cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Белвью (Небраска)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Небраска штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Люксембург
Люксембург (Groussherzogtum Lëtzebuerg, Grand-Duché de Luxembourg, Großherzogtum Luxemburg, Groothertogdom Luxemburg) — Европин жима пачхьалкх.
Блумфилд (Коннектикут)
Истори
Йиллина.
Люксембург
Административан йекъайалар
Люксембурган административан 3 гуо бу:
Блумфилд (Коннектикут)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Крияново
Крияново (Крияново) — Российн Федерацин Москохан областан Талдоман кӀоштара эвла.
Люксембург
Билгалдахарш
Категори:Люксембург Категори:Великое Герцогство
Блумфилд (Коннектикут)
Хьажоргаш
Категори:Коннектикут штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Крияново
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Талдоман кӀоштан нах беха меттигаш
Пресенсио
Пресенсио — Испанин Бургос провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Бургос провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Гарагулу
Гарагулу (Qarqulu) — Азербайджанан Заьнгиланан кӀоштара дӀатесна эвла.
Билгалдахарш
Категори:Заьнгиланан кӀоштан нах беха меттигаш
Байтеряково (Чистополан кӀошт)
Байтеряково (Байтеряково) — Российн Федерацин ГӀезалойчоьнан Чистополан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йу йуккъерачу шораллера бараман континенталан кепара амалан климат, йовхачу аьхкенца а, барамехь шийла Іаьнца а. Уггар бовха бутт июль бу, уггар шийла — январь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Чистополан кӀоштан нах беха меттигаш
Розпуття (Польша)
Розпуття — Польшин Подкарпатан воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подкарпатан воеводаллин нах беха меттигаш
Мезон (Кальвадос)
Мезон — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Лаха НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Кальвадос.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Кальвадос департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
БайатдогӀаншали (Каракойунлу)
БайатдогӀаншали (Bayatdoğanşalı) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан ИгӀдир провинцин (ил) Каракойунлунан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:ИгӀдир провинцин нах беха меттигаш
Категори:Каракойунлунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ладетенята
Ладетенята (Ладзецянята) — Белоруссин Гроднон областан Ивьенан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Категори:Ивьенан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Вермеш (Караш-Северин)
Вермеш — Румынин Караш-Северин жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Караш-Северин жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Волково (Красногородскан кӀошт)
Волково (Волково) — Российн Федерацин Пскован областан Красногородскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Красногородскан кӀоштан нах беха меттигаш
Алексеевка (Акмолан область)
Алексеевка — Кхазакхстанан Акмолан областан Зерендан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Акмолан областан нах беха меттигаш Категори:Зерендан кӀоштан нах беха меттигаш
Петухово (Киржачан кӀошт)
Петухово (Петухово) — Российн Федерацин Владимиран областан Киржачан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Киржачан кӀоштан нах беха меттигаш
Типиницы
Типиницы (Типиницы) — Российн Федерацин Карелин Медвежьегорскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Медвежьегорскан кӀоштан нах беха меттигаш
Черталдо
Черталдо — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Шерстнево (Антропован кӀошт)
Шерстнево (Шерстнево) — Российн Федерацин Костромин областан Антропован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Антропован кӀоштан нах беха меттигаш
Шеломец (Тверан область)
Шеломец (Шеломец) — Российн Федерацин Тверан областан Рамешкин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Рамешкин кӀоштан нах беха меттигаш
Казинка (Тулин область)
Казинка (Казинка) — Российн Федерацин Тулин областан Куркинан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Горжани (Мисковице)
Горжани  (Hořany) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Казинка (Тулин область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Куркинан кӀоштан нах беха меттигаш
Горжани (Мисковице)
Географи
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Бэрд (беттан кратер)
Бэрд - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 97,49 км гергга.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1964 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Каполегроти (Кьети)
Каполегроти — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Фирсово (Туринскан гӀалин гуо)
Фирсово (Фирсово) — Свердловскан областан Туринскан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (97%).
Билгалдахарш
Категори:Туринскан гӀалин гуонан нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Колония ла Реформа (Тамиява)
Географи
Колония ла Реформа лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Борейки (Верхнедвинскан кӀошт)
Борейки (Барэйкі) — Белоруссин Витебскан областан Верхнедвинскан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш
Категори:Верхнедвинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Кишкински (Ярославлан область)
Кишкински (Кишкинская) — Российн Федерацин Ярославлан областан Мышкинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Монтезеко (Асколи Пичено)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Марке регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
HD249933
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Вила Пазквалоне (Терамо)
Вила Пазквалоне — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Эль Рекуердо (Соледад де Добладо)
Географи
Эль Рекуердо лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
(1559) Кустаанхеймо
(1559) Кустаанхеймо  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1942 шеран 20 январехь Лийси Отерма цӀе йолу Ӏилманчо Турку обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1942 BF».
