cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ульяновски (Зимовникин кӀошт)
Ульяновски (Ульяновский) — Российн Федерацин Ростовн областан Зимовникин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Зимовникин кӀоштан нах беха меттигаш
Лесновичи
Лесновичи — Украинин Львован областан Львован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Львован кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Украинин нах беха меттигаш
Кошехаблан кӀошт
Кошехаблан кӀошт — (Кощхьаблэ къедзыгъо ) Российн Федерацин Адыгейчура муниципалан кхоллам.
Сан Бонико (Пяченца)
Сан Бонико — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Кошехаблан кӀошт
Административан центр — Кошехабль.
Билгалдахарш
Категори:Адыгейчоь Категори:Российн кӀошташ
Сан Бонико (Пяченца)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Экселсиор (Сок, Висконсин)
Экселсиор — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Висконсин штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Хьажоргаш
Категори:Висконсин штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Баш Куьнгуьт
Баш Куьнгуьт (Baş Küngüt) — Азербайджанан Шаькин кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Шаькин кӀоштан нах беха меттигаш
Лутовинино (Тверан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Молокован кӀоштан нах беха меттигаш
КугӀтсу-э-Гате
КугӀтсу-э-Гате — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Лакха Сона.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха Сона департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Веине (Валле д'Аоста)
Веине — Италин Валле д'Аоста регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Валле д'Аоста регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Голубовка (Хотимскан кӀошт)
Голубовка (Галубоўка) — Белоруссин Могилёвн областан Хотимскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Хотимскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Абла
Абла — Испанин Альмерия провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Альмерия провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Пожаревац (Серби)
Пожаревац  (Пожаревац) — Сербин Браничево гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Браничево гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Мугайски
Мугайски (Мугайское) — Свердловскан областан Махнёвскан муниципалан кхоллам йукъайогӀу эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (72%).
Билгалдахарш
Категори:Махнёвскан муниципалан кхоллам нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Балта-Нягре
Балта-Нягре — Румынин Илфов жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Илфов жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ешкиольмес (Саркандан кӀошт)
Ешкиольмес — Кхазакхстанан Алматан областан Саркандан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Гущино (Шекснан кӀошт)
Гущино (Гущино) — Российн Федерацин Вологдин областан Шекснан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Шекснан кӀоштан нах беха меттигаш
Хелвачаури (эвла)
Хелвачаури (ხელვაჩაური) — Гуьржийчоьнан Аджарин Хелвачаурин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 1085 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Хелвачаурин муниципалитетан нах беха меттигаш
Буькуьлмез (РейхӀанли)
Буькуьлмез (Bükülmez) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан ХӀатай провинцин (ил) РейхӀанлинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:ХӀатай провинцин микрокӀошташ
Категори:РейхӀанлинан микрокӀошташ
Категори:РейхӀанлинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Дольола
Дольола — Италин Абруццо регионера коммуна. Лаьтташ йу Кьети провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Абруццо йукъара гӀаланаш
Землино
Землино (Землино) — Российн Федерацин Москохан областан Рузан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Рузан кӀоштан нах беха меттигаш
(4316) Бабинкова
(4316) Бабинкова  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1979 шеран 14 октябрехь Черных Н. С. цӀе йолу Ӏилманчо ГӀирма обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1979 TZ1».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
ЭрдогӀан (ХӀамур)
ЭрдогӀан (Erdoğan) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан АгӀри провинцин (ил) ХӀамуран кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:АгӀри провинцин нах беха меттигаш
Категори:ХӀамуран кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Сент-Аман (ЛозегӀ)
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЛозегӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Храше-при-Преддвору
Храше-при-Преддвору — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Кимияпан (Эмилияно Запата)
Кимияпан — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Кимияпан лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Синобрилово
Синобрилово (Синобрилово) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Сокольскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Кимияпан (Эмилияно Запата)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Синобрилово
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 0 стаг (2010 шо).
Кимияпан (Эмилияно Запата)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Синобрилово
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Нижни Новгородан областан Сокольскан кӀоштан нах беха меттигаш
Косинова
Косинова (Косинова) — Российн Федерацин Курскан областан Октябрьскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Курскан областан Октябрьскан кӀоштан нах беха меттигаш
Вила-Нова-де-Сан-Бенту
Вила-Нова-де-Сан-Бенту — Португалин Бежа гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Бежа кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Санта София (Трес Вальес)
Санта София — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Санта София лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Маделия (Миннесота)
Маделия  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Миннесота штатера гӀала.
Истори
Маделия гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Миннесота штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Озерки 2-е
Озерки 2-е (Озерки 2-е) — Российн Федерацин Тулин областан Волован кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тулин областан Волован кӀоштан нах беха меттигаш
Зиново (Тюменан область)
Зиново (Зиново) — Российн Федерацин Тюменан областан Ялуторовскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Ялуторовскан кӀоштан нах беха меттигаш
Танха
Танха (Танха) — Российн Федерацин Байкалдехьара мехкан Читан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат луьра, чӀогӀа континенталан йу. Октябрехь дуьйна кхузахь хӀутту лакхара атмосферан Ӏаткъам. Йочанаш кӀезиг хуьлу, ткъа малх лепар кхузахь алсама хуьлу Ялтехь а, Кисловодскехь а чул. Оцу хенахь гӀийла мох а наггахь бен ца хуьлу. Оцу хьолашкахь латтано йойу дукха йовхо атмосферан дӀайалар бахьнехь, цуьнца кхетадо температуран инверсеш а, алссама тӀетаьӀӀа шелонаш латтар. Аьхке кхузахь йовха йу, цхьаццанхьа тӀех йовха йу, ткъа Ӏа шийла ду.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Якутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+9.
Хьажоргаш
Категори:Читан кӀоштан нах беха меттигаш
Баш Лайисги
Баш Лайисги (Baş Layısqı) — Азербайджанан Шаькин кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Шаькин кӀоштан нах беха меттигаш
Киокиа (Гавай)
Киокиа  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Гавай штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Льяно ла Унион (Исматлавакан)
Льяно ла Унион — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Льяно ла Унион лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Челини (Порденоне)
Челини — Италин Фриули-Венеци-Джули регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Фриули-Венеци-Джули регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Лони
Лони — Украинин Львован областан Львован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Львован кӀоштан нах беха меттигаш
КугӀшатон
КугӀшатон — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Лакха Сона.
Географи
.
Забелишки (Михалишковскан йуьртан меттиг)
Забелишки (Забелішкі) — Белоруссин Гроднон областан Островецан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Категори:Островецан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Велес-Рубио
Велес-Рубио — Испанин Альмерия провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Альмерия провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
(2059) Бабиокивари
(2059) Бабиокивари  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1963 шеран 16 октябрехь IAP цӀе йолу Ӏилманчо Бруклин обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1963 UA».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Нововладимировка (Березнеговатин йуьртан йукъаралла)
Нововладимировка — Украинин Николаевн областан Березнеговатин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Березнеговатин кӀоштан нах беха меттигаш
Александровски (Холмогорин кӀошт)
Александровски (Александровская) — Российн Федерацин Архангельскан областан Холмогорин кӀоштара эвла.
Мари-Посенур
Мари-Посенур (Мари-Посенур) — Российн Федерацин Марий Элан Мари-Турекан кӀоштара эвла.
Александровски (Холмогорин кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Мари-Посенур
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Александровски (Холмогорин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Холмогорин кӀоштан нах беха меттигаш
Мари-Посенур
Хьажоргаш
Категори:Мари-Турекан кӀоштан нах беха меттигаш
Молинело (Болонья)
Молинело — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Камподино (Терамо)
Камподино — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Веирера (Савона)
Веирера — Италин Лигурия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лигурия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Сан Бононио (Бьела)
Сан Бононио — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Кавалик (Сиверек)
Кавалик (Kavalık) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Шанлиурфа провинцин (ил) Сиверекнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Шанлиурфа провинцин нах беха меттигаш
Категори:Шанлиурфа провинцин микрокӀошташ
Категори:Сиверекнан микрокӀошташ
Категори:Сиверекнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Шпракебуьлль
Шпракебуьлль (Sprakebüll) — Германин Шлезвиг-Гольштейн латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Шлезвиг-Гольштейн латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ляпино (Молокован кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Молокован кӀоштан нах беха меттигаш
Переясловка (Алтайн мохк)
Переясловка (Переясловка) — Российн Федерацин Алтайн мехкан Топчихан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера а, чӀогӀа континенталан а йу, кхоллало Атлантикера, Арктикера, Малхбален Сибрехара, Йуккъерчу Азера сих-сиха хийца а луш кхочучу хӀаваан массаш бахьнехь. Маршах кӀезиг йолуш хенан хӀоттам хилар бахьнехь алссама маьлхан радиации кхачайо кхуза. Малх лепаран дохаллин йуккъера барам 2000—2300 сахьт шарахь бу, цхьаьнатоьхна радиацин барам кхочу 4500-4800 МДж/м2 шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Топчихан кӀоштан нах беха меттигаш
Соколовка (Малхбузен-Кхазакхстанан область)
Соколовка — Кхазакхстанан Малхбузен-Кхазакхстанан областан Зеленовн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Малхбузен-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Зеленовн кӀоштан нах беха меттигаш
Эксетер (Висконсин)
Эксетер — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Висконсин штатера гӀала (town).
Вашнево
Вашнево (Вашнево) — Российн Федерацин Новгородан областан Боровичин кӀоштара эвла.
Эксетер (Висконсин)
Истори
Йиллина.
Вашнево
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Сент-Андеоль-де-КлегӀгемогӀ
Сент-Андеоль-де-КлегӀгемогӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — ЛозегӀ.
Вашнево
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Боровичин кӀоштан нах беха меттигаш
Эксетер (Висконсин)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Висконсин штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Сент-Андеоль-де-КлегӀгемогӀ
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЛозегӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Горня
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Хотимскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Эль Прогресо (Саюла де Алеман)
Эль Прогресо — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Прогресо лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Давыдково (Шекснан кӀошт)
Давыдково (Давыдково) — Российн Федерацин Вологдин областан Шекснан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Шекснан кӀоштан нах беха меттигаш
Пожежено
Пожежено (Пожежено) — Сербин Браничево гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Вишневка (Брянскан область)
Вишневка (Вишневка) — Российн Федерацин Брянскан областан Карачеван кӀоштара эвла.
Пожежено
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Вишневка (Брянскан область)
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Пожежено
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Браничево гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Вишневка (Брянскан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Карачеван кӀоштан нах беха меттигаш
Баш Шабалид
Баш Шабалид (Baş Şabalıd) — Азербайджанан Шаькин кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Шаькин кӀоштан нах беха меттигаш
Муратково
Муратково (Муратково) — Свердловскан областан Махнёвскан муниципалан кхоллам йукъайогӀу эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (94%), гӀезалой (3%).
Билгалдахарш
Категори:Махнёвскан муниципалан кхоллам нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Харьковски (Зимовникин кӀошт)
Харьковски (Харьковский) — Российн Федерацин Ростовн областан Зимовникин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Зимовникин кӀоштан нах беха меттигаш
Нови Пахарь
Нови Пахарь (Новый Пахарь) — Российн Федерацин Воронежан областан Таловин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Хьажоргаш
Категори:Таловин кӀоштан нах беха меттигаш
Златоустово (Рузан кӀошт)
Златоустово (Златоустово) — Российн Федерацин Москохан областан Рузан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Рузан кӀоштан нах беха меттигаш
Изола-дель-Гран-Сассо-д’Итали
Изола-дель-Гран-Сассо-д’Итали — Италин Абруццо регионера коммуна. Лаьтташ йу Терамо провинцехь.
(2063) Бахус
(2063) Бахус  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Маэр (Миннесота)
Маэр  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Миннесота штатера гӀала.
Истори
Маэр гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Миннесота штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Джилвегоьзуь (РейхӀанли)
Джилвегоьзуь (Cilvegözü) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан ХӀатай провинцин (ил) РейхӀанлинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Липки (Духовщинан кӀошт)
Липки (Липки) — Российн Федерацин Смоленскан областан Духовщинан кӀоштара эвла.
Джилвегоьзуь (РейхӀанли)
Хьажоргаш
Категори:ХӀатай провинцин нах беха меттигаш
Липки (Духовщинан кӀошт)
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Джилвегоьзуь (РейхӀанли)
Хьажоргаш
Категори:РейхӀанлинан микрокӀошташ
Храшенський Врх
Храшенський Врх — Словенин йукъараллера эвла.
Липки (Духовщинан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Духовщинан кӀоштан нах беха меттигаш
Джилвегоьзуь (РейхӀанли)
Хьажоргаш
Категори:РейхӀанлинан кӀоштан нах беха меттигаш
Храшенський Врх
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Джилвегоьзуь (РейхӀанли)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Храшенський Врх
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Джилвегоьзуь (РейхӀанли)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Храшенський Врх
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Аристисабаль, Виктор
Ви́ктор У́го Аристиса́баль Поса́да (Víctor Hugo Aristizábal Posada; вина 1971 шеран 9 декабрехь, Медельинехь) — колумбин футболист, цхьа могӀа Колумбин («Атлетико Насьональ», «Депортиво Кали»), Бразилин («Сан-Паулу», «Сантос», «Крузейро», кхин а), Испанин («Валенсия») гӀараевлла клубийн а, Колумбин къоман гулйина командин а хилла тӀелатархо.
Эсеноьрен (ХӀамур)
Эсеноьрен (Esenören) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан АгӀри провинцин (ил) ХӀамуран кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:АгӀри провинцин нах беха меттигаш
Аристисабаль, Виктор
Биографи
1997—1999 шерашкахь аьттонца левзира легенда хилла бразилин клубашкахь «Сан-Паулухь» а, «Сантосехь» а, цул тӀаьхьа йоцучу хенан цӀа вирзира Колумби. 2002—2004 шерашкахь йуха а левзира Бразилехь, ткъа башха аьттонца хилира 2003 шо, оцу хенахь Аристисабаль хилира «Крузейрон» декъахь, цуо гайтира фантастикан шо — Бразилин чемпионийн хьалхара титул йоцуш, «цхьогалш» Бразилин исторехь дира дуьххьарлера дубль, кхин тӀе мехкан Кад а баьккхина, ткъа шеран йуьххьехь бара кхин а толам Минас-Жерайс штатан чемпионатехь. И хет-трик йечу хенахь Аристисабаль вара «Крузейрон» коьртачу тӀелатархойх цхьаъ. 6 шарахь пхеа бразилин клубашкахь левзина Аристисабалах хилира исторехь уггаре дика кхечу махкара Бразилин чемпионатан бомбардир.
Эсеноьрен (ХӀамур)
Хьажоргаш
Категори:ХӀамуран кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Лоневка
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Львован кӀоштан нах беха меттигаш
Аристисабаль, Виктор
Биографи
Клубан карьера чекхйаьккхира Виктора шен дуьххьарлерачу «Атлетико Насьоналехь», цуьнан хьовсархоша цӀе тиллинера цунна «Легенда» аьлла.
Лоневка
Хьажоргаш
Категори:Украинин нах беха меттигаш
Аристисабаль, Виктор
Биографи
1992 шарахь къона Аристисабала дакъа лецира Барселонера Олимпийн ловзаршкаш, 1994 шарахь иза вара АЦШ дуьненан чемпионате йоьдучу къоман командин испискин йукъахь, амма арен тӀехь гучу ца велира. 1998 шарахь Францехь иза коьрта тӀелатархо вара колумбихойн. Аристисабаль Америкин кедан декъахо хилла доьазза (1993, 1995, 1997, 2001), кхин тӀе Колумби шайн цӀахь тоьллачу, 2001 шеран, турнирехь цхьан а буьрка ца тохийтира шайн кевнашна, Аристисабалах уггаре дика бомбардир хилира. Аристисабалан тӀаьххьара турнир хилира Конфедерацийн кад 2003, цигахь колумбихоша кхоалгӀа меттиг йаьккхира. 2006 шеран дуьненан чемпионатан харжаман ловзаршкахь Виктора кхайкхийра шен къоман командин йукъара карьера чекхйалар.
Вила-Руйва (Куба)
Вила-Руйва  — Португалин Бежа гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Аристисабаль, Виктор
Биографи
2007 шеран ноябрехь Аристисабаль Виктора кхайкхийра профессионалан карьера чекхйалар гуттаренна лазачу чов йина хилла гола бахьнехь.
Вила-Руйва (Куба)
Географи
кӀошташ. Майда —.
Аристисабаль, Виктор
Биографи
2008 шеран 12 июлехь медельинан стадионехь Атанасио Хирардот 45 эзар хьажархо волуш хилира Аристисабалан Ӏа дика йаран матч. Цигахь дакъа лецира дуьненан а, колумбин а футболан седарчаша: Карлос Вальдеррамас, Энцо Франческолис, Алекс Агинагас, Иван Уртадос, Рене Игитас, Хуан Пабло Анхела, Фарид Мондрагона, Хорхе Бермудеса, Леонель Альвареса, Фредди Грисалеса, Серхио Гальван Рейс, Марио Йепеса, Джон Хаиро Трельеса, Маурисио Чичо Сернас, Херардо Бедойяс, кхечара а. Марадона Диегос даийтира шен маршалла, къинтӀиера довлар а дийхира ша оцу матчехь хила таро ца хиларна. «Атлетико Насьональ» — дуьненан гулйина команда матч чекхъелира цхьан а ца тоьлуш жамӀ 2:2 долуш. Аристисабала туьйхира «Атлетикон» цхьа буьрка, ткъа 27 минотехь Рене Игитас йухатуьйхира буьрка шен гӀараяьллачу «сту лоцу гезиго тохарца».
Вила-Руйва (Куба)
Хьажоргаш
Категори:Бежа кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Аристисабаль, Виктор
Хьажоргаш
Категори:Колумбин футболисташ Категори:Футболех ловзарех Колумбин гулйина командин ловзархой Категори:Футболисташ 1992 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь Категори:ФК «Атлетико Насьональ» ловзархой Категори:ФК «Валенсия» ловзархой Категори:ФК «Витория» Салвадор ловзархой Категори:ФК «Депортиво Кали» ловзархой Категори:ФК «Коритиба» ловзархой Категори:ФК «Крузейро» ловзархой Категори:ФК «Сан-Паулу» ловзархой Категори:ФК «Сантос» ловзархой Категори:Футболех ловзарех Къилба америкин чемпионаш
Велефике
Велефике — Испанин Альмерия провинцин муниципалитет.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Альмерия провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Челино ди Сопра (Порденоне)
Челино ди Сопра — Италин Фриули-Венеци-Джули регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Фриули-Венеци-Джули регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Курьянов
Курьянов (Курьянов) — Российн Федерацин Курскан областан Октябрьскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Курскан областан Октябрьскан кӀоштан нах беха меттигаш
Хапаево
Хапаево (Хапаево) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Сокольскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Ивановка (Ялуторовскан кӀошт)
Ивановка (Ивановка) — Российн Федерацин Тюменан областан Ялуторовскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хапаево
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Ивановка (Ялуторовскан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Ялуторовскан кӀоштан нах беха меттигаш
Хапаево
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 0 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Нижни Новгородан областан Сокольскан кӀоштан нах беха меттигаш
Забелишки (Ританскан йуьртан меттиг)
Забелишки (Забелішкі) — Белоруссин Гроднон областан Островецан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Категори:Островецан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Кутнан
Кутнан — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Лакха Сона.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха Сона департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Камподонико (дженова)
Камподонико — Италин Лигурия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лигурия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Балта-Рацей
Балта-Рацей — Румынин Вранча жудецан коммунера эвла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Вранча жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Кайали (Сиверек)
Кайали (Kayalı) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Шанлиурфа провинцин (ил) Сиверекнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Шанлиурфа провинцин нах беха меттигаш
Категори:Сиверекнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
ЦӀантӀа-Ӏовх
ЦӀантӀа-Ӏовх (2294,0 м ) — ДегӀастанахь долу ломан дукъ. Лаьтташ ду хӀинца йолу Казбековн кӀоштан латтан тӀехь. Дукъ тӀера охьа догӀуш ду массийта эрк, уьш ГӀурий эрках дӀакхеташ ду. ЦӀантӀа-Ӏовх цӀе йолу дукъ ГӀурий эркан аьрру бердан йистера хьала 600—800 метр локхалла ю.
Литература
Категори:ДегӀастанан даккъаш
Александровски 1-я
Александровская 1-я (Александровская 1-я) — Российн Федерацин Архангельскан областан Холмогорин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Мали Мотолоша
Мали Мотолоша (Малая Мотолоша) — Российн Федерацин Тверан областан Молокован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Молокован кӀоштан нах беха меттигаш
Красногвардейскан кӀошт (Адыгейчоь)
Красногвардейскан кӀошт — (Красногвардейскэ къедзыгъо) Российн Федерацин Адыгейчура муниципалан кхоллам.
Административан центр — Красногвардейски.
Билгалдахарш
Категори:Адыгейчоь Категори:Российн кӀошташ
Императоран исбаьхьаллин академи
Импера́торан исбаьхьа́ллин акаде́ми — Российн империн сурт дилларан говзаллин областера лакхара дешаран меттиг, лаьттина 1757 – 1918 шерий муьрехь Российн Советийн Республикин правительство дӀайаккхалц.
Исбаьхьаллин академи кхолларан хьал
Пётр I кхетара, Российн беркатах йолу шен ойла кхочушйан, махкахь дешар даржор иэшна ца Ӏаш, халкъан дахар говзаллица дуза дезий, иза ладаме дакъа хиларх оьздангаллин. Оцу Ӏалашонца Петра кхоьллира Петарбухан типографехь сурт дилларан ишкол. Ишколехь болх беш бара сурт дилларан хьехархой. Ишкол карахь йара типографин директоран М. П. Абрамовн, иза башха тергонехь йара. Официалан документашкахь ишколах олура «Академи». «Цуьнан Возалла Академехь вара, адаман сурт диллира» дӀайаздина «Ювеналехь» 1715 шеран 3 ноябрехь. Ишколан Пётра башха инструкцица тӀедиллира: «… Ӏамор дӀахьуо низамца а, говзаллин йерриг отраслашкахула а».
1716 шарахь исбаьхьалчаш Захаров Александр, вежарий Иван а, Роман а НикитингӀар, ткъа иштта архитекторш Еропкин Пётр а, Исаков Фёдор а хьовсийра Флоренцера исбаьхьа говзаллин академе; архитекторш Устинов Иван а, Коробов Иван а, исбаьхьалча Матвеев Андрей — Голланде; агархо Степан Коровин — Париже, агархо Черкасов Фёдор — Итале.
Ша валале цхьа шо хьалха Пётр I арадаьккхира «Меттанаш а, иштта кхин Ӏилманаш а, гӀарадевлла исбаьхьаллаш а Ӏамор долу академех» омар. «Тайп-тайпана исбаьхьаллин академеш кхолларах» омаран проект паччахьал хьалхайиллира механика-кхоллархочо А. К. Нартовс. Ж.-Б. А. Леблона (1717) хӀоттийначу Петарбухан хир йолу гӀалин план техь, инарла-губернаторан А. Д. Меншиковн кертан уллехь Васильевски гӀайренан тӀехь йан ларийнера «Йерриг говзаллин а, пхьолин а академин» гӀишло. Нартовн проектехь «архитектораш цивилис» кечбаран цхьаьна могӀара, билгалдоккхура агаран, иконаш йазйаран, токарийн, «фонтанийн гӀуллакхан говзанчийн», слесарийн, дечиг-пхьерийн, металл лалорхойн, оптикийн, гӀелипхьерийн, цӀестапхьерийн классаш йан иэшар. Иштта йара оцу заманан эстетика: говзаллаш ца йоькъура «исбаьхьа» а, «механикин» а олий. Академин проект, 1716 шарахь деша Итале вахале кховдийра архитекторо П. М. Еропкина. Исбаьхьаллин академин шен проект кховдийра 1716 шарахь дуьйна Россехь болх беш волчу французийн сурт диллархочо Каравак Луис. Амма император Петр 1725 шарахь валаро и гӀуллакхаш совцийра.
Пётран когаметтаболчара схьа ца ийцира цуьнан говзаллаш кхиоран Ӏалашонан ладамалла гар. 1724 шарахь дуьйна Петарбухан Ӏилманийн академин йукъахь болх бан йолаелира Агаран палата. Анна Иоанновна йолуш хӀоттийна, Петарбухан Ӏилманийн академи уставан проектехь, боху: «… Ӏилманчо диллина суьртан исбаьхьалло пайда кӀезиг бо, амма йоккха хазалла йу иза». Оцу муьран Ӏилманан академехь коьрта тидам тӀебохуьтура оганан а, правительствон заказаш кхочушйарна, Паччахьан керто тӀедиллина исбаьхьаллин-самукъадаккхаран дакъа кхочуш дарна а.
Пхьоланийн академин проект кечйира В. Н. Татищевс. 1730 шарахь, паччахь-аьзни Анны Иоанновна йолуш, Татищевн план тӀеийцира. Академин куьйгаллехь хила везара Татищев, изза хӀоттийра «механикин декъан» куьйгалхо. Архитектурин декъан куьйгаллехь хила везара П. М. Еропкин, сурт дилларан — Каравак Луи, скульптурин — Растрелли Карло. Амма и проект, Аннин заманахь болийна кхин белхаш санна, аьттонца «лаьттах боьхкира».
1738 шо чекхдолуш Штелин Якоба кхоьллира Ӏилманан академехь Сурт дилларан палату, ткъа 1747 шарахь Ӏилманийн академех Ӏилманан а, исбаьхьаллин а академи йар бахьнехь факт хилла куьйгалла дира цуьнан «исбаьхьаллин департаментан». Штейлина хӀоттийра кечйина Ӏилманан академера Исбаьхьаллин академин керлачу штатан проект а, низам а. Амма и проект сецира Ӏилманан академин президента графа К. Г. Разумовскийс дуьхьало йар бахьнехь.
Штадум
Штадум (Stadum) — Германин Шлезвиг-Гольштейн латтана йукъара коммуна.
Императоран исбаьхьаллин академи
Исбаьхьаллин академи кхолларан хьал
Ӏилманийн академехь агаран а, суртдилларан а ишколан роле охьайалича а, исбаьхьаллин декъо ницкъ бо цунна. Дери до «исбаьхьалчаш оьшу анатомин куьцаш, бецаш, кхин натурашка йахка бен ца оьшу», Академин куьйгалло арзнаш, до йан ца оьшу, йаккхий харжаш йарна, нагахь «шенан сатийсам хилла йолу исбаьхьаллин академии дӀайаьккхинехьара», тӀаккха хаттар хӀоттадо «Оьшийтеша исбаьхьаллин академи Ӏилманийн академин йукъахь йа ца оьшу, стенна оьшуш хила тарло иза пачхьалкхан?» (07.09.1733).
Штадум
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Императоран исбаьхьаллин академи
Исбаьхьаллин академи кхолларан хьал
15 шо даьлчи (25.09.1747) Ӏилманан академин регламентехь оцу хаттарна аьтту жоп делира: «Совнаха гӀуллакхаш йаздан шорта ду, муьлххачу пачхьалкхан беркате хьолан Ӏилманаш а, исбаьхьаллаш а оьшуш йу аьлла. Оцу регламентаца Ӏилманийн академин цӀе хийцира Ӏилманийн а, исбаьхьаллин а академи цӀе тиллина. Исбаьхьаллаш хьехар шорло: кхуллу скульптурин а, архитектурин а классаш, ткъа сурт дилларан палата йоькъу кхаа декъе: суьрташ тӀера, гипсаш тӀера, натурера. 1748 шеран 8 июнехь дуьйна буьйлало Исбаьхьаллин академин гуламаш бан, цигахь хуьлу Академин декъашхой (уьззаш говзаллийн хьехархой).
Штадум
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Шлезвиг-Гольштейн латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Императоран исбаьхьаллин академи
Исбаьхьаллин академи кхолларан хьал
Исбаьхьаллин академи кхолларан ойла йу Императоран Москохан университетан кураторан И. И. Шуваловн. Исбаьхьаллин академи кхолларан кечам болийра Москохан университетехь иза йиллинчу хенахь дуьйна. 1755 шеран апрелехь Шуваловс университетан хьалхарчу директоре А. М. Аргамаковга инструкцехь йаздо университетан гимназин башха классе «исбаьхаллаш Ӏамо» дешархой гулбар иэшарх. Исбаьхьаллин классан дешархой хоржура хӀазанан чоьтах доьшучу гимназихой-тайп-тайпана чинхойх. 1756 шеран январехь гимназин алсама хьуьнарш гайтина хьалхара 9 дешархо, Шуваловн омарца кхин дӀадеша хьовсийра Петарбухе Ӏилманийн академе.
Исбаьхьаллин академи йиллар
1757 шарахь Императоран Москохан университетан куратор И. И. Шувалов кехат йаздира Сенате Исбаьхьаллин академи йовзуьйтуш, цунна чохь йаздира: ''«… оьшу йелла исбаьхьаллин академи, иза хьоле йеача цуьнан стоьмаш, кхузара Империн сий хира ду, боккха пайда хира бу хӀазнан а, партикуляран белхашна а, цунах кхечу мехкара йуккъера хаарш дерш, даккхий ахчанаш кхочуш, баха а ховший цӀа боьрзу, хӀинца цхьан а оьрсий ца витина цхьанне а исбаьхьаллехь, цхьа хӀума дан хууш волу. …И академи йуьллур йу кхузахь Петарбухехь, хӀунда аьлча, дика говзанчашна ца лаьа Москоха баха, паччахьан цӀийнера белхаш хиларна сатуьйсуш, кхин а кхузахь кхечу мехкара баьхкинар реза болуш Ӏаш бу кхузара дахарна»''. Сенато сацам бира (06.11.1757) «йуьйцу Исбаьхьаллин академи кхузахь Петарбухехь йилла», Шуваловн тӀедилла Академин хӀоттаман а, штатан а проект Сенате чуйала. Иштта кхоллаелира «Кхаа гӀарайаьллачу исбаьхьаллин академи», И. И. Шуваловн (1757—1763) урхаллин йерриг хенахь Императоран Москохан университетан йукъахь лерина йолу. 1758 шо долалуш Москохан университетера Академи дехьавоккху хьалхара 16 студент а, кхин 20 студент схьаоьцу Петарбухера.
Йиллинчул тӀаьхьа Исбаьхьаллин академи лаьттира Императоран Москохан университетан карахь (1757—1763), урхалла дора ша И. И. Шуваловс. Академи кхолла делира шарна 6 эз. сом, уьш лора Москохан университетан хӀазне. Университетан Уставан проект хӀоттош (1761), Исбаьхьаллин Академин харжаш Москохан университетан бюджетан а, штатан а йукъатоха план йара.