cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Машкински Подгорье
Машкински Подгорье (Машкинское Подгорье) — Российн Федерацин Архангельскан областан Каргополан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Каргополан кӀоштан нах беха меттигаш
Ослетин
Ослетин (Osletín) — Чехин Къилба Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Къилба Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Клоково (Соколан кӀошт)
Клоково (Клоково) — Российн Федерацин Вологдин областан Соколан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Вологдин областан Соколан кӀоштан нах беха меттигаш
Гололобово (Зарайскан кӀошт)
Гололобово (Гололобово) — Российн Федерацин Москохан областан Зарайскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Зарайскан кӀоштан нах беха меттигаш
Влодзимежув (Поддембицкан повет)
Влодзимежув  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Прокошево (Кстован кӀошт)
Прокошево (Прокошево) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Кстован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Теодору-Сампаю (Баия)
Географи
Муниципалитетан майда —.
Прокошево (Кстован кӀошт)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 1733 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Кстован кӀоштан нах беха меттигаш
ГӀеньоьве
ГӀеньоьве — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Шампань — АгӀденаш регионехь. Коммунан департамент — АгӀденаш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:АгӀденаш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Славгородан гӀалин гуо
Славгородан гӀалин гуо (Городской округ город Славгород) — Алтайн мохкан муниципалан кӀошт.
Административан центр — Славгород.
Билгалдахарш
Категори:Алтайн мохк Категори:Российн кӀошташ
ВалиушагӀи
ВалиушагӀи (Vəliuşağı) — Азербайджанан Бардан кӀоштара эвла.
Эль Каргадеро (Акахете)
Эль Каргадеро — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Фениле (Бергамо)
Фениле — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
ГуьзагӀг
ГуьзагӀг — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀо.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЭгӀо департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Вертхайм
Вертхайм (Wertheim) — Германин Баден-Вуьртемберг латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Баден-Вуьртемберг латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Лесниково (Курганан область)
Лесниково (Лесниково) — Российн Федерацин Курганан областан Кетован кӀоштара эвла.
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Кетован кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Щавин (Нижнесилезин воеводалла)
Щавин  — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Корсунь (Донецкан область)
Корсунь — Украинин Донецкан областан Енакиеван гӀалин кхеташон йукъайогӀу эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Енакиеван гӀалин кхеташо Категори:Белхан категори
Бенков (Уничов)
Бенков  (Benkov) — Чехин Оломоуц мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Литература
Категори:Оломоуц мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Келарево (Тверан область)
Келарево (Келарево) — Российн Федерацин Тверан областан Кашинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кашинан кӀоштан нах беха меттигаш
Федоровка (Калининскан кӀошт)
Федоровка (Федоровка) — Российн Федерацин Саратовн областан Калининскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Хьажоргаш
Категори:Саратовн областан Калининскан кӀоштан нах беха меттигаш
Мали Грызиха
Мали Грызиха (Малая Грызиха) — Кировн областан Оричин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Арманово
Арманово (Арманово) — Российн Федерацин Пскован областан Себежан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Себежан кӀоштан нах беха меттигаш
Логачевка
Логачевка (Логачевка) — Российн Федерацин Белгородан областан Валуйкин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Валуйкин кӀоштан нах беха меттигаш
Карасоку (Лачин)
Карасоку (Karasoku) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Чорум провинцин (ил) Лачинан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Чорум провинцин нах беха меттигаш
Категори:Лачинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Каратомар (Къилбаседа-Кхазакхстанан область)
Каратомар — Кхазакхстанан Къилбаседа-Кхазакхстанан областан Аккайынан кӀоштара эвла.
Бразилиа
Брази́лиа (Brasília, ), кхин Брази́ли — Бразилин коьрта гӀала. Бахархойн дукхалла 2 562 963 адам леррана 2010 шарахь, цундела иза ю пачхьалкхан йокха гӀала.
Билгалдахарш
Категори:Бразили
Преображенка (Липецкан область)
Преображенка (Преображенка) — Российн Федерацин Липецкан областан Измалкован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Домброва (Косьцерскан повет)
Домброва  — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Шаман
Шама́н — шамани динехь, шовкъехь синошца къамел деш, дарба а лелош волу стаг.
Дош схьадалар
Термин яьржина дуьненан дукха меттанашкахь. Цхьана агӀоно шаман дош даьлла боху санскрит маттара дешах шраман (श्रमण śramaṇa) — Ширачу ХӀиндин заманахь кхерста халбатхо, синан мурд-халбатхо. Буддизмаца цхьана и термин яьржина Азехула, эвенкийн маттаца чукхаьчна оьрсийн а, кхин малхбузан меттанашка. ШолгӀа агӀоно дешан деккъа тунгусийн-маньчжурийн орамаш бу боха, орам схьабалар «са» — хаа, билгалдаккха деза эвенкийн маттахь «садэми» — хаар, «савун» — Ӏилма, «саман» — Ӏилма деза стаг хилар («-ман» — безам гойту суффикс, масала «асиман» — зударий безарг). Шаман олуш хилла синош хаьржина йукъалелаш, кхечу дуьненара хӀума ган корматалла йолуш, цигахула некъ бан йиш йолуш волчу стагах. ХӀора къоман шайн цӀераш ю шаманийн, иза къаьсташ хила тарло цхьана къоман а шаманан дарже хьаьжжина: Тюркийн «кам» дашах схьадаьлла шаманийн Ӏадатийн белхаш билгалбохуш долу «камлани» боху дош. Цуьнан маьӀна дуьненаш тӀехула некъбар ду. Россехь дош гучудаьлла XVII бӀаьшарахь Сибрехара гӀуллакхехь болчу оьрсаша йозанца бинчу хаамашкахь. ТӀехьа иза Европе кхаьчна кхечу пачхьалкхара I Петран оьрсийн посольствошца Сибрехара Ций оьхучаьрца. Дош шуьйра девзира, Ӏилманехь бух тӀе дижира баьржинчу «шаманин динан» кхетамна. Сибрехара къаьмнашлахь «шаман» термин динан гӀуллакххо маьӀнехь, тунгусийн цхьайолу тобанаш дӀаяьхчхьана, лелош йац.
Шаманаш лелориг
Шаманийн коьрта Ӏалашо йукъараллин психика дийна хилар ларъяр ю. Шираллин адамийн тайпанахь иштта стаг хилар боккха аьтту бара, хӀунда аьлча церан бӀоболар шаьш, жиннех а, «зуламийн ницкъех» а дуьненахь лардеш ду олий. Шаьш «деланашка» а, лакхарчу ницкъашка а деш долчу дуӀанаш а, сагӀанаш а доцуш, кхин а «дезчу хӀумнаш тӀехь корматаллаш» йолу адамаш хилар, царна синош гарх, уьш хьала а бевлла Стигалан «деланашца» цхьанакхетарх а, жоьжахате чу а биссина шайтӀанашца, лазаршца, валарца тӀом барх тешна бара. Дарбанан камланин Ӏадат хоттийнера пациентан сатийсам товаларх тешаре доккхуш. Шамано могашалла юхаерзор хиларах пациентан тешар чӀагӀдора Ӏадатца я кхин хӀуманца. Оцу практикашна йукъадогӀу шаманийн кхерстар, сагӀанаш дахар, камлании еш дийнна театраш хиттаяр. Шаманийн Ӏадат даиман тӀехула кечдина хуьлу. Наггахь цхьа хӀума чекхдаккха дийнна «театр» хоттайо. Леррина кечйина хӀусамо гойтура дийнна «шаманийн» лаьттан гӀайре — жима дуьне. Шаманан массо а динан гӀуллакхан хӀуманаш дуьне гойтура, цуьндела кӀорггера маьӀна долуш яра. Дуьне диллина дара шаманан барзакъ тӀехь, жиргӀан тӀехь, кхин а хӀуманаш тӀехь а. Шаманан дахар доьзна ду синийн дуьненахь леррина белхаш дарца — цамгаршна дарба дар, «цӀе караерзор», догӀа дехар, беллачаьрца къамел дар. Шаманийн белхаш а, Ӏадаташ (камлани) а йо шовкъен халхаршца, цаьрца лелайо тюнгур (жиргӀа) я вота, я башха хелхарш.
Лору, камлании еш шаманан са дилхах ара а долий кхерста кхечу дуьненаш тӀехула — хьала долу стигал (лакхара дуьне), латтан буха доьду (бухара дуьне). Зеделларг алсамдолуш шаманаш хуьлу кӀезга бозуш арахьара гӀоьнан гӀирсех, церан говзалла хуьлу хьекъалера арабовла, вотан а, кхечу техникин гӀо а доцуш иштта Ӏа а.
Шаманан болх бозуш белахь а дарбанашца, шаманаш дарбанхойх а, бецадарбанхойх а къастабо, хӀунда аьлча тӀеххьарчара дарбадо шаьш хенаца гулдинчу хааршца, царна ца оьшу синош-гӀоьнчаш, шовкъе гарш. Ширачу Ӏадаташца, оцу я кхечу дарбанин бецийн «ницкъ» бовзар адамо синошкара-гӀоьнчашкара бен хуийла дацара, я шеш бецашкара а, дитташкара а. Цуьндела шаманаш бара дарбан бецех лаьцна пайден хаамаш Ӏалашбинарш боккхачу муьрехь.
Шаманин практика йоьзна ю ширачу тарца, амма, башхалла, тар дуьне шеш шайн ницкъашца хийцар хьажийна ю, ткъа шаман тӀетовжу Ӏаламан ницкъашна. Шаман дукхах дерг Ӏаламан ницкъийн хьалхавериг ву, шамано лелош долу дарба доьзна ду Ӏаламца а, синошца а.
Хьажоргаш
Категори:Шаманин дин Категори:ЦӀуй
Эль Чилкавите (Текпан де Галеана)
Эль Чилкавите — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Чилкавите лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Пяно Гвардиола (Кьети)
Пяно Гвардиола — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Добова
Добова — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Калиновка (Уздан кӀошт)
Калиновка (Калінаўка) — Белоруссин Минскан областан Уздан кӀоштара эвла.
Добова
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Калиновка (Уздан кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш Категори:Уздан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Добова
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ла Пьедра Парада, Ла Лагуна (Окампо)
Ла Пьедра Парада, Ла Лагуна — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Пьедра Парада, Ла Лагуна лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
КараагӀач (Алтинорду)
Хьажоргаш
Категори:Орду провинцин нах беха меттигаш
Категори:Орду провинцин микрокӀошташ
Категори:Алтинордунан микрокӀошташ
Категори:Алтинордунан кӀоштан нах беха меттигаш
Просечен
Просечен — Болгарин Варнан областера эвла. Суворово йукъараллин йукъайогӀу.
КараагӀач (Алтинорду)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Просечен
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
КараагӀач (Алтинорду)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Просечен
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Варнан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Гать (Октябрьскан кӀошт)
Гать (Гаць) — Белоруссин Гомелан областан Октябрьскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Октябрьскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Казе Тамай (Порденоне)
Казе Тамай — Италин Фриули-Венеция-джулия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Фриули-Венеция-джулия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Сахновка (Черкассин область)
Сахновка — Украинин Черкассин областан Звенигородкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Звенигородкан кӀоштан нах беха меттигаш
Хмельники (Родникин кӀошт)
Хмельники (Хмельники) — Российн Федерацин Ивановн областан Родникин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Родникин кӀоштан нах беха меттигаш
Лас Уертас (Пануко)
Лас Уертас — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Передовик (Орёлан область)
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Марион (Къилбаседа Каролина)
Марион  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилбаседа Каролина штатера гӀала.
Передовик (Орёлан область)
Хьажоргаш
Категори:Мценскан кӀоштан нах беха меттигаш
Марион (Къилбаседа Каролина)
Истори
Марион гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа Каролина штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Гура-Фоий (коммуна)
Гура-Фоий — Румынин Димбовица жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Уйски
Уйски (Уйское) — Челябинскан областан эвла, Уйн кӀоштан административан центр.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (92%), гӀезалой (4%).
Билгалдахарш
Категори:Уйн кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
HD171535
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Савинка (Рассказован кӀошт)
Савинка (Савинка) — Российн Федерацин Тамбовн областан Рассказован кӀоштара эвла.
Климат
Ӏаламан а, ландшафтийн а амалаш йоьзна йу цуьнан географин хьолах – эвла лаьтта Оьрсийн акъарин йуккъехь, цунна тӀиера акъарин муьлххачу дозане эзар километр йу. Алсама хуьлу долу континенталан барамера хӀаваъ, Эвла хӀордашна гена латтарех доьзна ду. Цуо областан климат барамера континенталан йо. Окан-Донан акъари тӀехь климат алсама континенталан йу, уллорчу гунаш тӀехьчулла. Эвла лаьтта кӀеззиг къилбаседехьа Сибрехан а, Азорийн а максимумашна йуккъехь долчу лакхарчу Ӏаткъаман дукъал, цундела бу кхузахь луларчу Владимирехь йа Рязанехьчул алсама, гӀийлачу мехца, бекхна хенан хӀоттам. Оцун тӀе мехаш дукхах дерг къилбан а, къилба-малхбален а ду, бӀаьста а, Ӏай а муххале а. оцу агӀора хьокху аьхка а, бӀаьста а йокъаллин мехаш, ткъа Ӏай – дарц.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Габй (Тантоюка)
Габй — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Габй лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Воля-Жировска
Воля-Жировска — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
NGC 3479
NGC 3479 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Нармаксиз (ХӀинис)
Нармаксиз (Parmaksız) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзурум провинцин (ил) ХӀиниснан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин нах беха меттигаш
Категори:Эрзурум провинцин микрокӀошташ
Категори:ХӀиниснан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Кито
Ки́то (San Francisco de Quito) — Эквадоран коьрта шахьар, кхин а политикин, экономикин, оьздангаллин йукъ, цӀе тиллина шира индахойн киту тайпанах. Бахархойн барамца (Гуаякилал тӀаьхьа) Эквадоран гӀала. 1978 шарахь Кито а, Краков а хилира ЮНЕСКОн Дерригдуьненан оьздангаллин тӀаьхьенан испискин йукъатоьхна хьалхара гӀаланаш.
Этимологи
ГӀала йиллина 1534 шарахь испанхоша индахойн йуьртан меттигехь, цӀе тиллина индахойн тайпанан китун этнонимах.
Географи
Кито лаьтта Къилба Америкин къилбаседа-малхбузен декъехь, Андаш лаьмнашна йуккъера чутаьӀенехь, Пичинча тӀапломан къилба басенехь, хӀордан тӀегӀанал 2818 м лакхахь. Гала лаьтта экваторал 24 км къилбехьа. ГӀалин майда 290 км² гергга йу.
Кито йиллина тӀапломан чим тӀехь, цуо сихха дӀахӀуду тӀуналла. Цуо хала кхуьийта Эквадорехь алсама лелайо орамаш. ГӀалин гергара латтанаш индахоша XV бӀешарахь даьхний дажадарна, хӀинца Китон йисташкахь лохий коьллаш бен ца кхуьу, къе хьаннаш а йолуш.
Транспорт
ГӀалахь болх беш йу сиха лела автобусан транспорт «Red Integrada de Transporte Público». Цуьнан аса гӀалех чекхйолу къилбаседехьара къилбехьа, йекъна кхаа декъе: троллейбусан «баьццара аса» гӀалин йуккъехь, «цӀен аса» къилбаседа-малхбален декъехь, «сийна аса» къилбаседа-малхбузен, болх беш йу метро.
2012 шеран августехь муниципалитето дӀайиллина цхьаьна «Bici Q» вилсапеташ лело система.
Дуьненайукъара аэропорт Кито — — лаьтта гӀалин йукъан 18 км генахь, Табабелин приходехь. Иза болхбан йолайелла 2013 шарахь, гӀалин чохь йолу шира аэропорт хийцина.
Климат
Кито лаьтта субэкваторан климатан асанехь. Амма хаъал гӀала хӀордан тӀегӀанал лакхахь хиларна цигахь тропикин тов ца хуьлу, ткъа экваторна гергахь хиларна жимйо шеран температураш шарахь лестар, иза дерриг шеран дохаллехь лаьтта +13…+15 °C. Амма цуьнца цхьаьна хаало йоккха башхалла дийнан а, буьйсанан а температурашна йукъахь. Шеран йуккъера максимум хуьлу +19,3 °C, шеран йуккъера минимум хуьлу +9,8 °C.
Китон махкахь хуьлуу 1200 мм гергга йочанаш шарахь, коьртаниг сентябрера май кхаччалц тӀекхоьссина догӀу догӀан кепара.
Китон амалехь ду догӀанийн шеран зама а, йекъа зама а. ДогӀанийн хьалхара зама лаьтта декабрера март кхаччалц, шолгӀа — июнера сентябрь кхаччалц. Йекъачу заманах гӀала йиллина йу къилбехьара шийлачу механна, оцу муьрехь наггахь де-бусанан йуккъера температура хуьлу +10 °C гергга. Наггахь гӀоролаш а хуьлу, амма ло ца хуьлу, хӀунда аьлча оцу муьрехь йочанаш ца хуьлу ала мегар ду.
Бахархой, мотт, дин
«Тхан накхоша довха цӀогӀа детта, — цара маршалла хоьтту хьоьга, лийр йоцу гӀала!» (гӀалин шатлакхан иллин хьалхара могӀарш).
2005 шарахь бахархой багарбарца, Китохь веха 1 856 501 стаг. Кито — Эквадорехь шолгӀа гӀала йу бахархойн барамца, цул сов вахархо Сантьяго-де-Гуаякиль гӀалахь бен вац. Къоман хьесапца Эквадоран коьрта шахьран бахархой дукха кепара а, дикка ийна а бу. Пхеаннах ши дакъа — индахой кечуа бу, ши дакъа — испанхой-индахойн чӀаьнкъа бу, цхьа дакъа гергга — хӀуӀаьржаш бу, дисина жима дакъа — европин а, азин а мехкашкара схьабевлларш бу.
4 % гергга бахархой йеша-йаздан хууш бац. ГӀалара дукхаха болу бахархой керстанаш-католикаш бу.
ГӀала кхиаран истори
Кито йиллина 1-ра эзар шарахь, киту тайпанан йукъ йара, цара 980 шарахь гергга къардира кара къам. XV бӀешарахь иза йаьккхира инкаша.
1534 шарахь капитана Себастьян де Белалькасара тӀаьхь шира индахойн гӀала йолу мохк баьккхира, цигахь йиллира испанхойн йуьрт Сан-Франсиско-де-Кито. Хроникахочо Сьеса де Леона ма-чӀагӀдарра: «Себастьян де Белалькасара йиллира нах ховшийра [испанхой], ткъа тӀаьхьа Паччахьалла Перун а, Керла Кастили провинцин а губернатор а, капитан-инарла а волу аделантадо дон Франсиско Писарро волуш, 1534 шарахь Ӏийса пайхамар винчура схьа, губернатор а, аделантадо а хилира Попаян провинцин, вайн элин, императоран дон Карлосан цӀарах». Формалан гӀала йиллина Белалькасар Кито шолгӀа веинчул тӀаьхьа 1534 шеран 6 декабрехь муниципалан акт хӀоттийначул тӀаьхьа. ГӀалин Ӏедал лело хӀоттийра 2 алькальд, 4 рехидор, 1 нотариус. ТӀаьхьуо гӀалин цӀе лело йолийра йацйина вариантехь. 1541 шарахь йуьртах гӀала йира. 1563 шарахь гӀалахь кхоьллира Сенат а, Паччахьан Аудиенси а, хьалхара президент хилира Фернандо де Сантильян.
Коьрта шахьрахь а, гуонахьара меттигашкахь а испанхой сов бевлча, жигара охьатовӀо болийра индахой, иза чекхделира лолла хӀотторца. 1592, 1765, 1809 шерашкахь гӀовттамаш хилира испанхойн мохкбаккхархошна дуьхьала.
1822 шеран 29 майхь коьртехь Боливар Симон волу гӀаттам толамца чекхбелира, тӀаккха мацах цкъа испанхойн колони хилла Китос кхайкхийра шайн пачхьалкх йозуш цахилар, цул тӀаьхьа 1826 шарахь йукъайахара Сийлахь Колумбина.
Оьздангаллин маьӀна
Китохь цхьаьна йу дукха ламасташ а, оьздангаллаш а. ГӀалин архитектура билгалйолу гармоница йуьйцина испанхойн, голландхойн, цхьаццанхьа индахойн гӀишлойн хатӀца.
Ша гӀала лаьтта шунаш долчу меттигехь, боккхийра шунаша йекъна кхаа декъе: йуккъера декъехь лаьтта колонин муьрера шира гӀара музейшца а, иэсашца а; гӀалин къилба декъехь коьртаниг белхалойн классан хӀусамаш а, промышленностан предприятеш а; къилбаседа дакъа — ХӀокху заманан Кито — дуккха а финансийн йаккъаш, универтуькнаш, банкийн а, йеза а гӀишлош. ГӀалин къилбаседа декъехь лаьттара Кито гӀалин Дуьненайукъара Аэропорт, хӀинца дехьайаьккхина Табабела приходе.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Къилбаамерикин пачхьалкхийн коьрта шахьарш Категори:Дерригдуьненан тӀаьхьалонаш абатца Категори:Эквадоран гӀаланаш-миллионераш Категори:Инкийн гӀаланаш
Еветт-СальбегӀ
Еветт-СальбегӀ (Évette-Salbert) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — БельфогӀан мохк.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:БельфогӀан мохк департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Первомайски (Армавир)
Первомайски (Первомайский) — Российн Федерацин Краснодаран мехкан Армавиран гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Армавиран гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Кагтуха
Кагтуха  — йуьртабахаман гӀирс, лелош йу кес, йол, ча тӀегулйеш, аренашкара йол гулйеш лелойо (куьйга лелош йерш иза дечигах йина хуьлу, говрниг, тарахтарниг), Ӏа, нехаш, асаран орамаш гулйеш аре цӀанйеш лелайо, цул сов лелайо латта самсадоккхуш, эхиначу латтара гӀорзанаш йохош (эчиган куьга кагтуха).
Литература
Категори:Чудерзаден гӀирс
Сан Алфонсо (Хучике де Ферер)
Сан Алфонсо — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Теодору-Сампаю (Сан-Паулу)
Теодору-Сампаю  — Бразилин Сан-Паулу штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Сан-Паулу штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Большое Шапово
Большое Шапово (Большое Шапово) — Российн Федерацин Рязанан областан Рязанан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Рязанан областан Рязанан кӀоштан нах беха меттигаш
ГӀетель
ГӀетель — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Шампань — АгӀденаш регионехь. Коммунан департамент — АгӀденаш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:АгӀденаш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Дьйо-е-ВалькьегӀ
Дьйо-е-ВалькьегӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀо.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЭгӀо департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Домброва (Мальборскан повет)
Домброва  — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Щавина
Щавина — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Сукре (гӀала)
Сукре (Sucre) — Боливин коьрта гӀала, иза йу пачхьалкхан Лакхара Суд йолу меттиг. Баливин дукху йолу пачхьалкхан учрежденеш йу Ла-Пасехь.
Бахархойн дукхалла 247 300 стаг (2006).
Билгалдахарш
Категори:Боливи
Кавакличифтлик (Лачин)
Кавакличифтлик (Kavaklıçiftlik) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Чорум провинцин (ил) Лачинан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Лачинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
ХанагӀали
ХанагӀали (Xanağalı) — Азербайджанан Бардан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Азербайджанан Бардан кӀоштан нах беха меттигаш
Медведево (Каргополан кӀошт)
Медведево (Медведево) — Российн Федерацин Архангельскан областан Каргополан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Каргополан кӀоштан нах беха меттигаш
Пуэблика-де-Вальверде
Пуэблика-де-Вальверде — Испанин Самора провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Самора провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Гурахонц (коммуна)
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Пчелник (Варнан область)
Пчелник  — Болгарин Варнан областера эвла. Долни-Чифлик йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Варнан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Калининск (Уздан кӀошт)
Калининск (Калінінск) — Белоруссин Минскан областан Уздан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Октябрьски (Кусан кӀошт)
Октябрьски (Октябрьский) — Челябинскан областан Кусан кӀоштара эвла.
Калининск (Уздан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Октябрьски (Кусан кӀошт)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (51%), гӀезалой (16%), башкираш (30%).
Билгалдахарш
Категори:Кусан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Л'Эдера (Модена)
Л'Эдера — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Влоскув
Влоскув — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Караджаоьмер (Алтинорду)
Хьажоргаш
Категори:Орду провинцин нах беха меттигаш
Категори:Орду провинцин микрокӀошташ
Категори:Алтинордунан микрокӀошташ
Категори:Алтинордунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Казе Тардиво (Тревизо)
Казе Тардиво — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Фениле (Сондрио)
Фениле — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Богородски (Сергиев Посадан кӀошт)
Богородски (Богородское) — Российн Федерацин Москохан областан Сергиев Посадан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Николаевка (Звенигородкан кӀошт)
Николаевка — Украинин Черкассин областан Звенигородкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Клинцово (Соколан кӀошт)
Клинцово (Клинцово) — Российн Федерацин Вологдин областан Соколан кӀоштара дӀатесна эвла.
Николаевка (Звенигородкан кӀошт)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Клинцово (Соколан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Вологдин областан Соколан кӀоштан нах беха меттигаш
Николаевка (Звенигородкан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Звенигородкан кӀоштан нах беха меттигаш
Болоньина (Модена)
Болоньина  — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Вестерхайм (Вуьртемберг)
Вестерхайм (Westerheim) — Германин Баден-Вуьртемберг латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Баден-Вуьртемберг латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Грабье
Грабье (Граб’ё) — Белоруссин Гомелан областан Октябрьскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Октябрьскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
NGC 3480
NGC 3480 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
3480 3480
Осли
Осли (Oslí) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Пяно Гранде (Терамо)
Пяно Гранде — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Каратубек
Каратубек — Кхазакхстанан Акмолан областан Астраханкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Акмолан областан нах беха меттигаш Категори:Астраханкан кӀоштан нах беха меттигаш
Красни Поляна (Донецкан область)
Красни Поляна — Украинин Донецкан областан Велики Новоселкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Карабатово (Кстован кӀошт)
Карабатово (Карабатово) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Кстован кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 109 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Кстован кӀоштан нах беха меттигаш
Цел
Цел  кхин цӀе метиг  (мотыга, мотыка, тяпка, цапка, сапка, сапа, къилбаоьрс. sape тӀера, иштта кетмень (Йккъара Ази)) — йуьртабахаман куьйга лело гӀирс, цуьнца латта самсадоккху. Цел хуьлу дичиган тӀам а, цуьна дуьхьала эчиг долуш (хьалха дичиган а, тӀулган а). Цел йина хила мега дуткъа аьчка тахтах йа хила мега чӀогӀа, безза а гӀирс. Болхбен агӀо хила мега йуткъа, шуьйра, тӀапа, сеттина, белах тера. Цул сов дитта долу дакха хуьлу тӀапа йа хьаласеттина. Йайн цел лелайо латта самсадоккхуш, асар деш. Наггахь цуьна тӀетуху шада йа кагтуха.
Билгалдахарш
Категори:Йуьртабахаман гӀирсаш
Бенковице
Бенковице (Benkovice) — Чехин Моравия-Силезия мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Моравия-Силезия мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Киряково (Тверан область)
Киряково (Киряково) — Российн Федерацин Тверан областан Кашинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кашинан кӀоштан нах беха меттигаш
Лучка (Белгородан область)
Лучка (Лучка) — Российн Федерацин Белгородан областан Валуйкин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Петрикань (Ботошань)
Петрикань — Румынин Ботошань жудецан коммунера эвла.