cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Монфокон-Монтинье
Монфокон-Монтинье (Montfaucon-Montigné) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пеи-де-ла-ЛуагӀ регионехь. Коммунан департамент — Мен а, ЛуагӀа а.
Виндберген
Виндберген (Windbergen) — Германин Шлезвиг-Гольштейн латтана йукъара коммуна.
Монфокон-Монтинье
Географи
.
Виндберген
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Монфокон-Монтинье
Билгалдахарш
Категори:Мен а, ЛуагӀа а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Виндберген
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Шлезвиг-Гольштейн латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Тайгана
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Туркестанан областан нах беха меттигаш Категори:Толебийнан кӀоштан нах беха меттигаш
Рязанов, Эльдар Александрович
Эльдар Александрович Рязанов  — советин кинорежиссёр, сценарист, актёр.
Говзт
Хьажоргаш
Категори:ЖӀайрахьан кӀоштан нах беха меттигаш
Рязанов, Эльдар Александрович
Хьажоргаш
Категори:ССРС кинорежиссёраш Категори:ССРС актёраш
Гришино (Брейтован кӀошт)
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Брейтован кӀоштан нах беха меттигаш
Сан-Бенедетто-деи-Марси
Сан-Бенедетто-деи-Марси — Италин Абруццо регионера коммуна. Лаьтташ йу Л’Акуила провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Абруццо йукъара гӀаланаш
Римуни
Римуни (Рымуні) — Белоруссин Гроднон областан Островецан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Категори:Островецан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
ОгӀлангала
ОгӀлангала (Oğlanqala) — Азербайджанан Шаьруран кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Шаьруран кӀоштан нах беха меттигаш
Любони
Любони (Любони) — Российн Федерацин Новгородан областан Боровичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Боровичин кӀоштан нах беха меттигаш
(3837) Карр
(3837) Карр  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1981 шеран 6 майхь Кэролин Шумейкер цӀе йолу Ӏилманчо Паломар обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1981 JU2».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Черазара
Черазара — Италин Калабри регионан  коммунера эвла.
Бигес-и-Риельс
Бигес-и-Риельс — Испанин Барселона провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Эке (Акчакале)
Эке (Eke) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Шанлиурфа провинцин (ил) Акчакаленан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Мольиянезе (Венеция)
Мольиянезе — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Эке (Акчакале)
Хьажоргаш
Категори:Шанлиурфа провинцин нах беха меттигаш
Мольиянезе (Венеция)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Эке (Акчакале)
Хьажоргаш
Категори:Акчакаленан микрокӀошташ
Категори:Акчакаленан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
СитегӀ (коммуна)
СитегӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Лакха Сона.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха Сона департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Туьрктанер (ХӀозат)
Туьрктанер (Türktaner) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Тунджели провинцин (ил) ХӀозатан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Тунджели провинцин нах беха меттигаш
Категори:ХӀозатан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Славянка (Новосибирскан область)
Славянка (Славянка) — Российн Федерацин Новосибирскан областан Баганан кӀоштара эвла.
Радуя (эвла)
Радуя (Радучы) — Белоруссин Могилёвн областан Чаусин кӀоштара эвла.
Славянка (Новосибирскан область)
Климат
Кхузахь климат континенталан йу. Лаьттан гӀоролаш йуьйлало сентябран шолгӀачу декъехь, чекхйовлу май чекхболуш. Шелонан мур лаьтта - 178, йовхонан - 188, гӀур йоцуш – 120 дийнахь. Географин хьоло цуьнан климатан континенталалла алсама лурйо, оццу географин шораллашкахь лаьттачу, амма адаман даха аьтто болчу Европин а, Америкин а кӀошташкахьчул.
