cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Красный Луч (Наровлянан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Наровлянан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Юнион (Алабама)
Юнион — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Алабама штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Хьажоргаш
Категори:Алабама штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Земпоала (Урсуло Галван)
Географи
Земпоала лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Лос Барон, Ранчо лос Лаурелес (Сан Фелипе)
Лос Барон, Ранчо лос Лаурелес — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Земпоала (Урсуло Галван)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Лос Барон, Ранчо лос Лаурелес (Сан Фелипе)
Географи
Лос Барон, Ранчо лос Лаурелес лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Земпоала (Урсуло Галван)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Лос Барон, Ранчо лос Лаурелес (Сан Фелипе)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Земпоала (Урсуло Галван)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Лос Барон, Ранчо лос Лаурелес (Сан Фелипе)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Земпоала (Урсуло Галван)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Лос Барон, Ранчо лос Лаурелес (Сан Фелипе)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Земпоала (Урсуло Галван)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Максютово (Саратовн область)
Максютово (Максютово) — Российн Федерацин Саратовн областан Пугачёван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Барио эль Тарарамо (Кузамала де Пинзон)
Барио эль Тарарамо — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Максютово (Саратовн область)
Хьажоргаш
Категори:Пугачёван кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Барио эль Тарарамо (Кузамала де Пинзон)
Географи
Барио эль Тарарамо лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Ефимовцы (Омутнинскан кӀошт)
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: даиман Ӏаш нах бац.
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Омутнинскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Эль-Морель
Эль-Морель — Испанин Таррагана провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Таррагана провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Эль Мирадор (Анхел Р. Кабада)
Эль Мирадор — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Мирадор лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Калаталиг
Калаталиг (Kalatalıq) — Азербайджанан Каьлбаьджаьран кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Каьлбаьджаьран кӀоштан нах беха меттигаш
Пти-Мениль
Пти-Мениль — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Шампань — АгӀденаш регионехь. Коммунан департамент — Об.
Географи
.
Сен-Жульен-суьгӀ-ШегӀ
Сен-Жульен-суьгӀ-ШегӀ (Saint-Julien-sur-Cher) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ЛуагӀ а, ШегӀ а.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЛуагӀ а, ШегӀ а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Роата Кябо (Кунео)
Роата Кябо — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Анжелина Швачка
Анжелина Швачка — эшархо а.
Роата Кябо (Кунео)
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Заборово (Мазовин воеводалла)
Заборово  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
HD223531
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Фрагаоло (Арецо)
Фрагаоло — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Кренцешки
Кренцешки — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Фрагаоло (Арецо)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Кренцешки
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Яново (Старогардскан повет)
Яново — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Цервена-Ябылка
Цервена-Ябылка — Болгарин Кюстендилан областера эвла. Кюстендил йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Кюстендилан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Кройцштеттен
Кройцштеттен — Австрин Лаха Австри федералан латтана йукъара коммуна. Мистельбах гуонан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Лаха Австри латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Мисран нехча
Мисран нехча (جبنة gebna ) еха истории йолуш йу, хӀинца а ду мисран кхачан ладаме дакъа. 5000 шо хьалха Мисран хьалхара некъаша нехча еш хиларан тешаллаш ду. Йуккъерачу бӀешерашкахь Дамиетта гӀала гӀарайаьллера шен кӀеда кӀайн нехчанца. Нехча иштта ара а йоккхура, ткъа массара а лелош йолу онда можа Руми нехчан цӀе йелла Рум бохучу цӀарах. Ярташкара дукхаха болу бахархоша шеш шайн нехча еш йолушехь, ферменташца йолу Маьш нехча муххале а, массашкахь нехча арахецар чӀогӀа даьржина. Нехча дукха хьолахь охьаюьллу мартанца, йукъайоьду масех ламастан дааршна, кхин тӀе цхьайолчу десерташна а.
Шира Мисар
Нехча Гергара Малхбалехь йаьлла хилар лору. Нехча яр гайтина мисран маьлхан кешнаш чохь пенаш тӀе суьрташ дехкина вайн эрал 2000 шо хьалха. Саккарехь карийна чохь нехча йолу алебастран ши кхаба, цунна тӀаьхь Мисран хьалхара некъийн терахь ду. Уьш каш чу йехкина 3000 гергга шо вайн эрал хьалха. Тарло, иза мусталло йа мусталло а, йовхоно а вовшахлатийна керла нехчанаш хилла хилар. Кхин а хьалхара паччахьан Хор-Ахан каш чохь йара нехча, шина банкан иероглифан йозанашца, иза йара Лакхара а, Лахара а Мисрара. Кхабанаш тера йац хӀинца маьш ечу хенахь лелочех.
КӀалд йаьккхина Шира Мисрахь газан цӀуокан йукъахь шура кегош, ткъа цул тӀаьхьа йисинарг эрзан кузан чухула луьттуш.
Шира Мисран латталелоран музей чохь гойту оцу кузанийн кийсигаш.
Вайн эрал 3 бӀешо хьалха йаздина ду арахьара грецийн Хиос гӀайрен тӀиера нехча яр, ткъе пхиъ процент импортан налог а йоккхуш.
Йуккъера бӀешераш
Йуккъера бӀешеран философан Аль-Исраилин заманахь хилла кхаа тайпана нехча: «буьда керла нехча лелайора йаьккхинчу дийнахь йа гергарчу деношкахь; хилла шира йекъа нехча; оцу шиннан а йукъарниг а хилла. Дуьххьара хилла шайн меттигашкахь муьста шурех кечйина буьда нехча, иза хуьлура дуьра а, теза а. Шира йекъа нехчанаш дукха импорт йора, хуьлура нехчанаш кхиинчу шуон ферменташца йа бактерешца. «Йуккъера» нехчан Ӏалам кӀезиг билгаладаьккхина ду, йукъайоьду чуйоьллина керла нехчанашна, йукъйина шурешна йа хӀиндин панер нехчанах.
Йуккъера бӀешеран Мисран нехчанехь лелайора коьртаниг гомашан а, аьттан а шура, регионан кхечу мехкашкахьчул кӀезиг газан а, уьстагӀан а шура лелош. Лаьттайуккъера хӀордан бердашца йолу ДамиаттӀа коьрта область хилла, кхечу мехкан дакъошна а нехча еш. ДамиаттӀа шайн гомашца евзина ца Ӏаш, евзара шайн "хайсия" олучу бежнашца а, церан шуьрех йоккху "Хайси" нехча. Нехча «Хайси» хьахайо вайн эран цхьайтталгӀачу бӀешарахь. ПхийтталгӀачу бӀешеран авторо йуьйцу йуьлу нехча, иза бохург ду, шоврал йоьллина нехча. Цигара схьа, тарло, иза Дамиетта кӀоштахь еш йолу таханлерачу «Думяти» нехчан хьалхарниг хила. Кхаьрзина нехча (جبنة مقلية) йуккъерачу бӀешерашкахь денна буа кхача бара Мисрахь, иза кечйора даьттан чохь, хьалха йуьллура бепигца урамерачу махлелорхоша. Кхаьрзина нехча йуура мискачара а, хьалдолчара а, цхьаболчу мамлюкийн султанаша иза мерза даар лорура.
17 бӀешеран йаздархочо маьш нехча «айсина» нехча «кариш» санна йуьйцу, иза дукха лаьтта, хӀунда аьлча, цуо шен вагош волу кӀуоллийца а, дуьраллийца а дехкан цӀога схьадаккхал чӀогӀа йу иза». Мисрара ахархоша йуура и нехча бепигца, порей хохаца йа сийна хохаца шайн рационан коьрта даар санна. Хета, тахана йаьккхина, йиина йуьртара бахархоша изза маьш нехча йу. Йуккъерачу бӀешерашкахь мисархоша иштта импорт йора нехчан Сициле, Крите, Шема.
ТӀаьхьара шераш
1981 шарахь хичуйоьллина нехча яр 171 000 тонн тӀиера 2000 шарахь кхечира 293 000 тонне, кхин тӀе арриг иза йуу Мисрахь. Мисре нехчанийн импорт 1990 шарахь кхечира максимуме 29 000 тонн, амма керла заводаш йина импортан барам 2002 шарахь охьабаьлла 1 000 тоннал лаха.
1984 - 2007 шерашкара муьрехь Мисрахь нехча яр тӀекхийтира 270 000 тонн тӀиера 400 000 тонн сов. 1991 шарахь ах нехча гергга йора ламастан хьесапашца ярташкахь, ткъа важа дакъа – керла хьесапашца йо. Нехча "ДамиатӀи" йоккху доларчу шуран заводаша кегийра 500 кг барам болуш, яккхийчу пачхьалкхан предприятешкахь пхиппа тонн йоккху. Пачхьалкхан компани «Миср Милк энд Фуд Ко» йара исс завод шарахь 13 000 - 150 000 тонн шуран сурсаташ деш.
