cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пригорки (Самарин область)
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 118 адам леррана 2010 шарахь.
Сахьтан аса
Эвла йу Самарин хенан сахьтийн асехь. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябрехь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла йу 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Исаклин кӀоштан нах беха меттигаш
СоогӀтс-ОссегогӀ
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Ландаш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Петреуць (коммуна)
Петреуць — Румынин Сучава жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Петреуць
Форчела (Терамо)
Форчела — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Занха де Канья (Плая Висенте)
Занха де Канья — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Занха де Канья лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
ВилласегӀф
ВилласегӀф — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Шампань — АгӀденаш регионехь. Коммунан департамент — Об.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Об департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
АгӀбулаг (Каьлбаьджаьран кӀошт)
АгӀбулаг (Ağbulaq) — Азербайджанан Каьлбаьджаьран кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Каьлбаьджаьран кӀоштан нах беха меттигаш
Прилипец
Прилипец — Румынин Караш-Северин жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Караш-Северин жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
ЦӀахь цхьаъ
ЦӀахь цхьаъ (Home Alone) — 1990-чу шеран доьзалан фильм ю, рождествон комеди ю.
Премьера лаьттина 1990-чу шаран 10 ноябрехь Чикагон театрехь, а 25 декабрехь фильм арахецна FOX телеканалехь. Россехь 1993-чу шаран 27 декабрехь прокат тӀехь арахецна.
Билгалдахарш
Категори:АЦШн фильмаш
Кодрань (гмина Жонсня)
Кодрань  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Вали (Кромпах)
Вали  (Valy) — Чехин Либерец мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Либерец мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Четикоьрен (Доьртдиван)
Четикоьрен (Çetikören) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Болу провинцин (ил) Доьртдиванан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Болу провинцин нах беха меттигаш
Категори:Доьртдиванан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Велики Зозулинцы
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Хмельницкан кӀоштан нах беха меттигаш
Пятницки (Курскан область)
Пятницки (Пятницкое) — Российн Федерацин Курскан областан Горшечнин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Емильянув (Воломинскан повет)
Емильянув  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Тонкинан кӀошт
Тонкинан кӀошт (Тонкинский район) — Нижни Новгородан областан муниципалан кӀошт.
Емильянув (Воломинскан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Тонкинан кӀошт
Административан центр — Тонкино.
Билгалдахарш
Категори:Нижни Новгородан область Категори:Российн кӀошташ
Мала Буковиця
Мала Буковиця — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Тшцяно (ХӀордан воеводалла)
Тшцяно — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Рипалта (Ла Специя)
Рипалта — Италин Лигурия регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Лигурия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Марина ди Монтемарчано (Анкона)
Марина ди Монтемарчано — Италин Марке регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Барлыбек Сырттановн эвла
Барлыбек Сырттановн эвла — Кхазакхстанан Алматан областан Аксунан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Прогресс (Лоеван кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Лоеван кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
71 Эвлер (Одунпазари)
71 Эвлер (71 Evler) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан ЭскишехӀир провинцин (ил) Одунпазаринан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:ЭскишехӀир провинцин нах беха меттигаш
Категори:ЭскишехӀир провинцин микрокӀошташ
Категори:Одунпазаринан микрокӀошташ
Категори:Одунпазаринан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Подол (Вологдин область)
Подол (Подол) — Российн Федерацин Вологдин областан Усть-Кубинскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Усть-Кубинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Казчина Бовиле (Павия)
Казчина Бовиле — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Иберзаксен
Иберзаксен — Австрин Форарльберг федералан латтана йукъара коммуна. Фельдкирх гуонан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Форарльберг латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Вендрель
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Таррагана провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Брикарело (Асти)
Брикарело — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Сафроново (Алтайн мохк)
Сафроново (Сафроново) — Российн Федерацин Алтайн мехкан Баеван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера а, чӀогӀа континенталан а йу, кхоллало Атлантикера, Арктикера, Малхбален Сибрехара, Йуккъерчу Азера сих-сиха хийца а луш кхочучу хӀаваан массаш бахьнехь. Маршах кӀезиг йолуш хенан хӀоттам хилар бахьнехь алссама маьлхан радиации кхачайо кхуза. Малх лепаран дохаллин йуккъера барам 2000—2300 сахьт шарахь бу, цхьаьнатоьхна радиацин барам кхочу 4500-4800 МДж/м2 шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Пятенко
Пятенко (Пяценка) — Белоруссин Могилёвн областан Глусскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
Категори:Глусскан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Даричайири (Карасу)
Даричайири (Darıçayırı) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Сакари провинцин (ил) Карасунан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Сакари провинцин нах беха меттигаш
Категори:Сакари провинцин микрокӀошташ
Категори:Карасунан микрокӀошташ
Категори:Карасунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Эллингсхаузен
Эллингсхаузен (Ellingshausen) — Германин Туьринген латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Туьринген латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Созоново (Нижни Новгородан область)
Созоново (Созоново) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Сосновскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 281 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Нижни Новгородан областан Сосновскан кӀоштан нах беха меттигаш
Пржиштпо
Пржиштпо (Příštpo) — Чехин Высочина мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Высочина мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Проймачевски
Проймачевски (Проймачевская) — Российн Федерацин Архангельскан областан Красноборскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Гораймовка
Гораймовка — Украинин Волинан областан Луцкан кӀоштара эвла.
