cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Байталваккхар
Массашкахь репрессеш
ССРС 1928—1932 шерашкахь йуьртабахаман коллективизаци ечу хенахь, советашна дуьхьала болчу ахархошна таӀзар дора, «кулакаллин класс дӀайаьккхира» («байталваккхар») — хьал долу, белхалой лело ахархой ницкъаца дӀабехира, белхан гӀирс, латта дӀадаьккхира, хьоле хьаьжжина, областан (мехкан, республикин) чохь йа арахьа кхалхийра.
1930 шеран 30 январехь ВКП(б) ЦК Политбюроно сацам бира «Коллективизаци еш йолчу кӀошташкахь кулакийн бахамаш дӀабахарах». Оцу сацамца кулакаш бийкъира кхаа категоре:
Хьалхара категорин кулакийн доьзалийн кортош лоьцура, цара лелийна гӀуллакхаш дӀалора листа ОКПУн, ВКП(б) обкомийн (мехкакомийн), прокуратурин векалех лаьтта башха тройке. Хьалхара категорин кулакийн доьзалаш а, шолгӀа категорин кулакаш а арабохура ССРС генарчу меттигашка йа шайн областан (мехкан, республикин) генарчу кӀошташка. КхоалгӀа категорин кулакаш, кхалхабора кӀошта чохь леррина кечйинчу меттигашка колхозийн латташ доцучу.
Контрреволюцин кулакийн жигархой «ца совццуш терроистийн акташ еш берш, контрреволюцин гӀовттамаш беш берш, гӀовттаман кхоллараллаш лакхара кхел ярца дӀабаха, концлагераш чубухкуш» (ст. 3, п.а).
ОКПУс хьалхара а, шолгӀа а категорин кхелъеш кховдийра:
ССРС ХКС а, ССРС ЦКХК 1930 шеран 1 февралехь «Массанхьа коллективизаци йина кӀошташкахь йуьртабахаман социалистийн хийцамаш чӀагӀбаран белхех а, кулакаллица дечу девнех а» цӀе йолу сацам бира, цуьнца дӀайаьккхира лаьттан арендан бакъо, доларчу ахархойн бахамашка мехах белхалой лелор, цхьацца йукъарадаккхар могуьйтура «йукъарчарна», кӀоштан а, гуонан КХК сацамца (ст. 1). Мехкан, областан КХК а, республикийн правительствошна а бакъо йелира «кулакаллина дуьхьала оьшу белхаш барехь, кулакийн бахам берриг схьабаккха а, арабаха а магош» (ст. 2).
1930 шеран 4 февралехь арахийцира ССРС ЦКХК Президиуман къайлаха «Кулакийн бахамаш арабахарх а, баржорах а» йолу инструкци, куьг йаздинера ССРС ЕЦКХК председатела М. И. Калинина а, ССРС ХКС председатела А. И. Рыковс, цунна чохь «юха ца довллуш кулакийн Ӏаткъам бохо Ӏалашо йолуш» а, «муьлхха а контр-революцинин дуьхьало охьатаӀорхьама» ОКПУ тӀедиллира:
Инструкцис тардолуьйтура 3-5 % берриг ахархойн бахамех арабахар (ст. 2).
Коллективизаци ечу кӀошташкахь, инструкцица, кулакашкара схьабоккхура «белхан гӀирс, даьхний, бахаман а, дахаран а гӀишлош, сурсаташ даран а, йохк-иэцаран а предприятеш, тӀаьхьалон дӀаехкина йуург, йол, хӀу, совбаьлла чура бахам, ткъа иштта ахча а». Керлачу меттигехь дӀатарвала хӀоттийна барам бара «500 сом доьзална» (ст. 5). Банкан книжкаш финансийн халкоматан меженашка дӀайалархьама схьайохура, банке диллина ахча а, закъалтан хӀума йиллина луш долу ссуда а сацадора (ст. 7). Пайш а, банке диллина ахча а схьадоккхура, церан дай хилларш йукъара бохура ерриг кепара кооперацешна (ст. 8).
