cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Веселовка (Черняховскан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь UTCн дӀахилар +3:00 йу. Кхузара хан Москохан хенал 1 сахьт башха йу, Аьхка Балтикайистера республикашкахь а кхин Финляндехь а, Исраилехь а, Туруойчохь а, Украинехь а, Белоруссехь а йолу хенаца нийса йу. Йукъара Европин хенал +1 сахьт башха йу. Ӏай Йукъара Европин хенал +2 башха йу..
Хьажоргаш
Категори:Калининградан областан Черняховскан кӀоштан нах беха меттигаш
Блезевиц
Блезевиц — Германин Мекленбург-Хьалхара Померани латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Мекленбург-Хьалхара Померани латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Носе (Франци)
Носе — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ОгӀн.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ОгӀн департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Кухтым (станци)
Кухтым (Кухтым) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Добрянкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Малхбузера догӀучу хӀаваийн массийн новкъахь долчу Басеги дукъо, массо Урало санна, лекха дацахь а, дикка сацадо Атлантикин хӀаваъ малхбалехьа даржарах. Мехкан климататан амалехь континенталла йу, цуьнан бахьна дукха хьолахь бӀаьста догӀу арктикин хӀаваъ ду. Каран хӀордан шийла мох къаьста кӀезиг тӀаналлийца, Атлантикин хӀаваан массаш, бӀостанехьа, тӀуналла дукха йолуш ду (700—800 мм шарахь гергга). Махкахь дикка йовха аьхке йу, цхьадолчу шерашкахь уггар шийла бутт февраль хуьлу. Ах йочанаш ло кепара хуьлу. ДогӀанаш дукхахдерг сентябрехь а, июнехь а хуьлу, малхбузен басешкахь алсама дакъа — августехь хуьлу. Минимум йочанаш йогӀу февралехь а, декабрехь а. Аьхка лаьмнашкахь стигал къекъаш догӀанаш оьху. Мехкан амалехь йу сих-сиха хуьлу аьхкенан дохк, уьш наггахь масех дийнахь лаьтта.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Добрянкан кӀоштан нах беха меттигаш
Бенице (Каменскан повет)
Бенице  — Польшин Западно-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Западно-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Ле ПгӀаде
Ле ПгӀаде (Le Pradet) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ПгӀованс — Альпаш — Сирла-сийна Йист регионехь. Коммунан департамент — ВагӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ВагӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Маркелово (Томскан область)
Маркелово (Маркелово) — Российн Федерацин Томскан областан Шегаркан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, шийлачу Ӏаьнца а, тӀуналла цхьабосса йу, хенан хӀоттаман элементаш хийца дукха сиха ло, боцучу хенан муьрехь (масех дийнахь йа сахьтехь). Меттигера климат, хьалхарчу шерашкахь санна хийца ца луш схьайогӀу, иза доьзна ду Малхбуза-Сибрехан акъарин тӀехуларчу хӀаваийн массийн чолхечу циркуляцех эвла шера а, массо агӀора йиллина а йу, къилба-малхбале йоцург, цуо аьтту бо Арктикин а, Атлантикин а, Йуккъерчу Азин а хӀаваан массашна кхуза чуйахка. Цундела циркуляцин процессаш Малхбуза-Сибрехан тӀехула массо а хенахь дакъалоцу арктикин а, бараман а хӀаваан массаш, ткъа аьхка кхин тропикера а. ХӀаваан массаш дӀахьо циклонийн а, антициклонийн а системехь, цуо хенан хӀоттам областехь цхьаьна эшшар ца лоттуьйту, шо шере мел деле ловзаш хуьлу иза.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Шегаркан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Шалудовац
Шалудовац (Шалудовац) — Сербин Поморав гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Поморав гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Крынки (Березинан кӀошт)
Крынки (Крынкі) — Белоруссин Минскан областан Березинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Березинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Саване
Саване (სავანე) — Гуьржийчоьнан Имеретин Сачхерен муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 1908 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Сачхерен муниципалитетан нах беха меттигаш
Анцифорово (Сафонован кӀошт)
Анцифорово (Анцифорово) — Российн Федерацин Смоленскан областан Сафонован кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Сафонован кӀоштан нах беха меттигаш
Глория (кратер)
Глория — Венеран тӀехь  20,7 км. гергга диаметр йолу кратер. Цуьнан координаташ ю -68.5°N, -94.2°W.
Хьосташ
Категори:Венеран кратераш
Акпинар (Байрамич)
Акпинар (Akpınar) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Чанаккале провинцин (ил) Байрамичан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Чанаккале провинцин нах беха меттигаш
Сарче (Верона)
Сарче — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Акпинар (Байрамич)
Хьажоргаш
Категори:Байрамичан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Сарче (Верона)
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Дзерфалиу
Дзерфалиу — Италин Сардини регионера коммуна. Лаьтташ йу Ористано провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Сардини йукъара гӀаланаш
Ульянково (Вологдин область)
Ульянково (Ульянково) — Российн Федерацин Вологдин областан Верховажьен кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Верховажьен кӀоштан нах беха меттигаш
Оьренджик (Нуьтуьрге)
Оьренджик (Örencik) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Малати провинцин (ил) Пуьтуьргенан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Малати провинцин микрокӀошташ
Категори:Пуьтуьргенан микрокӀошташ
Категори:Пуьтуьргенан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Сан-Педру-де-Томар
Сан-Педру-де-Томар — Португалин Сантарен гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Сантарен кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
(13647) Rey
(13647) Rey — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1996 шеран 20 апрелехь Эрик Эльст цӀе йолу Ӏилманчо Ла-Силья обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1996 HR24» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Жупановице (Йиндржихув Градец)
Жупановице  (Županovice) — Чехин Къилба Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Къилба Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Емашево
Емашево — Башкирийчоьнан Бирскан кӀоштара эвла, иза Осиновски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 263 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 452465, код ОКАТО — 80213825003.
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Хьажоргаш
Категори:Бирскан кӀоштан нах беха меттигаш
Самохвалово (Новосокольникин кӀошт)
Самохвалово (Самохвалово) — Российн Федерацин Пскован областан Новосокольникин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Новосокольникин кӀоштан нах беха меттигаш
(5583) Браунерова
(5583) Браунерова — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1989 шеран 5 мартехь А. Мркос цӀе йолу Ӏилманчо Клеть обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1989 EY1».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Ак-Чий (Ак-Суунан кӀошт)
Ак-Чий — ГӀиргӀазойчоьнан Иссык-Кулан областан Ак-Суунан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Сахьтан аса ю +6:00.
Савашчилар (Муш)
Савашчилар (Savaşçılar) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Муш провинцин (ил) Мушнан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Муш провинцин нах беха меттигаш
Категори:Мушнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Нови Дуваново
Климат
Кхузахь йу йуккъерачу шораллера бараман континенталан кепара амалан климат, йовхачу аьхкенца а, барамехь шийла Іаьнца а. Уггар бовха бутт июль бу, уггар шийла — январь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 93 стаг (2010 ).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Дрожжанин кӀоштан нах беха меттигаш
Гульче (присилок)
Гульче  — Польшин Люблинан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Люблинан воеводаллин нах беха меттигаш
Михайловка (Братскан кӀошт)
Михайловка — Украинин Николаевн областан Братскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Братскан кӀоштан нах беха меттигаш
Ла Игера (Ла Унион де Исидоро Монтес де Ока)
Ла Игера — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Игера лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Жикишу-де-Сус
Жикишу-де-Сус — Румынин Клуж жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Гралаони-Пралези-Чизано (Верона)
Гралаони-Пралези-Чизано — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Храстна (Ужице)
Храстна  (Chrastná) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Стари Березняк
Стари Березняк (Старый Березняк) — Российн Федерацин Удмуртин Можган кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь йу Самарин хан лелаш. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябряхь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла ю 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Можган кӀоштан нах беха меттигаш
Склоди-Середни
Склоди-Середни — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Роузбург-Норт (Орегон)
Роузбург-Норт  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Орегон штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Орегон штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Орегон штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Свидсборо (Нью-Джерси)
Свидсборо  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Нью-Джерси штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Пуэрто-дель-Росарио
Пуэрто-дель-Росарио — Испанин Лас-Пальмас провинцин муниципалитет.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Лас-Пальмас провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Голухув (Свентокшискан воеводалла)
Голухув  — Польшин Свентокшискан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Свентокшискан воеводаллин нах беха меттигаш
Литвахойн мотт
Литвахойн мотт  (lit. lietùvių kalbà) — литовхойн мотт бу.
Хьажоргаш
Категори:ХӀинди-Европин меттанаш
Хрусьцеле (Вармия-Мазурин воеводалла)
Хрусьцеле  — Польшин Вармия-Мазурин воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Варми-Мазурин воеводаллин нах беха меттигаш
Новоалексеевски (Курганинскан кӀошт)
Новоалексеевски (Новоалексеевская) — Российн Федерацин Краснодаран мехкан Курганинскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Курганинскан кӀоштан нах беха меттигаш
ПегӀоль (ТагӀн)
ПегӀоль — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Къилба-ПигӀенейш регионехь. Коммунан департамент — ТагӀн.
Иночка
Иночка (Иночка) — Российн Федерацин Калугин областан Жиздран кӀоштара дӀатесна эвла.
ПегӀоль (ТагӀн)
Географи
.
Иночка
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, дика къаьсташ шеран заманашца: барамехь довха а, тӀуьна а аьхкенца, барамера шийла хӀоьттина лайн чкъор долу Ӏаьнца.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Жиздран кӀоштан нах беха меттигаш
Абрановце
Абрановце — Словакин  гуонара эвла.
Истори
Йиллина.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Бушева
Бушева (Бушава) — Белоруссин Витебскан областан Миорин кӀоштара эвла.
Тлалпила (Зозоколко де Идальго)
Географи
Тлалпила лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Бушева
1921—1945 шерашкахь Полякийн Республикин Вильнон воеводаллин Диснан поветан йукъайогӀуш йара.
Тлалпила (Зозоколко де Идальго)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Бушева
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Тлалпила (Зозоколко де Идальго)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Бушева
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш Категори:Миорин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Тлалпила (Зозоколко де Идальго)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Ле-ПгӀадо
Ле-ПгӀадо (Les Pradeaux) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Пуьи-де-Дом.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Пуьи-де-Дом департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Левашово (Старицан кӀошт)
Левашово (Левашово) — Российн Федерацин Тверан областан Старицан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ла Дивина Провиденсия, Ранчо (Асьентос)
Ла Дивина Провиденсия, Ранчо — Мексикин Агуаскальентес штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Истори
Кху махка испанхой бахкале, кхузахь дехаш дара чичимекийн тайпанаш, 1530-1531 шерашкахь испанхоша долайаьккхина.
1789 шеран 24 апрелехь дуьйна Сакатекас штатан йукъахь йара, 1835 шеран 23 майхь дуьйна Агуаскальентес штатан йукъахь йу
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Агуаскальентес штатан нах беха меттигаш
Ленгли (Вашингтон)
Ленгли  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Вашингтон штатера гӀала.
Истори
Ленгли гӀала йиллина  шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Вашингтон штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Речка Мишиха
Климат
Кхузахь климат — чӀогӀа континенталан йу, шийла Ӏа долуш, йовха аьхке йолуш. Ӏа шийла, декъа кӀезиг ло долуш хуьлу. БӀаьсте мохе йу, гӀоролаш йолуш, йочанаш чӀогӀа кӀезиг йолуш. Аьхке йоца, довхачу деношца а, шийлачу буьйсанашца, июлехь а, августехь а шортта догӀанаш долуш хуьлу. Гуьйре тӀекхочуш хаа а ца ло, хенан хӀоттам цӀеххьана хийца ца ло, цхьацца шерашкахь иза йеха а, йовха а хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Иркутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+8.
Хьажоргаш
Категори:Кабанскан кӀоштан нах беха меттигаш
Павоне (Бреша)
Павоне — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Шевченково (Бердянскан кӀошт)
Шевченково — Украинин Запорожьен областан Бердянскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Бердянскан кӀоштан нах беха меттигаш
Стодеревски
Стодеревски (Стодеревская) — Российн Федерацин Ставрополан мехкан Курскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу барамера континенталан климатан зонехь, алсама хуьлу малхбален а, малхбузен а мехаш. Климатан раж шеран дохаллехь чӀогӀа хийцало, шеран метеорологин заманаш, дукха хьолехь, рузманца ца нисло. Мехкан доккхаха долчу декъехь Ӏа доца а ду, цхьанаэшшара а дац. Уггар шийла бутт — январь. Аьхке Ставрополехь йеха йу: 140 де гергга.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ставрополан мехкан Курскан кӀоштан нах беха меттигаш
Оркон Чоте Чихолар (Тантоюка)
Оркон Чоте Чихолар — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Оркон Чоте Чихолар лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Коле Марино (Л'Аквила)
Коле Марино  — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Волапйукхойн мотт
Волапйукхойн мотт (vol. Volapük) — мотт волапйукхойн бу.
Коле Марино (Л'Аквила)
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Туркойн мотт
Туркойн мотт (ша-шен тиллина цӀе: Türk dili (доца: Türkçe ) — Туркойчоьнан официалан мотт. И мотт бу алтайн гергара меттанийн туьркийн ган юкъабоьдуш.
<!-- Современный турецкий язык относится к юго-западной (или западно-огузской) подгруппе тюркских языков. Языками, наиболее близкими к турецкому в лексическом, фонетическом и синтаксическом отношении, являются прежде всего балкано-тюркский язык гагаузов, распространённый на территории современных Молдавии, Румынии и Болгарии (собственно гагаузский и балкано-гагаузский), и южный диалект крымскотатарского языка. Чуть далее отстоит от литературного турецкого азербайджанский (сохранивший немало архаизмов и персидских заимствований и образующий с восточно-анатолийскими диалектами турецкого языка диалектный континуум) и, ввиду ряда фонетических и некоторых грамматических отличий, туркменский язык. Турецкий язык и в особенности его северо-западные диалекты, и гагаузский — оба сближаются с печенежским языком: ср. переходы в печенежском языке g/k > y в конце слов (beg > bey), k/g > в v интервокальной позиции (между гласными, напр. kökerçi > küverçi), t > d в начале слов (tağ > dağ), с полной аналогией в турецком и гагаузском языках: bey, güvercin, dağ/daa.
Распространение
Турецкий язык в Турции является родным для 60 млн человек, или для почти 80 % населения страны. Родным турецкий язык считают 177 тыс. человек на Кипре (1995 ) и около 128 тыс. в Греции (данные 1976 г.).
Около 740 тыс. человек говорят на турецком в Болгарии (2001), 37 тыс. в Узбекистане, Кхазакхстане, Киргизии, Таджикистане и Азербайджане (данные 1979 г.). Около 64 тыс. носителей проживало к 1984 г. в Бельгии, 170 тыс. в Австрии (2000 г.). В Германии проживает 2 млн 800 тыс. турок (2009), половина из которых там не родилась и считает родным языком турецкий. Кроме того, в 1982 г. в Румынии по-турецки говорили 14 тыс. чел., а в бывшей Югославии 250 тыс. В 1990 в Ираке проживали около 3000 носителей турецкого языка, а в Иране ок. 2500. В США в 1970 г. проживали 24 тыс. носителей турецкого, а в Канаде в 1974 г. более 8 тыс. назвали турецкий язык родным. Во Франции в 1984 г. турецкий язык считали родным ок. 135 тыс. чел., а в Нидерландах — 150 тыс.чел. В 1988 г. в Швеции было зарегистрировано ок. 5000 носителей турецкого языка.
В настоящее время (2009 г.) в мире насчитывается по разным оценкам от 61—63 млн. до 73 млн. носителей турецкого, что составляет около 40 % от общего числа всех тюркоговорящих и делает турецкий первым по количеству носителей среди всех тюркских языков.
Диалекты
Существует множество диалектов турецкого языка, основу турецкого литературного языка сегодня образует стамбульский диалект. Кроме того, в турецком языке различают дунайский, эскишехирский (в вилайете Эскишехир), разградский, динлерский, румелийский, караманский (в вилайете Караман), адрианопольский (г. Эдирне), газиантепский, диалект р-на г. Урфы и ряд других.
Пример диалектных различий
История
Современный турецкий язык восходит к староанатолийско-тюркскому — языку огузо-сельджукских восточных тюркских племён, некогда населявших Среднюю Азию, в VIII—X веках вытесненных оттуда конкурирующими уйгурскими (также тюркскими) племенами на запад и заселивших к XI—XII векам Анатолийский полуостров.
Литературный турецкий язык начал складываться на рубеже XV—XVI веков на основе староанатолийско-тюркского языка, который в свою очередь восходит к среднеазиатско-тюркскому языку, принесённому в Малую Азию сельджуками и сильно разбавленный элементами народно-разговорного языка смешанного тюркского населения Анатолии.
В течение последних нескольких веков турецкий язык подвергся существенному влиянию персидского и арабского языков, в связи с чем количество заимствованных из этих языков слов достигало временами 80 % турецкой лексики. До XX века существовал литературный язык Османской империи, достаточно сильно отличавшийся от разговорной турецкой речи — османский язык. Пантюркисты (в частности, И. Гаспринский) в конце XIX — начале XX вв. издавали журналы и газеты на языке, постепенно очищавшемся от заимствований, хотя и отличном от современного турецкого языка. Новый язык пропагандировали младотурки.
Реформа языка
После основания Турецкой республики в 1923 г. в 1930-е гг. начался процесс замены иноязычных заимствований исконными турецкими словами. Этот процесс продолжается и в наши дни, хотя в турецком языке всё ещё можно встретить слова персидско-арабского происхождения наряду с их синонимами, сконструированными из тюркских корней. В 20 веке появились новые понятия из европейских языков, в первую очередь из французского.
Для ретюркизации и модернизации турецкого языка в 1932 было создано активно действующее и сейчас государственное «Турецкое лингвистическое общество» («Türk Dil Kurumu» ).
Одним из важнейших шагов на пути демократизации Турции были реформа алфавита (четвёртый год Турецкой Республики) и реформа языка (девятый год Турецкой Республики).
Реформа языка — это деятельность по развитию турецкого языка, как способного самостоятельно обслуживать науку, технику и искусство.
Лингвист Кямиле Имер (Kâmile İmer) на вопрос, что такое революция языка, отвечает так:
Любой человек передаёт свои мысли фразами и предложениями, создавая связи между отдельными словами. С этой точки зрения реформа языка является также и реформой мышления. Факторы, обеспечившие революцию языка, в то же время выдвигают цели этого явления. Фактор национализации предполагает очистку языка от иноязычных элементов. Другой фактор предполагает становление турецкого языка как языка культуры. Достижение этих целей связано с тем, что язык есть продукт общества. Если реформа осуществляется без поддержки государства, то реформа останется несвязанной деятельностью отдельных личностей и не будет продуктом общества. Яркий тому пример — подготовительные этапы реформы. Указ о реформе, изданный с целью зачистки языка, не смог охватить всё общество. Реформа начала приносить плоды на национальном уровне лишь тогда, когда по государственной инициативе было создано Общество по изучению турецкого языка. Произошло это в 1932 году, уже после создания Турецкой Республики.
Алфавиты
Древние восточные тюрки уже были племенами с развитой культурой: они пользовались для письма тюркским руническим письмом.
К X в. огузы подверглись исламизации и переняли арабское письмо с добавлением отдельных знаков, заимствованных у персов. Однако для богатого фонемного инвентаря турецкого языка этот алфавит был очень слабо приспособлен.
В начале 1926 г. Кемаль Ататюрк принял участие в конгрессе тюркологов в Баку, на котором, в частности, прозвучало требование латинизации тюркских языков посредством создания так называемого нового тюркского алфавита.
С 1928 г. для турецкого языка используется вариант латинского шрифта, в разработке которого Ататюрк принимал участие. Основой нового написания слов (как и для общей реформы языка) послужил стамбульский диалект.
В современном турецком алфавите 29 букв, причём каждому звуку соответствует буква:
a b c ç d e f g ğ h ı i j k l m n o ö p r s ş t u ü v y z.
Фонетика и фонология
В турецком 8 гласных фонем: a, ı, u, o (гласные заднего ряда), e, i, ü, ö (гласные переднего ряда).
21 (с мягкими вариантами — 24) согласная фонема: p, b, f, v, t, d, s, ş, z, j, ç, c, m, n, l, (l'), r, y, k, (k'), g, (g'), h, ğ. Отмечены лишь ложные (комбинаторные) дифтонги, встречающиеся преимущественно на стыке морфем и слов.
(13648) 1996 JJ1
(13648) 1996 JJ1 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Туркойн мотт
Фонетика и фонология
Ударение музыкально-силовое. В словах тюркского корня и в старых заимствованиях, падает, как правило, на последний слог; в многосложных словах двухполюсное. Часто происходит ситуативное смещение сильного ударения. В ряде случаев несёт смыслоразличительную функцию.
(13648) 1996 JJ1
Истори
ДӀайиллина 1996 шеран 15 майхь NEAT проекты цӀе йолу Ӏилманчо Халеакала обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1996 JJ1» саналган.
Ла Камилья, Исла Хуан А. Рамирез (Озулуама де Маскареньяс)
'''Ла Камилья, Исла Хуан А. Рамирез''' — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
(13648) 1996 JJ1
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Туркойн мотт
Фонетика и фонология
Нет этимологических долгих гласных. Вторичная долгота появляется в результате выпадения согласного /ğ/ при гласных заднего ряда.
Особенности произношения
Остальные буквы произносятся приблизительно как во французском или немецком языках (напр. t, p с лёгким придыханием в начале слова). Буквы латинского алфавита q, w, x в турецкой графике используются только в иностранных именах собственных; буква j встречается только в заимствованных словах.
Ла Камилья, Исла Хуан А. Рамирез (Озулуама де Маскареньяс)
Географи
Ла Камилья, Исла Хуан А. Рамирез лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Туркойн мотт
Грамматика
Турецкий относится к агглютинативным (или «приклеивающим») языкам и, тем самым, существенно отличается от индоевропейских. Это выражается в том, что в слове чётко выделяется корень, а все грамматические формы выражаются (практически всегда однозначными) аффиксами (см. Эк), как бы приклеивающимися к корню справа. При этом друг за другом могут следовать несколько аффиксов подряд, каждый со своим значением. Порядок следования типов окончаний чётко фиксирован.
Ла Камилья, Исла Хуан А. Рамирез (Озулуама де Маскареньяс)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Туркойн мотт
Грамматика
В целом турецкую морфологию характеризует высокая степень устойчивости и почти полное отсутствие исключений.
В турецком нет именных классов, отсутствует категория рода.
Ла Камилья, Исла Хуан А. Рамирез (Озулуама де Маскареньяс)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Туркойн мотт
Гармония гласных
При добавлении аффиксов и окончаний большую роль играет закон гармонии гласных (сингармонизм, турецк. ünlü uyumu): закон уподобления гласных друг другу по признаку нёбности/ненёбности и губности/негубности, то есть качество гласного последнего слога основы (корня) определяет качество гласных всех последующих слогов. Таким образом, если последний гласный корня — гласный переднего ряда, то и все последующие аффиксы и окончания должны иметь гласные переднего ряда и наоборот, гласный заднего ряда последнего слога корня приводит к появлению гласных заднего ряда во всех далее наращиваемых слогах. При этом различают большую гармонию гласных, при которой аффикс может иметь 4 варианта гласных в своём составе (ı, i, u или ü), и малую гармонию гласных, где возможны только варианты с a или e внутри аффикса.
Ла Камилья, Исла Хуан А. Рамирез (Озулуама де Маскареньяс)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Туркойн мотт
Глагол
Основа глагола совпадает с формой повелительного наклонения ед.ч. В современных словарях глагол приводится в форме основа + аффикс отглагольного имени -mak/-mek (делать) (то есть инфинитив).
Ла Камилья, Исла Хуан А. Рамирез (Озулуама де Маскареньяс)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Туркойн мотт
Глагол
В изъявительном наклонении имеется 5 простых форм времени:
Эль Чилилите (Темпоал)
Эль Чилилите — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Туркойн мотт
Глагол
Кроме того в этом наклонении имеется ещё 7 сложных форм времени:
В остальных наклонениях имеется по одному прошедшему и будущему времени. Также существует 6 форм условной модальности.
Эль Чилилите (Темпоал)
Географи
Эль Чилилите лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Туркойн мотт
Глагол
Выделяют 5 залогов: основной (прямой), возвратный, взаимный, страдательный, понудительный.
Эль Чилилите (Темпоал)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Туркойн мотт
Глагол
Кроме того, в турецком есть неопределённый артикль bir (досл. один).
Гражина (кратер)
Гражина — Венеран тӀехь  16,5 км. гергга диаметр йолу кратер. Цуьнан координаташ ю -72.4°N, -337.5°W.
Туркойн мотт
Глагол
В области синтаксиса действует закон предшествования определения определяемому (обычный порядок слов: Подлежащее-Прямое Дополнение-Сказуемое (S-O-V)).
Эль Чилилите (Темпоал)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Туркойн мотт
Лексика
С принятием огузо-сельджукскими племенами (то есть предками современных турок) ислама в 9-10 веках и вплоть до 1928 года для записи турецкого использовался арабский алфавит (т. н. османское письмо, осм. الفبا elifbâ). Эти два фактора несомненно способствовали обильным лексическим и грамматическим заимствованиям из арабского. После захвата сельджуками Персии официальным и литературным языком некоторое время принято было считать персидский, который в свою очередь также пополнялся арабизмами. Долгое время язык образованных турок представлял собой смесь тюркской, арабской и персидской лексики. После возникновения Османской империи именно этот язык получил название османского и статус официального.
Греческий, язык населения завоёванной турками Византии, также оставил свой след в турецкой лексике.
По данным некоторых исследователей (напр. G. L. Lewis, Turkish Grammar) лексически османский язык был вторым в мире после современного английского по объёму словарного фонда.
На протяжении всего этого времени (с 10 по 20 века) разговорным языком простого народа оставался намного более однородный в своей тюркской основе язык — «вульгарный» турецкий (тур. kaba Türkçe).
После образования Турецкой республики в 1923 году были предприняты серьёзные попытки реформации языка, вместе с переходом на латинскую графику многие арабские и персидские заимствования были упразднены в пользу их тюркских по происхождению соответствий, сохранившихся в народном живом языке (kaba Türkçe). Для некоторых понятий были созданы неологизмы из старотюркских основ.
Уральски (Первомайскан кӀошт)
Уральский (Уральский) — Российн Федерацин Оренбурган областан Первомайскан кӀоштара эвла.
Туркойн мотт
Лексика
Несмотря на это, современный турецкий сохранил значительное число заимствований как из арабского и персидского, так и из других, как правило, европейских языков (в основном в их французском произношении). Арабо-персидские заимствования в современном языке зачастую выполняют роль стилистических дублетов обиходных тюркских слов. Например, тюркское göz (глаз), арабское ayn и персидское çeşm (око), тюркское ak (белый; тж. чистый) и арабское beyaz (белый).
Уральски (Первомайскан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, йовха, бекъа мехашца, шийлачу Ӏаьнца, дика лаьттачу луон чкъоьраца. Ӏа къаьста гуттара а дацаре температурашца а, луьра шелонашца а. Аьхке дийнахь йекхна, йовха, алссама июлехь. Вегетацин мур 180 де гергга ду. Климатан амалийн сипатех йу йокъаллаш. Аьхка хуьлу йочанаш латта худа а ца кхуьу, хӀунда аьлчи лакхара хӀаваан температураш уьш чехка Ӏаьнаре йоху. Махкахь йочанаш цхьабосса ца хуьлу.
Туркойн мотт
Лексика
Изданный в 2005 году Словарь современного турецкого языка содержит 104481 статью (Güncel Türkçe Sözlük, Турецкое лингвистическое общество), из которых около 14 % посвящено словам иностранного происхождения.
Уральски (Первомайскан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Туркойн мотт
Лексика
Примеры заимствованных слов из разных языков:
Уральски (Первомайскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Оренбурган областан Первомайскан кӀоштан нах беха меттигаш
Туркойн мотт
Билгалдахарш
Категори:Меттанаш
Бливенсторф
Бливенсторф — Германин Мекленбург-Хьалхара Померани латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Мекленбург-Хьалхара Померани латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
(5584) Изенберг
(5584) Изенберг — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1989 шеран 31 майхь Генри Хольт цӀе йолу Ӏилманчо Паломар обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1989 KK».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Словакийн мотт
Словакийн мотт (sloven. slovenčina, slovenský jazyk) — Славянийн меттанийн тобан йукъа богӀу мотт. Словаки пачхьалкхан мотт.
Хьажоргаш
Категори:ХӀинди-Европин меттанаш
Саирхе
Билгалдахарш
Категори:Сачхерен муниципалитетан нах беха меттигаш
Пешодье
Пешодье — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Къилба-ПигӀенейш регионехь. Коммунан департамент — ТагӀн.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ТагӀн департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
(13649) 1996 PM4
(13649) 1996 PM4 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1996 шеран 12 августехь NEAT проекты цӀе йолу Ӏилманчо Халеакала обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1996 PM4» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Ле Пузен
Ле Пузен (Le Pouzin) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — АгӀдеш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Францин гӀаланаш Категори:АгӀдеш департаментан коммунаш
Кыж (Добрянкан кӀошт)
Кыж (Кыж) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Добрянкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Малхбузера догӀучу хӀаваийн массийн новкъахь долчу Басеги дукъо, массо Урало санна, лекха дацахь а, дикка сацадо Атлантикин хӀаваъ малхбалехьа даржарах. Мехкан климататан амалехь континенталла йу, цуьнан бахьна дукха хьолахь бӀаьста догӀу арктикин хӀаваъ ду. Каран хӀордан шийла мох къаьста кӀезиг тӀаналлийца, Атлантикин хӀаваан массаш, бӀостанехьа, тӀуналла дукха йолуш ду (700—800 мм шарахь гергга). Махкахь дикка йовха аьхке йу, цхьадолчу шерашкахь уггар шийла бутт февраль хуьлу. Ах йочанаш ло кепара хуьлу. ДогӀанаш дукхахдерг сентябрехь а, июнехь а хуьлу, малхбузен басешкахь алсама дакъа — августехь хуьлу. Минимум йочанаш йогӀу февралехь а, декабрехь а. Аьхка лаьмнашкахь стигал къекъаш догӀанаш оьху. Мехкан амалехь йу сих-сиха хуьлу аьхкенан дохк, уьш наггахь масех дийнахь лаьтта.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Добрянкан кӀоштан нах беха меттигаш
Вишневи (Черняховскан кӀошт)
Вишневи (Вишневое) — Российн Федерацин Калининградан областан Черняховскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат хӀордан йу, аьхка йовха хуьлу Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре бовха бутт бу — июль, уггаре шийла — январь.
Сахьтан аса
Кхузахь UTCн дӀахилар +3:00 йу. Кхузара хан Москохан хенал 1 сахьт башха йу, Аьхка Балтикайистера республикашкахь а кхин Финляндехь а, Исраилехь а, Туруойчохь а, Украинехь а, Белоруссехь а йолу хенаца нийса йу. Йукъара Европин хенал +1 сахьт башха йу. Ӏай Йукъара Европин хенал +2 башха йу..
Хьажоргаш
Категори:Калининградан областан Черняховскан кӀоштан нах беха меттигаш
Кукарова
Кукарова (Кукарава) — Белоруссин Минскан областан Березинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Березинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Боз-Булун
Боз-Булун — ГӀиргӀазойчоьнан Иссык-Кулан областан Ак-Суунан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Сахьтан аса ю +6:00.
Хьажоргаш
Категори:Ак-Суунан кӀоштан нах беха меттигаш
Сан-Салвадор (Сантарен)
Сан-Салвадор  — Португалин Сантарен гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Сантарен кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Бородино (Суздалан кӀошт)
Бородино (Бородино) — Российн Федерацин Владимиран областан Суздалан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Суздалан кӀоштан нах беха меттигаш
Элини
Элини — Италин Сардини регионера коммуна. Лаьтташ йу Нуоро провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Сардини йукъара гӀаланаш
Алакечи (Байрамич)
Алакечи (Alakeçi) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Чанаккале провинцин (ил) Байрамичан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Чанаккале провинцин нах беха меттигаш
Категори:Байрамичан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Сан-Бартоломе
Сан-Бартоломе — Испанин Лас-Пальмас провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Лас-Пальмас провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Гонголин
Гонголин — Польшин Свентокшискан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Свентокшискан воеводаллин нах беха меттигаш
Хрусьцель
Хрусьцель — Польшин Вармия-Мазурин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Варми-Мазурин воеводаллин нах беха меттигаш
(13650) Перимед
(13650) Перимед — Мелхан системан коьрта асанан астероид.