cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нови Алдар
Нови Алдар — Башкирийчоьнан Янаулан кӀоштан йукъайогӀу эвла, иза Асавдыбашски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 126 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 452813, код ОКАТО — 80259810002.
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Хьажоргаш
Категори:Янаулан кӀоштан нах беха меттигаш
Лаката (Козенца)
Лаката  — Италин Калабри регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Мали Устья
Мали Устья (Малые Устья) — Российн Федерацин Калугин областан Юхнован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, дика къаьсташ шеран заманашца: барамехь довха а, тӀуьна а аьхкенца, барамера шийла хӀоьттина лайн чкъор долу Ӏаьнца.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Юхнован кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 844
NGC 844 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
844 844
Балцарине (Варезе)
Балцарине  — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Иванково (Пермийн мохк)
Иванково (Иванково) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Суксунан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Малхбузера догӀучу хӀаваийн массийн новкъахь долчу Басеги дукъо, массо Урало санна, лекха дацахь а, дикка сацадо Атлантикин хӀаваъ малхбалехьа даржарах. Мехкан климататан амалехь континенталла йу, цуьнан бахьна дукха хьолахь бӀаьста догӀу арктикин хӀаваъ ду. Каран хӀордан шийла мох къаьста кӀезиг тӀаналлийца, Атлантикин хӀаваан массаш, бӀостанехьа, тӀуналла дукха йолуш ду (700—800 мм шарахь гергга). Махкахь дикка йовха аьхке йу, цхьадолчу шерашкахь уггар шийла бутт февраль хуьлу. Ах йочанаш ло кепара хуьлу. ДогӀанаш дукхахдерг сентябрехь а, июнехь а хуьлу, малхбузен басешкахь алсама дакъа — августехь хуьлу. Минимум йочанаш йогӀу февралехь а, декабрехь а. Аьхка лаьмнашкахь стигал къекъаш догӀанаш оьху. Мехкан амалехь йу сих-сиха хуьлу аьхкенан дохк, уьш наггахь масех дийнахь лаьтта.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Суксунан кӀоштан нах беха меттигаш
Мариански Тинец
Мариански Тинец (Mariánský Týnec) — Чехин Пльзень мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Пльзень мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
(20366) Bonev
(20366) Bonev — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1998 шеран 23 майхь LONEOS проекты цӀе йолу Ӏилманчо Андерсон-Меса обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1998 KP8» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Сарикайа (Терджан)
Сарикайа (Sarıkaya) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзинджан провинцин (ил) Терджанан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Эрзинджан провинцин нах беха меттигаш
Категори:Терджанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Каза ди Кура Экс О.П.П. (Катанцаро)
Каза ди Кура Экс О.П.П. — Италин Калабри регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Калабри регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Богданово Перви
Богданово Перви — Украинин Одессин областан Раздельнин кӀоштара эвла.
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Раздельнин кӀоштан нах беха меттигаш
СедзегӀ
СедзегӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Атлантикин ПигӀенейш. По гуон йукъа йогӀу.
Губачево (Ивановн область)
Губачево (Губачево) — Российн Федерацин Ивановн областан Кинешман кӀоштара эвла.
СедзегӀ
Географи
.
Губачево (Ивановн область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
СедзегӀ
Билгалдахарш
Категори:Францин гӀаланаш Категори:Атлантикин ПигӀенейш департаментан коммунаш
Губачево (Ивановн область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Прухново (Гнезненскан повет)
Прухново  — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Олимпин
Олимпин — Польшин Куявско-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Куявско-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
(20367) Erikagibb
(20367) Erikagibb — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1998 шеран 23 майхь LONEOS проекты цӀе йолу Ӏилманчо Андерсон-Меса обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1998 KT8» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Поникве (Толмин)
Поникве  — Словенин йукъараллера эвла.
Эвджилер
Эвджилер (Evciler) — Туркойчоьнан Эгейн регионан АфйонкарахӀисар провинцин (ил) гӀала/кӀошт. Евджилеран кӀоштан административан центр.
Поникве (Толмин)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Подберезье (Пскован кӀошт)
Подберезье (Подберезье) — Российн Федерацин Пскован областан Пскован кӀоштара эвла.
Поникве (Толмин)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Эвджилер
Хьажоргаш
Категори:АфйонкарахӀисар провинцин нах беха меттигаш
Подберезье (Пскован кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пскован кӀоштан нах беха меттигаш
Поникве (Толмин)
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Эвджилер
Хьажоргаш
Категори:Евджилеран кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Нилополис
Нилополис — Бразилин Рио-де-Жанейро штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Рио-де-Жанейро штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Вагенфельд
Вагенфельд — Германин Лаха Саксони латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Лаха Саксони латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Меркулешть-Гаре
Меркулешть-Гаре — Румынин Келераш жудецан коммунера эвла.
Шатуьзанж-ле-Губе
Шатуьзанж-ле-Губе (Chatuzange-le-Goubet) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — ДгӀом.
Меркулешть-Гаре
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Шатуьзанж-ле-Губе
Географи
.
Меркулешть-Гаре
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Келераш жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Шатуьзанж-ле-Губе
Билгалдахарш
Категори:ДгӀом департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
HD111845
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Каньяда де Гонзалез (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
Каньяда де Гонзалез — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Каньяда де Гонзалез лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Морозени (Оргейн кӀошт)
Морозени (, Morozeni) — Молдавин Оргейн кӀоштара эвла.
Литература
Категори:Оргейн кӀошт кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Молдавин нах беха меттигаш
Фузине
Фузине — Италин Ломбарди регионера коммуна. Лаьтташ йу Сондрио провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Ломбарди йукъара гӀаланаш
Аллуа-ле-ПегӀнуа
Билгалдахарш
Категори:Сомма департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Гагарино (Малхбален-Кхазакхстанан область)
Гагарино — Кхазакхстанан Малхбален-Кхазакхстанан областан Уланан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Малхбален-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Уланан кӀоштан нах беха меттигаш
Порто Эрколе (Гросето)
Порто Эрколе — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Чуриловичи
Чуриловичи (Чурылавічы) — Белоруссин Минскан областан Минскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Минскан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Эсентепе (ОртахӀисар)
Эсентепе (Esentepe) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Трабзон провинцин (ил) ОртахӀисарнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Трабзон провинцин нах беха меттигаш
Категори:Трабзон провинцин микрокӀошташ
Категори:ОртахӀисарнан микрокӀошташ
Категори:ОртахӀисарнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Куновице (Польша)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лебушанийн воеводаллин нах беха меттигаш
Стари Балка
Стари Балка (Старая Балка) — Российн Федерацин Волгоградан областан Палласовкан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Оьрсийн акъарин къилба-малхбалехь, океанашна а, хӀордашна а гена. Цундела областан климат континенталан, шийла, кӀезиг ло долуш Ӏаьнца а, йеха, йовха, йекъа аьхкенца йу. БӀаьсте йоца, гуьйре йовха, йекхна йу. Маьлхан йовхонан дукхаллийца ГӀирман къилба бердал оьшуш йац.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Палласовкан кӀоштан нах беха меттигаш
Минаево
Минаево (Минаево) — Российн Федерацин Москохан областан Домодедован гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Ахпаевка
Ахпаевка (Ахпаевка) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Воротынецан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 210 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Минаево
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Ахпаевка
Билгалдахарш
Категори:Воротынецан кӀоштан нах беха меттигаш
Минаево
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Домодедован гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Три-Вей (Теннесси)
Три-Вей  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Теннесси штатера гӀала.
Истори
Три-Вей гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Теннесси штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Жима Зеленчук (эвла)
Жима Зеленчук (Малый Зеленчук) — Российн Федерацин Кхарачой-Чергазийчоьнан Хабезан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Хабезан кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 845
NGC 845 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
845 845
Теце Вазто (Мантова)
Теце Вазто — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Сибады
Сибады — Башкирийчоьнан Янаулан кӀоштан йукъайогӀу эвла, иза Асавдыбашски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 161 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 452813, код ОКАТО — 80259810003.
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Хьажоргаш
Категори:Янаулан кӀоштан нах беха меттигаш
Серфсайд-Бич (Къилба Каролина)
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Къилба Каролина штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Болшнево
Болшнево (Болшнево) — Российн Федерацин Ярославлан областан Угличан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Угличан кӀоштан нах беха меттигаш
(20368) 1998 KF10
(20368) 1998 KF10 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1998 шеран 27 майхь K. A. Williams цӀе йолу Ӏилманчо Lake Clear обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1998 KF10» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Ташкоьпруь (Мустафакемалпаша)
Ташкоьпруь (Taşköprü) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Бурса провинцин (ил) Мустафакемалпашанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Бурса провинцин нах беха меттигаш
Категори:Бурса провинцин микрокӀошташ
Категори:Мустафакемалпашан микрокӀошташ
Категори:Мустафакемалпашан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Лаква (Асти)
Лаква  — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Шенгуьл (Терджан)
Шенгуьл (Şengül) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзинджан провинцин (ил) Терджанан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Эрзинджан провинцин нах беха меттигаш
Категори:Терджанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Каменка (Суксунан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Малхбузера догӀучу хӀаваийн массийн новкъахь долчу Басеги дукъо, массо Урало санна, лекха дацахь а, дикка сацадо Атлантикин хӀаваъ малхбалехьа даржарах. Мехкан климататан амалехь континенталла йу, цуьнан бахьна дукха хьолахь бӀаьста догӀу арктикин хӀаваъ ду. Каран хӀордан шийла мох къаьста кӀезиг тӀаналлийца, Атлантикин хӀаваан массаш, бӀостанехьа, тӀуналла дукха йолуш ду (700—800 мм шарахь гергга). Махкахь дикка йовха аьхке йу, цхьадолчу шерашкахь уггар шийла бутт февраль хуьлу. Ах йочанаш ло кепара хуьлу. ДогӀанаш дукхахдерг сентябрехь а, июнехь а хуьлу, малхбузен басешкахь алсама дакъа — августехь хуьлу. Минимум йочанаш йогӀу февралехь а, декабрехь а. Аьхка лаьмнашкахь стигал къекъаш догӀанаш оьху. Мехкан амалехь йу сих-сиха хуьлу аьхкенан дохк, уьш наггахь масех дийнахь лаьтта.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Суксунан кӀоштан нах беха меттигаш
Большое Скретнее Раменье
Большое Скретнее Раменье (Большое Скретнее Раменье) — Российн Федерацин Вологдин областан Кичменгски Городокан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кичменгски Городокан кӀоштан нах беха меттигаш
Молошница
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Хьажоргаш
Категори:Шарьян кӀоштан нах беха меттигаш
Средни Шилка
Средни Шилка (Средняя Шилка) — Российн Федерацин Красноярскан мехкан Казачинскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Казачинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Дружелюбовка (Раздельнин кӀошт)
Дружелюбовка — Украинин Одессин областан Раздельнин кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Раздельнин кӀоштан нах беха меттигаш
Атиопа (Акила)
Атиопа — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Атиопа лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Эль Молино (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
Географи
Эль Молино лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Каза ди Лоия (Маса-Карара)
Каза ди Лоия — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Маркварец (Грживице)
Маркварец  (Markvarec) — Чехин Устецан мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Седз-Мобек
Седз-Мобек — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Атлантикин ПигӀенейш. По гуон йукъа йогӀу.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Францин гӀаланаш Категори:Атлантикин ПигӀенейш департаментан коммунаш
Перечин
Перечин — Украинин Закарпатьен областера гӀала, 2020 шо тӀекхачале йара дӀайаьккхинчу Перечинан кӀоштан административан центр.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Перечинан кӀоштан нах беха меттигаш
Шовак-Ло-Монто
Шовак-Ло-Монто (Chauvac-Laux-Montaux) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — ДгӀом.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ДгӀом департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
(20369) 1998 KE16
(20369) 1998 KE16 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1998 шеран 22 майхь LINEAR проекты цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1998 KE16» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Аллуь
Аллуь (Hallu) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сомма.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сомма департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Эль Лимонсито (Зирандаро)
Эль Лимонсито — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Лимонсито лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Мальцево (Калугин область)
Мальцево (Мальцево) — Российн Федерацин Калугин областан Юхнован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, дика къаьсташ шеран заманашца: барамехь довха а, тӀуьна а аьхкенца, барамера шийла хӀоьттина лайн чкъор долу Ӏаьнца.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Юхнован кӀоштан нах беха меттигаш
Прухново (Ходзезькан повет)
Прухново  — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Поникве (Церкниця)
Поникве  — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
HD11187
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Купенино
Купенино — Польшин Лебушанийн воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лебушанийн воеводаллин нах беха меттигаш
Чернеево (Рязанан область)
Чернеево (Чернеево) — Российн Федерацин Рязанан областан Рыбнин кӀоштара эвла.
Давыдовка (Ульяновскан область)
Давыдовка (Давыдовка) — Российн Федерацин Ульяновскан областан Николаевкан кӀоштара эвла.
Чернеево (Рязанан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Давыдовка (Ульяновскан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москваца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ульяновскан областан Николаевкан кӀоштан нах беха меттигаш
Чернеево (Рязанан область)
Хьажоргаш
Категори:Рыбнин кӀоштан нах беха меттигаш
Давыдиха
Давыдиха (Давыдиха) — Российн Федерацин Ивановн областан Кинешман кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кинешман кӀоштан нах беха меттигаш
Алтинова (Эвджилер)
Алтинова (Altınova) — Туркойчоьнан Эгейн регионан АфйонкарахӀисар провинцин (ил) Эвджилеран кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Эвджилеран кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ранчо ла Гвадалупе (Хуан Родригез Клара)
Ранчо ла Гвадалупе — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ранчо ла Гвадалупе лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Стари Иванцовка
Стари Иванцовка (Старая Иванцовка) — Российн Федерацин Волгоградан областан Палласовкан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Оьрсийн акъарин къилба-малхбалехь, океанашна а, хӀордашна а гена. Цундела областан климат континенталан, шийла, кӀезиг ло долуш Ӏаьнца а, йеха, йовха, йекъа аьхкенца йу. БӀаьсте йоца, гуьйре йовха, йекхна йу. Маьлхан йовхонан дукхаллийца ГӀирман къилба бердал оьшуш йац.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Авсал
Авсал — зоонозийн тобанера кхераме уьнан цамгар ю, цуьнан амалехь бетан а, меран а интоксикаци а, везикулезан-эрозиван (лоппаган-даІан) мазин чкъоьрнаш дохадар а, иштта пІелгийн яккъаш, маІаран бен болчура цІуока йохаяр.
Этиологи а, эпидемиологи а
Авсал йийриш ю РНК йукъахь йолу пикорнавирусийн доьзалера вирус, цуьнан барам бу 27 - 30 нм. Амалехь ду лакхара тІегІанера контагиозаналла (лазар латтадар) а, дерматотропалла (цІуоканца гергарло хилар) а. Антигенан структурехь йекъало 7 серотайпана, хІоранна а чохь царна къастало масех антигенан вариант. ССРС хиллачу мехкашкахь хаало О а, А а тайпана вирусаш. Авсал карзахйоккхург дуьхьало ялуш ю якъаяларна а, гІораярна а, амма сиха ле 60 °C йохйича а, ультрафиолетови излученица, дезинфекцин гІирсашца Іаткъам бича а. Вирусаш еха хьесийн культурехь.
Авсал дика шуьйра яьржина ю дийнаташна йукъахь. Цхьа могІа пачхьалкхашкахь лазаро лелайо эпизоотин (дийнаташна йукъахь ун даржар) амал, заман рожехь юх-юха а хуьлуш. Авсалан эпизооти хилла 2001 шарахь Къилбаседа Европин (коьртаниг Йоккха Британехь а, Нидерландашкахь а). Ун атта кхета къуона шалабергаш йолу юьртабахаман дийнаташ (бежний, хьакхарчий, гезарий, уьстaгӀий, сайнаш). Цунах балахьега тарло кхин а говраш, эмкалш, жІаьлеш, цицигаш, дехкаш. Цкъа цомгуш хилла тоеллачу дийнатийн а, цхьадолчу олхазарийн а дисина вирус лелаялар, гучудолу карзахдоккхург боьхаллица арайолий.
Шалабергаш йолчеран уьнан лазаран амалехь ду иза вирусемица хала дІадахар, афтозан тиларца, мазин чкъор багара, меттан тІиера, мера-легашкара, меран, балдин областера, бергийн харуолийн цІуокан тІехь, шим тІехь, наггахь маІаш уллохь дохарца. Дийнатийн лазар лаьтта мур — 10 - 15 де, инкубацин муьран бохалла— 2— 4 де. Авсал зуламе йоьдуш елахь, дукхах дерг бежнийн, 50 % сов цомгуш долу дийнаташ ле 2—3 дийнахь.
Адаман ун даржо коьрта некъ — цомгашчу дийнатийн буьйда шура а, цуьнах даьхна тІуо, кІалд, даьтта, морза, жижигца ледаро даьржа. Даьхнашца гуттаренна а воллучу стеган тарло ун дуьхьал дІадала а (узуш, даар луш, дарба лелош, дойуш), ун даржон хІаваан-тІадамийн новкъаца (садаІарца, йовхаршца) а, ткъа кхин а церан боьхаллаш бехйина хІумнех а. Хилла лабаратори чохь ун даржийна меттигаш а. Адаман тІиера адаман ун дІа ца далало. Бераш баккхийчарал а экаме ду алсавна. Иммунитет тайпана специфика йолуш ю, йоьзна ю вирусаш йойу антидегІах.
Патогенез
Вирус организман чуйолу багарчу мазан чкъоьраца (наггахь — юург охьу а, садаІаран а некъашкахула) а, йохийна цІуока йолчухула а. Иза чуйоьллачу меттигехь хуьлу хьалхара аффект (лазаран кхерч) — жима везикула (лоппаг), цунна чохь вирус дебий гуллало. ТІаккха йолу тІегІа ю вирусеми (ун цІийх дуолар), цуо йо интоксикаци. Вирусан къаьстина дерматотропалло чІагІйо иза мазан чкъоьрийн (багахь, меран чохь, уретра) а, цІуокана (куьг, ког) а эпители чохь, шена чохь гуллало шолгІа везикулаш. Уьш гучуевлчи ун цІийн йукъахь хаа ца ло.
Клиникан сурт
Инкубацин муьран бохалла леста 2 - 12 деношна йукъахь, дукхьа хьолехь хуьлу 3—4 де. Цамгаран юьхьиг хала ю, лакхара температура 39—40°С, шелонна дегадар, корта а, дилха а лазар. Цхьа де-буьйса даьлчи гучуйовлу мазийн чкъоьрнаш дохадаран билгалонаш: бага ягар, шортта туьйнаш дийлар, бІаьргаш цІиедалар, хьатІ къаьсташ чІогІа лаздар, дай чоьна хилар. Ган а гуш дестар хуьлу, беснешна чухулара мазийн чкъоьрнаш, стигал, мотт, балдаш цІиенло, тІаьхьуо гучудовлу кегийра лоппагаш, юьхьанца сирла, тІаьхьа кхоьлина тІуналла йолуш. 1—2 де-буьйса даьлчи лоппагаш лелха, ткъа церан меттана даІ дуьсу, цуьнан таро ю вовшах а кхетна боккха даІан кхерч бан. Регионаран екхоашна тІе куьг Іоьтчи хаало лазар а, уьш яккхий хилар а. Цомгаш волчунна вистхила а, хІума яа а де ца хуьлу, иза лан хала хуьлу, шортта туьй долу (де-буьйсана 2—4 л). Меран а, уретран а, бехкен меттиган мазийн чкъор дохадо, конъюнктиван амал хуьлу шен йогІучу симптоматикехь. Амалан билгалонех ю оцу хьола тІе куьйгийн а, когийн а пІелгийн яккъаш а, мІарийн бен болчура везикулёзан тиларш.
Чолхечу хьоле яьлла яцахь даІ дерза долало 5-гІачу дийнахь, цамгар лаьтта 5—7 дийнахь. Цкъацца нисло уьнан яхъелла кепаш (масийтта бате а йовлий) юх-юха туьлуш. Берийн кхетна авсал амалехь хуьлу ла халахилар, дукха хьолехь гастроэнтеритца. Прогноз дукхах дерг дика хуьлу, амма чолхе яьлчи берийн забаре ца хуьлу.
Фуипьяно-Валле-Иманья
Фуипьяно-Валле-Иманья — Италин Ломбарди регионера коммуна. Лаьтташ йу Бергамо провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Авсал
Диагностика а, дифференцин диагностика а
Лабораторин хаамаш: цІийн анализан йукъара хьал кІезиг специфика йолуш ду — лейкоцитийн а, эозинофилин а лахара барам болуш. Вирус йолу цІийх, туйх, афтозан элементех, боьхаллех. Вирусан идентификаци йо гІоьнца РСК а, РНГА шалла морзан чохь йукъа 6—8 де а дуйлиташ.
Фуипьяно-Валле-Иманья
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Ломбарди йукъара гӀаланаш
Авсал
Диагностика а, дифференцин диагностика а
Диагностикан Іалашонна лелабо биологин чам хІордан хьакхарчийн афтехь дерг тІодан тІе а хьоькхуш. Дийнатийн авсална вирус елахь хуьлу уьнахчух тера тиларш.
Дарба а, профилактика а
Авсалх цомгуш берш дарбанцӀен чубахка беза 14 денна а, сов а. Диета хӀоттайо, механикин а, химин а агӀора максимум кхоо еза даӀ дина мазий (яа атта йолу, ах коча йолу юург лело еза дийнахь кӀез-кӀезиг юуш, хӀума яале цомгушчунна ло 0,1 г анестезин), шортта хи мийла деза. Наггахь зонд чухула хӀума яайо. Уггар коьртаниг бага дика лелор ду.
Хьалхарчу дийнахь дуьйна ун доьхьала терапи ян йолайо. Цунна леладо 0,25—0,5% долу оксолинан, 0,25—0,5% долу флореналан, 0,25—0,5% долу теброфенан, 4% долу гелиомицинан, 0,25% долу риодоксолан, 50% долу интерферонан, кхин а хьакхарш. Лейкоцитаран интерферонан а, 0,1—1% болу РНК-аш берамаш лелабо. Мазийн а, цӀуокан а йохийначу меттигашка препараташ тӀехьокху 3—5-зза дийнахь.
Дарба сиха хилийта лело мега ультрафиолетови облучени а, гелий-неонан лазеран серло а, ткъа кхин а аэрозолан препараташ «Ливиан», «Левовинизоль», пантенол, «Винизоль», иштта дӀа. Чолхе хьал делахь оьшу дезинтоксикацин терапи, деган-пхенийн, лазар юхадоккху антигистаминан препараташ а, витаминаш а.
Авсална профилактика ю ша ларвалар кхерчехь а, санитаран-ветеринаран белхашкахь а. Эндемин кӀошташкахь тӀедиллина ду шуран пастеризацияр а, кхехкаяр а, даьтта даккхартобинчу тӀайх, кхин а цомгашчу даьхнашка хьожуш кхерамазаллин болх леррина лелабар. Ладаме бу рожехь беш болу санитаран-серлонан бахархошна йукъара болх.
Литература
Категори:Вирусан уьнаш
NGC 846
NGC 846 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
846 846
Каньяда де Дамиян, Ла Асьендита (Силао)
Географи
Каньяда де Дамиян, Ла Асьендита лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Габра
Габра — Болгарин Софин областера эвла. Елин-Пелин йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Софин областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Эль Азуфре (Лас Чоапас)
Эль Азуфре — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Азуфре лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Подболотье (Пскован область)
Подболотье (Подболотье) — Российн Федерацин Пскован областан Пскован кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пскован кӀоштан нах беха меттигаш
Грушечка
Грушечка — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Тепебаши (Терджан)
Тепебаши (Tepebaşı) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзинджан провинцин (ил) Терджанан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Терджанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Мылыешти (Оргейн кӀошт)
Мылыешти (, Mălăiești) — Молдавин Оргейн кӀоштара эвла.
Литература
Категори:Оргейн кӀошт кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Молдавин нах беха меттигаш
Меркуш
Меркуш — Румынин Ковасна жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Ковасна жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Митино (Домодедован гӀалин гуо)
Митино (Митино) — Российн Федерацин Москохан областан Домодедован гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Портоверара (Ферара)
Портоверара — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Митино (Домодедован гӀалин гуо)
Хьажоргаш
Категори:Домодедован гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Портоверара (Ферара)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Юссуково
Юссуково — Башкирийчоьнан Янаулан кӀоштан йукъайогӀу эвла, иза Асавдыбашски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 194 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 452813, код ОКАТО — 80259810004.
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Хьажоргаш
Категори:Янаулан кӀоштан нах беха меттигаш
Гагаринское
Гагаринское — Кхазакхстанан Карагандан областан Бухар-Жыраунан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Карагандан областан нах беха меттигаш Категори:Бухар-Жыраунан кӀоштан нах беха меттигаш
Фаэттвилл (Теннесси)
Фаэттвилл  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Теннесси штатера гӀала.
Истори
Фаэттвилл гӀала йиллина  шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Теннесси штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Теце ди Черезара (Мантова)
Теце ди Черезара — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Гедеримово Перви
Гедеримово Перви — Украинин Одессин областан Раздельнин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Раздельнин кӀоштан нах беха меттигаш
Ташпинар (Мустафакемалпаша)
Ташпинар (Taşpınar) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Бурса провинцин (ил) Мустафакемалпашанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Бурса провинцин нах беха меттигаш
Категори:Бурса провинцин микрокӀошташ
Категори:Мустафакемалпашан микрокӀошташ
Категори:Мустафакемалпашан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Быковка (Воротынецан кӀошт)
Быковка (Быковка) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Воротынецан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 214 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Воротынецан кӀоштан нах беха меттигаш
Сибрук-Айленд (Къилба Каролина)
Сибрук-Айленд  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилба Каролина штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Большие Бывалищи
Большие Бывалищи (Большие Бывалищи) — Российн Федерацин Ярославлан областан Угличан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Большое Хавино
Большое Хавино (Большое Хавино) — Российн Федерацин Вологдин областан Кичменгски Городокан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кичменгски Городокан кӀоштан нах беха меттигаш
Чучаны
Чучаны (Чучаны) — Белоруссин Минскан областан Минскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Минскан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Эсенйурт (ОртахӀисар)
Эсенйурт (Esenyurt) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Трабзон провинцин (ил) ОртахӀисарнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Трабзон провинцин нах беха меттигаш
Категори:Трабзон провинцин микрокӀошташ
Категори:ОртахӀисарнан микрокӀошташ
Категори:ОртахӀисарнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Каза ди Лорето I (Рим)
Каза ди Лорето I — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Л'Аква (Пистоя)
Л'Аква  — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Эль Молино (Тариморо)
Эль Молино — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Молино лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Надёжино
Надёжино (Надёжино) — Российн Федерацин Костромин областан Шарьян кӀоштара эвла.