cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ЙукарисоьгӀуьтоьнуь (Тепебаши)
Хьажоргаш
Категори:Тепебашинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Вишенки (Костюковичин кӀошт)
Вишенки (Вішанькі) — Белоруссин Могилёвн областан Костюковичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
Белоусовка (Сумин кӀошт)
Белоусовка — Украинин Сумин областан Сумин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Сумин кӀоштан нах беха меттигаш
Ржай (Мшено)
Ржай  (Ráj) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Рубьелос-де-Мора
Рубьелос-де-Мора — Испанин Теруэль провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Маков (эвла)
Маков — Украинин Хмельницкан областан Каменец-Подольскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Каменец-Подольскан кӀоштан нах беха меттигаш
Тарбеево (Нижни Новгородан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 29 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Уренан кӀоштан нах беха меттигаш
ЙахӀши (Бодрум)
ЙахӀши (Yahşi) — Туркойчоьнан Эгейн регионан МугӀла провинцин (ил) Бодрумнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:МугӀла провинцин нах беха меттигаш
Категори:МугӀла провинцин микрокӀошташ
Категори:Бодрумнан микрокӀошташ
Категори:Бодрумнан кӀоштан нах беха меттигаш
Федоровски (Устюжнан кӀошт)
Федоровски (Федоровское) — Российн Федерацин Вологдин областан Устюжнан кӀоштара эвла.
ЙахӀши (Бодрум)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Федоровски (Устюжнан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Устюжнан кӀоштан нах беха меттигаш
ЙахӀши (Бодрум)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
1-е Уколово
1-е Уколово (1-е Уколово) — Российн Федерацин Курскан областан Золотухинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Золотухинан кӀоштан нах беха меттигаш
Помоздино
Помоздино (Помоздино) — Коми Республикин Усть-Куломан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (93%), оьрсий (5%).
Билгалдахарш
Категори:Усть-Куломан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Казчина Марияне Гранди (Бергамо)
Казчина Марияне Гранди — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Смоленец (Ленинградан область)
Смоленец (Смоленец) — Российн Федерацин Ленинградан областан Тихвинан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йукъайогӀу хӀордан климатера континенталан дехьайолучу барамерачу климатан зонан. Цигахь барамера кӀеда Ӏа ду, барамехь йовха аьхке а йу. Климатан коьрта башхалла йу хенан хӀоттам цхьаьнаэшшара ца хилар, иза доьзна ду сих-сиха хийцалучу хӀаваан массех, уьш кхоллалучу кӀоште хьаьжжина хуьлу хӀордан, континенталан, арктикан.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тихвинан кӀоштан нах беха меттигаш
Ольшанка (Ольшанкан йуьртан йукъаралла)
Ольшанка — Украинин Житомиран областан Чуднован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Чуднован кӀоштан нах беха меттигаш
Дадаев, Исраил Висраилович
Исраил (Басир) Висраилович Дадаев (вина 1947 шеран 17 июлехь. ГӀиргӀазойчоь, Ошан область — 2003 шеран 11 мартехь. ДегӀаста, Хаси-Эвл) — Ӏовхойн нохчийн Кхочушдаран комитетан председатель а, нохчийн-Ӏовхойн лидер а. Йукъараллин а, политикин а гӀуллакххо, паргӀата кепар латаран спортан мастер. ДегӀастанан халкъан гуламан депутат. Тайпана хила зандакъой. Басирс нохчийн-Ӏовхойн политикин дахарехь дукха шерашкахь жигара дакъалецира.
Биографи
<!-- Басир родился в 1947 году в Ошской области ГӀиргӀазойчоь; получил среднетехническое образование. Басир работал в органах МВД, он столкнулся с несправедливостью и произволом начальства. На Басира было заведено дело, причем в ходе следствия власти пытались все "списать" на молодого Басира.
В знак протеста Басир бросает самодельную бомбу в здание отделения милиции города Хасавюрт. От взрыва, никто не пострадал. Спустя несколько дней Басир сам сдается в руки правоохранительных органов. Отбыв несколько лет в заключении, Басир возвратился домой в Дагестан, где встретился с одним из своих обидчиков разобравшись с ним, он вновь попал за решетку.
Басир получил звание мастера спорта по вольной борьбе, работал занимался тренером. С активизацией общественно-политической жизни в республике Дагестан Басир включился в национальное движение чеченцев-ауховцев. В этом ему помог жизненный опыт, знание обычаев и традиций народа, наконец, внешний вид атлета и выдержка. В 1991 году Басир стал председателем Исполкома чеченцев-ауховцев.
К Басиру постоянно стекается информация о событиях, происходящих в регионе. Басиру приходилось решать многообразные проблемы, возникающие внутри ауховцев будь то прощение кровника или конфликты между различными группировками ауховцев.
Басир, пользовался поддержкой Зелимхана Яндарбиева и Салмана Радуева.
В 9 января 1996 года когда был совершен террористический рейд на Кизляр Басир принял активное участие в переговорах с Салманом Радуевым.
Басир внес большую лепту в становление стабильной общественно-политической обстановки в республике Дагестан.
Басир считал виной ухудшения положение чеченцев-ауховцев отметка в паспорте о национальности «чеченец».
-->
Виц цавалар
Хаси-Эвлахь Басиран цӀарахь ураман цӀе тиллина.
Литература
Категори:Нохчий
Шикъаройн эрк
Шикъаройн эрк — Российн ломан эрк, охьадогӀу Нохчийн Республикин Шаройн кӀоштахула. Шара-Орган аьрру га.
Географи
Шикъаройн эрк схьадолу ДженжӀарие дукъан къилба-малхбален басера. ОхьадогӀу къилба-малхбалехьа. Хикхоче ю Шара-Орган хикхочел 64 км, аьрру бердаца. Эркан дохала – 8,5 км.
Хин реестрах хаамаш
Российн пачхьалкхан хин реестран хаамашца йукъахь ду Малхбуза-Каспийн бассейнан гуонан, эркан хин бахаман дакъа — Соьлжа Соьлжа-ГӀалан тӀиера Органах кхетталц. Эркан майда — Каспий-хӀордан бассейнан эркаш Теркан а, Ийдалан а шина хин йукъ.
Билгалдахарш
Категори:Нохчийчоьнан эркаш Категори:Соьлжан бассейн Категори:Шаройн кӀоштан эркаш Категори:Шара-Орган бассейн Категори:Шара-Орган геннаш
Козанли (Кулу)
Козанли (Kozanlı) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кони провинцин (ил) Кулунан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Категори:Кони провинцин микрокӀошташ
Категори:Кулунан микрокӀошташ
Порша (Арканзас)
Истори
Йиллина.
Козанли (Кулу)
Хьажоргаш
Категори:Кулунан кӀоштан нах беха меттигаш
Порша (Арканзас)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
NGC 5745
NGC 5745 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Порша (Арканзас)
Хьажоргаш
Категори:Арканзас штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Козанли (Кулу)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
NGC 5745
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
5745 5745
Гоькчекент (Эрменек)
Гоькчекент (Gökçekent) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Караман провинцин (ил) Эрменекан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Караман провинцин нах беха меттигаш
Категори:Эрменекан кӀоштан нах беха меттигаш
Сандерс (Кентукки)
Сандерс  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Кентукки штатера гӀала.
Истори
Сандерс гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Медвежка (Къилбаседа-Кхазакхстанан область)
Медвежка — Кхазакхстанан Къилбаседа-Кхазакхстанан областан Жумабаев Магжанан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Жумабаев Магжанан кӀоштан нах беха меттигаш
Лос Окалес (Мануел Добладо)
Географи
Лос Окалес лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Большой Пролом
Большой Пролом (Большой Пролом) — Российн Федерацин Рязанан областан Шацкан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Рязанан областан Шацкан кӀоштан нах беха меттигаш
Малиновка (Заринскан кӀошт)
Малиновка (Малиновка) — Российн Федерацин Алтайн мехкан Заринскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера а, чӀогӀа континенталан а йу, кхоллало Атлантикера, Арктикера, Малхбален Сибрехара, Йуккъерчу Азера сих-сиха хийца а луш кхочучу хӀаваан массаш бахьнехь. Маршах кӀезиг йолуш хенан хӀоттам хилар бахьнехь алссама маьлхан радиации кхачайо кхуза. Малх лепаран дохаллин йуккъера барам 2000—2300 сахьт шарахь бу, цхьаьнатоьхна радиацин барам кхочу 4500-4800 МДж/м2 шарахь.
ПегӀгӀе (ЛуагӀа)
ПегӀгӀе (Perreux (Loire)) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — ЛуагӀа.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЛуагӀа департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Джавадлар
Джавадлар (Cavadlar) — Азербайджанан Ходжалин кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Ходжалин кӀоштан нах беха меттигаш
Сан Франсиско (Озулуама де Маскареньяс)
Сан Франсиско — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Сан Франсиско лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Мартири ди Пицокалво (Болонья)
Мартири ди Пицокалво — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Леонув (Згерскан повет)
Леонув  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Рогово (Смоленскан область)
Рогово (Рогово) — Российн Федерацин Смоленскан областан Вязьман кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Вязьман кӀоштан нах беха меттигаш
Вилья Гвадалупе (Акатепек)
Вилья Гвадалупе — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Вилья Гвадалупе лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Йусуфлар (Тепебаши)
Йусуфлар (Yusuflar) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан ЭскишехӀир провинцин (ил) Тепебашинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:ЭскишехӀир провинцин нах беха меттигаш
Категори:ЭскишехӀир провинцин микрокӀошташ
Категори:Тепебашинан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
БегӀнак-Дебат
БегӀнак-Дебат — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Къилба-ПигӀенейш регионехь. Коммунан департамент — Лакха ПигӀенейш.
Билгалдахарш
Категори:Лакха ПигӀенейш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Маттигхофен
Маттигхофен — Австрин Лакха Австри федералан латтана йукъара коммуна. Браунау-ам-Инн гуонан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Лакха Австри латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Игнасио Зарагоза, Тронконада (Лас Чоапас)
Игнасио Зарагоза, Тронконада — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
HD242006
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Игнасио Зарагоза, Тронконада (Лас Чоапас)
Географи
Игнасио Зарагоза, Тронконада лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
HD242006
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Игнасио Зарагоза, Тронконада (Лас Чоапас)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
HD242006
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Игнасио Зарагоза, Тронконада (Лас Чоапас)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
HD242006
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Игнасио Зарагоза, Тронконада (Лас Чоапас)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Тогуз-Булак (Кара-Суунан кӀошт)
Тогуз-Булак — ГӀиргӀазойчоьнан Ошан областан Кара-Суунан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Сахьтан аса ю +6:00.
Заторовизна
Заторовизна — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Видач (Кросненскан повет)
Видач — Польшин Подкарпатан воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подкарпатан воеводаллин нах беха меттигаш
Севиршин (коммуна)
Севиршин — Румынин Арад жудецан йукъара коммуна.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Арад жудецан коммунаш
Буонджорно (Напуль)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Йончово
Йончово — Болгарин Кырджалин областера эвла. Черноочене йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Кырджалин областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Веселов
Веселов (Veselov) — Чехин Карловы Вары мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Карловы Вары мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Вишни (Костюковичин кӀошт)
Вишни (Вішні) — Белоруссин Могилёвн областан Костюковичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
Категори:Костюковичин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Малашевцы (Хмельницкан кӀошт)
Малашевцы — Украинин Хмельницкан областан Хмельницкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Хмельницкан кӀоштан нах беха меттигаш
Бондаревщина (Сумин кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Йакакоьй (Бодрум)
Йакакоьй (Yakaköy) — Туркойчоьнан Эгейн регионан МугӀла провинцин (ил) Бодрумнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Бондаревщина (Сумин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Сумин кӀоштан нах беха меттигаш
Мамоновка (Ртищеван кӀошт)
Мамоновка (Мамоновка) — Российн Федерацин Саратовн областан Ртищеван кӀоштара эвла.
Йакакоьй (Бодрум)
Хьажоргаш
Категори:МугӀла провинцин нах беха меттигаш
Гоькджесеки (Эрменек)
Гоькджесеки (Gökceseki) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Караман провинцин (ил) Эрменекан кӀоштара эвла.
Йакакоьй (Бодрум)
Хьажоргаш
Категори:МугӀла провинцин микрокӀошташ
Гоькджесеки (Эрменек)
Хьажоргаш
Категори:Караман провинцин нах беха меттигаш
Мамоновка (Ртищеван кӀошт)
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Гоькджесеки (Эрменек)
Хьажоргаш
Категори:Эрменекан кӀоштан нах беха меттигаш
Йакакоьй (Бодрум)
Хьажоргаш
Категори:Бодрумнан микрокӀошташ
Мамоновка (Ртищеван кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Гоькджесеки (Эрменек)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Йакакоьй (Бодрум)
Хьажоргаш
Категори:Бодрумнан кӀоштан нах беха меттигаш
Мамоновка (Ртищеван кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Ртищеван кӀоштан нах беха меттигаш
Йакакоьй (Бодрум)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Хмелево (Вологдин область)
Хмелево (Хмелево) — Российн Федерацин Вологдин областан Устюжнан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Казчина Маркатуто-Бручата (Милано)
Казчина Маркатуто-Бручата — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
NGC 5746
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
5746 5746
Ржайградице
Ржайградице (Rajhradice) — Чехин Къилба Морави мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Къилба Морави мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Остров (Рогачёван кӀошт)
Остров (Востраў) — Белоруссин Гомелан областан Рогачёван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Рогачёван кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Фомински (Нижни Новгородан область)
Фоминское (Фоминское) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Уренан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 28 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Уренан кӀоштан нах беха меттигаш
Помос
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: хууш дац
Анашкино (Кубинкан гӀалин меттиг)
Анашкино (Анашкино) — Российн Федерацин Москохан областан Одинцовон кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Одинцовон кӀоштан нах беха меттигаш
Рачево (Тверан область)
Рачево (Рачево) — Российн Федерацин Тверан областан Красни Холман кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Красни Холман кӀоштан нах беха меттигаш
Азаполье
Азаполье (Азаполье) — Российн Федерацин Архангельскан областан Мезенан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Мезенан кӀоштан нах беха меттигаш
Лавальде
Лавальде (Lawalde) — Германин Саксони латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Саксони латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Редечинешть (Вранча)
Редечинешть — Румынин Вранча жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Вранча жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Розарьело (Трапани)
Розарьело — Италин Сицилия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Сицилия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
ДӀай ахк
ДӀай ахк — Российн ломан эрк, охьадогӀу Нохчийн Республикин Шаройн кӀоштахула. Шара-Орган аьрру га.
Географи
ДӀай ахк схьадолу Кири ломан къилбаседа басера а, 3Ӏам-коьртан малхбуза басера. ОхьадогӀу къилбаседа-малхбалехьа. Хикхоче ю Шара-Орган хикхочел 35 км, аьрру бердаца. Эркан дохала – 10 км.
Хин реестрах хаамаш
Российн пачхьалкхан хин реестран хаамашца йукъахь ду Малхбуза-Каспийн бассейнан гуонан, эркан хин бахаман дакъа — Соьлжа Соьлжа-ГӀалан тӀиера Органах кхетталц. Эркан майда — Каспий-хӀордан бассейнан эркаш Теркан а, Ийдалан а шина хин йукъ.
Старухино (Ярославлан область)
Старухино (Старухино) — Российн Федерацин Ярославлан областан Большеселон кӀоштара дӀатесна эвла.
ДӀай ахк
Билгалдахарш
Категори:Нохчийчоьнан эркаш Категори:Соьлжан бассейн Категори:Шуьйтан кӀоштан эркаш Категори:Шара-Орган геннаш Категори:Шара-Орган бассейн
Нижнеатамански
Нижнеатамански (Нижнеатаманское) — Российн Федерацин Белгородан областан Стари Осколан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Старухино (Ярославлан область)
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Нижнеатамански
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Старухино (Ярославлан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Нижнеатамански
Хьажоргаш
Категори:Стари Осколан гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Старухино (Ярославлан область)
Хьажоргаш
Категори:Большеселон кӀоштан нах беха меттигаш
Коьмуьшини (Кулу)
Коьмуьшини (Kömüşini) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кони провинцин (ил) Кулунан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Тамалан кӀошт
Административан центр — Тамала.
Коьмуьшини (Кулу)
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин микрокӀошташ
Категори:Кулунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Саприно (кӀотар)
Саприно (Саприно) — Российн Федерацин Воронежан областан Подгоренскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Подгоренскан кӀоштан нах беха меттигаш
Санди-Гук (Кентукки)
Санди-Гук  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Кентукки штатера гӀала.
Истори
Санди-Гук гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Кентукки штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Мелехино (Тюменан область)
Мелехино (Мелехино) — Российн Федерацин Тюменан областан Бердюжьен кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Бердюжьен кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Бисков (Усть-Путилан йуьртан кхеташо)
Бисков — Украинин Черновцин областан Путилан кӀоштара эвла.
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Путилан кӀоштан нах беха меттигаш
Расселл (Арканзас)
Расселл — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Арканзас штатера гӀала (town).
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Арканзас штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Слейтер (Вайоминг)
Слейтер  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Вайоминг штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Слейтер бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
Лос Окотес (Пенхамо)
Географи
Лос Окотес лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Слейтер (Вайоминг)
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Лос Окотес (Пенхамо)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Слейтер (Вайоминг)
Хьажоргаш
Категори:Вайоминг штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Вайоминг штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Лос Окотес (Пенхамо)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Моргуновы
Моргуновы (Моргуновы) — Кировн областан Слободскойн кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: даиман Ӏаш нах бац.
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Слободскойн кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Пине (ЛуагӀа)
Пине (Pinay) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — ЛуагӀа.
Географи
.
NGC 5747
NGC 5747 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Пине (ЛуагӀа)
Билгалдахарш
Категори:ЛуагӀа департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
NGC 5747
Хьажа кхин а
5747 5747
Мироновка (Алтайн мохк)
Мироновка (Мироновка) — Российн Федерацин Алтайн мехкан Заринскан кӀоштара эвла.
Мартоньела (Трапани)
Мартоньела — Италин Сицилия регионан  коммунера эвла.
Мироновка (Алтайн мохк)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Мартоньела (Трапани)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Мироновка (Алтайн мохк)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
1-я Воробьевка
1-я Воробьевка (1-я Воробьевка) — Российн Федерацин Курскан областан Золотухинан кӀоштара эвла.
Мироновка (Алтайн мохк)
Хьажоргаш
Категори:Заринскан кӀоштан нах беха меттигаш
Мартоньела (Трапани)
Литература
Категори:Сицилия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
1-я Воробьевка
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Медеу
Медеу — Кхазакхстанан Малхбален-Кхазакхстанан областан Абайнан кӀоштара эвла.
1-я Воробьевка
Хьажоргаш
Категори:Золотухинан кӀоштан нах беха меттигаш
Медеу
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Малхбален-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Абайнан кӀоштан нах беха меттигаш
Джаьмилли (Ходжалин кӀошт)
Джаьмилли (Cəmilli) — Азербайджанан Ходжалин кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Ходжалин кӀоштан нах беха меттигаш
БегӀнак-Десуьс
БегӀнак-Десуьс — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Къилба-ПигӀенейш регионехь. Коммунан департамент — Лакха ПигӀенейш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха ПигӀенейш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Леонув (Пйотрковскан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
HD24212
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Ак-Буура-1
Ак-Буура-1 — ГӀиргӀазойчоьнан Ошан областан Кара-Суунан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Сахьтан аса ю +6:00.
Хьажоргаш
Категори:Кара-Суунан кӀоштан нах беха меттигаш
Матцендорф-Хоьллес
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Лаха Австри латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Заречни (Хакаси)
Заречни (Заречная) — Российн Федерацин Хакасин Боградан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат тайп-тайпана йу, бахьна географин хӀоттаман башхаллаш а, рельеф а йу. Климатан башхаллаш кхоллало маьлхан энергин, рельефан, ораматийн, атмосферан циркуляцин Ӏаткъамца. Мелхан радиацин цхьанатоьхна барам Хакасин аренийн декъехь дуккха а сов йу, иза санна шораллехь йолчу Российн малхбузан кӀошташкахьчул. Кхузахь алсама бу бекхна, кӀезиг мархаш йолуш хенан хӀоттам. Эрана олуш дац «маьлхан Хакаси». Боккъала а, кхузахь денош алсама ду Сочехьчул. Йакъон климат хиларан коьрта бахьна лаьмнийн даккъийн Ӏаткъам бу, цара догӀан ӀиндагӀа до (мархаш сехьа ца йовлуьйту). Кхузахь алсама ду къилба-малхбузен мехаш. ЧӀогӀа мехаш бӀаьстенан амалехь ду, дукхахьолахь цара йахьа чан. Къилбаседехьа йиллина хиларо аьтту бо арктикин хӀаваъ чубаийта. Ма-дарра аьлча, Хакасин климат чӀогӀа континенталан амалехь йу, аьхке йовха, Ӏа шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Боградан кӀоштан нах беха меттигаш
Захажув
Захажув — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Лукьянчиково (Урицкан кӀошт)
Лукьянчиково (Лукьянчиково) — Российн Федерацин Орёлан областан Урицкан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Орёлан областан Урицкан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Видачив
Видачив — Польшин Подкарпатан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подкарпатан воеводаллин нах беха меттигаш
Сегарча-Вале (коммуна)
Сегарча-Вале — Румынин Телеорман жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Телеорман жудецан коммунаш
Йуьруькакчайир (Тепебаши)
Йуьруькакчайир (Yürükakçayır) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан ЭскишехӀир провинцин (ил) Тепебашинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:ЭскишехӀир провинцин нах беха меттигаш
Категори:ЭскишехӀир провинцин микрокӀошташ
Категори:Тепебашинан микрокӀошташ
Категори:Тепебашинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Осовцы (Житомиран область)
Осовцы — Украинин Житомиран областан Брусилован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Брусилован кӀоштан нах беха меттигаш
Искра (Кырджалин область)
Искра  — Болгарин Кырджалин областера эвла. Ардино йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Кырджалин областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Вишенский
Вишенский (Вішэнскі) — Белоруссин Могилёвн областан Костюковичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
Категори:Костюковичин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Гоьрмели (Эрменек)
Гоьрмели (Görmeli) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Караман провинцин (ил) Эрменекан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Караман провинцин нах беха меттигаш
Оболно
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Гоьрмели (Эрменек)
Хьажоргаш
Категори:Эрменекан кӀоштан нах беха меттигаш
Оболно
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Гоьрмели (Эрменек)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Зелени Гай (Сумин кӀошт)
Зелени Гай — Украинин Сумин областан Сумин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Сумин кӀоштан нах беха меттигаш
Вилья Гвадалупе Виктория, Парота Гвадалупе (Арселия)
Вилья Гвадалупе Виктория, Парота Гвадалупе — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Вилья Гвадалупе Виктория, Парота Гвадалупе лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш