cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
NGC 6229
NGC 6229 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
6229 6229
Кузнецова, Эра Васильевна
Кузнецо́ва Э́ра Васи́льевна (1927—1988) — советийн лингвист, филологин Ӏилманийн доктор, Уралан университетан филологин факультетан профессор, Уралан семантийн ишкол кхоьллинарг.
Биографи
Йина Свердловскан областера Полевской гӀалахь, КалугингӀеран Мария Константиновнин а, Василий Николаевичан а боккхачу доьзалехь. Цуьнан да — Дуьненан хьалхарчу тӀеман декъашхо, георгийн орденан кавалер, Гражданийн тӀеман шерашкахь, революцин гӀуллакхан муьтӀахь волу, дошлойн полкан баьчча. ТӀеман кхиамашна делира ЦӀечу Байракхан орден а, детин герз а, амма 1937 шарахь лецира, дукха хан йаллале кхелхира Воркутан маьӀда доккхийлехь.
1949 шарахь Э. В. Кузнецовас чекхйаьккхира МПУ филологин факультет, цуьнан курсехь бара тӀаьхьа гӀарабевлла лингвисташ Г. А. Золотова, Е. А. Земская, С. П. Лопушанская, кхин а.
С. П. Лопушанскаян дагалецамашца, Калугина Эрех оцу хенахь олура «адам цӀе…» — «чӀогӀа хаза, чӀогӀа оьрсалла долуш, чӀогӀа хьекъале, чӀогӀа къинхьегаме, чӀогӀа хьесапе, чӀогӀа сема»
Цуьнан дипломан белхан Ӏилманан куьйгалхо вара С. И. Ожегов. 1952 шарахь чекхдаьккхира кандидатан диссертаци «Свердловскан областан Полевски кӀоштара леран дошаман хӀоттам» теманца (Ӏилманан куьйгалхо П. С. Кузнецов). 1953 шарахь дуьйна — Уралан пачхьалкхан университетехь йу, йуьхьанца ассистентан, цул тӀаьхьа оьрсийн меттан а, йукъара мотт хааран а кафедран лакхара хьехархочун хьокъехь, цигахь йолайелира «Йуккъера Уралан оьрсийн леран дошам» арахеца кечам бан. Цуьнца цхьаьна цуо Ӏамийра таханлерачу оьрсийн меттан залоган а, дерзоран хандешнийн а категореш. 1974 шарахь чекхдаьккхира докторан диссертаци тема «Оьрсийн „объект йукъайалон“ хандешнаш дешнийн функцин-семантикан класс санна». Оцу шеран сентябрехь хилира таханлерачу оьрсийн меттан кафедран куьйгалхо, иза хьалха йара йукъараллин гӀоьнца лаьтташ. Кхин а шиш о даьлча, 1976 шеран сентябрехь, оцу кафедран ло йуьззина статус, ткъа Э. В. Кузнецован — официалан кафедран куьйгалхочун дарж.
Ӏилманан-талламан болх
Э. В. Кузнецова — лексикологин а, лексикографин а областера говзанча йу. Кхин а меттан оьздангаллин, дош кхолларан, синтаксисан, исбаьхьаллин кхолламан меттан проблемаш кечйира. Оьрсийн меттан лексикан хӀоттаман структуран ойлан тӀетевжина, Э. В. Кузнецовас кечдо семасиологин талламан хьесапаш, лексикера системан йукъаметтигаш гучуйоху. Э. В. Кузнецовас йукъадаьккхина лексикан-семантикан тобанийн (ЛСТ) дешан лексикан маьӀнан тӀегӀанан идентификацин хьесап кхин дӀа лелийра, уггаре хьалха, цуьнан шен дешархойн белхашкахь. Уьш лерина дара тайп-тайпана хандешнийн ЛСТ талла.
