cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аройо Текохочен (Ометепек)
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Андрониха (Юрьевецан кӀошт)
Андрониха (Андрониха) — Российн Федерацин Ивановн областан Юрьевецан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Юрьевецан кӀоштан нах беха меттигаш
Скородна
Скородна — Украинин Луганскан областан Старобельскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Старобельскан кӀоштан нах беха меттигаш
Роща (Покровскан кӀошт)
Роща (Роща) — Российн Федерацин Орёлан областан Покровскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Орёлан областан Покровскан кӀоштан нах беха меттигаш
Красни (Никополан кӀошт)
Красни — Украинин Днепропетровскан областан Никополан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Никополан кӀоштан нах беха меттигаш
Староселье (Калинковичин кӀошт)
Староселье (Стараселле) — Белоруссин Гомелан областан Калинковичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Калинковичин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Эль Магей И (Темпоал)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Дзиви
Дзиви — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Кундызды
Кундызды — Кхазакхстанан Малхбален-Кхазакхстанан областан Катон-Карагайнан кӀоштара эвла.
Святицы
Святицы (Святицы) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Семёнован гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 23 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Семёнован гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Сидар-Пойнт (Канзас)
Сидар-Пойнт  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Канзас штатера гӀала.
Истори
Сидар-Пойнт гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Канзас штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Лас Палмас (Сан Мигел де Альенде)
Лас Палмас — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лас Палмас лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Переверзевка (Курскан область)
Переверзевка (Переверзевка) — Российн Федерацин Курскан областан Белин кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Курскан областан Белин кӀоштан нах беха меттигаш
Чижи (Котельничан кӀошт)
Чижи (Чижи) — Кировн областан Котельничан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: даиман Ӏаш нах бац.
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан дӀатесна нах беха меттигаш Категори:Кировн областан Котельничан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Галеевка (Быхован кӀошт)
Галеевка (Галееўка) — Белоруссин Могилёвн областан Быхован кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
Категори:Быхован кӀоштан нах беха меттигаш
Брюшински
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Красноборскан кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 4856
NGC 4856 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
4856 4856
Джамбайн гӀайре
Джамбайн гӀайре (Жанбай аралы) — Каспий-хӀордан чуьра гӀайре.
ГӀайре ю Волган хикхочен малхбалехьа. Кхазакхстанан хӀордйистан 1,2 км гена а бу. ГӀайренна бохалла — 21,5 км, максимале шоралла — 7 км. Джамбайн гӀайре долахь ю Кхазакхстанан Атыраун областан.
Гнезау
Гнезау — Австрин Каринти федералан латтана йукъара коммуна. Фельдкирхен гуонан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Каринти латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Монсоро гӀала
Монсоро гIала (Château de Montsoreau) — Францин гӀала, исбаьхьаллин музей. Лаьтта Луаран латтанаш департаментера Монсоро коммунехь.
Билгалдахарш
Категори:Франци
Дос Хакалес (Мияватлан)
Дос Хакалес — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Эвоьн-ле-Бен (кантон)
Эвоьн-ле-Бен — Францин кантон, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Кантонан департамент — Лакха Севваь.
Дос Хакалес (Мияватлан)
Географи
Дос Хакалес лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Кутежево
Кутежево — Словенин йукъараллера эвла.
Ярвамаа
Ярвамаа (Järvamaa йа Järva maakond) — Эстонин административан дакъа (кӀошт). Административан центр — гӀала Пайде.
Билгалдахарш
Категори:Эстони
Кутежево
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Дос Хакалес (Мияватлан)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Эвоьн-ле-Бен (кантон)
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха Севваь департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
Читаковци
Читаковци — Болгарин Габровон областера эвла. Габрово йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Габровон областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Спиркин Осерёдок
Спиркин Осерёдок (Жанбай аралы) — Каспий-хӀордан чуьра гӀайре.
