cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Японийн мотт
Направление письма
Тем не менее, даже сейчас всё ещё можно встретить горизонтальное письмо с направлением письма справа налево на вывесках и в лозунгах — это, строго говоря, подвид вертикального письма, в котором каждый столбец состоит всего из одного знака.
Онные и кунные чтения иероглифов
Так как почти все японские иероглифы были заимствованы из китайского языка, в японском сохранились подобия китайским чтениям иероглифов на момент заимствования — онные чтения иероглифов. Данные чтения сильно отличаются от чтений в современном китайском языке, поскольку он происходит от северных диалектов, бывших в момент заимствования периферийными. Онные чтения близки к чтениям данных иероглифов в современном китайском диалекте хакка, в меньшей степени — в кантонском диалекте. С другой стороны, за иероглифами одновременно закрепились и кунные чтения, то есть исконно японское произношение соответствующих слов. Как правило, иероглифы, представляющие самостоятельные слова, читаются кунными чтениями, в то время как в сложных словах иероглифам присущи преимущественно онные чтения.
Грамматика
Японский язык обладает агглютинативным грамматическим строем с начавшимися процессами флективизации. От классических агглютинативных языков (тюркские, монгольские) его отличает наличие двух спряжений глаголов, а также неправильных глаголов, неразвитая система притяжательных аффиксов, ограничивающаяся лишь приставкой お- (о-) или ご- (го-), в зависимости от главного слова во 2-м и 3-м лице, а также наличие трёх групп изменения прилагательных. В результате сильного китайского влияния японский язык характеризуется наличием счётных суффиксов, группы китайских прилагательных на (-тэки), а также, возможно, благодаря воздействию китайского языка в японском языке нет спряжения глаголов по числам и лицам. Характерной чертой японского языка является спряжение прилагательных и глаголов по основам, от которых образуются законченные грамматические формы слова.
Для японского предложения характерны следующие принципы:
Имя существительное
Существительные не имеют категории рода, также нет чёткой грамматической формулировки образования множественного числа. Нет артиклей.
Для образования множественного числа может использоваться:
Для обозначения пространственных, временных и других смысловых взаимоотношений используются послелоги.
Имя прилагательное
Прилагательные в японском языке не склоняются по падежам, а спрягаются по временам и наклонениям. Как и глаголы, прилагательные имеют основы, от которых образуются дальнейшие грамматические формы.
В японском языке 3 категории прилагательных:
Спряжение предикативных прилагательных происходит единообразным изменением суффикса -い (-й) на соответствующие суффиксы основ. В качестве примера — прилагательное (акай, красный)
Глагол
Спряжение глаголов по числам и лицам в японском языке отсутствует. Вместе с тем в японском языке существуют такие формы глагола, аналогов которым нет в русском языке, и для перевода приходится использовать аналитические конструкции, то есть дополнительные слова. Глаголы могут изменяться по пяти основам. Существуют два спряжения глаголов и два глагола неправильного спряжения:
Помимо пяти основ, существуют формы прошедшего времени и деепричастия, образование которых у глаголов I спряжения происходит по-разному. Изменение по основам у глаголов I спряжения повторяет следование знаков в слоговой азбуке. Ниже приведена таблица спряжения глаголов по пяти основам и двум дополнительным формам:
Вежливые формы
Основная функция II основы японского глагола — образование вежливых форм изъявительного наклонения. В связи с этим существуют четыре суффикса, добавляемые ко II основе глагола. В качестве примеров изменения — глаголы (исогу, спешить, торопиться) и  (табэру, есть):
Данные формы используются преимущественно в нейтрально-вежливой речи. В учтиво-вежливой речи используются более сложные конструкции с использованием вспомогательных глаголов и особых вежливых слов, кэйго.
Личные местоимения
Личные местоимения в японском языке разные в зависимости от лица, рода, числа и стиля речи. Этот класс непостоянен во времени, и существует много архаичных форм местоимений. Изменяются по падежам, подобно существительным
Местоимения I лица :
Местоимения II лица :
Местоимения III лица:
Указательные местоимения
В японском языке существует три категории дальности указательных местоимений:
При помощи корня ど- (до-) образуются соответствующие вопросительные местоимения.