1930 шеран 2 февралехь арадаьккхира ССРС ОКПУ № 44/21 йолу омар. Цу чохь бохура, «кулакаллин класс дӀайаккхар низамехь дӀайахьа Ӏалашо йолуш а, сацамаллийца охьатаӀо муьлхха а кулакийн агӀора йолу Советийн Ӏедало беш болу йуьртабахаман социалистийн хийцамашна дуьхьало — уггаре хьалха массанхьа коллективизаци ечу кӀошташкахь — уггаре йоцучу хенахь кулакан, хьалдолчу а, жигара контрреволюцин декъан муххале а, уьш цецбохуш хӀума кхета еза».
Омро бохура :
1930 шеран 6 февралан ОКПУн № 44.21 приказаца, «хьалхарчу категорин» 60 эзар кулак «схьавоккху» операци йолайелла. ОКПУ операци йолийна хьалхарчу дийнахь лецира 16 эзар стаг гергга, 1930 шеран 9 февралехь «схьаваьккхира» 25 эзар стаг. 1930 шеран 15 февралан ОКПУн лерина хаамашкахь йара операци йарах тӀаьхьа йогӀу чот :
Берриш 1930—1931 шерашкахь, исправкехь ма-гайттара ОГПУ ГУЛАГан лерина кхалхочеран дакъано, кхалхийра 381 026 доьзал берриш 1 803 392 стаг. 1932—1940 шерашкахь лерина кечйинчу меттигашка балийра кхин а 489 822 байталбаьхнарш.
ОГПУн центран регистратуран декъан кулакаш арабахарх йолчу исправкица 1930 шеран йуьххьера 1931 шеран 30 сентябрь кхаччалц билгалбоккхура «лерина кхалхийначеран» барам 517 665 доьзал, 2 437 062 стаг.
«2-гӀа категорица» кхалхийна доьзалаш сих-сиха бовдура, хӀунда аьлча дийна виса эрана арахь хала дара. 1932—1940 шерашкахь «бевдда кулакийн» барам кхечира 629 042 стеге, царех лаьцна, йухаберзийна 235 120 стаг.
1930 шеран 13 ноябран ССРС СХК № 90 йолу, ССРС ЦКХК № 40 йолу «Кулакаш а, бахам схьабаьккхинарш а кооперацин йукъа ца битарх» цӀе йолу цхьаьна бинчу сацамца, ца магийра муьлхха а коопераци, цу йукъахь колхозан декъашхо хилар а, массарна а кулак цӀе тиллинчарна. Йукъара бехира доьзалаш, нагахь хиллехь «советан Ӏедална муьтӀахь цӀиен партизанаш, цӀиенэскархой, цӀиенфлотхой, йуьртан хьехархой, агрономаш — нагахь цара жоп лахь шайн гергарчарех». Масала, сацамо чӀагӀйора лахара норма:
Сталина кховдадарца законан акт тӀеийцира, тӀаьхьа иза девзар ду халкъехь омар «7-8»
Кирилени (Унгенин кӀошт)
Кирилени (, Chirileni) — Молдавин Унгенин кӀоштара эвла.
Литература
Категори:Унгенин кӀошт кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Молдавин нах беха меттигаш
Чоя
Чоя (Чоя (рц)) — Республика Алтайн Чоянан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: алтайш (4%), оьрсий (96%).