Шарахь йуу хичуйоьллина нехчанаш 2000 шарахь мах хадорца кхочу 4,4 кг цхьаьна стегана. 2002 шарахь лаьрра, мисран шуран кхоалгӀа дакъа лелайо ламастан хичуйоьллина нехчанаш йа ультрафильтрации йина фета тайпана нехчанаш еш.
ДамиатӀи нехчан йукъахь хьалхачул кӀезиг хуьлу гомашан шура. Аьттан шурех даьккхина хьелийн даьттан меттана бецан даьтта леладо, мах охьабаккха а, нахана беза кӀайн бос бан а. Кхин а хийцамаш бира, масала шура йовхонца кечйар, амма нехча арахоьцурш гӀиртира болу чам, текстура, нехчан хазалла ма-ярра йита.
Кухни
Мисрахь нехча охьаюьллу мартанна бепигца, джемаца, зайташца цхьаьна. Тайп-тайпана кӀеда кӀайн нехчанаш (Беда нехча йа Руми нехча) йуу Мисран кухнин коьрта даар долчу пишканца. КӀайн нехчанаш а, маьш а иштта охьаюьллу делкъе йолалуш масех даарца цхьаьна тайп-тайпана тӀекхоллучаьрца йа мазаца а, бепигца а.
Къатайаф десерт йу, иза дукха хьолахь хьалха дуьллу Рамадан баттахь, схьадаьлла фатимгӀаьргара. Иза дукха хьолахь кечйо Мисрахь урамера махлелорхоша.
Къатайаф – зайлан чохь деттина, тӀе шекаран шатӀ боьттина, йукъа аьхьна бӀараш йа кӀеда нехча йоьллина гӀаймакхаш ду. Мисрахь Ибн аль-Къатаиф («гӀаймакхаш дечун кӀант») жуьгтийн фамили йу.
Хьажоргаш
Хьосташ
Категори:УьстагӀан нехчанаш Категори:Гезан шурех йаьхна нехчанаш Категори:Къилбаседа Африкин кухни Категори:ЛаьттайуккъерахӀордан кухни Категори:Гергара Малхбален кухни * Категори:Дуьра нехчанаш
Мичурински (Панинан кӀошт)
Мичурински (Мичуринский) — Российн Федерацин Воронежан областан Панинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Панинан кӀоштан нах беха меттигаш
Йилгинджак (ЭгӀирдир)
Йилгинджак (Yılgıncak) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регион (Туркойчоь) регионан Испарта провинцин (ил) ЭгӀирдиран кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Испарта провинцин нах беха меттигаш
Категори:ЭгӀирдиран кӀоштан нах беха меттигаш
Хрущево-Тырново
Хрущево-Тырново (Хрущево-Тырново) — Российн Федерацин Рязанан областан Старожилован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Старожилован кӀоштан нах беха меттигаш
Дойчнойдорф
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Чехи (Наровлянан кӀошт)
Чехи (Чэхі) — Белоруссин Гомелан областан Наровлянан кӀоштара эвла.
Медно
Медно — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Нинарли (Намукова)
Нинарли (Pınarlı) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Сакари провинцин (ил) Памукованан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Сакари провинцин нах беха меттигаш
Категори:Сакари провинцин микрокӀошташ
Категори:Памукованан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Бруна (Перуджа)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Умбрия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Заполье (Ленан кӀошт)
Заполье (Заполье) — Российн Федерацин Архангельскан областан Ленан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ленан кӀоштан нах беха меттигаш
Давыдовски (Хрипелевскан йуьртан меттиг)
Давыдовски (Давыдовское) — Российн Федерацин Вологдин областан Устюжнан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Устюжнан кӀоштан нах беха меттигаш
Завадовка (Каменец-Подольскан кӀошт)
Завадовка — Украинин Хмельницкан областан Каменец-Подольскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Каменец-Подольскан кӀоштан нах беха меттигаш
Бабадат (СиврихӀисар)
Бабадат (Babadat) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан ЭскишехӀир провинцин (ил) СиврихӀисарнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:ЭскишехӀир провинцин нах беха меттигаш
Категори:СиврихӀисарнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Камбарабад
Камбарабад — ГӀиргӀазойчоьнан Баткенан областан Кадамжайн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Сахьтан аса ю +6:00.
Хьажоргаш
Категори:Кадамжайн кӀоштан нах беха меттигаш
Овлочин
Овлочин — Украинин Волинан областан Владимиран кӀоштра эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Ляпин
Ляпин (Ляпин) — Коми Республикин Сысолан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (74%), оьрсий (22%).
Билгалдахарш
Категори:Сысолан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Усть-Ишиман кӀошт
Усть-Ишиман кӀошт (Усть-Ишимский район) — Омскан областан муниципалан кӀошт.
Административан центр — Усть-Ишим.
Билгалдахарш
Категори:Омскан область Категори:Российн кӀошташ
Ванюшкино
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Кальмиускин кӀоштан нах беха меттигаш
Пахутино
Пахутино (Пахутино) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Тонкинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 280 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Тонкинан кӀоштан нах беха меттигаш
Йайлайака (КадинхӀани)
Йайлайака (Yaylayaka) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кони провинцин (ил) КадинхӀанинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Категори:Кони провинцин микрокӀошташ
Категори:КадинхӀанинан микрокӀошташ
Категори:КадинхӀанинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Андреевка (Коростенан кӀошт)
Андреевка — Украинин Житомиран областан Коростенан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Коростенан кӀоштан нах беха меттигаш
Решетино (Дмитриеван кӀошт)
Решетино (Решетино) — Российн Федерацин Курскан областан Дмитриеван кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
Хьажоргаш
Категори:Курскан областан Дмитриеван кӀоштан нах беха меттигаш
Шеломово (Наро-Фоминскан кӀошт)
Шеломово (Шеломово) — Российн Федерацин Москохан областан Наро-Фоминскан кӀоштара эвла.
Путредень
Путредень — Румынин Бакеу жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Бакеу жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Шеломово (Наро-Фоминскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Наро-Фоминскан кӀоштан нах беха меттигаш
Анисимово (Красни Холман кӀошт)
Анисимово (Анисимово) — Российн Федерацин Тверан областан Красни Холман кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Красни Холман кӀоштан нах беха меттигаш
Лексингтон (Кентукки)
Лексингтон  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Кентукки штатера гӀала.
Истори
Лексингтон гӀала йиллина  шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Кентукки штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Мадениет (Карасайн кӀошт)
Мадениет — Кхазакхстанан Алматан областан Карасайн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Алматан областан нах беха меттигаш Категори:Карасайн кӀоштан нах беха меттигаш
Конево (Тюменан область)
Конево (Конево) — Российн Федерацин Тюменан областан Абатскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Абатскан кӀоштан нах беха меттигаш
Юнион-Гров (Алабама)
Юнион-Гров — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Алабама штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Хьажоргаш
Категори:Алабама штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Маркони (Терамо)
Маркони — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
ПуавгӀ (коммуна)
ПуавгӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Шампань — АгӀденаш регионехь. Коммунан департамент — Об.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Об департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Велка Лечице
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Крапивка (Орёлан область)
Крапивка (Крапивка) — Российн Федерацин Орёлан областан Троснан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Хьажоргаш
Категори:Троснан кӀоштан нах беха меттигаш
Казаково (Смоленскан область)
Казаково (Казаково) — Российн Федерацин Смоленскан областан Вязьман кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Килсаь (Каьлбаьджаьран кӀошт)
Килсаь (Kilsə) — Азербайджанан Каьлбаьджаьран кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Каьлбаьджаьран кӀоштан нах беха меттигаш
Клешнино (Ярославлан область)
Клешнино (Клешнино) — Российн Федерацин Ярославлан областан Большеселон кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Большеселон кӀоштан нах беха меттигаш
Янтар (село у Польщи)
Янтар — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Сен-Клод-де-ДигӀе
Сен-Клод-де-ДигӀе (Saint-Claude-de-Diray) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ЛуагӀ а, ШегӀ а.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЛуагӀ а, ШегӀ а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Роата Лоренцот (Кунео)
Роата Лоренцот — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Крери (Лодзинскан воеводалла)
Крери  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Роата Лоренцот (Кунео)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Крери (Лодзинскан воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Эль-Перельо
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Таррагана провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Краснополье (Хакаси)
Краснополье (Краснополье) — Российн Федерацин Хакасин Алтайн кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Заборув (Варшавский-Захиднан повет)
Заборув  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Мали Таволожка
Мали Таволожка (Малая Таволожка) — Российн Федерацин Саратовн областан Пугачёван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пугачёван кӀоштан нах беха меттигаш
Кронсторф
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Лакха Австри латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Цервендол
Цервендол — Болгарин Кюстендилан областера эвла. Кюстендил йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Кюстендилан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Вачагаев, Майрбек Момуевич
Биографи
Вина 1965 шарахь, 1989 шарахь дешна чекхйаьккхина Нохч-ГӀалгӀайн пачхьалкхан университетан историн факультет. 1989—1992 шерашкахь болх бина Гуманитарийн Ӏилманийн Ӏилманан-талламан институтехь, XIX бӀешерашкара Кавказан тӀеман истори Ӏамош вара. Оццу хенахь дакъа лоцуш вара формалан боцучу боламехь, Соьлжа-ГӀалин социал-демократин клуб кхоьллинчех цхьаъ вара. 1992—1994 шш. РIА Российн историн институтан (Москва) аспирант вара.
1993 шарахь Москвохахь Российн Ӏилманийн Академин Российн историн институтехь болх шарбеш вара. 1995 шарахь историн Ӏилманийн кандидат Ӏилманийн тӀегӀа яккха диссертаци чӀагӀдира Москвохахь Российн Ӏилманийн Академин Российн историн институтехь «Нохчийчоь Кавказан тӀамехь (1816—1859 шш.)» тема йолуш.
1995 шарахь Масхадов Асланца цхьаьна дакъа лецира Масхадовн харжамел хьалхарчу компанехь, вара Масхадов Асланан Харжамийн штабан председателан хьалхара гӀовс. 1997 шеран апрелехь а, майхь а Соьлжа-ГӀалин мэран дарже гӀертачу Атгериев Турпал-Ӏелин харжамийн штабан коьртехь вара. 1998 шеран февралехь, Масхадов Аслан дарже кхаьччи, Ичкерин президентан пресс-секретарь декхарш кхочушдеш вара.
1997 шеран августехь дакъа лецара йукъараллин-политикин болам «Нохчий исламан пачхалкх», НИП кхуллуш, хилира НИП председателан гӀовс, боламан председатель оцу хенахь вара Атгериев Турпал-Ӏела.
1998 шеран январехь хилира Ичкерин президентан пресс-секретарь а, хьалхара гӀоьнча а, Нохчийн Республикин Ичкерин Президентан аналитикан цетран куьйгалхо. 1998 шеран декабрехь Соьлжа-ГӀалахь хиллачу Масхадов Асланан агӀончийн митинг йинчарна хьалха бевллачарах цхьаъ вара, цигахь декъашхоша тӀедиллира зуламхошна а, Нохчийчохь тергоеш йоцучу тӀеман кхолламашна а дуьхьал беш болу болх чӀагӀбар. Президентан тешаме стаг лоруш а вара, бригадан инарлин Атгериев Турпал-Ӏелин командин лоруш волу декъашхо а вара. 1999 шеран июнехь дуьйна лоруш вара РФ НРИ Генералан Векал.
1999 шеран октябрехь иза сацийра Москвохахь законехь доцу герз латтадарах шеко йолуш, Бутыркера набахти чувоьллира .Мемориал а, Amnesty International а кхолламаш Вачагаев М. политикин тутмакх хиларехь мукӀарло дира. 2000 шеран июлехь цунна набахтийн чохь даккха кхо шо хан туьйхира, амма фашизмах тоьлла 55 шо кхачар даздар бахьнехь амнисти йира.
2000 шеран июлехь дуьйна Майрбек Момуевич мухажир лоруш ву. 2002 шарахь иза дӀакъаьстина политикин гӀуллакхех, тӀевирзина Ӏилманан талламашна. 2007 шарахь Францин гражданалла елла. Нохчийн исторех, исламан исторех, Къилбаседа Кавказерачу хьолах лаьцна белхаш арахецна. с 2012 года стал соредактором историко-политического журнала Caucasus Survey (UK), редактор интернет журнала Prometheus (Париж, Франция). 2011 шарахь хилла Кавказан талламийн центран Президент.
Вачагаев Майрбека дӀаделла Соьлжа-ГӀалин архиван урхаллин иттаннаш эзарш Кавказан исторех долу документаш. Хьалха девзаш хилла доцу дӀаделла документаш дукха мехалла ду, цара хоуйту Къилбаседа Кавказехь 1917—1921 шерашкахь хиллачу хиламех лаьцна ма-дарра. Кхин тӀе профессор Майрбекан цхьа бехкам бен бацара — документаш муьлхха а талламхо тӀекхача йиш хилар.
Цхьаьна интервьюхь Вачагаевс билгалдаьккхира, Кадыровн цхьан бахьана ца хилар Немцов Борис виен.
Хьажоргаш
Категори:Персоналеш:Нохчийчоь
Фортуна-Футгиллс (Аризона)
Фортуна-Футгиллс  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Аризона штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Фортуна-Футгиллс бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Аризона штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Аризона штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Медрибник
Медрибник — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Фраголе (Тревизо)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Йукаригоькдере (ЭгӀирдир)
Хьажоргаш
Категори:Испарта провинцин нах беха меттигаш
Категори:ЭгӀирдиран кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Барита дел Рио, Барита де Пио (Куахиникуилапа)
Барита дел Рио, Барита де Пио — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Барита дел Рио, Барита де Пио лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Дойцен
Дойцен (Deutzen) — Германин Саксони латтана йукъара коммуна.
Нащёкински Выселки
Нащёкинские Выселки (Нащёкинские Выселки) — Российн Федерацин Воронежан областан Панинан кӀоштара эвла.
Дойцен
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Нащёкински Выселки
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Дойцен
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Саксони латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Нащёкински Выселки
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Панинан кӀоштан нах беха меттигаш
Малофеевка
Малофеевка (Малофеевка) — Кировн областан Омутнинскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: даиман Ӏаш нах бац.
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Омутнинскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Суровцова
Суровцова (Сураўцова) — Белоруссин Могилёвн областан Горкин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
Категори:Горкин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Аголицкая Рудня
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Петриковн кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Зенил (Тиватлан)
Зенил — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Зенил лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Лос Баронес (Сан Мигел де Альенде)
Географи
Лос Баронес лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Брунале (Виченца)
Брунале — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
HD223543
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Даниловски (Вологдин область)
Даниловски (Даниловское) — Российн Федерацин Вологдин областан Устюжнан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Устюжнан кӀоштан нах беха меттигаш
ШахӀмелек (Намукова)
ШахӀмелек (Şahmelek) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Сакари провинцин (ил) Памукованан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Сакари провинцин нах беха меттигаш
Категори:Сакари провинцин микрокӀошташ
Категори:Памукованан микрокӀошташ
Категори:Памукованан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Заречье (Ленан кӀошт)
Заречье (Заречье) — Российн Федерацин Архангельскан областан Ленан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ленан кӀоштан нах беха меттигаш
БахӀчеджик (СиврихӀисар)
БахӀчеджик (Bahçecik) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан ЭскишехӀир провинцин (ил) СиврихӀисарнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:ЭскишехӀир провинцин нах беха меттигаш
Категори:ЭскишехӀир провинцин микрокӀошташ
Категори:СиврихӀисарнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Чернобаево (Рязанан область)
Чернобаево (Чернобаево) — Российн Федерацин Рязанан областан Старожилован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Старожилован кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Пуан-ле-Валле
Пуан-ле-Валле — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Шампань — АгӀденаш регионехь. Коммунан департамент — Об.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Об департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Завалийки
Завалийки — Украинин Хмельницкан областан Хмельницкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Хмельницкан кӀоштан нах беха меттигаш
Озеряны (Ковелан кӀошт)
Озеряны — Украинин Волинан областан Ковелан кӀоштара эвла.
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Ковелан кӀоштан нах беха меттигаш
Мадениет (Кзылкогинан кӀошт)
Мадениет — Кхазакхстанан Атыраунан областан Кзылкогинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Кзылкогинан кӀоштан нах беха меттигаш
Жениш (Кадамжайн кӀошт)
Жениш — ГӀиргӀазойчоьнан Баткенан областан Кадамжайн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Ширяево (Наро-Фоминскан кӀошт)
Ширяево (Ширяево) — Российн Федерацин Москохан областан Наро-Фоминскан кӀоштара эвла.
Жениш (Кадамжайн кӀошт)
Cахьтан аса
Сахьтан аса ю +6:00.
Хьажоргаш
Категори:Кадамжайн кӀоштан нах беха меттигаш
Ширяево (Наро-Фоминскан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Наро-Фоминскан кӀоштан нах беха меттигаш
Лесови (Коростенан кӀошт)
Лесови — Украинин Житомиран областан Коростенан кӀоштара эвла.