Цуьнан керланиг йукъадоккху жайна «Оьрсийн меттан лексикологи» шозза зорба тоьхна «Лакхара ишкол» арахецаралло, магийна массо а Российн университеташна. «Лексикологи» йечу хенахь Э. В. Кузнецова хилира хьалхарниг, хӀунда аьлча оцу хенахь лексика системаца йаздаран ламасташ йацара. Керланиг лору, лекискан система чоьхьара а, арахьара а курсан бух бан авторо бина сацам, цуо таро йира керлачу агӀора лексикологин дешаран курсан система йан. И. А. Стернина дийцарехь, и дешаран жайна ду, лексикологин а, семасиологин а проблемаш лелочу, хӀора а лингвистан текхан жайна.
ТӀаьххьара белхаш лерина оьрсийн хандешнийн а, семантийн моделийн а лексикан-семантийн тобанашца йоьзна предложенийн хеттаршна, ткъа кхин а семантийн синтаксисан проблемашна а.
Э. В. Кузнецова лору Уралан семантийн ишкол кхоьллинарг. Цуьнан куьйгаллица кхоллаелла хьехархойн, аспирантийн, студентийн кхоллараллин коллектив, Ӏилманан гуонашкахь иза йевза проблеман тоба «Оьрсийн хандош». Цуьнан белхан жамӀ хилира Э. В. Кузнецован куьйгаллица кечйина дешаран «Оьрсийн хандешнийн лексикан-семантийн тобанаш» (Свердловск, 1988) дошам-справочник а, изза цӀе йолу коллективан монографи а (Иркутск, 1989). Цуо кечвина Подготовила вуьрхӀийтта Ӏилманийн кандидат. ТӀаьхьуо Э. В. Кузнецован барх дешархочо чекхдаьккхира докторан диссертаци. Цуьнан дешархо Л. Г. Бабенко йу хӀинца Уралан семантийн ишколан куьйгалхо.
СовгӀат дина «Къинхьегаман ветеран» мидалца, УССР Лакхара а, йуккъера лерина а дешаран министраллин Сийлахь грамотица.
Елла 1988 шеран 28 апрелехь, дӀайоьллина Полевскойн Къилбан кешнашкахь шен майрачун Кузнецов Владимир Леонтьевичан уллехь.
Билгалдахарш
Категори:Оьрсийн меттан говзанчаш Категори:Лингвисташ ССРС Категори:ССРС Лексикографаш Категори:ССРС славянех говзанчаш Категори:Семасиологаш Категори:Лексикологаш Категори:Уралан пачхьалкхан университетан хьехархой Категори:ДӀабоьхкинарш Полевскойхь
Чинета
Чинета (Чинета) — Российн Федерацин Алтайн мехкан Краснощёкован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера а, чӀогӀа континенталан а йу, кхоллало Атлантикера, Арктикера, Малхбален Сибрехара, Йуккъерчу Азера сих-сиха хийца а луш кхочучу хӀаваан массаш бахьнехь. Маршах кӀезиг йолуш хенан хӀоттам хилар бахьнехь алссама маьлхан радиации кхачайо кхуза. Малх лепаран дохаллин йуккъера барам 2000—2300 сахьт шарахь бу, цхьаьнатоьхна радиацин барам кхочу 4500-4800 МДж/м2 шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Краснощёкован кӀоштан нах беха меттигаш
Успенка (Голышманован кӀошт)
Успенка (Успенка) — Российн Федерацин Тюменан областан Голышманован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Голышманован кӀоштан нах беха меттигаш
Чадрас
Чадрас (Zschadraß) — Германин Саксони латтана йукъара коммуна.
Ронкала (Ровиго)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Чадрас
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Ронкала (Ровиго)
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Чадрас
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Саксони латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Мелянда (Лебяжьен кӀошт)
Мелянда (Мелянда) — Кировн областан Лебяжьен кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: марийш (7%), оьрсий (93%).
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Лебяжьен кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Каршувка
Каршувка — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Осинки (Смоленскан область)
Осинки (Осинки) — Российн Федерацин Смоленскан областан Гагаринан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Хьажоргаш
Категори:Смоленскан областаан Гагаринан кӀоштан нах беха меттигаш
Шассиньоль (Лакха ЛуагӀа)
Шассиньоль — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Лакха ЛуагӀа.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха ЛуагӀа департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Пфаффенхофен (Тироль)
Пфаффенхофен  — Австрин Тироль федералан латтана йукъара коммуна. Инсбрук-Ланд гуонан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Тироль латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Зирандангангио (Кузамала де Пинзон)
Зирандангангио — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Зирандангангио лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Мицин
Мицин — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Аженбак
Аженбак — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха ГӀейн.
Билгалдахарш
Категори:Лакха ГӀейн департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Эвреше (Гелиболу)
Эвреше (Evreşe) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регион регионан Чанаккале провинцин (ил) Гелиболунан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Чанаккале провинцин нах беха меттигаш
Категори:Гелиболунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Неведоми Колодезь
Неведомый Колодезь (Неведомый Колодезь) — Российн Федерацин Белгородан областан Яковлеван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Белгородан областан Яковлеван кӀоштан нах беха меттигаш
Ново (Щуровскан йуьртан меттиг)
Ново (Ново) — Российн Федерацин Ярославлан областан Борисоглебскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
МестхӀуьйуьк (НурдагӀи)
МестхӀуьйуьк (Mesthüyük) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Газиантеп провинцин (ил) НурдагӀинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Газиантеп провинцин нах беха меттигаш
Категори:Газиантеп провинцин микрокӀошташ
Категори:НурдагӀинан микрокӀошташ
Категори:НурдагӀинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Дубив
Дубив — Польшин Подкарпатан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подкарпатан воеводаллин нах беха меттигаш
Садови (Шаблыкинан кӀошт)
Садови (Садовый) — Российн Федерацин Орёлан областан Шаблыкинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Шаблыкинан кӀоштан нах беха меттигаш
Бели Берега (Брянскан область)
Бели Берега (Белые Берега) — Российн Федерацин Брянскан областан Брянскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Брянскан кӀоштан нах беха меттигаш
Цай Цевио (Верона)
Цай Цевио — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Трительники
Трительники — Украинин Хмельницкан областан Хмельницкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Хмельницкан кӀоштан нах беха меттигаш
Орой
Орой (Орой) — Российн Федерацин Байкалдехьара мехкан Акшан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат луьра, чӀогӀа континенталан йу. Октябрехь дуьйна кхузахь хӀутту лакхара атмосферан Ӏаткъам. Йочанаш кӀезиг хуьлу, ткъа малх лепар кхузахь алсама хуьлу Ялтехь а, Кисловодскехь а чул. Оцу хенахь гӀийла мох а наггахь бен ца хуьлу. Оцу хьолашкахь латтано йойу дукха йовхо атмосферан дӀайалар бахьнехь, цуьнца кхетадо температуран инверсеш а, алссама тӀетаьӀӀа шелонаш латтар. Аьхке кхузахь йовха йу, цхьаццанхьа тӀех йовха йу, ткъа Ӏа шийла ду.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Якутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+9.
Хьажоргаш
Категори:Акшан кӀоштан нах беха меттигаш
Яковлевски (Лузан кӀошт)
Яковлевски (Яковлевская) — Коми Республикин Лузан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (93%), оьрсий (7%).
Билгалдахарш
Категори:Коми Республикин Лузан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Порог (Онеган кӀошт)
Порог (Порог) — Российн Федерацин Архангельскан областан Онеган кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Онеган кӀоштан нах беха меттигаш
Кетендере (Милас)
Кетендере (Ketendere) — Туркойчоьнан Эгейн регионан МугӀла провинцин (ил) Миласнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:МугӀла провинцин нах беха меттигаш
Категори:МугӀла провинцин микрокӀошташ
Категори:Миласнан микрокӀошташ
Категори:Миласнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Селище (Милославичин йуьртан меттиг)
Селище (Селішча) — Белоруссин Могилёвн областан Климовичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
Категори:Климовичин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Голубиевичи (Житомиран область)
Голубиевичи — Украинин Житомиран областан Коростенан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Коростенан кӀоштан нах беха меттигаш
Томешть (коммуна, Харгита)
Томешть — Румынин Харгита жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Харгита жудецан коммунаш
Казчина Траверзанья (Милано)
Казчина Траверзанья — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Рогоз-де-Белиу
Рогоз-де-Белиу — Румынин Арад жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Арад жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Купьеваха (Полтаван область)
Купьеваха — Украинин Полтаван областан Лубнин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Лубнин кӀоштан нах беха меттигаш
Барышиха
Барышиха (Барышиха) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Чкаловскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 6 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Шастель (Лакха ЛуагӀа)
Шастель — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Лакха ЛуагӀа.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха ЛуагӀа департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Клишино (Волоколамскан кӀошт)
Клишино (Клишино) — Российн Федерацин Москохан областан Волоколамскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Волоколамскан кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 6230
NGC 6230 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
6230 6230
Годаьсаь
Годаьсаь  (Qodəsə) — Азербайджанан Лаьнкаьранан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Лаьнкаьранан кӀоштан нах беха меттигаш
Яребица (Кырджалин область)
Яребица  — Болгарин Кырджалин областера эвла. Кырджали йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Брукингз (Къилба Дакота)
Брукингз  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилба Дакота штатера гӀала.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Садови (Татищеван кӀошт)
Садови (Садовый) — Российн Федерацин Саратовн областан Татищеван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Татищеван кӀоштан нах беха меттигаш
Сан Хосе де лос Орнос (Тлалискоян)
Географи
Сан Хосе де лос Орнос лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Кузнецова-Новолейник, Домникия Иларионовна
Инженеран, Российн пилот-авиаторан, тӀаьхьа авиацин инструктор хилла волчу Кузнецов Павел Андриановичан (1875—1963) зуда.
Домникия Иларионовна майрачуьнца цхьаьна марзйелира авиацега: тӀома лелар кардерзоран лекцеш кечйеш дакъа лоцура, дика девзаш йара тӀома леларан техникин гӀуллакхаш. Амма тӀома леларан хаарш дисира Домникия Иларионовнин теори хилла. Зудчуьнгахь а, майрачуьнгахь а цхьа меттиг болу кема бен дацара, иза бахьнехь инженеран Кузнецовн аьтту бацара зуда тӀома леларан практике Ӏамо.
thumb|right|290px|«Блерио» кеман уллехь даьккхина сурт. 1911 шеран майхь, Петарбухехь ШолгӀа дуьненайукъара авиацин кӀира долуш, Домникия Иларионовна гӀоьртира ша хӀаваэ хьала йала шайн доларчу кеманахь «Блерио-XI». Амма цуьнга нийсалла ца латтайелира, аэроплан лаьттара айба а елла, хьевзина, охьайуьйжира лаьттан тӀе.
Кузнецован шена башха хӀума ца хилира, амма кхин тӀема йала цуьнан лаам ца хилира. Таккха а, Петарбухан «Вестник воздухоплавания» (ХӀаваа леларан хаамча) журнало (1911 шеран № 9) олу Кузнецова-Новолейник Домникия Иларионовнех «Дуьххьарлера оьрсийн зуда-авиатор».
Доьзал
Домникия Иларионовна йахара театран говзалле. Актрисин карьера дикка аьтту болуш хилира. Режиссёран ролехь а хьаьжира иза болх бан.
Ирсе доьзал баха хиира Кисловодскехь. Дуьххьарлера Российн зуда-авиатор йелира 1962 шарахь Кисловодскехь, 76 шо хан йолуш.
Хьажоргаш
Категори:Зударий-авиаторш
Эль Нуево Принсипио (Акаюкан)
Эль Нуево Принсипио — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Нуево Принсипио лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Шевченково (Ивано-Франковскан кӀошт)
Шевченково — Украинин Ивано-Франковскан областан Галичан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Галичан кӀоштан нах беха меттигаш
Инохалес
Инохалес — Испанин Уэльва провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Уэльва провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Вал ди Пунья (Сьена)
Вал ди Пунья — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Луз дел Дия (Сан Фелипе)
Луз дел Дия — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Луз дел Дия лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Каски (Мазовин воеводалла)
Каски  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Моклипс (Вашингтон)
Моклипс  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Вашингтон штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Моклипс бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Перепечино (Харовскан кӀошт)
Перепечино (Перепечино) — Российн Федерацин Вологдин областан Харовскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Харовскан кӀоштан нах беха меттигаш
Ичкуалко, Лас Каноас (Тлакилпа)
Ичкуалко, Лас Каноас — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Лос Моралитос (Алварадо)
Лос Моралитос — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лос Моралитос лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Новый Путь
Новый Путь — Кхазакхстанан Карагандан областан Каркаралинскан кӀоштара эвла.
Лос Моралитос (Алварадо)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Новый Путь
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Лос Моралитос (Алварадо)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Новый Путь
Хьажоргаш
Категори:Карагандан областан нах беха меттигаш Категори:Каркаралинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Вудсток (Вермонт)
Вудсток — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Вермонт штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Усть-Ламенка (Тюменан область)
Усть-Ламенка (Усть-Ламенка) — Российн Федерацин Тюменан областан Голышманован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Голышманован кӀоштан нах беха меттигаш
Поле-при-Тржищу
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Мишаки (Польша)
Мишаки — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Пфаффеншлаг-бай-Вайдхофен-ан-дер-Тайа
Пфаффеншлаг-бай-Вайдхофен-ан-дер-Тайа — Австрин Лаха Австри федералан латтана йукъара коммуна. Вайдхофен-ан-дер-Тайа гуонан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Лаха Австри латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Фролово (Шилован кӀошт)
Фролово (Фролово) — Российн Федерацин Рязанан областан Шилован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
ХӀаджифакили (Йунак)
ХӀаджифакили (Hacıfakılı) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кони провинцин (ил) Йунакнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Категори:Кони провинцин микрокӀошташ
Категори:Йунакнан микрокӀошташ
Категори:Йунакнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Аженталь-ле-О
Аженталь-ле-О — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха ГӀейн.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха ГӀейн департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Гумбаши
Гумбаши (Qumbaşı) — Азербайджанан Лаьнкаьранан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Лаьнкаьранан кӀоштан нах беха меттигаш
Каваккоьй (Гелиболу)
Каваккоьй (Kavakköy) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регион регионан Чанаккале провинцин (ил) Гелиболунан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Гелиболунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Дубкив
Дубкив — Польшин Подкарпатан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подкарпатан воеводаллин нах беха меттигаш
Щелье (Тверан область)
Щелье (Щелье) — Российн Федерацин Тверан областан Кувшинован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кувшинован кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Ронкале (Сондрио)
Ронкале — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Непхаево
Непхаево (Непхаево) — Российн Федерацин Белгородан областан Яковлеван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Белгородан областан Яковлеван кӀоштан нах беха меттигаш
Кормилята (Бели Холуницан кӀошт)
Кормилята (Кормилята) — Кировн областан Бели Холуницан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Бели Холуницан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Цайбена (Виченца)
Цайбена — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
ШенегӀей (Лакха ЛуагӀа)
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха ЛуагӀа департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Бели Ключ (Курскан область)
Белый Ключ (Белый Ключ) — Российн Федерацин Курскан областан Конышёвкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Павлово (Гагаринан кӀошт)
Павлово (Павлово) — Российн Федерацин Смоленскан областан Гагаринан кӀоштара дӀатесна эвла.
Бели Ключ (Курскан область)
Хьажоргаш
Категори:Конышёвкан кӀоштан нах беха меттигаш
Павлово (Гагаринан кӀошт)
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Смоленскан областаан Гагаринан кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 6231
NGC 6231 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Чайц-Оттевиг
Чайц-Оттевиг (Zschaitz-Ottewig) — Германин Саксони латтана йукъара коммуна.
NGC 6231
Хьажа кхин а
6231 6231
Чайц-Оттевиг
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Саксони латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Наимлер (НурдагӀи)
наимлер (Naimler) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Газиантеп провинцин (ил) НурдагӀинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Газиантеп провинцин нах беха меттигаш
Категори:Газиантеп провинцин микрокӀошташ
Категори:НурдагӀинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Сельстрой (Орёлан область)
Сельстрой (Сельстрой) — Российн Федерацин Орёлан областан Шаблыкинан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Шаблыкинан кӀоштан нах беха меттигаш
Селище (Гусарковскан йуьртан меттиг)
Селище (Селішча) — Белоруссин Могилёвн областан Климовичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Климовичин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Томешть (коммуна, Хунедоара)
Томешть — Румынин Хунедоара жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Хунедоара жудецан коммунаш
Ястреб (Болгари)
Ястреб  — Болгарин Кырджалин областера эвла. Кырджали йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Кырджалин областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Тростянец (Хмельницкан кӀошт)
Тростянец — Украинин Хмельницкан областан Хмельницкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Хмельницкан кӀоштан нах беха меттигаш
Макаренко (Оьзгоьнан кӀошт)
Макаренко — ГӀиргӀазойчоьнан Ошан областан Оьзгоьнан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Сахьтан аса ю +6:00.
Хьажоргаш
Категори:Оьзгоьнан кӀоштан нах беха меттигаш
Казчина Тре Тети (Кунео)
Казчина Тре Тети — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Гуто-Марьятин
Гуто-Марьятин — Украинин Житомиран областан Коростенан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Коростенан кӀоштан нах беха меттигаш
Посад (Онеган кӀошт)
Посад (Посад) — Российн Федерацин Архангельскан областан Онеган кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Рудаково (Озёрин кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Хьажоргаш
Категори:Москохан областан Озёрин кӀоштан нах беха меттигаш
Катажинув (Груецкан повет)
Катажинув  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Альгольсайм
Альгольсайм — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха ГӀейн.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха ГӀейн департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Зирандарангио (Коюка де Каталан)
Зирандарангио — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Зирандарангио лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Пфаффинг (Фоьклабрукк)
Пфаффинг  — Австрин Лакха Австри федералан латтана йукъара коммуна. Фоьклабрукк гуонан йукъайогӀу.
Зирандарангио (Коюка де Каталан)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Пфаффинг (Фоьклабрукк)
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Лакха Австри латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Зирандарангио (Коюка де Каталан)
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Сивцево (Чкаловскан кӀошт)
Сивцево (Сивцево) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Чкаловскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 7 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Род (Румыни)
Род — Румынин Сибиу жудецан коммунера эвла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Сибиу жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Брюс (Къилба Дакота)
Брюс  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилба Дакота штатера гӀала.
Истори
Брюс гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Къилба Дакота штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Пожарище (Шапшинскан йуьртан меттиг)
Пожарище (Пожарище) — Российн Федерацин Вологдин областан Харовскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Харовскан кӀоштан нах беха меттигаш
АдилхӀан (Гелиболу)
АдилхӀан (Adilhan) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регион регионан Чанаккале провинцин (ил) Гелиболунан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Чанаккале провинцин нах беха меттигаш
Категори:Гелиболунан кӀоштан нах беха меттигаш
Млинари (Лодзинскан воеводалла)
Млинари  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Ногайбай (Жамбылан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Жамбылан областан нах беха меттигаш Категори:Кордайнан кӀоштан нах беха меттигаш
Гурумба
Билгалдахарш
Категори:Лаьнкаьранан кӀоштан нах беха меттигаш
Слепцовка (Татищеван кӀошт)
Слепцовка (Слепцовка) — Российн Федерацин Саратовн областан Татищеван кӀоштара эвла.