cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Британин антарктикин экспедици (1901-1904)
Хьалхара истори
50° къ. ш. гена дуьххьара ваьлла талламча хилла Кук, Джеймс. Шен 1772—1774 шерашкара шозлагӀа дуьненан гуо тосу новкъахь иза герга вахна пакан шенна. 1773 шеран 17 январехь Кук хӀордан новкъахойн исторехь дуьххьара дехьаваьлла Къилба полюсан гуон, амма, 67°15′ къ. ш. кхаьчча, Ӏоттавелира чекхвалалур воцучу шах. 1774 шеран январехь Кук кхечира 71°10′ къ. ш., амма кхузахь а сацийра пакан шеш. Къилба материк хилар цуо харц ца дора, амма хетара хӀордахой цига кхачалур бац аьлла: «…Къилба материкан доккхаха долу дакъа (нагахь иза йелахь) латта деза полюсан областехь къилба полюсан гуонна лакхахь, ткъа цигахь хӀорд чӀогӀа люста ша болуш бу, латтан тӀе кхача ца ло. Цигаш леларан кхерам чӀогӀа боккха бу, соьлла гена цхьа стаг вахалур вац кхин дӀа къилбехьа. Кхин дӀа къилбехахь долу латтанаш цкъан а толлур дац».
И ойла харц йира тӀаьхьа догӀучу талламхойн чкъоьро. XXI бӀешеран географин Ӏилманехь лору, 1819—1821 шерашкахь Антарктида цхьана хенахь дӀайиллина Россера, Йоккха Британера, АЦШра кхаа хӀордахочо: Беллинсгаузен Фаддейа, Брансфилд Эдварда, Палмер Натаниэла. тидам бира, и чӀогӀа сийлахь го, Антарктидин дуьненайукъара статусе хьаьжча. Цул сов, Беллинсгаузен цхьаьнакхийтира Палмерца Къилба Шетландин гӀайренаш тӀехь, ша волчу «Малхбале» цӀе йолчу шлюп-кеманна тӀе хьошалгӀа а кхайкхира.
Оцу шораллашкара Хьалхара британин экспедици хилира 1839—1843 шерашкахь куьйгаллехь сэр Росс Дж. волуш, цуьнан Ӏалашо йара Дуьненан Къилба магнитан полюс. Экспедици йахара «Эребус» а, «Террор» а кеманаш тӀехь. Росса шен дагахь доцуш дӀабиллира ца бевза хӀорд, иза бахбеллера къилбехьа 500 миль, 1841 шеран 11 январехь цунна гира Сабин лаьмнаш а, Адэр мара а (Викторин латта тӀаьхь). Россан коьрта белламаш хилира Россан хӀорд, Россан шельфан ша, Мак-Мердо хидоькъе. ТӀаьхьа Россан цӀе тиллина гӀайрен тӀаьхь, карийра тӀаплаьмнаш, царна кеманийн цӀераш техкира Эребус а, Террор а аьлла. 1842 шеран февралехь цуьнан аьтту белира 78°10′ къ. ш. кхача, дикка нийса билгалйаккха оцу заманара магнитан полюс лаьтта меттиг. Цуо дӀайиллина кӀошт хилира британин тӀаьхьа хилла экспедицийн аре. Амма даймахкахь Росс шийла тӀеийцира, кхин а 60 шо дийзира адамаш шеш теллина латтанаш йухадаха.
1895 шеран январехь бен йуха ца биссира Адэр мере норвегин киташдойурш. 1899 шеран февралехь Карстен Борхгревинк британин-норвегин экспедицин йукъахь «Къилба жӀар» кеманна тӀехь биссира Адэр мере, цигахь Ӏа даьккхира — иза Антарктидехь дуьххьара Ӏа даккхар ду. 1899—1900 шерийн къилбан аьхка иза вахара шалам тӀе, кхечира 78°45' къ. ш. Геолого Пристли Реймонда, 1911 шеран Ӏойлехь теллина и меттиг, йаздира, шен карийна цигах Ӏаламат дукха тӀеман сурсаташ, цхьанне хуийла дацара, хӀун кхераме хӀумнаш теллина боцучу бердаш тӀехь.
1895 шеран аьхка Лондонехь хилира VI дерригдуьненан географин конгресс, иза йира Паччахьан географин йукъараллин председатело сэра Клементс Маркэма шен караэцарца. Конгрессехь башха хьевсира къилбаполюсан регионаш талларан балхе, дуьненан горгаллин талланза тӀаьххьара маьӀиг йолун дела. 1895 шеран 1 августехь конгрессан хийшамашкахь гучувелира Борхгревинк Карстен, амма цуьнан хаам тӀех гӀуо тӀеийцира дукхаха болчу гулбеллачара. Шен резолюцехь конгресс реза хилира цуьнан, Антарктидин чоьхьара кӀошташ талларан йуьхьанцара база Адэр мерехь хила йеза, бохучу жамӀаца. Циггахь дуьйцура: Антарктика таллар берриг ца бинчу географин талламех ладаме берг бу, цуо керлачу хаарех дузур ма ду дерриг аьлча санна Ӏилманан дакъош. Конгрессо Ӏилманан йукъараллашна хьехар ло дерриг дуьненахь кхайкхам бе и болх бӀешо чекхдалале бе шайна эвсара хетачу агӀор. ТӀаккха а хӀоттийна Ӏалашо кхочуш ца йира. Антарктида йуьсура уггаре кӀезиг Ӏамийна континент: XIX бӀешеран новкъахоша 13 % сов бердйист бен ца теллира (хӀинцалера картица дуьстича), ткъ картин тӀедаьккхина 360 миль латта бен дацара, и болх бинера Росс Джеймса шен цӀарах хьордан секторехь.
XX бӀешо долалуш дуьненахь хаъал денйелира антарктикин регионех йолу ойла. Цуьнан бахьна Э. Черри-Гаррарда иштта дуьйцура: «Коьрташ чохь ойла латтара, оццул йоккха материко, дерриг Къилба эхиган хенан-хӀоттаман Ӏаткъам бан таро йу олий. <…> Къилба магнитан полюсан гуонахьара кӀошт гора комаьрша аре санна эксперименташна а, тидамашна а. Оцу латтан историн… дерриг дуьненан горгалан геологин историн къовсам боцуш ойла тӀейогӀуьйтура, ткъа латта кхолладалар Ӏаморо а, шен лелар Ӏаморо а физикин географин говзанчин алсама гойтура дуьненан муьлхха регионал сов, — Антарктикехь цуьнга тидам бан лора хӀора дийнан а, хӀора сахьтан а хийцамийн, шабаран муьрехь дерриг дуьненахь хилларг толлуш…».
1901 шарахь цхьаьна хенахь аьлча санна йахара масех экспедици. Германин Эрих фон Дригальскийн экспедици йахара ХӀиндин Ӏапказан бердашкара Антарктикин секторе. Норденшёльд Отто коьртехь вара шведийн экспедицин, цуьнан Ӏалашо йара Грейаман Латта, ткъа французийн Шарко Жан-Батистин экспедицин Антарктикин ахгӀайре талла ойла йара. ТӀаьххьара, шотландин талламхо Брюс Уильям Спирс экспедицица вахара Уэдделлан хӀорд чу.
Географин белламашна долу маьӀна
«Дискаверин» тӀехь экспедицис бина некъан географин бохалла боккха бац: салазийн партийн декъахой некъ бира, амма цунах картографи ца йира 320 км. Бомэн йаздина, «дерриг цхьаьна и дика жамӀ дац Ӏилманан кеманна 51 000 фунт харж йаллал. Изза ду лакхарчу шораллашкахь Ӏапказан программа кхочушйарна». «Дискавери» йухадирзинчул тӀаьхьа дукха хан йалале Свердрупан ингалсан гочехь Элсмир гӀайрен тӀе некъбарах жайна араделира. Шайн экспедицехь норвегихоша лыжаш а, жӀаьлеш доьжна салазаш а тӀехь 17 500 км некъ бира, картин тӀедаьккхира 100 000 сов квадратан миль керла латтанаш, церан йалхозза адамаш кӀезиг дара, бархӀазза бюджет жима йара Скоттанчул. Скоттанчул дуккха а алсама некъбаран Ӏилманан жамӀаш дара Брюсан, Шаркон, Дригальскийн экспедицийн.
Историографи
1905 шарахь араделира Скоттан «„Дискаверин“ тӀаьхь некъбар» жайна, иза ши гиней (214 стерлинган фунт 2018 шеран мехашца) доьххушехь гӀарадаьлла дара нийсархошна йукъахь. Р. Хантфорда чӀагӀдора, хуучу тӀегӀанца и кхоллам буста мегар ду Ӏаьрбийчуьра Лоуренсан «Кхетаман ворхӀ богӀамца», ткъа капитанан литературин похӀмо таро йира «сийлахь-баккхий хиламийн фон тӀехь ца моьтту хиламаш хуьлу» дийцар кхолла. Йозан хатӀ динера редакци йанза дневникан йозан кепара, цуо таро йора дешархошна шеш цигахь хилла эффект ган. Жайнин коьрта фокус а, коьрта сурт а дара Скотт Къилбеха вахараех лаьцна. Кхин тӀе, капитан ца Ӏавелира Шеклтонан Ӏиттарш ца йича, цуо чӀагӀдира царна йукъара мостагӀалла.
Хьажоргаш
Категори:Антарктикин экспедицеш Категори:Йоккха Британи Антарктикехь
Муратбойну (КемахӀ)
Хьажоргаш
Категори:Эрзинджан провинцин нах беха меттигаш
Категори:КемахӀанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Семиковцы
Семиковцы — Украинин Тернополан областан Тернополан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Тернополан кӀоштан нах беха меттигаш
Подгорное (Ростовн область)
Подгорни (Подгорное) — Российн Федерацин Ростовн областан Ремонтнин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ремонтнин кӀоштан нах беха меттигаш
Баудойнгем (Мэн)
Баудойнгем  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Мэн штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Мэн штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Коснары
Коснары (Коснар, Коснары) — Чувашин Чебоксаран кӀоштара эвла.
Поштан индекс — 429512. ОКАТО - 97244884005. Код КЛАДР - 2101700005300.
Монтефорте-Ирпино
Монтефорте-Ирпино — Италин Кампани регионера коммуна. Лаьтташ йу Авеллино провинцехь.
Коснары
Налоган органан код - 2135.
Монтефорте-Ирпино
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Коснары
Бахархой
Бахархойн дукхалла 277 стаг ( 2010 шо).
Монтефорте-Ирпино
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Кампани йукъара гӀаланаш
Коснары
Бахархой
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: чувашаш (96,72131148%).
Хьажоргаш
Категори:Чувашин Чебоксаран кӀоштан нах беха меттигаш
Мата де Хакубе (Тампико Алто)
Мата де Хакубе — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Быково (Починокан кӀошт)
Быково (Быково) — Российн Федерацин Смоленскан областан Починокан кӀоштара эвла.
Мата де Хакубе (Тампико Алто)
Географи
Мата де Хакубе лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Быково (Починокан кӀошт)
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Вольвановице
Вольвановице — Польшин Малопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Быково (Починокан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Вольвановице
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Мата де Хакубе (Тампико Алто)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Вольвановице
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Малопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Мата де Хакубе (Тампико Алто)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Плетан
Плетан — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — Кот-д’АгӀмогӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Кот-д’АгӀмогӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Соха-Колони
Соха-Колони — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Кучицы
Кучицы (Кучыцы) — Белоруссин Гроднон областан Мостинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш Категори:Мостинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Малката (Сабугал)
Малката  — Португалин Гуарда гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Гуарда кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Гронетице
Гронетице (Hronětice) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Перелог
Перелог (Перелог) — Российн Федерацин Новгородан областан Любытинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Cахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Любытинан кӀоштан нах беха меттигаш
Кабанильяс-дель-Кампо
Кабанильяс-дель-Кампо — Испанин Гвадалахара провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Сидар-Рапидс (Айова)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Айова штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Пищати-Коньчани
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Штарк (беттан кратер)
Штарк - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 47,72 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Йоханнес Штарк (1874—1957) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1970 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Фервью-Парк (Огайо)
Фервью-Парк  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Огайо штатера гӀала.
Истори
Фервью-Парк гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Огайо штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Делмар (Айова)
Делмар  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Айова штатера гӀала.
Павловски (Шаховскан гӀалин меттиг)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Новотроицки (Балаклейн кӀошт)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Балаклейн кӀоштан нах беха меттигаш
Павловски (Шаховскан гӀалин меттиг)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Шаховскан кӀоштан нах беха меттигаш
Делмар (Айова)
Истори
Делмар гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Стодулки (Стражни)
Стодулки  (Stodůlky) — Чехин Къилба Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Къилба Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Сан Роко (Терни)
Литература
Категори:Умбрия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Мортила (Катанцаро)
Мортила — Италин Калабри регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Калабри регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Вирджилио (Дженова)
Вирджилио — Италин Лигурия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лигурия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
(2328) Робсон
(2328) Робсон  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1972 шеран 19 апрелехь Смирнова Т. М. цӀе йолу Ӏилманчо ГӀирма обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1972 HW».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Борисовски (Новосибирскан область)
Борисовски (Борисовский) — Российн Федерацин Новосибирскан областан Ордынскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу. Лаьттан гӀоролаш йуьйлало сентябран шолгӀачу декъехь, чекхйовлу май чекхболуш. Шелонан мур лаьтта - 178, йовхонан - 188, гӀур йоцуш – 120 дийнахь. Географин хьоло цуьнан климатан континенталалла алсама лурйо, оццу географин шораллашкахь лаьттачу, амма адаман даха аьтто болчу Европин а, Америкин а кӀошташкахьчул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Ордынскан кӀоштан нах беха меттигаш
Дембяни (Бартошицкан повет)
Дембяни  — Польшин Вармия-Мазурин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Ждановка (Днепропетровскан область)
Ждановка — Украинин Днепропетровскан областан Новомосковскан кӀоштара эвла.
Дембяни (Бартошицкан повет)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Варми-Мазурин воеводаллин нах беха меттигаш
Ждановка (Днепропетровскан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Новомосковскан кӀоштан нах беха меттигаш
Белич (Вальево)
Белич  (Белић) — Сербин Колубара гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Колубара гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
HD36668
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Мерляково
Мерляково (Мерляково) — Российн Федерацин Пскован областан Локнян кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Локнян кӀоштан нах беха меттигаш
Серетец
Серетец — Украинин Тернополан областан Зборован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Зборован кӀоштан нах беха меттигаш
Авджиова (Чубук)
Авджиова (Avcıova) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Анкара провинцин (ил) Чубукнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Анкара провинцин нах беха меттигаш
Категори:Анкара провинцин микрокӀошташ
Категори:Чубукнан микрокӀошташ
Категори:Чубукнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Пустошка (Тимошинскан йуьртан меттиг)
Пустошка (Пустошка) — Российн Федерацин Вологдин областан Бабаеван кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Бабаеван кӀоштан нах беха меттигаш
Нерусса (Брянскан область)
Нерусса (Нерусса) — Российн Федерацин Брянскан областан Суземкан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Суземкан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Ус-Кюёль
Ус-Кюёль (Ус-Кюёль) — Российн Федерацин Якутин Усть-Алданан улусан йукъайогӀу эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа луьра ю. Иза къастало чӀогӀа континенталлийца. Аьхке кхузахь йоца, йовха ю. Ӏа кхузахь деха, чӀогӀа шелонаш йолуш ду. Буьрса климат бахьнехь массанхьа а кхиина дукха шерашкахь лаьтта лаьттан гӀур.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Магаданца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+11.
Перфильево (Тверан область)
Перфильево (Перфильево) — Российн Федерацин Тверан областан Сандован кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Сандован кӀоштан нах беха меттигаш
Сочувки
Сочувки — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Кастаньоле (Асти)
Кастаньоле — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Нова Воля (Радомскан повет)
Нова Воля  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Штеберль (беттан кратер)
Штеберль - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 43,76 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Андреас Штоберль (Стиборий) (1465—1515) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Плеэдель
Плеэдель — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — Кот-д’АгӀмогӀ.
Штеберль (беттан кратер)
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Плеэдель
Билгалдахарш
Категори:Кот-д’АгӀмогӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Нестеровичи (Глубокин кӀошт)
Нестеровичи (Несцеравічы) — Белоруссин Витебскан областан Глубокин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш
Категори:Глубокин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Преса де Санта Хертрудис, Фамилия Эрнандез (Валье де Сантияго)
Преса де Санта Хертрудис, Фамилия Эрнандез — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Преса де Санта Хертрудис, Фамилия Эрнандез лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Малпартида
Малпартида — Португалин Гуарда гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Гуарда кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Воля-Баторска
Воля-Баторска — Польшин Малопольскан воеводаллин  гминера эвла.
(3819) Робинсон
(3819) Робинсон  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1983 шеран 12 январехь Брайан А. Скифф цӀе йолу Ӏилманчо Андерсон-Меса обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1983 AR».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Монтефорте-Чиленто
Монтефорте-Чиленто — Италин Кампани регионера коммуна. Лаьтташ йу Салерно провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Кампани йукъара гӀаланаш
Кочак-Туруново
Кочак-Туруново (Кочак Тăрăн, Кочак-Туруново) — Чувашин Чебоксаран кӀоштара эвла.
Поштан индекс — 429522. ОКАТО - 97244872003. Код КЛАДР - 2101700005400.
Налоган органан код - 2135.
Бахархой
Бахархойн дукхалла 33 стаг ( 2010 шо).
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: чувашаш (100%).
Хьажоргаш
Категори:Чувашин Чебоксаран кӀоштан нах беха меттигаш
Лабзова
Лабзова (Лабзова) — Белоруссин Гроднон областан Мостинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Категори:Мостинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Эль Салто (Вега де Алаторе)
Эль Салто — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Салто лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Онурлу (РефахӀийе)
Онурлу (Onurlu) — Туркойчоьнан Малхбален Анатолин Эрзинджан провинцин (ил) РефахӀийенан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Эрзинджан провинцин нах беха меттигаш
Категори:РефахӀийенан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Коста Верде II (Трес Вальес)
Коста Верде II — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Коста Верде II лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Сидар-Фолс (Айова)
Сидар-Фолс  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Айова штатера гӀала.
Истори
Сидар-Фолс гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Айова штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Приовражни (Самарин область)
Приовражни (Приовражный) — Российн Федерацин Самарин областан Хворостянкан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 159 адам леррана 2010 шарахь.
Сахьтан аса
Эвла йу Самарин хенан сахьтийн асехь. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябрехь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла йу 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Хворостянкан кӀоштан нах беха меттигаш
Бауербанк (Мэн)
Бауербанк  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Мэн штатера гӀала (town).
ХӀатай (ил)
ХӀатай (Hatay) — Туркойчоьнан къилба декъера ил (провинци). Майда — 5678 км². Илан малхбалехьара дакъа Аманос (Нур) дукъ тӀехь ду. Илан территорин тӀехь бу Муса-ДагӀи лам (хьажа Муса-ДагӀи лам ларбар).
Бауербанк (Мэн)
Истори
Йиллина.
ХӀатай (ил)
Административан йекъайалар
ХӀатай илан йукъайогӀу 12 кӀошт:
Бауербанк (Мэн)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
ХӀатай (ил)
Билгалдахарш
Категори:Шеман истори Категори:ХӀатай (ил)
Бауербанк (Мэн)
Хьажоргаш
Категори:Мэн штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Кампильо-де-Дуэньяс
Кампильо-де-Дуэньяс — Испанин Гвадалахара провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Гвадалахара провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
МагӀс-ла-ТугӀ
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:МоьгӀт а, Мозель а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Стоечин
Стоечин (Stoječín) — Чехин Къилба Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Къилба Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Анастасово (Тулин область)
Анастасово (Анастасово) — Российн Федерацин Тулин областан Одоеван кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Одоеван кӀоштан нах беха меттигаш
Делойт (Айова)
Делойт  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Айова штатера гӀала.
Истори
Делойт гӀала йиллина  шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Айова штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Штейнхейль (беттан кратер)
Штейнхейль - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 63,28 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Карл Август Штейнгейль (1801—1870) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Сошице (Лодзинскан воеводалла)
Сошице  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Гронова Весец
Гронова Весец (Hronova Vesec) — Чехин Къилба Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Къилба Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Бырковка
Бырковка (Бырковка) — Российн Федерацин Смоленскан областан Починокан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Починокан кӀоштан нах беха меттигаш
Пищати-Пйотровента
Пищати-Пйотровента — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Колония Сан Франсиско (Сочистлавака)
Колония Сан Франсиско — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Колония Сан Франсиско лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Мата де Хобо (Пуенте Насионал)
Мата де Хобо — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Мата де Хобо лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Мортила-Квальио (Рагуза)
Мортила-Квальио — Италин Сицилия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Сицилия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Сесилио Ретама Веласко (Сан Хуан Эванхелиста)
Сесилио Ретама Веласко — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Сесилио Ретама Веласко лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Дембяни (Кентшинскан повет)
Дембяни  — Польшин Вармия-Мазурин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Варми-Мазурин воеводаллин нах беха меттигаш
Норцовка
Норцовка — Украинин Харьковн областан Балаклейн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Заплавка (Днепропетровскан область)
Заплавка — Украинин Днепропетровскан областан Новомосковскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Новомосковскан кӀоштан нах беха меттигаш
Привольни (Ремонтнин кӀошт)
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ремонтнин кӀоштан нах беха меттигаш
Сан Роко (Удине)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Фриули-Венеция-джулия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
HD36670
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Вирджилияна (Мантова)
Вирджилияна — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
HD36670
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Вирджилияна (Мантова)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
HD36670
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Вирджилияна (Мантова)
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
HD36670
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Ферфилд (Огайо)
Истори
Ферфилд гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Огайо штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Плоэзаль
Плоэзаль — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — Кот-д’АгӀмогӀ.
Географи
.
Степаньково (Шаховскан кӀошт)
Степаньково (Степаньково) — Российн Федерацин Москохан областан Шаховскан кӀоштара эвла.
Плоэзаль
Билгалдахарш
Категори:Кот-д’АгӀмогӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Степаньково (Шаховскан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Шаховскан кӀоштан нах беха меттигаш
(904) Рокфеллия
(904) Рокфеллия  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1918 шеран 29 октябрехь Макс Вольф цӀе йолу Ӏилманчо Хайдельберг обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1918 EO».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Сидоров (эвла)
Хьажоргаш
Категори:Гусятинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Перница
Перница (Перница) — Российн Федерацин Новгородан областан Любытинан кӀоштара эвла.