Билгалдахарш
Категори:Чоянан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Республика Алтайн нах беха меттигаш
Новоукраинка (Болградан кӀошт)
Новоукраинка — Украинин Одессин областан Болградан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Болградан кӀоштан нах беха меттигаш
Лычево (Междуреченскан кӀошт)
Лычево (Лычево) — Российн Федерацин Вологдин областан Междуреченскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Верхни Березовка (Красноярскан мохк)
Верхни Березовка (Верхняя Березовка) — Российн Федерацин Красноярскан мехкан Назарован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Струково (Ярославлан область)
Струково (Струково) — Российн Федерацин Ярославлан областан Угличан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Угличан кӀоштан нах беха меттигаш
Фенер (Бафра)
Фенер (Fener) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Самсун провинцин (ил) Бафранан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Самсун провинцин нах беха меттигаш Категори:Самсун провинцин микрокӀошташ Категори:Бафранан микрокӀошташ Категори:Бафранан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Эль Ромеро (Акамбаро)
Эль Ромеро — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Ромеро лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Корал де Анималес (Тариморо)
Корал де Анималес — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Эль Ромеро (Акамбаро)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Корал де Анималес (Тариморо)
Географи
Корал де Анималес лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Шантлу (ЭгӀ)
Шантлу — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀ.
Эль Ромеро (Акамбаро)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Корал де Анималес (Тариморо)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Шантлу (ЭгӀ)
Билгалдахарш
Категори:ЭгӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Новожёлтиково
Новожёлтиково (Новожёлтиково) — Российн Федерацин Москохан областан Сергиев Посадан кӀоштара эвла.
Корал де Анималес (Тариморо)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Новожёлтиково
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Корал де Анималес (Тариморо)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Новожёлтиково
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Сергиев Посадан кӀоштан нах беха меттигаш
Евдокимово (Тихвинан кӀошт)
Евдокимово (Евдокимово) — Российн Федерацин Ленинградан областан Тихвинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла йукъайогӀу хӀордан климатера континенталан дехьайолучу барамерачу климатан зонан. Цигахь барамера кӀеда Ӏа ду, барамехь йовха аьхке а йу. Климатан коьрта башхалла йу хенан хӀоттам цхьаьнаэшшара ца хилар, иза доьзна ду сих-сиха хийцалучу хӀаваан массех, уьш кхоллалучу кӀоште хьаьжжина хуьлу хӀордан, континенталан, арктикан.
Массенжи-ле-Витто
Массенжи-ле-Витто — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди регионехь. Коммунан департамент — Кот-д’ОгӀ.
Евдокимово (Тихвинан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тихвинан кӀоштан нах беха меттигаш
Массенжи-ле-Витто
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Кот-д’ОгӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Трудолюбовка (Орёлан область)
Трудолюбовка (Трудолюбовка) — Российн Федерацин Орёлан областан Колпнан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Колпнан кӀоштан нах беха меттигаш
Сигроув (Къилбаседа Каролина)
Сигроув  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилбаседа Каролина штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа Каролина штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Зарубино (Городецан кӀошт)
Зарубино (Зарубино) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Городецан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 520 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Городецан кӀоштан нах беха меттигаш
Попцево
Попцево (Попцево) — Российн Федерацин Ивановн областан Лежневан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Лежневан кӀоштан нах беха меттигаш
Ветеревичи
Ветеревичи (Вецярэвічы) — Белоруссин Минскан областан Пуховичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Пуховичин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Романовка (Инжавинан кӀошт)
Романовка (Романовка) — Российн Федерацин Тамбовн областан Инжавинан кӀоштара эвла.