Числительные
В японском языке две категории числительных — китайские, посредством которых выражаются все числа, и исконно-японские, менее употребительные, только для чисел 1—10 и 20. Сравнительная таблица китайских и японских числительных:
Часто в разговорной речи для числительного вместо чтения (си) из-за созвучия с иероглифом  (си, смерть) употребляется кунное чтение (ён). По той же причине числительное чаще читается как нана вместо сити.
Для образования разрядов употребляются следующие числительные: (дзю:, 10) —  (нидзю:, 20),  (хяку, 100) —  (гохяку, 500),  (сэн, 1000) —  (кю: сэн, 9000),  (ман, 10000) —  (самман, 30000).
Классы японских числительных состоят не из трёх, как в русском, а четырёх разрядов. Поэтому миллион по-японски: (хякуман), дословно, «сто по десять тысяч». Для обозначения высоких классов числительных используются слова (оку, сто миллионов),  (тё:, триллион)
Лексика
Как отмечалось выше, существуют онные и кунные чтения иероглифов. Исконно японские слова, не заимствованные из китайского языка во время появления письменности в VI в., составляют группу слов ваго, в то время как заимствованные слова из онных чтений составляют группу канго.
Слова из группы ваго, как правило, имеют один иероглифический корень: (сара, тарелка),  (уцукусий, красивый),  (миэру, виднеться), могут представлять сочетания иероглифов, читающихся в кунном чтении:  (ханаби, фейерверк).
Слова из группы канго, как правило, многокоренные (несколько иероглифов), хотя есть и одиночные иероглифы, произносимые в онном чтении: (хон, книга),  (сё, почерк, книга),  (киндзиру, запрещать). Некоторые сложные слова в китайском и японском языках записываются одинаково и имеют сходные значения: (кё: сицу, кит. jiàoshì/цзяоши, аудитория),  (до: си, кит. tóngzhì/тунчжи, товарищ),  (гакусэй, кит. xuésheng/сюэшэн, студент). Для сложных слов используются разные модели. Вот наиболее распространённые: К имеющимся словам могут присоединяться аффиксы для образования новых слов:
В японском языке большой пласт заимствований, особенно из английского языка. Эти слова повторяют чтение, но не написание соответствующих английских слов: ジュース (дзю: су, сок, англ. juice [dʒu: s]), ワイフ (вайфу, жена, англ. wife [waɪf]), センター (сэнта:, центр, англ. center ['sɛntə]).
Изучение
Японский язык имеет собственную лингвистическую традицию изучения и описания, развившуюся с XVII века во многом под влиянием китайской, но с учётом особенностей языка. Преобладало филологическое «толкование» текстов. С XIX века начинается влияние европейского языкознания, с 1920-х — структурализма. В 1940-е годы под влиянием трудов Мотоки Токиэды складывается «школа языкового существования», изучающая японский язык в его реальном повседневном функционировании. Заметную роль в Японии с 1950-х годов играет также генеративизм.
С начала ХХ в. растёт интерес к происхождению японского языка. Огура Симпэй публикует работы о родстве японского и корейского языков. Аналогичные идеи, которые получают развитие в рамках алтайской гипотезы, высказывают европейские лингвисты. В СССР до конца 1950-х гг. работы Огуры подвергались критике по политическим мотивам.
Изучение японского языка европейцами начинается с XVII века, но из-за ограниченности контактов до середины XIX века почти не развивается. Затем появляются национальные школы японистики, в XX веке в России японский язык изучали Е. Д. Поливанов, Н. И. Конрад, А. А. Холодович, Н. А. Сыромятников, В. М. Алпатов и другие.
Из отечественных изданий ранее пользовалось популярностью руководство А. Н. Колесникова «Японский для всех» с прилагаемыми аудиоматериалами. Самоучитель способствует развитию навыков разговорной речи, однако японская письменность в руководстве не разбирается. Другие отечественные руководства — «Самоучитель японского языка» Б. П. Лаврентьева, «Японский язык для начинающих» и «Японский язык для продолжающих» Л. Т. Нечаевой.
Среди зарубежных изданий заслуживает внимания руководство 『新日本語の基礎』 («Shin nihongo-no kiso»), составленное членами японской организации (Association for Overseas Technical Scholarship). Руководство состоит из нескольких томов с уроками, к ним прилагаются отдельные книги по грамматике и словари к урокам, обильный аудиоматериал на практически все упражнения руководства, а также видеоматериал на тексты из уроков. -->
Маунт-Гуд-Вилледж (Орегон)
Географи
Маунт-Гуд-Вилледж бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Орегон штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Орегон штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Хоузава
Хоузава (Chouzavá) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Крусеро Грасияс а Диос (Хесус Мария)
Крусеро Грасияс а Диос — Мексикин Агуаскальентес штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Истори
Кху махка испанхой бахкале, кхузахь дехаш дара чичимекийн тайпанаш, 1530-1531 шерашкахь испанхоша долайаьккхина.
1789 шеран 24 апрелехь дуьйна Сакатекас штатан йукъахь йара, 1835 шеран 23 майхь дуьйна Агуаскальентес штатан йукъахь йу
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Агуаскальентес штатан нах беха меттигаш
Йелм (Вашингтон)
Йелм — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Вашингтон штатера гӀала.
Истори
Єлм гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Вашингтон штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Красни (Первомайскан кӀошт, Первомайскан кӀошт)
Красное (Красное) — Российн Федерацин Оренбурган областан Первомайскан кӀоштара эвла.
Большая Чежма
Большая Чежма (Большая Чежма) — Российн Федерацин Костромин областан Кологриван кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Красни (Первомайскан кӀошт, Первомайскан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Оренбурган областан Первомайскан кӀоштан нах беха меттигаш
Большая Чежма
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кологриван кӀоштан нах беха меттигаш
Русско-Татарски Айша
Русско-Татарски Айша (Русско-Татарская Айша) — Российн Федерацин ГӀезалойчоьнан Высоки Горан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йу йуккъерачу шораллера бараман континенталан кепара амалан климат, йовхачу аьхкенца а, барамехь шийла Іаьнца а. Уггар бовха бутт июль бу, уггар шийла — январь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 29 стаг (2010 ).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Высоки Горан кӀоштан нах беха меттигаш
Трухачёво
Трухачёво (Трухачёво) — Российн Федерацин Владимиран областан Судогдан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Судогдан кӀоштан нах беха меттигаш
Коньково (Старицан кӀошт)
Коньково (Коньково) — Российн Федерацин Тверан областан Старицан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Старицан кӀоштан нах беха меттигаш
НарагӀаджи (ГуьндогӀмуш)
нарагӀаджи (Narağacı) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан Антали провинцин (ил) ГуьндогӀмушнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Антали провинцин нах беха меттигаш
Категори:Антали провинцин микрокӀошташ
Категори:ГуьндогӀмушнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Привольни (Славскан кӀошт)
Привольни (Привольное) — Российн Федерацин Калининградан областан Славскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат хӀордан йу, аьхка йовха хуьлу Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре бовха бутт бу — июль, уггаре шийла — январь.
Сахьтан аса
Кхузахь UTCн дӀахилар +3:00 йу. Кхузара хан Москохан хенал 1 сахьт башха йу, Аьхка Балтикайистера республикашкахь а кхин Финляндехь а, Исраилехь а, Туруойчохь а, Украинехь а, Белоруссехь а йолу хенаца нийса йу. Йукъара Европин хенал +1 сахьт башха йу. Ӏай Йукъара Европин хенал +2 башха йу..
