсосенье (Старицан кӀошт)
Подсосенье (Подсосенье) — Российн Федерацин Тверан областан Старицан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Старицан кӀоштан нах беха меттигаш
Бонненг-ле-Кале
Бонненг-ле-Кале — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Па-де-Кале.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Па-де-Кале департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Тлатолонго (Чиконтепек)
Тлатолонго — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Тлатолонго лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Алешинка (Жукован кӀошт)
Алешинка (Алешинка) — Российн Федерацин Калугин областан Жукован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, дика къаьсташ шеран заманашца: барамехь довха а, тӀуьна а аьхкенца, барамера шийла хӀоьттина лайн чкъор долу Ӏаьнца.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Жукован кӀоштан нах беха меттигаш
(13873) 2657 P-L
(13873) 2657 P-L — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1960 шеран 24 сентябрехь К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс цӀе йолу Ӏилманчо Паломар обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «2657 P-L» саналган.
Загоржи (Младе Бржиште)
Загоржи  (Záhoří) — Чехин Высочина мехкан кӀоштара эвла.
(13873) 2657 P-L
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Загоржи (Младе Бржиште)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Высочина мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Льон-суьгӀ-МегӀ
Льон-суьгӀ-МегӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Лаха НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Кальвадос.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Кальвадос департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
ЙархӀисар (НигӀде)
ЙархӀисар (Yarhisar) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан НигӀде провинцин (ил) НигӀденан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:НигӀде провинцин нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Новосёлка Нерльски
Новосёлка Нерльски (Новосёлка Нерльская) — Российн Федерацин Владимиран областан Суздалан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Суздалан кӀоштан нах беха меттигаш
Васильково (Пестован кӀошт)
Васильково (Васильково) — Российн Федерацин Новгородан областан Пестован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Хьажоргаш
Категори:Пестован кӀоштан нах беха меттигаш
Придорожни (Черняховскан кӀошт)
Придорожни (Придорожное) — Российн Федерацин Калининградан областан Черняховскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат хӀордан йу, аьхка йовха хуьлу Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре бовха бутт бу — июль, уггаре шийла — январь.