cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Садови (Мордован кӀошт)
Климат
Ӏаламан а, ландшафтийн а амалаш йоьзна йу цуьнан географин хьолах – эвла лаьтта Оьрсийн акъарин йуккъехь, цунна тӀиера акъарин муьлххачу дозане эзар километр йу. Алсама хуьлу долу континенталан барамера хӀаваъ, Эвла хӀордашна гена латтарех доьзна ду. Цуо областан климат барамера континенталан йо. Окан-Донан акъари тӀехь климат алсама континенталан йу, уллорчу гунаш тӀехьчулла. Эвла лаьтта кӀеззиг къилбаседехьа Сибрехан а, Азорийн а максимумашна йуккъехь долчу лакхарчу Ӏаткъаман дукъал, цундела бу кхузахь луларчу Владимирехь йа Рязанехьчул алсама, гӀийлачу мехца, бекхна хенан хӀоттам. Оцун тӀе мехаш дукхах дерг къилбан а, къилба-малхбален а ду, бӀаьста а, Ӏай а муххале а. оцу агӀора хьокху аьхка а, бӀаьста а йокъаллин мехаш, ткъа Ӏай – дарц.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Мордован кӀоштан нах беха меттигаш
Аласханов
Аласха́нов — нохчийн фамили. И фамили йолу нах:
Леунино (Никольскан кӀошт)
Леунино (Леунино) — Российн Федерацин Вологдин областан Никольскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Вологдин областан Никольскан кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 2196
NGC 2196 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
2196 2196
Лас Игерас (Пуенте Насионал)
Лас Игерас — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лас Игерас лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Жоламан (Павлодаран область)
Жоламан — Кхазакхстанан Павлодаран областан Актогайнан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Павлодаран областан нах беха меттигаш Категори:Актогайнан кӀоштан нах беха меттигаш
Рафаел Мар (Папантла)
Географи
Рафаел Мар лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Левки (Бильскан повет)
Левки  — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Бжезя
Бжезя — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Левки (Бильскан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Бжезя
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Рошеду-ди-Минас
Рошеду-ди-Минас — Бразилин Минас-Жерайс штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Минас-Жерайс штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Лож-ФужгӀез
Географи
.
Житомиран область
Житомиран область (Житомирська область) — Украинин область, административан центр — Житомир.
Билгалдахарш
Категори:Украина
БьянкугӀ-суьгӀ-ОгӀж
БьянкугӀ-суьгӀ-ОгӀж — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Моьз.
Географи
.
Ле-ДгӀеннек
Ле-ДгӀеннек — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — ФинистегӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ФинистегӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Эль Гватеке (Туспан)
Эль Гватеке — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Гватеке лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Немоховице
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Литература
Категори:Къилба Морави мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Буена Виста (Успанапа)
Буена Виста — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Буена Виста лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Садгери
Садгери (სადგერი) — Гуьржийчоьнан Самцхе-Джавахетин Боржомин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 325 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Боржомин муниципалитетан нах беха меттигаш
Буьйуькаксеки (Йапракли)
Буьйуькаксеки (Büyükakseki) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Чанкири провинцин (ил) Йапраклинан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Чанкири провинцин нах беха меттигаш
Категори:Йапраклинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Гойфельден
Гойфельден (Gäufelden) — Германин Баден-Вуьртемберг латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Баден-Вуьртемберг латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ухорово
Ухорово — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Опава (Нижнесилезин воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
HD142096
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Ялтушков
Ялтушков — Украинин Винницан областан Баран кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Баран кӀоштан нах беха меттигаш
Адунаць (коммуна)
Адунаць — Румынин Прахова жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Прахова жудецан коммунаш
Казе Векье (Реджо Эмилия)
Казе Векье — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Сондаж (ХӀавза)
Сондаж (Sondaj) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Самсун провинцин (ил) ХӀавзанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Самсун провинцин нах беха меттигаш
Категори:Самсун провинцин микрокӀошташ
Категори:ХӀавзанан микрокӀошташ
Категори:ХӀавзанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Круглое (Пинскан кӀошт)
Круглое (Круглае) — Белоруссин Брестан областан Пинскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш Категори:Пинскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Пуеч (Тренто)
Пуеч — Италин Трентино-Альто-Адидже регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Трентино-Альто-Адидже регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Цотонь
Цотонь — Польшин Куявско-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Куявско-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Линьод (Валле д'Аоста)
Линьод  — Италин Валле д'Аоста регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Валле д'Аоста регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Бруьгген (Германи)
Бруьгген — Германин Къилбаседа Рейн-Вестфали латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Къилбаседа Рейн-Вестфали латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Акалан (ЭгӀил)
Акалан (Akalan) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Дийарбакир провинцин (ил) ЭгӀилнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Дийарбакир провинцин нах беха меттигаш
Категори:Дийарбакир провинцин микрокӀошташ
Категори:ЭгӀилнан микрокӀошташ
Категори:ЭгӀилнан кӀоштан нах беха меттигаш
Трепидо Сотано е Сопрано (Кротоне)
Трепидо Сотано е Сопрано — Италин Калабри регионан  коммунера эвла.
Акалан (ЭгӀил)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Трепидо Сотано е Сопрано (Кротоне)
Литература
Категори:Калабри регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Прусики
Прусики (Прусікі) — Белоруссин Минскан областан Солигорскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш Категори:Солигорскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Вербови (Днепран кӀошт)
Вербови — Украинин Днепропетровскан областан Днепран кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Днепран кӀоштан нах беха меттигаш
Малышевка (Винницан область)
Малышевка — Украинин Винницан областан Хмельникан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Кремово
Кремово (Кремово) — Приморьен мехкан Михайловкан кӀоштара эвла.
Малышевка (Винницан область)
Хьажоргаш
Категори:Хмельникан кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 2197
NGC 2197 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Кремово
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
NGC 2197
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Кремово
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (86%), украинаш (12%).
Билгалдахарш
Категори:Приморьен мехкан Михайловкан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Киличли кавлакли (ЭмирдагӀ)
Киличли кавлакли (Kılıçlı Kavlaklı) — Туркойчоьнан Эгейн регионан АфйонкарахӀисар провинцин (ил) ЭмирдагӀан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:АфйонкарахӀисар провинцин нах беха меттигаш
Категори:ЭмирдагӀан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Дьяково (Истран кӀошт)
Дьяково (Дьяково) — Российн Федерацин Москохан областан Истран кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Лисицыно (Никольскан кӀошт)
Лисицыно (Лисицыно) — Российн Федерацин Вологдин областан Никольскан кӀоштара эвла.
Дьяково (Истран кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Истран кӀоштан нах беха меттигаш
Мойсей (эвла)
Мойсей — Румынин Марамуреш жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Эйвери (Техас)
Эйвери  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Техас штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Техас штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Жолан
Жолан — Кхазакхстанан Акмолан областан Егиндыколан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Плейнвью (Техас)
Плейнвью  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Техас штатера гӀала.
Истори
Плейнвью гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Техас штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Аджамка (эвла)
Аджамка — Украинин Кировоградан областан Кропивницкан кӀоштара эвла.
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Кропивницкан кӀоштан нах беха меттигаш
Семеновка (Аркадакан кӀошт)
Семеновка (Семеновка) — Российн Федерацин Саратовн областан Аркадакан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москваца нийса лелаш ду. Сахьтан аса ю UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Аркадакан кӀоштан нах беха меттигаш
Абалаково (Саянскан кӀошт)
Абалаково (Абалаково) — Российн Федерацин Красноярскан мехкан Саянскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Саянскан кӀоштан нах беха меттигаш
Климатино (Ярославлан кӀошт)
Климатино (Климатино) — Российн Федерацин Ярославлан областан Ярославлан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ярославлан областан Ярославлан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Шолохово (Ивановн область)
Шолохово (Шолохово) — Российн Федерацин Ивановн областан Палехан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Палехан кӀоштан нах беха меттигаш
Баландино (Пушкински Горин кӀошт)
Баландино (Баландино) — Российн Федерацин Пскован областан Пушкински Горин кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пушкински Горин кӀоштан нах беха меттигаш
Ле-Жуш
Ле-Жуш — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — ФинистегӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ФинистегӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Красни Луч (Данкован кӀошт)
Красни Луч (Красный Луч) — Российн Федерацин Липецкан областан Данкован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Данкован кӀоштан нах беха меттигаш
Левки (Сокульскан повет)
Левки  — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Эль Тепевахе (Ирапуато)
Эль Тепевахе — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Тепевахе лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Благовещенски (Калачан кӀошт)
Благовещенски (Благовещенский) — Российн Федерацин Воронежан областан Калачан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Воронежан областан Калачан кӀоштан нах беха меттигаш
Барз
Еврази
Баьрзнаш Россехь ахка долийра Пётр I-рчо шарахь деллачу омарца. Йоккхачу Ариенахь, оцу йукъахь йу Российн аренаш а, Нохчийн аренаш а, ду баьрзнаш дерриг аьлча санна историн муьрийн (энеолит тӀиера тахане кхаччалц) а, тайп-тайпана кхерста къаьмнийн а — хӀиндоевропин тӀиера тюркийн меттан тобане кхаччалц. Цхьайолу Евразин археологин оьздангаллашна цара битинчу баьрзийн цӀарах — барзаш деш дӀабохкаран оьздангалла, псковн беха баьрзийн оьздангалла, новгородан баьрзийн оьздангалла.
Дукха баьрзаш ду Республика Хакасехь. Уггаре гӀарабаьлларг — Боккха Салбыкски барз, карийна 1739 шарахь Г. Ф. Миллеран, аьхкина 1954—1956 шерашкахь куьйгаллехь С. В. Киселёв волу ССРС ӀА экспедицис.
Йаккхий башхаллаш йолуш ду Британин гӀайренаш тӀиера неолитан муьрера баьрзаш. Ингалсан Ӏилманчаша къасто дукха хан йу беха а, гоьрга а баьрзаш (царна йукъахь бошхӀапкепара, церан тайпа лору тӀулгийн каирнаш).
ХӀиндиевропахой
Аренан асанера дуьххьарлера баьрзашна терахь делла энеолит муьрера (вайн эрал 4 эзар шо хьалха), уьш дар йуккъера бӀешерашка кхаччалц схьадеина. Йукъара тӀеэцначу литван-америкин талламхочун Гимбутас Мариян баьрзан гипотезица баьрзаш дар доьзна ду ХӀинди-Европин меттанаш лелораш баржарца. Беллачарна тӀехула баьрзаш дар амалехь ду хӀинди-европин тайпанийн дукхачу геннийн, башха ду скифийн (Пазырык) а, скандинавийн (Ӏаьржа каш, биенан баьрзаш, Шира Уппсала) а.
Вайн эрал диъ эзар шо хьалха доладелла хӀинди-европин меттанаш (ШолгӀа тулгӀе) даржа Европин къилбаседе Майкопан оьздангалла лелочаран тӀиера, гучудаьккхина Майкопан а, Ульскан а баьрзашца.
Цийчоь а, Япон а
Цийчохь ишттачу могӀанера уггаре боккха кешнийн барз бу хьалхарчу цийн императоран Цинь Шихуандин пирамида. Японехь баьрзаш башха ладаме маьӀна долуш бара IV—VI бӀешерашкахь, цундела оцу пачхьалкхан историн муьрех аьлла «баьрзан мур». Баьрзаш къастало шайн тайп-тайпанчу кепашца (гоьрга а, беакӀуо а) а, барамашца (периметр 200 м гергга) а.
Хьажоргаш
Категори:Антропогенан ландшафт * Категори:Чарташ Категори:ДӀабохкарш
Лоински
Лоински (Лоинская) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Юрлан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Юрлан кӀоштан нах беха меттигаш
Рубелита
Географи
Муниципалитетан майда —.
Рагозино (Калининскан кӀошт)
Рагозино (Рагозино) — Российн Федерацин Тверан областан Калининскан кӀоштара эвла.
Рубелита
Хьажоргаш
Категори:Минас-Жерайс штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Рагозино (Калининскан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тверан областан Калининскан кӀоштан нах беха меттигаш
Ползиково (Орёлан область)
Ползиково (Ползиково) — Российн Федерацин Орёлан областан Корсакован кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Корсакован кӀоштан нах беха меттигаш
Одессин область
Одессин область  (Одеська область) — Украинин область, административан центр — Одесса.
Билгалдахарш
Категори:Украина
Лонжев (Вандей)
Лонжев (Longèves) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пеи-де-ла-ЛуагӀ регионехь. Коммунан департамент — Вандей.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Вандей департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
NGC 2198
NGC 2198 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Тупицыны (Опаринан кӀошт)
Тупицыны (Тупицыны) — Кировн областан Опаринан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Опаринан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Чакирлар (Йапракли)
Чакирлар (Çakırlar) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Чанкири провинцин (ил) Йапраклинан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Чанкири провинцин нах беха меттигаш
Категори:Йапраклинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Бжеска-Воля
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Буьзи-ДагӀмон
Буьзи-ДагӀмон — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Моьз.
Бжеска-Воля
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Сакире
Сакире (საკირე) — Гуьржийчоьнан Самцхе-Джавахетин Боржомин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 954 стаг (2014 шо).
Буьзи-ДагӀмон
Географи
.
Сакире
Билгалдахарш
Категори:Боржомин муниципалитетан нах беха меттигаш
Книгашна зорба тохар
Книгашна зорба тохар — зорбанан продукцин арахецаран процесс. Дукха хьолехь и термин лелайо историн контекстехь.
<!--
Изобретение книгопечатания
Книгопечатание было изобретено дважды: в Китае и в средневековой Европе. В Китае книгопечатание изобретено, по одним данным (Julien, «Documents sur l’art d’imprimerie»), в 581 году н. э., а по китайским источникам — между 936 и 993 годами (подробнее см. четыре великих изобретения). Первым точно датированным печатным текстом является китайская ксилографическая копия буддийской Алмазной сутры, изданная в 868 году.
В Восточной Азии
Самые ранние сохранившиеся гравюры происходят из Китая эпохи династии Хань (до 220 года н. э.), они использовались для оттиска на шёлке трёхцветных изображений цветов, а самый ранний пример гравюры на бумаге, также китайский, относится в середине седьмого столетия.
В девятом веке печать на бумаге уже профессионально практиковалась, именно этим периодом датирована первая сохранившаяся полная печатная книга — Алмазная сутра (находящаяся ныне в Британской библиотеке). В десятом веке были напечатаны 400 тысяч копий некоторых сутр и картин, выходила конфуцианская классика. Опытный печатник за день мог напечатать до 2000 листов, состоящих из двойных страниц.
Из Китая книгопечатание распространилось в Корею и Японию, которые использовали китайские логограммы; методы китайской печати также применялись в Турфане и Вьетнаме с использованием других шрифтов. Однако в отличие от другого изобретения — бумаги, техника книгопечатанья так никогда и не была заимствована исламским миром.
На Ближнем Востоке
Штучная печать на ткани появилась в римском Египте к четвёртому столетию. Ксилография, названная по-арабски «тарш», была развита в арабском Египте в IX—X столетиях, применяясь главным образом, для молитв и письменных амулетов. Есть некоторые причины полагать, что эти печатные оттиски (гравюры) были сделаны из недеревянных материалов, возможно из олова, свинца или глины. Используемые методы, кажется, имели очень мало влияния за пределами мусульманского мира. Хотя Европа приняла печать деревянной гравюры от мусульманского мира, первоначально для оттиска на ткани, техника металлической ксилографии в Европе осталась неизвестной. Позже ксилография вышла из употребления в исламской Средней Азии после того, как из Китая была перенята печать подвижного типа.
Технология
Печатание производилось следующим образом: на деревянных козлах, на которых вырезались выпуклые буквы, наносили жидкую краску, затем сверху накладывали лист бумаги и тёрли мягкой щёткой. Этот способ печати, употреблявшийся и в Средние века нидерландскими печатниками на деревянных печатных досках, сохранился в Китае до начала XX века; попытка иезуитов-миссионеров в XVII веке вырезать слова из меди не привилась.
Уже в гробницах Фив и Вавилона находили кирпичи с вытиснутыми надписями; у ассирийцев для летописей служили цилиндры из жжёной глины с вырезанными буквами; в Афинах вырезали географические карты на тонких медных досках; Римские горшечники на изготавливаемой ими посуде отпечатывали имя заказчика или обозначение цели, для которой она предназначена. Богатые римляне, чтобы облегчить детям изучение грамоты, давали им буквы, вырезанные из слоновой кости или из металла, из которых дети учились составлять отдельные слова; Цицерон, рассказывая об этом, излагает в ясных выражениях основной принцип набора слов.
Опатовице (Нижнесилезин воеводалла)
Опатовице  — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Книгашна зорба тохар
Технология
В Средние века, после крестовых походов, когда усилилось стремление к образованию, деятельность монахов, занимавшихся переписью книг (манускриптов), перестала удовлетворять возраставшие потребности. С XIII века начали вырезать картинки на досках с текстом, вначале весьма кратким. Впоследствии текст начал занимать больше места, чаще в виде составленной из слов ленты, исходящей из уст действующего лица; следом начали печатать книги, состоявшие из одного текста, без рисунков. Для печати изготавливались тонкие металлические доски, на которых вырезались значки. Существовало несколько методов:
Опатовице (Нижнесилезин воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Книгашна зорба тохар
Ксилография
Позднее начали вырезать текст ножом на деревянных досках; это так называемая ксилография. Древнейшее дошедшее до нас произведение этого искусства, имеющее на себе дату печатания, относится к 1423 году (см. «Библия бедных»). Производилось ли печатание с помощью станка или с помощью щёток — неизвестно; во всяком случае дошедшие книги печатались анопистографически (то есть лишь с одной стороны листа). Из книг, напечатанных этим способом, наиболее известны так называемые «Донаты» (сочинение римского грамматика Элия Доната). Не доказано, что «Донаты» были напечатаны много раньше изобретения Гутенберга; с другой стороны, известно, что печатными досками пользовались ещё долго после Гутенберга; ксилография также существовала в 1475, в 1482 и даже в 1504 годах.
Наборный шрифт
История книгопечатания в современном смысле этого слова начинается с того момента, когда стали изготавливать металлические, подвижные, выпуклые буквы, вырезанные в зеркальном отображении. Из них набирали строки и с помощью пресса оттискивали на бумаге.
Между 1041 и 1049 гг, китаец Би Шэн придумал изготавливать наборный шрифт из обожжённой глины, но этот способ получил меньшее распространение, чем ксилография, так как в китайской письменности тысячи иероглифов и поэтому изготовление наборного шрифта было слишком трудоемким.
В Европе наборный шрифт появился во второй трети XV века, и почти все исследователи приписывают его немцу Иоганну Гутенбергу. Иоганн Ментелин в Страсбурге, имевший типографию уже в 1458 году, и Пфистер в Бамберге, считавшиеся ранее за первых печатников, должны быть признаны учениками Гутенберга. Почти все западноевропейские народы оспаривали у немцев честь изобретения книгопечатания. Наиболее убедительно отстаивали свои притязания голландцы, ссылающиеся на изобретение книгопечатания Лоренсом Янсзооном Костером. У итальянцев Памфилио Кастальди в Фельтре считался изобретателем подвижных букв: как рассказывают, он не придавал своему изобретению никакого значения, уступил его Фусту, который с товарищами воспользовался им, учредив типографию в Майнце. Однако до нас не дошло ни одной строчки, напечатанной Кастальди, которая могла бы подтвердить достоверность этого рассказа. К свидетельствам современников, говорящих в пользу Гутенберга, нужно отнести указание Петера Шеффера, зятя Фуста и продолжателя его дела: в издании «Институций Юстиниана» 1468 году он указывает на Гутенберга и Фуста как на первых печатников. Движимый родственным чувством, он, вероятно, приписал и Фусту честь изобретения, принадлежащего одному Гуттенбергу. В 1472 году Вильгельм Фише, ректор Парижского университета, в письме к Роберту Гагену говорит: «Передают, что недалеко от города Майнца был некто Иоанн Бонемонтан (Гутенберг), который первый выдумал искусство книгопечатания». Матвей Пальмерий, в продолжении «Хроники» Евсевия, напечатанном в 1483 году в Венеции, указывает, что «искусство печатать книги было изобретено в 1440 г. Гутенбергом в г. Майнце». Наконец, Иоанн Шеффер, сын Петера Шеффера, в посвящении к переводу Тита Ливия 1505 года указывает на Гутенберга как на первого печатника, хотя в других местах приписывает это изобретение Фусту.
Первопечатные книги
Первопечатные книги (инкунабулы) сохранились в крайне незначительном числе экземпляров; они совершенно сходны с рукописными книгами как в шрифте, так и по своей внешности. Первопечатники во всём подражали рукописям, ибо последние ценились гораздо дороже, да и публика в первое время по привычке требовала рукописи, подозревая в печати вмешательство дьявола; на первых печатных экземплярах, выпускавшихся в виде рукописей, не отмечалось ни года, ни места напечатания, ни имени типографа.
La Lettera Apologetica
Раймондо де Сангро, купив 25 октября 1745 года у падре Ильянеса, приехавшего из Чили, рукопись Historia et rudimenta linguae piruanorum (1600—1638), составленную на основе секретного документа «Exsul immeritus blas valera populo suo» и написанную иезуитскими миссионерами в Перу Джованни Антонио Кумисом и Джованни Анелло Оливой, включил в свою книгу La Lettera Apologetica (1750) многие знаки токапу из капак-кипу, правда переделав их и придав им закругленные, а не квадратные формы.
В 1747 году Мадам де Графиньи издала свои «Письма перуанки», в которых знатная перуанка Силия (Zilia) использовала кипу для записей и переводила сразу на французский. В «Письме XVI» Графиньи приводит описание кипу как письменности. Книга была переиздана в 1749 году. Издатель сборника «Coleccion de documentos literarios del Peru» (1874) Мануэль де Одриосола предположил, что эти письма послужили «''одному итальянцу из Академии де ла Круска и одной графине, той же национальности, написать толстый том „в одну четверть“, озаглавленный „Apologea de los quipos“. Использовав Гарсиласо, автор столь уверенно использует грамматику, словарь из кипу, представляющие собой кипуграфию, позаимствованную от некого Кипу-Камайока из инков, но как бы они не ошибались в своих предположениях''».
Именно в этой книге, имевшей полное название Lettera Apologetica dell’Esercitato accademico della Crusca contenente la difesa del libro intitolato Lettere di una Peruana per rispetto alla supposizione de' Quipu scritta dalla Duchessa di S*** e dalla medesima fatta pubblicare, использовано 40 «ключевых слов» якобы древней системы записи Инков. Ключевые слова в кипу были раскрашены разными цветами и имели форму круга. Метод цветной печати был неизвестен на то время и изобретён самим Раймондо.
Как видно, именно Мадам де Графиньи (графиня S***) и князя Раймондо де Сангро (являлся академиком де ла Круска) имел в виду Одриосола.
Опубликование князем книги La Lettera Apologetica, содержавшей опасные еретические мысли, привело к отлучению Раймондо де Сангро от Церкви папой Бенедиктом XIV в 1752 году. -->
Литература
Революци хилале арахецна литература:
Хьажоргаш
Категори:Книгаш
Сборни (Тамбовн область)
Сборни (Сборный) — Российн Федерацин Тамбовн областан Мордован кӀоштара эвла.
Климат
Ӏаламан а, ландшафтийн а амалаш йоьзна йу цуьнан географин хьолах – эвла лаьтта Оьрсийн акъарин йуккъехь, цунна тӀиера акъарин муьлххачу дозане эзар километр йу. Алсама хуьлу долу континенталан барамера хӀаваъ, Эвла хӀордашна гена латтарех доьзна ду. Цуо областан климат барамера континенталан йо. Окан-Донан акъари тӀехь климат алсама континенталан йу, уллорчу гунаш тӀехьчулла. Эвла лаьтта кӀеззиг къилбаседехьа Сибрехан а, Азорийн а максимумашна йуккъехь долчу лакхарчу Ӏаткъаман дукъал, цундела бу кхузахь луларчу Владимирехь йа Рязанехьчул алсама, гӀийлачу мехца, бекхна хенан хӀоттам. Оцун тӀе мехаш дукхах дерг къилбан а, къилба-малхбален а ду, бӀаьста а, Ӏай а муххале а. оцу агӀора хьокху аьхка а, бӀаьста а йокъаллин мехаш, ткъа Ӏай – дарц.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Мордован кӀоштан нах беха меттигаш
HD142232
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Эль Гвахалильо (Котастла)
Эль Гвахалильо — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Гвахалильо лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Кривичи (Пинскан кӀошт)
Кривичи (Крывічы) — Белоруссин Брестан областан Пинскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш Категори:Пинскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Эль Серильо (Бенито Хуарез)
Эль Серильо — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Серильо лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Линьола (Верчели)
Линьола  — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Киркпинар (ЭмирдагӀ)
Киркпинар (Kırkpınar) — Туркойчоьнан Эгейн регионан АфйонкарахӀисар провинцин (ил) ЭмирдагӀан кӀоштара эвла.
Айта-Маре (коммуна)
Айта-Маре — Румынин Ковасна жудецан йукъара коммуна.
Киркпинар (ЭмирдагӀ)
Хьажоргаш
Категори:АфйонкарахӀисар провинцин нах беха меттигаш
Айта-Маре (коммуна)
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Киркпинар (ЭмирдагӀ)
Хьажоргаш
Категори:ЭмирдагӀан кӀоштан нах беха меттигаш
Айта-Маре (коммуна)
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Ковасна жудецан коммунаш
Киркпинар (ЭмирдагӀ)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Буена Виста (Хесус Каранза)
Буена Виста — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Буена Виста лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Ивановцы (Баран кӀошт)
Ивановцы — Украинин Винницан областан Баран кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Прусы (Солигорскан кӀошт)
Прусы (Прусы) — Белоруссин Минскан областан Солигорскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Ивановцы (Баран кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Баран кӀоштан нах беха меттигаш
Прусы (Солигорскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Солигорскан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Белуно Веронезе (Верона)
Белуно Веронезе  — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Кролевцы
Кролевцы (Кролевцы) — Приморьен мехкан Артем ГӀалин гуоан эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (87%), украинаш (11%).
Билгалдахарш
Категори:Артем ГӀалин гуо нах беха меттигаш Категори:Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Немошице
Немошице (Nemošice) — Чехин Пардубицен мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.