Радуя (эвла)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Славянка (Новосибирскан область)
Хьажоргаш
Категори:Баганан кӀоштан нах беха меттигаш
Радуя (эвла)
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Чаусин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Бездед
Бездед — Румынин Селаж жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Селаж жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Гайдобра
Гайдобра (Гајдобра) — Сербин Воеводинан автономин мехкан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Воеводинан автономин мехкан нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Кривцово (Нелидован кӀошт)
Кривцово (Кривцово) — Российн Федерацин Тверан областан Нелидован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Нелидован кӀоштан нах беха меттигаш
Верджазка (Новара)
Верджазка — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Сан Грегорио (Кунео)
Сан Грегорио — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ядрино (Амуран область)
Ядрино (Ядрино) — Российн Федерацин Амуран областан Архаран кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу муссоналлин сипташца. Иштта климат кхоллайаларан бахьна маьлхан радиацин а, хӀаваан массийн циркуляции а, географин факторийн а уьйр йу. Географин факторш йукъахь дукха хӀума ду: шораллин хӀоттам; мохк хӀордан гена хилар.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Якутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+9.
Хьажоргаш
Категори:Архаран кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Кондратьевски (Холмогорин кӀошт)
Кондратьевски (Кондратьевская) — Российн Федерацин Архангельскан областан Холмогорин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Холмогорин кӀоштан нах беха меттигаш
Вознесеновка (Эртилан кӀошт)
Вознесеновка (Вознесеновка) — Российн Федерацин Воронежан областан Эртилан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Верхнесвечниково
Верхнесвечниково (Верхнесвечниково) — Российн Федерацин Ростовн областан Кашарин кӀоштара эвла.
Вознесеновка (Эртилан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Верхнесвечниково
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кашарин кӀоштан нах беха меттигаш
Подкина (Свердловскан область)
Подкина (Подкина) — Свердловскан областан Махнёвскан муниципалан кхоллам йукъайогӀу эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Васильевка (Усть-Калманкан кӀошт)
Васильевка (Васильевка) — Российн Федерацин Алтайн мехкан Усть-Калманкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера а, чӀогӀа континенталан а йу, кхоллало Атлантикера, Арктикера, Малхбален Сибрехара, Йуккъерчу Азера сих-сиха хийца а луш кхочучу хӀаваан массаш бахьнехь. Маршах кӀезиг йолуш хенан хӀоттам хилар бахьнехь алссама маьлхан радиации кхачайо кхуза. Малх лепаран дохаллин йуккъера барам 2000—2300 сахьт шарахь бу, цхьаьнатоьхна радиацин барам кхочу 4500-4800 МДж/м2 шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Усть-Калманкан кӀоштан нах беха меттигаш
Кампьело (Тренто)
Кампьело — Италин Трентино-Альто-Адидже регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Трентино-Альто-Адидже регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Перри (гуо, Пенсильвани)
Перри — АЦШ Пенсильвани штатера гуо. Центр – гӀала Нью-Блумфилд.
Истори
Йиллина 1820 шарахь.
Бахархой
2019 шарахь гуонехь вехара 45 969 стаг.
Мохк
Гуон майда 1438,8 км². .
Билгалдахарш
Категори:Пенсильвани штатан гуонаш
Ошламучаш
Ошламучаш (Ошламучаш) — Российн Федерацин Марий Элан Медведеван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь бараме континенталан климат йу. Ӏа кхузахь дикка деха а, ло долуш а ду, ткъа аьхке — дикка йовха йу. Мехкан Ӏаткъам бо Атлантикин а, Арктикин а хӀаваан массаш. Ӏаьна заманахь кхузахь цӀеххьана температураш оьгу, ткъа гурахь а, бӀаьста а сих-сиха гӀура хуьлу. ХӀаваан температуран шеран йуккъера барам республикин малхбалехь Цельсин ноль градусал сов хуьлу, ткъа къилба-малхбузехь кхаа градусе кхочу. Уггар шийла бутт — январь, ткъа уггар бовха — июль бу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Медведеван кӀоштан нах беха меттигаш
Сайрус (Миннесота)
Сайрус  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Миннесота штатера гӀала.
Истори
Сайрус гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Миннесота штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
МонфогӀ (Мен а, ЛуагӀа а)
МонфогӀ (Montfort) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пеи-де-ла-ЛуагӀ регионехь. Коммунан департамент — Мен а, ЛуагӀа а.
Географи
.
Кочетов (Брянскан область)
Кочетов (Кочетов) — Российн Федерацин Брянскан областан Клетнян кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Клетнян кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Лебанон (Вопака, Висконсин)
Лебанон — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Висконсин штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Висконсин штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Карабурун (Арнавуткоьй)
Карабурун (Karaburun) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Истмала провинцин (ил) Арнавуткоьйнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Истмала провинцин нах беха меттигаш
Категори:Истмала провинцин микрокӀошташ
Категори:Арнавуткоьйнан (Истмала) микрокӀошташ
Категори:Арнавуткоьйнан (Истмала) кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
(3050) Каррера
(3050) Каррера  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1972 шеран 13 июлехь К. Торрес цӀе йолу Ӏилманчо Cerro El Roble обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1972 NW».
Тайгара
Тайгара — Кхазакхстанан Малхбузен-Кхазакхстанан областан Бокейординан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Малхбузен-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Бокейординан кӀоштан нах беха меттигаш
Фомино (Духовщинан кӀошт)
Фомино (Фомино) — Российн Федерацин Смоленскан областан Духовщинан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Духовщинан кӀоштан нах беха меттигаш
Слобода (Тулин область)
Слобода (Слобода) — Российн Федерацин Тулин областан Дубнан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тулин областан Дубнан кӀоштан нах беха меттигаш
Старо (Волкован йуьртан меттиг)
Старо (Старо) — Российн Федерацин Москохан областан Рузан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Рузан кӀоштан нах беха меттигаш
Шемник
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
ОгӀузкаьнд
ОгӀузкаьнд (Oğuzkənd) — Азербайджанан Шаьруран кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Шаьруран кӀоштан нах беха меттигаш
Иебана
Иебана (Эбан) — Российн Федерацин ГӀалгӀайчоьнан ЖӀайрахьан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Литература
Категори:ЖӀайрахьан кӀоштан нах беха меттигаш
Лугови (Мариуполан кӀошт)
Лугови — Украинин Донецкан областан Мариуполан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Мариуполан кӀоштан нах беха меттигаш
Койолес (Тантоюка)
Койолес — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Разбуй
Разбуй (Разбуй) — Российн Федерацин Вологдин областан Шекснан кӀоштара эвла.
Койолес (Тантоюка)
Географи
Койолес лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Разбуй
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Шекснан кӀоштан нах беха меттигаш
Койолес (Тантоюка)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Виндеби
Виндеби (Windeby) — Германин Шлезвиг-Гольштейн латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Шлезвиг-Гольштейн латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ирония судьбы, или С лёгким паром!
«Ирония судьбы, или С лёгким паром!» — 1975-чу шарахь йаьккхина йолу Эльдар Рязанов фильм ю.
Сретенка (Самарин область)
Сретенка (Сретенка) — Российн Федерацин Самарин областан Безенчукан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 25 адам леррана 2010 шарахь.
Сахьтан аса
Эвла йу Самарин хенан сахьтийн асехь. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябрехь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла йу 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Безенчукан кӀоштан нах беха меттигаш
Сент-Саймонс (Джорджи)
Сент-Саймонс — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Джорджи штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Сент-Саймонс бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Джорджи штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Джорджи штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Узундал (ХӀозат)
Узундал (Uzundal) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Тунджели провинцин (ил) ХӀозатан кӀоштара эвла.
Александри (Ровнан область)
Александри — Украинин Ровнан областан Ровнан кӀоштара эвла.
Узундал (ХӀозат)
Хьажоргаш
Категори:Тунджели провинцин нах беха меттигаш
Категори:ХӀозатан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Александри (Ровнан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Ровнан кӀоштан нах беха меттигаш
Гамил
Гамил — Португалин Брага гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Брага кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ритань
Ритань (Рытань) — Белоруссин Гроднон областан Островецан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Категори:Островецан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Черазе (Кьети)
Черазе — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Экинйази (Акчакале)
Экинйази (Ekinyazı) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Шанлиурфа провинцин (ил) Акчакаленан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Шанлиурфа провинцин нах беха меттигаш
Категори:Шанлиурфа провинцин микрокӀошташ
Категори:Акчакаленан микрокӀошташ
Категори:Акчакаленан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Губино (Брейтован кӀошт)
Губино (Губино) — Российн Федерацин Ярославлан областан Брейтован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Брейтован кӀоштан нах беха меттигаш
Со (Лакха Сона)
Со — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Лакха Сона.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха Сона департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
(4814) Казаччи
(4814) Казаччи  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Сан-Бенедетто-ин-Периллис
Сан-Бенедетто-ин-Периллис — Италин Абруццо регионера коммуна. Лаьтташ йу Л’Акуила провинцехь.
(4814) Казаччи
Истори
ДӀайиллина 1978 шеран 1 сентябрехь Черных Н. С. цӀе йолу Ӏилманчо ГӀирма обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1978 RW».
Сан-Бенедетто-ин-Периллис
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Абруццо йукъара гӀаланаш
(4814) Казаччи
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Борреда
Борреда — Испанин Барселона провинцин муниципалитет.
Сан Грегорио (Торино)
Сан Грегорио — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Борреда
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Барселона провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Сан Грегорио (Торино)
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Кампьен (Виченца)
Кампьен — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Роман-Вина
Роман-Вина (Раман-Віна) — Белоруссин Могилёвн областан Чаусин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Чаусин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Мольиянело (Мачерата)
Мольиянело — Италин Марке регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Марке регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Санта Хулия (Экуатла)
Санта Хулия — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
МогӀанн
МогӀанн (Morannes) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пеи-де-ла-ЛуагӀ регионехь. Коммунан департамент — Мен а, ЛуагӀа а.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Мен а, ЛуагӀа а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Верх-Слюдянка
Верх-Слюдянка (Верх-Слюдянка) — Российн Федерацин Алтайн мехкан Усть-Калманкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера а, чӀогӀа континенталан а йу, кхоллало Атлантикера, Арктикера, Малхбален Сибрехара, Йуккъерчу Азера сих-сиха хийца а луш кхочучу хӀаваан массаш бахьнехь. Маршах кӀезиг йолуш хенан хӀоттам хилар бахьнехь алссама маьлхан радиации кхачайо кхуза. Малх лепаран дохаллин йуккъера барам 2000—2300 сахьт шарахь бу, цхьаьнатоьхна радиацин барам кхочу 4500-4800 МДж/м2 шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Усть-Калманкан кӀоштан нах беха меттигаш
Ошурга
Ошурга (Ошурга) — Российн Федерацин Марий Элан Медведеван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь бараме континенталан климат йу. Ӏа кхузахь дикка деха а, ло долуш а ду, ткъа аьхке — дикка йовха йу. Мехкан Ӏаткъам бо Атлантикин а, Арктикин а хӀаваан массаш. Ӏаьна заманахь кхузахь цӀеххьана температураш оьгу, ткъа гурахь а, бӀаьста а сих-сиха гӀура хуьлу. ХӀаваан температуран шеран йуккъера барам республикин малхбалехь Цельсин ноль градусал сов хуьлу, ткъа къилба-малхбузехь кхаа градусе кхочу. Уггар шийла бутт — январь, ткъа уггар бовха — июль бу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Медведеван кӀоштан нах беха меттигаш
Гаково
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Воеводинан автономин мехкан нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Верджано (Болонья)
Верджано — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Кукуево (Нелидован кӀошт)
Кукуево (Кукуево) — Российн Федерацин Тверан областан Нелидован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бездяд
Бездяд — Румынин Димбовица жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Димбовица жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Поедуги (Свердловскан область)
Поедуги (Поедуги) — Свердловскан областан Ачитан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Поттер (гуо, Пенсильвани)
Поттер — АЦШ Пенсильвани штатера гуо. Центр – гӀала Каудерспорт.
Поедуги (Свердловскан область)
Билгалдахарш
Категори:Ачитан гӀалин гуо нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Поттер (гуо, Пенсильвани)
Истори
Йиллина 1804 шарахь.
Бахархой
2019 шарахь гуонехь вехара 17 457 стаг.
Мохк
Гуон майда 2801,2 км². .
Билгалдахарш
Категори:АЦШ гуонаш
Пуьсйан (Шаьруран кӀошт)
Пуьсйан (Püsyan) — Азербайджанан Шаьруран кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Шаьруран кӀоштан нах беха меттигаш
Конокса
Конокса (Конокса) — Российн Федерацин Архангельскан областан Холмогорин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Александровка (Сарнин кӀошт)
Александровка — Украинин Ровнан областан Сарнин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Сарнин кӀоштан нах беха меттигаш
Шемпас
Шемпас — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Люля (Новгородан область)
Люля (Люля) — Российн Федерацин Новгородан областан Боровичин кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Боровичин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Амурски (Амуран область)
Амурски (Амурское) — Российн Федерацин Амуран областан Белогорскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу муссоналлин сипташца. Иштта климат кхоллайаларан бахьна маьлхан радиацин а, хӀаваан массийн циркуляции а, географин факторийн а уьйр йу. Географин факторш йукъахь дукха хӀума ду: шораллин хӀоттам; мохк хӀордан гена хилар.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Якутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+9.
Хьажоргаш
Категори:Амуран областан Белогорскан кӀоштан нах беха меттигаш
Соловьевка (Новосибирскан область)
Соловьевка (Соловьевка) — Российн Федерацин Новосибирскан областан Баганан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу. Лаьттан гӀоролаш йуьйлало сентябран шолгӀачу декъехь, чекхйовлу май чекхболуш. Шелонан мур лаьтта - 178, йовхонан - 188, гӀур йоцуш – 120 дийнахь. Географин хьоло цуьнан климатан континенталалла алсама лурйо, оццу географин шораллашкахь лаьттачу, амма адаман даха аьтто болчу Европин а, Америкин а кӀошташкахьчул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Баганан кӀоштан нах беха меттигаш
Тайконыр
Тайконыр — Кхазакхстанан Туркестанан областан Сузакан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Туркестанан областан нах беха меттигаш Категори:Сузакан кӀоштан нах беха меттигаш
Карлибайир (Арнавуткоьй)
Карлибайир (Karlıbayır) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Истмала провинцин (ил) Арнавуткоьйнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Истмала провинцин нах беха меттигаш
Категори:Истмала провинцин микрокӀошташ
Категори:Арнавуткоьйнан (Истмала) микрокӀошташ
Категори:Арнавуткоьйнан (Истмала) кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Санборн (Миннесота)
Санборн  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Миннесота штатера гӀала.
Истори
Санборн гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Миннесота штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
(1683) Кастафьоре
(1683) Кастафьоре  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1950 шеран 19 сентябрехь Сильвен Арен цӀе йолу Ӏилманчо Уккел обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1950 SL».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Уьшалан шач
Уьшалан шач (Ácorus) — Шачан доьзалера бецан ораматийн даиман сийна лаьтта дукха шерийн тайпа. Хьалха и доьзал доьзалан Acoroideae бухара доьзалех лорура.
Лебанон (Додж, Висконсин)
Лебанон — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Висконсин штатера гӀала (town).
Уьшалан шач
Тайпа лаьтта шина кепах, кхуьу тӀуьначу меттигашкахь гамха хи долчохь — шовданийн, охьадоьду хин, Ӏаьмнийн бердашца, уьшалийн йисташкахула. Цхьацца хьосташа тайпанан юкъатуху ялх кеп.
Назаровка (Мариуполан кӀошт)
Назаровка — Украинин Донецкан областан Мариуполан кӀоштара эвла.
Лебанон (Додж, Висконсин)
Истори
Йиллина.
Уьшалан шач
ЦӀераш
Тайпанан цӀе Acorus ю латинан адаптаци (классикан латинан тексташкахь тешалла данза) ἄκορος. Оцу цӀарца хаза хьожа йолу орам болу орамат йийцина Теофраста вайн эрал III бӀешо хьалха. Грекийн дош, схьадолуш хила тарло, хьаладоьду ораме ak̂-, ok̂- «ира» , я «ирча» — доьзна заза къегина ца хиларца, цуьнан баьццаро-можа бос хуьлу. Схьагарехь гергара ду ἄκορον «стелаӀадан» (Iris pseudacorus), иза дуьйцу кхин а классикан латинехь: acoron/acorum, кхин тӀе уьшалан шачан санна маьӀна долуш.
Назаровка (Мариуполан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Лебанон (Додж, Висконсин)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Висконсин штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Назаровка (Мариуполан кӀошт)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Мариуполан кӀоштан нах беха меттигаш
Уьшалан шач
ЦӀераш
Кхечу меттанашкара цӀераш: Sweet-flag, Kalmus, Kalmojuuri, Эгэл годил увс, Зуун ует.
Биологин куц
Дукха яккхий йоцу дукхашерийн уьшалийн меттигаш еза орамийн бецаш, кхуьу хин а, уьшалан а бердашца. Йоккхачу ораматан локхалла — 10 см тӀиера 120 см кхаччалц хуьлу. Ораматан дерриг дакъоша а хаза хьожа ло.
Орам 3 см стомма, анасизаца текхаш, боьра басахь, чухула кӀайн-ровзанан басахь, баа мега, хаза хьожа ю, корицачух я мандариначух тера. Анасизаца даьржинчу орамашна тӀиера бухахула орам тосу, ткъа тӀехула — гӀаш а, зезагдолу маргӀалш.
ГӀад нисса лаьтта, геннаш дац, кхоъ са бу, сенаш ира бу.
ГӀаш деха, асан-туркепара, рогӀехь девлла, сирла-баьццара. Мохтухург санна лаьтта орам тӀехь, шен куц тера ду стелаӀодан гӀашшах. ГӀаш вовшахлета коьрта гӀодан гуо беш, тӀаккха заза гӀан юккъера хьаладолуш санна хуьлу. Уьшалан шачан гӀа каггийча хаза хьожа ло уьшалан хьожанца цхьаьна. Заза долу хьалхха бӀаьста, зезагаш гулдина ду цилиндркепара 4 - 12 см беха кене, цхьаьна кена тӀехь кхуьу шортта зезагаш. Кенан тӀиера дӀадоьду деха (50 см кхаччалц) къовлу гӀа.
Зезагаш сте а, боьрша а ду, кегийра, баьццаро-можа, дуткъа шиъ пелигаш йолу гӀа долуш. Дургал ялх ю, йиз цхьаъ ю. Зезагаш чохь хьалха кхуьу дургалш, ткъа дургалгаш еллало дургалш дургалгех кхета таро йоцучу хенахь. Заза даиман ца долу стом кхоллабаларца чекх.
ХӀуш — дуккха хӀуш долуш, декъа (декъо) озийна, цӀазамаш цӀиен я баьццара басахь. Уьшалан шачан амалехь ю эпизоохори: хӀуш даржадо дийнаташ.
Хромосоман барам: 2n = 24.
Лелаяр
Ӏилманан медицинехь, парфюмерехь, юурган промышленностехь леладо орамех доккху уьшалан шачан даьтта (Oleum calami) (орамера цуьнан барам кхочу 4,5 %).
Возрождени (Воронежан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Уьшалан шач
Лелаяр
Халкъан медицинехь, ткъа иштта кулинарийн Ӏалашонна (для ароматизации пищевых продуктов) леладо буьйда а, дакъийна а орамаш а, гӀаш а хаза хьожа яийтархьама.
Возрождени (Воронежан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Уьшалан шач
Лелаяр
Уьшалан шачан орамаш дакъийна а, шекаран а кепара XIX бӀешарахь а лорура мерза хӀума.
2011 шарахь Роспотребнадзоро ораматийн испискин юкъатоьхна кенан уьшалан шач а, уьшалан шач, цаьца бу чӀогӀаӀаткъаме, наркотикан я дӀевшен хӀуманаш (хийцамаш юкъаязбина СанПиН «Гигиенин кхерамазаллин бехкамаш а, дааран сурсатийн юурган мехалла»).
Возрождени (Воронежан область)
Хьажоргаш
Категори:Эртилан кӀоштан нах беха меттигаш
Уьшалан шач
Медицинехь
Хууш ду, уьшалан шачан препаратийн спазмолитикан, пхенаш шордаран, микробашна дуьхьала, лазар тедо (меттиг тхьузйолон), маза болу, седативан, репаративан, цӀий сацоран, хьатӀ дӀадаккхаран, гӀора даийтаран хьолаш ду.
Уьшалан шачан орамех йина препараташ халкъан медицинехь лелайо хьалхарчу рогӀехь хьеран-юьхьан некъан бала хилча: хьеран даӀ а, искиртиган даӀ а, юьхьан цатам а, метеоризм а, хӀума ца йааелчи. Иштта, уьшалан шач лелайо бронхитан, плевритан, сим-тӀулгийн а, жин-тӀулгийн а цамгаршна, цӀано йохаран раж йоьхчи, патологица климакс дӀаяхарехь — сте-боьршаллин потенци чӀагӀъяран гӀирс санна.
Монголийн халкъан медицинехь нана-орам лелабора гӀелбелчи, гӀора даийтаран гӀирс санна. Уьшалан шач юкъайодара дуккха дарбанийн иэдаршна, чӀогӀа шуьйра лелайора кхача ахьаран системан дарбана, ткъа иштта догкерчаш, Ӏаьттош, хӀинкӀаш хилчи а. Уьшалан шачан чорпа лелайора хьатӀан, стен-боьршаллин системан лазаршна а, мотт тӀадабечарна а. Нана-орамех ваннаш кечйора дегӀан чкъоьран цамгаршна, дукхахдерг кӀамдарна.
Хьалха уьшалан шач лелайора кӀоран хӀурца мала ца мега хи цӀандеш.
Бошмашлелорехь
Массо а кепара уьшалан шач лелайо ландшафтан дизайнехь: иза юьй куьйга даьхна Ӏаьмнашна а, шовданашна бердашца. Мехала лору ораматаш шен гӀеннийн декоративалла бахьнехь. Массо а кепара уьшалан шач Ӏуналла оьшуш йац, оьшу еккъа кхарда дукха ца баржийта; ораматаш яьржа екъаяларца. ГӀоролан дуьхьала латтар — масала -35 °C.
Бруль
Бруль — Испанин Барселона провинцин муниципалитет.
Уьшалан шач
Бошмашлелорехь
Кенан уьшалан шач лелайо иштта аквариуман орамат санна.
Бруль
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Уьшалан шач
Таксономи
Уьшалан шачан тайпа юкъадоьду могӀанера Шачнийн  доьзалан цхьаьна тайпана. Хьалхарчу классификацин системашкахь тайпа юкъатухура доьзалан шачан (Acoroideae) бухара доьзалан; хӀинца и бухара доьзал дӀабаьккхина, хийцина изза цӀе йолчу цхьаьна тайпана Шачан доьзалца.
Бруль
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Барселона провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Уьшалан шач
Кепаш
Кепаш, тайп-тайпана хаамашца, — шинна тӀиера ялханна тӀекхаччалц (лахахь хьахийначу кепех массара а къобалйина хьалхара шиъ):
Сорташ
Уьшалан шачан цхьайолу сорташ:
Литература
Категори:Шачанаш Категори:Евразера ораматаш Категори:Къилбаседа Америкин ораматаш Категори:Декоративан бешан ораматаш Категори:Дарбане ораматаш Категори:Библин чуьра ораматаш
Старо (Дорохован йуьртан меттиг)
Старо (Старо) — Российн Федерацин Москохан областан Рузан кӀоштара эвла.
Вишневка (Кашарин кӀошт)
Вишневка (Вишневка) — Российн Федерацин Ростовн областан Кашарин кӀоштара эвла.
Старо (Дорохован йуьртан меттиг)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Вишневка (Кашарин кӀошт)
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Старо (Дорохован йуьртан меттиг)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Рузан кӀоштан нах беха меттигаш
Вишневка (Кашарин кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кашарин кӀоштан нах беха меттигаш
Красни Пристань
Красни Пристань (Красная Пристань) — Российн Федерацин Брянскан областан Клетнян кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Савишки
Савишки (Савішкі) — Белоруссин Гроднон областан Островецан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Категори:Островецан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Раменье (Шекснан кӀошт)
Раменье (Раменье) — Российн Федерацин Вологдин областан Шекснан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Шекснан кӀоштан нах беха меттигаш
Камуньо (Алесандрия)
Камуньо — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Виннемарк
Виннемарк (Winnemark) — Германин Шлезвиг-Гольштейн латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Шлезвиг-Гольштейн латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
МулиегӀн
МулиегӀн (Mouliherne) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пеи-де-ла-ЛуагӀ регионехь. Коммунан департамент — Мен а, ЛуагӀа а.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Мен а, ЛуагӀа а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш