cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пасо Манко (Котастла)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Тлакуитлапа (Телолоапан)
Тлакуитлапа — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Заводски (Львован область)
Заводски — Украинин Львован областан Бускан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Бускан кӀоштан нах беха меттигаш
Базары (Росси)
Базары (Базары) — Российн Федерацин Пскован областан Палкинан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Палкинан кӀоштан нах беха меттигаш
(7607) Биллмерлин
(7607) Биллмерлин — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1995 шеран 18 сентябрехь Spacewatch цӀе йолу Ӏилманчо Китт-Пик обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1995 SB13».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Эхидо лас Флорес (Пануко)
Эхидо лас Флорес — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эхидо лас Флорес лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Валенау
Валенау — Германин Рейнланд-Пфальц латтана йукъара коммуна.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Рейнланд-Пфальц латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Пезкароне-Пезкаронино (Павия)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Клобуки
Клобуки (Klobuky) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Рословски
Рословски (Рословское) — Российн Федерацин Вологдин областан Вологдин кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Вологдин кӀоштан нах беха меттигаш
Рейтерувка
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Свентокшискан воеводаллин нах беха меттигаш
СегӀбегӀ (Малхбален ПигӀенейш)
СегӀбегӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — Малхбален ПигӀенейш.
Географи
.
Джуревац
Джуревац (Ђуревац) — Сербин Топлич гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Топлич гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Фидел Эрера Белтран (Хесус Каранза)
Фидел Эрера Белтран — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Фидел Эрера Белтран лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
(15870) Obůrka
(15870) Obůrka — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1996 шеран 16 августехь П. Правец цӀе йолу Ӏилманчо Ондржеёв обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1996 QD» саналган.
Ла Мечуда (Сантияго Тустла)
Ла Мечуда — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Мечуда лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
ЧапахӀасан (Назилли)
ЧапахӀасан (Çapahasan) — Туркойчоьнан Эгейн регионан Айдин провинцин (ил) Назиллинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Айдин провинцин нах беха меттигаш
Категори:Айдин провинцин микрокӀошташ
Категори:Назиллинан микрокӀошташ
Категори:Назиллинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Новики (Кривосельскан йуьртан меттиг)
Новики (Навікі) — Белоруссин Минскан областан Вилейкан кӀоштара эвла.
Тенке
Тенке (Tinqueux) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — МагӀна.
Новики (Кривосельскан йуьртан меттиг)
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Тенке
Географи
.
Новики (Кривосельскан йуьртан меттиг)
Хьажоргаш
Категори:Вилейкан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Тенке
Билгалдахарш
Категори:МагӀна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Сан Хуан И, Гранха Сан Хуан (Агуаскальентес)
Сан Хуан И, Гранха Сан Хуан — Мексикин Агуаскальентес штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Истори
1789 шеран 24 апрелехь дуьйна Сакатекас штатан йукъахь йара, 1835 шеран 23 майхь дуьйна Агуаскальентес штатан йукъахь йу
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Агуаскальентес штатан нах беха меттигаш
Добрица (Румыни)
Добрица — Румынин Горж жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Горж жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Шелби (Нью-Йорк)
Шелби  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Нью-Йорк штатера гӀала (town).
Большое Афанасово
Большое Афанасово (Большое Афанасово) — Российн Федерацин ГӀезалойчоьнан Нижнекамскан кӀоштара эвла.
Шелби (Нью-Йорк)
Истори
Йиллина.
Большое Афанасово
Климат
Кхузахь йу йуккъерачу шораллера бараман континенталан кепара амалан климат, йовхачу аьхкенца а, барамехь шийла Іаьнца а. Уггар бовха бутт июль бу, уггар шийла — январь.
Шелби (Нью-Йорк)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Большое Афанасово
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 3169 стаг (2010).
Шелби (Нью-Йорк)
Хьажоргаш
Категори:Нью-Йорк штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
МонгӀуа
МонгӀуа — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пуату — ШагӀанта регионехь. Коммунан департамент — ХӀордан йистера ШагӀанта.
Большое Афанасово
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
МонгӀуа
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ХӀордан йистера ШагӀанта департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Лестицца
Лестицца — Италин Фриули-Венеци-Джули регионера коммуна. Лаьтташ йу Удине провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Фриули-Венеци-Джули йукъара гӀаланаш
Залесье (Дубёнкин кӀошт)
Залесье (Залесье) — Российн Федерацин Мордовин Дубёнкин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Дубёнкин кӀоштан нах беха меттигаш
Бейдере (Йунусемре)
Бейдере (Beydere) — Туркойчоьнан Эгейн регионан Маниса провинцин (ил) Йунусемренан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Маниса провинцин нах беха меттигаш
Категори:Маниса провинцин микрокӀошташ
Категори:Йунусемренан микрокӀошташ
Категори:Йунусемренан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Стеклозавод (Пензин область)
Стеклозавод (Стеклозавод) — Российн Федерацин Пензин областан Городищенан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, дикка йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Кхузахь йукъара климатан сиптийн амалехь ду, цхьацца муьрашкахь дикка хаалуш климатан элементаш ловзаран амплитуда йоккха хиларца. Шеран уггар шийла бутт январь бу, ткъа уггар бовха - июль.
Пуотор
Пуотор — Словакин  гуонара эвла.
Истори
Йиллина.
Балбечино (Россонинан кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш Категори:Россонинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Пуотор
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Баса-ГӀала
Баса-ГӀала  — Нохчийчоьнан Соьлжа-ГӀалин кӀоштара эвла. Бахархой — 1788 леррана 2010 шарахь.
Иза йу Баса-ГӀалин йуьртан меттиган административан центр.
Билгалдахарш
Категори:Соьлжа-ГӀалин кӀоштан нах беха меттигаш
Миддл-Велли (Теннесси)
Миддл-Велли  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Теннесси штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Миддл-Велли бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Теннесси штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Теннесси штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Карьер-Мяглово
Карьер-Мяглово (Карьер-Мяглово) — Российн Федерацин Ленинградан областан Всеволожскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йукъайогӀу хӀордан климатера континенталан дехьайолучу барамерачу климатан зонан. Цигахь барамера кӀеда Ӏа ду, барамехь йовха аьхке а йу. Климатан коьрта башхалла йу хенан хӀоттам цхьаьнаэшшара ца хилар, иза доьзна ду сих-сиха хийцалучу хӀаваан массех, уьш кхоллалучу кӀоште хьаьжжина хуьлу хӀордан, континенталан, арктикан.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Всеволожскан кӀоштан нах беха меттигаш
Джардини (Кампобасо)
Литература
Категори:Молизе регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Терско-Орловски Маяк
Терско-Орловски Маяк (Терско-Орловский Маяк) — Российн Федерацин Мурманскан областан Островнин йукъайогӀу эвла.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, иза Къилбаседа поляран гуонан дехьа хиларо, йуккъерчу меттиго Европин а, Къилбаседа Шен Ӏапказан йукъахь, кхин тӀе Атлантикин довха хӀаваъ кхачаро а. Боккха Ӏаткъамбо климатан Кольски ахгӀайренан уллохула доьдучу Баренцевн хӀордан Нордкапан довха хино. ХӀорд гӀуорош бац.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Островнин гӀалин гуо нах беха меттигаш
Картервилл (Иллинойс)
Картервилл  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Иллинойс штатера гӀала.
Истори
Картервилл гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Иллинойс штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Гончаровка (Калугин область)
Гончаровка (Гончаровка) — Российн Федерацин Калугин областан Малоярославецан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, дика къаьсташ шеран заманашца: барамехь довха а, тӀуьна а аьхкенца, барамера шийла хӀоьттина лайн чкъор долу Ӏаьнца.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Малоярославецан кӀоштан нах беха меттигаш
Мали Пасьма
Мали Пасьма (Малая Пасьма) — Российн Федерацин Костромин областан Неян кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Неян кӀоштан нах беха меттигаш
Эстерибар
Эстерибар — Испанин Наварра провинцин муниципалитет.
Колыберево
Колыберево (Колыберево) — Российн Федерацин Ярославлан областан Пошехоньен кӀоштара дӀатесна эвла.
(7608) Телеграмия
(7608) Телеграмия — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Колыберево
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
(7608) Телеграмия
Истори
ДӀайиллина 1995 шеран 22 октябрехь Я. Тиха цӀе йолу Ӏилманчо Клеть обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1995 UO1».
Колыберево
Хьажоргаш
Категори:Пошехоньен кӀоштан нах беха меттигаш
Граждановка (Николаевн область)
Граждановка — Украинин Николаевн областан Врадиевкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Врадиевкан кӀоштан нах беха меттигаш
Цетень
Цетень — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Бугри (Минас-Жерайс)
Бугри  — Бразилин Минас-Жерайс штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Минас-Жерайс штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Пясечно (гмина Бане)
Пясечно  — Польшин Западно-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Западно-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Петрушино (Торопецан кӀошт)
Петрушино (Петрушино) — Российн Федерацин Тверан областан Торопецан кӀоштара дӀатесна эвла.
Контрада Цапино
Контрада Цапино — Италин Сицилия регионан  коммунера эвла.
(15871) 1996 QX1
(15871) 1996 QX1 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Контрада Цапино
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Сицилия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
(15871) 1996 QX1
Истори
ДӀайиллина 1996 шеран 24 августехь С. Уэда, Х. Канэда цӀе йолу Ӏилманчо Кусиро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1996 QX1» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Петрушино (Торопецан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Торопецан кӀоштан нах беха меттигаш
Куты (Волинан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Волинан областан Владимиран кӀоштан нах беха меттигаш
Семнан (остан)
Семнан —  Иранан остан, административан центр — Семнан.
Административан йекъайалар
Останехь ю 5 шахрестан:
Билгалдахарш
Категори:Иран
Прокудино (Кировн область)
Прокудино (Прокудино) — Кировн областан Кирово-Чепецкан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: даиман Ӏаш нах бац.
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан дӀатесна нах беха меттигаш Категори:Кировн областан Кирово-Чепецкан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Вырье
Вырье (Вырье) — Российн Федерацин Смоленскан областан Тёмкинан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тёмкинан кӀоштан нах беха меттигаш
Санта Элена де ла Круз, Сан Хосе де Лагуна (Сан Мигел де Альенде)
Санта Элена де ла Круз, Сан Хосе де Лагуна — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Санта Элена де ла Круз, Сан Хосе де Лагуна лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Завязанцы
Завязанцы — Украинин Львован областан Яворован кӀоштара эвла.
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Яворован кӀоштан нах беха меттигаш
Таган (Иркутскан область)
Таган (Таган) — Российн Федерацин Иркутскан областан Куйтунан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат шен-кепара хилар билгалдолу иза материкан йуккъехь хиларо, хӀордан барамал дикка айайелла хиларо, орографин чолхалло. Махкахь азин антициклон хуьлу, Ӏаьнан заманахь цуьнан Монголи тӀехула кхуьу хӀаваан массаш нисло Азин атмосферан Ӏаткъаман максимум къилбаседа йисттехь. Оцу хьолехь циклонан жигаралла дикка гӀелло.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Иркутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+8.
Хьажоргаш
Категори:Куйтунан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Рембехова
Рембехова — Польшин Свентокшискан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Свентокшискан воеводаллин нах беха меттигаш
СегӀдинья
СегӀдинья — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — Малхбален ПигӀенейш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Малхбален ПигӀенейш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Тентеньяк
Тентеньяк — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — Иль а, Вилен а.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Иль а, Вилен а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Петровские Дворики
Петровские Дворики (Петровские Дворики) — Российн Федерацин Тулин областан Ясногорскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ясногорскан кӀоштан нах беха меттигаш
Валленборн
Валленборн — Германин Рейнланд-Пфальц латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Рейнланд-Пфальц латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Майдан-Кобилянский
Майдан-Кобилянский — Польшин Люблинан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Люблинан воеводаллин нах беха меттигаш
Новики (Любанскан йуьртан меттиг)
Новики (Навікі) — Белоруссин Минскан областан Вилейкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Вилейкан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
(7609) 1995 WX3
(7609) 1995 WX3 — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1995 шеран 18 ноябрехь Ё. Симидзу, Т. Урата цӀе йолу Ӏилманчо Нати-Кацуура обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1995 WX3».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
АтагӀа
АтагӀа йа тогӀи — чутаьӀна, асанца яхъелла цхьаьна агӀора таьӀна рельефан кеп. Кхоллало дукха хьолахь охьадоьдучу хин эрозин болх бахьнехь. Эркан хи, бердаш а, бух а хьоькхуш, йоккху эркан атагӀа.
АтагӀин кегийра кепаш ю хин хьехаш, чӀажнаш, боьранаш, уьш кхуллу наггахь хуьлучу Ӏовраша.
АтагӀеш кхуллу дийнна системаш; цхьаьна атагӀо дӀайоьллу кхин, ткъа цуо кхин, кхин дӀа а, шен цхьа харш долу хиш цхьаьна Ӏам йа хӀорд чукхетталц.
АтагӀин кеп
Гидрологаш, геологаш, геоморфологаш билгалдоху атагӀин коьрта дакъош      :
Литература
Категори:Оронимаш * Категори:Рельефан эрозин кепаш Категори:Рельефан флювиалан кепаш
Пезкарцо (Бреша)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Александрова
Александрова (Александрова) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Кудымкаран кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Малхбузера догӀучу хӀаваийн массийн новкъахь долчу Басеги дукъо, массо Урало санна, лекха дацахь а, дикка сацадо Атлантикин хӀаваъ малхбалехьа даржарах. Мехкан климататан амалехь континенталла йу, цуьнан бахьна дукха хьолахь бӀаьста догӀу арктикин хӀаваъ ду. Каран хӀордан шийла мох къаьста кӀезиг тӀаналлийца, Атлантикин хӀаваан массаш, бӀостанехьа, тӀуналла дукха йолуш ду (700—800 мм шарахь гергга). Махкахь дикка йовха аьхке йу, цхьадолчу шерашкахь уггар шийла бутт февраль хуьлу. Ах йочанаш ло кепара хуьлу. ДогӀанаш дукхахдерг сентябрехь а, июнехь а хуьлу, малхбузен басешкахь алсама дакъа — августехь хуьлу. Минимум йочанаш йогӀу февралехь а, декабрехь а. Аьхка лаьмнашкахь стигал къекъаш догӀанаш оьху. Мехкан амалехь йу сих-сиха хуьлу аьхкенан дохк, уьш наггахь масех дийнахь лаьтта.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Кудымкаран кӀоштан нах беха меттигаш
(15872) 1996 RJ4
(15872) 1996 RJ4 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1996 шеран 11 сентябрехь NEAT проект цӀе йолу Ӏилманчо Халеакала обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1996 RJ4» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
МонтандгӀ
МонтандгӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пуату — ШагӀанта регионехь. Коммунан департамент — ХӀордан йистера ШагӀанта.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ХӀордан йистера ШагӀанта департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Бараново (Палкинан кӀошт)
Бараново (Бараново) — Российн Федерацин Пскован областан Палкинан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Палкинан кӀоштан нах беха меттигаш
Нагово
Нагово (Нагово) — Российн Федерацин Новгородан областан Стари Руссан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Cахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Стари Руссан кӀоштан нах беха меттигаш
Россолово (Вологдин область)
Россолово (Россолово) — Российн Федерацин Вологдин областан Вологдин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Вологдин кӀоштан нах беха меттигаш
Джуровац
Джуровац (Ђуровац) — Сербин Топлич гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Топлич гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Борисково (Белорусси)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш Категори:Россонинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Бостанлар (Йунусемре)
Бостанлар (Bostanlar) — Туркойчоьнан Эгейн регионан Маниса провинцин (ил) Йунусемренан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Маниса провинцин нах беха меттигаш
Категори:Маниса провинцин микрокӀошташ
Категори:Йунусемренан микрокӀошташ
Категори:Йунусемренан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Лигосулло
Лигосулло — Италин Фриули-Венеци-Джули регионера коммуна. Лаьтташ йу Удине провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Фриули-Венеци-Джули йукъара гӀаланаш
Буляк (Базитамакски йуьртан меттиг)
Буляк — Башкирийчоьнан Илишан кӀоштан йукъайогӀу эвла, иза Базитамакски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 1 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 452272, код ОКАТО — 80230812002.
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Хьажоргаш
Категори:Башкирийчоьнан Илишан кӀоштан нах беха меттигаш
Клокоч (Либешице)
Клокоч  (Klokoč) — Чехин Устецан мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Устецан мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Чатак (Назилли)
Чатак (Çatak) — Туркойчоьнан Эгейн регионан Айдин провинцин (ил) Назиллинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Айдин провинцин нах беха меттигаш
Категори:Айдин провинцин микрокӀошташ
Категори:Назиллинан микрокӀошташ
Категори:Назиллинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Шелдон (Нью-Йорк)
Шелдон  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Нью-Йорк штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Нью-Йорк штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Бужари
Бужари — Бразилин Акри штатера муниципалитет.
Сан Хуан, Гранха (Пабельон де Артеага)
Сан Хуан, Гранха — Мексикин Агуаскальентес штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Истори
Кху махка испанхой бахкале, кхузахь дехаш дара чичимекийн тайпанаш, 1530-1531 шерашкахь испанхоша долайаьккхина.
1789 шеран 24 апрелехь дуьйна Сакатекас штатан йукъахь йара, 1835 шеран 23 майхь дуьйна Агуаскальентес штатан йукъахь йу
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Агуаскальентес штатан нах беха меттигаш
Грембанин
Грембанин — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Кабаево
Климат
Кхузахь климат билгалйолу шен Оьрсийн акъарийн йуккъера бараман асанера физика-географин хӀоттамца, ткъа цуьнан амалехь ду хаа а луш шеран заманаш хийцайалар.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Дубёнкин кӀоштан нах беха меттигаш
Нижни Афанасово
Нижни Афанасово (Нижнее Афанасово) — Российн Федерацин ГӀезалойчоьнан Нижнекамскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йу йуккъерачу шораллера бараман континенталан кепара амалан климат, йовхачу аьхкенца а, барамехь шийла Іаьнца а. Уггар бовха бутт июль бу, уггар шийла — январь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 259 стаг (2010 ).
Билгалдахарш
Категори:Нижнекамскан кӀоштан нах беха меттигаш
Пусте Поле
Пусте Поле — Словакин  гуонара эвла.
Истори
Йиллина.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словакин нах беха меттигаш
Джардини-Дульия (Козенца)
Джардини-Дульия — Италин Калабри регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Ла Преса (Олинала)
Ла Преса — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Преса лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Куьбчи
Куьбчи — ДегӀастанан Дахадаевн кӀоштара эвла.
Кхуллу Куьбчин йуьртан меттиг.
Билгалдахарш
Категори:Дахадаевн кӀоштан нах беха меттигаш
Добрин (Румыни)
Добрин — Румынин Селаж жудецан коммунера эвла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Селаж жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ӏабдул-Къадир
Ӏа́бдуль-Къа́дир, ӀӀабд аль-Къа́дир я Ӏа́бдул-Къа́дар (عبد القادر, Нуьцкъалачун лай) — Ӏаьрбийн цӀе.
(7610) Садбери
(7610) Садбери — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1995 шеран 3 декабрехь Деннис ди Сикко цӀе йолу Ӏилманчо Sudbury обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1995 XB».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
(15873) 1996 TH7
(15873) 1996 TH7 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1996 шеран 5 октябрехь Ё. Симидзу, Т. Урата цӀе йолу Ӏилманчо Нати-Кацуура обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1996 TH7» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Басма
Басма — дайн бамбин шера басартоьхна йа дуьйцина кӀади, иза до башха дина морса миткалах басардаран-кечдаран операцешца. Дукха хьолехь басмин луьсталла хуьлу 80 – 100 г/м². Басма леладо дайн тӀехулара духар, божарийн кучамаш, меттан шаршуш тоьгуш.
Истори
Кепа тоьхна суьрташ долу басма йукъабаьлла XI бӀешарахь Каликутехь. Басма хьахабо XII бӀешеран хӀиндин литературехь йаздархочо Емакандрас кепа тоьхна лотосан суьрташ долу кӀади. XV бӀешарахь Гуджаратера басмин кӀелтухург кхечира Мисре. Кепа тоьхна суьрташ долу басма дора Суратера бамбех, и бамба боьдура бухна.
Малхбузен Европа
XVII бӀешарахь Европе Ост-ХӀиндин компанеша ХӀиндера кхечу сурсаташца цхьаьна чудохьура бамбин эханг а, кӀадеш а, басарш а, басма а. Дикка тӀекхетта чубохьу басмин барам бахьнехь, 1683 шарахь ХӀиндехь кӀади дан долийра Европин мехкашкахь тӀеэцна кепара. Кепа тоьхна суьрташ долу хӀиндин кӀадеш шуьйра леладора тӀетухург, интерьерийн декор санна, цӀахь лело а, аьхкенан духар тоьгуш а. Амма церан мах чӀогӀа лакхара бара, Францин цхьацца кӀошташкахь, чудеина бамбин кӀадеш басар а дой, тӀе сурт тухура, малхбален кеппийн копеш йора. ПхьалгӀанаш дӀайиллира МагӀселехь (1654), Авиньонехь (1677), Нимехь (1678). ХӀиндера кхелхинчу говзанчаша гучуйехира кӀадин дика лаьтта басардаран технологеш. Йуьхьанца кӀади тӀетохаран хьесап хӀиндин санна дара: тӀе басар доьттина схьабаьккхина бустаман кеп кӀадина тӀетаӀайора, тӀеоьшург щетканашца тӀетухура. ТӀаьхьуо бустамийн барам тӀекхийтира кхоъ-биъ кхаччалц, цуо таро лора дуккха бесара суьрташ дан. 1681 шарахь Кольбера омар дира кепа тоьхна суьрташ долу кӀадеш дан ца магош, хӀунда аьлча алсама модехь долу дораха французийн бамбин а, воьтин а кепа тоьхна суьрташ долу кӀадеша конкуренции йора французийн тӀергӀан а, дарин а кӀадешна. 1685 шарахь Нантан эдикт дӀадаккхарца кепа тоьхна суьрташ долу кӀадеш дарна боккха бохам хилира, хӀунда аьлча дукхаха болу пхьалгӀанийн долахой гугеноташ хиларна а, уьш хьийзош хиларна а. Амма кепа тоьхна суьрташ долу кӀадеш аристократина оьшуш хиларна, мелла а къайлаха пхьалгӀанаш йехкира.
XVI бӀешо чеккхенгахь дуьйна девза Ингалсчоьнна хӀиндин басмин кӀадеш: 1592 шарахь лаьцнера Португалин «Ӏийсан нана Марьйам» цӀе йолу кема, тӀехь и кӀади а долуш. 1631 шарахь дуьйна Британин Ост-ХӀиндин компанин бакъо йелира ХӀиндера кӀадеш махка чудан. Хан мел йели махкахь кхуьура шеш басма баран гӀуллакх. 1664 шарахь дуьйна Паччахьан Ӏилманан йукъараллин декъахой кӀадин тӀера ца туьлу сурт даран хьесап лохуш бара. И Ӏалашо кхочушйира йукъараллин декъахочо Хока 1696 шарахь. Амма хаамаш бисира, 1690 шарахь цхьа «кӀадеш басардаран ингалсан хьесап» девзаш хиларх. Кепа тоьхна суьрташ долу басма баран гӀуллакх кхиарна аьтту бира Нантан эдикт дӀадаьккхинчул тӀехьа Францера мухажираш-гугеноташ бахкаро а. Амма XVIII бӀешеран хьалхарчу декъехь бамба тобаран болх тӀехь-тӀехьа лаха болуш бара: 1701 шарахь Ингалсчу баьхьира 900 775 кг, ткъа 1730 шарахь импортан чухоамлагӀбелира 701 014 кг. Уггаре хьалха иза доьзна тӀергӀан кӀадешдархой ларбаран законаш тӀеэцарца. Ингалсчоь гӀарайаьлла шен машин мануфактурашца, тӀергӀан кӀадеш дар даьржинера мехкан къилбехахь а, малхбалехь а. ХӀиндостанера Ост-ХӀиндин компанеша чудохьу дораха басмаш, гӀарадевллера, цуо новкъарло йора мануфактурин долахойн санашна. 1700 шарахь парламенто чубан ца магийра хӀиндера, Цийчуьра, ГӀажарчуьра басарбина басма йа басмин кепа тоьхна суьрташ долу кӀади. Ингалсчу дан долийра морса миткаль, цунна тӀаьхь мехкан къилбехахь тухура гӀарайевллачу моделийн бустам. Ланкаширехь дан доладо воьтин а, бамбин а тайнаш долу сира кӀади, иза девза бумзи (fustian) санна, цуьнан кечдаран тӀаьхье хуьлура Лондонехь. 1720 шарахь бамбин импорт кхочу 1701 шеран тӀегӀане. Цуо дохийта тӀергӀан кӀаденаш дечарна пайден керла законаш, цара чӀагӀдора, бамбин кӀадеш даржаро машин кӀадеш деш йолчу мануфактурашкара белхан меттигаш дӀайоху бохуш. Иштта 1712 шарахь парламенто йукъайоккху басма лелорна налог, цхьаьна ярдна 3 пенс, 1714 шарахь налог айира 6 пенсе кхаччалц. 1720 шарахь дохка ца магийра кепа тоьхна суьрташ долу а, шера басардина а кӀадеш, махкахь динехь а, дозанал арахьара чудеинехь а, царна йукъа ца догӀу шера басардина сийна кӀадеш. Амма 1736 шарахь парламенто бакъо йелла ийна кӀадеш (воьта а, бамба а) дан а, иза тӀамара дан а, кӀадех олура блекбурнан кӀадеш. 1764 шарахь бамбин импортан барам хилира 1 755 580 кг. 1774 шарахь дуьйна Ингалсчохь бакъо йелира бамбин кӀадеш тӀамара дан, уьш лелоран налог хилира ярдах 3 пенс, тӀаьхьарчу шерашкахь тӀаьхь-тӀаьхьа ойура
Росси
Россехь а, Советийн Союзехь а басма чӀогӀа гӀарадаьлла дара. ССРСехь къоьллин хьелашкахь кӀадешна йукъахь бораха къегина басарш долу басмех (хууш ду цунах «самукъане басма» олурий) зударшна кучамаш а тоьгура, божаршна турсеш а тоьгура.
1780-гӀа шерашкахь дуьйна басма дукха бора российн кӀадеш ден центрехь Ивановохь, цундела гӀалех олура «басмин паччахьалла». Ивановохь йу басмин музей.
Хьажоргаш
Категори:Бамбин кӀадеш
Цетлин
Цетлин — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Контрада Цафа (Вибо Валенци)
Контрада Цафа  — Италин Калабри регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Калабри регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Цетлин
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Пясечно (гмина Тшцинско-Здруй)
Пясечно  — Польшин Западно-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Западно-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Этайо
Этайо — Испанин Наварра провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Наварра провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Мидтаун (Теннесси)
Мидтаун  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Теннесси штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Мидтаун бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Теннесси штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Теннесси штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Новоалексеевка (Врадиевкан кӀошт)
Новоалексеевка — Украинин Николаевн областан Врадиевкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Врадиевкан кӀоштан нах беха меттигаш
Суходольные Выселки
Суходольные Выселки (Суходольные Выселки) — Российн Федерацин Пензин областан Городищенан кӀоштара эвла.
СегӀгӀалонг
СегӀгӀалонг — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — Малхбален ПигӀенейш.
Географи
.
Квинси (Иллинойс)
Квинси  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Иллинойс штатера гӀала.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Михалево (Неян кӀошт)
Михалево (Михалево) — Российн Федерацин Костромин областан Неян кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Неян кӀоштан нах беха меттигаш
Пасо Мария Эрнандез (Соледад де Добладо)
Географи
Пасо Мария Эрнандез лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).