Климат
Ӏаламан а, ландшафтийн а амалаш йоьзна йу цуьнан географин хьолах – эвла лаьтта Оьрсийн акъарин йуккъехь, цунна тӀиера акъарин муьлххачу дозане эзар километр йу. Алсама хуьлу долу континенталан барамера хӀаваъ, Эвла хӀордашна гена латтарех доьзна ду. Цуо областан климат барамера континенталан йо. Окан-Донан акъари тӀехь климат алсама континенталан йу, уллорчу гунаш тӀехьчулла. Эвла лаьтта кӀеззиг къилбаседехьа Сибрехан а, Азорийн а максимумашна йуккъехь долчу лакхарчу Ӏаткъаман дукъал, цундела бу кхузахь луларчу Владимирехь йа Рязанехьчул алсама, гӀийлачу мехца, бекхна хенан хӀоттам. Оцун тӀе мехаш дукхах дерг къилбан а, къилба-малхбален а ду, бӀаьста а, Ӏай а муххале а. оцу агӀора хьокху аьхка а, бӀаьста а йокъаллин мехаш, ткъа Ӏай – дарц.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Инжавинан кӀоштан нах беха меттигаш
Сен-Кантен-ан-ТугӀмон
Сен-Кантен-ан-ТугӀмон (Saint-Quentin-en-Tourmont) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сомма.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сомма департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Элмаджик (Гуьмуьшова)
Элмаджик (Elmacık) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Дуьздже провинцин (ил) Гуьмуьшован кӀоштара эвла.
Пираканжуба
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Гояс штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Элмаджик (Гуьмуьшова)
Хьажоргаш
Категори:Дуьздже провинцин нах беха меттигаш
Категори:Гуьмуьшован кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Могильникова (Чердынан кӀошт)
Могильникова (Могильникова) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Чердынан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Малхбузера догӀучу хӀаваийн массийн новкъахь долчу Басеги дукъо, массо Урало санна, лекха дацахь а, дикка сацадо Атлантикин хӀаваъ малхбалехьа даржарах. Мехкан климататан амалехь континенталла йу, цуьнан бахьна дукха хьолахь бӀаьста догӀу арктикин хӀаваъ ду. Каран хӀордан шийла мох къаьста кӀезиг тӀаналлийца, Атлантикин хӀаваан массаш, бӀостанехьа, тӀуналла дукха йолуш ду (700—800 мм шарахь гергга). Махкахь дикка йовха аьхке йу, цхьадолчу шерашкахь уггар шийла бутт февраль хуьлу. Ах йочанаш ло кепара хуьлу. ДогӀанаш дукхахдерг сентябрехь а, июнехь а хуьлу, малхбузен басешкахь алсама дакъа — августехь хуьлу. Минимум йочанаш йогӀу февралехь а, декабрехь а. Аьхка лаьмнашкахь стигал къекъаш догӀанаш оьху. Мехкан амалехь йу сих-сиха хуьлу аьхкенан дохк, уьш наггахь масех дийнахь лаьтта.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Чердынан кӀоштан нах беха меттигаш
ГуьндогӀду (Туьркели)
ГуьндогӀду (Gündoğdu) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Синоп провинцин (ил) Туьркелинан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Синоп провинцин нах беха меттигаш
Категори:Туьркелинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Смульник (Куявско-Поморскан воеводалла)
Смульник  — Польшин Куявско-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Куявско-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Фарнаваз I
Фарнаваз I (ფარნავაზ I) (326 шо в. з. к.  — 234 шо в. з. к.) — Гуьржийчоьнан паччахь, иза вевзаш ву античностехь Ибери санна. Цунах лаьцна хаамаш бу шира гуьржийн тептарш тӀехь — «Гуьржийчоьно дин тӀеэцар» а, «Картлийн паччахьийн дахар» а тептар тIехь, VII-чу бӀешерашкахь йаздина долу, «Картлис Цховреба» («Картлин дахар») тептарийн гуламан йукъара тептарш тӀехь. Оцу хаамашца иза Азонас шел тӀехьа паччахь хIоттийна аьлла ду, Азона ву Фарнавазидийн тӀехьенна бух биллинарг.
