cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ермоличи (Берестовицан кӀошт)
Ермоличи (Ярмолічы) — Белоруссин Гроднон областан Берестовицан кӀоштара эвла.
Жабово
Жабово (Жабово) — Российн Федерацин Брянскан областан Дубровкан кӀоштара эвла.
Ермоличи (Берестовицан кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Жабово
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Дубинин
Дубинин (Дубинин) — Российн Федерацин Воронежан областан Репьёвкан кӀоштара дӀатесна эвла.
Жабово
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ермоличи (Берестовицан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш Категори:Берестовицан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Жабово
Хьажоргаш
Категори:Дубровкан кӀоштан нах беха меттигаш
Дубинин
Хьажоргаш
Категори:Репьёвкан кӀоштан нах беха меттигаш
Седмигорки
Седмигорки (Sedmihorky) — Чехин Либерец мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Либерец мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Сабатара (Козенца)
Сабатара — Италин Калабри регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Калабри регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Посёлок имени Ленина (Воронежан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ольховаткан кӀоштан нах беха меттигаш
Степаново (Лихославлан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Лихославлан кӀоштан нах беха меттигаш
Лоспитале
Лоспитале (Lhospitalet) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — Ло.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Ло департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Павловка (Уманан кӀошт)
Павловка — Украинин Черкассин областан Уманан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Уманан кӀоштан нах беха меттигаш
Лос Серос (Тьера Бланка)
Лос Серос — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лос Серос лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Проциков
Проциков (Проциков) — Российн Федерацин Ростовн областан Весёлин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ростовн областан Весёлин кӀоштан нах беха меттигаш
Рябиновка (Удмурти)
Рябиновка (Рябиновка) — Российн Федерацин Удмуртин Сарапулан кӀоштара эвла.
Климат
Лаьтта къилбаседа бараман асанехь, Еврази материкан кӀоргенехь, Атлантикин а, Къилбаседа-Шатесна Ӏапказийн хӀордашна генахь. Цундела цуьнан климат барамера континенталан йу дехачу шийлачу Ӏашца, йовхачу аьхкенца, дика къаьстачу шеран заманашца бӀаьста а, гурахь а. Атлантикин Ӏапказ тӀиера кхуза йогӀу йовха хӀаваъ. Аьхка цуо йахьа йочанаш, йовхо лагӀйо, ткъа Ӏай ло дахьа, шелонаш лагӀйо, йовхонаш йахьа.
Сахьтан аса
Кхузахь йу Самарин хан лелаш. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябряхь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла ю 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Сарапулан кӀоштан нах беха меттигаш
Цона Индузтрияле Прозчути (Удине)
Цона Индузтрияле Прозчути — Италин Фриули-Венеци-Джули регионан  коммунера эвла.
Рыковщина
Рыковщина (Рыковщина) — Российн Федерацин Смоленскан областан Демидован кӀоштара эвла.
Цона Индузтрияле Прозчути (Удине)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Рыковщина
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Демидован кӀоштан нах беха меттигаш
Цона Индузтрияле Прозчути (Удине)
Литература
Категори:Фриули-Венеци-Джули регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
(3897) Лоухи
Истори
ДӀайиллина 1942 шеран 8 сентябрехь И. Вяйсяля цӀе йолу Ӏилманчо Турку обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1942 RT».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Крылово (Череповецан кӀошт)
Крылово (Крылово) — Российн Федерацин Вологдин областан Череповецан кӀоштара дӀатесна эвла.