ГӀайре ю Волган хикхочен малхбалехьа. Кхазакхстанан хӀордйистан 700 км гена а бу. ГӀайренна бохалла — 5,2 км, максимале шоралла — 3,9. Джамбайн гӀайре долахь ю Кхазакхстанан Атыраун областан.
Билгалдахарш
Категори:Кхазакхстан
Оьренбаши (Деврекани)
Оьренбаши (Örenbaşı) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Кастамону провинцин (ил) Девреканинан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Кастамону провинцин нах беха меттигаш
Категори:Девреканинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Могошоая
Могошоая — Румынин Илфов жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Илфов жудецан коммунаш
Ивини (Лодзинскан воеводалла)
Ивини  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Манчано (Перуджа)
Манчано — Италин Умбрия регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Умбрия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Гальковка
Гальковка (Галькоўка) — Белоруссин Могилёвн областан Быхован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Быхован кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Ривела (Падова)
Ривела — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Поцоуцов
Поцоуцов (Pocoucov) — Чехин Высочина мехкан кӀоштара эвла.
Ривела (Падова)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Поцоуцов
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
HD207215
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Ривела (Падова)
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
HD207215
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Поцоуцов
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
HD207215
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Поцоуцов
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
HD207215
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Поцоуцов
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Высочина мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Бозан (Алпу)
Хьажоргаш
Категори:ЭскишехӀир провинцин нах беха меттигаш
Категори:ЭскишехӀир провинцин микрокӀошташ
Категори:Алпунан микрокӀошташ
Категори:Алпунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
МахӀмудлу (эвла, Джаьбраилан кӀошт)
МахӀмудлу (Mahmudlu) — Азербайджанан Джаьбраилан кӀоштара эвла.
Суховичи
Суховичи (Сухавічы) — Белоруссин Гомелан областан Калинковичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Калинковичин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Васево
Васево (Васево) — Российн Федерацин Архангельскан областан Красноборскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Красноборскан кӀоштан нах беха меттигаш
Ольгински (Донецкан область)
Ольгински — Украинин Донецкан областан Донецкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Донецкан кӀоштан нах беха меттигаш
Файльсдорф
Файльсдорф (Veilsdorf) — Германин Туьринген латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Туьринген латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Славяносербск
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Славяносербскан кӀоштан нах беха меттигаш
Степови (Никополан кӀошт)
Степови — Украинин Днепропетровскан областан Никополан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Никополан кӀоштан нах беха меттигаш
Казтело Бора (Форли-Чезена)
Казтело Бора — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Сийлахь Иштванан де
И́штван I Сийлахьверг (Сийлахь Иштван; кхин а Стефан; (Szent) I. István, Sanctus Stephanus; 970/975 гергга — 1038 15 август) — нитранан эла (995—997), сийлахь эла (nagyfejedelem, 997 шарахь дуьйна) а, Мажарчоьнан паччахьаллин хьалхара паччахь (1000/1001 шерашкахь дуьйна)  АрпадгӀеран некъий. Мажарой керсталле балабарна безачу нахах тоьхна. Лору католикаша а, православерчара а. Мажаройн тайпанаш чеккхенца цхьаьнатоьхна шен Ӏедалан кӀела, ша цхьаъ урхалча хилла.
Хьажоргаш
Категори:Бинарш X бӀешарахь Категори:X бӀешеран Европин урхалчаш
Категори:АрпадгӀар Категори:Мажарчоьнан беза нах Категори:Католикийн беза нах Категори:X бӀешеран Европин урхалчаш
Категори:АрпадгӀар Категори:Мажарчоьнан беза нах Категори:Католикийн беза нах Категори:Православин беза нах Категори:XI бӀешеран керсталлера беза нах Категори:Беза нах абатца Категори:Канонизаци йина паччахьаш Категори:Дохкобевлларш
Ла-ФгӀетт-суьгӀ-Сен
Ла-ФгӀетт-суьгӀ-Сен — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Иль-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Валь-д’Уаз.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Валь-д’Уаз департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Кундыколь
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Павлодаран областан нах беха меттигаш Категори:Баянаулан кӀоштан нах беха меттигаш
Форнацо (Павия)
Форнацо — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Березник (Сыктывдин кӀошт)
Березник (Березник) — Коми Республикин Сыктывдин кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (100%).
Билгалдахарш
Категори:Сыктывдин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Маганья
Маганья — Испанин Сори провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Сори провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Бараново (Уваровкан гӀалин меттиг)
Бараново (Бараново) — Российн Федерацин Москохан областан Можайскан кӀоштара эвла.
Унджулар (ДогӀанхӀисар)
Унджулар (Uncular) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кони провинцин (ил) ДогӀанхӀисарнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Поточ
Поточ — Румынин Нямц жудецан коммунера эвла.
Сутырь
Сутырь (Сутырь) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Семёнован гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Поточ
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Сутырь
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 16 стаг (2010 шо).
Бараново (Уваровкан гӀалин меттиг)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Унджулар (ДогӀанхӀисар)
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Сутырь
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Семёнован гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Унджулар (ДогӀанхӀисар)
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин микрокӀошташ
Категори:ДогӀанхӀисаран микрокӀошташ
Категори:ДогӀанхӀисаран кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Бараново (Уваровкан гӀалин меттиг)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Москохан областан Можайскан кӀоштан нах беха меттигаш
Песчански (Курскан область)
Песчански (Песчанский) — Российн Федерацин Курскан областан Белин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Курскан областан Белин кӀоштан нах беха меттигаш
Бртнице (Велке Поповице)
Бртнице  (Brtnice) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
ХӀоджаогӀлу (Феризли)
ХӀоджаогӀлу (Hocaoğlu) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Сакари провинцин (ил) Феризлинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Сакари провинцин нах беха меттигаш
Категори:Сакари провинцин микрокӀошташ
Категори:Феризлинан микрокӀошташ
Категори:Феризлинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Браганьоло (Падова)
Браганьоло  — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
ХӀоджаогӀлу (Феризли)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Браганьоло (Падова)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Лас Палмас (Тариморо)
Лас Палмас — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лас Палмас лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Радованье (Кимрин кӀошт)
Радованье (Радованье) — Российн Федерацин Тверан областан Кимрин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кимрин кӀоштан нах беха меттигаш
Красноорловски (Белгородан область)
Красноорловски (Красноорловский) — Российн Федерацин Белгородан областан Красни Яруган кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
NGC 4857
NGC 4857 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Красноорловски (Белгородан область)
Хьажоргаш
Категори:Красни Яруган кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 4857
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Дачни (Липецкан область)
Дачни (Дачный) — Российн Федерацин Липецкан областан Чаплыгинан кӀоштара эвла.
NGC 4857
Хьажа кхин а
4857 4857
Дачни (Липецкан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Чаплыгинан кӀоштан нах беха меттигаш
Прилуцки (Луцкан кӀошт)
Прилуцки — Украинин Волинан областан Луцкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Луцкан кӀоштан нах беха меттигаш
ФавегӀж-Сейтене (кантон)
ФавегӀж-Сейтене — Францин кантон, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Кантонан департамент — Лакха Севваь.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха Севваь департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
Виндов-Рок
Виндов-Рок — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Аризона штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Виндов-Рок бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Аризона штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Аризона штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш Віндов-Рок
Нагпур
Нагпу́р (नागपूर) — ХӀиндин Махараштра олучу штатера гӀала. Иза ю Наг олучу хийистехь.