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Луцкан кӀоштан нах беха меттигаш
Копанки (Борован кӀошт)
Копанки — Украинин Харьковн областан Борован кӀоштара эвла.
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Борован кӀоштан нах беха меттигаш
Клоково (Москохан область)
Клоково (Клоково) — Российн Федерацин Москохан областан Наро-Фоминскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Наро-Фоминскан кӀоштан нах беха меттигаш
Чамлиджа (ХӀуьйуьк)
Чамлиджа (Çamlıca) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кони провинцин (ил) Нуьйуькнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Категори:Нуьйуькан микрокӀошташ
Категори:Нуьйуькан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Гусек-Погореловка
Гусек-Погореловка (Гусек-Погореловка) — Российн Федерацин Белгородан областан Прохоровкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Хьажоргаш
Категори:Прохоровкан кӀоштан нах беха меттигаш
Алпеево
Алпеево (Алпеево) — Российн Федерацин Орёлан областан Соскован кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Соскован кӀоштан нах беха меттигаш
Андреевски (Чудиновскан йуьртан меттиг)
Андреевски (Андреевское) — Российн Федерацин Ярославлан областан Большеселон кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Сокольники (Кемеровн область)
Сокольники (Сокольники) — Российн Федерацин Кемеровн областан Юрган кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа — шийла а, деха а, аьхке — йоца а, йовха а. ГӀоролаш йоцу мур лаьтта 100 дийнахь областан къилбаседехь, 120 де гергга Кузнецкан боьран къилбехь. Къилбаседа дуьненан эхиган барамера асехь лаьттачу Кемеровн областана кхочу дикка дукха маьлхан йовхо шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Юрган кӀоштан нах беха меттигаш
Канава (Коми Республика)
Канава (Канава) — Коми Республикин Усть-Куломан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (97%).
Билгалдахарш
Категори:Усть-Куломан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Прокопец
Прокопец (Прокопец) — Российн Федерацин Воронежан областан Острогожскан кӀоштара эвла.
NGC 5201
NGC 5201 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Прокопец
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
NGC 5201
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Лома де Сан Мигел (Сан Мигел де Альенде)
Лома де Сан Мигел — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Прокопец
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Лома де Сан Мигел (Сан Мигел де Альенде)
Географи
Лома де Сан Мигел лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Прокопец
Хьажоргаш
Категори:Острогожскан кӀоштан нах беха меттигаш
Лома де Сан Мигел (Сан Мигел де Альенде)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
NGC 5201
Хьажа кхин а
5201 5201
Лома де Сан Мигел (Сан Мигел де Альенде)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Гэндзих лецна повесть
Гэндзих лецна повесть (源氏物語, Гэндзи-моногатари) — Японин классикан литературин роман. Иза язйинарг Мурасаки Сикибу ю бах, Сёси (паччахь яра 986—1011 шерашкахь) паччахь йолу хенахь хилла зуда.
Структура произведения
Произведение состоит из 54 глав. Глава «Первая зелень» имеет две части, глава же «Сокрытие в облаках» известна только названием. Сложившаяся практика разделяет роман на три части: Деление основано не только на содержании частей, но также на разнице в стиле и методе изложения, что дало повод к сомнениям, что автором произведения был один человек. В разные времена произведение делилось неодинаковыми способами, например, «Главы Удзи» считались и одной главой и десятью отдельными главами. До сих пор однозначно не решён вопрос, в каком порядке следует располагать главы. Это вызвано тем, что сюжеты глав зачастую не связаны друг с другом, и трудно составить роман в таком порядке, чтобы он не содержал хронологических или других противоречий. Исследователи обнаружили, что отдельные главы являются ключевыми (мото-но маки), с помощью них выстраивается устойчивая фабула произведения, а другие представляют собой побочные главы (нами-но маки). Побочные главы могут углубляться внутрь основной главы, более подробно раскрывая её содержание, или же могут служить продолжением рассказанной сюжетной линии.
Сюжет
Основу повести составляет любовная биография принца Гэндзи — побочного сына императора. Выбор темы (любовные авантюры героя, томящегося от безделья вельможи) и фона (дворцовый мирок конца X века) всецело отвечал «социальному заказу» придворной аристократии, которой приелись наивные моногатари.
Моногатари представляет собой сплетение трёх жанров: живописи, поэзии и прозы. Свиток моногатари состоял из рисунков и пояснений к ним. Читатели разворачивали свиток (по горизонтали) и рассматривали картинки, одновременно читая пояснения. Вероятно, первоначально моногатари мог походить на мангу, то есть текста было много меньше, чем рисунков. Однако ничего особо правдоподобного сказать о моногатари нельзя, так как в первоначальном виде не сохранилось ни одной повести. Ныне известные тексты взяты из значительно более поздних копий, которые, скорее всего, тоже были сняты с копий.
Роман представляет собой цепь новелл, каждая из которых излагает отдельный эпизод из личной жизни Гэндзи. Автор с большим тактом сохраняет позу невозмутимого биографа, чуждого морализирования или идеализации. На протяжении 44 частей (весь роман состоит из 54 частей) герой с изысканно скучающим видом покоряет всех попадающихся ему под руку женщин, начиная с податливых сановных дам и кончая дворцовыми служанками. Этот любовный мартиролог дает возможность автору показать галерею женских типов хэйанского придворного мира. Герой не наделен особой разборчивостью: от наложницы своего отца он идет к юной фрейлине, затем к даме, у коей «нос большой и красный, отвратный, как у слона», затем к сановной 58-летней старухе и даже пытается соблазнить свою приемную дочь-подростка. Роман сугубо реалистичен, сюжет развивается очень медлительно (этому способствует язык романа — жеманный церемонный язык фрейлин того времени). Повседневный быт хэйанских аристократов и праздная упадочная атмосфера дворцового квартала переданы с большим и изысканным мастерством.
Однако, в отличие от дона Жуана, Гэндзи представляет собой не любовника-губителя, а надёжного и верного спутника. Именно о таком мечтала бы каждая дама эпохи Хэйан, когда положение женщины было так непрочно, и вся её жизнь зависела от мужчины. Возмужавший Гэндзи берёт на себя заботу о каждой женщине, что подчёркивается автором неоднократно. Совершенно невероятно по благородству (для той эпохи) и его поведение по отношению к госпоже Мурасаки. Ещё девочкой она была полностью в его власти, не имела никакой другой опоры в жизни и не родила ему ни одного ребёнка — и все же оставалась любимой женой!
Роман делится на три части: юность Гэндзи; зрелые годы — ссылка и возвращение в столицу, слава и смерть; жизнь Каору — приёмного сына Гэндзи. Роман не имеет чёткой логической концовки, традиционной для современной ему литературы, что дало повод некоторым исследователям объявить роман незавершённым. Впрочем, одна из глав (порядок расположения последних четырнадцати глав-свитков точно не известен) состоит только из названия — «Сокрытие в облаках», что, вероятно, символизирует смерть Гэндзи. Существует две основные гипотезы: автор сознательно оставила только название главы, ибо ей было слишком печально повествовать о смерти любимого героя; свиток был утерян.
Сюжет романа закольцован — если в юности Гэндзи, соблазнив наложницу своего отца, стал отцом взошедшего на трон принца, то в конце своей жизни он узнаёт, что его возлюбленная Сан-но Мая ему не верна, и отцом её сына является молодой придворный. Такая закольцовка сюжета соответствует концепции кармы, что характерно для эпохи Хэйан: литература в это время испытывала сильное влияние буддизма. Исследователи предполагают, основываясь на впечатлении незавершенности, создаваемом оборванными сюжетными линиями последней главы, что роман мог быть незакончен автором.
Действующие лица
По мнению исследователей, главный персонаж романа, Гэндзи, не является исторической личностью. Его образ синтетичен, и возможно лишь делать предположения о том, какая из граней его личности была заимствована от той или иной реальной исторической фигуры. Среди возможных прототипов принца называют Минамото Такаакира (914—982), сына императора Дайго, Аривару Нарихира, Тайру Садафуми, Сугавару Митидзанэ, принца Ацухиру.
Стиль романа
Достижением автора является стиль романа — еле заметные акценты, неуловимые и ускользающие чувства, каждая мысль словно проходит через сито придворного этикета, а тем временем Мурасаки Сикибу создаёт образы зримые и насыщенные, и её отношение к ним (нигде прямо не высказанное) очевидно внимательному читателю. В романе огромное количество стихотворений, что связано с большим значением поэзии в жизни хэйанской аристократии, когда японское пятистишие — танка — победило китайские образцы и стало основой личной переписки, флирта, соперничества, горя, философских размышлений. В те поры о красоте дамы, скрытой от взгляда множеством ширм и занавесов, судили по красоте её стихов, а об её уме — по быстроте её ответов в стихотворной переписке.
Эпоха написания
Роман написан в эпоху Хэйан, когда японская культура достигла одного из пиков своего развития. Именно в этот период происходит отход от традиций, унаследованных от Китая, именно в это время формируется национальный самобытный японский стиль. Элитными кругами японской аристократии закладываются основы многих искусств с ярко выраженным национальным звучанием. Наряду с живописью, музыкой, каллиграфией небывалый скачок совершает японская проза, которая, едва возникнув, тут же достигает вершин стиля. И «Повесть о Гэндзи» является именно тем воплощением достигнутых высот.
Время написания
Не существует единого мнения о том, в какой период своей жизни Мурасаки создала роман. Существует несколько версий, из которых чаще других называется та, которая предполагает, что роман был начат Мурасаки после смерти мужа, Фудзивары Нобутаки, то есть около 1001 года. Эту версию подкрепляет то, что к моменту поступления Мурасаки на службу к императору (1008 год) «Повесть о Гэндзи» уже была популярна у женской части обитателей дворца. Возможно, именно эта популярность и стала причиной приглашения девушки во дворец. Исходя из этой версии, первыми написанными главами следует считать те, которые повествуют о жизни женщин среднего сословия (например, «Пустая скорлупка цикады», «Вечерний лик»). В дальнейшем, став наблюдательницей придворной жизни, Мурасаки начинает писать и об обитательницах дворца.
Наконец, по ещё одной версии, вдохновением для японки послужили рассказы об императорской жизни, которые она слышала от своего отца. Очарованная услышанным, Мурасаки пишет главу «Павильон Павлоний», будучи ещё совсем юной, возможно, даже до замужества с Нобутаки.
Источники
Оригинала произведения не сохранилось, как, впрочем, и какой-либо копии времён жизни Мурасаки. Однако общее количество дошедших до нас экземпляров переписанных копий романа достаточно велико. Ещё в эпоху Камакура были предприняты попытки собрать воедино все бытующие варианты популярнейшего произведения, в результате чего сформировались три больших группы текстов, различающихся исходными вариантами, на основе которых они создавались.
«Книги из Кавати» К этой группе относятся варианты романа, созданные на материалах Минамото Тикаюки, правителем провинции Кавати. Поэт и учёный, Минамото не пожалел сил и времени, чтобы проанализировать множество имевшихся списков произведения и скомпилировать их в один. Проделанная им работа высоко ценилась современниками, однако в настоящее время она уже не имеет такого влияния. Существуют предположения, что Минамото заменял некоторые фрагменты текста Мурасаки собственным переложением сюжета.
«Синие тетради» Самая авторитетная группа списков произведения основана на работе Фудзивара Тэйка (1162—1241), выдающегося японского поэта и филолога. Однако, вероятно, и в его варианте роман Мурасаки подвергался правке. Тем не менее известно, что варианты Минамото и Фудзивары были весьма схожи друг с другом.
К третьей группе относятся варианты текста, не связанные ни с «Книгами из Кавати», ни с «Синими тетрадями».
Название
Согласно мнению большинства, название для романа, «Повесть о Гэндзи», было придумано не самой Мурасаки, в более поздний период существования произведения. Наиболее древним из известных исследователям названий является «Повесть о Мурасаки» («Мурасаки-но-моногатари»). Оно встречается в дневнике середины XI века «Сарасина-никки» («Одинокая луна Сарасина»). Известен вариант названия «Повесть о блистательном Гэндзи» («Хикару-Гэндзи-моногатари»).
Переводы
Роман переведён на ряд европейских языков. На русский язык произведение переведено в 1993 году Т. Л. Соколовой-Делюсиной.
На английский язык роман переводился пять раз:
На чешский язык произведение перевёл Карел Фиала («Pribeh Prince Gendziho» ).
На украинский язык переведена глава «Ветер в соснах» Ю. В. Осадчей.
Экранизации
-->
Хьажоргаш
Категори:Япони
Беловщина (Кировн область)
Беловщина (Беловщина) — Кировн областан Котельничан кӀоштара дӀатесна эвла.
Михайловка (Щучьен кӀошт)
Михайловка (Михайловка) — Российн Федерацин Курганан областан Щучьен кӀоштара эвла.
Беловщина (Кировн область)
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Михайловка (Щучьен кӀошт)
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Беловщина (Кировн область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Михайловка (Щучьен кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Беловщина (Кировн область)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Михайловка (Щучьен кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Щучьен кӀоштан нах беха меттигаш
Беловщина (Кировн область)
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: даиман Ӏаш нах бац.
СогӀ (Ландаш)
СогӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Ландаш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Ландаш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Сумбулово (Рязанан область)
Сумбулово (Сумбулово) — Российн Федерацин Рязанан областан Спасскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Рязанан областан Спасскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Бараково (Болгари)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Кюстендилан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Гемейлиел (Кентукки)
Гемейлиел  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Кентукки штатера гӀала.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Кентукки штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Виллет-суьгӀ-Об
Виллет-суьгӀ-Об — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Шампань — АгӀденаш регионехь. Коммунан департамент — Об.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Об департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Эль Манзано, Сегунда Сексион (Марияно Эскобедо)
Географи
Эль Манзано, Сегунда Сексион лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Емильянув (Гостининскан повет)
Емильянув  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Кодрань (гмина Сульмежице)
Кодрань  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Брикето (Асти)
Брикето — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
АгӀджакаьнд (Каьлбаьджаьран кӀошт)
Билгалдахарш
Категори:Каьлбаьджаьран кӀоштан нах беха меттигаш
Веспелья-де-Гайя
Веспелья-де-Гайя — Испанин Таррагана провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Таррагана провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
HD217401
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Иберсбах
Иберсбах — Австрин Штири федералан латтана йукъара коммуна. Хартберг-Фуьрстенфельд гуонан йукъайогӀу.
HD217401
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Иберсбах
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Штири латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Мали Колибань
Мали Колибань — Украинин Хмельницкан областан Хмельницкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Хмельницкан кӀоштан нах беха меттигаш
Марина ди Палма
Марина ди Палма — Италин Сицилия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Сицилия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Угощ (ХӀордан воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Бригадировка (Ульяновскан область)
Климат
Климат барамера континенталан, шийлачу Ӏаьца, йовхачу аьхкенца. Регионан климатан башхалла йу йоца йекъа бӀаьсте. Ульяновскан областан гуьйре, йовха; лайн чкъор хӀутту ноябран шолгӀачу декхъехь. Уггаре шийла бутт — январь. Ӏа лайне ду, сих-сиха техка температурашца (атлантикин циклонаш хийцало арктикин хӀаваан массашца), лаьтта ноябрера март йуккъе баххалц областан къилба кӀошташкахь, ткъа Ӏаьнан-бӀаьстенан муьрехь йогӀа Воейковн сема, цуо Ӏаткъам бо меттигерчу климатна. Январан йуккъера температура −12 °C, июлан +20 °C. Аьхкенан хенан-хӀоттам хуьлу май беттан йуккъехь. Аьхке, йовха хуьлу кӀезиг лела азин антициклонан Ӏаткъам бахьнехь. Июлехь, йуккъера барам, 5 де 22 °C йуккъера температура а, сов а йолуш хуьлу. Йочанаш областан къилбехьа 350 мм тӀиера, къилбаседа-малхбузехь 500 мм кхаччалц. Аьхка догӀнаш цхьаьнаэшшара ца хуьлу, амма догӀучу хенахь стигал къекъаш, доцца догӀу. Регионехь йуькъаллаш кӀезиг ца хуьлу. Вегетацин мур лаьтта 180 де гергга.
Угощ (ХӀордан воеводалла)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Бригадировка (Ульяновскан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москваца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Мелекесскан кӀоштан нах беха меттигаш
Вали (Пардубице)
Вали  (Valy) — Чехин Пардубицен мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Пардубицен мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Эльгерсбург
Эльгерсбург (Elgersburg) — Германин Туьринген латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
NGC 5202
NGC 5202 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Эльгерсбург
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Туьринген латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
NGC 5202
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
5202 5202
Сан Педро Исла (Лас Чоапас)
Сан Педро Исла — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Сан Педро Исла лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Петрештий-де-Жос (коммуна)
Петрештий-де-Жос — Румынин Клуж жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Клуж жудецан коммунаш
Форчела (Фрозиноне)
Форчела — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лацио регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Денизкоьй (Карасу)
Денизкоьй (Denizköy) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Сакари провинцин (ил) Карасунан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Сакари провинцин нах беха меттигаш
Категори:Карасунан микрокӀошташ
Категори:Карасунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Сурулово
Сурулово (Сурулово) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Сосновскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 373 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Нижни Новгородан областан Сосновскан кӀоштан нах беха меттигаш
Городок (Прилеснин йуьртан йукъаралла)
Городок — Украинин Волинан областан Камень-Каширскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Камень-Каширскан кӀоштан нах беха меттигаш
Пустая Гряда
Пустая Гряда (Пустая Града) — Белоруссин Гомелан областан Лоеван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Лоеван кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Велики Каленичи
Велики Каленичи — Украинин Хмельницкан областан Шепетовкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Шепетовкан кӀоштан нах беха меттигаш
Дубки (Сергиев Посадан кӀошт)
Дубки (Дубки) — Российн Федерацин Москохан областан Сергиев Посадан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Хьажоргаш
Категори:Сергиев Посадан кӀоштан нах беха меттигаш
АгӀапинар (Одунпазари)
АгӀапинар (Ağapınar) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан ЭскишехӀир провинцин (ил) Одунпазаринан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:ЭскишехӀир провинцин микрокӀошташ
Категори:Одунпазаринан микрокӀошташ
Категори:Одунпазаринан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Тоншаеван кӀошт
Тоншаеван кӀошт (Тоншаевский район) — Нижни Новгородан областан муниципалан кӀошт.
Административан центр — Тоншаево.
СогӀбетс (Ландаш)
СогӀбетс — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Ландаш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Ландаш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Мала Варниця
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Казчина Бодини (Милано)
Казчина Бодини — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Зеленцино (Конакован кӀошт)
Зеленцино (Зеленцино) — Российн Федерацин Тверан областан Конакован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Конакован кӀоштан нах беха меттигаш
Чавуш (ХӀуьйуьк)
Чавуш (Çavuş) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кони провинцин (ил) Нуьйуькнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Категори:Нуьйуькан микрокӀошташ
Категори:Нуьйуькан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Рипалта (Анкона)
Рипалта — Италин Марке регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Марке регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Андрейцевка
Андрейцевка (Андрейцевка) — Российн Федерацин Ярославлан областан Большеселон кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Большеселон кӀоштан нах беха меттигаш
Берсин
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Баранка де Мармолехо (Ла Унион де Исидоро Монтес де Ока)
Баранка де Мармолехо — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.