cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
АгӀс-Дийо
АгӀс-Дийо — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Йонна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Йонна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Пирамида
Пирамида (шира егип. aahu-t, ана; греч. πυραμις — pyramis, pyramidos пирамида, πυρα — pyra цӀе + μιδες — mides йукъ) ) — Дукха хьолехь куцан я динан Ӏалашон яш йолу яржина тайпан архитектурин гӀишло. Евзуш ю дукха пачхьалкхаш а, дукха культураш а йина пирамидаш, дукха хьолехь килсаш я монументаш санна.
<!-- К крупным пирамидам относятся египетские пирамиды и пирамиды доколумбовых культур (ацтеки, майя, Теучитлан) в Латинской Америке. Наиболее крупные из известных пирамид сохранились в Китае, хотя они плохо сохранились и слабо изучены. Пирамиды культуры Норте-Чико в Андах, обнаруженные в 1997 г., были, по-видимому, современными древнеегипетским. Меньшие по размеру и менее известные пирамиды сохранились в Нубии (Мероэ) и Риме (Пирамида Цестия).
Норвежский исследователь Тур Хейердал называл пирамидами описанные им малогабаритные постройки на острове Тенерифе (пирамиды Гуимар) и на Мальдивских островах.
Из недавно построенных пирамид известны стеклянные пирамиды в парижском Лувре, пирамида Мира в Астане и пирамиды Голода в России.
Месопотамия
Зиккура́т (от вавилонского слова sigguratu — «вершина», в том числе «вершина горы») — многоступенчатое культовое сооружение в древнем Междуречье, типичное для шумерской, ассирийской, вавилонской и эламской архитектуры. Ряд учёных-библеистов прослеживает связь легенды о Вавилонской башне со строительством в Междуречье высоких башен-храмов, называвшихся зиккуратами.
Египет
Еги́петские пирами́ды — величайшие архитектурные памятники Древнего Египта, среди которых одно из «семи чудес света» — пирамида Хеопса и почётный кандидат «новых семи чудес света» — Пирамиды Гизы. Пирамиды представляют собой огромные каменные сооружения пирамидальной формы, использовавшиеся в качестве гробниц для фараонов Древнего Египта. Слово «пирамида» — греческое, означает многогранник. По мнению одних исследователей, большая куча пшеницы и стала прообразом пирамиды. По мнению других учёных, это слово произошло от названия поминального пирога пирамидальной формы. Всего в Египте было обнаружено 118 пирамид (на ноябрь 2008 года). Из пирамид резко выделяются пирамида Джосера и Ломаная пирамида: пирамида Джосера имеет множество ступеней, а ломаная, по легенде, после смерти фараона Снофру, для которого она строилась, была специально достроена под более покатым углом, чтобы быстрее закончить строительство — учитывая далеко не совершенные технологии тех веков, строительство даже относительно невысоких пирамид продолжалось до нескольких десятков лет. Пирамида же Хеопса была самым высоким сооружением мира вплоть до постройки в Линкольне в XIV веке нашей эры Линкольнского собора (ныне же высота обоих зданий несколько меньше — у пирамиды во временем сточилась верхушка, у собора обрушился шпиль) — то есть, пирамида удерживала этот титул свыше трёх тысяч лет, потому что из-за несовершенства техники пирамида была почти единственных сооружением, которое могло достигнуть значительной высоты (в других же государствах, во-первых, на строительство могло не хватить камня, во-вторых, они были менее сведущими в физике, в-третьих, отсутствовал песок в качестве стройплощадки, без которого построить пирамиду, как считают учёные, было практически невозможно.
Судан
В Судане (древ. Нубия) расположено около 220 пирамид, служивших усыпальницами царей и цариц.
Греция
Греческие пирамиды — несколько структур, найденных в Арголиде. Существует несколько предположений об их предназначении. Есть упоминание пирамиды II века, места захоронения солдат.
Испания
Пирами́ды Гуи́мар (Pirámides de Güímar) — шесть ступечатых пирамид, расположенных в городе Гуимар на юго-восточном побережье острова Тенерифе, входящего в Канарские острова. По мнению учёных, эти сооружения были нагромождены местными фермерами, которые при вспашке земли имеют обычай складывать найденные камни на границах полей. Это было распространённой практикой на Канарских островах, особенно во второй половине XIX века. По словам местных жителей и согласно старым изображениям, такие пирамиды существовали во многих местах острова, но были снесены из-за их предполагаемой бесполезности и использовались как источник дешёвого строительного материала. Непосредственно в Гуимаре было девять пирамид, из которых сохранились только шесть.
Китай
Китайские пирамиды — комплекс древних захоронений, включающий около 100 памятников. Большинство строений расположены в радиусе 100 км от города Сиань провинции Шэньси.
Пирамидальную форму имела грандиозная гробница китайского императора Цинь Шихуанди, расположенная неподалёку от современного города Сиань. Сохранившееся подробное описание сооружения известным древнекитайским историографом Сыма Цянем, представляет его как огромный холм высотой 166 метров при периметре 2,5 километра.
Корея
Примером древнейшей пирамиды на территории Корейского полуострова может служить погребальное сооружение полководца Чангуна «Чангунчхон», датируемое 412 годом. Мавзолей построен в виде пирамиды из семи ступеней общей высотой 11,3 м. Размеры основания пирамиды — 29,3 на 29,7 метра.
Центральная Америка
Мезоамериканские пирамиды — как правило, ступенчатые структуры с храмами на вершине, больше похожие на зиккураты Месопотамии, нежели на пирамиды Древнего Египта. Самая большая пирамида Центральной Америки, Великая пирамида Чолулы, является крупнейшей пирамидой по объёму в мире. Пирамиды в Мексике часто использовались в качестве места человеческих жертвоприношений. По сообщениям ацтеков, для повторного освящения Великой пирамиды Теночтитлана в 1487 году они принесли в жертву около 80 400 людей в течение четырёх дней.
Одной из наиболее древних пирамид является пирамида в Куикуилько, долине Мехико, чей возраст датируется ранее 500 года до н. э. Первоначально сооружение состояло из двух ступеней, круглых в плане. Диаметр нижней ступени доходил до 135 метров. В дальнейшем были достроены дополнительные две ступени, и полная высота сооружения достигла 20 метров. На верху пирамиды был расположен алтарь, к которому вели две лестницы с востока и запада. Конструктивно пирамида состояла из больших камней, которые соединялись глиной.
Северная Америка
Многие доколумбовые индейские общества Древней Северной Америки строили большие пирамидальные структуры. Среди крупнейших и наиболее известных из этих структур — Монкс-Маунд, у которого основание больше, чем у Великой пирамиды в Гизе. Пирамиды, по всей видимости, играли важную роль в религиозной жизни народов, задокументировано их использование в качестве домов вождей, склепов, танцевальных площадок и так далее.
Римская империя
Пирами́да Це́стия (Piramide di Caio Cestio или Piramide Cestia) — древнеримский мавзолей в форме неправильной пирамиды на Авентине в Риме, рядом с воротами Сан-Паоло.
Пирамида Цестия была не единственной в Риме. Ещё большее по размерам сооружение до XVI в. сохранялось в Ватикане (Цестиева и Ватиканская пирамиды, по всей видимости, являются первыми и последними в античном мире попытками сооружения гладкостенных пирамидальных захоронений вне египетско-нубийской культурной области). В Средние века считалось, что в Цестиевой пирамиде был захоронен Рем, а в Ватиканской пирамиде — его брат Ромул. Об этом, в частности, писал Петрарка. Только в 1660-е гг. при раскопках, предпринятых по распоряжению папы Александра VII, были открыты вход в пирамиду, следы фресок и мраморные надписи на основаниях статуй, свидетельствующие об обстоятельствах её возведения.
Ещё одна пирамида римской эпохи сохранилась во Франции, рядом с Фаликоном.
Средневековая Европа
Пирамиды широко использовались в качестве архитектурных элементов зданий средневековой Европы (например, в Соборе Овьедо).
Индия
В Индии было построено множество пирамидальных храмов; некоторые из них, например, Махабодхи, занесены в список ЮНЕСКО.
Индонезия
В Индонезии храмовый комплекс Боробудур сделан в форме пирамиды. Три его уровня символизируют три сферы местопребываний — Камадхату (сфера страстей), Рупадхату (сфера форм) и Арупадхату (сфера без форм).
Перу
Пирамиды Карала занесены в список Всемирного наследия ЮНЕСКО.
Современные пирамиды
В современном мире продолжают строиться пирамиды. Например, в форме крупных пирамид построены Пирамида Лувра, Дворец мира и согласия, стадион Калифорнийского университета, спортивно-развлекательный комплекс в Мемфисе, гостиница «Луксор» в Лас-Вегасе, в том числе пирамиды «Форум» Центрального выставочного комплекса «Экспоцентр» в Москве и культурно-развлекательного комплекса в Казани в России и др., а также форму вытянутой пирамиды имеют Трансамерика, Гостиница Рюгён и др.
Пирамиды возводятся в том числе как памятники — например, Пирамида Карлсруэ, Памятник павшим при осаде Казани.
Весьма примечательным является использование формы пирамиды в конструкции входа в Лувр. Сооружение построено из стального каркаса со стеклянным заполнением. Пирамида состоит из 603 ромбовидных и 70 треугольных стеклянных сегментов толщиной 21 мм. Вдохновлённый древнейшими формами египетского чуда света, американский архитектор Бэй Юймин с помощью пирамидальной формы разрешил сложнейшую современную задачу, связанную с модернизацией Лувра, задуманной президентом Франции Франсуа Миттераном в начале восьмидесятых годов двадцатого века. Историческая форма, предоставляющая богатство аналогий и намёков, касающихся событий прошлого, связывающая и отсылающая к этому прошлому, что весьма уместно для музея, одного из крупнейших в мире, как хранилища исторических реликвий, обрела и новое содержание, обусловленное прежде всего функциональным назначением. Юймин решал задачу организации внутреннего двора Лувра, в котором он решил расположить центральный вход, и пирамида явилась узловой точкой спроектированного архитектором подземного пространства. Стеклянно-стальная конструкция образовала собой купол, венчающий элемент входной группы. Четыре стороны пирамиды символизируют четыре направления, по которым расходятся подземные коридоры, а сходящаяся форма намекает на путь от материального к духовному, от земли к небу. При этом лёгкость конструкций пирамиды позволила избежать тяжеловесности своего прародителя, египетского монумента, не дала «утяжелить» архитектурный ансамбль Лувра и перетянуть на себя излишнее внимание.
Ещё одной необычной пирамидальной конструкцией современности является  — гостиница и казино в Парадайз в штате Невада. Открытая в 1993 году, гостиница остаётся одним из наиболее примечательных сооружений на Лас-Вегас-Стрип, благодаря своей форме. Здание представляет собой тридцатиэтажный отель с огромным казино (11000 квадратных метров). Высота пирамиды 111 метров, площадь основания 4,45 гектара. Здание является ярким представителем так называемой «гибридной причудливой архитектуры» (Hybrid Fantasy Architecture). Особенностью этого стиля является применение классических популярных и легкоузнаваемых форм, используемых в отличных от оригинала целях, при этом масштаб возводимых сооружений зачастую колоссальный, что требует огромных финансовых вложений. Использование известной по всему миру формы пирамиды, непосредственная отсылка к Древнему Египту через название (Луксор — туристическая мекка в Египте, известная своими достопримечательностями), — всё это направлено на привлечение внимания, которое требуется в целях рекламы коммерческого предприятия, которыми, собственно, является гостиница, казино и прочие заведения, располагающиеся внутри пирамиды.
Схож с американским Луксором в этом плане и культурно-развлекательный комплекс «Пирамида» в Казани. Здание высотой 31,5 метр и общей площадью 14400 квадратных метров вмещает 2500 гостей и 500 работников и имеет семь уровней, двухуровневый главный концертный зал площадью 1375 квадратных метров. «Пирамида» вместе с рядом расположенной гостиницей «Мираж» построены холдингом «ТАИФ» в порядке одного из первых в городе крупных проектов частного инвестирования. Древняя форма пирамиды воплощена в стиле хай-тек, функциональное назначение весьма разнообразно — в комплексе проводятся официально-государственные, культурно-общественные и соревновательно-спортивные важные мероприятия городского, республиканского, российского и мирового уровня. -->
Билгалдахарш
Категори:Архитектура
Горгадзееби (Кобулетин муниципалитет)
Горгадзееби (გორგაძეები) — Гуьржийчоьнан Аджарин Кобулетин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 1298 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Кобулетин муниципалитетан нах беха меттигаш
Нови Мир (Тамбовн область)
Нови Мир (Новый Мир) — Российн Федерацин Тамбовн областан Первомайскан кӀоштара эвла.
Климат
Ӏаламан а, ландшафтийн а амалаш йоьзна йу цуьнан географин хьолах – эвла лаьтта Оьрсийн акъарин йуккъехь, цунна тӀиера акъарин муьлххачу дозане эзар километр йу. Алсама хуьлу долу континенталан барамера хӀаваъ, Эвла хӀордашна гена латтарех доьзна ду. Цуо областан климат барамера континенталан йо. Окан-Донан акъари тӀехь климат алсама континенталан йу, уллорчу гунаш тӀехьчулла. Эвла лаьтта кӀеззиг къилбаседехьа Сибрехан а, Азорийн а максимумашна йуккъехь долчу лакхарчу Ӏаткъаман дукъал, цундела бу кхузахь луларчу Владимирехь йа Рязанехьчул алсама, гӀийлачу мехца, бекхна хенан хӀоттам. Оцун тӀе мехаш дукхах дерг къилбан а, къилба-малхбален а ду, бӀаьста а, Ӏай а муххале а. оцу агӀора хьокху аьхка а, бӀаьста а йокъаллин мехаш, ткъа Ӏай – дарц.
Хьажоргаш
Категори:Тамбовн областан Первомайскан кӀоштан нах беха меттигаш
Горно-Ябылково
Горно-Ябылково — Болгарин Бургасан областера эвла. Средец йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Ересино (Пскован область)
Ересино (Ересино) — Российн Федерацин Пскован областан Пыталован кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пыталован кӀоштан нах беха меттигаш
HD159541
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Эмерадо (Къилбаседа Дакота)
Эмерадо  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилбаседа Дакота штатера гӀала.
Истори
Эмерадо гӀала йиллина  шарахь.
Пян ди Леньяме (Витербо)
Пян ди Леньяме — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Эмерадо (Къилбаседа Дакота)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа Дакота штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Пян ди Леньяме (Витербо)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лацио регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Викторио Реес (Акаюкан)
Географи
Викторио Реес лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Монтобан-1
Монтобан-1 — Францин кантон, лаьтта Окситани регионехь. Кантонан департамент — ТагӀн а, ГагӀонна а.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ТагӀн а, ГагӀонна а департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
Газзаев, Валерий Георгиевич
Вале́рий Гео́ргиевич Газза́ев (Гæззаты Георгийы фырт Валери; ) — советийн футболист (тӀелатархо), советийн а, российн а футболан тренер, Пачхьалкхан думин карара къаьмнийн гӀуллакхийн комитетан председатель, VII кхайкхаман Пачхьалкхан думин депутат. ССРС Спортан дуьненайукъара классан говзанча (1980), Российн хьакъ долу тренер (2005).
Ловзархо санна Газзаев вевза БуритӀера «Спартак», Ростовра СКА, москохан «Локомотив» а, «Динамо» а, ткъа иштта тибилисин «Динамо» йукъахь тӀелатархочун позицехь ловзарехь. ССРС гулйина командехь левзина 8 матчехь, 4 гол чутоьхна; ССРС олимпийн гулйина командин йукъахь — москохан Олимпиадин борзанан совгӀатхо. Тренеран карьера йолийна 1986 шарахь: сий деира цунна БуритӀера «Аланица» бинчу белхо, цуо 1995 шарахь йаьккхира шен исторехь Российн чемпионан хьалхара титул, сацийра москохан «Спартакан» гегемони. Москохан ЦСКА Газзаевн куьйгаллийца кхузза хилира Российн чемпион, деазза баьккхира Российн Кад, ткъа 2004/2005 шарахь баьккхира УЕФА Кад, цунах хилира дуьххьарлера российн клуб, 1991 шерал тӀаьхьа и хӀонс йаьккхина. Газзаев ву уггаре дукха титулаш йолу российн тренер йаьхначу мидалийн а, кедийн а барамца футболех ловзаран Российн чемпионатийн исторехь, ткъа иштта хьалхара цхьаъ бен воцу тренер-российхо, шен куьйгаллица российн клубо европин клубан хӀонс йаьккхина 1991 шарал тӀаьхьа. Кхин а иза ву УЕФА версица «Шеран тренеран» совгӀатан лауреат 2004/2005 шеран жамӀашца.
Газзаев вевза российн футболехь даймехкан тренерийн а, футболистийн а бакъо къовсаран принципан агӀонца.
Ловзаран карьера
Чекхйаьккхира Къилбаседа-ХӀирийн АССР БуритӀера № 15 йолу ишкол. Кхиийна футболан ишколо «Спартак» (БуритӀе). Хьалхара тренер — Цаликов Муса Данилович.
Левзина командашкахь «Спартак» (БуритӀе) (1970—1973, 1975), СКА (Дон-тӀера-Ростов) (1974), «Локомотив» (Москох) (1976—1978), «Динамо» (Москох) (1979—1985), «Динамо» (Тиблиси) (1986). ССРС чемпионаташкахь левзина 283 матчехь, чутоьхна 89 гол, ССРС гулйина командехь левзина 8 матчехь, чутоьхна 4 гол. Федотов Григорийн бомбардирийн клубан декъахо (117 гол).
Тренеран карьерин йуьхьиг
1981 шарахь чекхйаьккхира Йерригсоюзан дуьхьала воцу юридически институт, 1989 шеран октябрехь — Тренерийн лакхара ишкол. «Динамо» (Москох) (1986—1987) ишколан тренер. 1989 шарахь коьрте хӀоьттира БуритӀера «Спартакан», цуьнца шолгӀачу шарахь хьалавелира ССРС чемпионатан лакхарчу лиге. 1991 шарахь кхайкхира москохан «Динамон» куьйгалхоша, 1991 шеран ССРС чемпионатан 2-гӀачу гуонехь дуьйна динамон коьрте хӀоьттира.
Карьера 1990-гӀа шерашкахь
1992 шарахь Газзаевс «Динамо» йалийра Российн чемпионатан борзанан мидалшка. 1993 шеран 14 сентябрехь, 1993/94 шеран УЕФА Кедан хьалхарчу раундехь, шен цӀахь йоккхачу чоьтаца 0:6 немцойн «Айнтрахтна» иэшначул тӀаьхьа, шен лаамца коьртачу тренеран даржера дӀаваларан кехат йаздира. Ловзархоша дийцарехь, Газзаевн эхь ца хетара тренировкашкахь шайн ницкъ бан.
Психологин агӀора меттахӀоьттина, 1993 шеран 14 декабрехь Газзаев коьрте хӀоьттира «Аланин». 1995 шарахь клубаца цхьаьна дуьххьара хилира футболех ловзаран Российн чемпион. Еврокедашкахь цуьнан команда левзира аьттонза, УЕФА Чемпионийн лигехь «Глазго Рейнджерсна» кхаьчна, ийшира 2:7 чоьтаца.
Газзаевс дийцарехь, 1998 шарахь, Бышовец Анатолий даржера дӀаваьллачу хенахь дуьйна, иза вара футболех ловзаран Российн гулйина командин коьрта тренеран кандидаташна йукъахь. Амма РФС кхочушдаран комитето хаьржира Романцев Олег: Романцевгахьа 13 декъахо вара, ткъа Газзаевгахьа — 9. Газзаевс чӀагӀдо, йуьхьанца чекхйоккхуш шен кандидатура йара, амма кхаж тасар сацийначул тӀаьхьа цӀеххьана ойланаш хийцайелира. 1999 шарахь йуха а вогӀу «Динамо», цигахь болх бо 2 шарахь. 2000 шарахь «динамохошна» йукъахь левзинчу Тумилович Геннадийс дийцарехь, клубехь морса низам дара: муьлхха а тренеран дуьхьала аьллачу дешан йа ца Ӏен велла кхоьссинчу дешан доккха гӀуда тухура, амма цуо таро йелира Газзаевн онда коллектив кхолла.
ЦСКА а, Российн гулйина команда а (2001—2003)
2001—2003 шерашкахь Газзаев вара москохан ЦСКАн коьрта тренер, ткъа 2001—2002 шерашкахь коьртехь вара Российн кегийрхойн гулйина командин коьртехь, иза къийсалуш йара 2002 шеран Европин чемпионате йахар, амма тобанера ара ца ялайелира, шолгӀа меттиг а йаьккхина: кхечу тобанашкара 2-гӀа меттиг йаьккхинчу командашлахь уггаре кӀезиг очкош хилира церан. 2002 шеран дуьненан чемпионатехь чӀогӀа гӀо левзина, Романцев Олега Российн гулйина командийн тренеран дарж дитича, Газзаев 2002 шеран 8 июлехь РФС кхочушдаран комитето къайлаха кхаж тесна (24 стагах 17 стага агӀо лецира) Российн гулйина командин коьрта тренер хӀоттийра, ЦСКА тренеран даржехь а волуш. РФС президенто Колосков Вячеслава агӀо лоцура Газзаевн кандидатурин, нагахь Российн гулйина команда дуьненан чемпионатехь, Японехь, гӀуо ловзахь Романцевс дарж дитахь. Гулйина командан коьрте дозанал арахьара говзанча хӀоттамега бохуг эладиташ а дара лелаш, Колосков вистхилла Газзаевга, ткъа иза Швейцарехь ЦСКА кечйеш вара, реза вира иза гулйина командин коьрте хӀотта.
Газзаев дӀахьедира, гулйина командин чуьра хьал ша хийца дагахь хилар, йукъадаьккхира белхан итт хьесап, царна йукъахь — берриш дика ловзархой йукъаэцар клубан статусе а ца хьоьжуш, гӀуллакхашка а, тренерца йолу йукъаметтигашка а ца хьоьжуш; гулйина команда прессин йиллина хилар; микроклимат латтор; гулйина команде кегийрхойн командера а, российн клубашкара а кандидаташ таллар; йерриг гулйина командашна тӀехь белхан тергам бар, «Бор» пансионатехь Ӏаморан-тренировкийн база кхоллар. Цу тӀе Газзаев тӀелецира ЦСКАн а, Российн гулйина командин а даржаш цхьаьна лело 2002 шо чекхдаллалц, цул тӀаьхьа гулйина команде дехьавер волуш, амма Российн чемпионатан «дешин матчехь» ЦСКА москохан «Локомотивал» эшар бахьнехь Газзаевн шинхьа болх бан бийзира. Швецин дуьхьала йолчу хьалхарчу матче исписка хӀоттийра 59 стеган, царна йукъахь бацара 1990-гӀа шерашкара гӀарабевлла ловзархой — Газзаевс дийцарехь, Евро-2004 уьш кийча хирбацара йа физикин а, йа психологин а агӀора ловза, амма «йуккъера хан йолуш» дика ловзархой а бацара командехь, хӀунда аьлча Россера экономикин а, политикин а хьоло къона ловзархой кхион советийн ишкол йохийна йара.
2003 шеран февралехь хилла Кипрера доттагӀаллин турнир чекхйаьлира гулйина командин шина толамца Кипрца (1:0) а, Румыница (4:2) а. Амма кхин дӀа болабелира цецбохуш ши иэшам Албанегара (1:3) Гуьржийчоьнгара (0:1), бахьна дара Российн гулйина командин дуьхьалонера чӀогӀа гӀо ловзар. Хьалха эшча Газзаевс бехке вира суьдхо, матчан видеойаззаме хьажа а ца хьаьжира. шолгӀа эшча цуо гӀалат даьккхира хӀоттамехь, тӀелатархочун меттиге арахийцира цкъан а оцу позицехь ца левзина Семак Сергей, дукха тӀаьхьа арахийцира тӀелатаре Кержаков Александр а, Сычёв Дмитри а, матч чекхйаьлча пресс-конференце а ца веира, Тиблисера дӀавахара, эмоцеш саца а ца елла. Швейцарин дуьхьала 2:2 ловзаро таро йира Газзаев кхин дӀа болхбан, Росси 0:2 оьшуш йара матчан 15-гӀа минотехь. 2002 шеран августера 2003 шеран июнь кхаччалц Газзаевс гулйина команде кхайкхира 44 ловзархо, царех 34 матчийн заявкашкахь вара, 29 левзира — хьалха оццул ловзархой цхьаьна харжаман циклехь ца кхайкхинера Лобановский Валерийс а, Бышовец Анатолийс а, Романцев Олега а. Кхайкхинчу ловзархойх 15 футболист ЦСКА йукъара вара: цхьа могӀа футболисташ Газзаевс йукъара бехира ЦСКА йукъабахка реза цахиларна. Цу тӀе Газзаевс болх бечу хенахь Российн кегийрхойн а, къоман а гулйина командашкахь дуьххьара гулйина командин тӀегӀанехь ловза волавелира Павлюченко Роман, Акинфеев Игорь, Игнашевич Сергей, вежарий БерезуцкийгӀар Василий а, Алексей а. Газзаев куьйгалла дира гулйина командехь официалан йоцучу матчехь ПФЛ легионерашца (3:1), иза дӀайаьхьира расизман дуьхьала дов латторан УЕФАн акцин гуранчохь.
Доьзал
Газзаев Валерийн да — вина Цхинвали гӀалахь. УЕФАн Кедехь толам баьккхинчул тӀаьхьа Газзаев Валерийн цӀарах гӀалара ураман цӀе тиллира. 2008 шеран 23 августехь дӀайаьхьира 2008 шарахь Къилба ХӀирийчохь тӀамехь кхелхинчеран иэсан лерина матч, цигахь Валерий а вара.
Хьажоргаш
Категори:ССРС футболисташ Категори:Футболех ловзаран ССРС гулйина командин ловзархой Категори:Футболисташ 1980 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь Категори:1980 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн борзанан совгӀатхой Категори:ФК «Алания» ловзархой Категори:ФК СКА Дон-тӀера-Ростов ловзархой Категори:ФК «Локомотив» Москох ловзархой Категори:ФК «Динамо» Москох ловзархой Категори:ФК «Динамо» Тиблиси ловзархой Категори:Российн футболан тренераш Категори:футболех ловзаран Российн гулйина командин тренераш Категори:ФК «Спартак» БуритӀе тренераш Категори:ФК «Динамо» Москох тренераш Категори:ФК ЦСКА Москох тренераш Категори:ФК «Динамо» Киев тренераш Категори:МПЮА арахецнарш Категори:УЕФА Кедан а, УЕФА Европин лигин а тренераш-толамхой Категори:«Нийса гӀуллакхан» декъахой Категори:«Нийсонан Российн» декъахо Категори:Федотов Григорийн клубан декъахой Категори:Футболех ловзаран кегийрхошна йукъахь Европин чемпионаш Категори:Российн Федерацин VII кхайкхаман Пачхьалкхан думан депутаташ
Санта-Элена-ди-Минас
Санта-Элена-ди-Минас — Бразилин Минас-Жерайс штатера муниципалитет.
Вежбиця (Легёновскан повет)
Вежбиця  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Лас Палмас (Наутла)
Географи
Лас Палмас лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Санта-Элена-ди-Минас
Географи
Муниципалитетан майда —.
Вежбиця (Легёновскан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Лас Палмас (Наутла)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Вежбиця (Легёновскан повет)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Лас Палмас (Наутла)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Самино
Самино (Самино) — Российн Федерацин Архангельскан областан Вилегодскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Валя-Драгулуй
Валя-Драгулуй — Румынин Джурджу жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Джурджу жудецан коммунаш
Ломин
Ломин (Lomin) — Азербайджанан Астаран кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Астаран кӀоштан нах беха меттигаш
Галанино (Кировн область)
Галанино (Галанино) — Кировн областан Афанасьеван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Афанасьеван кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Парашино (Тверан область)
Парашино (Парашино) — Российн Федерацин Тверан областан Калязинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Калязинан кӀоштан нах беха меттигаш
Павец
Павец — Румынин Мехединць жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Мехединць жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Олень-Колодезь
Олень-Колодезь (Олень-Колодезь) — Российн Федерацин Воронежан областан Каширскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Каширскан кӀоштан нах беха меттигаш
Бонкув-Дольни
Бонкув-Дольни — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Красни Октябрь (Федоровскан йуьртан меттиг)
Красни Октябрь (Красный Октябрь) — Российн Федерацин Липецкан областан Елецан кӀоштара эвла.
Клятное (Стари Дорогин кӀошт)
Клятное (Клятное) — Белоруссин Минскан областан Стари Дорогин кӀоштара дӀатесна эвла.
Красни Октябрь (Федоровскан йуьртан меттиг)
Хьажоргаш
Категори:Елецан кӀоштан нах беха меттигаш
Клятное (Стари Дорогин кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Стари Дорогин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Ла Мора (Мануел Добладо)
Ла Мора — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Ясни Поляна (Челябинскан область)
Ясная Поляна (Ясная Поляна) — Челябинскан областан Бредин кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (51%), гӀезалой (14%), башкираш (15%), кхазакхаш (17%).
Билгалдахарш
Категори:Бредин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Красни Холм (Ярославлан кӀошт)
Красни Холм (Красный Холм) — Российн Федерацин Ярославлан областан Ярославлан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Монтобан-2
Монтобан-2 — Францин кантон, лаьтта Окситани регионехь. Кантонан департамент — ТагӀн а, ГагӀонна а.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ТагӀн а, ГагӀонна а департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
Блотник (ХӀордан воеводалла)
Блотник  — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Студеновка (Воскресенскан кӀошт)
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Саратовн областан Воскресенскан кӀоштан нах беха меттигаш
Кам-суьгӀ-л'Иль
Кам-суьгӀ-л'Иль — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — ЖигӀонда.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЖигӀонда департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
NGC 2948
NGC 2948 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
2948 2948
Гайшевци
Гайшевци — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
АгӀтонне
АгӀтонне — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Йонна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Йонна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Родолфо Лозада Вальехо, План де Сан Хосе (Малтрата)
Родолфо Лозада Вальехо, План де Сан Хосе — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Родолфо Лозада Вальехо, План де Сан Хосе лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Сен-Жуьст-д’АгӀдеш
Сен-Жуьст-д’АгӀдеш — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — АгӀдеш.
Билгалдахарш
Категори:АгӀдеш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Ваха, ЖӀаьла. Ваха!
'''«Ваха, ЖӀаьла. Ваха!»''' (Go, Dog. Go!) — америкин телевиденин мультсериал.
Хьажоргаш
Категори:АЦШн мультсериалаш
Шмаково (Варгашин кӀошт)
Шмаково (Шмаково) — Российн Федерацин Курганан областан Варгашин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Варгашин кӀоштан нах беха меттигаш
Зеда-Ачква
Билгалдахарш
Категори:Кобулетин муниципалитетан нах беха меттигаш
Лоьваьйин
Лоьвейин (Lövəyin) — Азербайджанан Астаран кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Астаран кӀоштан нах беха меттигаш
HD159545
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Велики Лес (Брагинан кӀошт)
Велики Лес (Вялікі Лес) — Белоруссин Гомелан областан Брагинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Брагинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Блесано (Удине)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Фриули-Венеция-джулия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Першутино (Москохан область)
Першутино (Першутино) — Российн Федерацин Москохан областан Клинан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Клинан кӀоштан нах беха меттигаш
Санта-Эрнестина
Географи
Муниципалитетан майда —.
Борек (Поддембицкан повет)
Борек  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Пян ди Лукио (Пезаро а, Урбино а)
Пян ди Лукио — Италин Марке регионан  коммунера эвла.
Борек (Поддембицкан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Пян ди Лукио (Пезаро а, Урбино а)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Марке регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Разношенски
Разношенски — Украинин Кировоградан областан Голованевскан кӀоштара эвла.
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Голованевскан кӀоштан нах беха меттигаш
ЭскибагӀ (Генч)
ЭскибагӀ (Eskibağ) — Туркойчоьнан Малхбален Анатолин Бингоьл провинцин (ил) Генчан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Генчан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Стара Бялка
Стара Бялка — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Заполье (Чучковскан йуьртан меттиг)
Заполье (Заполье) — Российн Федерацин Вологдин областан Соколан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Вологдин областан Соколан кӀоштан нах беха меттигаш
Казе Моро (Тревизо)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Круминьш, Янис Янович
Кру́миньш Я́нис (Jānis Krūmiņš, Круминь Ян Янович;, Латвин Цесиссан кӀоштара Райскумс йурт — , Рига Латви) — советийн латвийн баскетболхо, центровой, ССРС гулйина командин йукъахь Европин кхузза чемпион а, Олимпийн ловзарийн кхузза вице-чемпион а, ССРС спортан хьакъ долу говзанча (1959). Локхалла — 218 см, ловзаран возалла — 140 кг.
Биографи
Латвера Цесиссан кӀоштахь вина Янис Круминьш ша-кепара ву, баскетболе иза 23 шо кхаьчначул тӀехьа варца, цул хьалха иза гӀоьртира тайп-тайпана спортехь Ӏама — бокс тӀера гоьмукъ кхийсаре кхаччалц. Тренеран Гомельский Александран аьтту белира жимачу хенахь дуьйна хьуьнхахь силам гулбеш волу Круминьш, баскетболех ловзарх тешо. Гомельскийс билгалдоккхура, Янисан буьрканца болу белхан техника хала карайоьрзура, амма латышан къахьега лааро, низамо цуьнан прогресс ца соццуш айалора. Шен дахарехь Круминьша дуьххьара баскетболан буьрка каралаьцначул тӀаьхьа ши шо даьлча, цунах ССРС чемпион хилира, ткъа кхин а шо даьлча даьккхира 1956 шеран Мельбурнера Олимпиадин дети.
Ригин СКА йукъахь Гомельскийн куьйгаллица Круминьш кхузза хьалхий-тӀаьхьий (1958-60) баьккхира Европин чемпионийн кад 4-зза хьалхий-тӀаьхьий ССРС чемпионат (1955-58). Тоьлла 1956 шеран ССРС къаьмнийн Спартакиадехь.
2006 шарахь российн «Спорт-Экспресс» газето XX бӀешеран уггаре дика советийн центровой хоржуш динчу хеттаршца, Круминьш йаьккхира кхоалгӀа меттиг Сабонис Арвидасал а, Ткаченко Владимирал а тӀаьхьа.
Карьера чекхйаьккхинчул тӀаьхьа Круминьшах хилира гӀараваьлла исбаьхьалча-агархо, цу тӀе белхан цхьа дакъа цуо дора, скульптор говзалла йолчу шен зудчун Инессин бустамашца. Янисан а, Инессин а кхо бер хилира — ши кӀант а, йоӀ а.
Фаело (Алесандрия)
Фаело — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Круминьш, Янис Янович
Биографи
Круминьш дагахь лаьтта гӀда кхоссаран тамашийна хьесапца — цуо буьрка кхоссара лахара хьала, «когашна йукъара».
СовгӀат дина «Сийлаллин билгало» орденца.
Фаело (Алесандрия)
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Круминьш, Янис Янович
Хьажоргаш
Категори:ССРС баскетболхой Категори:БК АСК Рига ловзархой Категори:БК ВЭФ ловзархой Категори:Баскетболех ловзаран ССРС гулйина командин ловзархой Категори:1956 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн детин совгӀатхой Категори:1960 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн детин совгӀатхой Категори:1964 шеран аьхкенан Олимпийн ловзарийн детин совгӀатхой Категори:Баскетболхой 1956 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь Категори:Баскетболхой 1960 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь Категори:Баскетболхой 1964 шеран аьхкенан Олимпийн ловзаршкахь Категори:Баскетболан Европин чемпионаш Категори:ССРС къаьмнийн Спартакиадин чемпионаш Категори:Баскетболех ловзаран ССРС чемпионаш
Вежбиця (Радомскан повет)
Вежбиця  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Горово (Бургасан область)
Горово  — Болгарин Бургасан областера эвла. Сунгурларе йукъараллин йукъайогӀу.
Вежбиця (Радомскан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Горово (Бургасан область)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Вежбиця (Радомскан повет)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Горово (Бургасан область)
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Бургасан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Обедковице
Обедковице (Obědkovice) — Чехин Оломоуц мехкан кӀоштара эвла.
Географи
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Оломоуц мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Кривоносы (Стари Дорогин кӀошт)
Кривоносы (Крываносы) — Белоруссин Минскан областан Стари Дорогин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Стари Дорогин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Эльброн-Дуьрн
Эльброн-Дуьрн (Ölbronn-Dürrn) — Германин Баден-Вуьртемберг латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Баден-Вуьртемберг латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Бешикли (Терме)
Бешикли (Beşikli) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Самсун провинцин (ил) Терменан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Самсун провинцин нах беха меттигаш
Категори:Самсун провинцин микрокӀошташ
Категори:Терменан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Монтобан-3
Билгалдахарш
Категори:ТагӀн а, ГагӀонна а департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
Ехново
Ехново (Ехново) — Российн Федерацин Пскован областан Пыталован кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пыталован кӀоштан нах беха меттигаш
Чакмак (ЙенишехӀир)
Чакмак (Çakmak) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Дийарбакир провинцин (ил) ЙенишехӀирнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Дийарбакир провинцин микрокӀошташ