cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Концешть (коммуна, Димбовица)
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Димбовица жудецан коммунаш
Партизански (Житомиран область)
Партизански — Украинин Житомиран областан Новоград-Волынскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Новоград-Волынскан кӀоштан нах беха меттигаш
HD190663
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Бобовище (Пскован область)
Бобовище (Бобовище) — Российн Федерацин Пскован областан Струги Краснин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Струги Краснин кӀоштан нах беха меттигаш
Кастильбланко-де-лос-Арройос
Кастильбланко-де-лос-Арройос — Испанин Севилья провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Севилья провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Демболенка (Лодзинскан воеводалла)
Демболенка  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Иссерода
Иссерода (Isseroda) — Германин Туьринген латтана йукъара коммуна.
Светиловичи (Белыничин кӀошт)
Светиловичи (Свяцілавічы) — Белоруссин Могилёвн областан Белыничин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
Категори:Белыничин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Планини (Нове Митровице)
Планини  (Planiny) — Чехин Пльзень мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Литература
Категори:Пльзень мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Машково (Москохан область)
Машково (Машково) — Российн Федерацин Москохан областан Люберцин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Люберцин кӀоштан нах беха меттигаш
Фонтана Гранде (Фрозиноне)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лацио регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Татыш
Татыш (Татыш) — Челябинскан областан Озёрскан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (56%), башкираш (44%).
Билгалдахарш
Категори:Озёрскан гӀалин гуо нах беха меттигаш Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Симански
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 17 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Первомайскан гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Остров (Киеван область)
Остров — Украинин Киеван областан Бели Церкован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Бели Церкован кӀоштан нах беха меттигаш
Сарибашак (Олур)
Сарибашак (Sarıbaşak) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзурум провинцин (ил) Олурнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин нах беха меттигаш
Категори:Эрзурум провинцин микрокӀошташ
Категори:Олурнан микрокӀошташ
Категори:Олурнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Казете-Пяне (дженова)
Казете-Пяне — Италин Лигурия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лигурия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Белин кӀошт (Курскан область)
Белин кӀошт (Беловский район) — Курскан областан муниципалан кӀошт.
Административан центр — Бели.
Билгалдахарш
Категори:Курскан область Категори:Российн кӀошташ
Миллкрик (Юта)
Миллкрик  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Юта штатера гӀала.
Истори
Миллкрик гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Юта штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
СогӀукпинар (Корган)
Хьажоргаш
Категори:Орду провинцин нах беха меттигаш
Категори:Орду провинцин микрокӀошташ
Категори:Корганан микрокӀошташ
Категори:Корганан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Апеннинийн ахгӀайре
Апеннинийн ахгӀайре (Penisola italiana — Италин ахгӀайре; иштта Penisola appenninica) — Европин баккхийчарахь ахгӀайре, иза бу континентан къилбехьа оцуна йистера хиш ду Лаьттайуккъера хӀорд. АхгӀайренан доккха долу дакъа Италин ду, иштта ю кегий пачхьалкхаш Республика Сан-Марино а, теократин пачхьалкх Ватикан а. АхгӀайренан майда — 149 эзар км². Бохалла 1100 км герга, шоралла 130 тӀера 300 км кхаччалц. Апеннинийн ахгӀайрена къилбаседехьа ю По аре, малхбузехьа бу Тирренийн хӀорд, малхбалехьа бу — Адриатикин хӀорд, къилбехьа бу — Ионийн хӀорд. АхгӀайренан цӀе Апеннинийн лаьмнаийн цӀарах схьаяьллачух тера ду, цуна йоккхачу дакъана бохаллехь болу.
Хьажоргаш
Категори:Лаьттайуккъера хӀорд Категори:Италин географи Категори:Европин ахгӀайренаш
Борго Праделе (Тревизо)
Борго Праделе  — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Агеевка (Липецкан область)
Агеевка (Агеевка) — Российн Федерацин Липецкан областан Становин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Становин кӀоштан нах беха меттигаш
Плешкой
Плешкой — Румынин Бузеу жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Бузеу жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
NGC 4216
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
4216 4216
БгӀешвиккегӀсайм
БгӀешвиккегӀсайм — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лаха ГӀейн.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лаха ГӀейн департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Семеновски (Кесова Горан кӀошт)
Семеновски (Семеновское) — Российн Федерацин Тверан областан Кесова Горан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кесова Горан кӀоштан нах беха меттигаш
Блохичи
Блохичи (Блохичи) — Кировн областан Даровскойн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Билгалдахарш
Категори:Даровскойн кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
МегӀиньаьк-2
МегӀиньаьк-2 — Францин кантон, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Кантонан департамент — ЖигӀонда.
Географи
.
Боржикови
Боржикови (Boříkovy) — Чехин Пльзень мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Пльзень мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
ДогӀругоьз (АкшехӀир)
ДогӀругоьз (Doğrugöz) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кони провинцин (ил) АкшехӀирнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Категори:Кони провинцин микрокӀошташ
Категори:АкшехӀиран микрокӀошташ
Категори:АкшехӀиран кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ла Эскондидита (Сан Луис де ла Паз)
Ла Эскондидита — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Эскондидита лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Нови Украинка (Росси)
Нови Украинка (Новая Украинка) — Российн Федерацин Курганан областан Половиннин кӀоштара эвла.
Ла Эскондидита (Сан Луис де ла Паз)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Нови Украинка (Росси)
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Ла Эскондидита (Сан Луис де ла Паз)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Нови Украинка (Росси)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Половиннин кӀоштан нах беха меттигаш
Мокомбль
Мокомбль — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-МагӀитим.
Верх-Чумыш
Верх-Чумыш (Верх-Чумыш) — Российн Федерацин Кемеровн областан Прокопьевскан кӀоштара эвла.
Калинин (Тамбовн область)
Калинин (Калинин) — Российн Федерацин Тамбовн областан Тамбовн кӀоштара эвла.
Верх-Чумыш
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа — шийла а, деха а, аьхке — йоца а, йовха а. ГӀоролаш йоцу мур лаьтта 100 дийнахь областан къилбаседехь, 120 де гергга Кузнецкан боьран къилбехь. Къилбаседа дуьненан эхиган барамера асехь лаьттачу Кемеровн областана кхочу дикка дукха маьлхан йовхо шарахь.
Калинин (Тамбовн область)
Климат
Ӏаламан а, ландшафтийн а амалаш йоьзна йу цуьнан географин хьолах – эвла лаьтта Оьрсийн акъарин йуккъехь, цунна тӀиера акъарин муьлххачу дозане эзар километр йу. Алсама хуьлу долу континенталан барамера хӀаваъ, Эвла хӀордашна гена латтарех доьзна ду. Цуо областан климат барамера континенталан йо. Окан-Донан акъари тӀехь климат алсама континенталан йу, уллорчу гунаш тӀехьчулла. Эвла лаьтта кӀеззиг къилбаседехьа Сибрехан а, Азорийн а максимумашна йуккъехь долчу лакхарчу Ӏаткъаман дукъал, цундела бу кхузахь луларчу Владимирехь йа Рязанехьчул алсама, гӀийлачу мехца, бекхна хенан хӀоттам. Оцун тӀе мехаш дукхах дерг къилбан а, къилба-малхбален а ду, бӀаьста а, Ӏай а муххале а. оцу агӀора хьокху аьхка а, бӀаьста а йокъаллин мехаш, ткъа Ӏай – дарц.
Верх-Чумыш
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Калинин (Тамбовн область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Верх-Чумыш
Хьажоргаш
Категори:Прокопьевскан кӀоштан нах беха меттигаш
Калинин (Тамбовн область)
Хьажоргаш
Категори:Тамбовн областан Тамбовн кӀоштан нах беха меттигаш
Мокомбль
Географи
.
БогӀне
БогӀне (Bornay) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — ЖуьгӀа.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЖуьгӀа департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Колтабан (Алматан область)
Колтабан — Кхазакхстанан Алматан областан Аксунан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Алматан областан нах беха меттигаш Категори:Аксунан кӀоштан нах беха меттигаш
Мостечни (Росси)
Мостечни (Мостечное) — Российн Федерацин Ивановн областан Фурманован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Фурманован кӀоштан нах беха меттигаш
HD190746
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Чичил
Чичил — Болгарин Видинан областера эвла. Кула йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Видинан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Сан Исидро Сотеапан, Сан Исидро Тескалтитан (Сан Андрес Тустла)
Сан Исидро Сотеапан, Сан Исидро Тескалтитан — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
NGC 4217
NGC 4217 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Павловски (Котласан кӀошт)
Павловски (Павловское) — Российн Федерацин Архангельскан областан Котласан кӀоштара эвла.
NGC 4217
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Павловски (Котласан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
NGC 4217
Хьажа кхин а
4217 4217
Павловски (Котласан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Котласан кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Корозал (Агва Дулсе)
Эль Корозал — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Корозал лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Теократи
Теокра́ти (θεός — Дела а, а — урхалла дан) —
Хьажоргаш
Категори:Пачхьалкхан формаш Категори:Дин Категори:Дин а, политика а
Десвиясион а Параисо (Хесус Каранза)
Десвиясион а Параисо — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Десвиясион а Параисо лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Спрус-Пайн (Алабама)
Географи
Спрус-Пайн бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
Десвиясион а Параисо (Хесус Каранза)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Спрус-Пайн (Алабама)
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Алабама штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Алабама штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Таьси
Таьси (Təsi) — Азербайджанан Гобустанан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Гобустанан кӀоштан нах беха меттигаш
Майоле (Тревизо)
Майоле — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ле НогӀ-ЖигӀонда
Ле НогӀ-ЖигӀонда — Францин кантон, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Кантонан департамент — ЖигӀонда.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЖигӀонда департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
Весели Гора (Луганскан область)
Весели Гора — Украинин Луганскан областан Славяносербскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Звягинки
Звягинки (Звягинки) — Российн Федерацин Орёлан областан Орёлан кӀоштара эвла.
Весели Гора (Луганскан область)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Славяносербскан кӀоштан нах беха меттигаш
Звягинки
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Лома Бонита (Хучике де Ферер)
Лома Бонита — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лома Бонита лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
БуксвиллегӀ (Лаха ГӀейн)
БуксвиллегӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лаха ГӀейн.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лаха ГӀейн департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Акалко (Чилапа де Алварез)
Акалко — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Малково (Польша)
Малково — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Карбасти (ХӀизан)
Карбасти (Karbastı) — Туркойчоьнан Малхбален Анатолин Битлис провинцин (ил) ХӀизанан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Битлис провинцин нах беха меттигаш
Категори:ХӀизанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Молани
Молани — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-МагӀитим.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сен-МагӀитим департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Палаткино (Рязанан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Сараин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Альтаусзе
Альтаусзе — Австрин Штири федералан латтана йукъара коммуна. Айзенштадт гуонан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
БофогӀ (ЖуьгӀа)
БофогӀ (Beaufort) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — ЖуьгӀа.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЖуьгӀа департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Чупрене
Чупрене — Болгарин Видинан областера эвла. Чупрене йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Видинан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Згорний Веловлек
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Ранци (Савона)
Ранци — Италин Лигурия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лигурия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Дембско (Лодзинскан воеводалла)
Дембско  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Майоле (Бьела)
Майоле — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Фонтана д'Альи (Авелино)
Фонтана д'Альи — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
HD190766
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Концешть (коммуна, Телеорман)
Концешть — Румынин Телеорман жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Подволочни (Шебеньгскан йуьртан меттиг)
Подволочни (Подволочная) — Российн Федерацин Вологдин областан Тарногскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Концешть (коммуна, Телеорман)
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Телеорман жудецан коммунаш
Подволочни (Шебеньгскан йуьртан меттиг)
Хьажоргаш
Категори:Тарногскан кӀоштан нах беха меттигаш
Голице-Колони
Голице-Колони — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Груд (Украина)
Груд — Украинин Житомиран областан Новоград-Волынскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Новоград-Волынскан кӀоштан нах беха меттигаш
Борго Прати (Равена)
Борго Прати  — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Конновка (Первомайскан гӀалин гуо)
Конновка (Конновка) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Первомайскан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 37 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Первомайскан гӀалин гуонан нах беха меттигаш
СогӀукгоьзе (Олур)
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин нах беха меттигаш
Категори:Эрзурум провинцин микрокӀошташ
Категори:Олурнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Планичка (Черна в Пошумави)
Планичка  (Plánička) — Чехин Къилба Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Къилба Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Жуки (Ельскан кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Ельскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Къудс-ГӀалин гуо лацар (1099)
Къудс-ГӀалин гуо лацар — Дуьххьара жӀарахой тӀелатаран коьрта хиламех цхьаъ. Хилла 1099 шеран 7 июнера 15 июль кхаччалц, иза бахьнехь гӀала дӀалаьцна жӀрахойн эскарша. Гуо лацарехь баьллачу аьттоно чекхдаьккхира Дуьххьарлера жӀарахойн тӀелатар, кхоьллира Жимачу Азехь жӀарахойн пачхьалкх.
Цул хьалхара хиламаш
XI бӀешо чекхдолуш, Малхбузен Европехь цхьа могӀа бахьнашца (уггаре хьалха экономикин а, демографин амалан) Ӏийса пайхамаран каш мукъадаккхаран Ӏалашонца жӀарахой тӀелатаран хьал хӀоьттира. 1095 шеран 26 ноябрехь, Урбан II-гӀа папас, Клермонан килсан гуламехь, кхайкхам бира Малхбале гӀой Къудс-ГӀала мукъайаккха бусалбачеран куьйга кӀелара, цига баханчеран къинош ша дӀадохур ду, доьзалаш а, бахам а Ӏалашбийр бу, декхарех мукъабохур бу аьлла. И ойла йаьржира йерриг Малхбузен Европин керстачеран пачхьалкхашкахула. Сихбелла кечдина къечу нехан тӀелатар чекхделира дуьззина иэшарца — берриш аьлча санна цуьнан декъахой хӀаллак бира сельджукаша. ТӀаьхьо араделира норманнийн, французийн, германхойн къонахийн феодалийн эскар. Эскар цхьалла йолуш дацара, хӀунда аьлча хӀора феодало йукъаозийнера шех-шех бозуш болу нах, ткъа церан коьртера тӀеман баьччаша тхьамдалла къуьйсура вовшашца.
1097 шеран бӀаьста вовшахтоьхна эскар дехьаделира Босфорах, Азин агӀорхьа, цу тӀе тӀелатаран куьйгалхоша байӀат дира византин императорна Алексей I Комнинна шеш схьадаха тарло латташна. ТӀаьхьарчу шина шеран дохаллехь эскар меллаша къилбехьа дӀатеӀара. византийн тобанийн гӀоьнца церан аьтту белира Никей схьайаккха, ткъа тӀаьхьуо Дорилейра тӀамехь руман султанан Кылыч-Арслан I-чун эскар хӀаллак дан. Дика чӀагӀйина а йолу, луьста адам долу Антиохин тӀекхаьчча, жӀарахоша цуьнан гуо лецира, йаккхий халонаш а лайра. Къудс-ГӀала дахарх кхин а ах шо даьлча бен гӀуллакх ца хилира, Антиохи чаккхенца йоьжначул тӀаьхьий бен, 1098 шеран 28 июнехь. Оцу масех баттахь эскаран баккхий иэшамаш хиллера — августехь керстачеран лагерехь долу ун доладелира, цуо масех эзар стаг вийра, царна йукъахь папин легат а, жӀарахойн синмехаллин тхьамда а волу епископ Монтейлан Адемар а.
ТӀелатар дӀадахьар
ЖӀарахойн тӀеман баьччин хьаькмашна йукъахь барт бацара. Византийн императорца Комнин Алексейца бинчу бертан тешаме волу провансалан маркграф Тулузин Раймунд, йехачу хенахь къобал ца дора Тарентан Боэмундан Антиохин куьйгалле хӀоттар, амма тӀаьххьара а нийсархойн Ӏаткъамца иза йита йийзира цунна. Боэмунд кхайкхийра Антиохин эла, цул тӀаьхьа сацам бира керлачу пачхьалкхехь урхалла дан саца, тӀелатарна йукъара вала. 1098 шарахь ша кхоьллинчу Эдессин графаллехь урхалла деш волу Булонан Балдуин а вацара Къудс-ГӀалин тӀелатарах дӀакхета гӀерташ. Оцу муьрехь тӀелатар сацийра французийн паччахьан вашас Гуго де Вермандуас а, Блуан графо Этьена а, уьш шайн эскаршца даймахка цӀа бирзира.
1098 шеран ноябрехь Тулузин граф Раймунд а, цуьнан куьйга кӀелара Провансан къонахой а новкъа бевлира Антиохера къилба-малхбалехьа МаӀарратехьа, 23 ноябрехь гӀалин гуо лецира. Раймундан омарца гуонахьара хьун чуьра даьккхина дечигах дира гуо лацаран герз, царна йукъахь йеа гӀотан бӀов а, лакхарчу гӀотан тӀера жӀарахоша кхуьйсура гуонехь бисинчарна тӀулгаш. МаӀарратан гарнизоно чӀогӀа дуьхьало йора, шайн рогӀехь кхуьйсура керстачеран лагере тӀулгаш, пхерчий, желтойн цӀе. Дукха хан йалале гуо лацарна тӀекхийтира Тарентан Боэмундан норманнийн эскар — Раймундан генара схьа мостагӀ волу, цунна ца лаара, вукхунга МаӀаррат шега йаккхийта, — тӀаккха 1098 шеран 11 декабрехь шина агӀора тӀелетта МаӀаррат, йуьйжира, цул тӀаьхьа жӀарахоша гӀалин талораш дира, берриш аьлча санна хӀаллакбира бахархой. ГӀала йаьккхинчул тӀаьхьа норманнашна а, провансалхошна а йукъахь къийсамаш буьйлабелира, герзаш а детташ.
Север (Белорусси)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Къудс-ГӀалин гуо лацар (1099)
Толам баьккхинчул тӀаьхьа
1099 шеран 15 июлехь Къудс-ГӀала йаккхар билгалдаьккхина XII бӀешеран йуьххьера дерриг историн хьосташкахь, царна йукъахь оьрсийн «Хенан шерийн повестехь» а. ГӀала йоьжначул тӀаьхьа керла кхоьллина Къудс-ГӀалин паччахьаллин урхалча хилира Бульонан Готфрид. Готфридан ца лиира шех паччахь олийта Ӏийса пайхамаран коканийн таж тиллинчу гӀалахь, цундела 1099 шеран 22 июлехь тӀеийцира Ӏийса пайхамаран  каш лардархо (Advocatus Sancti Sepulchri) дарж. 1 августехь хаьржира дуьххьарлера Къудс-ГӀалин латинан патриарх. Иза хилира Шокесан Арнульф, Нормандин Робертан капеллан. 5 августехь, тамашена хӀума долуш дийна бисина гӀалахой лебина, Арнульфан хиира сийлахь реликви — Ӏийса пайхамар тӀетоьхна Денбеш йолу ЖӀар – мичхьа лаьтта, цуо керла динан айам бира.
Север (Белорусси)
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Белыничин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Къудс-ГӀалин гуо лацар (1099)
Литература
Категори:ТІемаш абатца Категори:ЖӀарахойн тӀелатарехь дина тӀемаш
Категори:ФатимагӀеран халифатан тӀемаш 1099 Категори:XI бӀешеран гуонаш лецар Категори:7 июнан хиламаш Категори:1099 шеран июнь Категори:Дуьххьарлера жӀарахойн тӀелатар Категори:1099 шеран тӀемаш
Борки (Струги Краснин кӀошт)
Борки (Борки) — Российн Федерацин Пскован областан Струги Краснин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Струги Краснин кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 4218
NGC 4218 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
4218 4218
Боржислав
Боржислав (Bořislav) — Чехин Устецан мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Устецан мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Рокитни (гӀалин кепара эвла, Ровнан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Сарнин кӀоштан нах беха меттигаш
Иссерсхайлинген
Иссерсхайлинген (Issersheilingen) — Германин Туьринген латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Туьринген латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Смутиха
Смутиха (Смутиха) — Российн Федерацин Тверан областан Кесова Горан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кесова Горан кӀоштан нах беха меттигаш
Большая Горка (Кировн область)
Большая Горка (Большая Горка) — Кировн областан Даровскойн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Билгалдахарш
Категори:Даровскойн кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Энгили (АкшехӀир)
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Категори:Кони провинцин микрокӀошташ
Категори:АкшехӀиран кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Зелёни Роща (Орёлан кӀошт)
Зелёная Роща (Зелёная Роща) — Российн Федерацин Орёлан областан Орёлан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Орёлан областан Орёлан кӀоштан нах беха меттигаш
Ле НогӀ-ЛибугӀн
Ле НогӀ-ЛибугӀн — Францин кантон, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Кантонан департамент — ЖигӀонда.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЖигӀонда департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
Восточни (Саратовн область)
Восточни (Восточный) — Российн Федерацин Саратовн областан Озинкин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Хьажоргаш
Категори:Озинкин кӀоштан нах беха меттигаш
Колтабан (Малхбузен-Кхазакхстанан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Малхбузен-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Жанибекан кӀоштан нах беха меттигаш
Александровка (Становин кӀошт)
Александровка (Александровка) — Российн Федерацин Липецкан областан Становин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Становин кӀоштан нах беха меттигаш
Первомайски (Приводинон гӀалин меттиг, Алексино эвлан уллохь)
Первомайски (Первомайский) — Российн Федерацин Архангельскан областан Котласан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Котласан кӀоштан нах беха меттигаш