cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Монтуроне (Кунео)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Сан Паоло (Напуль)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ворлавки (Ольштинскан повет)
Ворлавки  — Польшин Вармия-Мазурин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Варми-Мазурин воеводаллин нах беха меттигаш
Абхазаш
Абхазаш, Абхазхой, Апсой (аҧсуаа) — абхазхойн-адыгийн къаьмнех цхьа къам, Абхазин орамера къам, беха Кавказан къилбаседа-малхбуза декъехь.
Яккхий диаспораш йу иштта Туркойчохь, Россехь, Шемахь, Урданехь, баьржина — Малхбузен Европа мехкашкахь а, АЦШ а. дам.
1989 шарахь бахархой багарбарца, Абхазера абхазхойн барам хилира 93,3 эз. стаг (Абхазин 18 % бахархой), 2003 шарахь багарбарца — 94,6 эз. стаг (44 % бахархой), 2010 шарахь багарбарца — 122,1 эз. стаг (51 % гергга). XXI бӀешо долалуш церан дуьненахь болу берриг бараман мах хадабо 185 эз. стаг. Абхазхой беха дуьненан 52 махкахь.
Буьйцу абхазхойн мотт, дукхаха болу Абхазехь бехачара — кхин оьрсийн мотт а.
Уггаре даьржина динаш — православи (VI бӀешарахь дуьйна) а, суннийн кхетаман ислам (XV бӀешерера дуьйна).
Этногенез
Абхазхойн этногенез гар, Инал-Ипас ма-йаздара, масех агӀора ду: къилба (жимаазийн), къилбаседан (къилбаседакавказан), меттигера (автохтонан). Кхечу хьосташца абхазхойн къоман этногенезехь кхо некъ билгалбаккха мегар ду: автохтонан, миграцин, и ший а ийна. Автохтонан версин агӀончаш бу А. В. Фадеев, Л. И. Лавров, кхин а. Лавровс аратеттина абхазхойн-адыгийн къаьмнаш схьадовларан «киммерийн» гипотеза, цуьнца скифел хьалхара заманахь церан дай йукъабодура киммерийн бертан тайпанашна (ахейш, зихаш, гениохаш, кхин дӀа а), дӀалоцура Къилбаседа-Малхбузан Кавказан мохк. Л. Лавровс хетара, массо а киммерийхой скифаш ара ца тетина аьлла, церан цхьа дакъа, царна йукъахь ахейш, зихаш, кхин дӀа а бехаш бара Малхбузан Кавказехь. Цуо йаздора: «И тайпанаш шеко йоцуш хӀинцалерачу абхазхойн, абазойн, адыгейхойн, гӀебартойн дай хилла, цундела церан шайн схьадовлар киммерийн малхбален декъера тайпанех ду ала бух бу». И гипотеза тӀаьхьо къобал йира Н. Л. Членовс а, С. Х. Хоткос а. Автохтоналлин концепци кхуьура 1970—1980-гӀа шерашкахь Инал-Ипан белхашкахь. Цунна гарца кхин а, лаххара а вайн эрал III бӀешо хьалха, абхазхойн-адыгийн этнооьздангаллин массиво, цахедда асанца, дӀалоцура Ӏаьржа хӀордан берриг малхбален берд. Кхин ойла йара Кисслинга, цуо бохура, Ӏаьржа хӀордан бердашца гуьржийн тайпанаш даьхна, хӀунда аьлчи керкеташ, ахейхой, гениохаш, цунна хетарехь, картвелан бух болуш ду.
Абхазхой схьабоавларан миграцин концепцин йу масех верси. Эфиопийн-мисран гипотезица шира колхаш абхазашца кхелхина Кавказе къилбаседа-малхбален Африкера. Кхечу версица абхазхой — схьабевлла Къилбаседа Кавказера, амма иштта гар археологин а, йозанан а хьосташца догӀуш доцу дера, иза емал дира. Цхьаьна хенахь оцу версе гӀертара академик И. А. Джавахишвили (амма дерриг цхьаьна тоьхча иза а, С. Н. Джанашиа а агӀончаша бара, абхазхойн-адыгийн а, гуьржийн а тайпанаш къилбехьара къилбаседе даьхкина хиларан). Кхин цхьа гипотеза йу, абхазхой дай Жимачу Азера, цунна тӀелеттачу къилба-малхбузан Кавказан кӀоштара.
З. В. Анчабадзен, Л. Н. Соловьёвн археологин жамӀийн тӀетевжинчу, ийначу концепцица, меттигера автохтонан кавказан субстратан а, кхуза кхелхинчу жимаазин суперстратан а йукъаметтигаш бахьнехь, III бӀешеран гергахь кхоллабелла абхазхойн этносан орам.
ТӀаьхьара истори
ХӀинцалера Абхазин а, Малхбуза Гуьржийчоьнан а мохк ширачу заманахь дуьйна, антикан историкийн тешаллашца, бевзаш хилла Колхида цӀарца, цигахь дехара дуккха а абхазхойн (санигаш, абазгаш, апсилаш, мисимянаш) а, ткъа иштта гуьржийн а тайпанаш (лазаш).
VIII бӀешеран шолгӀачу декъехь дуьйна абхазхойн базилевс Леон II-гӀачо Византи гӀелъяларх аьтту баьлла, хазарийн гӀоьнца даржийра шайн Ӏедал ерриг Колхидехула. Леон II-гӀа а, цуьнан дай а абхазхойн эриставаш хилар бахьнехь, керла кхоьллинчу паччахьаллин урхалчо тӀеийцира абхазхой паччахьан дарж. Паччахьаллин коьрта шахьар хилла Кутаиси гӀала. Леона йийкъира паччахьалла эриставаллашна. Абхазхойн паччахьалла йуьхьанца дуьйна йара луьра центрера урхалла долу пачхьалкх. Цуьнан паччахьаша жигара тӀемаш бора шайн дозанаш шордеш, дикка жамӀаш а дира цара. Малхбузан Гуьржийчохь лаьтта епархеш куьйга кӀела йара Константинополан патриархан. Абхазхойн паччахьаш бинчу баккхий белхаш бахьнехь IX—X бӀешераш хийцалучу хенахь хӀинцалерачу Малхбузан Гуьржийчоьнан мехкан тӀиера епископаллаш куьйга кӀела яхийтира мцхетан католикосан. ТӀаьхьа Абхазхойн паччахьалла дӀатуьйхира Гуьржийчоьнах. ЮккъерабӀешерийн Гуьржийчоь йоьхначул тӀаьхьа Абхази йуха а хилира маьрша олалла Чачба (Шервашидзе) некъийн Ӏедал кӀелахь.
ТӀаккха, XVII—XVIII бӀешерашкахь регионехь гучубовлу туркой, уьш чӀагӀло Сухум-ГӀала гӀопахь. Оцу хенахь кӀезиг нах беха Абхазичохь (латта къиен хиларна) хӀинцачул дуккха а алсама бахархой бара.
Абхазичоьнан хьал башха чолхе хилира оьрсийн-туркойн тӀом болабелчи (1806 г.). 1808 шарахь туркоша карзахваьхна, Аслан-бейс вийра да — Келеш-бей (кхечу версица иза вийра мегрелийн элан йоьӀан Дадиани Нинин омарца, цунах тешалла до, масала, В. И. Стражевс), кхайкхийра ша Абхазичоьнан мтавар. Сафар-бей (Георгий) ведира Мегреле, Российгара гӀо дийхира. 1810 шарахь Российн императоро къобал вира Сафар-бей (Георгий) Абхазичоьн мтавар, шен куьйгакӀела лецира. Оццу 1810 шарахь российн эскарийн дакъош дӀалецира Сухуми. Абхазин мтавар кхайкхийра Сафар-бей (Георгий) Шервашидзе. ШервашидзегӀеран фамилин тайпанехь, Абхазичоьнан бахархошна йукъахь санна, туркошка а, оьрсашка а ойла йолуш дуьхь-дуьхьал лаьтташ ницкъаш бара 1810 шарал тӀаьхьа а.
1817—1864 шерашкара Кавказан тӀом болуш ах сов абхазхой кхалхийра Туркойчу а, Гергарчу Малхбале а, цигахь йисина гумгӀеран а, цабальгӀеран а тобанаш.
1917 шарахь революци йаьккхинчул тӀаьхьа Абхазичоь хилира маьрша а, большевикийн йоцу а Ломан Республикин цхьа субъект. Йоцца хан йаьлчи дӀалецира Гуьржийчоьнан Демократин Республикин эскарша. Советийн Ӏедал хӀоттийначул тӀаьхьа, кхоьллира ша йолу Абхазийн ССР ТӀехьакавказан СФСР, иза тӀечӀагӀдира 1925 шеран абхазийн конституцино. Амма 1931 шарахь Абхазичоь йукъатуьйхира Гуьржийчоьнан йукъа АССРн бакъонашца, дӀайолийра гуьржий цуьнан махка охьаховшоран жигара процесс, дукхаха дерг Малхбален Гуьржийчуьра.
Этнографин тобанаш
Абхазхойн къам генара дуьйна декъало цхьа могӀа этно-мехкийн тобанашка, уьш къаьста меттан башхаллашца, оьздангаллин элементашца, ткъа иштта меттигашкара кхетамашца а.
Йукъаралла
Революцел хьалхарчу абхазий йукъараллехь дара хӀара чкъоьрнаш: элий, ахархой (латта лелон бахархой), жаӀуй. Российн Ӏедал Кавказехь чӀагӀлуш абхазаш кхоьллира элийн фамилийн Чачба некъийн долара дайн латта.
XX бӀешо долалуш малхбузан (бзыбийн, йа гудаутийн) а, малхбален (абжуйн, йа очамчиран) абхазашна йукъара башхалла йов. Экзогаман фамилин-гергарчу цхьаьнакхетарийн (абипара) маьӀна Ӏалашдо. 1980-гӀа шерашкахь кхоллало этнополитикан болам, 1989 шарахь гучуйолу Халкъан фронт «Айдгылара».
Ламастан духар
Оьздачу (элех болчу) абхазхойн божарийн духаран хила декхарийлахь дакъа хилла шаьлта.
ГӀовталан доьхкуш хилла туран доьхка, аьлчи а цӀестан а, детийн а кӀеганашца кечдина цӀуокана доьхка, цунна тӀе тосуш хилла шаьлта, тур а.
Абхазхоша лелийна кама а, бебут а тайпана шаьлтанаш, церан кхин а, хӀайкалан функцеш хилла, лелийна цхьацца гӀиллакхаш а, Ӏадаташ а кхочушдеш.
Таррех, тароне хьаьжжина, гӀуоле хетара мамлюкийн таррийн тайп, килич йа гаддарэ.
Беречун духаран дакъа лорура секха Ӏад пхенийн ботца.
Абхазхошкахь даиман шайца хуьлура доккха а доцуш урс, из алело таро йара бахаман Ӏалашонна, газан, бежанан хьакха, жижиг декъа (абхазхоша диг ца тухура дийнатан чархан, ткъа говза йоькъура иза меженашкахула 64 даа мегар долчу «жижиган дакъошка», хӀора декъан шен цӀе йара, царна тӀеязйора луьра билгалйаьккхина «статус» хьешан хьошалла лелош), дигарна дага еш, шоднашна а, мангалшна а дечиг еш, кхечу бахаман гӀуллакхашна цӀахь а, лаьмнашкахь а.
Фольклор
Музыкин фольклор гергара йу адыгийн а, гуьржийн а чух. Амалехь йу нартийн эпос, историн а, турпалаллин а эшарш, турпалех белхамаш; латталелорех а, даьхнийлелорех а, талламан бахамехь белхан эшарех лекхар, (царна йукъахь догӀа дехар дзиуоу а, ацунух а;); дарба лелор, цунна юкхьахь чов йинчун метта уллохь кхочушдешдерг ; эшарш-дехар Деле лемма Ажвейпшаага); цӀеран эшарш а, хелхарш а.
Дуккха аьзнийн алсама кеп — бурдонан тайпанан ши аз; амалехь ду хьалхара а олуш тӀаьхьара алар. Ладан бух — диатоника.
Абхазхойн эшарийн специфийн башхалла — асемантически дешнийн айдардешнийн боккха барам.
Музыкин гӀирсаш: Ӏад хьокхурш апхьарца, пӀелг тухурш ачамгур, арфа кепара аюмаа (лелош бац), цитран кепара хымаа, зурма кепара ачарпан, абык, кӀаркӀар аинкьяга, вота адаул.
Литература
* Категори:Российн халкъаш Категори:Къаьмнаш
Торхово (Ленинскан кӀошт)
Торхово (Торхово) — Российн Федерацин Тулин областан Ленинскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тулин областан Ленинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Антоновка (Александровкан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Кировоградан областан Александровкан кӀоштан нах беха меттигаш
Суйстамо (станци)
Суйстамо (Суйстамо) — Российн Федерацин Карелин Суоярвин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Суоярвин кӀоштан нах беха меттигаш
Банье (МоьгӀт а, Мозель а)
Банье — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — МоьгӀт а, Мозель а.
Билгалдахарш
Категори:МоьгӀт а, Мозель а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Кишерма
Кишерма (Кишерма) — Российн Федерацин Архангельскан областан Вельскан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 152 стаг леррана 2010 шо).
2010 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (99%).
Билгалдахарш
Категори:Вельскан кӀоштан нах беха меттигаш
Заречаны (Лидан кӀошт)
Заречаны (Зарачаны) — Белоруссин Гроднон областан Лидан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Категори:Лидан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Мала Ежевица
Мала Ежевица (Мала Јежевица) — Сербин Златибор гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Златибор гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
СуьлейманушагӀи (Пуьлуьмуьр)
СуьлейманушагӀи (Süleymanuşağı) — Туркойчоьнан Малхбален Анатолин Тунджели провинцин (ил) Пуьлуьмуьран кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Тунджели провинцин нах беха меттигаш
Категори:Пуьлуьмуьран кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Вилафонтана (Верона)
Вилафонтана — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Дома 78 км
Дома 78 км (Дома 78 км) — Российн Федерацин Удмуртин Воткинскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Лаьтта къилбаседа бараман асанехь, Еврази материкан кӀоргенехь, Атлантикин а, Къилбаседа-Шатесна Ӏапказийн хӀордашна генахь. Цундела цуьнан климат барамера континенталан йу дехачу шийлачу Ӏашца, йовхачу аьхкенца, дика къаьстачу шеран заманашца бӀаьста а, гурахь а. Атлантикин Ӏапказ тӀиера кхуза йогӀу йовха хӀаваъ. Аьхка цуо йахьа йочанаш, йовхо лагӀйо, ткъа Ӏай ло дахьа, шелонаш лагӀйо, йовхонаш йахьа.
Хьажоргаш
Категори:Воткинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Чекалино (Сергиевскан кӀошт)
Чекалино (Чекалино) — Российн Федерацин Самарин областан Сергиевскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 454 адам леррана 2010.
Сахьтан аса
Эвла йу Самарин хенан сахьтийн асехь. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябрехь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла йу 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Сергиевскан кӀоштан нах беха меттигаш
Дуглас (Массачусетс)
Дуглас  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Массачусетс штатера гӀала (town).
Хьажоргаш
Категори:Массачусетс штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Серо де Барерас (Азалан)
Географи
Серо де Барерас лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Марлйнс (Туспан)
Марлйнс — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Марлйнс лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Сопчаалан (Бейпазари)
Сопчаалан (Sopçaalan) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Анкара провинцин (ил) Бейпазаринан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Анкара провинцин нах беха меттигаш
Категори:Анкара провинцин микрокӀошташ
Категори:Бейпазаринан микрокӀошташ
Категори:Бейпазаринан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Моджейовице (Мазовин воеводалла)
Моджейовице  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Руда (Велюнскан повет)
Руда  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Моджейовице (Мазовин воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Руда (Велюнскан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Элче дела Векия (Катанцаро)
Элче дела Векия — Италин Калабри регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Србце (Простейов)
Србце  (Srbce) — Чехин Оломоуц мехкан кӀоштара эвла.
Географи
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Оломоуц мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Флойд-Гилл (Колорадо)
Флойд-Гилл — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Колорадо штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Флойд-Гилл бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
Хьажоргаш
Категори:Колорадо штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Колорадо штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Аладжакайа
Аладжакайа (Alacakaya) — Туркойчоьнан Малхбален Анатолин ЭлаьзигӀ провинцин (ил) гӀала/кӀошт. Аладжакайанан кӀоштан административан центр.
Хьажоргаш
Категори:ЭлаьзигӀ провинцин нах беха меттигаш
Категори:Аладжакайанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
HD32099
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Быковщина (Глубокин кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш
Категори:Глубокин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Семёновски Завод
Семёновский Завод (Семёновский Завод) — Российн Федерацин Москохан областан Шатуран кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Шатуран кӀоштан нах беха меттигаш
(1512) Оулу
(1512) Оулу  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1939 шеран 18 мартехь Х. Аликоски цӀе йолу Ӏилманчо Турку обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1939 FE».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Фролово (Ржеван кӀошт)
Фролово (Фролово) — Российн Федерацин Тверан областан Ржеван кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ржеван кӀоштан нах беха меттигаш
Вилмингтон (Огайо)
Вилмингтон  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Огайо штатера гӀала.
Истори
Вилмингтон гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Огайо штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Бристау (Айова)
Истори
Бристау гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Айова штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Энгольжа
Энгольжа (Энгольжа) — Российн Федерацин Якутин Нюрбан улусан йукъайогӀу эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа луьра ю. Иза къастало чӀогӀа континенталлийца. Аьхке кхузахь йоца, йовха ю. Ӏа кхузахь деха, чӀогӀа шелонаш йолуш ду. Буьрса климат бахьнехь массанхьа а кхиина дукха шерашкахь лаьтта лаьттан гӀур.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Якутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+9.
Хьажоргаш
Категори:Нюрбан улусан нах беха меттигаш
Кошляки (Тернополан область)
Кошляки — Украинин Тернополан областан Тернополан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Тернополан кӀоштан нах беха меттигаш
Тализа
Тализа — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь регионехь. Коммунан департамент — Канталь.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Канталь департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Комарово (Вохман кӀошт)
Комарово (Комарово) — Российн Федерацин Костромин областан Вохман кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Фрайштадт (Лакха Пфальц)
Фрайштадт — Германин Бавари латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Бавари латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Петрушенко (разъезд)
Петрушенко (Петрушенко) — Российн Федерацин Омскан областан Омскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат дукхаха континенталан йу, аьхке йоца хуьлу. Климат кхолларан коьрта фактор географин хьал ду, коьртаниг лаьттан чкъор. ХӀордашна а, Ӏапказашна а гена хиларо лаьттан физикин хьоло климат кхоллайаларан роль чӀагӀйо, хӀунда аьлчи, лаьттан сипатех ду чехка а, чӀогӀа а аьхка дохдалар, иштта сиха шен йовхо Ӏай йайар.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Омскан кӀоштан нах беха меттигаш
Новинка (гмина Шудзялово)
Новинка  — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Вултуру (Тулча)
Вултуру — Румынин Тулча жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Гоудковице
Гоудковице (Houdkovice) — Чехин Кралове Градец мехкан кӀоштара эвла.
Географи
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Кралове Градец мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Каронти (Рим)
Каронти — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лацио регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Большое Максимково
Большое Максимково (Большое Максимково) — Российн Федерацин Новгородан областан Любытинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Cахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Любытинан кӀоштан нах беха меттигаш
Бжеги (Татранскан повет)
Бжеги — Польшин Малопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Малопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Ворлини
Ворлини — Польшин Вармия-Мазурин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Варми-Мазурин воеводаллин нах беха меттигаш
Санта-Круш - Триндаде
Санта-Круш - Триндаде — Португалин Вила-Реал гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Вила-Реал кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Афрагола
Афрагола — Италин Кампани регионера коммуна. Лаьтташ йу Неаполь провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
БагӀба
БагӀба — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — МоьгӀт а, Мозель а.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:МоьгӀт а, Мозель а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Шевченково (Березовкан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Березовкан кӀоштан нах беха меттигаш
Пайтовски
Пайтовская (Пайтовская) — Российн Федерацин Архангельскан областан Вельскан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 154 стаг леррана 2010 шо).
2010 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (97%).
Билгалдахарш
Категори:Вельскан кӀоштан нах беха меттигаш
Райе (беттан кратер)
Райе - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 28 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Жорж Антуан Пон Райе (1839—1906) сийдина.
Монтьери (Сьена)
Монтьери — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Райе (беттан кратер)
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1970 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Беляевка (Кировоградан область)
Беляевка — Украинин Кировоградан областан Александровкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Кировоградан областан Александровкан кӀоштан нах беха меттигаш
Застенок Бельские
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Руда (гмина Гидле)
Руда  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Йумаклиджерит ДжумхӀурийет (Назарджик)
Йумаклиджерит ДжумхӀурийет (Yumaklıcerit Cumhuriyet) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан КахӀраманмараш провинцин (ил) Пазарджикнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:КахӀраманмараш провинцин нах беха меттигаш
Категори:КахӀраманмараш провинцин микрокӀошташ
Категори:Пазарджикнан кӀоштан нах беха меттигаш
Енешкасы
Енешкасы (Енĕшкасси, Енешкасы) — Чувашин Красноармейскан кӀоштара эвла.
Поштан индекс — 429623. ОКАТО - 97224845003. Код КЛАДР - 2101000002200.
Налоган органан код - 2137.
Бахархой
Бахархойн дукхалла 95 стаг ( 2010 шо).
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: чувашаш (100%).
Сан Паоло (Салерно)
Сан Паоло — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Енешкасы
Хьажоргаш
Категори:Чувашин Красноармейскан кӀоштан нах беха меттигаш
Сан Паоло (Салерно)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Йумаклиджерит ДжумхӀурийет (Назарджик)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
(1473) Оунас
(1473) Оунас  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1938 шеран 22 октябрехь И. Вяйсяля цӀе йолу Ӏилманчо Турку обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1938 UT».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
HD3212
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
HD3212
Мала Река (Байина Башта)
Мала Река  (Мала Река) — Сербин Златибор гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Литература
Категори:Златибор гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Гудковски
Гудковски (Гудковский) — Российн Федерацин Брянскан областан Стародубан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Вилафранка (Венеция)
Вилафранка — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Гудковски
Хьажоргаш
Категори:Стародубан кӀоштан нах беха меттигаш
Вилафранка (Венеция)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Пиньикуаро (Моролеон)
Пиньикуаро — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Пиньикуаро лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Мокеиха (Ярославлан область)
Мокеиха (Мокеиха) — Российн Федерацин Ярославлан областан Некоузан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Некоузан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Марьевка (Ростовн область, Октябрьскан кӀошт)
Марьевка (Марьевка) — Российн Федерацин Ростовн областан Октябрьскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ростовн областан Октябрьскан кӀоштан нах беха меттигаш
Таджеттин (Бейпазари)
Таджеттин (Tacettin) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Анкара провинцин (ил) Бейпазаринан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Анкара провинцин нах беха меттигаш
АгӀлик (Келкит)
АгӀлик (Ağlık) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан ГуьмуьшхӀане провинцин (ил) Келкитан кӀоштара эвла.
Таджеттин (Бейпазари)
Хьажоргаш
Категори:Анкара провинцин микрокӀошташ
АгӀлик (Келкит)
Хьажоргаш
Категори:ГуьмуьшхӀане провинцин нах беха меттигаш
Таджеттин (Бейпазари)
Хьажоргаш
Категори:Бейпазаринан микрокӀошташ
Категори:Бейпазаринан кӀоштан нах беха меттигаш
АгӀлик (Келкит)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Таджеттин (Бейпазари)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Суоёки
Суоёки (Суоёки) — Российн Федерацин Карелин Суоярвин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Суоярвин кӀоштан нах беха меттигаш
Эгремонт (Массачусетс)
Эгремонт  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Массачусетс штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Массачусетс штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Труново (Тулин область)
Труново (Труново) — Российн Федерацин Тулин областан Ленинскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тулин областан Ленинскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Танавель
Танавель — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь регионехь. Коммунан департамент — Канталь.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Канталь департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Борн (бахархой лерина меттиг, Массачусетс)
Борн  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Массачусетс штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Массачусетс штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Массачусетс штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Срдов
Срдов (Srdov) — Чехин Устецан мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Устецан мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Колония Идальго, Льяно Гранде (Ахучитлан дел Прогресо)
Колония Идальго, Льяно Гранде — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Колония Идальго, Льяно Гранде лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Бычково (Глубокин кӀошт)
Бычково (Бычкова) — Белоруссин Витебскан областан Глубокин кӀоштара эвла.
1921—1945 шерашкахь Полякийн Республикин Вильнон воеводаллин Диснан поветан йукъайогӀуш йара.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш
Категори:Глубокин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Нижни Матренка (Новосибирскан область)
Нижняя Матренка (Нижняя Матренка) — Российн Федерацин Новосибирскан областан Маслянинан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Маслянинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Дремино
Дремино (Дремино) — Российн Федерацин Удмуртин Воткинскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь йу Самарин хан лелаш. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябряхь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла ю 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Воткинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Водсворт (Огайо)
Водсворт  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Огайо штатера гӀала.
Истори
Водсворт гӀала йиллина  шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Огайо штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Новоберезово (Польша)
Новоберезово  — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Чемерични
Чемерични (Чемеричный) — Российн Федерацин Самарин областан Сергиевскан кӀоштара эвла.
Модзеле (Мазовин воеводалла)
Модзеле  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Чемерични
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.