Санта Круз (Лас Чоапас)
Географи
Санта Круз лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Булатово (Москохан область)
Булатово (Булатово) — Российн Федерацин Москохан областан Подольскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Хьажоргаш
Категори:Москохан областан Подольскан кӀоштан нах беха меттигаш
Текйамач (Эййуьбийе)
Текйамач (Tekyamaç) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Шанлиурфа провинцин (ил) Эййуьбийенан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Шанлиурфа провинцин нах беха меттигаш
Категори:Шанлиурфа провинцин микрокӀошташ
Категори:Эййуьбийенан микрокӀошташ
Категори:Эййуьбийенан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Нория де Сопенья, Руфино Гомез (Силао)
Нория де Сопенья, Руфино Гомез — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Нория де Сопенья, Руфино Гомез лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Хорол (Ромнин кӀошт)
Хорол — Украинин Сумин областан Ромнин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Украинин Ромнин кӀоштан нах беха меттигаш
Вали I (Кьети)
Вали I — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Нерчински Завод
Нерчинский Завод (Нерчинский Завод) — Российн Федерацин эвла, Байкалдехьара мехкан Нерчински Заводан кӀоштан административан центр.
Климат
Кхузахь климат луьра, чӀогӀа континенталан йу. Октябрехь дуьйна кхузахь хӀутту лакхара атмосферан Ӏаткъам. Йочанаш кӀезиг хуьлу, ткъа малх лепар кхузахь алсама хуьлу Ялтехь а, Кисловодскехь а чул. Оцу хенахь гӀийла мох а наггахь бен ца хуьлу. Оцу хьолашкахь латтано йойу дукха йовхо атмосферан дӀайалар бахьнехь, цуьнца кхетадо температуран инверсеш а, алссама тӀетаьӀӀа шелонаш латтар. Аьхке кхузахь йовха йу, цхьаццанхьа тӀех йовха йу, ткъа Ӏа шийла ду.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Якутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+9.
Хьажоргаш
Категори:Нерчински Заводан кӀоштан нах беха меттигаш
Шадринка (Сладкован кӀошт)
Шадринка (Шадринка) — Российн Федерацин Тюменан областан Сладкован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Сладкован кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Разъезд 102 (Кызылордан область)
Разъезд 102 — Кхазакхстанан Кызылордан областан Казалинскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Вильянуэва-дель-Кампильо
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Авила провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Хиршбах (Лаха Австри)
Хиршбах  — Австрин Лаха Австри федералан латтана йукъара коммуна. Гмуьнд гуонан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Лаха Австри латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Карлос Уерта Нахера, Ла Круз (Салтабаранка)
Карлос Уерта Нахера, Ла Круз — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Карлос Уерта Нахера, Ла Круз лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
АкхӀисар (Антаки)
АкхӀисар (Akhisar) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан ХӀатай провинцин (ил) Антакин кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:ХӀатай провинцин нах беха меттигаш
Категори:ХӀатай провинцин микрокӀошташ
Категори:Антакин микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Пенсагель
Пенсагель — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Къилба-ПигӀенейш регионехь. Коммунан департамент — Лакха ГагӀонна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха ГагӀонна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Кулешувка
Кулешувка — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Чатаджик (Гоьйнуьк)
Чатаджик (Çatacık) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Болу провинцин (ил) Гоьйнуькан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Гоьйнуькан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Пасечни (Краматорскан кӀошт)
Пасечни — Украинин Донецкан областан Краматорскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Краматорскан кӀоштан нах беха меттигаш
Кама Фуори (Трапани)
Кама Фуори — Италин Сицилия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Сицилия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
NGC 7132
NGC 7132 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Романцево (Тулин область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Богородицкан кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Пато (Озулуама де Маскареньяс)
Эль Пато — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Пато лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Новосилки Дидински
Новосилки Дидински — Польшин Подкарпатан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Селашури
Селашури — Румынин Муреш жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Муреш жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Быково (Боран гӀалин гуо)
Быково (Быково) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Боран гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 5 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Боран гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Ишиккайа (Козан)
Ишиккайа (Işıkkaya) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан Адана провинцин (ил) Козанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Адана провинцин нах беха меттигаш
Категори:Адана провинцин микрокӀошташ
Категори:Козанан микрокӀошташ
Категори:Козанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Вайт-Бер (Миннесота)
Вайт-Бер  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Миннесота штатера гӀала.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Миннесота штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Лупиак (Ло)
Лупиак (Loupiac (Lot)) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — Ло.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Ло департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Содинци
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Дубровка (Могилёвн кӀошт)
Дубровка (Дубраўка) — Белоруссин Могилёвн областан Могилёвн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Могилёвн кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
(3211) Луисфарайльда
(3211) Луисфарайльда — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Павловка (Черкассин кӀошт)
Павловка — Украинин Черкассин областан Черкассин кӀоштара эвла.
(3211) Луисфарайльда
Истори
ДӀайиллина 1931 шеран 10 февралехь Жорж ван Бисбрук цӀе йолу Ӏилманчо Уильямс-Бэй обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1931 CE».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Павловка (Черкассин кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сантарен (Португали)
Сантарен (Santarem) — Португалин гӀала, йукъайогӀу Сантарен гуона. ЦӀарах йолучу муниципалитетан центр.
Павловка (Черкассин кӀошт)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Сантарен (Португали)
Истори
Йиллина 1095 шарахь. 1936 шо тӀера 1976 шо кхаччалц йукъайогӀуш яра Португалин Рибатежу историн провинцин.
Павловка (Черкассин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Черкассин кӀоштан нах беха меттигаш
Сантарен (Португали)
Географи
Майда —. Муниципалитетан йукъайогӀуш ю фрагезеш. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Сантарен гуонан муниципалитеташ Категори:Португалин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Люшинка
Люшинка (Люшинка) — Российн Федерацин Курскан областан Льгован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Льгован кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 7133
NGC 7133 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
7133 7133
Заболотье (Свердловскан область)
Заболотье (Заболотье) — Свердловскан областан Артёмовскан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (96%).
Билгалдахарш
Категори:Артёмовскан гӀалин гуонан нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Адунаций-Теюлуй
Адунаций-Теюлуй — Румынин Мехединць жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Мехединць жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Бейлис-Гарбор (Висконсин)
Бейлис-Гарбор — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Висконсин штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Габровани (Вишков)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
ДагӀли (Губан кӀошт)
ДагӀли (Dağlı) — Азербайджанан Губан кӀоштара эвла.
Габровани (Вишков)
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Къилба Морави мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Каролиненког
Каролиненког (Karolinenkoog) — Германин Шлезвиг-Гольштейн латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Шлезвиг-Гольштейн латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Яскалды
Яскалды (Яскалды) — Белоруссин Гроднон областан Берестовицан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш Категори:Берестовицан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Сабатела (Салерно)
Сабатела — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Цона Индузтрияле Пропецано (Терамо)
Цона Индузтрияле Пропецано — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Пастория (Виргини)
Пастория  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Виргиния штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
ПегӀисас
ПегӀисас — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Къилба-ПигӀенейш регионехь. Коммунан департамент — Лакха ГагӀонна.
Пастория (Виргини)
Географи
Пастория бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
ПегӀисас
Билгалдахарш
Категори:Лакха ГагӀонна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Пастория (Виргини)
Хьажоргаш
Категори:Виргиния штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Виргиния штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Салмандаево
Климат
Кхузахь бараме континенталан климат йу. Ӏа кхузахь дикка деха а, ло долуш а ду, ткъа аьхке — дикка йовха йу. Мехкан Ӏаткъам бо Атлантикин а, Арктикин а хӀаваан массаш. Ӏаьна заманахь кхузахь цӀеххьана температураш оьгу, ткъа гурахь а, бӀаьста а сих-сиха гӀура хуьлу. ХӀаваан температуран шеран йуккъера барам республикин малхбалехь Цельсин ноль градусал сов хуьлу, ткъа къилба-малхбузехь кхаа градусе кхочу. Уггар шийла бутт — январь, ткъа уггар бовха — июль бу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Горномарийскан кӀоштан нах беха меттигаш
Седмпани
Седмпани (Sedmpány) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Вильяр-де-Корнеха
Вильяр-де-Корнеха — Испанин Авила провинцин муниципалитет.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Авила провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Степной Нива
Степной Нива (Степная Нива) — Российн Федерацин Тверан областан Лихославлан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Лихославлан кӀоштан нах беха меттигаш
Бели Озеро (Москохан область)
Белое Озеро (Белое Озеро) — Российн Федерацин Москохан областан Воскресенскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Воскресенскан кӀоштан нах беха меттигаш
Кубино
Кубино (Кубино) — Российн Федерацин Вологдин областан Череповецан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Екатериновка (Репьёвкан кӀошт)
Екатериновка (Екатериновка) — Российн Федерацин Воронежан областан Репьёвкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Репьёвкан кӀоштан нах беха меттигаш
Сороколетово (Ромнин кӀошт)
Сороколетово — Украинин Сумин областан Ромнин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Украинин Ромнин кӀоштан нах беха меттигаш
Посёлок 1-го отделения совхоза «Острогожский»
Посёлок 1-го отделения совхоза «Острогожский» (Посёлок 1-го отделения совхоза «Острогожский») — Российн Федерацин Воронежан областан Острогожскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Острогожскан кӀоштан нах беха меттигаш
Разъезд 103
Разъезд 103 — Кхазакхстанан Кызылордан областан Казалинскан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Кызылордан областан нах беха меттигаш Категори:Казалинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Тепе (Эййуьбийе)
Тепе (Tepe) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Шанлиурфа провинцин (ил) Эййуьбийенан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Шанлиурфа провинцин нах беха меттигаш
Категори:Шанлиурфа провинцин микрокӀошташ
Категори:Эййуьбийенан микрокӀошташ
Вали ди Санта Луча (Рим)
Вали ди Санта Луча — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Тепе (Эййуьбийе)
Хьажоргаш
Категори:Эййуьбийенан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Вали ди Санта Луча (Рим)
Литература
Категори:Лацио регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Тепе (Эййуьбийе)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
(4513) Лувр
(4513) Лувр — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1971 шеран 30 августехь Смирнова Т. М. цӀе йолу Ӏилманчо ГӀирма обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1971 QW1».
Жуково (Дубровкан кӀошт)
Жуково (Жуково) — Российн Федерацин Брянскан областан Дубровкан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
NGC 7134
NGC 7134 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
7134 7134
Рассвет (Весёлин кӀошт)
Рассвет (Рассвет) — Российн Федерацин Ростовн областан Весёлин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Нория де Хесус Риос (Ромита)
Нория де Хесус Риос — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Нория де Хесус Риос лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Мецопияно (Перуджа)
Мецопияно — Италин Умбрия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Умбрия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Луьганьяк
Луьганьяк (Lugagnac) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — Ло.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Ло департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Щербаково (Тюменан область)
Щербаково (Щербаково) — Российн Федерацин Тюменан областан Сладкован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Сладкован кӀоштан нах беха меттигаш
Хиршбах-им-Муьлькрайс
Хиршбах-им-Муьлькрайс — Австрин Лакха Австри федералан латтана йукъара коммуна. Фрайштадт гуонан йукъайогӀу.
Хьажоргаш
Категори:Лакха Австри латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Аксарай (Антаки)
Аксарай (Aksaray) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан ХӀатай провинцин (ил) Антакин кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:ХӀатай провинцин нах беха меттигаш
Категори:ХӀатай провинцин микрокӀошташ
Категори:Антакин микрокӀошташ
Категори:Антакин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ишикли (Козан)
Ишикли (Işıklı) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан Адана провинцин (ил) Козанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Адана провинцин нах беха меттигаш
Категори:Адана провинцин микрокӀошташ
Категори:Козанан микрокӀошташ
Категори:Козанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Чайкоьй (Гоьйнуьк)
Чайкоьй (Çayköy) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Болу провинцин (ил) Гоьйнуькан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Болу провинцин нах беха меттигаш
Категори:Гоьйнуькан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Леннон, Джон
Джон Ле́ннон (Бакъ цӀе Джон Уи́нстон Ле́ннон, тӀаьхьа цо эцна цӀе Джон Уи́нстон О́но Ле́ннон; John Winston Ono Lennon, 1940 шеран 9 октябрь, Ливерпуль, Йоккха Британи — 1980 шеран 8 декабрь, Нью-Йорк, США) — британин рок-музыкант, эшархо, поэт, композитор, художник, йаздархо. «The Beatles» тоба кхоьллинчарах а, декъашхойх а цхьаъ, XX бӀешеран гӀарваьлла музыкант. The Beatles дӀасакъестича иза ша болх бан волавелира, амма 1980 шарахь иза винера.
<!-- Кроме своей музыкальной деятельности, Леннон был известен также как политический активист. Свои взгляды он высказывал как в песнях, так и в публичных выступлениях. В знаменитой песне «Imagine» выражены мысли Леннона о том, как должен быть устроен мир. Леннон проповедовал идеи равенства и братства людей, мира, свободы. Это сделало его кумиром хиппи и одним из самых значительных общественных деятелей 1960-х—1970-х годов.
В 2002 году медиакорпорация Би-би-си провела опрос для определения ста величайших британцев всех времён. Джон Леннон занял восьмое место в этом списке. Также Леннон занял сразу две строчки в списке 50 величайших исполнителей всех времён по версии журнала Rolling Stone: 1 в составе The Beatles и личную 38. Британский журнал Classic Rock включил Леннона в список величайших гитаристов всех времен.
Детство и юность
Джон Уинстон Леннон родился 9 октября 1940 года в 6:30 утра, во время налёта немецкой авиации на Ливерпуль. Его родители — Джулия (en:Julia Lennon 1914—1958) и Альфред Ленноны (en:Alfred Lennon 1912—1976). Джон стал первым и последним их ребёнком — вскоре после его рождения Джулия и Альфред разошлись.
Когда Джулия Леннон нашла себе другого мужчину, четырёхлетнего Джона взяли на воспитание его тётя по материнской линии Мими Смит (en:Mimi Smith 1906—1991) и её муж Джордж Смит, у которых не было своих детей. Мими была строгой воспитательницей, и у Леннона это часто вызывало отторжение. Мими не одобряла его увлечения гитарой. Джон отличался редким остроумием и ехидством. Когда он учился играть на гитаре, тетя Мими ворчала: «Гитара — хорошая вещь, но она никогда не поможет тебе заработать на жизнь!» Позже, на пике своего успеха, Джон купил тете роскошный особняк на побережье и украсил холл мраморной доской со словами тёти. Зато Леннон нашёл общий язык с дядей, который заменил ему отца, но в 1955 году Джордж умер. Тогда Джон сблизился со своей матерью Джулией, которая жила со своим вторым мужем и двумя детьми от него.
Леннон не переносил рутину школьной жизни, поэтому, несмотря на острый ум, из категории лучших учеников скатился в самые худшие. Зато в школе ему удалось раскрыть свои творческие способности — Леннон пел в хоре и издавал рукописный журнал, который сам иллюстрировал. Его любимыми книгами в то время были «Алиса в стране чудес» и «Ветер в ивах». В 1952 Леннон оказался в средней школе Куоррибенк (en:Quarry Bank High School). В учёбе он и тут не добился особых успехов, быстро оказавшись в классе C для самых отстающих учеников. При этом Леннон регулярно нарушал дисциплину и рисовал карикатуры на преподавателей.
В середине 1950-х, после выхода песни Билла Хейли «Rock around the Clock», в Ливерпуле началось увлечение рок-н-роллом. Песня Лонни Донегана «Rock Island Line» дала жизнь скиффлу, который быстро завоевал популярность среди английской молодёжи. Скиффл был примечателен тем, что для его исполнения не требовалось обширных познаний в музыке и умения хорошо играть на каком-либо инструменте. Благодаря этому, в 1950-е в Англии появилось множество молодёжных скиффл-групп. Рок-н-ролл окончательно завоевал популярность после появления в США Элвиса Пресли.
Новое увлечение не прошло мимо Леннона, и в 1956 году он вместе со своими школьными друзьями основал группу The Quarrymen, названную в честь школы, в которой все они учились. Сам Леннон играл в Quarrymen на гитаре. Кроме него, в группе участвовало пять человек: ещё один тоже играл на гитаре, двое на ударных, один человек на банджо и один, лучший друг Джона Пит Шоттон, — на стиральной доске. 6 июля 1957 года Леннон познакомился с Полом Маккартни и принял его в Quarrymen. Вскоре Маккартни привёл в группу своего друга Джорджа Харрисона.
После того, как Леннон провалил выпускные экзамены в школе, ему удалось (не без помощи директора школы ) поступить в Ливерпульский художественный колледж. Там он подружился со Стюартом Сатклиффом, которого тоже привлёк в Quarrymen, и встретил свою будущую жену Синтию Пауэлл.
В 1958 году (15 июля) умерла мать Джона. Когда она переходила дорогу, её сбил на машине офицер полиции. Смерть Джулии стала для Леннона тяжелейшим потрясением. Позже он посвятил ей несколько песен — «Julia», «Mother» и «My Mummy’s Dead». Смерть матери сильно повлияла на него в будущем. Так как Леннон был очень сильно привязан к Джулии, он почти во всех женщинах искал свою мать.
Группа Quarrymen перестала существовать в 1959 году, когда появилось название — сначала Silver Beetles, затем — The Beatles.
Ранние Beatles
В 1960 году The Beatles впервые отправились за границу — в немецкий Гамбург, где выступали в клубах Репербана, центра ночной жизни города. В Гамбурге Леннон впервые попробовал наркотики. В Германию The Beatles в период между 1960 и 1963 гг. приезжали несколько раз. За эти годы они сумели добиться локальной популярности в Ливерпуле и Гамбурге.
В Гамбурге остался жить Стюарт (Стю) Сатклифф, самый близкий человек для Леннона в эти годы. Сатклифф нашёл себе в Германии жену, фотографа Астрид Кирхер (en:Astrid Kirchherr род. 20 Мая 1938). 10 апреля 1962 года Стю умер от кровоизлияния в мозг.
В конце 1961 года менеджером The Beatles стал Брайан Эпстайн. Он полностью изменил их имидж — группа сменила кожаные куртки на аккуратные костюмы со знаменитыми пиджаками без лацканов, музыканты перестали курить и сквернословить на сцене. Леннон позже признавался, что смена образа не очень пришлась ему по душе. Тем не менее, новый имидж способствовал быстрому росту популярности The Beatles.
23 августа 1962 года Джон Леннон сочетался браком с Синтией Пауэлл. 8 апреля 1963 года у Джона и Синтии Леннонов родился сын Джон Чарльз Джулиан Леннон. Он был назван так в честь Джулии, матери Джона.
В 1963 г. Леннон впервые «показал зубы», выступая перед королевским семейством. Объявляя очередной номер, он, с озорством воскликнул: «Те, кто на дешёвых местах», встретили этот призыв бурными аплодисментами. «Остальные» — коронованные и некоронованные Виндзоры — были шокированы. Скандальная слава только способствовала росту популярности группы, а Леннон с того времени взял на себя роль лидера — он объявлял номера на концертах и всегда первым выходил на сцену, хотя на самом деле нельзя было сказать, что тот или иной член Beatles важнее для группы, чем остальные. Если весной 1963 они были хорошо известны только в Ливерпуле, то в октябре того же года о них знала вся страна, а в 1964 году к ливерпульской группе пришла мировая слава.
Кроме того, Леннон пробовал себя как актёр. Не считая фильмов, созданных The Beatles, он однажды снялся в кино: это был фильм «Как я выиграл войну» ("How I Won the War" (1967). Фильм не имел успеха ни у зрителей, ни у критиков. Впрочем, фильм вполне соответствовал духу времени, и как исторический артефакт (на фоне событий сопровождающих Вьетнамскую Войну) имеет вполне определённую культурно-художественную ценность.