Хьажоргаш
Категори:Славскан кӀоштан нах беха меттигаш
Усть-Бакчар
Усть-Бакчар (Усть-Бакчар) — Российн Федерацин Томскан областан Чаинскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, шийлачу Ӏаьнца а, тӀуналла цхьабосса йу, хенан хӀоттаман элементаш хийца дукха сиха ло, боцучу хенан муьрехь (масех дийнахь йа сахьтехь). Меттигера климат, хьалхарчу шерашкахь санна хийца ца луш схьайогӀу, иза доьзна ду Малхбуза-Сибрехан акъарин тӀехуларчу хӀаваийн массийн чолхечу циркуляцех эвла шера а, массо агӀора йиллина а йу, къилба-малхбале йоцург, цуо аьтту бо Арктикин а, Атлантикин а, Йуккъерчу Азин а хӀаваан массашна кхуза чуйахка. Цундела циркуляцин процессаш Малхбуза-Сибрехан тӀехула массо а хенахь дакъалоцу арктикин а, бараман а хӀаваан массаш, ткъа аьхка кхин тропикера а. ХӀаваан массаш дӀахьо циклонийн а, антициклонийн а системехь, цуо хенан хӀоттам областехь цхьаьна эшшар ца лоттуьйту, шо шере мел деле ловзаш хуьлу иза.
Хьажоргаш
Категори:Чаинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Свет (Краснодаран мохк)
Свет (Свет) — Российн Федерацин Краснодаран мехкан Крымскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Тимошовка (Васильевкан кӀошт)
Тимошовка — Украинин Запорожьен областан Васильевкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Васильевкан кӀоштан нах беха меттигаш
(13556) 1992 OY7
(13556) 1992 OY7 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1992 шеран 21 июлехь Анри Дебеонь, А. Лопес-Гарсиа цӀе йолу Ӏилманчо Ла-Силья обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1992 OY7» саналган.
Робинсон, Дэвид
Робинсон Дэвид Морис харц цӀе «Адмирал» (David Maurice "The Admiral" Robinson; вина, Ки-Уэстехь, Флорида штат, АЦШ) — америкин профессионалан баскетболхо, йерриг шен карьерехь левзина Къоман баскетболан ассоциацин «Сан-Антонио Спёрс» командехь, цуо хаьржира иза 1987 шеран КъБА драфтехь йукъара хьалхара лоьмарца. «Спёрс» йукъахь хилла КъБА шозза чемпион. Баскетболан сийлаллин залан декъахо 2009 шарахь дуьйна, ФИБА сийлаллин залан декъахо 2013 шарахь дуьйна.
Биографи
Левзина центровойн позицехь. Дешна АЦШ ТӀеман-хӀордан академехь, 1987 шарахь КъБА драфтехь харжира «Сан-Антонио Спёрс» командо 1-ра лоьмарца, шен йерриг карьера а оцу клубехь дӀайаьхьна (1989—2003). Шозза олимпийн чемпион (1992 а, 1996 а), шозза КъБА чемпион (1999, 2003), 1993/94 шеран ассоциацин уггаре дика иччархо, 1994/1995 шеран КъБА MVP, шеран жамӀашца 10-зза сийлаллин гулйина командашна йукъавахна (1991, 1992, 1995, 1996 — хьалхара команда, 1994 а, 1998 а — шолгӀа команда, 1990, 1993, 2000, 2001 — кхоалгӀа команда), ткъа иштта, шеран жамӀашца 8-зза дуьхьалонан сийлаллин гулйина командашна йукъавахна (1991, 1992, 1995, 1996 — хьалхара команда, 1990, 1993, 1994, 1998 — шолгӀа команда), 10-зза «Дерриг седарчийн» матчан декъахо хилла, 1986 шеран дуьненан чемпион, 1988 шеран Олимпийн ловзарийн борзанан совгӀатхо хилла. Иза йукъавахна ассоциацин исторехь уггаре дика 50 ловзархочун.
1994 шеран 17 февралехь «Детройт Пистонс» командица ловзуш Робинсон йира исторехь 4-гӀа, тахана тӀаьххьара йолу квадрупл-дабл КъБАхь.
Хьажоргаш
Категори:АЦШ баскетболхой Категори:Баскетболех ловзаран АЦШ гулйина командин ловзархой Категори:АЦШ Олимпийн чемпионаш Категори:Баскетболех ловзаран Олимпийн чемпионаш Категори:Баскетболех ловзарехь дуьненан чемпионаш Категори:Баскетболех ловзаран Америкин чемпионаш Категори:1988 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн борзанан совгӀатхой Категори:1992 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн чемпионаш Категори:1996 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн чемпионаш Категори:Баскетболисташ 1988 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь Категори:1992 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн чемпионаш Категори:1996 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн чемпионаш Категори:«Сан-Антонио Спёрс» ловзархой Категори:Лелош йоцу лоьмарш йолу КъБА баскетболхой Категори:ФИБА Сийлаллин залан декъахой Категори:АЦШ ТӀеман-хӀордан академин арахецархой Категори:АЦШ хӀордан эпсарш
Пембертон (Нью-Джерси)
Пембертон  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Нью-Джерси штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Нью-Джерси штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Сурдас (кратер)
Сурдас — Меркурий тӀехь 100 км. гергга диаметр йолу кратер. Цуьнан координаташ ю °N, °W.
Хьосташ
Категори:Меркурийн кратераш
Квакуде
Квакуде (ქვაყუდე) — Гуьржийчоьнан Имеретин Самтредиан муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 475 стаг (2002 шо).
Билгалдахарш
Категори:Самтредиан муниципалитетан нах беха меттигаш
Ровни (Степнойн кӀошт)
Ровни (Ровный) — Российн Федерацин Ставрополан мехкан Степнойн кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу барамера континенталан климатан зонехь, алсама хуьлу малхбален а, малхбузен а мехаш. Климатан раж шеран дохаллехь чӀогӀа хийцало, шеран метеорологин заманаш, дукха хьолехь, рузманца ца нисло. Мехкан доккхаха долчу декъехь Ӏа доца а ду, цхьанаэшшара а дац. Уггар шийла бутт — январь. Аьхке Ставрополехь йеха йу: 140 де гергга.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Степнойн кӀоштан нах беха меттигаш
Бостанкент (Муш)
Бостанкент (Bostankent) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Муш провинцин (ил) Мушнан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Мушнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Пуэнтес-де-Гарсия-Родригес
Пуэнтес-де-Гарсия-Родригес — Испанин Ла-Корунья провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Ла-Корунья провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Сан Маркос (Акамбаро)
Сан Маркос — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Сан Маркос лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Уьзенгили (Байбурт)
Уьзенгили (Üzengili) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Байбурт провинцин (ил) Байбуртан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Байбурт провинцин нах беха меттигаш
Сан Маркос (Акамбаро)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Уьзенгили (Байбурт)
Хьажоргаш
Категори:Байбуртан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Сан Маркос (Акамбаро)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Тшецяки (Вармия-Мазурин воеводалла)
Тшецяки  — Польшин Вармия-Мазурин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Варми-Мазурин воеводаллин нах беха меттигаш
Заречье (Буряти)
Заречье (Заречье) — Российн Федерацин Бурятин Кабанскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат — чӀогӀа континенталан йу, шийла Ӏа долуш, йовха аьхке йолуш. Ӏа шийла, декъа кӀезиг ло долуш хуьлу. БӀаьсте мохе йу, гӀоролаш йолуш, йочанаш чӀогӀа кӀезиг йолуш. Аьхке йоца, довхачу деношца а, шийлачу буьйсанашца, июлехь а, августехь а шортта догӀанаш долуш хуьлу. Гуьйре тӀекхочуш хаа а ца ло, хенан хӀоттам цӀеххьана хийца ца ло, цхьацца шерашкахь иза йеха а, йовха а хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Иркутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+8.
Хьажоргаш
Категори:Кабанскан кӀоштан нах беха меттигаш
Сивянка (Мазовин воеводалла)
Сивянка  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Бадов (Германи)
Бадов — Германин Мекленбург-Хьалхара Померани латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
HD83560
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Грабовчик
Грабовчик — Польшин Люблинан воеводаллин  гминера эвла.
(5509) Rennsteig
(5509) Rennsteig — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1988 шеран 8 сентябрехь Ф. Бёрнген цӀе йолу Ӏилманчо Таутенбург обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1988 RD3».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Сарето (Асти)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Соррадиле
Соррадиле — Италин Сардини регионера коммуна. Лаьтташ йу Ористано провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Сардини йукъара гӀаланаш
Ояно (Рьети)
Ояно — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Сент-Уан-де-ла-КугӀ
Сент-Уан-де-ла-КугӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ОгӀн.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ОгӀн департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Нижни Шидлуд
Нижний Шидлуд (Нижний Шидлуд) — Российн Федерацин Удмуртин Можган кӀоштара эвла.
Климат
Лаьтта къилбаседа бараман асанехь, Еврази материкан кӀоргенехь, Атлантикин а, Къилбаседа-Шатесна Ӏапказийн хӀордашна генахь. Цундела цуьнан климат барамера континенталан йу дехачу шийлачу Ӏашца, йовхачу аьхкенца, дика къаьстачу шеран заманашца бӀаьста а, гурахь а. Атлантикин Ӏапказ тӀиера кхуза йогӀу йовха хӀаваъ. Аьхка цуо йахьа йочанаш, йовхо лагӀйо, ткъа Ӏай ло дахьа, шелонаш лагӀйо, йовхонаш йахьа.
Сахьтан аса
Кхузахь йу Самарин хан лелаш. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябряхь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла ю 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Можган кӀоштан нах беха меттигаш
Суриков (кратер)
Суриков — Меркурий тӀехь 105 км. гергга диаметр йолу кратер. Цуьнан координаташ ю °N, °W.
Хьосташ
Категори:Меркурийн кратераш
Бели Колодец (Калугин область)
Белый Колодец (Белый Колодец) — Российн Федерацин Калугин областан Жиздран кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, дика къаьсташ шеран заманашца: барамехь довха а, тӀуьна а аьхкенца, барамера шийла хӀоьттина лайн чкъор долу Ӏаьнца.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Жиздран кӀоштан нах беха меттигаш
(13557) Lievetruwant
(13557) Lievetruwant — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1992 шеран 24 июлехь Анри Дебеонь, А. Лопес-Гарсиа цӀе йолу Ӏилманчо Ла-Силья обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1992 OB9» саналган.
Ястшембя (Вадовицкан повет)
Ястшембя — Польшин Малопольскан воеводаллин  гминера эвла.
(13557) Lievetruwant
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Ястшембя (Вадовицкан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Малопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Самосадка
Самосадка — Башкирийчоьнан Бирскан кӀоштара эвла, иза Бахтыбаевски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 34 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 452461, код ОКАТО — 80213807006.
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Хьажоргаш
Категори:Бирскан кӀоштан нах беха меттигаш
Кведа-Баши
Кведа-Баши (ქვედა ბაში) — Гуьржийчоьнан Имеретин Самтредиан муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 417 стаг (2002 шо).
Билгалдахарш
Категори:Самтредиан муниципалитетан нах беха меттигаш
Коле Казе (Кьети)
Коле Казе  — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Жамбыл (Байдибекан кӀошт)
Жамбыл — Кхазакхстанан Туркестанан областан Байдибекан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Туркестанан областан нах беха меттигаш Категори:Кхазакхстанан нах беха меттигаш Категори:Байдибекан кӀоштан нах беха меттигаш
Ресавица (село)
Ресавица  (Ресавица) — Сербин Поморав гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Поморав гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Жорновка (Березинан кӀошт)
Жорновка (Жорнаўка) — Белоруссин Минскан областан Березинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш Категори:Березинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Ле-Блан-Мений
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сен-Сен-Дени департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Граве (Тревизо)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Софулар (Кулунджак)
Софулар (Sofular) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Малати провинцин (ил) Кулунджакнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Кулунджакнан микрокӀошташ
Категори:Кулунджакнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Покровски (Киеван область)
Покровски — Украинин Киеван областан Броварин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Броварин кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Чаро (Озулуама де Маскареньяс)
Эль Чаро — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Чаро лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Жиков (Чехи)
Жиков (Žikov) — Чехин Пльзень мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Пльзень мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Фальково (Новосокольникин кӀошт)
Фальково (Фальково) — Российн Федерацин Пскован областан Новосокольникин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Жгябури (Вранча)
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Вранча жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Грабувка (Красницкан повет)
Грабувка  — Польшин Люблинан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Люблинан воеводаллин нах беха меттигаш
Сочистлавака (Тлакоапа)
Сочистлавака — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Ла Калдера (Тлакоталпан)
Ла Калдера — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
(5510) 1988 RF7
(5510) 1988 RF7 — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Ла Калдера (Тлакоталпан)
Географи
Ла Калдера лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Сочистлавака (Тлакоапа)
Истори
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
(5510) 1988 RF7
Истори
ДӀайиллина 1988 шеран 2 сентябрехь Анри Дебеонь цӀе йолу Ӏилманчо Ла-Силья обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1988 RF7».
Ортаконуш (ГуьндогӀмуш)
Ортаконуш (Ortakonuş) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан Антали провинцин (ил) ГуьндогӀмушнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
(5510) 1988 RF7
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Ортаконуш (ГуьндогӀмуш)
Хьажоргаш
Категори:Антали провинцин нах беха меттигаш
Категори:Антали провинцин микрокӀошташ
Категори:ГуьндогӀмушнан микрокӀошташ
Категори:ГуьндогӀмушнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ла Калдера (Тлакоталпан)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Олититла (Чиконтепек)
Олититла — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Олититла лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Крусеро эль Туле (Асьентос)
Крусеро эль Туле — Мексикин Агуаскальентес штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Истори
Кху махка испанхой бахкале, кхузахь дехаш дара чичимекийн тайпанаш, 1530-1531 шерашкахь испанхоша долайаьккхина.
1789 шеран 24 апрелехь дуьйна Сакатекас штатан йукъахь йара, 1835 шеран 23 майхь дуьйна Агуаскальентес штатан йукъахь йу
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Агуаскальентес штатан нах беха меттигаш
Сэй (кратер)
Сэй — Меркурий тӀехь 130 км. гергга диаметр йолу кратер. Цуьнан координаташ ю °N, °W.
Хьосташ
Категори:Меркурийн кратераш
Герляхув
Герляхув — Польшин Свентокшискан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Свентокшискан воеводаллин нах беха меттигаш
Борок (Кологриван кӀошт)
Борок (Борок) — Российн Федерацин Костромин областан Кологриван кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кологриван кӀоштан нах беха меттигаш
Пуэнтесесо
Пуэнтесесо — Испанин Ла-Корунья провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Ла-Корунья провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Тшонки
Тшонки — Польшин Вармия-Мазурин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Варми-Мазурин воеводаллин нах беха меттигаш
Сидул
Сидул — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Хоузови
Хоузови (Chouzovy) — Чехин Пльзень мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Пльзень мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Зилла (Вашингтон)
Зилла  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Вашингтон штатера гӀала.
Истори
Зилла гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Вашингтон штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Бойунджук (Муш)
Бойунджук (Boyuncuk) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Муш провинцин (ил) Мушнан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Муш провинцин нах беха меттигаш
Категори:Мушнан кӀоштан нах беха меттигаш
Йаникчам (Байбурт)
Йаникчам (Yanıkçam) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Байбурт провинцин (ил) Байбуртан кӀоштара эвла.
Арханова
Арханова (Арханава) — Белоруссин Витебскан областан Миорин кӀоштара эвла.
Бойунджук (Муш)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Йаникчам (Байбурт)
Хьажоргаш
Категори:Байбурт провинцин нах беха меттигаш
Арханова
1921—1945 шерашкахь Полякийн Республикин Вильнон воеводаллин Диснан поветан йукъайогӀуш йара.
Йаникчам (Байбурт)
Хьажоргаш
Категори:Байбуртан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Арханова
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш Категори:Миорин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Пихтеник
Пихтеник (Пихтеник) — Российн Федерацин Вологдин областан Верховажьен кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Верховажьен кӀоштан нах беха меттигаш
Курлин
Курлин (Курлин) — Российн Федерацин Оренбурган областан Первомайскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Оренбурган областан Первомайскан кӀоштан нах беха меттигаш
(13558) 1992 PR6
(13558) 1992 PR6 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1992 шеран 5 августехь Анри Дебеонь, А. Лопес-Гарсиа цӀе йолу Ӏилманчо Ла-Силья обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1992 PR6» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Пеннингтон (Нью-Джерси)
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Нью-Джерси штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Свобода (Крымскан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Крымскан кӀоштан нах беха меттигаш
Мангал-гезг
Мангал-гезг — аранеоморфийн (Araneomorphae) инфратобана йукъара гезгийн доьзал. Маша бузу тенёт кепехь.
Таксономи
Pholcidae доьзаллин йукъахь йу 80 тайпа :
Туктамыш
Туктамыш (Туктамыш) — Российн Федерацин ГӀезалойчоьнан Высоки Горан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 110 стаг (2010 ).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Высоки Горан кӀоштан нах беха меттигаш
Стинтино
Стинтино — Италин Сардини регионера коммуна. Лаьтташ йу Сассари провинцехь.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Сардини йукъара гӀаланаш
Турово (Судогдан кӀошт)
Турово (Турово) — Российн Федерацин Владимиран областан Судогдан кӀоштара эвла.
Базедов (Мекленбург)
Базедов — Германин Мекленбург-Хьалхара Померани латтана йукъара коммуна.
Турово (Судогдан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Сент-Уан-де-СешегӀувгӀ
Сент-Уан-де-СешегӀувгӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ОгӀн.
Турово (Судогдан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Базедов (Мекленбург)
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Турово (Судогдан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Судогдан кӀоштан нах беха меттигаш
Сент-Уан-де-СешегӀувгӀ
Географи
.
Базедов (Мекленбург)
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Мекленбург-Хьалхара Померани латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Сент-Уан-де-СешегӀувгӀ
Билгалдахарш
Категори:ОгӀн департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Сарето (Кунео)
Сарето — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Сан Маркос (Пенхамо)
Сан Маркос — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Сарето (Кунео)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Сан Маркос (Пенхамо)
Географи
Сан Маркос лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
(5511) Клоант
(5511) Клоант — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1988 шеран 8 октябрехь Кэролин Шумейкер, цӀе йолу Ӏилманчо Паломар обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1988 TH1».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Кведа-Эцери
Кведа-Эцери (ქვედა ეწერი) — Гуьржийчоьнан Имеретин Самтредиан муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 121 стаг (2014 шо).
Пригородни (Славскан кӀошт)
Пригородни (Пригородное) — Российн Федерацин Калининградан областан Славскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат хӀордан йу, аьхка йовха хуьлу Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре бовха бутт бу — июль, уггаре шийла — январь.
Сахьтан аса
Кхузахь UTCн дӀахилар +3:00 йу. Кхузара хан Москохан хенал 1 сахьт башха йу, Аьхка Балтикайистера республикашкахь а кхин Финляндехь а, Исраилехь а, Туруойчохь а, Украинехь а, Белоруссехь а йолу хенаца нийса йу. Йукъара Европин хенал +1 сахьт башха йу. Ӏай Йукъара Европин хенал +2 башха йу..
Хьажоргаш
Категори:Славскан кӀоштан нах беха меттигаш
Ястшембя (Тарновскан повет)
Ястшембя — Польшин Малопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Малопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Мегама (Орегон)
Мегама  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Орегон штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Мегама бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Орегон штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Орегон штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
П. Гобети (Падова)
'''П. Гобети''' — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш