cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Баранка де Мармолехо (Ла Унион де Исидоро Монтес де Ока)
Географи
Баранка де Мармолехо лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хендерсон (Кентукки)
Истори
Гендерсон гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Кентукки штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Прилоадже
Прилоадже — Румынин Вилча жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Вилча жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Долгий (Белгородан область)
Долгий (Долгий) — Российн Федерацин Белгородан областан Прохоровкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Прохоровкан кӀоштан нах беха меттигаш
Розлевичи
Розлевичи (Розлевічы) — Белоруссин Могилёвн областан Глусскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Глусскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Решетовка (Курскан область)
Решетовка (Решетовка) — Российн Федерацин Курскан областан Горшечнин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Горшечнин кӀоштан нах беха меттигаш
Локгарт (Алабама)
Локгарт — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Алабама штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Алабама штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Стари Шалай
Стари Шалай (Старый Шалай) — Российн Федерацин Кемеровн областан Юрган кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа — шийла а, деха а, аьхке — йоца а, йовха а. ГӀоролаш йоцу мур лаьтта 100 дийнахь областан къилбаседехь, 120 де гергга Кузнецкан боьран къилбехь. Къилбаседа дуьненан эхиган барамера асехь лаьттачу Кемеровн областана кхочу дикка дукха маьлхан йовхо шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Юрган кӀоштан нах беха меттигаш
ДогӀанджилар (Доьртдиван)
ДогӀанджилар (Doğancılar) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Болу провинцин (ил) Доьртдиванан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Болу провинцин нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Прилучный, Павел Валерьевич
Павел Валерьевич Прилучный — оьрсийн театран а, кинон а актёр ву.
Хьажоргаш
Категори:Российн актёраш
Абодим
Абодим (Абодим) — Российн Федерацин Саратовн областан Петровскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Саратовн областан Петровскан кӀоштан нах беха меттигаш
Вилли-ан-ТгӀод
Вилли-ан-ТгӀод — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Шампань — АгӀденаш регионехь. Коммунан департамент — Об.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Об департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Альшанка (Орёлан область)
Альшанка (Альшанка) — Российн Федерацин Орёлан областан Соскован кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Чепли
Чепли (Чепли) — Российн Федерацин Смоленскан областан Велижан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Велижан кӀоштан нах беха меттигаш
Альшанка (Орёлан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Соскован кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 5203
NGC 5203 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
5203 5203
Пайн (Аризона)
Пайн  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Аризона штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Пайн бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Аризона штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Аризона штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Красни Гай (Борован кӀошт)
Красни Гай — Украинин Харьковн областан Борован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Борован кӀоштан нах беха меттигаш
АгӀдабан
АгӀдабан (Ağdaban) — Азербайджанан Каьлбаьджаьран кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Каьлбаьджаьран кӀоштан нах беха меттигаш
Карвуджем
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (100%).
Билгалдахарш
Категори:Койгородскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Ильин, Владимир Адольфович
Владимир Адольфович Ильин — советан а, оьрсийн театран а кинон актёр ву. РФ къоман артист (1999).
Хьажоргаш
Категори:ССРС актёраш
Ибзиц
Ибзиц — Австрин Лаха Австри федералан латтана йукъара коммуна. Амштеттен гуонан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Лаха Австри латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Кодромб (Лодзинскан воеводалла)
Кодромб  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Литвиновка (Острогожскан кӀошт)
Литвиновка (Литвиновка) — Российн Федерацин Воронежан областан Острогожскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Острогожскан кӀоштан нах беха меттигаш
Сушки (Рязанан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Рязанан областан Спасскан кӀоштан нах беха меттигаш
Вилабелья
Вилабелья — Испанин Таррагана провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Таррагана провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Петрешть (коммуна, Димбовица)
Петрешть — Румынин Димбовица жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Димбовица жудецан коммунаш
Лос Валдез (Трес Вальес)
Лос Валдез — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лос Валдез лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
HD217417
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Емильянув (Жирардовскан повет)
Емильянув  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Вьялковски
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: даиман Ӏаш нах бац.
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Котельничан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Занха де Пьедра (Мартинез де ла Торе)
Занха де Пьедра — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Занха де Пьедра лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Элькслебен (Ильм)
Элькслебен (Elxleben) — Германин Туьринген латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Туьринген латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Высши Волковцы
Высши Волковцы — Украинин Хмельницкан областан Хмельницкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Хмельницкан кӀоштан нах беха меттигаш
СогӀд-л'Аббе
СогӀд-л'Аббе — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Ландаш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Ландаш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Пржно (Всетин)
Пржно  (Pržno) — Чехин Злин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Злин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Велики Мацевичи
Велики Мацевичи — Украинин Хмельницкан областан Хмельницкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Хмельницкан кӀоштан нах беха меттигаш
Гоьлкоьпруь (Карасу)
Гоьлкоьпруь (Gölköprü) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Сакари провинцин (ил) Карасунан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Сакари провинцин нах беха меттигаш
Категори:Карасунан микрокӀошташ
Категори:Карасунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Мала вас-при-Гросуплем
Мала вас-при-Гросуплем — Словенин йукъараллера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Эль Манзано, Чилапеньо (Марияно Эскобедо)
Эль Манзано, Чилапеньо — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Манзано, Чилапеньо лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Акарбаши (Одунпазари)
Акарбаши (Akarbaşı) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан ЭскишехӀир провинцин (ил) Одунпазаринан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:ЭскишехӀир провинцин нах беха меттигаш
Категори:ЭскишехӀир провинцин микрокӀошташ
Категори:Одунпазаринан микрокӀошташ
Категори:Одунпазаринан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Князеви (Наро-Фоминскан кӀошт)
Князеви (Князевое) — Российн Федерацин Москохан областан Наро-Фоминскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Наро-Фоминскан кӀоштан нах беха меттигаш
Удзеж
Удзеж — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Уренан кӀошт
Уренан кӀошт (Уренский район) — Нижни Новгородан областан муниципалан кӀошт.
Билгалдахарш
Категори:Нижни Новгородан область Категори:Российн кӀошташ
Подольни (Усть-Кубинскан кӀошт)
Подольни (Подольное) — Российн Федерацин Вологдин областан Усть-Кубинскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Усть-Кубинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Давыдково (Нижни Новгородан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 703 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Нижни Новгородан областан Сосновскан кӀоштан нах беха меттигаш
Рипалта (Фиренца)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Вали (Плази)
Вали  (Valy) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Сан Педро Кимичостальо (Катемако)
Сан Педро Кимичостальо — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Сан Педро Кимичостальо лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Бистрица (Кюстендилан область)
Бистрица  — Болгарин Кюстендилан областера эвла. Дупница йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Кюстендилан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Форчела (Асколи Пичено)
Форчела — Италин Марке регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Марке регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Казчина Бозели (Бреша)
Казчина Бозели — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Переделка
Переделка (Пярэдзелка) — Белоруссин Гомелан областан Лоеван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Лоеван кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Талая (Кемеровн область)
Талая (Талая) — Российн Федерацин Кемеровн областан Юрган кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Юрган кӀоштан нах беха меттигаш
Аниково (Большеселон кӀошт)
Аниково (Аниково) — Российн Федерацин Ярославлан областан Большеселон кӀоштара эвла.
Пронински
Пронински (Пронинская) — Российн Федерацин Архангельскан областан Красноборскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Аниково (Большеселон кӀошт)
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Пронински
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Красноборскан кӀоштан нах беха меттигаш
Аниково (Большеселон кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Большеселон кӀоштан нах беха меттигаш
Ситниково (Алтайн мохк)
Ситниково (Ситниково) — Российн Федерацин Алтайн мехкан Баеван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера а, чӀогӀа континенталан а йу, кхоллало Атлантикера, Арктикера, Малхбален Сибрехара, Йуккъерчу Азера сих-сиха хийца а луш кхочучу хӀаваан массаш бахьнехь. Маршах кӀезиг йолуш хенан хӀоттам хилар бахьнехь алссама маьлхан радиации кхачайо кхуза. Малх лепаран дохаллин йуккъера барам 2000—2300 сахьт шарахь бу, цхьаьнатоьхна радиацин барам кхочу 4500-4800 МДж/м2 шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Баеван кӀоштан нах беха меттигаш
Ржавец (Горшечнин кӀошт)
Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Горшечнин кӀоштан нах беха меттигаш
Агаревка (Татищеван кӀошт)
Агаревка (Агаревка) — Российн Федерацин Саратовн областан Татищеван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Татищеван кӀоштан нах беха меттигаш
Растыкайловка
Растыкайловка (Растыкайловка) — Российн Федерацин Воронежан областан Острогожскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Острогожскан кӀоштан нах беха меттигаш
Пайн-Лейк (Аризона)
Пайн-Лейк  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Аризона штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Пайн-Лейк бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Аризона штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Аризона штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Ивановски (Конакован кӀошт)
Ивановски (Ивановское) — Российн Федерацин Тверан областан Конакован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Конакован кӀоштан нах беха меттигаш
Дуьлгер (Доьртдиван)
Дуьлгер (Dülger) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Болу провинцин (ил) Доьртдиванан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Болу провинцин нах беха меттигаш
Категори:Доьртдиванан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Локсли (Алабама)
Локсли — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Алабама штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Алабама штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Анахино (Соскован кӀошт)
Анахино (Анахино) — Российн Федерацин Орёлан областан Соскован кӀоштара эвла.
Кызылту (Талгаран кӀошт)
Кызылту — Кхазакхстанан Алматан областан Талгаран кӀоштара эвла.
Анахино (Соскован кӀошт)
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Кызылту (Талгаран кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Алматан областан нах беха меттигаш Категори:Талгаран кӀоштан нах беха меттигаш
Анахино (Соскован кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Соскован кӀоштан нах беха меттигаш
Рудня (Глусскан кӀошт)
Рудня (Рудня) — Белоруссин Могилёвн областан Глусскан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Глусскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Мурашово (Курганан область)
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Щучьен кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 5204
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
5204 5204
Вилли-ле-Буа
Вилли-ле-Буа — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Шампань — АгӀденаш регионехь. Коммунан департамент — Об.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Об департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
АгӀдаш (Каьлбаьджаьран кӀошт)
АгӀдаш (Ağdaş) — Азербайджанан Каьлбаьджаьран кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Каьлбаьджаьран кӀоштан нах беха меттигаш
СупгӀосс
СупгӀосс — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Ландаш.
Алаз
Алаз (ალაზანი [алазани], Qanıx [Ганых], Алазан,  ) — Гуьржийчоьнан малхбале декъера а, Азербайджанан малбузе декъера а эрк, цхьайолу меттигашкахь доьду республикийн дозанех. ХӀинца Мингечауран хи латтийла чу дужу, хьалха Кура эркан дакхичарехь цхьа га дара. Алаз эркан дохалла ду — 391 км, хигулдаларан майда — 10 800 км² герг.
СупгӀосс
Географи
.
Алаз
Литература
Категори:Гуьржийчоьнан эркаш Категори:Азербайджанан эркаш
СупгӀосс
Билгалдахарш
Категори:Ландаш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Лома де Сан Рафаел (Сан Франсиско дел Ринкон)
Географи
Лома де Сан Рафаел лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Баранка де Мурга (Зиватанехо де Азуета)
Баранка де Мурга — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Баранка де Мурга лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Ибс-ан-дер-Донау
Ибс-ан-дер-Донау — Австрин Лаха Австри федералан латтана йукъара коммуна. Мельк гуонан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Лаха Австри латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Мала Вас-при-Орможу
Мала Вас-при-Орможу — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Кожениця (Лодзинскан воеводалла)
Кожениця  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Емильянув (Пшисускан повет)
Емильянув  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Вилаверд
Вилаверд — Испанин Таррагана провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Таррагана провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Чукуркент (ХӀуьйуьк)
Чукуркент (Çukurkent) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кони провинцин (ил) Нуьйуькнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Категори:Кони провинцин микрокӀошташ
Категори:Нуьйуькан микрокӀошташ
Категори:Нуьйуькан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
HD217477
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Элькслебен (Зоьммерда)
Элькслебен (Elxleben) — Германин Туьринген латтана йукъара коммуна.
HD217477
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Элькслебен (Зоьммерда)
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Туьринген латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Градиск
Градиск — Украинин Волинан областан Камень-Каширскан кӀоштара эвла.
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Камень-Каширскан кӀоштан нах беха меттигаш
Родники (Острогожскан кӀошт)
Родники (Родники) — Российн Федерацин Воронежан областан Острогожскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Острогожскан кӀоштан нах беха меттигаш
Удорпье
Удорпье — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
NGC 5205
NGC 5205 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
5205 5205
Марина ди Пиза (Пиза)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Райск (Белорусси)
Райск (Райск) — Белоруссин Гомелан областан Лоеван кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Лоеван кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Брикето (Кунео)
Брикето — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Прилог
Прилог — Румынин Сату-Маре жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Сату-Маре жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Пржно (Фридек-Мистек)
Пржно  (Pržno) — Чехин Моравия-Силезия мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
ХӀуьррийет (Карасу)
ХӀуьррийет (Hürriyet) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Сакари провинцин (ил) Карасунан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Сакари провинцин нах беха меттигаш
Категори:Сакари провинцин микрокӀошташ
Велики Орлинцы
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
ХӀуьррийет (Карасу)
Хьажоргаш
Категори:Карасунан микрокӀошташ
Категори:Карасунан кӀоштан нах беха меттигаш
Велики Орлинцы
Хьажоргаш
Категори:Хмельницкан кӀоштан нах беха меттигаш
ХӀуьррийет (Карасу)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Аршинцев, Борис Никитович
Арши́нцев Бори́с Ники́тович (1903 шеран 28 июлехь (10 августехь), Соьлжа-ГӀала — 1944 шерана 15 январехь, Керчан кӀошт) — советийн тӀеман баьчча, инарла-майор (1943 шеран 23 январехь). Советийн Союзан Турпалхо (1944 шеран 16 майхь).
Йуьхьанцара биографи
Аршинцев Борис Никитович вина 1903 шеран 28 июлехь (10 августехь), Соьлжа-ГӀалахь дечиг-пхьеран доьзалехь.
ТӀемал хьалхара хан
1920 шеран августехь кхайкхира БАЦӀЭ могӀаршка. 1920 шарахь дуьйна РКП(б) декъашхо. 1922 шеран мартехь чекхъехира 12-гӀа БуритӀен гӀашлойн курсаш. 1922 шеран майхь дуьйна гӀуллакхехь вара 1-чу Петарбухан полкехь БГӀД а, 1-чу Петарбухан ша йолчу ротан БГӀД взводан баьчча даржехь. 1923 шарахь йуха чекхъехира башха гӀуллакхийн дакъойн (БГӀД) баьччийн курсаш, 1923 шеран декабрехь хӀоттийра взводан а, пулемётийн командан а баьччан дарже 522-гӀа БГӀД БуритӀен полкехь. 1922 шарахь дакъа лецира Къилбаседа Кавказан герзашца болчу кхолламашна дуьхьала долчу тӀемашкахь.
1925 шарахь йуха а чекхдаьккхира БуритӀен гӀашлойн ишколан дакъа, 1925 шеран июлехь хӀоттийра 28-гӀа кхийсархойн Ломан ЦӀиенбайракхан дивизин 82-гӀа кхийсархойн полкан взводан баьчча дарже. 1925 шеран октябрехь дуьйна гӀуллакхехь вара БуритӀен гӀашлойн ишколехь — взводан баьчча, ткъа цул тӀаьхьа — курсан баьчча. 1929 шарахь дакъалецира Нохчийчуьра антисоветийн гӀаттам охьатаӀош.
1929 шеран декабрехь Аршинцев хӀоттийра Минскера БССР ЦКХК цӀарах йолчу Цхьаьнатоьхна тӀеман ишколан курсан баьччан дарже. 1930 шеран июлехь дуьйна, тӀехьа-хьалха хӀоттийра ротан баьчча, батальонан баьччан гӀоьнча, полкаш ишколан хьаькам, 109-гӀа кхийсархойн полкан батальонан (Белорусийн тӀеман гуонанн 37-гӀа кхийсархойн дивизи) баьчча даржашка. 1934 шеран январера 1935 шеран апрель кхаччалц гӀуллакхехь вара оцу дивизин штабан 1-чу декъан хьакаман гӀоьнча даржехь. Цул тӀаьхьа хьажийра академи деша.
1938 шарахь чекхйаьккхира Фрунзе М. В. цӀарах йолу БАЦӀЭн ТӀеман академи, оцу шеран сентябрехь хӀоттийра штабан 1-ра (оперативан) декъан хьаькам дарже, ткъа 1939 шеран июлехь — 1-ра Ша долу ЦӀиенбайракхан эскаран 39-гӀа кхийсархойн корпусан штабан хьаькам дарже.
Дакъалецира Хасан Ӏоман гергарчу тӀемашкахь 1938 шарахь, Халхин-Гол эрк тӀаьхь 1939 шарахь.
1940 шеран ноябрехь Аршинцев Борис Никитович хӀоттийра йукъара тактикан кафедран хьехархо дарже, ткъа 1941 шеран майхь — Фрунзе М. В. цӀарах йолу БАЦӀЭн тӀеман академин штабийн гӀуллакхийн кафедран хьехархо дарже.
Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀом
1941 шеран июлехь хӀоттийра 211-гӀа кхийсархойн дивизин (Москохан тӀеман гуонан) штабан хьаькман дарже. Сентябрехь дивизи йукъатуьйхира 43-гӀа эскаран (Резерван фронт), иза чӀагӀъелира Десна эрк тӀехь, Ельня гӀалин къилбехьа, цигахь дакъалецира Смоленскан тӀом болуш, Вязьман а, Можайскан-Малоярославецан операцешкахь, кхин а Москохан бухахь контртӀелатарехь.
1941 шеран 16 декабрехь Аршинцев хӀоттийра 56-гӀа эскаран (Къилбан фронт) оперативан тобан штабан хьаькам дарже, цигахь дакъалецира Ростовн тӀелатаран операцехь. 1942 шеран 24 мартехь — Таганроган кӀоштахь чӀагӀделла, оцу эскаран 16-гӀа кхийсархойн бригадан баьчча, ткъа 1942 шеран 14 июнехь — оцу эскаран 30-гӀа кхийсархойн дивизи баьччан дарже. Кавказ къовсу тӀамехь Аршинцевн баьччаллин дивизис дакъалецира Армавиран-Майкопан а, Туапсен а лардаран операцешкахь, оцу хенахь дивизис, лаьцна ах гуо а болуш, ларйира Краснодар, йитира иза омар деллачул тӀаьхьа 1942 шеран 12 августехь. 1942 шеран ноябрехь баьччалло дивизин салташа а, эпсарша а масалла долуш, тӀедиллинарг сийлаллийца, майраллийца чекхдаккхарна гвардин цӀе а елла, цунах йира 55-гӀа гвардин кхийсархойн дивизи. Дивизис дӀакъалецира Къилбаседа Кавказ мукъа йоккхуш, тӀелеташ Горячи Ключна, Калужски а, Новодмитриевскин а гӀаланашна, цара мукъайаьккхира Краснодар. 1943 шеран сентябрехь а, октябрехь а дивизис дакъалецира Новороссийскан-Таманан тӀелатаран операцехь. 55-гӀа гвардин Иркутскан Ленинан орденан кхузза ЦӀиен байракхан Суворовн 2-гӀа тӀегӀан орденан кхийсархойн РСФСР Лакхарчу Советан цӀарахчу дивизин (11-гӀа гвардин кхийсархойн корпус, Ша йолу Приморскан эскар) баьчча гвардин инарла-майор Аршинцев Б. Н. башха къаьстира Керчан-Эльтигенан десантан операцехь. 55-гӀа гвардин кхийсархойн дивизи цуьнан баьччаллехь 1943 шеран 3 ноябрехь Азовн тӀеман флотилин кеманаш а, катераш а тӀехь, шторман хенан-хӀоттам болуш, дехьаелира Керчан хидоькъел, Опасни эвлан кӀоштахь дӀалецира плацдарм. Хьалххарчу буса аьтту белира плацдарм 2 километр гергга кӀорга ян, тӀаьхьарчу деношкахь дивизис мукъа ехира эвланаш Капканы, Опасни, Еникале (хӀинца Керчан йукъахь йу), кхин а чуйахара мостагӀчун чӀагӀонашна 12 километр кӀорге. Оцу дозанашкахь дивизи чӀагӀъелира, масийттаза йухатуьйхира дӀалаьцна Керчан плацдарм дӀайаккха гӀерта мостагӀчун тӀелатар. Оцу тӀемашкахь боккха иэшам хилира 98-гӀа немцойн гӀашлойн а, 3-гӀа румынин ломан гӀашлойн а дивизешна. МостагӀчу зие: вийна 1800 салтий а, эпсар а, йохийна 7 танк, 8 йоккха топ, 6 миномёт, схьайаьккхина 7 йоккха топ, 4 миномёт, 2 бердан прожектор, дукха тӀеман бахам. И операци бахьнехь 1943 шеран 25 ноябрехь инарла Аршинцев кховдийра Советийн Союзан Турпалхо цӀе йаларе.
ССРС Лакхара Советан президиуман 1944 шеран 16 майн омарца эскарна говза куьйгалла дарна, цу тӀе Керчан хидоькъел дехьаволуш доьналла гайтарна, гвардин инарла-майоран Аршинцев Борис Никитовична йелла Советийн Союзан Турпалхо цӀе.