Билгалдахарш
Категори:ХӀинди
Лукошкино (Кемеровн область)
Лукошкино (Лукошкино) — Российн Федерацин Кемеровн областан Топкин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа — шийла а, деха а, аьхке — йоца а, йовха а. ГӀоролаш йоцу мур лаьтта 100 дийнахь областан къилбаседехь, 120 де гергга Кузнецкан боьран къилбехь. Къилбаседа дуьненан эхиган барамера асехь лаьттачу Кемеровн областана кхочу дикка дукха маьлхан йовхо шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Топкин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Кутинци
Кутинци — Словенин йукъараллера эвла.
Рощенски
Рощенски (Рощенский) — Российн Федерацин Орёлан областан Покровскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Кутинци
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Рощенски
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Тюленьи гӀайренаш
Тюленьи гӀайренаш (Түлен аралдары) — Каспий-хӀордан къилбаседа декъа тӀера архипелаг Мангышлакан айман койн тӀехь. Иза йу Кхазакхстанан долахь. Административан Мангистаунан областан йукъайогӀу. ГӀайренийн тӀехь йу гӀум, цхьайолу меттигашкахь поппар а бу. Йукъара майда 130 км² герг. АхгӀум-арен ораматаш йолуш йу гӀайренаш. Уьш йу пхиъ чутаьӀна гӀайренаш:
Кутинци
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Нагорни (Пижанкан кӀошт)
Нагорни (Нагорная) — Кировн областан Пижанкан кӀоштара эвла.
Тюленьи гӀайренаш
Уггар йоккха гӀайре йу — Кулалы. Цуна майда йу — 68 км². ЧӀерийн корматалла.
Билгалдахарш
Категори:Кхазакхстан
Нагорни (Пижанкан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Хилково (Тамбовн область)
Хилково (Хилково) — Российн Федерацин Тамбовн областан Умётан кӀоштара эвла.
Нагорни (Пижанкан кӀошт)
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Хилково (Тамбовн область)
Климат
Ӏаламан а, ландшафтийн а амалаш йоьзна йу цуьнан географин хьолах – эвла лаьтта Оьрсийн акъарин йуккъехь, цунна тӀиера акъарин муьлххачу дозане эзар километр йу. Алсама хуьлу долу континенталан барамера хӀаваъ, Эвла хӀордашна гена латтарех доьзна ду. Цуо областан климат барамера континенталан йо. Окан-Донан акъари тӀехь климат алсама континенталан йу, уллорчу гунаш тӀехьчулла. Эвла лаьтта кӀеззиг къилбаседехьа Сибрехан а, Азорийн а максимумашна йуккъехь долчу лакхарчу Ӏаткъаман дукъал, цундела бу кхузахь луларчу Владимирехь йа Рязанехьчул алсама, гӀийлачу мехца, бекхна хенан хӀоттам. Оцун тӀе мехаш дукхах дерг къилбан а, къилба-малхбален а ду, бӀаьста а, Ӏай а муххале а. оцу агӀора хьокху аьхка а, бӀаьста а йокъаллин мехаш, ткъа Ӏай – дарц.
Нагорни (Пижанкан кӀошт)
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Пижанкан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Хилково (Тамбовн область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Умётан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Гнибинг-Вайсенбах
Гнибинг-Вайсенбах — Австрин Штири федералан латтана йукъара коммуна. Суьдостстейермарк гуонан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Штири латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Гумлаг (эвла, Джаьбраилан кӀошт)
Гумлаг (Qumlaq) — Азербайджанан Джаьбраилан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Джаьбраилан кӀоштан нах беха меттигаш
Силвер-Лейк (Канзас)
Силвер-Лейк  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Канзас штатера гӀала.
