cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лас-Палмас II (Техас)
Лас-Палмас II  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Техас штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Лас-Палмас II бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Техас штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Техас штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Азовски (Аштаркханан область)
Азовски (Азовский) — Российн Федерацин Аштаркханан областан Камызякан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Эвла йу Самарин хенан сахьтийн асехь. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябрехь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла йу 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Билгалдахарш
Категори:Камызякан кӀоштан нах беха меттигаш
Паланцано
Паланцано — Италин Эмилия-Романья регионера коммуна. Лаьтташ йу Парма провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Эмилия-Романья йукъара гӀаланаш
Кунтис
Кунтис — Испанин Понтеведра провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Понтеведра провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Гайдуков, Владимир Николаевич
Владимир Николаевич Гайдуков  — капитан, артиллерист, Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀеман декъашхо, Советски Союзан Турпал.
Биографи
Гайдуков вина 1923 шеран 4 январехь Украинин Киеван губернин Таращански уездан Новоживотов юртахь гӀуллакхонан доьзаллехь. Иза оьрси вара. 1930 шарахь цера доьзалла Соьлжа-ГӀала схьабехкира. 1940 шарахь Гайдуковс Соьлжа-ГӀалан № 3 йолу йукъараллин школа чекх йаккхира. Иза Соьлжа-ГӀалан мехкдаьттан институте деша вахара, амма цхьана шарахь дешначул тӀаьхьа цо институт йитира. ТӀом болабаларе иза Краснодаран тӀеман училище деша вахара. 1941 шеран октябрехь Гайдуковс чекх йаккхира. Иза отличник хиларна бахьнехь иза хьажийра Ф. Э. Дзержински цӀарах йолу Лакхара артиллерин академин артиллерийн батарейн куьйгалхонан курсашка хьажийра. 1942 шеран ӀантӀехь Гайдуков Чкалован областе (хӀинца Оренбурган область) хьажийра. Цу хенахь цигахь 206-гӀа кхиссархойн дивизи кхуллуш йара.
1942 шеран 6 июнь дуьйна Гайдуков фронтехь вара Воронежски фронтан 40-гӀа армин 206-гӀа кхиссархойн дивизин 737-гӀа кхиссархойн полкан 120 мм миномётийн батарейн куьйгалхо. 1942 шеран 4 июль дуьйна иза мостагӀца тӀом беш вара. Цьунан тӀеман вахчар хилира Шиловски плацдарман тӀехь. Цул тӀаьхьа цо тӀом бира Чижовски плацдармехь. 1942 шо чекхдолуш хенахь Гайдукован делира лакхара сержантан дарж.
1943 шеран ӀаьнтӀехь 206-гӀа кхиссархойн дивизи 38-гӀа армин йукъайахара. Дивизис дакъа лецира Воронежан — Касторноен операцехь. 1943 шеран мартехь дивизи йара Харьков схьайаккхарна кхозлугӀа тӀамехь дакъа лоцуш.
Гайдукован батарея къаьстина говзалла гайтира Воронежан уллехь хилла тӀамехь. Цо 8 мостагӀан тӀелатар йуха а туьхуьра, 3 миномётан батарей а, 4 йоккха топ а, 29 герз тӀедаьтта меттиг а, 18 блиндаж а, 300 гергга салтий а, эпсар а хӀаллак а вира. Озерки юртан уллехь хилла тӀамтӀехь Гайдукован батарейс хӀаллакйира мостагӀийн 2 йоккха топ а, 4 пулемёт а. Нижняя Сыроватка юрт схьайоккхуш Гайдуковс хӀаллак йира миномётийн батарей. Батарейн мостагӀийн гӀашсалтий тӀелетча хенахь Гайдуковс го беккхина дуьхалло говза кечйина мостагӀий саца а бина, кхано батарей оцу гонах йукъара яккха аьтту бира.
1943 шеран августехь 206-гӀа кхиссархойн дивизи 47-гӀа армин йукъайахара. 1943 шеран 5 августехь Курски дуган тӀом беш Гайдукован батарейс хӀаллакйира мостагӀийн 3 артиллерин батарей а, 2 танк а, 4 пулемёт а, 30 маше а, тӀеман гӀирсийн ларма а, 200 гергга салтий а, эпсар а.
Днепр хих дехьаваларан оперци йолаяле Гайдуков 737-гӀа кхиссархойн полкан артиллерин куьйгалхо хӀоттийра. 1943 шеран 27 сентябрехь Днепрел дехьадолуш хенахь 206-гӀа кхиссархойн дивизи тӀекхечира Келеберда юрт йолчу. Цо куьйгалла а деш полкан йаккхи тоьпаш а, миномёташ а сихха хих дехьа а ялла тӀетоха кечйира. И бахьнехь ЦӀен Эскаран плацдарм керахь сацо аьтту хилира. 29 сентябрехь Пекари юртан уллехь Гайдукован йаккхи тоьпаш йухатуьйхира массийтта мостагӀийн тӀелатар. 30 сентябрехь Гайдукован чӀогӀа чов а йина иза госпитале вигира.
Товеллачул тӀаьхьа Гайдуков капитан даржехь шен батарей йолчу схьакхечира. Цу хенахь иза йара 1-ра Украинин фронтан 27-армин йукъайахана. Гайдуковс дакаълецира Корсунь-Шевченковски операцехь а, Уманско-Ботошански операцехь а. Прут хих дехьаволуш хенахь Гайдукован йуха а чов йира. И чов бахьнехь цуьнан эскаран болх бита дизира. ЗаьӀапал бахьнехь иза цӀавахийтира. 1944 шеран 3 июнехь цунна йелира Советски Союзан Турпалан цӀе.
Соьлжа-ГӀала цӀавеача иза цхьана шарахь шен могашалла меттахӀоттош вара. ТӀаккха иза Москва дӀа а вахана Арахьара махлелоран институте деша хӀоьттира. 1950 шарахь цо институт чекхйаьккхира. Ша пенсе ваххалц иза вара СССР Министрий Советан арахьара экономикан уьйренан пачхьалкан комитетехь болх бира. Иза велира 2006 шеран 1 июлехь. Иза дӀавоьллина Москвахь.
Хьажоргаш
Категори:Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀеман декъашхой
Уьксель
Уьксель (Uxelles) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — ЖуьгӀа.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЖуьгӀа департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Агридуз (Сан Луис де ла Паз)
Агридуз — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Нови Став (Львован область)
Нови Став — Украинин Львован областан Львован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Львован кӀоштан нах беха меттигаш
Пресли, Элвис
Э́лвис Ааро́н Пре́сли (Elvis Aaron Presley; 1935 шеран 8 январь, Тьюпело, Миссисипи, АЦШ — 1977 шеран 16 август, Мемфис) — америкин эшархо, актёр, XX бӀешеран эшархойх шен балхах массарелла дукха ахча деккхинарг. Иза дукха вовзар бахьнехь дукхаболчара цуьна цӀе бе ца йоккху — «Элвис». Иштта цунах олу «Рок-н-роллан паччахь» (Америкехь дукхахьолехь «Паччахь» — The King). Rolling Stone хӀоттина рейтингехь сийлахь баккхи эшархойн йукъахь кхозлугӀа меттехь ву. Дуьненахь цуьна 1 млрд сов альбом йохкина. Цул совнахь альбомаш йохкнарш The Beatles бен йац.
