cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Волково (Серпухован кӀошт)
Волково (Волково) — Российн Федерацин Москохан областан Серпухован кӀоштара эвла.
Прозорово (Ярославлан область)
Прозорово (Прозорово) — Российн Федерацин Ярославлан областан Брейтован кӀоштара эвла.
Волково (Серпухован кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Прозорово (Ярославлан область)
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Волково (Серпухован кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Серпухован кӀоштан нах беха меттигаш
Прозорово (Ярославлан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Брейтован кӀоштан нах беха меттигаш
Рынковка
Рынковка (Рынкоўка) — Белоруссин Могилёвн областан Черикован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
Категори:Черикован кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Дигино
Дигино (Дигино) — Российн Федерацин Марий Элан Моркин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь бараме континенталан климат йу. Ӏа кхузахь дикка деха а, ло долуш а ду, ткъа аьхке — дикка йовха йу. Мехкан Ӏаткъам бо Атлантикин а, Арктикин а хӀаваан массаш. Ӏаьна заманахь кхузахь цӀеххьана температураш оьгу, ткъа гурахь а, бӀаьста а сих-сиха гӀура хуьлу. ХӀаваан температуран шеран йуккъера барам республикин малхбалехь Цельсин ноль градусал сов хуьлу, ткъа къилба-малхбузехь кхаа градусе кхочу. Уггар шийла бутт — январь, ткъа уггар бовха — июль бу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Моркин кӀоштан нах беха меттигаш
Луьлаьсаз
Луьлаьсаз (Lüləsaz) — Азербайджанан Таьртаьран кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Таьртаьран кӀоштан нах беха меттигаш
Городок (Ровнан кӀошт)
Городок — Украинин Ровнан областан Ровнан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Ровнан кӀоштан нах беха меттигаш
Ветике II (Кьети)
Ветике II — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Асколи-Сатриано
Асколи-Сатриано — Италин Апули регионера коммуна. Лаьтташ йу Фоджа провинцехь.
Штатенберг
Штатенберг — Словенин йукъараллера эвла.
Асколи-Сатриано
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Апули йукъара гӀаланаш
Околодок (Ракульскан йуьртан меттиг)
Околодок (Околодок) — Российн Федерацин Архангельскан областан Холмогорин кӀоштара дӀатесна эвла.
Штатенберг
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Околодок (Ракульскан йуьртан меттиг)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Штатенберг
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Околодок (Ракульскан йуьртан меттиг)
Хьажоргаш
Категори:Холмогорин кӀоштан нах беха меттигаш
Нижнекалинов
Нижнекалинов (Нижнекалинов) — Российн Федерацин Ростовн областан Константиновскан кӀоштара эвла.
Штатенберг
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Нижнекалинов
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ростовн областан Константиновскан кӀоштан нах беха меттигаш
АгӀданкугӀ
АгӀданкугӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Вогезаш.
Географи
.
Каникурган
Каникурган (Каникурган) — Российн Федерацин Амуран областан Благовещенскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу муссоналлин сипташца. Иштта климат кхоллайаларан бахьна маьлхан радиацин а, хӀаваан массийн циркуляции а, географин факторийн а уьйр йу. Географин факторш йукъахь дукха хӀума ду: шораллин хӀоттам; мохк хӀордан гена хилар.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Якутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+9.
Хьажоргаш
Категори:Амуран областан Благовещенскан кӀоштан нах беха меттигаш
Полевой (Сысертан гӀалин гуо)
Полевой (Полевой) — Свердловскан областан Сысертан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (76%), гӀезалой (17%).
Билгалдахарш
Категори:Сысертан гӀалин гуо нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Каневара (Маса-Карара)
Каневара — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Еккелс (Малхбузен Виргини)
Еккелс — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Малхбузен Виргини штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Малхбузен Виргини штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Малхбузен Виргини штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Сан Дженаро I (Рим)
Сан Дженаро I — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Лацио регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Горбани (Пскован область)
Горбани (Горбани) — Российн Федерацин Пскован областан Велики Лукин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Велики Лукин кӀоштан нах беха меттигаш
Мейкон (гуо, Теннесси)
Мейкон — АЦШ Теннесси штатера гуо. Центр – гӀала Лафейетт.
Истори
Йиллина 1842 шарахь.
Бахархой
2019 шарахь гуонехь вехара 23 450 стаг.
Мохк
Гуон майда 795 / 795 км². .
Билгалдахарш
Категори:Теннесси штатан гуонаш
Категори:АЦШ гуонаш
Бельсдорф
Бельсдорф (Belsdorf) — Германин Саксони-Анхальт латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Саксони-Анхальт латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Луки (Смоленскан область)
Луки (Луки) — Российн Федерацин Смоленскан областан Ельнян кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
БогӀазкоьй (БашакшехӀир)
БогӀазкоьй (Boğazköy) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Истмала провинцин (ил) БашакшехӀирнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Истмала провинцин нах беха меттигаш
Категори:Истмала провинцин микрокӀошташ
Категори:БашакшехӀирнан микрокӀошташ
Категори:БашакшехӀирнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Беликово (Тверан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Оленинан кӀоштан нах беха меттигаш
Шантлу-ле-Буа
Шантлу-ле-Буа (Chanteloup-les-Bois) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пеи-де-ла-ЛуагӀ регионехь. Коммунан департамент — Мен а, ЛуагӀа а.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Мен а, ЛуагӀа а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Симаново (Шекснан кӀошт)
Симаново (Симаново) — Российн Федерацин Вологдин областан Шекснан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Шекснан кӀоштан нах беха меттигаш
Кула (град)
Кула  (Кула) — Сербин Воеводинан автономин мехкан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Воеводинан автономин мехкан нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Мойя (Барселона)
Мойя — Испанин Барселона провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Барселона провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Монзанто II (Фиренца)
Монзанто II — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Джейлангоьзуь (ХӀарран)
Джейлангоьзуь (Ceylangözü) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Шанлиурфа провинцин (ил) ХӀарраннан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Монзанто II (Фиренца)
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Джейлангоьзуь (ХӀарран)
Хьажоргаш
Категори:Шанлиурфа провинцин нах беха меттигаш
Категори:Шанлиурфа провинцин микрокӀошташ
Категори:ХӀарранан микрокӀошташ
Категори:ХӀарранан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Черета (Кунео)
Черета — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Мамирли
Мамирли (Mamırlı) — Азербайджанан Таьртаьран кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Таьртаьран кӀоштан нах беха меттигаш
Вишняково (Александрован кӀошт)
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Хьажоргаш
Категори:Владимиран областан Александрован кӀоштан нах беха меттигаш
Тарханка (Малхбален-Кхазакхстанан область)
Тарханка — Кхазакхстанан Малхбален-Кхазакхстанан областан Глубокин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
(2645) Дафни Плэйн
(2645) Дафни Плэйн — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1976 шеран 30 августехь Элеанор Хелин цӀе йолу Ӏилманчо Паломар обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1976 QD».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Пробуждени (Большой Глушицан кӀошт)
Пробуждени (Пробуждение) — Российн Федерацин Самарин областан Большой Глушицан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 15 адам леррана 2010 шарахь.
Сахьтан аса
Эвла йу Самарин хенан сахьтийн асехь. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябрехь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла йу 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Большой Глушицан кӀоштан нах беха меттигаш
Гоща
Гоща — Украинин Ровнан областан Ровнан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Ровнан кӀоштан нах беха меттигаш
Утенан регион
Утенан регион (Utenos apskritis) — Литван регион иза ю къилбехьа. Административан центр Утена.
Билгалдахарш
Категори:Литва
Приозерье (Новгородан область)
Приозерье (Приозерье) — Российн Федерацин Новгородан областан Боровичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Боровичин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Трейси (Миннесота)
Трейси  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Миннесота штатера гӀала.
Истори
Трейси гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Миннесота штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Лейтойнш
Лейтойнш — Португалин Брага гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Брага кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
СуьлейманхӀаджилар (Илгаз)
СуьлейманхӀаджилар (Süleymanhacılar) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Чанкири провинцин (ил) Илгазан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Чанкири провинцин нах беха меттигаш
Категори:Илгазан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Дом Отдыха Велегож
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Заокскан кӀоштан нах беха меттигаш
АгӀевиль
АгӀевиль — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Вогезаш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Вогезаш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Сан Дженаро I (Лука)
Сан Дженаро I — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Марион (Вошара, Висконсин)
Марион — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Висконсин штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Висконсин штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Полдневи (Полевскан гӀалин гуо)
Полдневи (Полдневая) — Свердловскан областан Полевскан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (83%), гӀезалой (9%).
Билгалдахарш
Категори:Полевскан гӀалин гуо нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Крапивна (Климован кӀошт)
Крапивна (Крапивна) — Российн Федерацин Брянскан областан Климован кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Климован кӀоштан нах беха меттигаш
(4827) Дарет
(4827) Дарет  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1988 шеран 17 августехь Кэролин Шумейкер цӀе йолу Ӏилманчо Паломар обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1988 QE».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Буденовка (Ошмянин кӀошт)
Буденовка (Будзёнаўка) — Белоруссин Гроднон областан Ошмянин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш Категори:Ошмянин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Плоскановица
Плоскановица — Украинин Закарпатьен областан Мукачеван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Мукачеван кӀоштан нах беха меттигаш
Рубикон
Рубико́н (Rubicō, Rubicone) — Апеннинийн ахгӀайренан тӀера жима эрк, Риминин къилбаседехьа чукхета Адриатикин хӀорд чу. Вайн эрал 42 шо хьалха доза дара Италин а, руман провинцин Цизальпийн Галлин а.
Эрк тӀехь лаьтта Савиньяно-суль-Рубиконе гӀала. Иза жима индустрин гӀала ю, ткъа эрках хилла Эмилия-Романья областан ма-дарра долу Ӏовраш дӀайохуьйту харш. Рубиконан лакхарчу харш чохь лаьтта бухара хиш дукха дайарна а, Ӏаламо бӀаьста даӀкъорна а цуьнан хиш дакъаделла. Иза дара ладаме доцуш эрк шираруман заманашкахь, амма оцу хенахь дуьйна Рубикон кхин а чӀогӀа хийца а делла, бех а делла.
Эркан истори
Эрк дика девза «Рубиконах валар» дешнаш алар бахьнехь, иза олу юха дерза йиш йоцу сацам хилча. Оцу аларан истори Гай Юлий Цезарь диктатор а, руман баьччех цхьаъ (проконсул), ткъа Рум республика хилале йолчу замане хьаладоьду. Законаца проконсулан бакъо ю эскаран коьрте хӀотта Италин арахьа. Цезарь, толам а баьккхина цӀавогӀуш, цуьнан сенатера агӀончаша хаийтинера цунна дуьхьала кечъеш йолчу кӀелонаш. Вайн эрал 49 шо хьалхара 10 январехь баьчча шен легионашца Рубиконна тӀекхечира. Юлий Цезарь кхетара, эскар ца хилахь ша Румехь вуьйр вуй, ткъа эскарца цуьнан йиш яцара чуваха. Эскар Рубиконах даларан сенато маххадор бара гӀаттаман санна. ХӀин волу диктатор шен эскаран ницкъах шеек вара, цхьаьна хеналлца ийзалора, нагахь иэшахь цуьнгара Ӏедал дӀадера дара, тӀаккха вуьйр вара. Амма Цезарь эскарца дехьавелира эркал, гражданийн тӀом чекхбаьча диктатор кхайкхийра. Оцу хенахь дуьйна «Рубиконах валар» аларан маьӀна ду «юха ца воьрзу меттигах дехьавалар», аьлча а, юхаверза йиш йоцуш, дина даьлла хӀума. Тера фразеологизм — «кхаж кхоьссина» (ālea iacta est) — Цезара аьлла дешнаш, дехьа вала сацам бинчул тӀаьхьа.
Цезарь Рубиконах ваьллачул тӀаьхьа, эрк дуккха а хенахь массара дуьйцура, императора Августа Италин административан йекъайалар хийццалц, хӀинцалера Италин къилбаседе йукъа а тоьхна. Иза бахьнехь Рубикон тӀера Италин къилбаседа доза дӀаделира. Руман дозанаш сихха шордаларна «Рубиконан» дош тӀаьхь-тӀаьхьа дӀаделира топографин картин тӀера.
Руман импери йоьжначу тӀаьхьаЮккъерачу бӀешерийн хьалхарчу бӀешерашкахь Равеннин а, Риминин а йукъара бердаца йолу аренна чу дукказ а хи хьаьдира. Рубикона, областан кхечу кегийрачу эркашца, сих-сиха шен харш хуьйцура. Юккъера бӀешеререл тӀаьхьа юьртабахам денбарца областан хи латторхьама а, керла хи дестарех лардархьама а XIV - XV бӀешерашкахь чӀингаш ян а, хи дӀадохуьйту татолаш даха а буьйлабелира. Иза бахьнехь и эркаш нисса охьадоьдуш ду, тахана а.
1933 шарахь чӀогӀа гӀиртира эркан шира харш лаха. Савиньяно-ди-Романья (хӀинца Савиньяно-суль-Рубиконе) гӀалахула чекхдолу Фьюмичино эрк, официалан лаьрра хьалхалера Рубикон. И теори чӀагӀъеш йолу тӀаьххьара тешалла, ца карийна 1991 шарахь бен, оцу хенахь италин кхаа Ӏилманчо (Пиньотти, Равальи, Донати), масех шира хьост дуьстина (масала, Пейтингеран таблица), гайтира, Румера Рубикон тӀекхаччалц 320 километр хилар.
Речица (Черикован кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Рубикон
Хьажоргаш
Категори:Адриатикин хӀордах кхета эркаш Категори:Эмилия-Романьян эркаш Категори:Дозанца хилла эркаш
Речица (Черикован кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
Категори:Черикован кӀоштан нах беха меттигаш
Баньоло-дель-Саленто
Баньоло-дель-Саленто — Италин Апули регионера коммуна. Лаьтташ йу Лечче провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Апули йукъара гӀаланаш
ШагӀсе-Сент-Елье-суьгӀ-Обанс
ШагӀсе-Сент-Елье-суьгӀ-Обанс (Charcé-Saint-Ellier-sur-Aubance) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пеи-де-ла-ЛуагӀ регионехь. Коммунан департамент — Мен а, ЛуагӀа а.
Ветиконе (Кампобасо)
Ветиконе — Италин Молизе регионан  коммунера эвла.
ШагӀсе-Сент-Елье-суьгӀ-Обанс
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Мен а, ЛуагӀа а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Ветиконе (Кампобасо)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Молизе регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Промежки (Ярославлан область)
Промежки (Промежки) — Российн Федерацин Ярославлан областан Брейтован кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Брейтован кӀоштан нах беха меттигаш
Штатенберк
Штатенберк — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Мегрелалай
Билгалдахарш
Категори:Таьртаьран кӀоштан нах беха меттигаш Meqrelalay
Волохово (Серпухован кӀошт)
Волохово (Волохово) — Российн Федерацин Москохан областан Серпухован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Серпухован кӀоштан нах беха меттигаш
Каневаре (Модена)
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Белешть (Васлуй)
Белешть — Румынин Васлуй жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Васлуй жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Околодок (Хаврогорин йуьртан меттиг)
Околодок (Околодок) — Российн Федерацин Архангельскан областан Холмогорин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Холмогорин кӀоштан нах беха меттигаш
ЧагӀбаши (ХӀарран)
ЧагӀбаши (Çağbaşı) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Шанлиурфа провинцин (ил) ХӀарраннан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Шанлиурфа провинцин нах беха меттигаш
Категори:ХӀарранан микрокӀошташ
Категори:ХӀарранан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Верх-Марушка
Верх-Марушка (Верх-Марушка) — Российн Федерацин Алтайн мехкан Целиннин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера а, чӀогӀа континенталан а йу, кхоллало Атлантикера, Арктикера, Малхбален Сибрехара, Йуккъерчу Азера сих-сиха хийца а луш кхочучу хӀаваан массаш бахьнехь. Маршах кӀезиг йолуш хенан хӀоттам хилар бахьнехь алссама маьлхан радиации кхачайо кхуза. Малх лепаран дохаллин йуккъера барам 2000—2300 сахьт шарахь бу, цхьаьнатоьхна радиацин барам кхочу 4500-4800 МДж/м2 шарахь.
Монро (гуо, Теннесси)
Монро — АЦШ Теннесси штатера гуо. Центр – гӀала Мэдисонвилл.
Верх-Марушка
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Монро (гуо, Теннесси)
Истори
Йиллина 1819 шарахь.
Черета (Лука)
Черета — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Монро (гуо, Теннесси)
Бахархой
2019 шарахь гуонехь вехара 45 970 стаг.
Верх-Марушка
Хьажоргаш
Категори:Алтайн мехкан Целиннин кӀоштан нах беха меттигаш
Черета (Лука)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Монро (гуо, Теннесси)
Мохк
Гуон майда 1691 / 1647 км². .
Черета (Лука)
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Монро (гуо, Теннесси)
Билгалдахарш
Категори:Теннесси штатан гуонаш
Категори:АЦШ гуонаш
Молинс-де-Рей
Молинс-де-Рей — Испанин Барселона провинцин муниципалитет.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Барселона провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Досметкино
Досметкино (Досметкино) — Российн Федерацин Марий Элан Моркин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Моркин кӀоштан нах беха меттигаш
Колония Агрикола Индепенденсия (Трес Вальес)
Колония Агрикола Индепенденсия — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Колония Агрикола Индепенденсия лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Монзело (Пиза)
Монзело — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Елквъю (Малхбузен Виргини)
Елквъю — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Малхбузен Виргини штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Елквъю бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Малхбузен Виргини штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Малхбузен Виргини штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Белоусово (Тверан область)
Белоусово (Белоусово) — Российн Федерацин Тверан областан Оленинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Бенкендорф (Альтмарк)
Бенкендорф (Benkendorf) — Германин Саксони-Анхальт латтана йукъара коммуна.
Белоусово (Тверан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бенкендорф (Альтмарк)
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Саксони-Анхальт латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Белоусово (Тверан область)
Хьажоргаш
Категори:Оленинан кӀоштан нах беха меттигаш
Кантон-Коммуна
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу муссоналлин сипташца. Иштта климат кхоллайаларан бахьна маьлхан радиацин а, хӀаваан массийн циркуляции а, географин факторийн а уьйр йу. Географин факторш йукъахь дукха хӀума ду: шораллин хӀоттам; мохк хӀордан гена хилар.
Хьажоргаш
Категори:Амуран областан Благовещенскан кӀоштан нах беха меттигаш
(1991) Дарвин
(1991) Дарвин  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1967 шеран 6 майхь Карлос Сеско, цӀе йолу Ӏилманчо Эль-Леонсито обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1967 JL».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Грабов (Ровнан область)
Грабов — Украинин Ровнан областан Ровнан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Ровнан кӀоштан нах беха меттигаш
Сан Дженаро II - Лапато (Лука)
Сан Дженаро II - Лапато — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Кулпин
Кулпин (Кулпин) — Сербин Воеводинан автономин мехкан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Нижнепотапов
Нижнепотапов (Нижнепотапов) — Российн Федерацин Ростовн областан Константиновскан кӀоштара эвла.
Кулпин
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Нижнепотапов
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Кулпин
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Нижнепотапов
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Кулпин
Литература
Категори:Воеводинан автономин мехкан нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Нижнепотапов
Хьажоргаш
Категори:Ростовн областан Константиновскан кӀоштан нах беха меттигаш
АгӀмонвиль
АгӀмонвиль — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Вогезаш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Вогезаш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Метрокент (БашакшехӀир)
Метрокент (Metrokent) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Истмала провинцин (ил) БашакшехӀирнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Истмала провинцин нах беха меттигаш
Категори:Истмала провинцин микрокӀошташ
Категори:БашакшехӀирнан микрокӀошташ
Леменье
Географи
кӀошташ. Майда —.
Метрокент (БашакшехӀир)
Хьажоргаш
Категори:БашакшехӀирнан кӀоштан нах беха меттигаш
Леменье
Хьажоргаш
Категори:Брага кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Метрокент (БашакшехӀир)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Поладли (Таьртаьран кӀошт)
Поладли (Poladlı) — Азербайджанан Таьртаьран кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Таьртаьран кӀоштан нах беха меттигаш
Тары (станци)
Тары — Кхазакхстанан Алматан областан Кербулакан кӀоштара станци.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Алматан областан нах беха меттигаш Категори:Кербулакан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Сельца (Шекснан кӀошт)
Сельца (Сельца) — Российн Федерацин Вологдин областан Шекснан кӀоштара дӀатесна эвла.
Покровски (Каменскан гӀалин гуо)
Покровски (Покровское) — Свердловскан областан Каменскан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Сельца (Шекснан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Покровски (Каменскан гӀалин гуо)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Сельца (Шекснан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Шекснан кӀоштан нах беха меттигаш
Покровски (Каменскан гӀалин гуо)
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (91%).
Билгалдахарш
Категори:Каменскан гӀалин гуо нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
ШагӀтгӀене
ШагӀтгӀене (Chartrené) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пеи-де-ла-ЛуагӀ регионехь. Коммунан департамент — Мен а, ЛуагӀа а.
Географи
.
ШейхӀйунус (Илгаз)
ШейхӀйунус (Şeyhyunus) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Чанкири провинцин (ил) Илгазан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Чанкири провинцин нах беха меттигаш
Категори:Илгазан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Абайтикау
Абайтикау (Абайтикау) — Российн Федерацин Къилбаседа ХӀирийчоьнан Алагиран кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Алагиран кӀоштан нах беха меттигаш
Чалтили (ХӀарран)
Чалтили (Çaltılı) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Шанлиурфа провинцин (ил) ХӀарраннан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Шанлиурфа провинцин нах беха меттигаш
Владимирово (Александрован кӀошт)
Владимирово (Владимирово) — Российн Федерацин Владимиран областан Александрован кӀоштара эвла.
Чалтили (ХӀарран)
Хьажоргаш
Категори:Шанлиурфа провинцин микрокӀошташ
Категори:ХӀарранан микрокӀошташ
Категори:ХӀарранан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Владимирово (Александрован кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Владимиран областан Александрован кӀоштан нах беха меттигаш
Будьковщина (Ошмянин кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш Категори:Ошмянин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Анатоми
Анатоми (желтойн маттахь аνατομία «хадо»)- организман а, цуьнан декъийн а дӀахӀоттам Ӏамош долу биологин дакъа ду. Иштта анатоми- садолчу хӀуманийн дӀахӀоттаман организаци Ӏамош  ӀаламӀаморан дакъа ду. Историл хьалхара заманчохь кхолладелла, шира Ӏилма ду иза.
Анатоми кхиаран биологица а, эмбриологица а, дустаран анатомица а, эволюцин анатомица а, филогенетикан диттаца а къасталур доцу Ӏилма ду, хӀунда аьлча, анатоми церан процессийн гӀоьнца кхуьуш схьайогӀуш ю.
Организмийн а, цуьнан декъийн а дӀахӀоттам а, функцеш а Ӏамош йолу анатоми а, физиологи а къасталур доцу ши низам ду. и дисциплинаш кест- кеста  цхьана Ӏамайо.
Адаман анатоми- медицинехь пайдаоьцуш а, уггаре а коьртачех цхьаъ долу кӀорггера (фундаментале) Ӏилма ду.
Анатомин дисциплина шина декъе екъалуш ю: макроскопан а,  микроскопан а. Макроскопан анатоми йа адаман топографин анатоми- бӀаьргаца а дийнатан дегӀан таллар ду. ТӀехулара анатоми (я бӀаьран анатоми; инг. surface anatomy) адаман топографин анатомин  дакъа ду. Микроскопан анатомехь тайп-тайпана дӀахӀоттам болу чкъураш а, клетканаш а толлуш оптикин гӀирс лелабо. Ткъа чкъураш Ӏамочу декъах гистологи олу.
Анатомин башхалла ю адаман органех а, дегӀан дӀахӀоттаман функцех а хьалхатаӀаме кхетар хилар.
Де дийне мел дели цуьнан кепаш (методаш) кхуьуш, талуш схьайогӀуш ю. Хьалхалерачу заманчохь йелла хӀуманаш а, чархаш а этӀа а йора. Ткъа XX-чу бӀешарахь медицинан визуализаци кхоллаелла, цу юккъе йогӀуш ю рентгенан а, ультраозан а, мисарболатан(магнитан)-резонансан томографи а.
Соколовка (Черикован кӀошт)
Соколовка (Сакалоўка) — Белоруссин Могилёвн областан Черикован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
Категори:Черикован кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Черета (Терни)
Черета — Италин Умбрия регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Умбрия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Красни (Климован кӀошт)
Красни (Красное) — Российн Федерацин Брянскан областан Климован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Климован кӀоштан нах беха меттигаш
Лысовка (Ельнян кӀошт)
Лысовка (Лысовка) — Российн Федерацин Смоленскан областан Ельнян кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
(3321) Даша
(3321) Даша  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Лысовка (Ельнян кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
(3321) Даша
Истори
ДӀайиллина 1975 шеран 3 октябрехь Черных Л. И. цӀе йолу Ӏилманчо ГӀирма обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1975 TZ2».
Лысовка (Ельнян кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Ельнян кӀоштан нах беха меттигаш
(3321) Даша
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Ветинье (Верчели)
Ветинье — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Пристань (Боровичин кӀошт)
Пристань (Пристань) — Российн Федерацин Новгородан областан Боровичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Боровичин кӀоштан нах беха меттигаш
Штефан-при-Требнем
Штефан-при-Требнем — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Мали Глушица
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 637 адам леррана 2010 шарахь.
Сахьтан аса
Эвла йу Самарин хенан сахьтийн асехь. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябрехь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла йу 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Большой Глушицан кӀоштан нах беха меттигаш
Марион (Грант, Висконсин)
Марион — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Висконсин штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Тримонт (Миннесота)
Тримонт  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Миннесота штатера гӀала.
Истори
Тримонт гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.