cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тулай
Климат
Кхузахь климат барамера а, чӀогӀа континенталан а йу, кхоллало Атлантикера, Арктикера, Малхбален Сибрехара, Йуккъерчу Азера сих-сиха хийца а луш кхочучу хӀаваан массаш бахьнехь. Маршах кӀезиг йолуш хенан хӀоттам хилар бахьнехь алссама маьлхан радиации кхачайо кхуза. Малх лепаран дохаллин йуккъера барам 2000—2300 сахьт шарахь бу, цхьаьнатоьхна радиацин барам кхочу 4500-4800 МДж/м2 шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Ребрихан кӀоштан нах беха меттигаш
Ясенки (Москохан область)
Ясенки (Ясенки) — Российн Федерацин Москохан областан Подольскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Москохан областан Подольскан кӀоштан нах беха меттигаш
Новоселица (Звенигородкан кӀошт)
Новоселица — Украинин Черкассин областан Звенигородкан кӀоштара эвла. XIX бӀешо — Киеван губерни, Российн импери.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Саброза (Вила-Реал)
Саброза (Sabrosa) — Португалин гӀала, йукъайогӀу Вила-Реал гуона. ЦӀарах йолучу муниципалитетан центр.
Новоселица (Звенигородкан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Звенигородкан кӀоштан нах беха меттигаш
Саброза (Вила-Реал)
Истори
Йиллина 1836 шарахь. 1936 шо тӀера 1976 шо кхаччалц йукъайогӀуш яра Португалин Траз-уж-Монтиш и Алту-Дору историн провинцин.
Побоище (Смоленскан область)
Побоище (Побоище) — Российн Федерацин Смоленскан областан Демидован кӀоштара эвла.
Саброза (Вила-Реал)
Географи
Майда —. Муниципалитетан йукъайогӀуш ю фрагезеш. муниципалитеташ.
Побоище (Смоленскан область)
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Саброза (Вила-Реал)
Хьажоргаш
Категори:Вила-Реал гуонан муниципалитеташ Категори:Португалин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Побоище (Смоленскан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Демидован кӀоштан нах беха меттигаш
Терзикоьй (Гоьйнуьджек)
Терзикоьй (Terziköy) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Амаси провинцин (ил) Гоьйнуьджекан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Амаси провинцин нах беха меттигаш
Категори:Гоьйнуьджекан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Санта Круз (Азалан)
Санта Круз — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Санта Круз лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
NGC 7101
NGC 7101 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
7101 7101
Емельяшевка
Емельяшевка (Емельяшевка) — Свердловскан областан Таборин кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Мецаторе ди Сан Мауро Чиленто (Салерно)
Мецаторе ди Сан Мауро Чиленто — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Байка (Байкалдехьара мохк)
Байка (Байка) — Российн Федерацин Байкалдехьара мехкан Нерчински Заводан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Якутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+9.
Хьажоргаш
Категори:Нерчински Заводан кӀоштан нах беха меттигаш
Озас
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха ГагӀонна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Цона Индузтрияле Мильиярино Пизано (Пиза)
Цона Индузтрияле Мильиярино Пизано — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
(4646) Кви
(4646) Кви — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Чистяки (Нижни Новгородан область)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 104 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Боран гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Синьки (Берестовицан кӀошт)
Синьки (Сінькі) — Белоруссин Гроднон областан Берестовицан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш Категори:Берестовицан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Аджуду-Веки
Аджуду-Веки — Румынин Вранча жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Вранча жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Хоьршинг
Хоьршинг — Австрин Лакха Австри федералан латтана йукъара коммуна. Линц-Ланд гуонан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Лакха Австри латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Кирпични (Льгован кӀошт)
Кирпични (Кирпичный) — Российн Федерацин Курскан областан Льгован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Льгован кӀоштан нах беха меттигаш
Алексейевка (Губан кӀошт)
Билгалдахарш
Категори:Губан кӀоштан нах беха меттигаш
Посёлок Первомайского отделения совхоза «Пугачёвский»
Посёлок Первомайского отделения совхоза «Пугачёвский» (Посёлок Первомайского отделения совхоза «Пугачёвский») — Российн Федерацин Воронежан областан Аннан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Аннан кӀоштан нах беха меттигаш
Политотдельски (Тюменан область)
Политотдельски (Политотдельский) — Российн Федерацин Тюменан областан Сладкован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
С. С. 7биз (Напуль)
'''С. С. 7биз''' — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Сорокино (Лихославлан кӀошт)
Сорокино (Сорокино) — Российн Федерацин Тверан областан Лихославлан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Лихославлан кӀоштан нах беха меттигаш
Барр (Висконсин)
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Висконсин штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Нова Весь (Стриживскан повет)
Нова Весь — Польшин Подкарпатан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Рахат (Карагайлин йуьртан гуо)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Шматово (Ромнин кӀошт)
Шматово — Украинин Сумин областан Ромнин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Украинин Ромнин кӀоштан нах беха меттигаш
Токачли (Алтиноьзуь)
Токачли (Tokaçlı) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан ХӀатай провинцин (ил) Алтиноьзуьнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:ХӀатай провинцин нах беха меттигаш
Категори:ХӀатай провинцин микрокӀошташ
Категори:Алтиноьзуьнан микрокӀошташ
Категори:Алтиноьзуьнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Малевка (станци)
Малевка (Малевка) — Российн Федерацин Тулин областан Богородицкан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Хьажоргаш
Категори:Богородицкан кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Пасифико (Эспинал)
Эль Пасифико — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Лос Серитос (Трес Вальес)
Лос Серитос — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Эль Пасифико (Эспинал)
Географи
Эль Пасифико лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Лос Серитос (Трес Вальес)
Географи
Лос Серитос лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Эль Пасифико (Эспинал)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Лос Серитос (Трес Вальес)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Эль Пасифико (Эспинал)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Лос Серитос (Трес Вальес)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Эль Пасифико (Эспинал)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Лос Серитос (Трес Вальес)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Еррисхоь
Еррисхоь (Jerrishoe) — Германин Шлезвиг-Гольштейн латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Шлезвиг-Гольштейн латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Смолева
Смолева — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
ЛагӀгӀок-ТуагӀак
ЛагӀгӀок-ТуагӀак (Larroque-Toirac) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — Ло.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Ло департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Новомихайловка (Краматорскан кӀошт)
Новомихайловка — Украинин Донецкан областан Краматорскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Краматорскан кӀоштан нах беха меттигаш
Нью-Черч (Виргини)
Нью-Черч  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Виргиния штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Габартице (Йиндржихов)
Габартице  (Habartice) — Чехин Оломоуц мехкан кӀоштара эвла.
Нью-Черч (Виргини)
Географи
Нью-Черч бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Виргиния штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Виргиния штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Габартице (Йиндржихов)
Географи
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Ксенжополе-Будки
Ксенжополе-Будки — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Габартице (Йиндржихов)
Демографи
Бахархойн динамика:
Ксенжополе-Будки
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Габартице (Йиндржихов)
Литература
Категори:Оломоуц мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Ксенжополе-Будки
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Беррокалехо-де-Арагона
Беррокалехо-де-Арагона — Испанин Авила провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Авила провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
NGC 7102
NGC 7102 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
7102 7102
Беринг, Витус Ионассен
Бе́ринг Ви́тус Ионассен , кхин а Беринг Иван Иванович  (Vitus Jonassen Bering;, Хорсенсехь, Дани — 19 декабря , Беринган гӀайренан тӀехь, Российн импери) — российн хӀордахо, российн флотан, эпсар капитан-командор. Схьавалар Данера.
1725—1730 а, 1733—1741 шерашкахь куьйгаллехь вара Хьалхара а, ШолгӀа а Камчаткин экспедицешкахь. Чекхвелира Чукоткин а, Аляскин а йукъарчу хидоькъен чухула (тӀаьхьа Беринган хидоькъе), кхаьчна Къилбаседа Америке, карийна Алеутийн раьгӀнийн цхьа могӀа гӀайренаш.
Беринган цӀе тиллина гӀайренан, Тийна океанан къилбаседехьара хидоькъен а, хӀордан а, кхин а Командоран гӀайренашна. Археологехь Сибрехан а, Чукоткин а, Аляскин а къилбаседа-малхбален декъах (хьалха лаьттан асано цхьанатоьхна лору хӀинца) дукха хьолехь олу йукъарчу терминца Беринги.
Биографи
Витус вина къейеллачу оьздин Беринг Аннин Педерсдаттеран (1652—1713) а, таможнин белхалочун Хальмстадт Йонаса Свендсенан (1637 — 1720 шо кхачале) а доьзалехь. Иза кхоалгӀа бер дара доьзалехь. Данин паччахьан историографан Беринг Витус Педерсенан (1617—1675) вешин кӀента кӀант. Виборг гӀалин бургомистран Нильсен Педеран (1580—1658) кӀента кӀента кӀант, цуьнан фамили схьайаьлла Виборг гӀалин йистан кӀоштан Бьерринган цӀарах.
Жимачу волуш дуьйна иза йозане Ӏамош вара, ишкол цӀийнан уллехь йара. 14 шо долуш ишкол чекхйаьккхича Нидерландашкахь дӀайазвелира хӀордан флоте. ТӀаьхьа, 1703 шарахь, цуо чекхйаьккхира Амстердамера кадетийн корпус, оццу шарахь хӀоьттира российн эскаран гӀуллакхе подпоручикан чинехь, Ост-ХӀинде некъ бинчул тӀаьхьа, Сийлахь-Боккха Къилбаседа тӀом болучу хенахь гӀуллакхехь вара российн Балтикин флотехь.
1707 шарахь поручик вина. 1710 шарахь дехьаваьккхина Азовн флоте, вина капитан-лейтенант, баьччалла дина «Мункер» цӀе йолчу шнява-кемин. Туркойчоьнца тӀамехь дакъалаьцна.
1711 шарахь баьччалла дина 8 йоккха топ йолу «Таймалар» цӀе йолу шнява-кемин, кема охьадигина Воронеж а, Дон а чухула Азов тӀе.
1712 шарахь дехьаваьккхина Балтикин флоте, 1716 шарахь вина 4 ранган капитан.
1713 шарахь Выборгехь йалийна меттигерачу коммерсантан йоӀ Пюльзе Анна Кристина. Зуда йалор беркате, ирсе хилира шинне а Беринг валлалц. 28 шеран марехь дира 8 бер, амма диъ бен ца дехира бераллера арадовллалц — кӀентий Йонас (1721—1786), Томас/Тимофей (1721—1786), Антон (1730—1796), ткъа иштта йоӀ Анна Хедвига Хелена (марехь фон Корф, 1731—1785).
ТӀаьххьара Беринг даймахкахь хилира 1715 шарахь, кхин цига ца вахара.
1716 шарахь 4 ранган капитан Беринг баьччалла деш вара «Перл» кеман. 1717 шарахь цунах вира 3 ранган капитан. 1719 шарахь баьччаллехь вара «Селафаил» кеман тӀехь. 1720 шарахь вира 2 ранган капитан, баьччалла деш вара «Мальбург» кеман тӀехь, цул тӀаьхьа — «Лесное» кеман тӀехь. 1724 шарахь шен лаамца мукъаваьккхина гӀуллакхера, йуха а гӀуллакхе эцна «Селафаилан» баьчча 1 ранган капитанан чинехь.
Паччахь Пётр I а, географин талламаш а
Паччахьо Пётр I-чо болийначу баккхийчу балхех цхьаъ бара Российн а, дозанера мехкийн а Ӏилманан географи Ӏамор — уггаре хьалха, гӀирсашца суьрташ а дохуш, «инарлин карташ» хӀиттор.
1714—1716 шерашкахь, Камчатка Россех тоьхначул тӀаьхьа, Петран омарца Охотскан а, Камчаткин малхбузен бердаца хӀоттийра ладья-кеман тӀехь хӀорд чухула хаам. Цунах хаам кхаьчна, Беринга сацам бира Къилбаседа Америкин бердаш лаха, иза цунна хетарехь Камчаткин гена йац йа Азех кхеташ хила тарло. 1720—1721 шерашкахь экспедицех цхьаъ, Камчаткера къилба-малхбузе гӀоьртина, Курилийн раьгӀнийн йуккъе кхечира, амма америкин бердаш ца карийра.
Ша валале хьалха Пётрас Генара Малхбале хьажийра рогӀера экспедици, цуьнан коьртехь вара Беринг Витус. Российн императоран къайлаха инструкцица, Беринган тӀедиллинера ши кема а дина, берда йистехула дӀаваха, Азин а, Къилбаседа Америкин а йукъара лаг йа хидоькъе лаха аьлла, цул тӀаьхьа къилбасеамерикин бердашца къилбехьа охьагӀо аьлла.
Хьалхара Камчаткин экспедици
Хьалхара Камчаткин экспедици Петарбухера Охотске кхечира шина шарахь, 1725 шеран январера 1727 шеран январь кхаччалц — Сибрехахула, говрашкахь, гӀашша, эркан кеманаш тӀехь. Цигахь Ӏа даьккхина, экспедицис кеманаш тӀехь а, дӀадоьжна жӀалеш тӀехь а гӀирс дехьабаьккхира ахгӀайренан малхбузен бердйисте, Камчатка эркан, цигахь 1728 шеран аьхке йолалуш дина делира бот олу жима хикема, цунна цӀе тиллира «Сийлахь Жабраил». 1728 шеран июлехь-августехь кема хьаладахара къилбаседехьа, ткъа цул тӀаьхьа — къилбаседа-малхбалехьа материкца нисса. Некъ бечу хенахь картин тӀе йехира Карагинан айма гӀайренца цхьаьна, ЖӀаран айма, Провиденин бухта, Анадыран айма, Сийлахь Лаврентийн гӀайре.
Экспедици, тӀаьхьа хиира, хидоькъен (Беринган) чухула Чукоткин хӀорд чуйаьллера (цу тӀе къилбаседаамерикин берд ца карийра), цул тӀаьхьа йухадирзира, хӀунда аьлча Беринган Ӏалашо кхочуш йина хийтира: хиира азин а, къилбаседаамерикин а бердаш цхьаьна ца кхетий.
1729 шарахь Беринг Камчаткин гуо тесира къилбехьахула, гучуйаьккхира Камчаткин айма а, Авачинан гола а, тӀаккха Охотскехула а, йерриг Россехула а Петарбухе цӀа вирзира.
ШолгӀа Камчаткин экспедици
1730 шеран мартехь Хьалхара Камчаткин экспедицера Российн импере йухавирзина, Беринг Витуса кехаташ гайтира, царна тӀехь Америка Камчаткин гена ца хиларх, Америкин бахархошца махлелор пайдехьа хир хиларх тешаш ву ша аьлла. Йерриг Сирехахула шозза чекхваьлла, иза тешна вара цигахь аьчкан маьӀда, туьха даккха таро йуй, бепиг кхио мегар дуй. Беринга кхин дӀа а Российн Азин къилбаседа-малхбален бердаш талла, Амуран хикхочене а, Японан гӀайренашка а хӀордан некъ талла — ткъа кхин а америкин континенте а.
1733 шарахь Беринган тӀедиллира ШолгӀа Камчаткин экспедицин коьрте хӀоттар. Беринг Витус а, Чириков Алексей а Сибрехахула чекхваьлла Камчаткера Къилбаседа Америке цуьнан бердаш талла ваха везаш вара. Шпанберг Мартынин тӀедиллинера Курилийн гӀайренийн картанаш дахкар чекхдахар а, Японе боьду хӀордан некъ лахар а. Цхьаьна хенахь масех тоба декхарийлахь йара къилбаседа а, къилбаседа-малхбузен а Российн бердаш картин тӀедаха Печорин тӀера Чукотке кхаччалц.
1734 шеран йуьххьехь Беринг новкъавелира Тобольскера Якутске, цигахь цуо кхин а кхо шо даьккхира, экспедицин даар а, гӀирс а кечбеш. Кхузахь а, тӀаьхьуо Охотскехь а цуьнан дийзира бала хьега меттигера Ӏедало гӀо ца дар бахьнехь. ШолгӀа Камчаткин экспедицехь дакъалецира тӀаьхьа сибрехан митрополит хилла, Екатерине II-гӀаниг йолучу хенахь кхел йина, Ӏазапхочун дарже ваьккхина волчу Арсенийс.
1740 шеран гурахь бен ара ца делира ши пакетбот-кема, «Сийлахь Пётр» а, «Сийлахь Павел», Охотскера Камчаткин малхбален бердашка. Кхузахь Авачинан голин кӀоштахь экспедицис Ӏа даьккхира бухтехь, цунна экспедицин кеманийн сийнна Петропавловскан аьлла цӀе тиллира. Кхузахь шен тӀера Камчаткин коьрта шахьаран истори йолийна йолу йуьрт йиллира, — Петропавловск-Камчатски гӀала.
1741 шеран 4 июнехь — Беринг Витусан къузткъа шо кхочучу шарахь — В.Беринган баьччаллера «Сий. Пётр» а, «Сий. Павел» (А.Чириков) а кхечира Америкин къилбаседа-малхбузен бердашка. 20 июнехь хӀорд ловзаран а, йуькъа дохк хиларан а хьолехь вовшех къаьстира. Масех дийнахь вовше лехна, ца карийна, церан дийзира шешша некъ бан. В. Беринган баьччаллера «Сийлахь Петр» малхбалехьа дахара 1741 шеран 16 июлехь («Сийлахь Павелал» цхьа де тӀаьхьа а, оьрсийн кеманех кхоалгӀа а) 58°14' шораллехь кхечира Къилбаседа Америкин берде Сий. Илясан ламанан кӀоштахь.
Каш
1874 шарахь Российн-Америкин компанин векалш дечиган жӀар хӀоттийра сийлахь хӀордахочун каш хила тарлочу меттигехь. ТӀаьхьуо меттигерачу талламхоша хӀинца йолу иэс хӀоттийра — вовшашна тӀекӀела тӀейаьлла биъ са болу тӀулгийн ши экъа, тӀехула чуьйнан экъа а йолуш. Барз тӀехула лаьтта 3,5 м аьчкан жӀар.
1991 шарахь даздеш дара Беринг а, Чириков а Америкин къилбаседа-малхбузен 250 шо кхачар. Шпаро Дмитрийн Дуьненайукъара «Хин бухара Ӏалам» а, «Хилларг» клубан а йукъаралло ССРС Ӏилманан академин археологин институтаца цхьаьна экспедици йира Беринган гӀайрен тӀе, данин талламчаш дека а озош. Оццу хенахь «Балтикин иэс» йукъаралло кхоьллира хибухара-археологин тоба. Экспедицин коьрта Ӏалашо хилира массо агӀора Ӏамор а, Ӏалашйар а Командоран гӀайренийн историн-оьздангаллин тӀаьхье, Беринган каш лахар, хибухара-археологин белхаш Командор бухтехь «Сий. Пётр» пакетбот-кемин якорш лахар.
Экспедицин карийра Беринг Витусан а, кхин пхеа хӀордахочун а каш. ДаьӀахкаш Москоха дӀайаьхьира, цигахь уьш теллира суьдан медикаша, цаьрга Беринган сурт хӀоттаделира. Данин а, российн а историкаш ма-хӀоттора, йериг справочникашкахь а, жайнашкахь а гайтина командоран Беринг Витусан суьрташ, цуьнан дац, ткъа хӀордахочун санна цӀе йолу цуьнан девешин ду — паччахьан кертара данин поэтан, цуьнан сийнна Витусан и цӀе а йеллера. Беринган цергаш тӀехь цингин ларраш ца карийра, цуо Беринг кхечу лазарх велла ала таро йелира. ШолгӀачу шарахь хӀордахочун даьӀахкаш йухайеина Командоран гӀайренаш тӀе йуха дӀайоьхкира.
ГӀуллакхаш къобал дар
Дуккхан хан йийзира Беринган гӀуллакхаш дуьззина къобалдан. Беринган талламаш нийса хилар чӀагӀдина дуьххьарлера новкъахо хилира, ингалсан хӀордахо Кук Джеймс. Цуо кховдийра Чукоткин а, Аляскин а йукъара хидоькъен цӀе Беринган цӀарах тиллар.
Иэс
Дуьххьара Беринг Витусан иэс хӀоттийна Петропавловск-Камчаткинехь. Чуьйнан экъан бух тӀехь йаздина: «1740 ш. Петропавловск йиллина хӀордахочун Беринг Витусан». 2010 шарахь "Сийлахь-Йаккхий Камчаткин экспедицешна" цӀе йолу Беринг Витусан лерина борзанан иэсаца йолу скульптурин композици хӀоттийна Тюмень гӀалин хин бердйистехь. Иэс тӀехула айаделла кемин гата, уллехь пенан тӀехь кхетош йаздина у ду.
2016 шарахь Командоран гӀайренаш карийна 275 шо кхачарна Беринган гӀайренан тӀера Никольски эвлахь хӀоттийна Беринг Витусан кхин а иэс — хӀоьттина лаьтта скульптура, иза йина борзанах (автор — скульптор И. П. Вьюев ).
Беринган цӀе тиллина цхьа могӀа географин объекташна:
Хьажоргаш
Категори:Российн империн гидрографаш Категори:Адамаш:Амстердам Категори:Адамаш:Охотск Категори:XVIII бӀешеран истори Категори:Капитан-командораш (Российн импери) Категори:Тийна океанан талламчаш Категори:Россий империн хӀордахой Категори:Къилбаседа тӀеман декъашхой Категори:Генара Малхбален истори Категори:Сийлахь-Йоккха Къилбаседа экспедици Категори:ДӀабоьхкинарш Камчаткин махкахь Категори:Данин хӀордахой Категори:Доьлийн цамгарх белларш Категори:Белла новкъахой
Якшина (Плесецкан кӀошт)
Якшина (Якшина) — Российн Федерацин Архангельскан областан Плесецкан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Плесецкан кӀоштан нах беха меттигаш
Калчинаро-Ногара (Верона)
Калчинаро-Ногара — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Энизчакири (Козан)
Энизчакири (Enizçakırı) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан Адана провинцин (ил) Козанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Адана провинцин нах беха меттигаш
Категори:Адана провинцин микрокӀошташ
Категори:Козанан микрокӀошташ
Категори:Козанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Конятино
Конятино (Конятино) — Российн Федерацин Вологдин областан Череповецан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Череповецан кӀоштан нах беха меттигаш
Горяны (Могилёвн кӀошт)
Горяны (Гараны) — Белоруссин Могилёвн областан Могилёвн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Могилёвн кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Новоселица (Черкассин кӀошт)
Новоселица — Украинин Черкассин областан Черкассин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Черкассин кӀоштан нах беха меттигаш
Карлос Кано Кармона (Катемако)
Карлос Кано Кармона — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Карлос Кано Кармона лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Озьель
Озьель — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Къилба-ПигӀенейш регионехь. Коммунан департамент — Лакха ГагӀонна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха ГагӀонна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Репьёвкан кӀошт
Репьёвкан кӀошт — Воронежан областан административан дакъа.
Административан центр — Репьёвка.
(4127) Кегоку
Истори
ДӀайиллина 1988 шеран 25 январехь С. Уэда, Х. Канэда цӀе йолу Ӏилманчо Кусиро обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1988 BA2».
Валзондра (Виченца)
Валзондра — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Мецема (Ла Специя)
Мецема — Италин Лигурия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лигурия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
NGC 7103
NGC 7103 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
7103 7103
Оьренли (Эййуьбийе)
Оьренли (Örenli) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Шанлиурфа провинцин (ил) Эййуьбийенан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Шанлиурфа провинцин нах беха меттигаш
Сабугал
Сабугал (Sabugal) — Португалин гӀала, йукъайогӀу Гуарда гуона. ЦӀарах йолучу муниципалитетан центр.
Оьренли (Эййуьбийе)
Хьажоргаш
Категори:Шанлиурфа провинцин микрокӀошташ
Сабугал
Истори
Йиллина 1296 шарахь. 1936 шо тӀера 1976 шо кхаччалц йукъайогӀуш яра Португалин Бейра-Алта историн провинцин.
Оьренли (Эййуьбийе)
Хьажоргаш
Категори:Эййуьбийенан микрокӀошташ
Сабугал
Географи
Майда —. Муниципалитетан йукъайогӀуш ю фрагезеш. муниципалитеташ.
Оьренли (Эййуьбийе)
Хьажоргаш
Категори:Эййуьбийенан кӀоштан нах беха меттигаш
Сабугал
Хьажоргаш
Категори:Гуарда гуонан муниципалитеташ Категори:Португалин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Оьренли (Эййуьбийе)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ярцево (Дмитрован кӀошт)
Ярцево (Ярцево) — Российн Федерацин Москохан областан Дмитрован кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Москохан областан Дмитрован кӀоштан нах беха меттигаш
Красни Кут (Весёлин кӀошт)
Красни Кут (Красный Кут) — Российн Федерацин Ростовн областан Весёлин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ростовн областан Весёлин кӀоштан нах беха меттигаш
Бруклин-Парк (Миннесота)
Бруклин-Парк  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Миннесота штатера гӀала.
Вязовск (Дубровкан кӀошт)
Вязовск (Вязовск) — Российн Федерацин Брянскан областан Дубровкан кӀоштара эвла.
Хоьфен (Тироль)
Хоьфен  — Австрин Тироль федералан латтана йукъара коммуна. Ройтте гуонан йукъайогӀу.
Вязовск (Дубровкан кӀошт)
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Бруклин-Парк (Миннесота)
Истори
Бруклин-Парк гӀала йиллина  шарахь.
Вязовск (Дубровкан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хоьфен (Тироль)
Хьажоргаш
Категори:Тироль латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Бруклин-Парк (Миннесота)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Вязовск (Дубровкан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Дубровкан кӀоштан нах беха меттигаш
Бруклин-Парк (Миннесота)
Хьажоргаш
Категори:Миннесота штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Алидж
Алидж (Alıc) — Азербайджанан Губан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Губан кӀоштан нах беха меттигаш
Еремеевка (Свердловскан область)
Еремеевка (Еремеевка) — Свердловскан областан Ачитан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Билгалдахарш
Категори:Ачитан гӀалин гуо нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Пикузино
Пикузино (Пикузино) — Российн Федерацин Марий Элан Горномарийскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь бараме континенталан климат йу. Ӏа кхузахь дикка деха а, ло долуш а ду, ткъа аьхке — дикка йовха йу. Мехкан Ӏаткъам бо Атлантикин а, Арктикин а хӀаваан массаш. Ӏаьна заманахь кхузахь цӀеххьана температураш оьгу, ткъа гурахь а, бӀаьста а сих-сиха гӀура хуьлу. ХӀаваан температуран шеран йуккъера барам республикин малхбалехь Цельсин ноль градусал сов хуьлу, ткъа къилба-малхбузехь кхаа градусе кхочу. Уггар шийла бутт — январь, ткъа уггар бовха — июль бу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Горномарийскан кӀоштан нах беха меттигаш
Усть-Мосиха
Усть-Мосиха (Усть-Мосиха) — Российн Федерацин Алтайн мехкан Ребрихан кӀоштара эвла.
Йассикишла (Гоьйнуьджек)
Йассикишла (Yassıkışla) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Амаси провинцин (ил) Гоьйнуьджекан кӀоштара эвла.
Усть-Мосиха
Климат
Кхузахь климат барамера а, чӀогӀа континенталан а йу, кхоллало Атлантикера, Арктикера, Малхбален Сибрехара, Йуккъерчу Азера сих-сиха хийца а луш кхочучу хӀаваан массаш бахьнехь. Маршах кӀезиг йолуш хенан хӀоттам хилар бахьнехь алссама маьлхан радиации кхачайо кхуза. Малх лепаран дохаллин йуккъера барам 2000—2300 сахьт шарахь бу, цхьаьнатоьхна радиацин барам кхочу 4500-4800 МДж/м2 шарахь.
Йассикишла (Гоьйнуьджек)
Хьажоргаш
Категори:Амаси провинцин нах беха меттигаш
Усть-Мосиха
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Йассикишла (Гоьйнуьджек)
Хьажоргаш
Категори:Гоьйнуьджекан кӀоштан нах беха меттигаш
Усть-Мосиха
Хьажоргаш
Категори:Ребрихан кӀоштан нах беха меттигаш
Йассикишла (Гоьйнуьджек)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Нория де Гвадалупе Рохас (Ромита)
Нория де Гвадалупе Рохас — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Служки
Слуги (Служкі) — Белоруссин Гроднон областан Берестовицан кӀоштара эвла.
Нова Гребля (Подкарпатан воеводалла)
Нова Гребля — Польшин Подкарпатан воеводаллин  гминера эвла.
Служки
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Нова Гребля (Подкарпатан воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подкарпатан воеводаллин нах беха меттигаш
Служки
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш Категори:Берестовицан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Цона Индузтрияле Монтело (Бергамо)
Цона Индузтрияле Монтело — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Седло (Стржелске Гоштице)
Седло  (Sedlo) — Чехин Къилба Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Литература
Категори:Къилба Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Поголка
Поголка (Поголка) — Российн Федерацин Смоленскан областан Демидован кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
С. С. Аурелия-Локалита Арчипретура (Витербо)
'''С. С. Аурелия-Локалита Арчипретура''' — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лацио регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Латуй-Лантияк
Латуй-Лантияк (Latouille-Lentillac) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — Ло.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Ло департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Берсияль-де-Сапардьель
Берсияль-де-Сапардьель — Испанин Авила провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Авила провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Смоленя Вас
Смоленя Вас — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Посёлок отделения «2-я Пятилетка» совхоза «Красное Знамя»
Посёлок отделения «2-я Пятилетка» совхоза «Красное Знамя» (Посёлок отделения «2-я Пятилетка» совхоза «Красное Знамя») — Российн Федерацин Воронежан областан Аннан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Аннан кӀоштан нах беха меттигаш
Йерсбек
Йерсбек (Jersbek) — Германин Шлезвиг-Гольштейн латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Шлезвиг-Гольштейн латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Токдемир (Алтиноьзуь)
Токдемир (Tokdemir) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан ХӀатай провинцин (ил) Алтиноьзуьнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:ХӀатай провинцин микрокӀошташ
Категори:Алтиноьзуьнан микрокӀошташ
Категори:Алтиноьзуьнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Клишино (Льгован кӀошт)
Клишино (Клишино) — Российн Федерацин Курскан областан Льгован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Льгован кӀоштан нах беха меттигаш
Шкроботы
Шкроботы — Украинин Сумин областан Ромнин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Украинин Ромнин кӀоштан нах беха меттигаш
Большой Зерентуй
Большой Зерентуй (Большой Зерентуй) — Российн Федерацин Байкалдехьара мехкан Нерчински Заводан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат луьра, чӀогӀа континенталан йу. Октябрехь дуьйна кхузахь хӀутту лакхара атмосферан Ӏаткъам. Йочанаш кӀезиг хуьлу, ткъа малх лепар кхузахь алсама хуьлу Ялтехь а, Кисловодскехь а чул. Оцу хенахь гӀийла мох а наггахь бен ца хуьлу. Оцу хьолашкахь латтано йойу дукха йовхо атмосферан дӀайалар бахьнехь, цуьнца кхетадо температуран инверсеш а, алссама тӀетаьӀӀа шелонаш латтар. Аьхке кхузахь йовха йу, цхьаццанхьа тӀех йовха йу, ткъа Ӏа шийла ду.
Хьажоргаш
Категори:Нерчински Заводан кӀоштан нах беха меттигаш
Малиновка (Богородицкан кӀошт)
Малиновка (Малиновка) — Российн Федерацин Тулин областан Богородицкан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Хьажоргаш
Категори:Богородицкан кӀоштан нах беха меттигаш
Рахат (Уйгурийн кӀошт)
Рахат — Кхазакхстанан Алматан областан Уйгурийн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Алматан областан нах беха меттигаш Категори:Уйгурийн кӀоштан нах беха меттигаш
(2861) Ламбрехт
(2861) Ламбрехт — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.