cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Умаров, Мовлди Абдул-Вахабович
Биографи
1943 шеран 11 февралехь Умарован рота йара Скучарево юртан уллехь шайн меттиг ларйаш. ЧӀогӀа йаккхи тоьпаш йиттинчултӀехь мостагӀаш тӀелетира. Умаровас немцойн улле тӀебахкита элира салташка. Цуьнан омарца салти немцойн тӀе герз детта болабелира. Хьалха богӀуш болу мостагӀи массо а хӀаллак бинера. Амма тӀаьхьа богӀучера окопаш чулелха ларийра. Мовлди, шен йина шиъ чов йолушехь, куьг лазина долушехь, салташ шена тӀаьхьахӀоттина тӀелетира немцошна. 100 сов мостагӀ хӀаллаквира оцу динахь, амма Мовлди ша а велира.
1943 шеран 18 февралехь иза Советски Союзан турпал цӀе йаларна дӀавелира. Амма и цӀе цунна 53 шо даьлчи бен ца йелира. 1996 шеран 16 маехь цунна йелира Российн турпалан цӀе веллачултӀехь.
ЙоьруькогӀлу (Ментеше)
ЙоьруькогӀлу (Yörükoğlu) — Туркойчоьнан Эгейн регионан МугӀла провинцин (ил) Ментешенан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:МугӀла провинцин нах беха меттигаш
Категори:МугӀла провинцин микрокӀошташ
Категори:Ментешенан микрокӀошташ
Умаров, Мовлди Абдул-Вахабович
Биографи
Иза дӀавоьллина Смоленскан областан Глинковски районан Матрёнино юртехь.
ЙоьруькогӀлу (Ментеше)
Хьажоргаш
Категори:Ментешенан кӀоштан нах беха меттигаш
Висока (Мелник)
Висока  (Vysoká) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
ЙоьруькогӀлу (Ментеше)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Сан Хосе (Манлио Фабио Алтамирано)
Сан Хосе — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Сан Хосе лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Висока (Мелник)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Сан Хосе (Манлио Фабио Алтамирано)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Умаров, Мовлди Абдул-Вахабович
Виццавар
Цуьнан юртахь цуьна цӀе тиллина цхьана ураман.
Висока (Мелник)
Географи
.
Умаров, Мовлди Абдул-Вахабович
Хьажоргаш
Категори:Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀеман декъашхой
Висока (Мелник)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Петрово (Хотынецан кӀошт)
Петрово (Петрово) — Российн Федерацин Орёлан областан Хотынецан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Хотынецан кӀоштан нах беха меттигаш
Сливарка
Сливарка — Болгарин Кырджалин областера эвла. Крумовград йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Кырджалин областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Хваловцы
Хваловцы (Хваловцы) — Коми Республикин Сысолан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (83%).
Билгалдахарш
Категори:Сысолан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Марцинув (гмина Задзим)
Марцинув  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Шалакуша
Шалакуша (Шалакуша) — Российн Федерацин Архангельскан областан Няндоман кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Няндоман кӀоштан нах беха меттигаш
Салигос
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха ПигӀенейш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Обаза
Обаза — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Лакха ЛуагӀа.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха ЛуагӀа департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Исла Сан Карлос (Минатитлан)
Исла Сан Карлос — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Исла Сан Карлос лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Карабулак (СейдишехӀир)
Карабулак (Karabulak) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кони провинцин (ил) СейдишехӀирнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин микрокӀошташ
Категори:СейдишехӀирнан микрокӀошташ
Категори:СейдишехӀирнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Лекалиха
Лекалиха (Лекалиха) — Российн Федерацин Вологдин областан Харовскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Севрюки (Хмельницкан кӀошт)
Севрюки — Украинин Хмельницкан областан Хмельницкан кӀоштара эвла.
Лекалиха
Хьажоргаш
Категори:Харовскан кӀоштан нах беха меттигаш
Севрюки (Хмельницкан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Хмельницкан кӀоштан нах беха меттигаш
Земляной Яр
Земляной Яр — Украинин Харьковн областан Волчанскан кӀоштара эвла.
Сивково (Можайскан кӀошт)
Сивково (Сивково) — Российн Федерацин Москохан областан Можайскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Земляной Яр
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сивково (Можайскан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Земляной Яр
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Щеглиевка
Щеглиевка — Украинин Житомиран областан Житомиран кӀоштара эвла.
Земляной Яр
Хьажоргаш
Категори:Волчанскан кӀоштан нах беха меттигаш
Щеглиевка
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Житомиран кӀоштан нах беха меттигаш
Новая Канайка
Новая Канайка — Кхазакхстанан Малхбален-Кхазакхстанан областан Уланан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Малхбален-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Уланан кӀоштан нах беха меттигаш
Гуьзелкоьй (Низип)
Гуьзелкоьй (Güzelköy) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Газиантеп провинцин (ил) Низипнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Газиантеп провинцин нах беха меттигаш
Категори:Низипнан микрокӀошташ
Категори:Низипнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
ХӀаджиханли
ХӀаджиханли (Hacıxanlı) — Азербайджанан Лачинан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Лачинан кӀоштан нах беха меттигаш
Михнево (Курскан область)
Михнево (Михнево) — Российн Федерацин Курскан областан Касторнан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
Подград-на-Похорю
Подград-на-Похорю — Словенин йукъараллера эвла.
Фармингтон (Вашингтон)
Фармингтон — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Вашингтон штатера гӀала (town).
Михнево (Курскан область)
Хьажоргаш
Категори:Касторнан кӀоштан нах беха меттигаш
Фармингтон (Вашингтон)
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Вашингтон штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Подград-на-Похорю
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Медвежье (Кувшинован кӀошт)
Медвежье (Медвежье) — Российн Федерацин Тверан областан Кувшинован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кувшинован кӀоштан нах беха меттигаш
Казчина Сан Джузепе (Бергамо)
Казчина Сан Джузепе — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Сарпдере (Эзине)
Сарпдере (Sarpdere) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регион регионан Чанаккале провинцин (ил) Эзиненан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Чанаккале провинцин нах беха меттигаш
Категори:Эзиненан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Беседы (Нижни Новгородан область)
Беседы (Беседы) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Чкаловскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 5 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Нижни Новгородан областан Чкаловскан кӀоштан нах беха меттигаш
HD248211
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Лос Торес (Сан Мигел де Альенде)
Лос Торес — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лос Торес лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Клейтон (Вашингтон)
Клейтон  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Вашингтон штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Вашингтон штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Вашингтон штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Глен-Дейл (Малхбузен Вирджини)
Глен-Дейл  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Малхбузен Вирджини штатера гӀала.
Истори
Глен-Дейл гӀала йиллина  шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Малхбузен Вирджини штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Сохарево (Алтайн мохк)
Климат
Кхузахь климат барамера а, чӀогӀа континенталан а йу, кхоллало Атлантикера, Арктикера, Малхбален Сибрехара, Йуккъерчу Азера сих-сиха хийца а луш кхочучу хӀаваан массаш бахьнехь. Маршах кӀезиг йолуш хенан хӀоттам хилар бахьнехь алссама маьлхан радиации кхачайо кхуза. Малх лепаран дохаллин йуккъера барам 2000—2300 сахьт шарахь бу, цхьаьнатоьхна радиацин барам кхочу 4500-4800 МДж/м2 шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Косихан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Калкув (Мазовин воеводалла)
Калкув  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Ельня (Гагаринан кӀошт)
Ельня (Ельня) — Российн Федерацин Смоленскан областан Гагаринан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Смоленскан областаан Гагаринан кӀоштан нах беха меттигаш
Поддубровни
Поддубровни (Поддубровное) — Российн Федерацин Тюменан областан Викулован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Викулован кӀоштан нах беха меттигаш
Нумансия-де-ла-Сагра
Нумансия-де-ла-Сагра — Испанин Толедо провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Толедо провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Гунэй
Гунэй (Гунэй) — Российн Федерацин Байкалдехьара мехкан Агинскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат луьра, чӀогӀа континенталан йу. Октябрехь дуьйна кхузахь хӀутту лакхара атмосферан Ӏаткъам. Йочанаш кӀезиг хуьлу, ткъа малх лепар кхузахь алсама хуьлу Ялтехь а, Кисловодскехь а чул. Оцу хенахь гӀийла мох а наггахь бен ца хуьлу. Оцу хьолашкахь латтано йойу дукха йовхо атмосферан дӀайалар бахьнехь, цуьнца кхетадо температуран инверсеш а, алссама тӀетаьӀӀа шелонаш латтар. Аьхке кхузахь йовха йу, цхьаццанхьа тӀех йовха йу, ткъа Ӏа шийла ду.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Якутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+9.
Ильково (Ярославлан область)
Ильково (Ильково) — Российн Федерацин Ярославлан областан Борисоглебскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Ржавец (Шебекинан кӀошт)
Ржавец (Ржавец) — Российн Федерацин Белгородан областан Шебекинан кӀоштара эвла.
Ильково (Ярославлан область)
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Ржавец (Шебекинан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Шебекинан кӀоштан нах беха меттигаш
Шевченков Гай (Ахтыркан кӀошт)
Шевченков Гай — Украинин Сумин областан Ахтыркан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Ахтыркан кӀоштан нах беха меттигаш
Ильково (Ярославлан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ярославлан областан Борисоглебскан кӀоштан нах беха меттигаш
Сабуровка (Пензин область)
Сабуровка (Сабуровка) — Российн Федерацин Пензин областан Колышлейн кӀоштара эвла.
Инякино
Инякино (Инякино) — Российн Федерацин Рязанан областан Шилован кӀоштара эвла.
Сабуровка (Пензин область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, дикка йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Кхузахь йукъара климатан сиптийн амалехь ду, цхьацца муьрашкахь дикка хаалуш климатан элементаш ловзаран амплитуда йоккха хиларца. Шеран уггар шийла бутт январь бу, ткъа уггар бовха - июль.
Инякино
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Сабуровка (Пензин область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Инякино
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Сабуровка (Пензин область)
Хьажоргаш
Категори:Колышлейн кӀоштан нах беха меттигаш
Масерия Манкузи (Потенца)
Масерия Манкузи — Италин Базиликата регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Базиликата регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Сурань (коммуна)
Сурань — Румынин Прахова жудецан йукъара коммуна.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Прахова жудецан коммунаш
Вазио (Тренто)
Вазио — Италин Трентино-Альто-Адидже регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Трентино-Альто-Адидже регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Штольберг (МаьӀдан лаьмнаш)
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Саксони латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Студеново (Санчурскан кӀошт)
Студеново (Студеново) — Кировн областан Санчурскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Санчурскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Римец
Римец — Румынин Алба жудецан коммунера эвла.
Романа (Сондрио)
Романа — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Римец
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Романа (Сондрио)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Римец
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Алба жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
ХӀаджилар (Лачинан кӀошт)
ХӀаджилар (Hacılar) — Азербайджанан Лачинан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Лачинан кӀоштан нах беха меттигаш
Остров (Борщевскан йуьртан меттиг)
Остров (Востраў) — Белоруссин Гомелан областан Речицан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Речицан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Алга (Чуйн кӀошт)
Алга — ГӀиргӀазойчоьнан Чуйн областан Чуйн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Чуйн кӀоштан нах беха меттигаш
ОвегӀ (Лакха ЛуагӀа)
ОвегӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Лакха ЛуагӀа.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха ЛуагӀа департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Эль Негро (Акаюкан)
Эль Негро — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Негро лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
NGC 6079
NGC 6079 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
6079 6079
Закаталес, Агва Верде (Искатеопан де Кваутемок)
Закаталес, Агва Верде — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Закаталес, Агва Верде лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Артемовка (Климовики район)
Артемовка (Арцёмаўка) — Белоруссин Могилёвн областан Климовичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
Категори:Климовичин кӀоштан нах беха меттигаш
Зейтин (Ментеше)
Зейтин (Zeytin) — Туркойчоьнан Эгейн регионан МугӀла провинцин (ил) Ментешенан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:МугӀла провинцин микрокӀошташ
Категори:Ментешенан микрокӀошташ
Категори:Ментешенан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Марцинув (Кутновскан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Паттигхам
Паттигхам — Австрин Лакха Австри федералан латтана йукъара коммуна. Рид-им-Иннкрайс гуонан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Лакха Австри латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Подград-при-Времах
Подград-при-Времах — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Шапкоьй (Эзине)
Шапкоьй (Şapköy) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регион регионан Чанаккале провинцин (ил) Эзиненан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Эзиненан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Саль (Лакха ПигӀенейш)
Саль — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Къилба-ПигӀенейш регионехь. Коммунан департамент — Лакха ПигӀенейш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха ПигӀенейш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Калушин (Легёновскан повет)
Калушин  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Исла Санта Роса (Сан Рафаел)
Исла Санта Роса — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Исла Санта Роса лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Украина (топоним)
«Украи́на» — цхьа могӀа мехкийн историн цӀе, кхин а хӀокху заманара пачхьалкхан Украинин цӀе а.
Топоним схьайалар
Украина дош долуш дара Киевн Русан заманара дуьйна — лаххара а, XII бӀешарахь дуьйна. Дуьххьара иза хьахайо Киевн тептарера Ипатьевн гуламехь, йевза XV—XVI бӀешерашкара испискашкара, 1187 шарахь переяславлан эла Владимир Глебович валар хьахош («»), ТӀаьхьуо Украина хьахайо оццу тептарехь 1189 шарахь («») а, Галицкан-Волынан тептарехь 1213 шарахь («»). Кхин а Галицкан-Волынан тептарехь 1268 шарахь хаало йогӀу демоним («»).
Коьрта верси
Дукхаха болу Ӏилманчаша къобал йо версица, «Украина» цӀе йоьзна йу дозанца. Зализняк Андрей дийцарехь, иза хьалайоьду шира оьрсийн даше «укра́ина» — дозанера область, олаллин йистера латта. «Окраина» дешан йуьхьанцара маьӀна мелла а къаьсташ хилла, иза догӀура йисташкара арахьара латтанашна, олаллин йерриг гуонахьара йисташна. «Украина» дош йуьхьанца дуьйна леладора Киевн Русан а, цхьацца шеш долу дозанера оьрсийн олаллашна. Оцу маьӀнехь Украина дешан этимологин маьӀне хьовсу российн а, иштта украинийн а, малхбузен а Ӏилманчаш, масала Субтельный Орест, Магочий Пол , Прицак Омельян , Грушевский Михаил , Огиенко Иван , Толочко Пётр , кхин берш. Оцу версин тӀехь йу Украинайовзаран энциклопеди, Украинийн меттан этимологин дошам , Украинин историн энциклопеди.
МаьӀнин эволюци
Дукхаха болчу историкашна хетарехь, дуьххьара термин «Оукраина» хьахор догӀу Переяславлан (Посулан дуьхьалонан аса), Галицкан, Волынан олаллийн дозанера мехкашна. Дуккха а украинийн тептарийн талламхоша иштта лору, 1187 шеран, хьалхара йозанаш лелийна переяраславхойн синоним санна йа берриг половхойн дозанера мохк санна. Оцу заманара XVIII бӀешерна герга кхаччалц и дош леладора «дозанера латташ» маьӀнехь, цхьа билгала дозанаш долчу регионна тӀе ца тосуш, цунна йукъахь генна таханлера Украинин махканна генна арара, масала «пскован украина», «окан украина». цунна йукъахь генна таханлера Украинин махканна генна арара, масала «пскован украина», «окан украина». «ЖӀарех дош» чохь оьрсийн XII бӀешеран жайнахочо йаздина, тӀекъам дин йухадаьлла йистошка, цигахь адамаш хӀинца а ламазаш деш бу ширачу деланашна, амма дора иза къайлаха: «…хӀинца а украинехь цара ламазаш до наьӀалт хилла Перунна, Хорсанна, Мокошина, шаданна».
Брокгаузан а, Ефронан а дошамахь хаамаш ма-барра, малхбузера Подольера къилбехьара Днепран хикхоче кхаччалц а, малхбузехьа шена йукъа хин йолу Екатеринославан губернин доккхаха долу латтанийн дакъа чулоцу («очаковн аре») баьржина Къилба Русан мехкан дакъа а, Речь Посполити йукъа даханчул тӀаьхьа официалан доцуш ала долийра «Украина». Иза доьзна дара, и Къилба Русин мехкаш аренийн дозанашца Речь Посполитина а дозанера мехкаш хиларца. Грондский Самуила, Хмельницкийн гӀаттаман историн полякийн автор (1660 шеран гергга), йаздина: «Латинан margo (доза) – полякийн маттахь kraj, цигара схьа Украина — паччахьаллин (полякийн) йистехь лаьтта область». «Ukraina» дешан маьӀна туьду Польшин пачхьалкхан дозанера латтанаш олий, изза далийра полякийн историко Бартошевич Юлиана Оргельбранд Самуэлан «Массерайукъара энциклопедехь».
Литература
Категори:Украинин топоними Категори:Пачхьалкхийн цӀераш
Нуньо-Гомес
Нуньо-Гомес — Испанин Толедо провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Толедо провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Шернински
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Няндоман кӀоштан нах беха меттигаш
Нови Королевка
Нови Королевка — Кхазакхстанан Малхбален-Кхазакхстанан областан Риддер гӀалин администрацин йукъайогӀу эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Риддер гӀалин администраци
Никитовка (Ахтыркан кӀошт)
Никитовка — Украинин Сумин областан Ахтыркан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Ахтыркан кӀоштан нах беха меттигаш
Масерия Манта (Потенца)
Масерия Манта — Италин Базиликата регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Базиликата регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Волчья Гора (Речицан кӀошт)
Волчья Гора (Воўчая Гара) — Белоруссин Гомелан областан Речицан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Речицан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Летово (Вологдин область)
Летово (Летово) — Российн Федерацин Вологдин областан Харовскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Харовскан кӀоштан нах беха меттигаш
Семаки (Шепетовкан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Шепетовкан кӀоштан нах беха меттигаш
Бовсуны
Бовсуны — Украинин Житомиран областан Коростенан кӀоштара эвла.
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Коростенан кӀоштан нах беха меттигаш
Висока (Свитави)
Висока  (Vysoká) — Чехин Пардубицен мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Пардубицен мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Ржзава
Ржзава (Rzavá) — Чехин Къилба Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Къилба Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Фьенили (Мантова)
Фьенили — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Инальцино
Инальцино (Инальцино) — Российн Федерацин Ярославлан областан Борисоглебскан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ярославлан областан Борисоглебскан кӀоштан нах беха меттигаш
Слынчоглед
Слынчоглед — Болгарин Кырджалин областера эвла. Джебел йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Кырджалин областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Караджаоьрен (СейдишехӀир)
Караджаоьрен (Karacaören) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кони провинцин (ил) СейдишехӀирнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Категори:Кони провинцин микрокӀошташ
Категори:СейдишехӀирнан микрокӀошташ
Категори:СейдишехӀирнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Гусив
Гусив — Польшин Подкарпатан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Чаркабож
Чаркабож (Чаркабож) — Коми Республикин Ижман кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (100%).
Билгалдахарш
Категори:Ижман кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Казчина Сан Джузепе (Милано)
Казчина Сан Джузепе — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Рязань (Одинцовон кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Графтон (Малхбузен Вирджини)
Графтон  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Малхбузен Вирджини штатера гӀала.
Истори
Графтон гӀала йиллина  шарахь.
HD248244
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Графтон (Малхбузен Вирджини)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Сурая
Сурая — Румынин Вранча жудецан йукъара коммуна.
HD248244
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Сурая
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Вранча жудецан коммунаш
HD248244
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
ХӀанджагӀиз (Низип)
Хьажоргаш
Категори:Газиантеп провинцин нах беха меттигаш
Категори:Газиантеп провинцин микрокӀошташ
Категори:Низипнан микрокӀошташ
Категори:Низипнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ферфилд (Вашингтон)
Ферфилд — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Вашингтон штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Вашингтон штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Зыбино (Харьковн область)
Зыбино — Украинин Харьковн областан Волчанскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Волчанскан кӀоштан нах беха меттигаш
Большое Рябинино
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 6 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Нижни Новгородан областан Чкаловскан кӀоштан нах беха меттигаш
Абрамова, Мария Морицовна
Гейнрих-Абра́мова Мари́я Мо́рицовна (бакъ фамили — Смирнова; 1864—1892) — оьрсийн актриса, антрепренёр. Перман фотографан М. Г. Гейнрихан а, Охански уездан Рождественнски заводера гӀуллакххочун йоьӀан Смирнова Елизавета Дмитриевнин къоталгӀайина йоӀ. Йаздархочун Д. Н. Мамина-Сибирякан шолгӀа зуда.
Биографи
Говзаллин сценан гӀуллакх долийна Пермехь. Ролаш ловзийра провинцин гӀаланашкахь, масала, Оренбург, Самара, Рыбинск, Саратов, Минск, Нижни Новгород, Таганрог, Мариуполь. Дукхаха дерг йара турпалхойн-романтикан актриса.
1889 шарахь шеретан хьоле бахам бисира. Оцу ахчанах Москохахь аренде ийцира Шелапутинан театр, цигахь кхоьллира долара театр «Абрамован театр» цӀе а тиллина. Оцу театрехь, ша Абрамова йоцуш, спектаклаш ловзош бара Н. Н. Соловцов, Н. П. Рощин-Инсаров, И. П. Киселевский, В. В. Чарский, Н. А. Мичурин-Самойлов, М. М. Глебова, кхин гӀарабевлла актёраш. Театро хӀиттийра Грибоедовн комеди «Хьекъалах бала», Гоголан комеди «Ревизор», цуьнан поэман «Делла синош» инсценировка, Островскийн комеди «ХӀора хьекъалчин тоъала чолхазалла». 1889 шеран 27 декабрехь кхузахь дуьххьара хӀоттийра А. П. Чеховн пьеса «Хьуьнан алмаз». 1889 шеран декабрехь дуьйна театр йу коьртехь Н. Н. Соловцов а, В. В. Чарский а волу «Оьрсийн драман артистийн йукъараллин» карахь, амма официалан театран хьалхалера цӀе йисира. 1890 шарахь театр йуьйхира банкрот хилла.
Театр дӀакъевлинчул тӀаьхьа 1890—91 шерашкахь ролаш ловзийра П. М. Медведевн екатеринбурган труппехь.
Уггаре дика ролаш: Медея (о.п. Суворинан а, Буренинан а), Василиса Мелентьевна (о.п. Островскийн а, Гедеоновн а), кхин а.
Елла 1892 шарахь, дӀайоьллина Петарбухан Волковски кешнашкара Литераторийн тӀешкахь.
Хьажоргаш
Категори:ДӀабоьхкинарш Литераторийн тӀешкахь
ХӀаджисамли
ХӀаджисамли (Hacısamlı) — Азербайджанан Лачинан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Лачинан кӀоштан нах беха меттигаш
Милас
Милас (Milas) — Туркойчоьнан Эгейн регионан МугӀла провинцин (ил) Миласнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:МугӀла провинцин нах беха меттигаш
Категори:МугӀла провинцин микрокӀошташ
Категори:Миласнан микрокӀошташ