Антипински (Новосибирскан область)
Антипински (Антипинский) — Российн Федерацин Новосибирскан областан Коченёван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу. Лаьттан гӀоролаш йуьйлало сентябран шолгӀачу декъехь, чекхйовлу май чекхболуш. Шелонан мур лаьтта - 178, йовхонан - 188, гӀур йоцуш – 120 дийнахь. Географин хьоло цуьнан климатан континенталалла алсама лурйо, оццу географин шораллашкахь лаьттачу, амма адаман даха аьтто болчу Европин а, Америкин а кӀошташкахьчул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Коченёван кӀоштан нах беха меттигаш
Эрбе
Эрбе — Италин Венето регионера коммуна. Лаьтташ йу Верона провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Венето йукъара гӀаланаш
Врбица (Заечар)
Врбица  (Врбица) — Сербин Заечар гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Заечар гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Тройняки
Тройняки — Украинин Полтаван областан Кременчуган кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Кременчуган кӀоштан нах беха меттигаш
Бюйссон (беттан кратер)
Бюйссон - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 61,27 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Анри Бюиссон (1873—1944) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1970 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Камышино-Курски
Камышино-Курски (Камышино-Курское) — Российн Федерацин Омскан областан Муромцеван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат дукхаха континенталан йу, аьхке йоца хуьлу. Климат кхолларан коьрта фактор географин хьал ду, коьртаниг лаьттан чкъор. ХӀордашна а, Ӏапказашна а гена хиларо лаьттан физикин хьоло климат кхоллайаларан роль чӀагӀйо, хӀунда аьлчи, лаьттан сипатех ду чехка а, чӀогӀа а аьхка дохдалар, иштта сиха шен йовхо Ӏай йайар.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Муромцеван кӀоштан нах беха меттигаш
Маньково-Березовски
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Милютинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Новоборисовка (Одессин область)
Новоборисовка — Украинин Одессин областан Велики Михайловкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Велики Михайловкан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Кампестре, Рестауранте (Уизуко де лос Фигероа)
Кампестре, Рестауранте — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Кампестре, Рестауранте лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Газанчи (Заьнгиланан кӀошт)
Газанчи (Qazançı) — Азербайджанан Заьнгиланан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Заьнгиланан кӀоштан нах беха меттигаш
Советски (Барановичин кӀошт)
Советски (Савецкі) — Белоруссин Брестан областан Барановичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш
Категори:Барановичин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Пуэнтедура
Пуэнтедура — Испанин Бургос провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Бургос провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Мезонсель-ла-ЖугӀдан
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Кальвадос департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Лузки (Соколовскан повет)
Лузки  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Сан Лоренцо (Л'Аквила)
Сан Лоренцо — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
СивриджехӀуьйуьк (ДулкадирогӀлу)
СивриджехӀуьйуьк (Sivricehüyük) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан КахӀраманмараш провинцин (ил) ДулкадирогӀлунан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Сан Лоренцо (Л'Аквила)
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
СивриджехӀуьйуьк (ДулкадирогӀлу)
Хьажоргаш
Категори:КахӀраманмараш провинцин нах беха меттигаш
Категори:КахӀраманмараш провинцин микрокӀошташ
Категори:ДулкадирогӀлунан микрокӀошташ
Категори:ДулкадирогӀлунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Конд (Лакха МагӀна)
Конд (Condes (Haute-Marne)) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха МагӀна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха МагӀна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Оберкотцау
Оберкотцау — Германин Бавари латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Бавари латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Перебыковцы
Перебыковцы — Украинин Черновцин областан Хотинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Хотинан кӀоштан нах беха меттигаш
Айват (Туфанбейли)
Айват (Ayvat) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан Адана провинцин (ил) Туфанбейлинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Адана провинцин микрокӀошташ
Категори:Туфанбейлинан микрокӀошташ
Категори:Туфанбейлинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ловзо хӀума
Дуьненахь йолуш а, йоцуш а хӀуманаш кхуллуш, ловзо хӀуманаш гӀо до бераш Ӏамош а, царна дуьне довзийта а, хабар Ӏамийта а. Уьш лелош ю бераш Ӏамош.
<!-- Содержание и формы игрушки находятся в непосредственной связи с социальным строем общества, с уровнем его культуры.
Игрушки позволяют также более естественно организовать общение ребёнка с родителями, что является в современном мире весьма актуальной проблемой.
История игрушки
Технологический прогресс цивилизации повлиял и на детские игрушки. Сегодня игрушки изготовляются из пластмассы, появились игрушки с батарейками. Если раньше игрушки были самодельными, то сейчас существует целая индустрия игрушек с массовым производством и механизмами реализации.
Русские игрушки
Игрушка в России до XVIII века называлась потеха, потешка. В Москве игрушки продавались в Овощном, Пряничном и Потешном рядах, или изготовлялись дома. Игрушки — деревянные фигурки: лошадки, барашки, козлики, птички, медведи, львы, петушки, собачки, кошечки, мужички, немки (куклы); деревянные и глиняные сосуды, игрушечными ковшики, стаканы, чашки и так далее. Игрушечные домики, колодцы, избы, городки, беседки и т. д.
Одной из первых игрушек был мячик (мечик) — из тканей, с бубенцами внутри.
Царевны играли в куклы. Куклам покупали потешные кроватки, постельное бельё, одежду: летники, шубки, каптуры и т.д.
Изобретатели игрушек
Виктор Кайе изобрёл около 1000 игр и игрушек, среди них: тир Кайе, Стройкайе, Соты Кайе, Лесной лабиринт, Посадка самолета и многие другие. Клод Шеннон был разработчиком первой промышленной радиоуправляемой игрушки, которая выпускалась в 50-е годы в Японии (фото). Также он создал устройство, которое могло складывать кубик Рубика (фото), мини-компьютер для настольной игры Гекс, который всегда побеждал соперника (фото), механическую мышку, находившую выход из лабиринта (фото). Также он реализовал идею шуточной машины «Ultimate Machine» (фото).
Детское развитие
Игрушки, как и сам процесс игры, выполняют множество различных функций. Они развлекают ребёнка, выполняя одновременно и воспитательную функцию. Кроме того, игрушки улучшают когнитивные функции и способствуют развитию творческих способностей. Они помогают развитию физических и умственных навыков, необходимых ребёнку в дальнейшей жизни.
Игрушки для младенцев используют характерные звуки, яркие цвета, уникальную текстуру. При игре с ними младенцы начинают распознавать звуки и цвета, что оказывает влияние и на развитие памяти.
Обыкновенные кубики являются прекрасным развивающим инструментом. Они формируют зрительно-моторную координацию, математические и познавательные навыки, позволяя детям одновременно проявлять творческие способности. Такие игрушки, как шарики и мячи помогают ребёнку в изучении причинно-следственных связей, позволяют развить координацию движений и другие полезные навыки.
Лепка из пластилина, «глупая замазка» и другие подобные развлечения положительно влияют на физическое, когнитивное, эмоциональное и социальное развитие ребёнка. Кроме того, подобные материалы позволяют ребёнку создавать игрушки самостоятельно.
Существуют и игрушки для подростков и взрослых. Например, Колыбель Ньютона демонстрирует закон сохранения импульса и энергии.
Гендерные различия
Между мальчиками и девочками существуют гендерно обусловленные различия в выборе игрушек. Девочки чаще играют с куклами, мальчики предпочитают машинки. Исследователи считают, что подобные различия дети демонстрируют уже в полуторагодовалом возрасте.
Тем не менее, наблюдения за движением глаз младенцев показало, что девочки уже в младенческом возрасте больше обращают внимание на куклы, чем на машинки, тогда как мальчики показывают обратный результат. Это говорит о том, что предпочтения в выборе игрушек появляются раньше, чем самоосознание и понимание своей гендерной принадлежности. Чёткие предпочтения в выборе игрушек складываются в возрасте около трёх лет.
Замечено, что родители, учителя и другие дети более позитивно реагируют на детей, играющих в игрушки, свойственные их полу. К сыновьям обычно предъявляются более жёсткие требования в выборе игрушек, считающихся свойственными для мальчишеских игр. Среди девочек же игра в игрушки, считающиеся игрушками для мальчиков, становится всё более распространённой и не считается столь предосудительной. Замечено также, что отцы чаще матерей выражают негативное отношение по отношению к играм в несвойственные половой принадлежности ребёнка игрушки.
Музеи игрушек
Во многих странах открыты музеи игрушек. Первый в мире Немецкий музей игрушки был создан в 1901 году в Зоннеберге.
Первый в России музей игрушки был открыт в 1918 году в Москве, а в 1931 году он переехал в город Загорск, нынешний Сергиев Посад. С 1997 года, как негосударственное учреждение культуры, существует Музей игрушки в Санкт-Петербурге. Есть и художники, работающие в этом жанре. Например, в 2005 году выставка Олега Бурьяна «НЕнаивные игрушки» прошла в упомянутом Музее игрушки Санкт-Петербурга. В нём же существует музей кукол.
Классификация игрушек
Существует множество параметров, по которым можно систематизировать сведения о всём многообразии известных на сегодня игрушек
По воспитательному (развивающему) назначению
(Классификация педагогами)
Педагогическая классификация детских игрушек
I. Виды игрушек подразделяются по принципу соотносимости с разными видами игр: сюжетными, дидактическими, спортивными, играми-развлечениями.
1. Сюжетно-образные игрушки, прообразом которых являются одушевленные и неодушевленные объекты окружающего мира, используются преимущественно в сюжетных играх:
а) куклы; б) фигурки людей; в) фигурки животных; г) предметы игрового обихода; д) театральные; е) празднично-карнавалные; ж) технические.
2. Дидактические игрушки предназначены для дидактических игр, в содержании или конструкции которых заложены обучающие (развивающие) задачи:
а) собственно дидактические — основаны на принципе самоконтроля; б) дидактические игры (наборы) с правилами — предназначены преимущественно для игр на столе (полиграфические и прочие); в) конструкторы и строительные наборы; г) игры-головоломки; д) музыкальные игрушки.
3. Спортивные игрушки.
4. Игрушки — забавы.
II Игрушки по степени готовности:
III Игрушки по виду применяемого сырья:
IV Игрушки по величине:
V По функциональным свойствам:
VI Игрушки по художественно-образному решению:
Экспертиза игрушек
Устанавливает правила проведения социально-психолого-педагогической экспертизы настольных, компьютерных и иных игр, игрушек и игровых сооружений для детей в целях разрешения их производства, импорта и реализации
Критерии оценки
Предназначаются для использования в деятельности организаций, проводящих экспертизу, при проведении экспертизы игрушки
Группа 1
Обеспечение безопасности ребёнка, его защита от негативных влияний игрушки на здоровье и эмоциональное благополучие
Группа 2
Включение качеств игрушки, направленных на обеспечение развития ребёнка
Сертификация игрушек
Постановление Правительства РФ № 1013 от 13 августа 1997 года предусматривает необходимость обязательной сертификации детских игрушек. Проводимая в отношении игрушек сертификация это оценка их с точки зрения физической безопасности для детей. В процессе сертификации проводится санитарно-эпидемиологическая экспертиза, сертификация соответствия. Игрушки проверяются более чем по ста показателям. Также инспектируется и производство игрушек, а также игрушки, уже поступившие в торговую сеть.
К детским игрушкам предъявляются следующие основные требования. Прежде всего, это безопасность материалов, из которых они изготовлены и которым покрыты. Она должна быть заверена в специальном паспорте, в котором кроме этого указывается, что материалы не являются аллергенными раздражителями и не содержат токсических химических и вредных веществ. Проверяются игрушки также на предмет наличия резкого неприятного запаха, а также оценивается цвет — слишком яркий и ядовитый цвет может оказывать негативное воздействие на психику ребёнка.
Хрупкость и ломкость игрушки учитывается наряду с наличием мелких и потенциально опасных деталей, могущих травмировать ребёнка. Все пластиковые элементы мягких и плюшевых игрушек должны быть прочно пришиты и приклеены, чтобы избежать их проглатывания. Как и любая другая сертификация товаров на территории России, сертификация игрушек гарантирует безопасность и высокое качество. Она призвана гарантировать, что игрушка будет приносить ребёнку радость и не станет причиной неприятностей или болезней.
Кроме Директивы 2009/48/EC по безопасности игрушек, В ЕС при изготовлении и испытаниях, применяются следующие директивы:
===С 1 июля 2012 игрушки должны соответствовать Техническому регламенту Таможенного союза === Одним из необходимых документов является Экспертное заключение Таможенного Союза, выдаваемое аккредитованными Органами сертификации и учреждениями государственной санитарно-эпидемиологической службы Российской Федерации (Роспотребнадзор). -->
Билгалдахарш
Категори:Ловзо хӀумнаш
Дештриш
Дештриш — Португалин Визеу гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Визеу кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Вярьмово
Вярьмово (Вярьмово) — Российн Федерацин Пскован областан Красногородскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Красногородскан кӀоштан нах беха меттигаш
Костенево (Талдоман кӀошт)
Костенево (Костенево) — Российн Федерацин Москохан областан Талдоман кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Талдоман кӀоштан нах беха меттигаш
Козловка (Почепан кӀошт)
Козловка (Козловка) — Российн Федерацин Брянскан областан Почепан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Почепан кӀоштан нах беха меттигаш
Розстайне
Розстайне — Польшин Подкарпатан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подкарпатан воеводаллин нах беха меттигаш
Бюрг (беттан кратер)
Бюрг - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 41,04 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Иоганн Бюрг (1766—1834) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Скленаржице
Скленаржице (Sklenařice) — Чехин Либерец мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Либерец мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Баченки
Баченки (Баченки) — Российн Федерацин Смоленскан областан Монастырщинан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Монастырщинан кӀоштан нах беха меттигаш
Вермешть
Вермешть — Румынин Бакеу жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Бакеу жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
(1289) Кутаиси
(1289) Кутаиси  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1933 шеран 19 августехь Неуймин Г. Н. цӀе йолу Ӏилманчо ГӀирма (Симеиз) обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1933 QR».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Полутино (Владимиран область)
Полутино (Полутино) — Российн Федерацин Владимиран областан Киржачан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Киржачан кӀоштан нах беха меттигаш
Чашково (Антропован кӀошт)
Чашково (Чашково) — Российн Федерацин Костромин областан Антропован кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Антропован кӀоштан нах беха меттигаш
8 Марта (Риддер гӀалин администраци)
8 Марта — Кхазакхстанан Малхбален-Кхазакхстанан областан Риддер гӀалин администрацин йукъайогӀу эвла.
Хьажоргаш
Категори:Риддер гӀалин администраци
Бозра (Коннектикут)
Бозра  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Коннектикут штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Коннектикут штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Лаздуны 1
Лаздуны 1 (Лаздуны 1) — Белоруссин Гроднон областан Ивьенан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Категори:Ивьенан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
БекирхӀанли (Каракойунлу)
Хьажоргаш
Категори:ИгӀдир провинцин нах беха меттигаш
Категори:Каракойунлунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Бенкелмен (Небраска)
Истори
Бенкелмен гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Небраска штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Тихвин Бор
Тихвин Бор (Тихвин Бор) — Российн Федерацин Карелин Медвежьегорскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Медвежьегорскан кӀоштан нах беха меттигаш
Нумеро 13, Гранха Авикола (Апасео эль Гранде)
Нумеро 13, Гранха Авикола — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Нумеро 13, Гранха Авикола лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Ковряки
Ковряки (Ковряки) — Российн Федерацин Новгородан областан Демянскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Демянскан кӀоштан нах беха меттигаш
Фирули
Фирули (Фирули) — Свердловскан областан Таборин кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Билгалдахарш
Категори:Таборин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Консиньи
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха МагӀна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Чертардола-Мота (Маса-Карара)
Чертардола-Мота — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Вассар (Канзас)
Вассар — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Канзас штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Вассар бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Канзас штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Канзас штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Шенски (Тверан область)
Шенское (Шенское) — Российн Федерацин Тверан областан Рамешкин кӀоштара эвла.
Эрбеццо
Эрбеццо — Италин Венето регионера коммуна. Лаьтташ йу Верона провинцехь.
Шенски (Тверан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Новопетровка (Березовкан кӀошт)
Новопетровка — Украинин Одессин областан Березовкан кӀоштара эвла.
Эрбеццо
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Шенски (Тверан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Новопетровка (Березовкан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Березовкан кӀоштан нах беха меттигаш
Савичи (Браславан кӀошт)
Савичи (Савічы) — Белоруссин Витебскан областан Браславан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш
Категори:Браславан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Вила Паломбара (Пезаро а, Урбино а)
Вила Паломбара — Италин Марке регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Марке регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Бюрги (беттан кратер)
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Йост Бюрги (1552—1632) сийдина.
Пелчиска (Поддембицкан повет)
Пелчиска  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Бюрги (беттан кратер)
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Пелчиска (Поддембицкан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Гираг Муьшлан
Гираг Муьшлан (Qıraq Müşlan) — Азербайджанан Заьнгиланан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Заьнгиланан кӀоштан нах беха меттигаш
Лукава (Мазовин воеводалла)
Лукава  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Казинки (Тулин область)
Казинки (Казинки) — Российн Федерацин Тулин областан Куркинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Куркинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
(2492) Кутузов
(2492) Кутузов  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.