cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Зименки (Дмитриевскан йуьртан меттиг)
Зименки (Зименки) — Российн Федерацин Ярославлан областан Данилован кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ярославлан областан Данилован кӀоштан нах беха меттигаш
Богденешть (Прахова)
Богденешть — Румынин Прахова жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Прахова жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Колония Казимировка
Колония Казимировка (Калонія Казіміроўка) — Белоруссин Гроднон областан Гроднон кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Горняк (Тулин область)
Горняк (Горняк) — Российн Федерацин Тулин областан Киреевскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Киреевскан кӀоштан нах беха меттигаш
Козулино (Омскан область)
Козулино (Козулино) — Российн Федерацин Омскан областан Крутинкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат дукхаха континенталан йу, аьхке йоца хуьлу. Климат кхолларан коьрта фактор географин хьал ду, коьртаниг лаьттан чкъор. ХӀордашна а, Ӏапказашна а гена хиларо лаьттан физикин хьоло климат кхоллайаларан роль чӀагӀйо, хӀунда аьлчи, лаьттан сипатех ду чехка а, чӀогӀа а аьхка дохдалар, иштта сиха шен йовхо Ӏай йайар.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Крутинкан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
МагӀсан (коммуна)
МагӀсан — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — ЖегӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЖегӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Кисиркайа (Сарийер)
Хьажоргаш
Категори:Истмала провинцин нах беха меттигаш
Категори:Истмала провинцин микрокӀошташ
Категори:Сарийернан микрокӀошташ
Категори:Сарийернан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Хатчинсон (гуо, Къилба Дакота)
Хатчинсон — АЦШ Къилба Дакота штатера гуо. Центр – гӀала Оливет.
Истори
Йиллина 1862 шарахь.
Мохк
Гуон майда 2109,3 км².
Билгалдахарш
Категори:Къилба Дакота гуонаш
Категори:АЦШ гуонаш
Володиха
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Демянскан кӀоштан нах беха меттигаш
Большая Переволока
Большая Переволока (Большая Переволока) — Российн Федерацин Тверан областан Пенон кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пенон кӀоштан нах беха меттигаш
Черненково
Черненково (Черненково) — Российн Федерацин Владимиран областан Гороховецан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Хьажоргаш
Категори:Гороховецан кӀоштан нах беха меттигаш
Монтроуз (Миссури)
Монтроуз  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Миссури штатера гӀала.
Истори
Монтроуз гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Миссури штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Букино (Велики Лукин кӀошт)
Букино (Букино) — Российн Федерацин Пскован областан Велики Лукин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Велики Лукин кӀоштан нах беха меттигаш
Чернорецк
Чернорецк — Кхазакхстанан Павлодаран областан Павлодаран кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Павлодаран областан нах беха меттигаш Категори:Павлодаран кӀоштан нах беха меттигаш
Вудсайд (Делавер)
Вудсайд  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Делавэр штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Делавэр штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Курсевичи
Курсевичи (Курсевічы) — Белоруссин Витебскан областан Поставин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
АшагӀигоьлалан (Ипекйолу)
АшагӀигоьлалан (Aşağıgölalan) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Ван провинцин (ил) Ипекйолунан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Ван провинцин нах беха меттигаш
Категори:Ван провинцин микрокӀошташ
Категори:Ипекйолунан микрокӀошташ
Категори:Ипекйолунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Остингерслебен
Остингерслебен (Ostingersleben) — Германин Саксони-Анхальт латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Саксони-Анхальт латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Петропавловка (Советскан кӀошт, Курскан область)
Петропавловка (Петропавловка) — Российн Федерацин Курскан областан Советскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Курскан областан Советскан кӀоштан нах беха меттигаш
ПлишанкугӀ
ПлишанкугӀ (Plichancourt) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — МагӀна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:МагӀна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
ТепехӀарман (Кастамону)
ТепехӀарман (Tepeharman) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Кастамону провинцин (ил) Кастамонунан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Кастамону провинцин нах беха меттигаш
Категори:Кастамонунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Куйде-де-Вила-Верде
Куйде-де-Вила-Верде — Португалин Виана-ду-Каштелу гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Виана-ду-Каштелу кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Хокон (гуо, Къилба Дакота)
Хокон — АЦШ Къилба Дакота штатера гуо. Центр – гӀала Филип.
Мохк
Гуон майда 4731,7 км².
Билгалдахарш
Категори:Къилба Дакота гуонаш
Категори:АЦШ гуонаш
МагӀсейан (ЖегӀ)
МагӀсейан — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — ЖегӀ.
Географи
.
Повозерье (Бешенковичин кӀошт)
Повозерье (Паўазер’е) — Белоруссин Витебскан областан Бешенковичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш
Категори:Бешенковичин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Каменка (Гроднон кӀошт)
Каменка (Каменка) — Белоруссин Гроднон областан Гроднон кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш Категори:Гроднон кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Гибер (Калифорни)
Географи
Гибер бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Калифорни штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Калифорни штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Бяково (Брянскан область)
Бяково (Бяково) — Российн Федерацин Брянскан областан Навлян кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Колодцы (Омскан область)
Колодцы (Колодцы) — Российн Федерацин Омскан областан Крутинкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат дукхаха континенталан йу, аьхке йоца хуьлу. Климат кхолларан коьрта фактор географин хьал ду, коьртаниг лаьттан чкъор. ХӀордашна а, Ӏапказашна а гена хиларо лаьттан физикин хьоло климат кхоллайаларан роль чӀагӀйо, хӀунда аьлчи, лаьттан сипатех ду чехка а, чӀогӀа а аьхка дохдалар, иштта сиха шен йовхо Ӏай йайар.
Хьажоргаш
Категори:Крутинкан кӀоштан нах беха меттигаш
Самара (Тверан область)
Самара (Самара) — Российн Федерацин Тверан областан Осташкован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Манилы (Камчаткин мохк)
Манилы (Манилы) — Российн Федерацин Камчаткин мехкан Пенжинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалехь ду хенан-хӀоттам бес-бесар а, цхьаьнаэшшара ца хилар а, иза доьзна ду географин хӀоттамах, гуонахьарчу Тийна Ӏапказан хӀордех, хӀаваан массаш леларх, рельефах. Аьхке Камчаткехь догӀнашца хуьлу. Ӏаьна заманахь хенан хӀоттаман хьал сиха хийцалуш хуьлу, иза гойту, масала, цӀеххьана догӀучу лайша, дукха хьолахь мехашца догӀу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Камчаткаца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+12.
Билгалдахарш
Категори:Пенжинан кӀоштан нах беха меттигаш
Килйос
Килйос (Kilyos) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Истмала провинцин (ил) Сарийернан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Истмала провинцин нах беха меттигаш
Категори:Истмала провинцин микрокӀошташ
Категори:Сарийернан микрокӀошташ
Категори:Сарийернан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Поканси
Поканси (Pocancy) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — МагӀна.
Ваши
Ваши (Ваши) — Российн Федерацин Пскован областан Велики Лукин кӀоштара эвла.
Поканси
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:МагӀна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Ваши
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Велики Лукин кӀоштан нах беха меттигаш
Черемшанка (Клявлинан кӀошт)
Черемшанка (Черемшанка) — Российн Федерацин Самарин областан Клявлинан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 47 адам леррана 2010.
Сахьтан аса
Эвла йу Самарин хенан сахьтийн асехь. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябрехь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла йу 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Клявлинан кӀоштан нах беха меттигаш
Хьюс (гуо, Къилба Дакота)
Хьюс — АЦШ Къилба Дакота штатера гуо. Центр – гӀала Пиер.
Мохк
Гуон майда 2073,9 км².
Билгалдахарш
Категори:Къилба Дакота гуонаш
Категори:АЦШ гуонаш
Моргауз (Миссури)
Моргауз  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Миссури штатера гӀала.
Истори
Моргауз гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Миссури штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Чулково (Владимиран область)
Чулково (Чулково) — Российн Федерацин Владимиран областан Гороховецан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Хьажоргаш
Категори:Гороховецан кӀоштан нах беха меттигаш
Богденешть (Скорцень, Бакеу)
Богденешть — Румынин Бакеу жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Бакеу жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Курты
Курты (Курты) — Белоруссин Витебскан областан Поставин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш Категори:Поставин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Зименки (Зименковскан йуьртан меттиг)
Зименки (Зименки) — Российн Федерацин Ярославлан областан Данилован кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ярославлан областан Данилован кӀоштан нах беха меттигаш
МагӀсьяк (кантон)
МагӀсьяк — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — ЖегӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЖегӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Дедилово
Дедилово (Дедилово) — Российн Федерацин Тулин областан Киреевскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Хьажоргаш
Категори:Киреевскан кӀоштан нах беха меттигаш
БахӀчиван (Ипекйолу)
БахӀчиван (Bahçıvan) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Ван провинцин (ил) Ипекйолунан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Ван провинцин нах беха меттигаш
Категори:Ван провинцин микрокӀошташ
Категори:Ипекйолунан микрокӀошташ
Платовец
Платовец (Платовец) — Российн Федерацин Курскан областан Советскан кӀоштара эвла.
БахӀчиван (Ипекйолу)
Хьажоргаш
Категори:Ипекйолунан кӀоштан нах беха меттигаш
Платовец
Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
Корнуда
Корнуда — Италин Венето регионера коммуна. Лаьтташ йу Тревизо провинцехь.
Платовец
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
БахӀчиван (Ипекйолу)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Платовец
Хьажоргаш
Категори:Курскан областан Советскан кӀоштан нах беха меттигаш
БахӀчиван (Ипекйолу)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Корнуда
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Острау (Залькрайс)
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Саксони-Анхальт латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Кунья (Паредеш-де-Кора)
Кунья  — Португалин Виана-ду-Каштелу гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Виана-ду-Каштелу кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Вольни Берёзно
Вольни Берёзно (Вольное Берёзно) — Российн Федерацин Новгородан областан Демянскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Демянскан кӀоштан нах беха меттигаш
Каменная Русота
Каменная Русота (Каменная Русота) — Белоруссин Гроднон областан Гроднон кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш Категори:Гроднон кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Черноярка (Павлодаран область)
Черноярка — Кхазакхстанан Павлодаран областан Павлодаран кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Павлодаран областан нах беха меттигаш Категори:Павлодаран кӀоштан нах беха меттигаш
Хэмлин (гуо, Къилба Дакота)
Хэмлин — АЦШ Къилба Дакота штатера гуо. Центр – гӀала Хаити.
Истори
Йиллина 1873 шарахь.
Билгалдахарш
Категори:Къилба Дакота гуонаш
Категори:АЦШ гуонаш
Помакль
Помакль (Pomacle) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — МагӀна.
Географи
.
Терзикоьй (Кастамону)
Терзикоьй (Terziköy) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Кастамону провинцин (ил) Кастамонунан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Кастамону провинцин нах беха меттигаш
Категори:Кастамонунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Гьюстон (Делавер)
Гьюстон  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Делавэр штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Делавэр штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Пироги (Бешенковичин кӀошт)
Пироги (Пірагі) — Белоруссин Витебскан областан Бешенковичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Бешенковичин кӀоштан нах беха меттигаш
Мас-д’Овиньон
Мас-д’Овиньон — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — ЖегӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЖегӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Ведерниково (Велики Лукин кӀошт)
Ведерниково (Ведерниково) — Российн Федерацин Пскован областан Велики Лукин кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Велики Лукин кӀоштан нах беха меттигаш
Куриловичи (Дуниловичскан йуьртан меттиг)
Куриловичи (Курылавічы) — Белоруссин Витебскан областан Поставин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш Категори:Поставин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Киречбурну
Киречбурну (Kireçburnu) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Истмала провинцин (ил) Сарийернан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Истмала провинцин микрокӀошташ
Категори:Сарийернан микрокӀошташ
Категори:Сарийернан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Вздружни
Вздружни (Вздружное) — Российн Федерацин Брянскан областан Навлян кӀоштара эвла.
Баклатепе (Ипекйолу)
Баклатепе (Baklatepe) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Ван провинцин (ил) Ипекйолунан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Вздружни
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Баклатепе (Ипекйолу)
Хьажоргаш
Категори:Ван провинцин нах беха меттигаш
Вздружни
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Баклатепе (Ипекйолу)
Хьажоргаш
Категори:Ван провинцин микрокӀошташ
Вздружни
Хьажоргаш
Категори:Навлян кӀоштан нах беха меттигаш
Баклатепе (Ипекйолу)
Хьажоргаш
Категори:Ипекйолунан микрокӀошташ
Категори:Ипекйолунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Большой Бохот
Большой Бохот (Большой Бохот) — Российн Федерацин Тверан областан Пенон кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пенон кӀоштан нах беха меттигаш
Шубино (Владимиран область)
Шубино (Шубино) — Российн Федерацин Владимиран областан Гороховецан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Хьажоргаш
Категори:Гороховецан кӀоштан нах беха меттигаш
Гидден-Велли-Лейк (Калифорни)
Гидден-Велли-Лейк — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Калифорни штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Гидден-Велли-Лейк бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Калифорни штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Калифорни штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Комиссарова (Гроднон кӀошт)
Комиссарова (Камісарава) — Белоруссин Гроднон областан Гроднон кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Категори:Гроднон кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Морли (Миссури)
Морли  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Миссури штатера гӀала.
Истори
Морли гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Миссури штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Хэнд (гуо, Къилба Дакота)
Хэнд — АЦШ Къилба Дакота штатера гуо. Центр – гӀала Миллер.
Истори
Йиллина 1873 шарахь.
Мохк
Гуон майда 3730 км².
Билгалдахарш
Категори:Къилба Дакота гуонаш
Категори:АЦШ гуонаш
Оклан (эвла)
Оклан (Оклан) — Российн Федерацин Камчаткин мехкан Пенжинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалехь ду хенан-хӀоттам бес-бесар а, цхьаьнаэшшара ца хилар а, иза доьзна ду географин хӀоттамах, гуонахьарчу Тийна Ӏапказан хӀордех, хӀаваан массаш леларх, рельефах. Аьхке Камчаткехь догӀнашца хуьлу. Ӏаьна заманахь хенан хӀоттаман хьал сиха хийцалуш хуьлу, иза гойту, масала, цӀеххьана догӀучу лайша, дукха хьолахь мехашца догӀу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Камчаткаца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+12.
Билгалдахарш
Категори:Пенжинан кӀоштан нах беха меттигаш
Корреццола
Корреццола — Италин Венето регионера коммуна. Лаьтташ йу Падуя провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Венето йукъара гӀаланаш
Офельгуьнне
Офельгуьнне (Ovelgünne) — Германин Саксони-Анхальт латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Саксони-Анхальт латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Поддергузовка
Поддергузовка (Поддергузовка) — Российн Федерацин Курскан областан Советскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Курскан областан Советскан кӀоштан нах беха меттигаш
Понтьйон
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:МагӀна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Лабружа
Лабружа — Португалин Виана-ду-Каштелу гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Виана-ду-Каштелу кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Коломенка (Омскан область)
Коломенка (Коломенка) — Российн Федерацин Омскан областан Крутинкан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Крутинкан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Богденешть (Томшань, Вилча)
Богденешть — Румынин Вилча жудецан коммунера эвла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Вилча жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Черноярка (Малхбален-Кхазакхстанан область)
Черноярка — Кхазакхстанан Малхбален-Кхазакхстанан областан Кокпектинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Малхбален-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Кокпектинан кӀоштан нах беха меттигаш
Вотолино (Новгородан область)
Вотолино (Вотолино) — Российн Федерацин Новгородан областан Демянскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Масоьб
Масоьб — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — ЖегӀ.
Вотолино (Новгородан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Демянскан кӀоштан нах беха меттигаш
Масоьб
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЖегӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Коджаташ (Сарийер)
Коджаташ (Kocataş) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Истмала провинцин (ил) Сарийернан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Узунолук (Кастамону)
Узунолук (Uzunoluk) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Кастамону провинцин (ил) Кастамонунан кӀоштара эвла.
Коджаташ (Сарийер)
Хьажоргаш
Категори:Истмала провинцин нах беха меттигаш
Категори:Истмала провинцин микрокӀошташ
Узунолук (Кастамону)
Хьажоргаш
Категори:Кастамонунан кӀоштан нах беха меттигаш
Коджаташ (Сарийер)
Хьажоргаш
Категори:Сарийернан микрокӀошташ
Узунолук (Кастамону)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Коджаташ (Сарийер)
Хьажоргаш
Категори:Сарийернан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Зубово (Данилован кӀошт)
Зубово (Зубово) — Российн Федерацин Ярославлан областан Данилован кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ярославлан областан Данилован кӀоштан нах беха меттигаш
Бакрачли (Ипекйолу)
Бакрачли (Bakraçlı) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Ван провинцин (ил) Ипекйолунан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Ван провинцин нах беха меттигаш
Категори:Ван провинцин микрокӀошташ
Категори:Ипекйолунан микрокӀошташ
Категори:Ипекйолунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Паккебуш
Паккебуш (Packebusch) — Германин Саксони-Анхальт латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Саксони-Анхальт латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Хэнсон (гуо, Къилба Дакота)
Хэнсон — АЦШ Къилба Дакота штатера гуо. Центр – гӀала Александриа.
Истори
Йиллина 1873 шарахь.
Мохк
Гуон майда 1127,6 км².
Билгалдахарш
Категори:Къилба Дакота гуонаш
Категори:АЦШ гуонаш
ПонфавегӀже-МогӀонвилье
ПонфавегӀже-МогӀонвилье (Pontfaverger-Moronvilliers) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — МагӀна.
Географи
.
Куриловичи (Юньковскан йуьртан меттиг)
Куриловичи (Курылавічы) — Белоруссин Витебскан областан Поставин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш Категори:Поставин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Европин бертан истори
Европин махкахь, шен барамца Европин бертаца буста мегар долуш цхьааллин пачхьалкхан кхоллам хилла Малхбуза Руман импери, Франкийн пачхьалкх, Сийлахь Руман импери. ТӀаьхьарчу эзар шарахь Европа екъна яра. Цхьаьнатоьхна Европин Штаташ кхолларан ойла дуьххьара кхоллаелира АЦШ маршонан тӀом чекхбаьлча, иза тӀеязйо Наполеон I Бонапартан. Оццу хенахь, Наполеонан ницкъала тӀемца Европа цхьаьнатохаран ойланашна дуьхьала, Александр I шен «Сийлахь бертан» концепцица европин, лааман хьесапашца а, синмехаллин динан мехаллашца а, пачхьалкхийн  къаьмнийн консолидацин ойла аратеттира.
Европа цхьаьнатохаран ойла шолгӀа меттах йаьккхира Дуьненан шолгӀа тӀом чекхбаьлча. Цуьнан боламан ницкъаш дара: 1) Европин къаьмнашна бехха машар иэшар, 2) малхбузаевропин мехкашна йукъахь экономикин уьйранаш кхиар иэшар, тӀемо бохийна бахам меттахӀоттор Ӏалашо йолуш, 3) ши полюс йолу дуьненан система кхоллар, коьрта ницкъаш АЦШ а, ССРС а болуш, ткъа кхин а колонин система йохар, иза бахьнехь Малхбуза Европин хьалхалера политикин мах а, дуккха йохкаран базараш а дӀаевллера. ТӀемал тӀаьхьара цхьааллин Европин болам болабаларан меттиг ю аьлла тӀеэцна британин пачхьалкхан гӀуллакххочуьнан Черчилль Уинстонан, Цюрихан университетехь 1946 шеран 19 сентябрехь дина «Европин бохам» цӀе йолу къамел. Къамелехь Черчилла кхайкхам бина европахошка «къамнийн девнашца» дерг дита, уггаре хьалха франко-германин антагонизмца дерг, кхолла континент тӀехь «Цхьаьнатоьхна Европин Штаташах» тера хӀума.
1948 шеран майхь Гаагехь хилира Европин Конгресс, цигахь 16 европин мехкан векалша, ткъа кхин а АЦШ а, Канадера а тергончаша йийцира тайп-тайпана интеграцин планаш — катоьхна федеративан пачхьалкх кхолларе кхаччалц. Конгрессан реалан жамӀ хилира 1949 шеран майх болх бан болабелла Европин Барт кхоллар. Юьхьанца цуо леладора экономикин сферера, социалан кхиорера, оьздангаллера, законаш кхолларера, Ӏилманера, техникера цхьаьна гӀуллакх дар. ХӀинца Европин Бертан гӀуллакх тӀедирзина адамийн бакъонаш ларъяран белхан.
Европин интеграцин хьалхара мур
1951 шеран 18 апрелехь Парижехь ФРГ, Бельгис, Нидерландаша, Люксембурга, Францис, Италис куьг яздира Европин кӀора а, болат а цхьаьнатохаран (ECSC — European Coal and Steel Community) Барт кӀела 50 шеран. Барт лелабаьлла 1952 шеран июлехь дуьйна. Цуьнан коьрта Ӏалашонаш: кӀоранан а, болатан а йукъара базар кхоллар, кӀоранан а, металлургин а промышленностан а модернизаци а, эффект хьалаяккхар а, белхан хьолаш тодар, оцу отраслашкара болх ца хиларан бала дӀабаккхар. Барт лерина бара Европехь машар чӀагӀбан, къаьмнаш цхьаьнатохаран хьолаш кхолла. КӀора баккхар а, болат дар а дуьненайукъара тергоне хӀоттийна, бертан декъахоша ши Ӏалашо кхочуш йора: цара таро йора къоман бахаман модернизаци ян (цуьнан бух оцу хенахь бара металлурги а, еза промышленность а), кхин а таро дӀайоккхура цхьа мохк керлачу тӀеман кечъян.
Йоккха Британи реза ца хилира ЕКӀБЦ йукъахь дакъалаца, шайн къоман суверенитетан доза тохарх шек яьлла.
Экономикин интеграци кӀаргъяр Ӏалашо йолуш ялх пачхьалкхо 1957 шарахь кхоьллира Европин экономикин йукъаралла (ЕЭЮ, Йукъара базар) (EEC — European Economic Community) а, Европин атоман энергин йукъаралла (Euratom — European Atomic Energy Community). ЕЭЮ кхоьллинера уггаре хьалха ялх пачхьалкхан таможнин барт санна, иза лерина бара сурсаташ, гӀуллакхаш, капиталаш, адамаш дӀасалелоран маьршо латто. Евратом декхарехь яра оцу пачхьалкхийн машарен хӀоьънан ресурсаш цханатухуш гӀодан. Оцу Европин кхаа йукъараллех уггаре ладамениг яра Европин экономикин йукъаралла, иштта тӀаьхьо (1990-гӀа шерашкахь) цунах ала долийра Европин йукъаралла (EC — European Community). ЕЭЮ кхоьллира Руман бартца 1957 шарахь, иза леладелира 1958 шеран 1 январехь. 1959 шарахь ЕЭЮ декъахоша кхоьллира Европин парламент — векалийн консультацин, ткъа тӀаьхьо, закононашкхолларан меже.
Оцу европин йукъараллаш таханлерачу Европин барте кхиаран а, хийцаяларан а процесс хилира цхьанахенан структурин эволюци а, институцин трансформаци а алсама чӀагӀъелла пачхьалкхийн блоке, тӀехь-тӀехьа тӀекъета урхаллин функцеш дӀаяларца къаьмнийн тӀехулара тӀегӀанан новкъа (евроинтеграцин, я кӀаргдаран процесс олу пачхьалкхийн барт), цхьана агӀора, Европин йукъараллийн (ткъа тӀаьхьа Европин барт) декъашхойн барам тӀетохар 6 тӀера 28 пачхьалкхе кхаччалц (пачхьалкхийн барт шорбар).
Плисы
Плисы (Плісы) — Белоруссин Витебскан областан Бешенковичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш
Категори:Бешенковичин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Гартли (Делавер)
Гартли  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Делавэр штатера гӀала (town).
Каменистая (Озерскан йуьртан меттиг)
Каменистая (Камяністая) — Белоруссин Гроднон областан Гроднон кӀоштара эвла.
Гартли (Делавер)
Истори
Йиллина.
Каменистая (Озерскан йуьртан меттиг)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Гартли (Делавер)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Каменистая (Озерскан йуьртан меттиг)
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Гартли (Делавер)
Хьажоргаш
Категори:Делавэр штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Каменистая (Озерскан йуьртан меттиг)
Хьажоргаш
Категори:Гроднон кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Барково (разъезд)
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 0 адам леррина 2010 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Клявлинан кӀоштан нах беха меттигаш
Моррисвилл (Миссури)
Моррисвилл  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Миссури штатера гӀала.
Истори
Моррисвилл гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Борки (Пенон кӀошт)
Борки (Борки) — Российн Федерацин Тверан областан Пенон кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пенон кӀоштан нах беха меттигаш
Дедилово (станци)
Дедилово (Дедилово) — Российн Федерацин Тулин областан Киреевскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Киреевскан кӀоштан нах беха меттигаш
Юрово (Гороховецан кӀошт)
Юрово (Юрово) — Российн Федерацин Владимиран областан Гороховецан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Хьажоргаш
Категори:Гороховецан кӀоштан нах беха меттигаш
Лабружо
Лабружо — Португалин Виана-ду-Каштелу гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Виана-ду-Каштелу кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш