cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
КазегӀ
КазегӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Къилба-ПигӀенейш регионехь. Коммунан департамент — Лакха ГагӀонна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха ГагӀонна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Лаветтсвилл (Виргини)
Лаветтсвилл — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Виргини штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Виргини штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Рунтоле
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Охранев
Охранев — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Липовець (Польша)
Липовець — Польшин Подкарпатан воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подкарпатан воеводаллин нах беха меттигаш
Любимое
Любимое (Любімае) — Белоруссин Гомелан областан Чечерскан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Чечерскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Корчувка (Мазовин воеводалла)
Корчувка  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Менкарини (Лука)
Менкарини — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
БугӀлуджа (Бозова)
БугӀлуджа (Buğluca) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Шанлиурфа провинцин (ил) Бозованан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Шанлиурфа провинцин нах беха меттигаш
Утценайх
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
БугӀлуджа (Бозова)
Хьажоргаш
Категори:Шанлиурфа провинцин микрокӀошташ
Утценайх
Хьажоргаш
Категори:Лакха Австри латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
БугӀлуджа (Бозова)
Хьажоргаш
Категори:Бозованан микрокӀошташ
Категори:Бозованан кӀоштан нах беха меттигаш
Цона Арцерини II (Падова)
Цона Арцерини II — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
БугӀлуджа (Бозова)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Цона Арцерини II (Падова)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
БугӀлуджа (Бозова)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Чортешть (коммуна)
Чортешть — Румынин Ясси жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Ясси жудецан коммунаш
Цона Арцерини II (Падова)
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Бочейно
Бочейно (Бочейно) — Российн Федерацин Вологдин областан Череповецан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Череповецан кӀоштан нах беха меттигаш
Вила-Нова-ди-Пайва
Вила-Нова-ди-Пояриш (Vila Nova de Poiares) — Португалин гӀала, йукъайогӀу Коимбра гуона. ЦӀарах йолучу муниципалитетан центр.
Истори
Йиллина 1836 шарахь. 1936 шо тӀера 1976 шо кхаччалц йукъайогӀуш яра Португалин Бейра-Литорал историн провинцин.
Географи
Майда —. Муниципалитетан йукъайогӀуш ю фрагезеш. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Коимбра гуонан муниципалитеташ Категори:Португалин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Хильковичи (Круглин кӀошт)
Хильковичи (Хількавічы) — Белоруссин Могилёвн областан Круглин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Руата Рибота (Торино)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Хильковичи (Круглин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Круглин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
NGC 6820
NGC 6820 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Вакуленчук (гӀалин кепара эвла)
Вакуленчук — Украинин Житомиран областан Чуднован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
NGC 6820
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Вакуленчук (гӀалин кепара эвла)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
NGC 6820
Хьажа кхин а
6820 6820
Вакуленчук (гӀалин кепара эвла)
Хьажоргаш
Категори:Чуднован кӀоштан нах беха меттигаш
Саблин
Саблин (Саблин) — Российн Федерацин Курскан областан Курскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Свеборжице
Свеборжице (Svébořice) — Чехин Либерец мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Либерец мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Акчабурч (ШехӀиткамил)
Акчабурч (Akçaburç) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Газиантеп провинцин (ил) ШехӀиткамилнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Газиантеп провинцин нах беха меттигаш
Категори:Газиантеп провинцин микрокӀошташ
Категори:ШехӀиткамилнан микрокӀошташ
Категори:ШехӀиткамилнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Гривно
Гривно (Гривно) — Российн Федерацин Москохан областан Подольскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Кислин
Кислин — Украинин Черкассин областан Уманан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Уманан кӀоштан нах беха меттигаш
Врацлавек
Врацлавек (Vraclávek) — Чехин Моравия-Силезия мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Моравия-Силезия мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Гриббом
Гриббом (Gribbohm) — Германин Шлезвиг-Гольштейн латтана йукъара коммуна.
Сат-Ноу
Сат-Ноу — Румынин Ботошань жудецан коммунера эвла.
Гриббом
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Сат-Ноу
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
(1764) Когсхолл
(1764) Когсхолл — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Сат-Ноу
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Ботошань жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Гриббом
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Шлезвиг-Гольштейн латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
(1764) Когсхолл
Истори
ДӀайиллина 1953 шеран 7 ноябрехь IAP цӀе йолу Ӏилманчо Бруклин обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1953 VM1».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Верхняя Алабашка
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: хууш дац.
Билгалдахарш
Категори:Категори:Горноуральскан гӀалин гуо нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Дроздово (Лихославлан кӀошт)
Дроздово (Дроздово) — Российн Федерацин Тверан областан Лихославлан кӀоштара дӀатесна эвла.
Калвано (Беневенто)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Абингтон (Массачусетс)
Абингтон  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Массчусетс штатера гӀала.
Калвано (Беневенто)
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Абингтон (Массачусетс)
Истори
Абингтон гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Массчусетс штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Туна (ИмамогӀлу)
Туна (Tuna) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан Адана провинцин (ил) ИмамогӀлунан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Адана провинцин нах беха меттигаш
Категори:ИмамогӀлунан микрокӀошташ
Категори:ИмамогӀлунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Климовица
Климовица — Украинин Закарпатьен областан Иршаван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Иршаван кӀоштан нах беха меттигаш
Пограничник (Павлодаран область)
Пограничник — Кхазакхстанан Павлодаран областан Аксу гӀалин йукъайогӀу эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Аксу
Данте (Виргини)
Данте  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Виргиния штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Данте бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
Бажаев, Зия Юсупович
Биографи
Иза винера 1960 шарахь Хьалха-МартантӀехь. 1976 шарахь цо чекхйаьккхира Хьалха-МартантӀера йуккъера школа № 1. 1981 шарахь чекхйаьккхира Краснодаран Политехнически институт инженер-технологан говзаллица. Техникин Ӏилманийн кандидат.
Данте (Виргини)
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Виргиния штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Виргиния штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Бажаев, Зия Юсупович
Биографи
1988—1991 шерашкахь иза вара Краснодаран а, Соьлжа-ГӀалин а биохимин заводашкахь болх беш. 1992—1995 шерашкахь иза вара Швейцарехь дӀайазйина йолу LIA OIL маьхкадетта духку компанин президент. 1995 шарахь иза хилира Нохчийчоьхь мехкдаьтта доккху ФГУП «Южная нефтяная компания» (ЮНКО) куьйгалхо. Амма 1996 шарахь иза балхара дӀавеккхира. Кеста Нохчийчохь сепаратисташ Ӏедал деккхинчул тӀаьхьа оцу компанин болх сецира. 1996 шо дуьйна Зия Бажаев вара «Сиданко» компанехь болх беш. 1997 шо дуйьна 1998 шо кхаччалц иза вара оцу компанин куьйгалхо. И фирма йитинчултӀехьа цо кхоьллира шен фирма «Альянс». Оцу фирман йукъайахара хьалха «Сиданко» долахь хилла йолу Хабаровскан НПЗ. Кхиъ цхьа шо даьлча «Альянсас» шен дола йаьккхира Украинехь йолу Херсонан НПЗ.
1998—1999 шерашкахь Бажаев вара «Роснефтин» кризисан дуьхьала программа а, Евгений Примаков Российн премьер-министр волчу хенахь неха ойла тӀейирзина йолу Российн мехкдаьттан компанин проект а.
Иза велира 2000 шеран 9 мартехь Артём Боровикца цхьана кемантӀехь. Иза веллачултӀаьхьа «Альянс» компанин куьйглахо хилира цуьнан жимахволу ваша.
2007 шарахь компанин долара йелира Херсонан НПЗ. 2008 шарахь оцу компанин активаш Россиехь мехкдаьтта доккхуш йолу Швецин компанин West Siberian Resources активашца вовшахтуьхуьра.
Цуьнан гӀонца Топа Элимбаевс кхоьллира берийн хелхаран ансамбль «Зия».
Доьзалла
Цуьна кхо бера дисна.
Кудутль
Кудутль — ДегӀастанан Харгабин кӀоштара эвла йу. Бахархой — 541 леррана 2010 шарахь.
Иза йу Кудутлин йуьртан меттиган административан центр.
Билгалдахарш
Категори:Харгабин кӀоштан нах беха меттигаш
Даьстаь (Ордубадан кӀошт)
Даьстаь (Dəstə) — Азербайджанан Ордубадан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Ордубадан кӀоштан нах беха меттигаш
Казански (Брянскан область)
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Выгоничин кӀоштан нах беха меттигаш
Вершина (Тюменан область)
Вершина (Вершина) — Российн Федерацин Тюменан областан Нижни Тавдан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Нижни Тавдан кӀоштан нах беха меттигаш
Сен-ФигӀмен-де-Буа
Сен-ФигӀмен-де-Буа (Saint-Firmin-des-Bois) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ЛуагӀе.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЛуагӀе департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
КазегӀ (кантон)
КазегӀ — Францин кантон, лаьтта Къилба-ПигӀенейш регионехь. Кантонан департамент — Лакха ГагӀонна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха ГагӀонна департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
Уватан кӀошт
Уватан кӀошт (Уватский район) — Тюменан областан муниципалан кӀошт.
Административан центр — Уват.
Билгалдахарш
Категори:Тюменан область Категори:Российн кӀошташ
Алгаскино
Алгаскино (Алгаскино) — Российн Федерацин Марий Элан Горномарийскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Горномарийскан кӀоштан нах беха меттигаш
Укыр (Байкалдехьара мохк)
Укыр (Укыр) — Российн Федерацин Байкалдехьара мехкан Красни Чикойн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат луьра, чӀогӀа континенталан йу. Октябрехь дуьйна кхузахь хӀутту лакхара атмосферан Ӏаткъам. Йочанаш кӀезиг хуьлу, ткъа малх лепар кхузахь алсама хуьлу Ялтехь а, Кисловодскехь а чул. Оцу хенахь гӀийла мох а наггахь бен ца хуьлу. Оцу хьолашкахь латтано йойу дукха йовхо атмосферан дӀайалар бахьнехь, цуьнца кхетадо температуран инверсеш а, алссама тӀетаьӀӀа шелонаш латтар. Аьхке кхузахь йовха йу, цхьаццанхьа тӀех йовха йу, ткъа Ӏа шийла ду.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Якутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+9.
Хьажоргаш
Категори:Красни Чикойн кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Выставка (Смоленскан область)
Выставка (Выставка) — Российн Федерацин Смоленскан областан Демидован кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Демидован кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 6821
NGC 6821 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
6821 6821
Фагген
Фагген — Австрин Тироль федералан латтана йукъара коммуна. Ландэкк гуонан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Тироль латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Руперче
Руперче — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Мисион де Чичимекас Уно, Гонзало Мата Гарсия (Сан Луис де ла Паз)
Мисион де Чичимекас Уно, Гонзало Мата Гарсия — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Мисион де Чичимекас Уно, Гонзало Мата Гарсия лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Куриловка (Белёван кӀошт)
Куриловка (Куриловка) — Российн Федерацин Тулин областан Белёван кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Белёван кӀоштан нах беха меттигаш
(3446) гребни
(3446) гребни — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1942 шеран 12 мартехь Карл Райнмут цӀе йолу Ӏилманчо Хайдельберг обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1942 EB».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Оцин
Оцин — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Липовиця (Польша)
Липовиця — Польшин Подкарпатан воеводаллин  гминера эвла.
Оцин
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Липовиця (Польша)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подкарпатан воеводаллин нах беха меттигаш
Павлов (Бели Калитван кӀошт)
Павлов (Павлов) — Российн Федерацин Ростовн областан Бели Калитван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Бели Калитван кӀоштан нах беха меттигаш
Клуковец
Клуковец — Къилбаседа Македонин Вардаран регионан эвла. Велес йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа Македонин нах беха меттигаш Категори:Вардаран регионан нах беха меттигаш
Арсланджа (Гоьлова)
Арсланджа (Arslanca) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Сивас провинцин (ил) Гоьлован кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Сивас провинцин нах беха меттигаш
Категори:Гоьлован кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Вале Санта Кроче (Леко)
Вале Санта Кроче — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Менозио (Савона)
Менозио — Италин Лигурия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лигурия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Петухи (Удмурти)
Петухи (Петухи) — Российн Федерацин Удмуртин Завьялован кӀоштара эвла.
Климат
Лаьтта къилбаседа бараман асанехь, Еврази материкан кӀоргенехь, Атлантикин а, Къилбаседа-Шатесна Ӏапказийн хӀордашна генахь. Цундела цуьнан климат барамера континенталан йу дехачу шийлачу Ӏашца, йовхачу аьхкенца, дика къаьстачу шеран заманашца бӀаьста а, гурахь а. Атлантикин Ӏапказ тӀиера кхуза йогӀу йовха хӀаваъ. Аьхка цуо йахьа йочанаш, йовхо лагӀйо, ткъа Ӏай ло дахьа, шелонаш лагӀйо, йовхонаш йахьа.
Сахьтан аса
Кхузахь йу Самарин хан лелаш. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябряхь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла ю 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Удмуртин Завьялован кӀоштан нах беха меттигаш
Хролищево
Хролищево (Хралішчава) — Белоруссин Могилёвн областан Круглин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Круглин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Маковье (Чечерскан кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Эль Палмито (Тампико Алто)
Эль Палмито — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Палмито лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Чофринджень (коммуна)
Чофринджень — Румынин Арджеш жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Арджеш жудецан коммунаш
Буланджак (Бозова)
Буланджак (Bulancak) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Шанлиурфа провинцин (ил) Бозованан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Шанлиурфа провинцин нах беха меттигаш
Категори:Бозованан микрокӀошташ
Категори:Бозованан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Лос Порталес (Тантоюка)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Руата Сервоур (Кунео)
Руата Сервоур — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Цона Барбьеро-Фако-Балдисери (Виченца)
Цона Барбьеро-Фако-Балдисери — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Руата Сервоур (Кунео)
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Цона Барбьеро-Фако-Балдисери (Виченца)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Лебанон (Виргини)
Лебанон — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Виргини штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Виргини штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Вила-Нова-ди-Пояриш
Вила-Нова-ди-Сервейра (Vila Nova de Cerveira) — Португалин гӀала, йукъайогӀу Виана-ду-Каштелу гуона. ЦӀарах йолучу муниципалитетан центр.
Истори
Йиллина 1321 шарахь. 1936 шо тӀера 1976 шо кхаччалц йукъайогӀуш яра Португалин Минью историн провинцин.
Географи
Майда —. Муниципалитетан йукъайогӀуш ю фрагезеш. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Виана-ду-Каштелу гуонан муниципалитеташ Категори:Португалин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Велики Коровинцы
Велики Коровинцы — Украинин Житомиран областан Чуднован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Чуднован кӀоштан нах беха меттигаш
Браславль
Браславль (Браславль) — Российн Федерацин Вологдин областан Череповецан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Череповецан кӀоштан нах беха меттигаш
Санта Барбара (Мисантла)
Санта Барбара — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Санта Барбара лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Корчувка-Колони
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Кобалевица
Кобалевица — Украинин Закарпатьен областан Иршаван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Иршаван кӀоштан нах беха меттигаш
Кантаранас, Серис Мендоза Хименез (Сотеапан)
Кантаранас, Серис Мендоза Хименез — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Кантаранас, Серис Мендоза Хименез лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Дирнис
Дирнис (Dırnıs) — Азербайджанан Ордубадан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Ордубадан кӀоштан нах беха меттигаш
Казноьв-Монто
Казноьв-Монто — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Къилба-ПигӀенейш регионехь. Коммунан департамент — Лакха ГагӀонна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха ГагӀонна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Калварата (Мантова)
Калварата — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Гринау
Гринау (Grinau) — Германин Шлезвиг-Гольштейн латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Шлезвиг-Гольштейн латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Сен-ФигӀмен-суьгӀ-ЛуагӀ
Сен-ФигӀмен-суьгӀ-ЛуагӀ (Saint-Firmin-sur-Loire) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ЛуагӀе.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЛуагӀе департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Пронски (Курскан кӀошт)
Пронски (Пронское) — Российн Федерацин Курскан областан Курскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Кичинцы
Кичинцы — Украинин Черкассин областан Звенигородкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Звенигородкан кӀоштан нах беха меттигаш
Свемислице
Свемислице (Svémyslice) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Давыдово (Подольскан кӀошт)
Давыдово (Давыдово) — Российн Федерацин Москохан областан Подольскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Москохан областан Подольскан кӀоштан нах беха меттигаш
Агавам (Массачусетс)
Агавам  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Массчусетс штатера гӀала.
Истори
Агавам гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Массчусетс штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Торределькампо
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Хаэн провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Врацовице (Бенешов)
Врацовице  (Vracovice) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Акчагоьзе (ШехӀиткамил)
Акчагоьзе (Akçagöze) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Газиантеп провинцин (ил) ШехӀиткамилнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Газиантеп провинцин нах беха меттигаш
Категори:ШехӀиткамилнан микрокӀошташ
Категори:ШехӀиткамилнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Уфаджикоьрен (ИмамогӀлу)
Уфаджикоьрен (Ufacıkören) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан Адана провинцин (ил) ИмамогӀлунан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Адана провинцин нах беха меттигаш
Категори:Адана провинцин микрокӀошташ
Категори:ИмамогӀлунан микрокӀошташ
Категори:ИмамогӀлунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
NGC 6822
NGC 6822 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
6822 6822
Фазольдсберг
Фазольдсберг — Австрин Штири федералан латтана йукъара коммуна. Грац-Умгебунг гуонан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Штири латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Сату-Барбе
Сату-Барбе — Румынин Бихор жудецан Абрам коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Бихор жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Часовня (Хаврогорин йуьртан меттиг, Нижни Хаврогоры)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Холмогорин кӀоштан нах беха меттигаш
Подгорни (Акмолан область)
Подгорни — Кхазакхстанан Акмолан областан Жаксинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Жаксинан кӀоштан нах беха меттигаш
Авторханов, Ӏабдурахьман Геназович
Ӏабдурахьма́н Гена́зович (Ганазович) Авторха́нов (1908 шеран 3 октябрь — 1997 шеран 24 апрель) — историк-советолог, йаздархо.
<!-- Авторханов с молодости попал в партийную элиту. B 1937 году был арестован, оправдан судом. Перешёл линию фронта с предложением Гитлеру союза с восставшей Чечнёй. После войны был профессором американской военной академии и председателем её Учёного Совета. Автор ряда книг по истории СССР и его системе управления.
Биография
Биография, изложенная ниже, базируется на мемуарах и других опубликованных работах самого Авторханова, а также на статье Теодора Шабада в газете «The International Herald Tribune», о которой сам Авторханов отозвался как о верно описывающей его биографию.
Следует отметить и расхождения между книгами Авторханова. Так в «Технологии власти» он рассказывает о своём личном участии в событиях в Москве 1929 года в качестве студента ИКП. Согласно «Мемуарам», он в это время учился в Грозном на рабфаке.
Также приводятся и обсуждаются архивные данные, несколько отличающиеся от опубликованных мемуарных материалов Авторханова. Кроме того, существует опубликованная в газете «Московская правда» в 2001 году, весьма оригинальная биография Авторханова.
Полны биографических проблем также и материалы напечатанные в американской прессе. Так, например, популярный американский журнал «Time» в рецензии на его книгу «The Communist Party Apparatus», утверждает, что Авторханов без суда был сослан на 5 лет в Сибирь, тогда, как согласно его воспоминаниям, он дважды арестовывался и провёл около 5 лет под следствием в тюрьмах Грозного и Москвы, где подвергался пыткам.
Газета «The New York Times» в заметке: «Emigres Issue Warning» называет его Александром Авторхановым.
В научном журнале «The American Historical Review» Роберт Даниельс, рецензируя его книгу «Происхождение партократии», пишет, что он был взят в плен немцами. Согласно его мемуарам, он добровольно перешёл на их сторону.
Ранние годы
Ранние годы Абдурахмана Авторханова прошли в чеченском ауле Лаха-Неври (Нижний Наур ныне Надтеречного района), где он родился. Действительная дата рождения неизвестна. В своих «Мемуарах» он пишет: «…я родился Бог весть когда, что-то между 1908 и 1910 годами (во время депортации чеченцев аул этот был уничтожен)».
После седьмого класса он поступил в областную партийную школу, где изучал специальные предметы, такие как «партстрой», «хозстрой» и т. д. Обычные школьные дисциплины были на вторых местах. После её окончания он поступил на рабфак.
Партийная юность (1927—1929)
Партийная юность Авторханова началась в 1927 году. Он вступил в ВКП(б) и, не закончив рабфак, поступил, по рекомендации Чеченской партийной организации, на подготовительные курсы московского Института красной профессуры (ИКП).
Среди преподавателей института были Бухарин, Луначарский, Тарле.
Институт закончили такие будущие высшие руководители партии как Суслов, Пономарёв, Поспелов.
B институте Авторханов сблизился с кружком сторонников Бухарина, многие из которых тесно лично общались с лидерами «правой оппозиции».
В 1928 году он был переведен на второй курс подготовительного отделения ИКП, но, по его словам, разочаровался в политике и захотел получить техническое образование. Кроме того, его тянуло домой. Поэтому он бросил ИКП и вернулся в Грозный на рабфак, который закончил 1929 году. После окончания рабфака он поступил в Грозненский нефтяной институт, но партийное руководство Чечни не дало ему продолжить образование и мобилизовало на партийную работу.
Старт (1929—1937)
Старт Авторханова был крутым. Его, как подающего большие надежды чеченца (в тот момент в обкоме чеченцев вообще не было), назначили сразу вторым лицом в тогдашней партийной иерархии Чечни — исполняющим обязанности заведующего организационным отделом Чеченского обкома ВКП(б) (первым лицом был ответственный секретарь обкома. Авторханов заменял его в период отсутствия). Ho в 1930 году назначивший его ответственный секретарь обкома C.A. Хасман был снят и вместо него был назначен новый — Г.M. Кариб (Товмасян). В соответствии с партийной традицией, новый руководитель приводит свою команду. Авторханов вернулся в Москву на подготовительное отделение ИКП.
В то время он, по его словам, всерьёз воспринимал и верил в многократно высказанную после 1917 года позицию Ленина по национальному вопросу, постановления съездов и пленумов партии, считая, что следует учитывать национальные особенности и не вести единообразную политику на всей территории Советского Союза. Защищая свое понимание официально провозглашенных партией принципов, Авторханов написал в 1930 году статью в газете «Правда». Непосредственной причиной для выступления была начавшаяся всеобщая коллективизация сельского хозяйства. По его мнению, действующая тогда Конституция СССР 1924 года в компетенцию союзного правительства в Москве относила лишь: Остальные вопросы должны были решаться на местах в соответствии с местными условиями.
В статье он критиковал положение в национальных окраинах (в Чечне, по его словам, было лишь 4 % грамотных чеченцев), пренебрежительное отношение к местным кадрам (руководство треста «Грознефть», например, считало, что чеченцы избегают настоящего труда, предпочитая работать сторожами) и неподготовленную коллективизацию в национальных районах. Через несколько дней Сталин в докладе на открывшемся съезде ВКП(б) заявил, что партия изменила свою политику и теперь перешла к форсированию коллективизации по всему Советскому Союзу. В результате, статья подверглась резкой критике в «Правде» и Авторханов был вынужден написать письмо в газету с отказом от своей позиции.
Тем не менее, он был исключен из ИКП и переведён в сектор национальной печати ЦК ВКП(б), а в конце 1930 году откомандирован на Кавказ. Работал заведующим отделом народного образования Чеченской автономной области, организовал Чеченский Национальный драматический театр и был назначен его директором. В 1932 году был назначен директором Чеченского отделения Партиздата при ЦК ВКП(б).
В этот период выходят его книги: «К основным вопросам истории Чечни» (1930), «Краткий историко-культурный и экономический очерк о Чечне» (1931), «Революция и контрреволюция в Чечне» (1933), «Объединение, рождённое революцией» (1934). По утверждению самого автора, эти книги, были любительскими заметками, а не сочинениями профессионального историка, каким Авторханов стал впоследствии. В соавторстве с Х. Яндаровым и А. Мациевым вышла книга «Грамматика чеченского языка», в которой он, по собственному признанию выполнял роль «автора от обкома партии». Его приняли в Союз писателей СССР по секции критики. Он присутствовал на Первом съезде писателей.
B 1933 году он поступил на Курсы марксизма-ленинизма при ЦК ВКП(б) в Москве, а в 1934 году вернулся в ИКП. К этому моменту ИКП был разделен на самостоятельные институты по различным направлениям. Он поступил в Исторический ИКП, который закончил в 1937 году. Одновременно с учёбой он был членом пропагандистской группы ЦК ВКП(б). После окончания Института он получил направление на работу в Грозный в распоряжение Чечено-Ингушского обкома ВКП(б).
В гитлеровской Германии (1942—1945)
В гитлеровской Германии Авторханов оказался по собственной воле. Он перешёл линию фронта и предложил немцам сотрудничество.