Самково (Пермийн мохк)
Самково (Самково) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Кудымкаран кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Малхбузера догӀучу хӀаваийн массийн новкъахь долчу Басеги дукъо, массо Урало санна, лекха дацахь а, дикка сацадо Атлантикин хӀаваъ малхбалехьа даржарах. Мехкан климататан амалехь континенталла йу, цуьнан бахьна дукха хьолахь бӀаьста догӀу арктикин хӀаваъ ду. Каран хӀордан шийла мох къаьста кӀезиг тӀаналлийца, Атлантикин хӀаваан массаш, бӀостанехьа, тӀуналла дукха йолуш ду (700—800 мм шарахь гергга). Махкахь дикка йовха аьхке йу, цхьадолчу шерашкахь уггар шийла бутт февраль хуьлу. Ах йочанаш ло кепара хуьлу. ДогӀанаш дукхахдерг сентябрехь а, июнехь а хуьлу, малхбузен басешкахь алсама дакъа — августехь хуьлу. Минимум йочанаш йогӀу февралехь а, декабрехь а. Аьхка лаьмнашкахь стигал къекъаш догӀанаш оьху. Мехкан амалехь йу сих-сиха хуьлу аьхкенан дохк, уьш наггахь масех дийнахь лаьтта.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Кудымкаран кӀоштан нах беха меттигаш
Семкино (Санчурскан кӀошт)
Семкино (Семкино) — Кировн областан Санчурскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан дӀатесна нах беха меттигаш Категори:Кировн областан Санчурскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Гузятино (Березайковскан йуьртан меттиг)
Гузятино (Гузятино) — Российн Федерацин Тверан областан Бологин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Бологин кӀоштан нах беха меттигаш
Диц
Диц — Германин Рейнланд-Пфальц латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Рейнланд-Пфальц латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Мали Стрелка (Октябрьскан кӀошт)
Мали Стрелка (Малая Стрелка) — Российн Федерацин Костромин областан Октябрьскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Костромин областан Октябрьскан кӀоштан нах беха меттигаш
(8129) Michaelbusch
(8129) Michaelbusch — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1975 шеран 30 сентябрехь Шелте Бас цӀе йолу Ӏилманчо Паломар обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1975 SK1».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
КуьгӀжи (Сона а, ЛуагӀа а)
КуьгӀжи — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Сона а, ЛуагӀа а.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сона а, ЛуагӀа а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
(16557) 1991 VE2
(16557) 1991 VE2 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1991 шеран 9 ноябрехь С. Уэда, Х. Канэда цӀе йолу Ӏилманчо Кусиро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1991 VE2» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Пестум
Пестум — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Тюпы
Тюпы (Тюпы) — Российн Федерацин Пскован областан Палкинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Палкинан кӀоштан нах беха меттигаш
Урал (Кармаскалин кӀошт)
Урал — Башкирийчоьнан Кармаскалин кӀоштан йукъайогӀу эвла, иза Карламански йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 266 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 453010, код ОКАТО — 80235830008.
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Хьажоргаш
Категори:Башкирийчоьнан Кармаскалин кӀоштан нах беха меттигаш
КазальгӀену
КазальгӀену — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — Од.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Од департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Абел Рамос Ромеро (Плая Висенте)
Абел Рамос Ромеро — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Абел Рамос Ромеро лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Диамантина
Диамантина — Бразилин Минас-Жерайс штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Минас-Жерайс штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ла Палма (Вега де Алаторе)
Ла Палма — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Палма лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Лангстон (Оклахома)
Лангстон  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Оклахома штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Оклахома штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Кадошкино
Кадошкино (Кадошкино) — Российн Федерацин эвла, Мордовин Кадошкинан кӀоштан административан центр.
Климат
Кхузахь климат билгалйолу шен Оьрсийн акъарийн йуккъера бараман асанера физика-географин хӀоттамца, ткъа цуьнан амалехь ду хаа а луш шеран заманаш хийцайалар.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кадошкинан кӀоштан нах беха меттигаш
Тоналапа (Чилапа де Алварез)
Тоналапа — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Тоналапа лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Женшково
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Тхужно
Тхужно — Польшин Западно-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Западно-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
БагӀлиджа (Сиирт)
БагӀлиджа (Bağlıca) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Сиирт провинцин (ил) Сииртан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Сиирт провинцин нах беха меттигаш
Категори:Сииртан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Михалково (Калугин область)
Михалково (Михалково) — Российн Федерацин Калугин областан Медынан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, дика къаьсташ шеран заманашца: барамехь довха а, тӀуьна а аьхкенца, барамера шийла хӀоьттина лайн чкъор долу Ӏаьнца.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Медынан кӀоштан нах беха меттигаш
Буьйуькайрик (Кизилтепе)
Буьйуькайрик (Büyükayrık) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Мардин провинцин (ил) Кизилтепенан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Мардин провинцин нах беха меттигаш
Категори:Мардин провинцин микрокӀошташ
Категори:Кизилтепенан микрокӀошташ
Категори:Кизилтепенан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Мякишево (Новгородан область)
Мякишево (Мякишево) — Российн Федерацин Новгородан областан Хвойнин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Cахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Финка эль Серо (Теколутла)
Финка эль Серо — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Финка эль Серо лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Корпо Санто (Сьена)
Корпо Санто  — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Копеч
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Корпо Санто (Сьена)
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Копеч
Географи
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
(16558) 1991 VQ2
(16558) 1991 VQ2 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1991 шеран 1 ноябрехь Элеанор Хелин цӀе йолу Ӏилманчо Паломар обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1991 VQ2» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Пруды (Выборган кӀошт)
Пруды (Пруды) — Российн Федерацин Ленинградан областан Выборган кӀоштара эвла.
Синко де Майо (Сан Хосе Итурбиде)
Синко де Майо — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Джорджоне (Тревизо)
Джорджоне — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Пруды (Выборган кӀошт)
Климат
Эвла йукъайогӀу хӀордан климатера континенталан дехьайолучу барамерачу климатан зонан. Цигахь барамера кӀеда Ӏа ду, барамехь йовха аьхке а йу. Климатан коьрта башхалла йу хенан хӀоттам цхьаьнаэшшара ца хилар, иза доьзна ду сих-сиха хийцалучу хӀаваан массех, уьш кхоллалучу кӀоште хьаьжжина хуьлу хӀордан, континенталан, арктикан.
Синко де Майо (Сан Хосе Итурбиде)
Географи
Синко де Майо лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Пруды (Выборган кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Джорджоне (Тревизо)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Синко де Майо (Сан Хосе Итурбиде)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Джорджоне (Тревизо)
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Синко де Майо (Сан Хосе Итурбиде)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Озерни (Супоевкан йуьртан кхеташо)
Озерни — Украинин Киеван областан Борисполан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Борисполан кӀоштан нах беха меттигаш
Сотомонте (Верона)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Козла (Караш-Северин)
Козла — Румынин Караш-Северин жудецан коммунера эвла.
Ла-Исла-де-Ароса
Ла-Исла-де-Ароса — Испанин Понтеведра провинцин муниципалитет.
Козла (Караш-Северин)
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Ла-Исла-де-Ароса
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Понтеведра провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Шетнево-Тулуши
Шетнево-Тулуши (Шетнево-Тулуши) — Российн Федерацин ГӀезалойчоьнан Рыбни Слободан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йу йуккъерачу шораллера бараман континенталан кепара амалан климат, йовхачу аьхкенца а, барамехь шийла Іаьнца а. Уггар бовха бутт июль бу, уггар шийла — январь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 188 стаг (2010 ).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Рыбни Слободан кӀоштан нах беха меттигаш
УьнгегӀсайм
уьнгегӀсайм — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха ГӀейн.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха ГӀейн департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Пекорара
Пекорара — Италин Эмилия-Романья регионера коммуна. Лаьтташ йу Пьяченца провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Мало Крчмаре
Мало Крчмаре (Мало Крчмаре) — Сербин Шумади гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Шумади гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Китунькино (Волжскан кӀошт)
Китунькино (Китунькино) — Российн Федерацин Марий Элан Волжскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь бараме континенталан климат йу. Ӏа кхузахь дикка деха а, ло долуш а ду, ткъа аьхке — дикка йовха йу. Мехкан Ӏаткъам бо Атлантикин а, Арктикин а хӀаваан массаш. Ӏаьна заманахь кхузахь цӀеххьана температураш оьгу, ткъа гурахь а, бӀаьста а сих-сиха гӀура хуьлу. ХӀаваан температуран шеран йуккъера барам республикин малхбалехь Цельсин ноль градусал сов хуьлу, ткъа къилба-малхбузехь кхаа градусе кхочу. Уггар шийла бутт — январь, ткъа уггар бовха — июль бу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Марий Элан Волжскан кӀоштан нах беха меттигаш
(8130) Seeberg
(8130) Seeberg — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1976 шеран 27 февралехь Ф. Бёрнген цӀе йолу Ӏилманчо Таутенбург обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1976 DJ1».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Подсосонье
Подсосонье (Падсасонне) — Белоруссин Минскан областан Дзержинскан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Дзержинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Томашув (гмина Тарлув)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Свентокшискан воеводаллин нах беха меттигаш
Бурцево (Вологдин кӀошт)
Бурцево (Бурцево) — Российн Федерацин Вологдин областан Вологдин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Вологдин кӀоштан нах беха меттигаш
Байтерек (Акмолан область)
Байтерек — Кхазакхстанан Акмолан областан Зерендан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Акмолан областан нах беха меттигаш Категори:Зерендан кӀоштан нах беха меттигаш
Хмельов
Хмельов — Словакин  гуонара эвла.
Истори
Йиллина.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словакин нах беха меттигаш
КуьгӀтий-су-БуьгӀнан
КуьгӀтий-су-БуьгӀнан — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Сона а, ЛуагӀа а.
Географи
.
Лас-Пилас (Техас)
Лас-Пилас  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Техас штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Лас-Пилас бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Техас штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Техас штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Волковка (Шосткан кӀошт)
Волковка — Украинин Сумин областан Шосткан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Шосткан кӀоштан нах беха меттигаш
Мастино
Мастино (Мастино) — Российн Федерацин Тверан областан Удомлян кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Удомлян кӀоштан нах беха меттигаш
Огонув (Люблинан воеводалла)
Огонув  — Польшин Люблинан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Люблинан воеводаллин нах беха меттигаш
Низки (Рязанан область)
Низки (Низки) — Российн Федерацин Рязанан областан Захарован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Захарован кӀоштан нах беха меттигаш
Кашикчи (Балйа)
Кашикчи (Kaşıkçı) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Баликесир провинцин (ил) Балйанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Баликесир провинцин микрокӀошташ
Категори:Балйанан микрокӀошташ
Категори:Балйанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Тяпколово
Тяпколово (Тяпколово) — Российн Федерацин Пскован областан Палкинан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Палкинан кӀоштан нах беха меттигаш
Марфино (Смоленскан область)
Марфино (Марфино) — Российн Федерацин Смоленскан областан Угран кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Петаки-Бозки (Мантова)
Петаки-Бозки — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Марфино (Смоленскан область)
Хьажоргаш
Категори:Угран кӀоштан нах беха меттигаш
Петаки-Бозки (Мантова)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Аршин (эвла)
Аршин (Аршин) — Российн Федерацин Аштаркханан областан Камызякан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу экваторан а, Къилбаседа полюсан а йуккъера меттигехь. Климат кхолларан ладаме роль йу Дуьненан Ӏапказе хьаьжна меттиган хӀоттаман. Регион лаьтта барамера асанехь, цуьнан амалехь ду хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан тӀиера малхбалехьа йахьар.
Сахьтан аса
Эвла йу Самарин хенан сахьтийн асехь. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябрехь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла йу 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Билгалдахарш
Категори:Камызякан кӀоштан нах беха меттигаш
Шуберт, Франц
Франц Пе́тер Шу́берт (Franz Peter Schubert; 1797 шеран 31 январь, Химмельпфортгрунд, Австри  — 1828 шеран 19 ноябрь, Вена) — австрихойн композитор а, музыкехь романтизм боламан бухбиллинчарах цхьаъ а ву. Цо йазйина 600 эшар, 9 симфони, дукха камеран а, фортепианан а музыка.
Астрономехь
Шубертас йазйина «Розамунда» опери цӀарах 1904 шарахь карийна йолу астероидан «(540) Розамунда» цӀе тиллина.
Хьажоргаш
Категори:Австрихойн композиторш
Санюкова
Санюкова (Санюкова) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Кудымкаран кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Малхбузера догӀучу хӀаваийн массийн новкъахь долчу Басеги дукъо, массо Урало санна, лекха дацахь а, дикка сацадо Атлантикин хӀаваъ малхбалехьа даржарах. Мехкан климататан амалехь континенталла йу, цуьнан бахьна дукха хьолахь бӀаьста догӀу арктикин хӀаваъ ду. Каран хӀордан шийла мох къаьста кӀезиг тӀаналлийца, Атлантикин хӀаваан массаш, бӀостанехьа, тӀуналла дукха йолуш ду (700—800 мм шарахь гергга). Махкахь дикка йовха аьхке йу, цхьадолчу шерашкахь уггар шийла бутт февраль хуьлу. Ах йочанаш ло кепара хуьлу. ДогӀанаш дукхахдерг сентябрехь а, июнехь а хуьлу, малхбузен басешкахь алсама дакъа — августехь хуьлу. Минимум йочанаш йогӀу февралехь а, декабрехь а. Аьхка лаьмнашкахь стигал къекъаш догӀанаш оьху. Мехкан амалехь йу сих-сиха хуьлу аьхкенан дохк, уьш наггахь масех дийнахь лаьтта.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Кудымкаран кӀоштан нах беха меттигаш
Галкин
Галкин:
Гузятино (Гузятинскан йуьртан меттиг)
Гузятино (Гузятино) — Российн Федерацин Тверан областан Бологин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Юльяново (Мазовин воеводалла)
Юльяново  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Малиновка (Забегаевскан йуьртан меттиг)
Малиновка (Малиновка) — Российн Федерацин Костромин областан Октябрьскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Костромин областан Октябрьскан кӀоштан нах беха меттигаш
Пенья де Сан Франсиско (Актопан)
Пенья де Сан Франсиско — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Пенья де Сан Франсиско лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
(16559) 1991 VA3
(16559) 1991 VA3 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1991 шеран 9 ноябрехь А. Сугиэ цӀе йолу Ӏилманчо Дайник обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1991 VA3» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Грязнушка (Иркутскан область)
Грязнушка (Грязнушка) — Российн Федерацин Иркутскан областан Осан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Иркутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+8.
Хьажоргаш
Категори:Иркутскан областан Осан кӀоштан нах беха меттигаш
Казийак (Од)
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Од департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Лугути (Индиана)
Лугути  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Индиана штатера гӀала.
Истори
Лугути гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Индиана штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Силино (Кировн область)
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан дӀатесна нах беха меттигаш Категори:Кировн областан Санчурскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
(8131) Scanlon
(8131) Scanlon — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1976 шеран 27 сентябрехь Элеанор Хелин цӀе йолу Ӏилманчо Паломар обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1976 SC».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Ла Сьенега (Хенерал Элиодоро Кастильо)
Ла Сьенега — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Сьенега лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
УьссегӀен-ле-Шато
уьссегӀен-ле-Шато — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха ГӀейн.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха ГӀейн департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Ла Палма (Зонголика)
Ла Палма — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Палма лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
КуьгӀтий-су-БуьффьегӀ
КуьгӀтий-су-БуьффьегӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Сона а, ЛуагӀа а.
Галкин, Фёдор Ульянович
Фёдор Ульянович Галкин  — полковник, Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀеман декъашхо, Советски Союзан Турпал.
КуьгӀтий-су-БуьффьегӀ
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сона а, ЛуагӀа а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Галкин, Фёдор Ульянович
Биографи
Вина 1907 шеран 3 мартехь белхалон доьзаллехь Елисеево юртахь (хӀинца Нижегородан область). Иза оьрси вара. Галкинера доьзалла Сибрех дӀабахара, амма Фёдорин да-нана делира тиф бахьнехь. Фёдор Курганера берийн цӀа дӀавелира. Цигахь цо 6 класс чекхйаьккхира. Цул тӀаьхьа цо профтехучилище чекхйаьккхира, тӀаккха Кургана машенаш яш йолу заводехь (хӀинца «Кургансельмаш») болх бира.
1928 шарахь иза ВКП(б) декъашхо хилира. 1929 шарахь иза ЦӀен Эскаре дӀавахара. 1932 шарахь цо тӀехдика чекхйаьккхира Рязанан гӀашсалтийн школа. Цул тӀаьхьа иза вара кхиссархойн эскарехь Генара Малхбалехь взводан а, ротан а, батальонан а куьйгалхо. 1939 шарахь цо Халхин-Голехь тӀом бира Григорий Жукован куьйган кӀелахь. Цигахь цо еккхира хьалхара Ленинан орден.
1942 шеран июль дуьйна Галкин вара Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀеман фронтехь. Иза хилира батальонан а, полкан а куьйгалхо. ТӀом чекхболуш хенахь иза вара дивизин командиран когаметтаниг. Къаьстина говзалла цо гайтира тӀом чекхболуш хенахь Польша мукъайоккхуш а, Висла-Одеран операцехь а, Берлин схьайоккхуш а.
1945 шеран 24 апрелехь полковник Галкин вара 230-гӀа кхиссархойн дивизи Шпрее хих дехьайаларан куьйгалхо деш. Цуьнан дивизин тӀедиллинера Руммельсбургер-Зее хӀордан уллехь плацдарм схьайаккхар. 26 апрелехь Галкин ша штурман тобанан хьалвелира Берлинан йиъ квартал схьайоккхуш хенахь. Трептов-парк схьайоккхуш цуьнан тобанас йодуш летташехь схьайаьккхира немцош эккхита кечйина Румельсбург цӀе йолу Берлинан уггара йоккха электростанци. Цара схьайаккхина объекташ йукъахь йара Берлинан Коьрта Имперски типографи. 1945 шеран 27 апрелехь Галкин лазийра цун уллехь иккхина минас.
Дагахьлаттавар
Семёнов гӀалахь а бу цуьнан цӀе тиллина урам. Соьлжа-ГӀалахь бу Галкинан цӀе тиллина урам а, урамалг а.
Агрикола эль Педрегосо (Леон)
Агрикола эль Педрегосо — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Агрикола эль Педрегосо лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
(16560) Детор
(16560) Детор — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1991 шеран 2 ноябрехь Эрик Эльст цӀе йолу Ӏилманчо Ла-Силья обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1991 VZ5» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Тшебаве
Тшебаве — Польшин Западно-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Западно-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Шарипкулово
Шарипкулово — Башкирийчоьнан Кармаскалин кӀоштан йукъайогӀу эвла, иза Карламански йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 405 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 453010, код ОКАТО — 80235830009.
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Хьажоргаш
Категори:Башкирийчоьнан Кармаскалин кӀоштан нах беха меттигаш
Диамантину
Диамантину — Бразилин Мату-Гросу штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Мату-Гросу штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Огродники (гмина Била Пидляска)
Огродники  — Польшин Люблинан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Джорзети (Кунео)
Джорзети — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Поединкова
Поединкова (Паедынкова) — Белоруссин Минскан областан Дзержинскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Дзержинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Пеллегрино-Парменсе
Пеллегрино-Парменсе — Италин Эмилия-Романья регионера коммуна. Лаьтташ йу Парма провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Эмилия-Романья йукъара гӀаланаш
Байрактепе (Сиирт)
Байрактепе (Bayraktepe) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Сиирт провинцин (ил) Сииртан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Сиирт провинцин нах беха меттигаш
Категори:Сииртан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Доденбург
Доденбург — Германин Рейнланд-Пфальц латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Рейнланд-Пфальц латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ла-Каньиса
Ла-Каньиса — Испанин Понтеведра провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Понтеведра провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Корпозано (Перуджа)
Корпозано  — Италин Умбрия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Умбрия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш