cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
(11459) 1981 ET13
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Кобылкино (Ярославлан область)
Кобылкино (Кобылкино) — Российн Федерацин Ярославлан областан Первомайскан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ярославлан областан Первомайскан кӀоштан нах беха меттигаш
Островик (Воломинскан повет)
Островик  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Кизилоьрен (Томарза)
Кизилоьрен (Kızılören) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кайсери провинцин (ил) Томарзанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Кайсери провинцин нах беха меттигаш
Категори:Кайсери провинцин микрокӀошташ
Категори:Томарзанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Чаучина
Чаучина — Испанин Гранада провинцин муниципалитет.
Кашина (Савона)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лигурия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Соколи (Кольненскан повет)
Соколи  — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Черногубово (Селижарован кӀошт)
Черногубово (Черногубово) — Российн Федерацин Тверан областан Селижарован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Селижарован кӀоштан нах беха меттигаш
(3721) Уидорн
(3721) Уидорн  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1982 шеран 13 октябрехь Эдвард Боуэлл цӀе йолу Ӏилманчо Андерсон-Меса обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1982 TU».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Гуьнешли (АрхӀиви)
Гуьнешли (Güneşli) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Артвин провинцин (ил) АрхӀивин кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Артвин провинцин нах беха меттигаш
Категори:АрхӀивин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Анечкино
Климат
Кхузахь климат хӀордан йу, аьхка йовха хуьлу Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре бовха бутт бу — июль, уггаре шийла — январь.
Сахьтан аса
Кхузахь UTCн дӀахилар +3:00 йу. Кхузара хан Москохан хенал 1 сахьт башха йу, Аьхка Балтикайистера республикашкахь а кхин Финляндехь а, Исраилехь а, Туруойчохь а, Украинехь а, Белоруссехь а йолу хенаца нийса йу. Йукъара Европин хенал +1 сахьт башха йу. Ӏай Йукъара Европин хенал +2 башха йу.
Томань
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Бехинген-ан-дер-Бренц
Бехинген-ан-дер-Бренц — Германин Бавари латтана йукъара коммуна.
Новоалександровка (Усть-Таркан кӀошт)
Новоалександровка (Новоалександровка) — Российн Федерацин Новосибирскан областан Усть-Таркан кӀоштара эвла.
Бехинген-ан-дер-Бренц
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Новоалександровка (Усть-Таркан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат континенталан йу. Лаьттан гӀоролаш йуьйлало сентябран шолгӀачу декъехь, чекхйовлу май чекхболуш. Шелонан мур лаьтта - 178, йовхонан - 188, гӀур йоцуш – 120 дийнахь. Географин хьоло цуьнан климатан континенталалла алсама лурйо, оццу географин шораллашкахь лаьттачу, амма адаман даха аьтто болчу Европин а, Америкин а кӀошташкахьчул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Усть-Таркан кӀоштан нах беха меттигаш
Кошкино (Новгородан область)
Кошкино (Кошкино) — Российн Федерацин Новгородан областан Марёван кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Cахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Марёван кӀоштан нах беха меттигаш
Башур
Башур (Башур) — Российн Федерацин Удмуртин Завьялован кӀоштара эвла.
Климат
Лаьтта къилбаседа бараман асанехь, Еврази материкан кӀоргенехь, Атлантикин а, Къилбаседа-Шатесна Ӏапказийн хӀордашна генахь. Цундела цуьнан климат барамера континенталан йу дехачу шийлачу Ӏашца, йовхачу аьхкенца, дика къаьстачу шеран заманашца бӀаьста а, гурахь а. Атлантикин Ӏапказ тӀиера кхуза йогӀу йовха хӀаваъ. Аьхка цуо йахьа йочанаш, йовхо лагӀйо, ткъа Ӏай ло дахьа, шелонаш лагӀйо, йовхонаш йахьа.
Сахьтан аса
Кхузахь йу Самарин хан лелаш. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябряхь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла ю 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Удмуртин Завьялован кӀоштан нах беха меттигаш
Казарма 6 Км (станци)
Казарма 6 Км (Казарма 6 Км) — Российн Федерацин Смоленскан областан Рославлан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Рославлан кӀоштан нах беха меттигаш
Василевка (Синельникован кӀошт)
Василевка — Украинин Днепропетровскан областан Синельникован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Синельникован кӀоштан нах беха меттигаш
Узлесье (Луганскан область)
Узлесье — Украинин Луганскан областан Беловодскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Беловодскан кӀоштан нах беха меттигаш
Вуамо
Вуамо — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Мозель.
Билгалдахарш
Категори:Мозель департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Раздорски (Усть-Донецкан кӀошт)
Раздорски (Раздорская) — Российн Федерацин Ростовн областан Усть-Донецкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Усть-Донецкан кӀоштан нах беха меттигаш
(11460) 1981 EZ15
(11460) 1981 EZ15 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1981 шеран 1 мартехь Шелте Бас цӀе йолу Ӏилманчо Сайдинг-Спринг обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1981 EZ15» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Коссова
Коссова — Польшин Малопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Малопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Гуьнейгоьлджуьк (Решадийе)
Гуьнейгоьлджуьк (Güneygölcük) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Токат провинцин (ил) Решадийенан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Токат провинцин нах беха меттигаш
Категори:Решадийенан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Чувашские Тимяши
Чувашские ТцӀеши (Чăваш Тимеш, Чувашские ТцӀеши) — Чувашин Ибресин кӀоштара деревня.
Поштан индекс — 429707. ОКАТО - 97213855001. Код КЛАДР - 2100600005900.
Налоган органан код - 2133.
Бахархой
Бахархойн дукхалла 850 стаг ( 2010 шо).
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: чувашаш (98%).
Хьажоргаш
Категори:Чувашин Ибресин кӀоштан нах беха меттигаш
Актепе (Каледжик)
Актепе (Aktepe) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Анкара провинцин (ил) Каледжикнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Анкара провинцин нах беха меттигаш
Категори:Анкара провинцин микрокӀошташ
Категори:Каледжикнан микрокӀошташ
Категори:Каледжикнан кӀоштан нах беха меттигаш
Иваньков (Черниговн область)
Иваньков — Украинин Черниговн областан Новгород-Северскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Новгород-Северскан кӀоштан нах беха меттигаш
Цадувек
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Кема (Вологдин область)
Кема (Кема) — Российн Федерацин Вологдин областан Белозерскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Вологдин областан Белозерскан кӀоштан нах беха меттигаш
Куиксинипа (Акатепек)
Куиксинипа — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Куиксинипа лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Маньи-ЛогӀм
Маньи-ЛогӀм — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — НьевгӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:НьевгӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
(1941) Вильд
(1941) Вильд  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1931 шеран 6 октябрехь Карл Райнмут цӀе йолу Ӏилманчо Хайдельберг обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1931 TN1».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Санта Барбара (Тренто)
Санта Барбара — Италин Трентино-Альто-Адидже регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Трентино-Альто-Адидже регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Нови Ханино (станци)
Нови Ханино (Новое Ханино) — Российн Федерацин Тулин областан Суворован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Масюковщина (Свислочан кӀошт)
Масюковщина (Масюкоўшчына) — Белоруссин Гроднон областан Свислочан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Сент-Френсис (Мэн)
Сент-Френсис  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Мэн штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Гура-Веий (Нямц)
Гура-Веий — Румынин Нямц жудецан коммунера эвла.
Масюковщина (Свислочан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Сент-Френсис (Мэн)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Лежоново
Лежоново (Лежоново) — Российн Федерацин Пскован областан Невелан кӀоштара эвла.
Гура-Веий (Нямц)
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Нямц жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Лежоново
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пскован областан Невелан кӀоштан нах беха меттигаш
Сушно
Сушно (Sušno) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Булатово (Альмухаметовски йуьртан меттиг)
Булатово — Башкирийчоьнан Абзелилован кӀоштан йукъайогӀу эвла, иза Альмухаметовски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 194 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 453605, код ОКАТО — 80201804003.
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Хьажоргаш
Категори:Башкирийчоьнан Абзелилован кӀоштан нах беха меттигаш
(11461) 1981 EM18
(11461) 1981 EM18 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1981 шеран 2 мартехь Шелте Бас цӀе йолу Ӏилманчо Сайдинг-Спринг обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1981 EM18» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Пуща (Городокан кӀошт)
Пуща (Пушча) — Белоруссин Витебскан областан Городокан кӀоштара эвла.
Коьмуьр (Томарза)
Хьажоргаш
Категори:Кайсери провинцин нах беха меттигаш
Добра Вода (Пелгржимов)
Добра Вода  (Dobrá Voda) — Чехин Высочина мехкан кӀоштара эвла.
Пуща (Городокан кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Добра Вода (Пелгржимов)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Коьмуьр (Томарза)
Хьажоргаш
Категори:Кайсери провинцин микрокӀошташ
Пуща (Городокан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш
Добра Вода (Пелгржимов)
Географи
.
Коьмуьр (Томарза)
Хьажоргаш
Категори:Томарзанан микрокӀошташ
Добра Вода (Пелгржимов)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Пуща (Городокан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Городокан кӀоштан нах беха меттигаш
Коьмуьр (Томарза)
Хьажоргаш
Категори:Томарзанан кӀоштан нах беха меттигаш
Пуща (Городокан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Добра Вода (Пелгржимов)
Демографи
Бахархойн динамика:
Коьмуьр (Томарза)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Добра Вода (Пелгржимов)
Литература
Категори:Высочина мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Островик (Отвоцкан повет)
Островик  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
HD50484
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Чименеас
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Гранада провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Гуьнгоьрен (АрхӀиви)
Гуьнгоьрен (Güngören) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Артвин провинцин (ил) АрхӀивин кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Артвин провинцин нах беха меттигаш
Категори:АрхӀивин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Терпеле
Терпеле (Терпеле) — Российн Федерацин ГӀезалойчоьнан Актанышан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йу йуккъерачу шораллера бараман континенталан кепара амалан климат, йовхачу аьхкенца а, барамехь шийла Іаьнца а. Уггар бовха бутт июль бу, уггар шийла — январь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 40 стаг (2010 ).
2010 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий 6, гӀезалой 8, марийш 30,.
Билгалдахарш
Категори:Актанышан кӀоштан нах беха меттигаш
Лейлавки-Велики
Лейлавки-Велики — Польшин Вармия-Мазурин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Южни (Амуран область)
Южни (Южный) — Российн Федерацин Амуран областан Октябрьскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу муссоналлин сипташца. Иштта климат кхоллайаларан бахьна маьлхан радиацин а, хӀаваан массийн циркуляции а, географин факторийн а уьйр йу. Географин факторш йукъахь дукха хӀума ду: шораллин хӀоттам; мохк хӀордан гена хилар.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Якутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+9.
Хьажоргаш
Категори:Амуран областан Октябрьскан кӀоштан нах беха меттигаш
Ранчо ла Круз (Леон)
Ранчо ла Круз — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Рощепкино
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Оренбурган областан Александровкан кӀоштан нах беха меттигаш
Нью-Виэнна (Айова)
Нью-Виэнна  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Айова штатера гӀала.
Истори
Нью-Виэнна гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Айова штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Мирадор де Мата Редонда (Соледад де Добладо)
Мирадор де Мата Редонда — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Мирадор де Мата Редонда лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Кашина (Варезе)
Кашина — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Торник (Любовия)
Торник  (Торник) — Сербин Мачва гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Сьете Палмас Барио Ариба (Исхуатлан де Мадеро)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Торник (Любовия)
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Сьете Палмас Барио Ариба (Исхуатлан де Мадеро)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Торник (Любовия)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Мачва гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Сьете Палмас Барио Ариба (Исхуатлан де Мадеро)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
ВуствиллегӀ
ВуствиллегӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Мозель.
Бехтсрит
Бехтсрит — Германин Бавари латтана йукъара коммуна.
ВуствиллегӀ
Географи
.
Соколи-Язьвини
Соколи-Язьвини — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
ВуствиллегӀ
Билгалдахарш
Категори:Мозель департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Соколи-Язьвини
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Бехтсрит
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Бавари латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Соколи-Язьвини
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Солоновка (Омскан область)
Солоновка (Солоновка) — Российн Федерацин Омскан областан Таврическан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат дукхаха континенталан йу, аьхке йоца хуьлу. Климат кхолларан коьрта фактор географин хьал ду, коьртаниг лаьттан чкъор. ХӀордашна а, Ӏапказашна а гена хиларо лаьттан физикин хьоло климат кхоллайаларан роль чӀагӀйо, хӀунда аьлчи, лаьттан сипатех ду чехка а, чӀогӀа а аьхка дохдалар, иштта сиха шен йовхо Ӏай йайар.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Таврическан кӀоштан нах беха меттигаш
Ла Азусена (Озулуама де Маскареньяс)
Ла Азусена — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Азусена лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
(392) Вильгельмина
(392) Вильгельмина  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1894 шеран 4 ноябрехь Макс Вольф цӀе йолу Ӏилманчо Хайдельберг обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1894 BF».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
БежӀуьнан баппа
БежӀуьнан баппа (Taráxacum) — доьзалера бецан ораматийн дукхашерийначех тайпа. Тайпанан кеп — Дарбане баппа — дика йевза, орамера гӀаш розеткица лаьтта, даккхий къегина можа мотткепара зезагех лаьтта зазанаш-тускаршца йолу орамат. Кхуьлинчу дийнахь а, буса а тускар дӀакъовлало. АрагӀоьртина меран боьххьехь хӀуш хуьлу шортта чоьш долуш, церан гӀоьнца бежӀуьнан баппин хӀу тӀема а долий генна дӀадоьлху.
ЦӀеран этимологи
Тайпанан цӀе Taráxacum схьайаьлла оцу ораматан латине йаьккхина Ӏаьрбийн цӀарах (طرخشقون — «тӀарухшакъун») йа гӀажарийн кхечу чолхезезаганчух.
Литературин баппа — массарна а йевза орамат дукхаха йолу цӀерех цхьаъ йу.
Сурт хӀоттор
БежӀуьнан баппа — 2 см стомма, 20 – 60 см беха геннаш долуш чӀун орам болу орамат, лакхарчу декъехь дехьаболу боцу шорта кортош болу нана-ораме.
ГӀаш дерриш орамера розеткехь ду, лаьтте нисса долчунна тӀера нисса ирахь лаьттачаьрна тӀекхаччалц, цхьацца кепийн гӀан гӀаж тӀера пластинка го йехо, йуханехьахӀоакепара, йуханехьаланцетан йа асанан-йуханехьаланцетан, дийна, мас-ларин йа йекъна месан кепара, шине агӀор дерзина йа наггахь гӀийла чо болуш.
Зазадоккху зӀийдиг, цхьанна тӀера иттанне а, кхин сов а йолу, нийса лаьтта йа айалуш хуьлу, йуккъехь йеса, цхьалха, тускар наггахь геннаш долуш, деса йа лакхарчу декъехь охьатаьӀна. Кедалган бухе лаьтташ хуьлу, дукха хьолехь, 8—18 Зезаган гуонахьара гӀа шуьйрахӀоьанкепаран тӀера ланцетан кепе кхаччалц хуьлу, лаьтта шина — кхаа могӀанашкахь. ТӀехьарчор гарголкепара йа цилиндран-гарголан кепара, дукха хьолехь шина — кхаа могӀанца 7—25 гӀа долуш, заза доккхуш схьадаьхкина, кхуьучу хенахь тӀеттӀадоьду, схьадогӀу кхиина девлча. Зезагаш 20—150 тускаран чохь, дерриш меттанан, дукха хьолехь, можа бесара, цхьацца дерш баьццаро, беда-можа, кӀайн, сирла-цӀен. Дургалгаш дукха хьолехь можа йа беда-можа, рыльца можа, баьццаро, наггахь сира йа Ӏаьржо.
Даьржина шине эхиган тропикин йоцучу областашкахь, лекха лаьмнийн кӀошташкахь а, Арктикин шораллашкахь а доцург. Россехь йаьржина 300 сов кеп. Кепаш дукха хилар кхетадо дукха йолчу кепашна апомиксис хиларца. Дукха хьолехь хаало газонаш тӀера асаран орамат санна, наггахь йалташна тӀаьхь хаало. Кхуьу байнаш тӀаьхь, хьанний хотешкахь, лаьмнийн басешкахь, бай-аренашкахь, некъаш йисташкахула, паркашкахула, бошмашкахула, хасбошмашкахула. Российн къилбехахь карийра плиоценера шира хӀуш.
Омаров, Мохьмад Хасиевич
Мохьмад Хаси́евич Ома́ров (1902-?) — нохчийн политикин а, партин а, йукъараллин а гӀуллакххо, Нохчийн автономин областан куьйгалхо (1932—1934 шераш). <!--
БежӀуьнан баппа
Сурт хӀоттор
Ораматан дерриг дакъошна чохь йу кӀайн шурин мутта.
Омаров, Мохьмад Хасиевич
Биографи
Родился в 1902 году в семье крестьянина в селении Дойкар-Эвла. С молодости активно включился в общественно-политическую жизнь. В середине 1920-х годов создал комсомольскую ячейку в родном селе и стал её секретарём. В 1926 году стал членом обкома комсомола Чечни. В том же году вступил в ВКП(б). Окончил совпартшколу, а затем педагогический техникум. В 1929—1930 годах заведовал Чеченской областной спортивной школой. Затем до 1932 года — заведующий культурно-просветительским отделом Областного комитета ВКП(б) Чеченской автономной области.
В 1932 году был избран вторым секретарем Чеченского обкома партии и членом Северо-Кавказского крайкома ВКП(б). Тогда же стал председателем Чеченского облисполкома и членом Северо-Кавказского крайисполкома. Его усилиями многие чеченские крестьяне были защищены от необоснованных обвинений в кулачестве.
БежӀуьнан баппа
Кхача санна лелор
Генара заманахь дуьйна баппаш дууш ду тайп-тайпана къаьмнаша. Уьш дика девзаш хилла шира мисархошна, желтошна, румхошна, лелийна цийн ламаста медицинехь пхи эзар сов шарахь. Орамат леладора кхача санна а, молха санна а орамера америкахоша а, дуьххьара Америкин континент тӀе кхелхинчара а. Баппаш Къилбаседа Америке кхаьчна хила тарло, Мейфлауэран кеманахь дарбанен орамат санна.
Омаров, Мохьмад Хасиевич
Биографи
В 1934 году Чечня и Ингушетия были объединены в Чечено-Ингушскую автономную область. После объединения Омаров продолжал занимать руководящие посты в области. Затем был направлен на работу на должность заведующего сектором Северо-Кавказского крайкома партии.
БежӀуьнан баппа
Кхача санна лелор
Цуьнан къона гӀашна, гӀодмашна, йукъахь ду каротиноидаш а, В витамин а2, къаьхьалла йац, цундела леладо хасстоьмийн берам а, чорпа а кечйеш. Кхиина девлла гӀаш леладанле дашадо туьха тесна хин чохь, къаьхьалла ца хилийта.
Дакъийна орамех кечйо «баппин къаьхьуо», баппин зезагех варени кечйо, чагӀар доккху , делладеллачу патарх «баппин моз» доккху.
Омаров, Мохьмад Хасиевич
Биографи
В 1942 году добровольцем ушёл на фронт, был политкомиссаром батальона. В 1944 году чеченцы и ингуши были репрессированы. Омаров был демобилизован и отправлен в Узекистан. В депортации работал директором машинно-тракторной станции.
После смерти Сталина и реабилитации репрессированных народов вернулся на родину. В 1957 году стал заместителем министра сельского хозяйства по кадрам, возглавил работу по подготовке национальных кадров для сельского хозяйства. В результате его работы проблема нехватки квалифицированных кадров в сельском хозяйстве республики была решена.
БежӀуьнан баппа
Кхача санна лелор
Дарбане баппин орамо (Radix Taraxaci), гурахь гулдо 40 % гергга инулин, леладо дарбанан аьргалла санна. Бакъийна орам лелабо кхехкийна бецан чорпа йина, йуькъа экстракт санна, цуо чӀагӀйо йуург охьу Ӏидарган секрецеш, симаратотту хӀума, чӀагӀдо, тодо доӀах. Баппин ораман настойко аппетит ойу, спазмолитикин, чоьна даран, цӀийцӀандаран хьелаш а ду.
Медицина
Россехь кхечахьачул алсама хаало, цуьнан гӀашца эчиг, кальций, фосфор, калий, A, B витаминаш, C, E, гликозидаш (тараксацин, тараксацерин), тритерпенан спирташ, белокаш (5 %), кхин цхьацца вовшахтохарш. Чохь фосфор хиларца баппийн гӀаш гӀоле ду гӀа долу хасстоьмийн сеналлел.
Омаров, Мохьмад Хасиевич
Биографи
Ушёл на пенсию, когда ему было далеко за семьдесят, но и после этого продолжал активную работу в общественных организациях. -->
Хьажоргаш
Категори:Нохчийчоьнан политикаш
БежӀуьнан баппа
Косметика
Баппа гӀарайалла лелош йу халкъан косметикехь: къона гӀашшан маско дӀахӀуду, тӀундо, къондо чкъор, ткъа зезагийн настойс кӀайн йо къорзалгаш а, пигментийн тӀеданаш а.
Заза
Баппа — мехала бӀаьстенан пыльцалург а, мозлург а йу, 10—15 денна гӀо лоцу накхаршна. Баппийн дургалан моз дешин-можа йа таьӀна-янтаран бесара хуьлу, дуькъа а, чӀогӀа хаза хьожа а, чӀогӀа къаьхьуо чам а болуш, сиха даккхий буьртигашца кристалл хуьлу. Пыльца-обножка — цӀен-можа бесара.
Кхин дерг
Баппа — йуург йу хӀусамера экханийн, царна йукъахь пхьагалш а.
Баппа — зуламе асар ду, цуьнца къовсам латто хала ду. Орамийн дакъошкахь кхоллало кхин тӀе зӀийдагаш а, агӀонан орамаш а. Регенерацин таро йоккха йу ораматан стом баьллачул тӀаьхьа, ткъа патар долучу заманахь а, зезаг долуш а иза охьатаӀийна йу. Цундела баппа йолу лаьттан дакъапатар долучу заманахь метигца асар дан деза.
Таксономи
, nom. cons., 1780, 56.
Кепаш
Баппанийн ши эзар сов апомиктийн микрокеп а, кхуз ткъе итт гергга йоккха кеп а йу. Цхьацца ботаникаш хьовсу чӀогӀа готта, 60 кеп бен къобал ца йо.
Баппийн цхьа кеп,, Российн ЦӀен жайнин чуйаьккхина.
Хьажоргаш
Категори:Евразера ораматаш Категори:Къилбаседа Америкин ораматаш Категори:Ораматаш-космополиташ Категори:Дарбане ораматаш Категори:Моздерш Категори:Хьаьхьамчйерш
МагӀзи
МагӀзи — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — НьевгӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:НьевгӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Черни Дмитрово
Черное Дмитрово (Черное Дмитрово) — Российн Федерацин Тверан областан Селижарован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Селижарован кӀоштан нах беха меттигаш
Шибегечи
Шибегечи (Шĕпек, Шибегечи) — Чувашин Ибресин кӀоштара деревня.
Василевка (Новомосковскан кӀошт)
Василевка — Украинин Днепропетровскан областан Новомосковскан кӀоштара эвла.
Шибегечи
Поштан индекс — 429712. ОКАТО - 97213820004. Код КЛАДР - 2100600006000.
Василевка (Новомосковскан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Шибегечи
Налоган органан код - 2133.
Василевка (Новомосковскан кӀошт)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Новомосковскан кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Такавите (Хучике де Ферер)
Эль Такавите — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Шибегечи
Бахархой
Бахархойн дукхалла 88 стаг ( 2010 шо).
Коза
Коза (Коза) — Российн Федерацин Ярославлан областан Первомайскан кӀоштара эвла.
Эль Такавите (Хучике де Ферер)
Географи
Эль Такавите лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
(11462) 1981 ES23
(11462) 1981 ES23 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Коза
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Эль Такавите (Хучике де Ферер)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
(11462) 1981 ES23
Истори
ДӀайиллина 1981 шеран 3 мартехь Шелте Бас цӀе йолу Ӏилманчо Сайдинг-Спринг обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1981 ES23» саналган.
Коза
Хьажоргаш
Категори:Ярославлан областан Первомайскан кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Такавите (Хучике де Ферер)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Шибегечи
Бахархой
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: чувашаш (100%).
Хьажоргаш
Категори:Чувашин Ибресин кӀоштан нах беха меттигаш
Фишерс-Лендинг (Нью-Йорк)
Фишерс-Лендинг  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Нью-Йорк штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Фишерс-Лендинг бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Новосёлки (Владимиран область)
Новосёлки (Новосёлки) — Российн Федерацин Владимиран областан Муроман кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Муроман кӀоштан нах беха меттигаш
Тернови (Беловодскан кӀошт)
Тернови — Украинин Луганскан областан Беловодскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Беловодскан кӀоштан нах беха меттигаш
Костша (Малопольскан воеводалла)
Костша — Польшин Малопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Малопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
АкчаагӀил (КиршехӀир)
АкчаагӀил (Akçaağıl) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан КиршехӀир провинцин (ил) КиршехӀиран кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:КиршехӀир провинцин нах беха меттигаш
Категори:КиршехӀиран кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Цебловице-Дуже
Цебловице-Дуже — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Ивашковка (Черниговн область)
Ивашковка — Украинин Черниговн областан Черниговн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Черниговн кӀоштан нах беха меттигаш
Лаптево (Марёван кӀошт)
Лаптево (Лаптево) — Российн Федерацин Новгородан областан Марёван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Cахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Марёван кӀоштан нах беха меттигаш
Алибейли (Каледжик)
Хьажоргаш
Категори:Анкара провинцин микрокӀошташ
Категори:Каледжикнан микрокӀошташ
Категори:Каледжикнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Маташи
Маташи (Маташы) — Белоруссин Гроднон областан Свислочан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Категори:Свислочан кӀоштан нах беха меттигаш
Антоновка (Гурьевскан гӀалин гуо)
Климат
Кхузахь климат хӀордан йу, аьхка йовха хуьлу Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре бовха бутт бу — июль, уггаре шийла — январь.
Сахьтан аса
Кхузахь UTCн дӀахилар +3:00 йу. Кхузара хан Москохан хенал 1 сахьт башха йу, Аьхка Балтикайистера республикашкахь а кхин Финляндехь а, Исраилехь а, Туруойчохь а, Украинехь а, Белоруссехь а йолу хенаца нийса йу. Йукъара Европин хенал +1 сахьт башха йу. Ӏай Йукъара Европин хенал +2 башха йу..
Хьажоргаш
Категори:Гурьевскан гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Берёзка (Завьялован кӀошт)
Берёзка (Берёзка) — Российн Федерацин Удмуртин Завьялован кӀоштара эвла.
Климат
Лаьтта къилбаседа бараман асанехь, Еврази материкан кӀоргенехь, Атлантикин а, Къилбаседа-Шатесна Ӏапказийн хӀордашна генахь. Цундела цуьнан климат барамера континенталан йу дехачу шийлачу Ӏашца, йовхачу аьхкенца, дика къаьстачу шеран заманашца бӀаьста а, гурахь а. Атлантикин Ӏапказ тӀиера кхуза йогӀу йовха хӀаваъ. Аьхка цуо йахьа йочанаш, йовхо лагӀйо, ткъа Ӏай ло дахьа, шелонаш лагӀйо, йовхонаш йахьа.
Сахьтан аса
Кхузахь йу Самарин хан лелаш. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябряхь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла ю 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.