Билгалдахарш
Категори:Фарнавазиани
Рачки (Кобринан кӀошт)
Рачки (Рачкі) — Белоруссин Брестан областан Кобринан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш Категори:Кобринан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Кобилин-Лятки
Кобилин-Лятки — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Храстовець (Заврч)
Храстовець  — Словенин йукъараллера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Боргоне-Суза
Боргоне-Суза — Италин Пьемонт регионера коммуна. Лаьтташ йу Турин провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Пьемонт йукъара гӀаланаш
Ле Рате (Бергамо)
Ле Рате  — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
HD12932
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Эль Бехуко, Алто Конкордия (Вега де Алаторе)
Эль Бехуко, Алто Конкордия — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Пратолино (Фиренца)
Пратолино — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Эль Бехуко, Алто Конкордия (Вега де Алаторе)
Географи
Эль Бехуко, Алто Конкордия лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Пратолино (Фиренца)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Эль Бехуко, Алто Конкордия (Вега де Алаторе)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Торета (Империя)
Торета — Италин Лигурия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Хе
Хе (ხე) — Гуьржийчоьнан Самегрело — Земо-Сванети Местин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 4 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Местин муниципалитетан нах беха меттигаш
Краиште (Благоевградан область)
Краиште  — Болгарин Благоевградан областера эвла. Белица йукъараллин йукъайогӀу.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Благоевградан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Жалпаксай
Жалпаксай — Кхазакхстанан Алматан областан Карасайн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Алматан областан нах беха меттигаш Категори:Карасайн кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 1615
NGC 1615 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
1615 1615
Мнихов (Врбно под Прадедем)
Мнихов  (Mnichov) — Чехин Моравия-Силезия мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Моравия-Силезия мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
ШагӀлеваль (ЭгӀ)
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЭгӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Аккоьй (Бисмил)
Аккоьй (Akköy) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Дийарбакир провинцин (ил) Бисмилнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Дийарбакир провинцин нах беха меттигаш
Категори:Дийарбакир провинцин микрокӀошташ
Категори:Бисмилнан микрокӀошташ
Категори:Бисмилнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Казали-Сан Потито (Салерно)
Казали-Сан Потито — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Вахново (Калининскан кӀошт)
Вахново (Вахново) — Российн Федерацин Тверан областан Калининскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Хьажоргаш
Категори:Тверан областан Калининскан кӀоштан нах беха меттигаш
Прохорово (Одессин область)
Прохорово — Украинин Одессин областан Березовкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Одессин областан Березовкан кӀоштан нах беха меттигаш
Массенжи-ле-СемуьгӀ
Массенжи-ле-СемуьгӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди регионехь. Коммунан департамент — Кот-д’ОгӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Кот-д’ОгӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Плачинда (Болградан кӀошт)
Плачинда — Украинин Одессин областан Болградан кӀоштара эвла.
Марковцы (Ивано-Франковскан область)
Марковцы — Украинин Ивано-Франковскан областан Тысменицан кӀоштара эвла.
Плачинда (Болградан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Марковцы (Ивано-Франковскан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Плачинда (Болградан кӀошт)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Болградан кӀоштан нах беха меттигаш
Марковцы (Ивано-Франковскан область)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Моцешть
Моцешть — Румынин Бихор жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Бихор жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Дыбравица
Дыбравица — Болгарин Тырговиштен областера эвла. Антоново йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Кондрытешти (Унгенин кӀошт)
Кондрытешти (, Condrătești) — Молдавин Унгенин кӀоштара эвла.
Литература
Категори:Унгенин кӀошт кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Молдавин нах беха меттигаш
Чуйка
Чуйка (Чуйка) — Республика Алтайн Турочакан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: алтайш (30%), оьрсий (70%).
Билгалдахарш
Категори:Турочакан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Республика Алтайн нах беха меттигаш
Солець-Новий
Солець-Новий — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Сен-Кантен-ла-Мотт-КгӀуа-о-Баи
Сен-Кантен-ла-Мотт-КгӀуа-о-Баи (Saint-Quentin-la-Motte-Croix-au-Bailly) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сомма.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сомма департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Макарово (Междуреченскан кӀошт)
Макарово (Макарово) — Российн Федерацин Вологдин областан Междуреченскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Междуреченскан кӀоштан нах беха меттигаш
Сидар-Пойнт (Къилбаседа Каролина)
Сидар-Пойнт  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилбаседа Каролина штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа Каролина штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Верхни Чулымка
Верхни Чулымка (Верхняя Чулымка) — Российн Федерацин Красноярскан мехкан Назарован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Назарован кӀоштан нах беха меттигаш
Кармин (Техас)
Истори
Кармин гӀала йиллина  шарахь.
