cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Эль Манзано (Закуалпан)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Глущенково
Глущенково — Украинин Донецкан областан Краматорскан кӀошт эвла.
Занха Гранде де Ариба (Анхел Р. Кабада)
Занха Гранде де Ариба — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Петровка (Горшечнин кӀошт)
Петровка (Петровка) — Российн Федерацин Курскан областан Горшечнин кӀоштара эвла.
Занха Гранде де Ариба (Анхел Р. Кабада)
Географи
Занха Гранде де Ариба лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Глущенково
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Петровка (Горшечнин кӀошт)
Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
Занха Гранде де Ариба (Анхел Р. Кабада)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Проскоково
Проскоково (Проскоково) — Российн Федерацин Кемеровн областан Юрган кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа — шийла а, деха а, аьхке — йоца а, йовха а. ГӀоролаш йоцу мур лаьтта 100 дийнахь областан къилбаседехь, 120 де гергга Кузнецкан боьран къилбехь. Къилбаседа дуьненан эхиган барамера асехь лаьттачу Кемеровн областана кхочу дикка дукха маьлхан йовхо шарахь.
Петровка (Горшечнин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Горшечнин кӀоштан нах беха меттигаш
Глущенково
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Проскоково
Хьажоргаш
Категори:Юрган кӀоштан нах беха меттигаш
Глущенково
Хьажоргаш
Категори:Краматорскан кӀоштан нах беха меттигаш
Занха Гранде де Ариба (Анхел Р. Кабада)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Башламиш (ХӀуьйуьк)
Башламиш (Başlamış) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кони провинцин (ил) Нуьйуькнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Категори:Кони провинцин микрокӀошташ
Категори:Нуьйуькан микрокӀошташ
Категори:Нуьйуькан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Поперечни (Перелюбан кӀошт)
Поперечни (Поперечный) — Российн Федерацин Саратовн областан Перелюбан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Перелюбан кӀоштан нах беха меттигаш
Казчина Бетола (Новара)
Казчина Бетола — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ӏаьржа хӀордан регион
Ӏаьржа хӀордан регион (Karadeniz Bölgesi) — Туркойчоьнан регион, цуьна йукъа йогӀу 18 ил (провинци).
ХӀоттам
Регионан йукъара илаш (провинцеш):
ВегӀнонвилье
ВегӀнонвилье — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Шампань — АгӀденаш регионехь. Коммунан департамент — Об.
Географи
.
Вальклара
Вальклара — Испанин Таррагана провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Таррагана провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
СегӀгӀ-Гастон
СегӀгӀ-Гастон — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Ландаш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Ландаш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
NGC 5195
NGC 5195 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Велики Слободка
Велики Слободка — Украинин Хмельницкан областан Каменец-Подольскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Каменец-Подольскан кӀоштан нах беха меттигаш
Стари Кудом
Стари Кудом (Старый Кудом) — Российн Федерацин Рязанан областан Спасскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Рязанан областан Спасскан кӀоштан нах беха меттигаш
Погорельцево (Усть-Кубинскан кӀошт)
Погорельцево (Погорельцево) — Российн Федерацин Вологдин областан Усть-Кубинскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Усть-Кубинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Прохоренки (Кировн область)
Прохоренки (Прохоренки) — Кировн областан Котельничан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Тейваз
Тейваз (Teyvaz) — Азербайджанан Джульфан кӀоштара эвла.
Лос Бразос (Озулуама де Маскареньяс)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Нехаш
Онда бахамера / коммуналан даххаш (ОБД, ОКД, коммуналан нехаш) — телхина лело пайденна йоцу хӀумаш йа  сурсаташ, доккхаха долу дакъа лелийна хӀуманийн даххаш.
ОКД декъало кхин а (биологин) диларшка а, нехашка а (биологин доцу онда адамо дина, Ӏаламера хилла даххаш). Бахамера хилла ца Ӏаш, нехаш кхин а хуьлу белхан а, гӀишлошйаран а.
ХӀоттам
Онда бахаман даххаш чолхе гетерогенналлин иэдар ду.
Морфологин хьесапца ОБД хӀинца лаьтта лахарчу декъех :
ОКД химин хӀоттам уьш охьуш кхаьчна компостан йа биогазан дикалла билгалйаккха оьшу.
ОКД хӀоттам къаьсташ хуьлу тайп-тайпана мехкашкахь а, гӀаланашкахь а. Иза йоьзна йу дукхачу факторех, царна йукъахь бахархойн аьтту, климат, дика дӀанисбалар. Нехашан хӀоттамна хаъал Ӏаткъам бо гӀалахь ангали пхьегӀаш гулйаран, кехат гулдаран, иштта кхин а системо. Иза хийцайала тарло шеран замане, хенан-хӀоттаман хьелашка хьаьжжина. Иштта гуьйрана тӀекхета диларш, иза доьзна алсама хасстоьмаш а, стоьмаш а даарца. Ткъа Ӏай а, бӀаьста а лахло кегийра нехаш (арара нехаш).
Хенан йохаллица ОКД хӀоттам мелла а хийцало. ТӀекхета кехатан а, полимеран гӀирсийн дакъа. Ткъа йукъара йовхолатторо ОКД йукъара дӀабоккху кӀора а, йукъ а.
Ӏаламна Ӏаткъам
Нехаш кхуьйсу меттиг хуьлу синантропан кепийн — ун даржочеран кхачанан хьост, уггаре хьалха, кхерста дийнатийн. Органикин диларшца йолу банканаша, шишанаша, кхин пхьегӀаша гуранан роль лелайо экханашна, сагалматашна. Кхин а цуо зулам до Ӏаламна, дийнаташна, ораматашна. 80 % нехаш ахьа ца ло, экологина зулам деш йу.
Даххаш дӀадохкаран, ахьаран, утилизаци йаран технологи
Леладо даххаш къаьстина гулдар, дӀадоллар, дагор.
Даххийн тайп-тайпана категореш къаьстина гулйаро билгалбоккху утилизацин, цхьацца компонентийн пайда а, мах а. Утилизацин уггаре аьтту боцуш ду ийна даххаш, масала, биойахкало тӀуьна диларийн а, пластмассийн а, металлийн а, ангалин а, кхин а иэдарийн компоненташ.
Лесни Поляна (Курганан область)
Лесная Поляна (Лесная Поляна) — Российн Федерацин Курганан областан Щучьен кӀоштара эвла.
Нехаш
Даххаш дӀадохкаран, ахьаран, утилизаци йаран технологи
XX бӀешарахь а, тӀаьхьуо а кхиинчу мехкашкахь даххаш дӀадохкар дукхах дерг шайн луъ-луучохь нехаш дӀакхуьйсийлаш ца йеш, леррина проекташ йина инженерийн объекташкахь йухку, цунах бахаман даххаш дӀадухку полигон олу. Полигонийн проекташа лара деза гуонахьара Ӏаламан зен кӀезиг дар, луьра санитарийн-гигиенан бехкамаш кхочушбар.
Лесни Поляна (Курганан область)
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Нехаш
Даххаш дӀадохкаран, ахьаран, утилизаци йаран технологи
Цхьа могӀа мехкашкахь даьржина ОКД утилизаци йагоран хьесапан новкъа, тӀаьхьа йисина овкъарш башха полигонашкахь лаьттах йухкуш. И хьесап нийса кхочушдан билгалчу ханна оьшу лакхара температураш («йагийна дӀайаккхар», масала схьайовла газаш йагоро 850 градусал сов температура хьалайоккху шина секунданна а, сов а).
Лесни Поляна (Курганан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Щучьен кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Нехаш
ОКД прогноз йар
Бахаман баххашца къовсам латто леладо ОБД кхолладаларан прогноз йаран а, моделаш йаран а хьесапаш. ОКД кхоллайаларан балансан а, факторан а, статистикин а моделаш къастайо. Балансан моделашкахь даххаш гулдаларан мах хадабо сурсаташ лелоран, дохкаран, дааран хаамашца, церан йукъаметтиг хуьлу даххаш дӀасалеларан спецификица. Факторан моделийн бух бу даххаш гулдаларан хьесапаш гайтаран факторийн анализ тӀехь. Статистикин моделаша гучудоху ОКД гулдалар хийцадаларан статистикин законашца.
Буьнуьш (Доьртдиван)
Буьнуьш (Bünüş) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Болу провинцин (ил) Доьртдиванан кӀоштара эвла.
Нехаш
ОКД цхьацца мехкашкахь
ХӀора шарахь нехийн барам тӀекхета чухоамца 3 % гергга. ЛПДхь гулло 100 млн тонн гергга ОКД шарахь. Российн декъана кхочу цунах ах сов (2007 шарахь 63 млн т гергга ; около 53 млн т в 2011 году ).
Буьнуьш (Доьртдиван)
Хьажоргаш
Категори:Болу провинцин нах беха меттигаш
Нехаш
Россехь
Россехь хӀора шарахь гулло 6,2 млрд тонн гергга дерриг кепара даххаш. ОКД барам хуьлу 63 млн т/шарахь (цхьаьна адаманна кхочу йуккъера барам 445 кг). ОКД хӀоттам: кехат а, картон а — 35 %, диларш — 41 %, пластмассаш — 3 %, ангали — 8 %, металлаш — 4 %, кӀади а, кхин дерг а — 9 %. Нехийн йуккъера барам 10 % — 15 % охьу. Онда бахаман даххаш 3 % — 4 % бен ца охьу, промышленностан — 35 %. Дукхаха йолу нехаш нехаш дӀакхийсуьйле дӀахьо — уьш Россехь 11 эзар гергга йу. Цигахь дӀадоьхкина 82 млрд т гергга даххаш.
Буьнуьш (Доьртдиван)
Хьажоргаш
Категори:Доьртдиванан кӀоштан нах беха меттигаш
Нехаш
АЦШ
АЦШхь хӀора шарахь гулло 230 млн тонн гергга ОКД (цхьаьна стаганна йуккъера барам 760 кг), 30 % гергга охьу, компост йо, 15 % йагайо, 55 % дӀайуллу. Состав ТБО: бумага и картон — 37 %, пищевые отходы — 24 %, пластмассы — 11 %, стекло — 5 %, металлы — 8 %, текстиль и другое — 15 %.
Буьнуьш (Доьртдиван)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Нехаш
Хьажоргаш
Категори:Нехаш Категори:Бехдар
Фортунати (Кьети)
Фортунати — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Ельжбетув (Гарволинскан повет)
Ельжбетув  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Фортунати (Кьети)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Ельжбетув (Гарволинскан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Макоше
Макоше — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
HD21706
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Макоше
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
HD21706
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Зульц-им-Вайнфиртель
Зульц-им-Вайнфиртель — Австрин Лаха Австри федералан латтана йукъара коммуна. Гензерндорф гуонан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Лаха Австри латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ковалев (Лодзинскан воеводалла)
Ковалев  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Баранка де ла Палма (Кочоапа эль Гранде)
Баранка де ла Палма — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Баранка де ла Палма лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Повстка
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
Категори:Глусскан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Марина ди Манкаверза-джанели (Лече)
Марина ди Манкаверза-джанели — Италин Апулия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Апулия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Йайла (МихӀаличчик)
Йайла (Yayla) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан ЭскишехӀир провинцин (ил) МихӀаличчикнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:ЭскишехӀир провинцин нах беха меттигаш
Категори:ЭскишехӀир провинцин микрокӀошташ
Категори:МихӀаличчикнан микрокӀошташ
Категори:МихӀаличчикнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Бабинска-Река
Бабинска-Река — Болгарин Кюстендилан областера эвла. Бобов-Дол йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Кюстендилан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Вальмоль
Вальмоль — Испанин Таррагана провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Таррагана провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Йуккъера Анатоли
Йуккъера Анатоли (İç Anadolu Bölgesi) — Туркойчоьнан регион, цуна йукъа йогӀу 13 ил (провинци).
ХӀоттам
Регионан йукъара илаш (провинцеш):
Билгалдахарш
Категори:Туркойчоьнан регионаш
Брида ди Сото (Удине)
Брида ди Сото — Италин Фриули-Венеция-джулия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Фриули-Венеция-джулия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Тшмелево (ХӀордан воеводалла)
Тшмелево — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Кудринцы (Хмельницкан кӀошт)
Кудринцы — Украинин Хмельницкан областан Хмельницкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Хмельницкан кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 5196
NGC 5196 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
СегӀгӀлу-е-АгӀгӀибан
СегӀгӀлу-е-АгӀгӀибан — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Ландаш.
Географи
.
ВегӀпийегӀ-суьгӀ-УгӀс
ВегӀпийегӀ-суьгӀ-УгӀс — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Шампань — АгӀденаш регионехь. Коммунан департамент — Об.
Кызылтау (Мынбаевн Кариман эвланийн гуо)
Кызылтау — Кхазакхстанан Карагандан областан Шетан кӀоштара эвла.
ВегӀпийегӀ-суьгӀ-УгӀс
Географи
.
СегӀгӀлу-е-АгӀгӀибан
Билгалдахарш
Категори:Ландаш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Кызылтау (Мынбаевн Кариман эвланийн гуо)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Лачиново (Нижни Новгородан область)
Лачиново (Лачиново) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Сосновскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 6 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Нижни Новгородан областан Сосновскан кӀоштан нах беха меттигаш
ВегӀпийегӀ-суьгӀ-УгӀс
Билгалдахарш
Категори:Об департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Новая Лутава
Новая Лутава (Новая Лутава) — Белоруссин Гомелан областан Лоеван кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Лоеван кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Ардичбели (Карасу)
Ардичбели (Ardıçbeli) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Сакари провинцин (ил) Карасунан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Сакари провинцин нах беха меттигаш
Категори:Сакари провинцин микрокӀошташ
Категори:Карасунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Пржишимаси
Пржишимаси (Přišimasy) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Эксдорф
Эксдорф (Exdorf) — Германин Туьринген латтана йукъара коммуна.
Казлук
Казлук (Казлук) — Коми Республикин Усть-Выман кӀоштара эвла.
Эксдорф
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Казлук
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Эксдорф
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Туьринген латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Казлук
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (10%), оьрсий (81%), украинаш (5%).
Билгалдахарш
Категори:Усть-Выман кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Заполок
Заполок (Заполок) — Российн Федерацин Тверан областан Конакован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Валдорф
Валдорф (Valdorf) — Чехин Пльзень мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Пльзень мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Казчина Бигольио (Торино)
Казчина Бигольио — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Алексино (Большеселон кӀошт)
Алексино (Алексино) — Российн Федерацин Ярославлан областан Большеселон кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Большеселон кӀоштан нах беха меттигаш
Голубовка (Борован кӀошт)
Голубовка — Украинин Харьковн областан Борован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Борован кӀоштан нах беха меттигаш
Прилепы (Острогожскан кӀошт)
Прилепы (Прилепы) — Российн Федерацин Воронежан областан Острогожскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Острогожскан кӀоштан нах беха меттигаш
Сокольскан кӀошт (Нижни Новгородан область)
Сокольскан кӀошт (Сокольский район) — Нижни Новгородан областан муниципалан кӀошт.
Административан центр — Сокольски.
Билгалдахарш
Категори:Нижни Новгородан область Категори:Российн кӀошташ
Гастонвилл (Кентукки)
Гастонвилл  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Кентукки штатера гӀала.
Истори
Гастонвилл гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Кентукки штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Будак (ХӀуьйуьк)
Будак (Budak) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кони провинцин (ил) Нуьйуькнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Категори:Кони провинцин микрокӀошташ
Категори:Нуьйуькан микрокӀошташ
Категори:Нуьйуькан кӀоштан нах беха меттигаш
Грушки-Вторые
Грушки-Вторые (Грушки-Вторые) — Российн Федерацин Белгородан областан Прохоровкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Прохоровкан кӀоштан нах беха меттигаш
П'етрари (коммуна, Вилча)
П'етрари — Румынин Вилча жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Вилча жудецан коммунаш
Холманка (Озинкин кӀошт)
Холманка (Холманка) — Российн Федерацин Саратовн областан Озинкин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Оук-Спрингс (Аризона)
Оук-Спрингс  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Аризона штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Оук-Спрингс бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Аризона штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Аризона штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Каурцево
Каурцево (Каурцево) — Российн Федерацин Москохан областан Наро-Фоминскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Наро-Фоминскан кӀоштан нах беха меттигаш
Погост Лука
Погост Лука (Погост Лука) — Российн Федерацин Вологдин областан Усть-Кубинскан кӀоштара эвла.
NGC 5197
NGC 5197 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Погост Лука
Хьажоргаш
Категори:Усть-Кубинскан кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 5197
Хьажа кхин а
5197 5197
Холмы (Велижан кӀошт)
Холмы (Холмы) — Российн Федерацин Смоленскан областан Велижан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Велижан кӀоштан нах беха меттигаш
Лоачапока (Алабама)
Лоачапока — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Алабама штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Алабама штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Собйон
Собйон — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Ландаш.
Географи
.
Пятково (Кемеровн область)
Пятково (Пятково) — Российн Федерацин Кемеровн областан Юрган кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа — шийла а, деха а, аьхке — йоца а, йовха а. ГӀоролаш йоцу мур лаьтта 100 дийнахь областан къилбаседехь, 120 де гергга Кузнецкан боьран къилбехь. Къилбаседа дуьненан эхиган барамера асехь лаьттачу Кемеровн областана кхочу дикка дукха маьлхан йовхо шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Юрган кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Йайджи (Джульфан кӀошт)
Йайджи (Yaycı) — Азербайджанан Джульфан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Джульфан кӀоштан нах беха меттигаш
Тимоничи
Тимоничи (Тимоничи) — Кировн областан Котельничан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Котельничан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Лома де лос Саусес (Леон)
Лома де лос Саусес — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лома де лос Саусес лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
HD217062
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Ковалевице (Лодзинскан воеводалла)
Ковалевице  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
ВегӀгӀикугӀ
ВегӀгӀикугӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Шампань — АгӀденаш регионехь. Коммунан департамент — Об.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Об департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Зульцталь-ан-дер-Вайнштрасе
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Штири латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Малхбален Анатоли
Малхбален Анатоли (Doğu Anadolu Bölgesi) — Туркойчоьнан регион, цуьна йукъа йогӀу 14 ил (провинци).
ХӀоттам
Регионан йукъара илаш (провинцеш):
Билгалдахарш
Категори:Туркойчоьнан регионаш
Баранка де ла Финка, Баранка Атравесада (Петатлан)
Баранка де ла Финка, Баранка Атравесада — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Баранка де ла Финка, Баранка Атравесада лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Джемаллер (Доьртдиван)
Хьажоргаш
Категори:Болу провинцин нах беха меттигаш
Баранка де ла Финка, Баранка Атравесада (Петатлан)
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
Джемаллер (Доьртдиван)
Хьажоргаш
Категори:Доьртдиванан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Баранка де ла Финка, Баранка Атравесада (Петатлан)
Истори
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Вальс (Таррагона)
Вальс — Испанин Таррагана провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Таррагана провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Эль Манзано (Исхуакан де лос Реес)
Эль Манзано — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Манзано лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Приворотье (Белорусси)
Приворотье (Прыварацце) — Белоруссин Могилёвн областан Глусскан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Глусскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Марина ди Маритима (Лече)
Марина ди Маритима — Италин Апулия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Апулия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ельжбетув (Сохачевскан повет)
Ельжбетув  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Багренци
Багренци — Болгарин Кюстендилан областера эвла. Кюстендил йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Кюстендилан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Победитель (Лоеван кӀошт)
Победитель (Пабядзіцель) — Белоруссин Гомелан областан Лоеван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Лоеван кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Бризкиз (Удине)
Бризкиз — Италин Фриули-Венеция-джулия регионан  коммунера эвла.
Тшциниско
Тшциниско — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Бризкиз (Удине)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Фриули-Венеция-джулия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Тшциниско
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Йешилйурт (МихӀаличчик)
Йешилйурт (Yeşilyurt) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан ЭскишехӀир провинцин (ил) МихӀаличчикнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:ЭскишехӀир провинцин нах беха меттигаш
Категори:ЭскишехӀир провинцин микрокӀошташ
Категори:МихӀаличчикнан микрокӀошташ
Категори:МихӀаличчикнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Экштедт
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Пржишов
Пржишов (Příšov) — Чехин Пльзень мехкан кӀоштара эвла.
Рипалта (Фоджа)
Рипалта — Италин Апулия регионан  коммунера эвла.
Пржишов
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Фортуньело (Рагуза)
Фортуньело — Италин Сицилия регионан  коммунера эвла.
Пржишов
Географи
.
Рипалта (Фоджа)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Фортуньело (Рагуза)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Пржишов
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Рипалта (Фоджа)
Литература
Категори:Апулия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Фортуньело (Рагуза)
Литература
Категори:Сицилия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Пржишов
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Пльзень мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Сан Педро дел Льяно (Хуан Родригез Клара)
Географи
Сан Педро дел Льяно лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Майка (Курганан область)
Майка (Майка) — Российн Федерацин Курганан областан Щучьен кӀоштара эвла.
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Щучьен кӀоштан нах беха меттигаш
Кызылтобе
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
СобгӀиг
Географи
.
Кызылтобе
Хьажоргаш
Категори:Мангистаунан областан нах беха меттигаш Категори:Мунайлинан кӀоштан нах беха меттигаш
СобгӀиг
Билгалдахарш
Категори:Ландаш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
NGC 5198
NGC 5198 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
5198 5198
Азизийе (Карасу)
Азизийе (Aziziye) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Сакари провинцин (ил) Карасунан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Сакари провинцин нах беха меттигаш
Категори:Сакари провинцин микрокӀошташ
Категори:Карасунан микрокӀошташ
Категори:Карасунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Казчина Бизча (Милано)
Казчина Бизча — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Калинински (Коми Республика)
Калинински (Калининская) — Коми Республикин Лузан кӀоштара эвла.
Казчина Бизча (Милано)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Калинински (Коми Республика)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Казчина Бизча (Милано)
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Калинински (Коми Республика)
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (89%), оьрсий (10%).
Билгалдахарш
Категори:Коми Республикин Лузан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Степановка (Спасскан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.