cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Зелёнка (Пшисускан повет)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Марчелано (Перуджа)
Марчелано — Италин Умбрия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Умбрия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Мадора
Мадора (Мадора) — Белоруссин Гомелан областан Рогачёван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Арсикольяр
Арсикольяр — Испанин Толедо провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Толедо провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Марьино (Шевырляевскан йуьртан меттиг)
Марьино (Марьино) — Российн Федерацин Рязанан областан Шацкан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бутарело (Падова)
Бутарело — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
HD244248
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Нойкихна
Нойкихна (Neukyhna) — Германин Саксони латтана йукъара коммуна.
Имек
Имек (Имек) — Российн Федерацин Хакасин Таштыпан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат тайп-тайпана йу, бахьна географин хӀоттаман башхаллаш а, рельеф а йу. Климатан башхаллаш кхоллало маьлхан энергин, рельефан, ораматийн, атмосферан циркуляцин Ӏаткъамца. Мелхан радиацин цхьанатоьхна барам Хакасин аренийн декъехь дуккха а сов йу, иза санна шораллехь йолчу Российн малхбузан кӀошташкахьчул. Кхузахь алсама бу бекхна, кӀезиг мархаш йолуш хенан хӀоттам. Эрана олуш дац «маьлхан Хакаси». Боккъала а, кхузахь денош алсама ду Сочехьчул. Йакъон климат хиларан коьрта бахьна лаьмнийн даккъийн Ӏаткъам бу, цара догӀан ӀиндагӀа до (мархаш сехьа ца йовлуьйту). Кхузахь алсама ду къилба-малхбузен мехаш. ЧӀогӀа мехаш бӀаьстенан амалехь ду, дукхахьолахь цара йахьа чан. Къилбаседехьа йиллина хиларо аьтту бо арктикин хӀаваъ чубаийта. Ма-дарра аьлча, Хакасин климат чӀогӀа континенталан амалехь йу, аьхке йовха, Ӏа шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Нойкихна
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Саксони латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Имек
Хьажоргаш
Категори:Таштыпан кӀоштан нах беха меттигаш
Новоселка (Бедриковцин йуьртан кхеташо)
Новоселка — Украинин Хмельницкан областан Хмельницкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Хмельницкан кӀоштан нах беха меттигаш
Мойылды (Курчуманан кӀошт)
Мойылды — Кхазакхстанан Малхбален-Кхазакхстанан областан Курчуманан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Малхбален-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Курчуманан кӀоштан нах беха меттигаш
Оштрц
Оштрц — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Пушково (Пролетарскан йуьртан меттиг)
Пушково (Пушкова) — Белоруссин Могилёвн областан Костюковичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
Категори:Костюковичин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Весели Гай (Шосткан кӀошт)
Весели Гай — Украинин Сумин областан Шосткан кӀоштара эвла.
Рока ди Бонифачо (Фрозиноне)
Рока ди Бонифачо — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Весели Гай (Шосткан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Рока ди Бонифачо (Фрозиноне)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Весели Гай (Шосткан кӀошт)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Шосткан кӀоштан нах беха меттигаш
ХӀамзалар (Эскипазар)
ХӀамзалар (Hamzalar) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Карабуьк провинцин (ил) Эскипазаран кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Карабуьк провинцин нах беха меттигаш
Категори:Эскипазаран кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Тузла (ФетхӀийе)
Тузла (Tuzla) — Туркойчоьнан Эгейн регионан МугӀла провинцин (ил) ФетхӀийенан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:МугӀла провинцин нах беха меттигаш
Категори:МугӀла провинцин микрокӀошташ
Категори:ФетхӀийенан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Целегородка
Целегородка (Целегородка) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Уренан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 0 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Уренан кӀоштан нах беха меттигаш
Варваровка (Новоград-Волынскан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Новоград-Волынскан кӀоштан нах беха меттигаш
Галактиониха
Галактиониха (Галактиониха) — Российн Федерацин Вологдин областан Харовскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Харовскан кӀоштан нах беха меттигаш
Крейдянка (Велики Бурлукан кӀошт)
Крейдянка — Украинин Харьковн областан Велики Бурлукан кӀоштара эвла.
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Велики Бурлукан кӀоштан нах беха меттигаш
Чубук (ИслахӀийе)
Чубук (Çubuk) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Газиантеп провинцин (ил) ИслахӀийенан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Газиантеп провинцин микрокӀошташ
Категори:ИслахӀийенан микрокӀошташ
Категори:ИслахӀийенан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
NGC 5870
NGC 5870 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
5870 5870
Клепикин кӀошт
Клепикин кӀошт (Клепиковский район) — Рязанан областан муниципалан кӀошт.
Рекита (Тимиш)
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Клепикин кӀошт
Административан центр — Спас-Клепики.
Рекита (Тимиш)
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Тимиш жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Даймондвилл (Вайоминг)
Даймондвилл — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Вайоминг штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Вайоминг штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Лесной Городок (Москохан область)
Лесной Городок (Лесной Городок) — Российн Федерацин Москохан областан Одинцовон кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Вигень
Вигень (Výheň) — Чехин Къилба Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Къилба Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Камышовка (Рамонан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Крийнички
Крийнички (Крийнички) — Российн Федерацин Саратовн областан Самойловкан кӀоштара эвла.
Камышовка (Рамонан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Крийнички
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Камышовка (Рамонан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Рамонан кӀоштан нах беха меттигаш
Крийнички
Хьажоргаш
Категори:Самойловкан кӀоштан нах беха меттигаш
Малиново (Чернянкан кӀошт)
Малиново (Малиново) — Российн Федерацин Белгородан областан Чернянкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Чернянкан кӀоштан нах беха меттигаш
Вельски (Няндоман кӀошт)
Вельски (Вельская) — Российн Федерацин Архангельскан областан Няндоман кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Няндоман кӀоштан нах беха меттигаш
Скаляп
Скаляп (Скаляп) — Коми Республикин Троицко-Печорскан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (100%).
Билгалдахарш
Категори:Троицко-Печорскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Азих (Ходжаваьндан кӀошт)
Азих (Azıx) — Азербайджанан Ходжаваьндан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Ходжаваьндан кӀоштан нах беха меттигаш
Юрицево (Тверан область)
Юрицево (Юрицево) — Российн Федерацин Тверан областан Красни Холман кӀоштара эвла.
Мартино (Болгари)
Мартино  — Болгарин Кырджалин областера эвла. Кырджали йукъараллин йукъайогӀу.
Юрицево (Тверан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Мартино (Болгари)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Кырджалин областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ржатиборжске Гори
Ржатиборжске Гори (Ratibořské Hory) — Чехин Къилба Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Коллонтай, Александра Михайловна
Коллонта́й, Алекса́ндра Миха́йловна (йинчу хенахь — Домонто́вич; 31 мартехь, Петарбух — 1952 шеран 9 март, Москох) — российн революционерка, советийн пачхьалкхан гӀуллакххо а, дипломат а. ССРС леррина а, йуьззина бакъо йолу а векал. 1915 шарахь дуьйна РСДБП (б) декъашхо. 1917—1918 шерашкахь хилла пачхьалкхан дола даран халкъан комиссар дуьххьарлерачу Советийн правительствохь, цуо йо цунах дуьххьарлера исторера зуда-министр.
Хьалхара шераш
Домонтович Александра Михайловна йина Петарбухехь таро йолчу элийн доьзалехь. Александра Михайловнин да, лакхара инарла Домонтович Михаил, дакъа лаьцна оьрсийн-туркойн тӀамехь 1877—1878 шерашкахь, хилла Тырновн губернатор Болгарехь 1878—1879 шерашкахь; нана, Массалин-Мравинская Александра, хилла финнийн хьуьнан дечиган гӀирс бухку фабрикантан йоӀ.
Нанас йина йиша — Мравинская Евгения — операн йишлакхархо (театран цӀе Е. Мравина).
Тайп-тайпана агӀора дешар Ӏамийна цӀахь. Масех кхечу мехкийн меттанаш хаара (ингалсан, немцойн, французийн, шведийн, норвегийн, финнийн, кхин а), литература йезаш йара. Цунна боккха Ӏаткъам бира цӀахь Ӏамош йолчу хьехархочо М. И. Страховас, иза дог лазаш йара халкъан паргӀаталлех. 1888 шарахь экзаменаш йелира Петарбухера 6-гӀа божарийн гимназера гимназин курсехь. Лийлира Исбаьхаллийн дог айаран ишколе, сурт дилларан мехах Ӏомийлаш а ийцира. Йукъатуьйхира дуьненан сийлаллийн йукъараллин. Домонтович Александран кегийрхойн гуонан йукъахь вара цуьнан маьхча Северянин Игорь. «ЦӀехо-можа сахьтан тхи» цӀе йолу автобиографин поэмехь поэта дагалоьцу: Тхан цӀа бевзачехь дуьзина жӀуга: Верещагин математик а, Мравина а, Коллонтай а.
Жимачу хенахь дуьйна Александра йезаш йара божаршна, уьш дика къасто а хаара цунна. Иштта, иза ца йахара маре инарле Тутолмин Иванега, ткъа цуо евзинчу сарахь йола аьлла дехар динера. И йезаш волчех цхьаъ волу Драгомиров Ивана (инарлин кӀант), шега цуо дина къамел лан а ца делла ша-шена герз туьйхира.
Александра Домонтович къуона йолуш, ша императоран адъютанте маре дӀайала гӀертачу дена-нанна дуьхьала а йаьлла, маре йахара генара гергарчуьнга, ТӀеман-инженерин академи чекхйаьккхинчу, къийечу эпсаре Коллонтай Владимире (1893). Пхи шо даьлча цуо витира майра а, кӀант а, революцин боламехь дакъа лацархьама: «Суна лаара мукъа хила. Кегийра бахаман а, цӀийнан а Ӏуналло дерриг де дойура, таккха соьга кхин ца йазлора повесташ а, романаш а… Жима кӀантана набкхеташехь, со уллера чу а йоьдий, Ленинан жайна деша хӀуттура».
Социалистийн боламан декъа Коллонтай Александра йеира 1890-гӀа шерашкахь Стасова Елена бахьнехь. ДоттагӀалла дара цуьнан Щепкина-Куперник Татьяница, цуьнан цӀахь Коллонтай полицех лечкъина Ӏийра.
1898 шарахь, майра а, кӀант а витина, дӀайахара Швейцаре, цигахь деша хӀоьттира Цюрихан университете профессор Геркнер волчу. Профессоро аьлларг дина, 1899 шарахь йахара Ингалсе цигара белхалойн болам Ӏамо. Ингалсехь бевзира Вебб Сидней а, Вебб Беатриса а. Цул тӀаьхьа 1899 шарахь Россех йухайирзира.
1901 шарахь дозанал арайелира, Женевехь вевзира Плеханов Георгий.
1905 шеран 9 январехь демонстрацин тоьпаш тухучу заманахь хилла Петарбухан урамашкахь. 1905 шарахь Петарбухехь вевзира Ленин Владимир. Российн социал-демократин парти шен II гуламехь большевикашна а, меньшевикашна а екъаеллачул тӀаьхьа Коллонтай дӀа ца кхийтира шинне а декъах. ТӀаккха а, оцу хенахь шен тешарца иза герга йара Плехановн, иза йуьхьанца большевикийн агӀо лаьцна, вол-волуш меньшевикийн агӀора велира. "Сан доттагӀий бара шинне а лагерехь. Даган герга йара большевизм… амма Плехановга болчу безамалло сецайора меньшевикех къастарх."
Европин революцин боламехь
Хьалхара оьрсийн революцин заманахь, 1905 шарахь Коллонтай кхоллийтира «Белхалошна-зударшна вовшашна гӀодаран йукъаралла». Революци эшначул тӀаьхьа 1908 шарахь кхелхира кхечу махка, хӀунда аьлча, иза бехке йира герзашца гӀаттаме кхайкхарна, шен брошюрехь «Финлянди а, социализм а». Эмиграцехь цкъа хьалха кхийтира РСДБП реформистийн тӀеме, ликвидатораллин агӀо лецира, цул тӀаьхьа дехьайелира отзовисташкахьа, Болоньяхь фракцин ишколехь кхоьллина «Хьалха» цӀе йолчу коьрта тобанехь лекцеш йийшира. Яхара цхьа могӀа Европин мехкашка (Бельге, Йоккха Британе, Германе, Дане, Норвеге, Франце, Швейцаре, Швеце), цигахь зӀенаш тесира меттигерачу социал-демократин а, суфражистийн а боламашца, царна йукъахь жигара дакъа а лоцуш. Шозза хилира АЦШ. РСДБП векал йира дуьненайукъара социалистийн конгрессашка Штутгарте (1907), Копенгагене (1910), Базеле (1912).
Дуьненан хьалхара тӀом болабеллачул тӀаьхьа Либкнехт Карлан гӀоьнца арайалайелира Германера. Швецехь йолуш, дӀакъаьстира тӀом къобал бинчу меньшевикех а, европин социал-демократин аьтту тӀомах а. ТӀеман империалистийн амал йемалйаро герга йалийра Коллонтай большевикашна, ткъа чеккхенца царах кхийтира 1915 шарахь. Жигара антимилитаристийн кхайкхам бахьнехь, масала, цхьаьна Швецин журналехь, 1914 шеран ноябрехь, тӀеман дуьхьала йаззам зорба тохарна, иза лецира шведийн полицис, йалийра Мальмё гӀопе, Густав-паччахьан омарца арайаьккхира махкара. Копенгагенехь йаха хиина, Коллонтайс Ленинца зӀе тесира, цуьнан лерина тӀедехкина белхаш кхочуш дира, масала, шозза агитаци эцна йахара АЦШ.
Революци а, Гражданийн тӀом а
1917 шеран 10 (23) октябрехь дакъа лаьцна герзашца гӀаттам бан а, Петроградехь Октябран гӀаттам бан а сацам бинчу РСДБП(б) ЦК ховшаршкахь. Советийн II съездан Президиуман декъахо (1917 шеран 25—26 октябрь). Большевикийн а, аьрру эсерийн а Ӏедал хӀоттийначул тӀаьхьа хаьржира ЕЦКхК, 30 октябрехь Ленина ша делира хьалхарчу РСФСР Комиссарийн Халкъан Советан йукъара йукъараллин емалан халкъан комиссаран дарж. Халкъан комиссариатехь Коллонтайс кхоьллира Нанолла а, бералла а лардаран дакъа, Нанолла а, бералла а лардаран а, латторан а коллеги. «Оцу структурийн политика хӀоттайора, нанолла лардар зударийн спецификин постулат йолуш санна, иза дуьххьала дӀа пачхьалкхан декхар долун дела».
1918 шеран 13—21 январехь (шира рузманца) матросийн тобанан гӀоьнца схьайаккха гоьртира Петроградера Александро-Невски лавра, цунна массашкахь дуьхьало йира динехь болчара; Лавра схьайаккхар цкъачунна дита дийзира. Лавра схьайаккхарна гуонахьара эксцессаш (царна йукъахь протоиерей Скипетров Петр виер а) хилира дуьххьара дӀа Патриарха Тихона 19 январехь «Ӏовдалш» анафеме баларах «Кхайкхам» арахецаран (ширчу рузманца) бахьна ; 22 январехь, оцу хенахь Москохахь болх беш болу Российн Православин Килсан Сийлахь Гуламо къобал бира патриархан кхайкхам.
1918 шеран мартехь, Бухарин Николай Ивановичан а, «аьрру коммунистийн» а позицешкахь лаьтташ йолуш, дуьхьала йелира Брестан машаран бертан, реза ца хилар гойтуш арайелира правительствон йукъара. Гражданийн тӀом боьдуш болуш хьажийра Украине, цигахь коьрте хӀоьттира 1-ра Днепран дехьара Украинин советийн дивизин политикин декъан, ткъа цул тӀаьхьа ГӀирмин советийн республикин агитацин а, пропагандин а халкъан комиссариатан, ткъа кхин а ГӀирмин эскаран политикин декъан.
Библиографи
Исбаьхьаллин кхолламаш
Ӏилманан белхаш
Хьажоргаш
Категори:РСДБП декъахой Категори:ССКП ЦК дакъойн куьйгалхой Категори:Детин бӀешеран оьздангаллин гӀуллакххой
Киселева (Тюменан область)
Киселева (Киселева) — Российн Федерацин Тюменан областан Вагайн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Ийоь
Ийоь — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Къилба-ПигӀенейш регионехь. Коммунан департамент — Лакха ПигӀенейш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха ПигӀенейш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Сен-СипгӀиян (ЛуагӀа)
Сен-СипгӀиян (Saint-Cyprien (Loire)) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — ЛуагӀа.
Йешилтекке (Мерам)
Йешилтекке (Yeşiltekke) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кони провинцин (ил) Мерамнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Сен-СипгӀиян (ЛуагӀа)
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЛуагӀа департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Йешилтекке (Мерам)
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Категори:Мерамнан микрокӀошташ
Категори:Мерамнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Федосово (Вязьман кӀошт)
Федосово (Федосово) — Российн Федерацин Смоленскан областан Вязьман кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Вязьман кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 5871
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
5871 5871
Юнион (Кентукки)
Юнион  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Кентукки штатера гӀала.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Кентукки штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Нижни Упали
Нижни Упалое (Нижнее Упалое) — Российн Федерацин Курскан областан Золотухинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Золотухинан кӀоштан нах беха меттигаш
Парижски Коммуна (Алтайн мохк)
Парижски Коммуна (Парижская Коммуна) — Российн Федерацин Алтайн мехкан Зональнин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера а, чӀогӀа континенталан а йу, кхоллало Атлантикера, Арктикера, Малхбален Сибрехара, Йуккъерчу Азера сих-сиха хийца а луш кхочучу хӀаваан массаш бахьнехь. Маршах кӀезиг йолуш хенан хӀоттам хилар бахьнехь алссама маьлхан радиации кхачайо кхуза. Малх лепаран дохаллин йуккъера барам 2000—2300 сахьт шарахь бу, цхьаьнатоьхна радиацин барам кхочу 4500-4800 МДж/м2 шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
HD244278
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Казчина Нуова (Монца а, Бриянца а)
Казчина Нуова — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Лос Пирулес, Эль Рефухио (Окампо)
Лос Пирулес, Эль Рефухио — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Титово-Матыка
Титово-Матыка (Титово-Матыка) — Российн Федерацин Орёлан областан Урицкан кӀоштара эвла.
Лос Пирулес, Эль Рефухио (Окампо)
Географи
Лос Пирулес, Эль Рефухио лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Казчина Нуова (Монца а, Бриянца а)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Титово-Матыка
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Лос Пирулес, Эль Рефухио (Окампо)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Титово-Матыка
Хьажоргаш
Категори:Орёлан областан Урицкан кӀоштан нах беха меттигаш
Муьнстер (Тироль)
Муьнстер — Австрин Тироль федералан латтана йукъара коммуна. Куфштайн гуонан йукъайогӀу.
Лохинско
Лохинско — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Муьнстер (Тироль)
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Тироль латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Лохинско
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Эль Мьедо (Пануко)
Эль Мьедо — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Мьедо лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Зелёнка-Нова
Зелёнка-Нова — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Эль Мьедо (Пануко)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Зелёнка-Нова
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Эль Мьедо (Пануко)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Зелёнка-Нова
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Эль Мьедо (Пануко)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Тобольски (Кировн область)
Тобольские (Тобольские) — Кировн областан Орлован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Орлован кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Воля-Дальша
Воля-Дальша — Польшин Подкарпатан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подкарпатан воеводаллин нах беха меттигаш
Малашковичи (Рогачёван кӀошт)
Малашковичи (Малашкавічы) — Белоруссин Гомелан областан Рогачёван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Рогачёван кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Марчели (Анкона)
Марчели — Италин Марке регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Марке регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Архес
Архес — Испанин Толедо провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Толедо провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Сан Хавьер (Тамалин)
Сан Хавьер — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Сан Хавьер лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Павла Вас
Павла Вас — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Лос Лириос (Катемако)
Лос Лириос — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Диброва (Шосткан кӀошт)
Диброва — Украинин Сумин областан Шосткан кӀоштара эвла.
Лос Лириос (Катемако)
Географи
Лос Лириос лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Диброва (Шосткан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Лос Лириос (Катемако)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Диброва (Шосткан кӀошт)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Лос Лириос (Катемако)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Диброва (Шосткан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Шосткан кӀоштан нах беха меттигаш
Лос Лириос (Катемако)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Фрезкондино (Алесандрия)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ноймарк (Фогтланд)
Ноймарк (Neumark) — Германин Саксони латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Саксони латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Бутеа (Удине)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Фриули-Венеция-джулия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Индепенденсия (Хуан Родригез Клара)
Индепенденсия — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Индепенденсия лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Бинаь (Ходжаваьндан кӀошт)
Бинаь (Binə) — Азербайджанан Ходжаваьндан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Ходжаваьндан кӀоштан нах беха меттигаш
ХӀанкоьй (Эскипазар)
ХӀанкоьй (Hanköy) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Карабуьк провинцин (ил) Эскипазаран кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Карабуьк провинцин нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Новоселка (Новоселкан йуьртан кхеташо)
Новоселка — Украинин Хмельницкан областан Хмельницкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Хмельницкан кӀоштан нах беха меттигаш
Кругли (Купянскан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Велики Бурлукан кӀоштан нах беха меттигаш
Медевци
Медевци — Болгарин Кырджалин областера эвла. Кирково йукъараллин йукъайогӀу.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Кырджалин областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Мойылды (Катон-Карагайнан кӀошт)
Мойылды — Кхазакхстанан Малхбален-Кхазакхстанан областан Катон-Карагайнан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Малхбален-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Катон-Карагайнан кӀоштан нах беха меттигаш
Велики Глумча
Велики Глумча — Украинин Житомиран областан Новоград-Волынскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Илет
Илет — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Къилба-ПигӀенейш регионехь. Коммунан департамент — Лакха ПигӀенейш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха ПигӀенейш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
NGC 5872
NGC 5872 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
5872 5872
Виста Эрмоса (Флоренсио Вильяреал)
Виста Эрмоса — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Виста Эрмоса лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Узунйурт (ФетхӀийе)
Узунйурт (Uzunyurt) — Туркойчоьнан Эгейн регионан МугӀла провинцин (ил) ФетхӀийенан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:МугӀла провинцин нах беха меттигаш
Виста Эрмоса (Флоренсио Вильяреал)
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
Узунйурт (ФетхӀийе)
Хьажоргаш
Категори:МугӀла провинцин микрокӀошташ
Виста Эрмоса (Флоренсио Вильяреал)
Истори
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Узунйурт (ФетхӀийе)
Хьажоргаш
Категори:ФетхӀийенан микрокӀошташ
Виста Эрмоса (Флоренсио Вильяреал)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Узунйурт (ФетхӀийе)
Хьажоргаш
Категори:ФетхӀийенан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Большой Красногор
Большой Красногор (Большой Красногор) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Уренан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 215 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Уренан кӀоштан нах беха меттигаш
Глазиха
Глазиха (Глазиха) — Российн Федерацин Вологдин областан Харовскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Харовскан кӀоштан нах беха меттигаш
Сен-СигӀ-де-ВалогӀж
Сен-СигӀ-де-ВалогӀж (Saint-Cyr-de-Valorges) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — ЛуагӀа.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЛуагӀа департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Сарайоьнуь
Сарайоьнуь (Sarayönü) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кони провинцин (ил) Сарайоьнуьнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Категори:Кони провинцин микрокӀошташ
Категори:Сарайоьнуьнан микрокӀошташ
Категори:Сарайоьнуьнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
ДегӀирменджик (ИслахӀийе)
ДегӀирменджик (Değirmencik) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Газиантеп провинцин (ил) ИслахӀийенан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Газиантеп провинцин нах беха меттигаш
Категори:Газиантеп провинцин микрокӀошташ
Категори:ИслахӀийенан микрокӀошташ
Категори:ИслахӀийенан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Рока ди Капри Леоне (Месина)
Рока ди Капри Леоне — Италин Сицилия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Сицилия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Кораблинан кӀошт
Александровскан кӀошт (Кораблинский район) — Рязанан областан муниципалан кӀошт.
Административан центр — Кораблино.
Билгалдахарш
Категори:Рязанан область Категори:Российн кӀошташ
Виглед
Виглед (Výhled) — Чехин Кралове Градец мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Кралове Градец мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
HD244303
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Рекита-де-Жос
Рекита-де-Жос — Румынин Долж жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Долж жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Руда (Воронежан область)
Руда (Руда) — Российн Федерацин Воронежан областан Рамонан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Рамонан кӀоштан нах беха меттигаш