Новоподушкино
Новоподушкино (Новоподушкино) — Российн Федерацин Москохан областан Сергиев Посадан кӀоштара эвла.
Баккхал
Баккхал (bakkal — хасстоьмаш духкург, ) — бахамехь уггаре хьалха оьшу декъа сурсаташ, ахфабрикаташ, консерваш, ткъа иштта цхьайолу бахамехь ца хилча ца долу сурсаташ (саба, хӀуманаш юьтту порошок, сирникаш). Дуа сурсаташ дохкаран агӀора хьаьжчи, баккхалан сурсаташ къаьсташ хуьлу алсама латтарца, лело атта хиларца, нисса дуьхьала гастрономинчарна, уьш даа кийчча хуьлу, деза а хуьлу, латто башха хьолаш а деза.
Новоподушкино
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Кармин (Техас)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Баккхал
Революцил хьалхарчу Россехь баккхал чохь духкура декъа дуа сурсаташ — хьалха стоьмийн аьхкаш, кхагарш, тӀаьхьа чай, шекар, къаьхьуо, дама, Ӏов, чам бийригаш. Цул тӀаьхьа баккхал ала долийра иштта сурсаташ цхьацца духкачу жимачу туькнах я йоккхачу туькан декъах. Баккхалан я туькан дех олу баккхалхо.
Новоподушкино
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Февзи Чакмак (Бафра)
Февзи Чакмак (Fevzi Çakmak) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Самсун провинцин (ил) Бафранан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Новоподушкино
Хьажоргаш
Категори:Сергиев Посадан кӀоштан нах беха меттигаш
Баккхал
1950-гӀа шерашкахь дуьйна Советийн Союзехь бахархошна баккхалан сурсаташ духкура ССРС Йохк-эцаран министраллин йукъара Коьртабаккхало. Советийн законашца хӀоттийра баккхалан белхалочун белхан меттиган, гӀирсан таран, кхечу йохк-эцаран аспектийн жоьпалла, тӀедожадора зуламан сагалматашца а, дехкашца а тӀом латтор.
Февзи Чакмак (Бафра)
Хьажоргаш
Категори:Самсун провинцин нах беха меттигаш Категори:Самсун провинцин микрокӀошташ Категори:Бафранан микрокӀошташ Категори:Бафранан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Баккхал
Таханлерачу йохк-эцаран классификацица дааран баккхалан сурсаташна йукъа догӀу: Ӏов, дама, гарзнаш, шекар, крахмал, юурган концентраташ, совсорг, чай, чайн маларш, къаьхьуо, къаьхьуон маларш, бецан даьттанаш, туьха, къонза, чам бийригаш. Шелдаран гӀирс бахьнехь, таханлера цӀера туькан чохь юхку баккхал а, иштта гастрономин сурсаташ а, царна йукъахь жижиган а, шуран а сурсаташ, ткъа иштта керла даьхна стоьмаш а, хасстоьмаш а.
Билгалдахарш
Категори:Цхьацца дохкар Категори:Туьканийн тайпанаш
Русски Шуйма
Русски Шуйма (Русская Шуйма) — Кировн областан Пижанкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Пижанкан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Эль Полворин (Игвала де ла Индепенденсия)
Эль Полворин — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Полворин лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Александровка (Городецан кӀошт)
Александровка (Александровка) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Городецан кӀоштара эвла.
Бенито Хуарез (Коазинтла)
Бенито Хуарез — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Александровка (Городецан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бенито Хуарез (Коазинтла)
Географи
Бенито Хуарез лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Александровка (Городецан кӀошт)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 0 стаг (2010 шо).
Бенито Хуарез (Коазинтла)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Александровка (Городецан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бенито Хуарез (Коазинтла)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Александровка (Городецан кӀошт)
Билгалдахарш
Категори:Городецан кӀоштан нах беха меттигаш
Бенито Хуарез (Коазинтла)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Эль Ромеро (Леон)
Эль Ромеро — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Ромеро лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Кшешувек
Кшешувек — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Почевино
Почевино (Почевино) — Российн Федерацин Ивановн областан Лежневан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Корал де Партида (Пенхамо)
Корал де Партида — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Центральная усадьба совхоза Сурски
Центральная усадьба совхоза Сурский (Центральная усадьба совхоза Сурский) — Российн Федерацин Ульяновскан областан Сурскан кӀоштара эвла.
Корал де Партида (Пенхамо)
Географи
Корал де Партида лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Центральная усадьба совхоза Сурски
Климат
Климат барамера континенталан, шийлачу Ӏаьца, йовхачу аьхкенца. Регионан климатан башхалла йу йоца йекъа бӀаьсте. Ульяновскан областан гуьйре, йовха; лайн чкъор хӀутту ноябран шолгӀачу декхъехь. Уггаре шийла бутт — январь. Ӏа лайне ду, сих-сиха техка температурашца (атлантикин циклонаш хийцало арктикин хӀаваан массашца), лаьтта ноябрера март йуккъе баххалц областан къилба кӀошташкахь, ткъа Ӏаьнан-бӀаьстенан муьрехь йогӀа Воейковн сема, цуо Ӏаткъам бо меттигерчу климатна. Январан йуккъера температура −12 °C, июлан +20 °C. Аьхкенан хенан-хӀоттам хуьлу май беттан йуккъехь. Аьхке, йовха хуьлу кӀезиг лела азин антициклонан Ӏаткъам бахьнехь. Июлехь, йуккъера барам, 5 де 22 °C йуккъера температура а, сов а йолуш хуьлу. Йочанаш областан къилбехьа 350 мм тӀиера, къилбаседа-малхбузехь 500 мм кхаччалц. Аьхка догӀнаш цхьаьнаэшшара ца хуьлу, амма догӀучу хенахь стигал къекъаш, доцца догӀу. Регионехь йуькъаллаш кӀезиг ца хуьлу. Вегетацин мур лаьтта 180 де гергга.
Корал де Партида (Пенхамо)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Центральная усадьба совхоза Сурски
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москваца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Корал де Партида (Пенхамо)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Центральная усадьба совхоза Сурски
Хьажоргаш
Категори:Сурскан кӀоштан нах беха меттигаш
Корал де Партида (Пенхамо)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Еремина Гора
Климат
Эвла йукъайогӀу хӀордан климатера континенталан дехьайолучу барамерачу климатан зонан. Цигахь барамера кӀеда Ӏа ду, барамехь йовха аьхке а йу. Климатан коьрта башхалла йу хенан хӀоттам цхьаьнаэшшара ца хилар, иза доьзна ду сих-сиха хийцалучу хӀаваан массех, уьш кхоллалучу кӀоште хьаьжжина хуьлу хӀордан, континенталан, арктикан.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тихвинан кӀоштан нах беха меттигаш
Судилово (Ярославлан область)
Судилово (Судилово) — Российн Федерацин Ярославлан областан Угличан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Угличан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Баса (Кунео)
Баса  — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Удеревка Втори
Удеревка Вторая (Удеревка Вторая) — Российн Федерацин Орёлан областан Колпнан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Колпнан кӀоштан нах беха меттигаш
Рубцовка (Тамбовн область)
Рубцовка (Рубцовка) — Российн Федерацин Тамбовн областан Инжавинан кӀоштара эвла.