Истори
Силвер-Лейк гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Чукилите
Чукилите — Болгарин Габровон областера эвла. Габрово йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Габровон областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ивична
Ивична — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Манчинели (Мачерата)
Манчинели — Италин Марке регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Марке регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Моделу (коммуна)
Моделу — Румынин Келераш жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Келераш жудецан коммунаш
Гамарня (Быхован кӀошт)
Гамарня (Гамарня) — Белоруссин Могилёвн областан Быхован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Быхован кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Гуьржийн къоман куьйгайозан тептарийн центр
Гуьржийн къоман куьйгайозан тептарийн центр, хьалха Куьйгайозан тептарийн институт (საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი [сака́ртвелос хелна́церта эро́внули це́нтри] — Гуьржийчоьнан Ӏилманийн Академин йукъара Ӏилманан центр, хьалха хилла Гуьржийчоьнан ӀА Куьйгайозан тептарийн Кекелидзе Корнелийн цӀарах институт. 1958 шарахь Гуьржийн ССР ӀА (кхоьллина 1929 шарахь) Гуьржийчоьнан академик С. Н. Джанашиан цӀарах музейн куьйгатептарийн декъан бух тӀаьхь бина Ӏилманан-талламан кхоллам. Институтехь Ӏалашдеш ю тептарийн ладаме коллекци оьрсийн, эрмалойн, грекийн, гӀажарийн, Ӏаьрбийн, туркойн, азербайджанийн, жуьгтийн, кхечу а меттанашкахь.
Истори
Куьйгайозан тептарийн къоман центр кхоьллина 1958 шарахь «Гуьржийчоьнан Ӏилманийн академин Куьйгайозан тептарийн институт» аьлла. Иза кхоьллира Гуьржийчоьнан къоман музейн Куьйгайозан тептарийн декъан коллекцин бух тӀехь. Институт йиллинчех цхьаъ а, хьалхара директор а вара агванийн абат дуьххьара дӀайиллина волу Илиа Абуладзе (1901—1968). 1962 шарахь институтан цӀеран тӀетуьйхира «Кекелидзе», гуьржийн филологан а, литературин историкан а Корнели Кекелидзен сийнна. 1968 - 1989 шерашкахь Институтан директор яра Гуьржийчоьнан Ӏилманийн академин академик Елена Метревели. 1989 - 2006 шерашкахь директор вара Гуьржийчоьнан Ӏилманийн академин декъашхо-корреспондент Заза Алексидзе. 2006 шарахь дуьйна институтан директор ву Буба Кудава.
Структура
Центран административан гӀуллакхан урхалла до директоро, ткъа Ӏилманан талламашна, белхашна тӀехь урхалла до Ӏилманчийн кхеташоно. Цул сов, Центран юкъайогӀу кхин структураш: дакъош а, лаборатореш а. ХӀинца ду бархӀ дакъа (Кодикологи, ХьостӀамор а, дипломатика а, Архиван таллам, Фондийн урхалла, Гайтамаш, Дешар, Библиотека, Говзаллийн истори) а, шиъ лаборатори а (Ӏалашдаран а, тодаран а, терхье яккхаран).
Директор
Куьйгайозан тептарийн къоман центран директоро урхалла до Центран административан белхан. КхоалгӀа агӀонашца директор Центран официалан векал ву, жоп ло Центран болх законехь, хьекъалехь, эффект йолуш а хиларх.
Куьйгайозан тептарийн къоман центран Уставаца, Ӏилманчийн кхеташоно директор деа шарна хоржу. Оцу даржан лакхара бехкам бу Ӏилманчан лакхара тӀегӀа а, белхан, лаххара а, пхеа шеран зеделларг.
Центран директоран гӀовс ву, директор воцучу хенахь цуьнан декхарш кхочуш до цуо. ХӀинца Центран директор ву Буба Кудава.
Билгалдахарш
Категори:Гуьржийчоьнан къоман Ӏилманийн академи Категори:Малхбале Ӏаморан институташ
Алитусан регион
Алитусан регион (Alytaus apskritis) — Литван регион иза ю къилбехьа. Административан центр Алитус.
Билгалдахарш
Категори:Литва
Ульяновка (Никополан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Пинароьзуь (Деврекани)
Пинароьзуь (Pınarözü) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Кастамону провинцин (ил) Девреканинан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Кастамону провинцин нах беха меттигаш
Аройо Техоруко (Метлатонок)
Аройо Техоруко — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Ульяновка (Никополан кӀошт)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Пинароьзуь (Деврекани)
Хьажоргаш
Категори:Девреканинан кӀоштан нах беха меттигаш
Ла-Шапель-ан-Вексен
Ла-Шапель-ан-Вексен — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Иль-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Валь-д’Уаз.
Пинароьзуь (Деврекани)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ульяновка (Никополан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Никополан кӀоштан нах беха меттигаш
Аройо Техоруко (Метлатонок)
Географи
Аройо Техоруко лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Ла-Шапель-ан-Вексен
Географи
.
Аройо Техоруко (Метлатонок)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Кунтимес
Кунтимес — Кхазакхстанан Костанайн областан Сарыколан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Костанайн областан нах беха меттигаш Категори:Сарыколан кӀоштан нах беха меттигаш
Чардак (Гоьксун)
Чардак (Çardak) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан КахӀраманмараш провинцин (ил) Гоьксунан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:КахӀраманмараш провинцин нах беха меттигаш
Категори:КахӀраманмараш провинцин микрокӀошташ
Категори:Гоьксунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ломас Чикас (Гутьерез Замора)
Ломас Чикас — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Дзики-Бур
Дзики-Бур — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Ломас Чикас (Гутьерез Замора)
Географи
Ломас Чикас лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Дзики-Бур
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Ломас Чикас (Гутьерез Замора)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Дзики-Бур
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Ломас Чикас (Гутьерез Замора)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Сырод
Сырод (Сырод) — Белоруссин Гомелан областан Калинковичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Калинковичин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Почапли (Кралув Двур)
Почапли  (Počaply) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Фамбах
Фамбах (Fambach) — Германин Туьринген латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Туьринген латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
NGC 4858
NGC 4858 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
4858 4858
Бараново (Юрлован йуьртан меттиг)
Бараново (Бараново) — Российн Федерацин Москохан областан Можайскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Смели (Луганскан область)
Смели — Украинин Луганскан областан Славяносербскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Славяносербскан кӀоштан нах беха меттигаш
Орехово (Донецкан кӀошт)
Орехово — Украинин Донецкан областан Донецкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Донецкан кӀоштан нах беха меттигаш
ФавегӀж-Сейтене
ФавегӀж-Сейтене (Faverges-Seythenex) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Лакха Севваь.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха Севваь департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Светли (Семёнован гӀалин гуо)
Светлое (Светлое) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Семёнован гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 158 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Семёнован гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Иноьнуь (Феризли)
Иноьнуь (İnönü) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Сакари провинцин (ил) Феризлинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Сакари провинцин нах беха меттигаш
Категори:Сакари провинцин микрокӀошташ
Категори:Феризлинан микрокӀошташ
Категори:Феризлинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Гозау (Австри)
Гозау — Австрин Лакха Австри федералан латтана йукъара коммуна. Гмунден гуонан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Лакха Австри латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Березники (Коми Республика)
Березники (Березники) — Коми Республикин Лузан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (100%).
Билгалдахарш
Категори:Коми Республикин Лузан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Петровы Буды
Петровы Буды (Петровы Буды) — Российн Федерацин Курскан областан Белин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Курскан областан Белин кӀоштан нах беха меттигаш
Ривела (Асти)
Ривела — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Крисаново
Крисаново (Крисаново) — Российн Федерацин Белгородан областан Красни Яруган кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Красни Яруган кӀоштан нах беха меттигаш
Кушерник
Кушерник — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Йазир (ДогӀанхӀисар)
Йазир (Yazır) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кони провинцин (ил) ДогӀанхӀисарнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Категори:Кони провинцин микрокӀошташ
Категори:ДогӀанхӀисаран микрокӀошташ
Категори:ДогӀанхӀисаран кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Казтело Венеция (Модена)
Казтело Венеция — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Рутки (ХӀордан воеводалла)
Рутки — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).