«Популярнее Иисуса»
В 1964—1966 годах The Beatles были на вершине славы. Они постоянно ездили с гастролями по всему миру, два раза в год выпускали альбомы, снялись в двух фильмах: «На помощь!» (Help!) и «Вечер трудного дня» (A Hard Day's Night).
В марте 1966 года Леннон в интервью лондонской газете Evening Standard обронил неосторожную фразу, сказав следующее:
В Великобритании на эту фразу никто не обратил внимания, но когда через пять месяцев вырванную из контекста фразу о том, что The Beatles популярнее Христа, американский журнал «Datebook» поместил на обложку, в США начался скандал. На юге страны, жители которой известны своей религиозностью, публично сжигали пластинки The Beatles, радиостанции прекратили транслировать их песни. Даже в Ватикане осудили заявление Леннона (в 2008 году, впрочем, Ватикан простил музыканта, заявив, что его фразу можно расценивать как «остроту» . Вместе с тем, битлы готовились к турне по США. Леннон был вынужден извиниться за свои слова, но концерты во время турне недосчитывались огромного числа зрителей. Леннону угрожали расправой: в Мемфисе кто-то позвонил в номер The Beatles и сообщил, что во время концерта он (Леннон) будет убит. После этих гастролей битлы приняли решение отказаться от концертов. Больше они ни разу не выступили на сцене.
1967—1968
В 1967 году Леннон под влиянием книги Тимоти Лири «Психоделический опыт» увлёкся наркотиками. Он стал отдаляться от остальных членов группы и отказался от роли её лидера. После смерти Брайана Эпстайна менеджмент Beatles взял на себя Пол Маккартни. В 1967 году Маккартни захватил лидерство в группе — лучший, по мнению многих, рок-альбом всех времён и народов «Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band» был задуман и реализован именно им, как и телефильм «Волшебное таинственное путешествие» («A Magical Mystery Tour»). «Фильм был снят Полом и для Пола» — позже сказал Леннон журналу Rolling Stone.
Песни с альбомов 1967—1968, хотя и были подписаны Леннон — Маккартни, в подавляющем большинстве случаев являлись плодом творчества только одного из битлов. «Белый альбом», выпущенный в 1968 году, показывает то, как в этот период члены группы отличались друг от друга.
В эти годы Леннон сочинил песни, которые позже многие признали его лучшими произведениями: философские «Strawberry Fields Forever» и «Across the Universe», психоделические «I Am the Walrus» и «Lucy in the Sky with Diamonds», мрачная «A Day in the Life» и торжественная «All You Need is Love», ставшая гимном хиппи.
Внешний облик Леннона, как и остальных членов группы, сильно изменился. Битлы перестали одеваться в аккуратные костюмы, отрастили длинные волосы, усы и бакенбарды. В образе Леннона впервые появились знаменитые круглые очки.
В ноябре 1968 года жена Леннона — Синтия Леннон развелась со своим мужем. Причиной тому послужила измена Джона с Йоко Оно. Синтия, вернувшись из Греции, увидела в своей постели мужа с любовницей. 8 ноября 1968 года развод был официально оформлен.
Женитьба на Йоко Оно
Леннон познакомился с художницей-авангардисткой Йоко Оно в 1966 году, когда зашёл на её выставку в художественной галерее «Индика». Их совместная жизнь началась в 1968, когда Леннон развелся со своей первой женой Синтией. Вскоре они с Йоко стали неразлучны. Как говорил Леннон тогда, они — не Джон и Йоко, а одна душа в двух телах, Джон-и-Йоко.
20 марта 1969 года в Гибралтаре был зарегистрирован брак Джона Леннона и Йоко Оно. После женитьбы Леннон сменил своё второе имя Уинстон на Оно, и теперь его звали Джон Оно Леннон.
Свой медовый месяц пара провела в континентальной Европе — Париже, Амстердаме и Вене, после чего посетила Монреаль. Песня Леннона об этой женитьбе, «The Ballad of John and Yoko», вышла в 1969 году. Записана была вдвоем с Маккартни(бас, ударные)