Климат
Ӏаламан а, ландшафтийн а амалаш йоьзна йу цуьнан географин хьолах – эвла лаьтта Оьрсийн акъарин йуккъехь, цунна тӀиера акъарин муьлххачу дозане эзар километр йу. Алсама хуьлу долу континенталан барамера хӀаваъ, Эвла хӀордашна гена латтарех доьзна ду. Цуо областан климат барамера континенталан йо. Окан-Донан акъари тӀехь климат алсама континенталан йу, уллорчу гунаш тӀехьчулла. Эвла лаьтта кӀеззиг къилбаседехьа Сибрехан а, Азорийн а максимумашна йуккъехь долчу лакхарчу Ӏаткъаман дукъал, цундела бу кхузахь луларчу Владимирехь йа Рязанехьчул алсама, гӀийлачу мехца, бекхна хенан хӀоттам. Оцун тӀе мехаш дукхах дерг къилбан а, къилба-малхбален а ду, бӀаьста а, Ӏай а муххале а. оцу агӀора хьокху аьхка а, бӀаьста а йокъаллин мехаш, ткъа Ӏай – дарц.
Хьажоргаш
Категори:Инжавинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
NGC 1616
NGC 1616 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
1616 1616
Шато-суьгӀ-Епт
Шато-суьгӀ-Епт — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЭгӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Хох (маьӀнаш)
Хох:
Адамаш
Хох — фамили. ГӀарабевлла фамилихой:
Мезе-ле-Дуьк
Мезе-ле-Дуьк — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди регионехь. Коммунан департамент — Кот-д’ОгӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Кот-д’ОгӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Радамист
Радамист (რადამისტი) — Эрмалойчоьнан паччахь 51-53 а, 54-55 а шарашкахь иза Фарнавазидийн тӀехьенах хилла, иберийн Фарасманан паччахьан кӀант а, Митридатан веши я йиши кӀант, цунах лаьцна мадарра «Анналийн» Тацит цӀе йолу XII жайна тӀехь.
Билгалдахарш
Категори:Эрмалойчоьнан паччахьаш Категори:Фарнавазиани
Сен-КгӀист-БгӀио
Сен-КгӀист-БгӀио (Saint-Christ-Briost) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сомма.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сомма департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Хелра
Хелра (ხელრა) — Гуьржийчоьнан Самегрело — Земо-Сванети Местин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 25 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Местин муниципалитетан нах беха меттигаш
Ранчо Сан Хосе, Мануел Мунгия Мехия (Минатитлан)
Ранчо Сан Хосе, Мануел Мунгия Мехия — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ранчо Сан Хосе, Мануел Мунгия Мехия лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Смульск
Смульск — Польшин Куявско-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Куявско-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Лазаро Карденас (Минатитлан)
Лазаро Карденас — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лазаро Карденас лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Боргоратто-Алессандрино
Боргоратто-Алессандрино — Италин Пьемонт регионера коммуна. Лаьтташ йу Алессандри провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Пьемонт йукъара гӀаланаш
Гуьзелкент (Туьркели)
Гуьзелкент (Güzelkent) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Синоп провинцин (ил) Туьркелинан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Синоп провинцин нах беха меттигаш
Категори:Туьркелинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Корнешти (Унгенин кӀошт)
Корнешти (, Cornești) — Молдавин Унгенин кӀоштара эвла.
Литература
Категори:Унгенин кӀошт кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Молдавин нах беха меттигаш
Газибейли (Бафра)
Газибейли (Gazibeyli) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Самсун провинцин (ил) Бафранан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Самсун провинцин нах беха меттигаш Категори:Самсун провинцин микрокӀошташ Категори:Бафранан микрокӀошташ Категори:Бафранан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Солечно
Солечно — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
HD129331
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Кобилин-Пенёнжки
Кобилин-Пенёнжки — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Храстовиця (Мокроног–Требелно)
Храстовиця  — Словенин йукъараллера эвла.