cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Глинище (Чаусин кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Чаусин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Рясни-Русски
Рясни-Русски — Украинин Львован областан Львован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Львован кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Украинин нах беха меттигаш
Ежово (Марий Эл)
Ежово (Ежово) — Российн Федерацин Марий Элан Медведеван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь бараме континенталан климат йу. Ӏа кхузахь дикка деха а, ло долуш а ду, ткъа аьхке — дикка йовха йу. Мехкан Ӏаткъам бо Атлантикин а, Арктикин а хӀаваан массаш. Ӏаьна заманахь кхузахь цӀеххьана температураш оьгу, ткъа гурахь а, бӀаьста а сих-сиха гӀура хуьлу. ХӀаваан температуран шеран йуккъера барам республикин малхбалехь Цельсин ноль градусал сов хуьлу, ткъа къилба-малхбузехь кхаа градусе кхочу. Уггар шийла бутт — январь, ткъа уггар бовха — июль бу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Медведеван кӀоштан нах беха меттигаш
Троьндель
Троьндель (Tröndel) — Германин Шлезвиг-Гольштейн латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Шлезвиг-Гольштейн латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Возы
Возы (Возы) — Российн Федерацин Курскан областан Понырин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Понырин кӀоштан нах беха меттигаш
Брето (Испани)
Брето — Испанин Самора провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Самора провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Одина (Свердловскан область)
Одина (Одина) — Свердловскан областан Талицан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Билгалдахарш
Категори:Талицан гӀалин гуо нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Молино дел Пяно (Фиренца)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Сафониха (Москохан область)
Сафониха (Сафониха) — Российн Федерацин Москохан областан Рузан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Стерлитамак (Къилбаседа-Кхазакхстанан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Мусрепов Габитан цӀарах кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Килдер (Висконсин)
Килдер — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Висконсин штатера гӀала (town).
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Висконсин штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Бебана
Бебана — Румынин Арджеш жудецан коммунера эвла.
Высоки (Дубнан кӀошт)
Высокое (Высокое) — Российн Федерацин Тулин областан Дубнан кӀоштара эвла.
Бебана
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Арджеш жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Высоки (Дубнан кӀошт)
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тулин областан Дубнан кӀоштан нах беха меттигаш
Преображенск (Смоленскан область)
Преображенск (Преображенск) — Российн Федерацин Смоленскан областан Духовщинан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Духовщинан кӀоштан нах беха меттигаш
Заьйаьм (Шаьмкиран кӀошт)
Заьйаьм (Zəyəm) — Азербайджанан Шаьмкиран кӀоштара эвла.
Санта Фе (Сан Хуан Эванхелиста)
Санта Фе — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Заьйаьм (Шаьмкиран кӀошт)
Билгалдахарш
Категори:Шаьмкиран кӀоштан нах беха меттигаш
Санта Фе (Сан Хуан Эванхелиста)
Географи
Санта Фе лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Кампон (Белуно)
Кампон — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
(2338) Бохан
(2338) Бохан  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1977 шеран 22 августехь Черных Н. С. цӀе йолу Ӏилманчо ГӀирма обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1977 QA3».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Олбани (Миннесота)
Олбани  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Миннесота штатера гӀала.
Истори
Олбани гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Миннесота штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Вайнингс (Джорджи)
Вайнингс  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Джорджия штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Вайнингс бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Джорджия штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Джорджия штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Маркуны
Маркуны (Маркуны) — Белоруссин Гроднон областан Островецан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Бачка Паланка
Бачка Паланка (Бачка Паланка) — Сербин Воеводинан автономин мехкан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Маркуны
Хьажоргаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Бачка Паланка
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Куьчуьккоьпруь (Суруч)
Куьчуьккоьпруь (Küçükköprü) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Шанлиурфа провинцин (ил) Суручнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Шанлиурфа провинцин нах беха меттигаш
Категори:Шанлиурфа провинцин микрокӀошташ
Категори:Суручнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Василево (Молокован кӀошт)
–
Василево (Василево) — Российн Федерацин Тверан областан Молокован кӀоштара эвла.
Анжуш (Виейра-ду-Минью)
Анжуш  — Португалин Брага гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Василево (Молокован кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Молокован кӀоштан нах беха меттигаш
Анжуш (Виейра-ду-Минью)
Географи
кӀошташ. Майда —.
НуагӀон
НуагӀон — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Лакха Сона.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха Сона департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
КогӀне (Мен а, ЛуагӀа а)
КогӀне (Corné) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пеи-де-ла-ЛуагӀ регионехь. Коммунан департамент — Мен а, ЛуагӀа а.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Мен а, ЛуагӀа а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Муртазалиев, Сайд-Хусейн
Сайд-Хусе́йн Муртазали́ев (1961 шеран 20 январь, Шинасуьйра-йукъ, Соьлжа-ГӀалин кӀошт, Нохч-ГӀалгӀайн АССР, РСФСР, ССРС) — нохчийн паргӀат кепар латархо, ССРС чемпион, дуьненан Кубока йаьккхинарг, ССРС халкъашна йуккъера даржан спортан говзанча, Нохчийчоьнан паргӀат кепар латаран Федерацин президент.
Хьажоргаш
Категори:Нохчийчоьнан латархой Категори:ССРС чемпионаш
Вентарола (Дженова)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Демушино
Демушино (Демушино) — Российн Федерацин Архангельскан областан Холмогорин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Холмогорин кӀоштан нах беха меттигаш
КабаагӀач (ХӀавса)
КабаагӀач (Kabaağaç) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регион регионан Эдирне провинцин (ил) ХӀавсанан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Эдирне провинцин нах беха меттигаш
Категори:ХӀавсанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Новоеловка (Троицкан кӀошт)
Новоеловка (Новоеловка) — Российн Федерацин Алтайн мехкан Троицкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера а, чӀогӀа континенталан а йу, кхоллало Атлантикера, Арктикера, Малхбален Сибрехара, Йуккъерчу Азера сих-сиха хийца а луш кхочучу хӀаваан массаш бахьнехь. Маршах кӀезиг йолуш хенан хӀоттам хилар бахьнехь алссама маьлхан радиации кхачайо кхуза. Малх лепаран дохаллин йуккъера барам 2000—2300 сахьт шарахь бу, цхьаьнатоьхна радиацин барам кхочу 4500-4800 МДж/м2 шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Алтайн мехкан Троицкан кӀоштан нах беха меттигаш
Сан Витале III (Беневенто)
Сан Витале III — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Попкова
Попкова (Попкова) — Российн Федерацин Брянскан областан Карачеван кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Карачеван кӀоштан нах беха меттигаш
Понга
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Астури провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Монтефино
Монтефино — Италин Абруццо регионера коммуна. Лаьтташ йу Терамо провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Абруццо йукъара гӀаланаш
Средни Кия
Средни Кия (Средняя Кия) — Российн Федерацин Байкалдехьара мехкан Шилкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат луьра, чӀогӀа континенталан йу. Октябрехь дуьйна кхузахь хӀутту лакхара атмосферан Ӏаткъам. Йочанаш кӀезиг хуьлу, ткъа малх лепар кхузахь алсама хуьлу Ялтехь а, Кисловодскехь а чул. Оцу хенахь гӀийла мох а наггахь бен ца хуьлу. Оцу хьолашкахь латтано йойу дукха йовхо атмосферан дӀайалар бахьнехь, цуьнца кхетадо температуран инверсеш а, алссама тӀетаьӀӀа шелонаш латтар. Аьхке кхузахь йовха йу, цхьаццанхьа тӀех йовха йу, ткъа Ӏа шийла ду.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Якутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+9.
Хьажоргаш
Категори:Шилкан кӀоштан нах беха меттигаш
Чемшеник
Чемшеник — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Каменногорье
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Чентро 42 (Рим)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лацио регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Сарновка (Львован область)
Сарновка — Украинин Львован областан Львован кӀоштара эвла.
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Львован кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Украинин нах беха меттигаш
Савальского Лесхоза
Савальского Лесхоза (Савальского Лесхоза) — Российн Федерацин Воронежан областан Терновкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Хьажоргаш
Категори:Терновкан кӀоштан нах беха меттигаш
Мальгино (Угольскан йуьртан меттиг)
Мальгино (Мальгино) — Российн Федерацин Вологдин областан Шекснан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Шекснан кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Ранчито (Фортин)
Эль Ранчито — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Ранчито лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
(712) Боливиана
(712) Боливиана  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1911 шеран 19 мартехь Макс Вольф цӀе йолу Ӏилманчо Хайдельберг обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1911 LO».
Скобелево (Николаевн область)
Скобелево — Украинин Николаевн областан Баштанкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Баштанкан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Коапилолоя (Идальготитлан)
Коапилолоя — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Коапилолоя лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Граболово
Граболово (Грабалава) — Белоруссин Могилёвн областан Чаусин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
Категори:Чаусин кӀоштан нах беха меттигаш
Стромп, Франсишку
Стромп Франсишку (Francisco Stromp; 1892 21 май, Лиссабон, Португали — 1930 1 июль, Лиссабон, Португали) — Португалин футболист, лиссабонан «Спортинг» кхоьллинчех цхьаъ а, хьалхара коьрта тренер а, кхин а клубан вице-президент. Дешарца а, тӀеман гӀуллакхца а, 1910 шеран революцел тӀехьарчу хиламашкахь дакъа лацарца а, банкан гӀуллакхехь болх барца а бахьнехь йукъа хан юлийтуш, Стромп левзира «Спортинг» йукъахь 16 шарахь, аьтту ахтурслон а, тӀелатархочун а позицешкахь
Хьалхара шераш а, «Спортинг» кхоллар а
Стромп Франсишку вина Лиссабонехь, амма кхо шо долуш лоьраш цӀена хӀаваъ деза кӀантана аьлла гӀалара араваьккхина, Лумиар олучу меттиге кхалхийра, цигахь иза кхиира. Циггахь доттагӀалла тасаделира шен хин волчу компаньонца, виконт ди Алваладе кӀентан кӀентаца Алваладе Жозеца. Дийшира Франсишкус Камоишан лицейхь (Escola Secundária de Camões), цул тӀаьхьа – Лакхара техникин институтехь (Instituto Superior Técnico) инженерийн курсашкахь. ТӀаьхьарчу дешаран меттигехь Стромпан марзйелира футбол; ткъа дукха хан йалале дагадеира футболан клуб кхолла. Шеца цхьа ойла йолчаьрца и ойла кхочуш йира: 1906 шеран 12 апрелехь дуьненан тӀейаьлира футболан клуб «Кампу-Гранди» (Campo Grande Football Club), и цӀе тиллира португалин коьрта шахьран кӀоштан сийнна. Дукха сиха гучуделира, тайп-тайпана футболан клуб кхоллархошна Ӏалашо гуора шен кепара: цхьаболчара лорура спортан клубан институт политикин клубан уггаре дика, цуьнан хьалхара Ӏалашо – йукъараллин гӀуллакхашкахь дакъа лацар (политикин хьал оцу хенахь чӀогӀа ирделла дара: Португали йара революцин сенан тӀехь), кхечеран Ӏалашо спорт бен йацара. Тайп-тайпана ойланаша кхин хаттарш кхоьллира, масала, клубан штаб-квартирин меттиг. Декъадалар ца хилчи ца делара: «Кампу-Грандин» 18 кхоллархо 14 тӀиера 22 шо кхаччалц болу, коьртехь 14 шо долу Стромп Франсишку а, 21шо долу Алваладе Жозе а волуш, вежарийн ГаваццогӀеран Ӏаткъам болуш, декъара бевлира оцу гӀуллакх йукъара, виконт ди Алваладес финансийн гӀо дийр ду аьлла, цара кхоьллира кхин цхьа клуб, хӀинца еккъа спортан амалан. Билгал ца даьккхича ца долу, хьалхалера еккъа футболан профиль йита сацам бира: керла клубан ойлан йукъа йахара футбол а, теннис а, крикет а, кхин а гимнастика, фехтовани, бецан тӀиера хоккей, машшаш дӀасаийзор. 1906 шеран 1 июль лору дуккха профилан спортан клуб «Спортинг» (Sporting Clube de Portugal) официалан кхолларан терахь. Шина эзар реалан тӀе виконт ди Алваладес делира клубан спортан объекташ йан шен цхьаьна фермера латта, ткъа ша хилира ассоциаци йина протектор, цул тӀаьхьа директорийн кхеташонан председатель а, сийлахь президент а.
Хьажоргаш
Категори:Португалин футболисташ Категори:ФК «Спортинг» Лиссабон ловзархой Категори:Португалин футболан тренераш Категори:ФК «Спортинг» Лиссабон тренераш Категори:ЦӀерпоштан кӀела лилхинарш
Саьмаьд ВургӀун (Шаьмкиран кӀошт)
Саьмаьд ВургӀун (Səməd Vurğun) — Азербайджанан Шаьмкиран кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Шаьмкиран кӀоштан нах беха меттигаш
Молино дел Фико (Империя)
Молино дел Фико — Италин Лигурия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лигурия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Первомаевка (Тюменан область)
Первомаевка (Первомаевка) — Российн Федерацин Тюменан областан Яркован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Яркован кӀоштан нах беха меттигаш
Стрельниковка
Стрельниковка — Кхазакхстанан Къилбаседа-Кхазакхстанан областан Есиланан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Есиланан кӀоштан нах беха меттигаш
Ильясов, Алхазур Юсупович
Алхазу́р Юсу́пович Илья́сов — нохчийн паргӀат кепар латархо, ССРС спортан говзанча, паргӀат кепар латаран тренер, РСФСР Сийлахь тренер.
Хьажоргаш
Категори:Нохчийчоьнан латархой Категори:Нохчийчоьнан тренераш
Тведт
Тведт (Twedt) — Германин Шлезвиг-Гольштейн латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Елемучаш (Кузнецовскан йуьртан меттиг)
Елемучаш (Елемучаш) — Российн Федерацин Марий Элан Медведеван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь бараме континенталан климат йу. Ӏа кхузахь дикка деха а, ло долуш а ду, ткъа аьхке — дикка йовха йу. Мехкан Ӏаткъам бо Атлантикин а, Арктикин а хӀаваан массаш. Ӏаьна заманахь кхузахь цӀеххьана температураш оьгу, ткъа гурахь а, бӀаьста а сих-сиха гӀура хуьлу. ХӀаваан температуран шеран йуккъера барам республикин малхбалехь Цельсин ноль градусал сов хуьлу, ткъа къилба-малхбузехь кхаа градусе кхочу. Уггар шийла бутт — январь, ткъа уггар бовха — июль бу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Медведеван кӀоштан нах беха меттигаш
Воробьевка (Понырин кӀошт)
Воробьевка (Воробьевка) — Российн Федерацин Курскан областан Понырин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Понырин кӀоштан нах беха меттигаш
Олден (Миннесота)
Олден  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Миннесота штатера гӀала.
Хьажоргаш
Категори:Миннесота штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Правия
Правия — Испанин Астури провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Астури провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Павловка (Алексеевкан кӀошт)
Павловка (Павловка) — Российн Федерацин Самарин областан Алексеевкан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 113 адам леррана 2010 шарахь.
Сахьтан аса
Эвла йу Самарин хенан сахьтийн асехь. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябрехь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла йу 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Самарин областан Алексеевкан кӀоштан нах беха меттигаш
Ожгиха
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (97%).
Билгалдахарш
Категори:Камышловскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
КогӀнилье-ле-Кав
КогӀнилье-ле-Кав (Cornillé-les-Caves) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пеи-де-ла-ЛуагӀ регионехь. Коммунан департамент — Мен а, ЛуагӀа а.
Географи
.
Заполек (Боровичин кӀошт)
Заполек (Заполек) — Российн Федерацин Новгородан областан Боровичин кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Боровичин кӀоштан нах беха меттигаш
Чабала (ЙайладагӀи)
Чабала (Çabala) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан ХӀатай провинцин (ил) ЙайладагӀинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:ХӀатай провинцин нах беха меттигаш
Категори:ХӀатай провинцин микрокӀошташ
Категори:ЙайладагӀинан микрокӀошташ
Категори:ЙайладагӀинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Семёнково (Рузан кӀошт)
Семёнково (Семёнково) — Российн Федерацин Москохан областан Рузан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Рузан кӀоштан нах беха меттигаш
Кимболл (Висконсин)
Кимболл — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Висконсин штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Висконсин штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Виленан университет
Ви́ленан университе́т — 1803—1832 шерашкахь лакхара дешаран меттиг а, Виленан дешаран гуонан серлонан урхаллин меже а.
Истори
Вильнехь лакхара дешаран меттиг йиллина 1579 шарахь паччахьо Стефан Баторийс а, руман папас Григорий XIII-гӀачо а «Виленан Ӏийса пайхамаран йукъараллин академи а, университет а» ( санна). 1773 шарахь Эдукацин комиссин (Къоман кхолламан комиссеш, ) куьйга кӀела бина хийцамаш бахьнехь, цунах йира «Коьрта литвахойн ишкол» (Ягеллонин университет иза санна хилира «Коьрта тажан ишкол», ), цуьнан куьйга кӀела дӀаелира ерриг Литван сийлахь олаллин дешаран меттигаш, цул тӀаьхьа Реч Посполити кхузлагӀа екъарца коьрта литван ишколах йира Коьрта виленан ишкол.
1803 шеран 4 (16) апрелехь императоро Александр I-чо куьг йаздина актца Коьрта виленан ишколах йира Императоран Виленан университет. Университетан кара дӀаелира Виленан дешаран гуонан дешаран меттигаш. Гуонна йукъайогӀура Российн империн бархӀ губерни (Виленан, Гроднон, Минскан, Могилёвн, Витебскан, Волынан, Подольскан, Киевн). 1803 шарахь Виленан дешаран гуонан Ӏуналча хӀоттийра эла Чарторыйский Адам, цуо университетан къага аьтту бира. Чарторыйский Ӏуналчийн даржехь лаьттира ткъа шарахь (1823 шо кхаччалц), оццу хенахь кхечу даржашкахь а волуш, масала, арахьара гӀуллакхийн министран накъост (1802—1804) а, арахьара гӀуллакхийн министр (1804—1807) а.
1803 шеран 18 майхь чӀагӀдина «Виленан университетан а, цуьнан гуонан доьшаллийн а уставца я императоран йукъара сацамца» университет ю цхьаьна хеннахь дешаран, Ӏилманан, дешаран-административан меттигера кхоллам, цуо хоржура гимназийн директорш, уездан доьшийлашна тӀехьовсурш, дешаран-методикин а, низаман а, бахаман гӀуллакхьан а терго йеш болу кхин даржашкара нах, методикин а, дешаран а литература ара а хоьцура, цензура а йора. Университетера хьехархойн семинарехь кечбола говза ишколан хьехархой.
Университет уггаре хьал долуш яра ерриг российн университеташлахь: массо а университеташна штатан луш долу шеран 130 эзар сом ахчанал сов, хӀора шарахь догӀура кхин а 105 эзар сом, иезуитийн хилла бахамах, кхин тӀе цкъаццӀа ассигнованеш йира (1804 шарахь — 70 эзар сом делира Александр I-чо, 1807 шарахь — 30 эзар сом субсиди делира, 1811 — 60 эзар сом). Студентийн барам тӀекхетара 290 тӀера 1804 шарахь, 1 321 кхаччалц 1830 шарахь. 1823 шарахь хилира Российн а, Европин а уггаре йоккха университет, студентийн барамца хьалха елира Оксфордан университетал. Юьхьанца Виленан университетехь лора докторийн а, магистрийн а тӀегӀанаш шуьйрачу гуонан Ӏилманан дакъошкахь — дошаллехь, пачхьалкхан санан а, махлелоран а урхаллехь, кхечу мехканийн пачхьалкхан йукъаметтигехь, бакъоӀаморехь, архитектурехь, кхечу Ӏилманехь а. 1819 шарахь университетера дӀайаьккхира магистран а, докторан а Ӏилманан тӀеганаш яла бакъо; арахецархойн яла таро яра кандидатан тӀегӀа. 1821 шарахь ца магийра кандидатийн дипломаш дала а.
Беш
Беш — адамо стоьмийн дитташ йа колла йоьгӀна меттиг. Кхин а тарло декоративан ораматаш кхиа а, хасстомийн йуург кхиа а.
Виленан университет
Истори
1855 шарахь университетан гӀишлош чохь лаьттара Ширачу заманан музей а, Виленан археологин комисси а, тӀаьхьуо Публикин библиотека, архив, ткъа кхин а шиъ божарийн гимнази. Тайп-тайпанчу хенахь цигахь дешна литератор а, коллекционер а А. В. Жиркевич, полякийн пачхьалкхан гӀуллакххо Ю. Пилсудский, советийн пачхьалкхан гӀуллакххо Ф. Э. Дзержинский, актёр В. И. Качалов, исбаьхьалча М. В. Добужинский, литвахойн композитор К. Галкаускас, литературин теоретик М. М. Бахтин.
Беш
Тайпанаш
Бошмаш тайп-тайпана хуьлу:
Виленан университет
Истори
Баторий Стефанан университет аьлла цӀе а тиллина университет меттахӀоттийра Пилсудский Юзефан  омарца 1919 шеран 28 августехь. Цуо болх бира 1939 шо кхаччалц. 1939 шеран ноябрехь дуьйна хийцамаш болийра, фактехь дӀаяккхар. Литвахойн Республикин Сеймо тӀеэцначу законца, 15 декабрехь дуьйна, хьалха хиллачу Баторий Стефанан университетан меттана болх бан йолаелира литвахойн Вильнюсан университет, иза лаьттара шина факультетах — гуманитарин Ӏилманан а, бакъонан а, цуьнга терра уьш дӀайаьхнера каунасан Сийлахь Витовтан университетера. Каунасера факультет кхалхар доладелира 1940 шеран 1 январехь. 1943 шарахь германин оккупацин Ӏедалша университет дӀакъевлира. 1944 шеран гурахь университета шен болх юха а дӀаболийра советийн тайпана лакхара дешаран меттиг санна — Вильнюсан университет цӀарца.
Беш
Тайпанаш
Кхин а хассбеш олу дӀадийна цӀазамийн культураш йийна бешах. Бошмаш лелочу йуьртан бахам, олу боштмашлелор.
Виленан университет
Структура
Лаьттара йеа факультетах — физикин-математикин, медицинин, гӀиллакх-оьздангаллин-политикин (делан дашца), филологин (дешан Ӏилманан а, исбаьхьаллин а дакъош). Яра 32 кафедра, хьоьхура 55 предмет. Университетан яра ботаникин беш, анатомин музей, клиника, физикин а, химин а лаборатореш, 60 эзар томах лаьтта библиотека.
Беш
Хьажоргаш
Категори:Бошмашлелор
Виленан университет
Структура
1803 шарахь хийцамаш бинчул тӀаьхьа ши кафедра йиллира, цигахь хьоьхула философи — логикин кафедра а, метафизикин а, иэхь-бехкан а кафедра. Вакантан профессоран дарже оьшу кандидатура а ца карийна, философи хьоьхура адъюнкта Зноско Яна. 1804 шарахь философин профессоран дарж дӀалецира Эрлангенера веина немцойн классикин философин агӀонча волу, Кантан а, Рейнгольдан а шена тӀехь бисина Габихт Иоган, оцу хенахь цуо зорба тоьхнера шен 24 философин болх. Абихт йоьшура латинех, кхета чӀогӀа халачу хатӀца, цундела цуьнан лекцеш башха езаш а яцара студенташна. Вильнехь Абихта шен лекцийн бух тӀехь арахийцира жайна (1814).
Абихтал тӀаьхьа философин лекцеш йоцачу ханна ешара бакъойовзархочо а, экономисто а, философин докторо Малевский Шимона а, динӀаморхочо Довгирд Анёла а. 1820 шарахь ши кафедра цхьаьнатоьхча философин профессоран меттиг, къовсамехь тоьлла, дӀалецира Варшавин университетан кхиорхочо, Эрлангенан а, Гейдельберган а университеташкахь тӀеӀемина Голуховский Юзефа. Цуьнан лекцеш чӀогӀа гӀараевлира, российн Ӏедало шеко ян йолийра. 1824 шарахь Голуховский университетера дӀаваьккхира. 1826 шарахь философин кафедре юхавеира Довгирд, цуо логикин, метафизикин, эхь-бехкан философин лекцеш йийшира 1832 шо кхаччалц.
Ректораш а, деканаш а хоржура кхаа шарна. Ректораш хилла Стройновский Иероним (1799—1806), Снядецкий Ян (1807—1814), Лёбенвейн Иоганн (1815—1817), Малевский Шимон (1817—1822), анатом Боянус Людвиг, математик Твардовский Юзеф (1823—1824). 1824 шеран октябрехь филоматийн а, филаретийн а гӀуллакх бахьнехь дӀаваьккхина волу Твардовскийн метттана хӀоьттира профессор Пеликан Вацлав (1826—1832) ; 1826 шарахь университетан ректор формалан чӀагӀвира Пеликан; 1832 шарахь цуо дакъалецира Виленан университет дӀаяккхаран комиссин йукъахь.
Литература
Категори:Российн империн университеташ Категори:Императоран Виленан университет Категори:Виленан дешаран гуо * 1803 16 Категори:Вильнюсан истори
Мартиново (Островецан кӀошт)
Мартиново (Марцінова) — Белоруссин Гроднон областан Островецан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш Категори:Островецан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Аниссо
Аниссо — Португалин Брага гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Брага кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
О-дуь-Тем-Шато-ЛамбегӀ
О-дуь-Тем-Шато-ЛамбегӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Лакха Сона.
Географи
.
Бачка Топола
Бачка Топола (Бачка Топола) — Сербин Воеводинан автономин мехкан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
О-дуь-Тем-Шато-ЛамбегӀ
Билгалдахарш
Категори:Лакха Сона департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Бачка Топола
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Воеводинан автономин мехкан нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Коьсеоьмер (ХӀавса)
Коьсеоьмер (Köseömer) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регион регионан Эдирне провинцин (ил) ХӀавсанан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Эдирне провинцин нах беха меттигаш
Категори:ХӀавсанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
(2601) Болонья
(2601) Болонья  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1980 шеран 8 декабрехь кхузахь болх беш болу Ӏилманчаш цӀе йолу Ӏилманчо Сан-Витторе обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1980 XA».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Бебдиу
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Вайтмарш-Айленд (Джорджи)
Вайтмарш-Айленд  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Джорджия штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Джорджия штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Джорджия штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Куьчуькова (Суруч)
Куьчуькова (Küçükova) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Шанлиурфа провинцин (ил) Суручнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Шанлиурфа провинцин нах беха меттигаш
Категори:Шанлиурфа провинцин микрокӀошташ
Категори:Суручнан микрокӀошташ
Категори:Суручнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Сан Витале Гранде (Болонья)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Чентиба
Чентиба — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Пречисти (Духовщинан кӀошт)
Пречисти (Пречистое) — Российн Федерацин Смоленскан областан Духовщинан кӀоштара эвла.
Вентароли (Казерта)
Вентароли — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Пречисти (Духовщинан кӀошт)
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Вентароли (Казерта)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Пречисти (Духовщинан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Вентароли (Казерта)
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Пречисти (Духовщинан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Духовщинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Вялино
Вялино (Вялино) — Российн Федерацин Тулин областан Дубнан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тулин областан Дубнан кӀоштан нах беха меттигаш
Домачево (Архангельскан область)
Домачево (Домачево) — Российн Федерацин Архангельскан областан Холмогорин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
БарлибагӀ
БарлибагӀ (Barlıbağ) — Азербайджанан Шаьмкиран кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Шаьмкиран кӀоштан нах беха меттигаш
Свирж (Львован кӀошт)
Свирж — Украинин Львован областан Львован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Львован кӀоштан нах беха меттигаш
Монторио-аль-Вомано
Монторио-аль-Вомано — Италин Абруццо регионера коммуна. Лаьтташ йу Терамо провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Абруццо йукъара гӀаланаш
Дор (Молокован кӀошт)
Дор (Дор) — Российн Федерацин Тверан областан Молокован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Молокован кӀоштан нах беха меттигаш
Проаса
Проаса — Испанин Астури провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Астури провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Чентро 43 (Рим)
Чентро 43 — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Кампоне (Фрозиноне)
Кампоне — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Чентро 43 (Рим)
Литература
Категори:Лацио регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Кампоне (Фрозиноне)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лацио регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Олдрич (Миннесота)
Олдрич  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Миннесота штатера гӀала.
Истори
Олдрич гӀала йиллина  шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Миннесота штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Озеро-Петровски
Озеро-Петровски (Озеро-Петровское) — Российн Федерацин Алтайн мехкан Троицкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера а, чӀогӀа континенталан а йу, кхоллало Атлантикера, Арктикера, Малхбален Сибрехара, Йуккъерчу Азера сих-сиха хийца а луш кхочучу хӀаваан массаш бахьнехь. Маршах кӀезиг йолуш хенан хӀоттам хилар бахьнехь алссама маьлхан радиации кхачайо кхуза. Малх лепаран дохаллин йуккъера барам 2000—2300 сахьт шарахь бу, цхьаьнатоьхна радиацин барам кхочу 4500-4800 МДж/м2 шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Алтайн мехкан Троицкан кӀоштан нах беха меттигаш
Санта Фе (Соконуско)
Географи
Санта Фе лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.