Елисаветполан_губерни
Йуьртан бахам
Латталелор оцу дешан шуьйрачу маьӀнехь коьрта хьост ду халкъан хьелийн, леладо дукхаха дерг губернин чутаьӀначу дакъошкахь хи а дуьллуш, ламанан кӀажошкара асанехь — цхьаццанхьа хи дуьллуш, цхьаццанхьа ца дуьллуш, ткъа кхин а лакхара ламанан а, хьуьнан а зонехь — догӀанан кӀела. ДӀадуь, кхиадо: бӀаьста дуьй а, гурахь дуьй а кӀа, бӀаьста буьй а, гурахь буьй а мукх, Ӏаьржа кӀа, борц, кхоьш, картол, акха кӀа, хьаьжкӀа, дуга, цӀен дуга, хьозийн кхоьш, тонка, бамба, кӀомал, вета, кунжут, сула, эспарцет, кхоткъа, аларт (Melilotus), рыжик, чхьовг, клещевина, репак, лалеманция (Lalemantia iberica), хорбазаш, пастанаш, наьрсаш, гӀабакхаш, кхин а йерриг аьлча санна барамера асера стоьмаш, каштанашка, руманашка, кемсашка, шапталашка кхаччалц. Уггаре тайп-тайпана аренан культураш хаало Зангезуран уездехь, уггаре кӀезиг — Нухьан уездехь. 1890 ш. дӀадийра гуьйренан йалташ 310 612 чийрик, бӀаьстенан 212 241 чийрик, ткъа гулдира гуьйренан йалташ 1 276 232 чийрик, бӀаьстенан 1 199 107 чийрик, гуьйренан кӀа 1 208 052 чийрик, мукх 621 899 чийрик, бӀаьстенан кӀа 269 481 чийрик, дуга 219 534 чийрик. Картол гулйина 37 эз. чийрик гергга. Тонка леладора 1890 ш. дукха дерг Елизаветполан, Арешан, Кхазакхан, Нухьан уездийн бахархоша; 166 йуьртахь 1391 кха тӀера 165 дестин гергга тонка дара, цигахь гулдира 20 724 пунт гергга тонка. Бамбалелор Елизаветполан губернехь, дукха хан йоцуш а чӀогӀа кӀезиг дара, цхьанаэшшара а, сиха а кхуьуш ду, цу тӀе америкин бамбано берриг аьлча санна меттигераниг аратеттина. Бамба кхиор дукхах дерг тӀеэцна Арешан, Шушин, Джеванширан уездашкахь, цигахь 1892 ш. гулдира 30 000 пунт гергга цӀена тайнаш. Бошмашлелоран, дукхаха дерг аренийн асанашкахь, цигахь бу тоъал хи дилларан гӀирсаш, чӀогӀа ладаме маьӀна ду, меттигашкахь оцу агӀор йалташкхиорал кӀезиг ду, чӀогӀа уьйр йу чагӀардаккхарца, дарилелорца. Бошмашкахь, кемсаш а, саллар-дитташ а доцург, кхиадо дуккха а стоьмийн дитташ; Елизаветполан губернин цхьадолу стоьмаш махкахь девзина ца Ӏа, амма арахьа а девзина (Кемсаш, руманаш, хьорматаш, каштанаш). Губернера кемсийн майда кхочу 3000 дестин (дукхах дерг Елизаветполехь а, Елизаветполан уездехь а), цара ло йуккъера барам 650 000 чийлик гергга чагӀар. 1890 ш. Елизаветполан губернехь даьккхина кемсийн а, стоьмийн а спирт 13 152 748 1/2 °, царех 11 техникин тойинчу промышленностан заводашкахь — 4 936 403 ³/4 °, ткъа дисинарг — бошмийндолахойн. Салларшлелор кхиорехь (540 гергга салларшлело пункташ) Елизаветполан губернис хьалхара меттиг йоккху берриг Кавказан махкахь. Йуккъера барам 5 шарахь (1886-90) Елизаветполан губернехь гулйина 97800 пунт гергга гоьжа (ах сов — Нухьан уездехь). 1889 шарахь Елизаветполан губернехь дӀадиллина «Кавказан салларшлелоран станцин» 2 филиалан дакъа. Хасбошмаш лелайо массанхьа аьлча санна, амма иза кӀезиг ладаме ду пастанаш а, хорбазаш а лелорал (кхаш), и болх баьржина Арешан а, Елизаветполан а уездашкара азербайджанашна йукъахь, цуо ло хаъал дааран сурсаташ аьхкенан шолгӀачу декъехь а, гурахь а бахархошна. ЧӀогӀа ладаме гӀуллакх ду йуьртара бахархойн (Ӏаьнан заманахь) тӀаьхьарчу шерашкахь йукъайаьлла кон промышленность, аьлча а акха кхуьу Glycyrrhiza glabra ораматан орам баьккхина, иза заводашна бохкар, цунах лакрица йархьама йа бекъачу кепара дозанал арахьа бохкар (Нью-Йорк). Кон орам боккху, дукхаха дерг, Арешан, Елизаветполан, Джеванширан уездийн аренан меттигашкара бахархоша. 1890 ш. аьрга орам баьккхина 2 200 500 пунт гергга. Накхарш леладо ламанан асанера бахархойн кӀезигчу декъо, коьртаниг Кхазакхан, Нухьан, Шушин, Джебраилан уездашкахь. Губернин къилбаседа-малхбален декъехь даьржина накхарийн сира тайпа, ткъа къилба-малхбузен — можа.