cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Испанхойн мотт
Правила чтения
x — в зависимости от слова: как русские [с], [х]. Староиспанское чтение — ш.
сочетание gu — перед e, i читается как «г», «u» не произносится (кроме написания gü);
сочетание qu — перед e, i читается как «к», «u» не произносится (кроме сочетания qü);
b и v — «фрикативный б». В начале слова и после носовых и губных согласных эти буквы обозначают смычный звук [b], по произношению соответствующий русскому «б». В остальных случаях эти буквы обозначают полусмычный звук между «б» и «в».
Ударение в испанском языке
Ударение в испанском языке падает либо на последний слог, либо на предпоследний, если слово заканчивается на гласную или согласные n или s.
Ударение также указывается при необходимости разбить дифтонг: «conocía» (знал), «tenía» (имел) или для различения частей речи («cómo» (как?), «como» (как, подобно); «sé» (знаю), «se» (возвратное местоимение) и т. д.).
Синтаксис
Структура простого предложения в испанском языке: как и во многих других языках при построении предложений используется прямой порядок слов: подлежащее, сказуемое, дополнение (например: El coche es moderno что означает: машина современная). А отрицательные предложения строятся с помощью добавления частицы «no» перед глаголом (например: El pais no es grande что означает: пачхьалкх не большая). Для построения вопросительных предложений в испанском языке используется инверсия то есть необходимо поменять местами глагол и подлежащее (например: повествовательное предложение Ésta es… (это есть…)).
Испанский язык в мире
В ноябре 2004 года в Росарио (Аргентина) прошёл Третий международный конгресс испанского языка, организованный испанской Королевской академией испанского языка, Институтом Сервантеса и королевской четой Испании. Конгресс, проходивший на высшем уровне, открыли король Испании Хуан Карлос I и президент Аргентины Нестор Карлос Киршнер. Большинство выступающих составили известнейшие латиноамериканские писатели.
Проблемы, обсуждавшиеся конгрессом, касались не только испанского, но и любого языка международного общения, и речь при этом шла не столько о лингвистических изменениях, сколько о политических факторах, влияющих на его судьбу.
Во-первых, как отмечали выступавшие, испанский язык всё более разобщается на уровне диалектов. Во-вторых, процесс глобализации и стремительное развитие технического прогресса упрощают язык, который всё больше рассматривается его носителями лишь как средство элементарной коммуникации, вследствие чего он лишается литературной глубины и художественного разнообразия.
В Аргентине, выбранной местом обсуждения этих проблем, отличие испанского языка от классического кастильского варианта особенно заметно. В Аргентине и Уругвае массы говорят на так называемом лунфардо (lunfardo), диалекте испанских каторжников, которых ссылали в эти края в XVII—XVIII веках. К тому же в XX веке страну захлестнула волна иммиграции из Италии (сейчас потомки итальянцев составляют половину всех жителей страны), вследствие чего язык обогатился массой итальянских заимствований, морфологически оформленных в соответствии с правилами испанского языка.
Как утверждают специалисты, в настоящее время люди одной испаноязычной нации все меньше способны понимать разговорную речь другой нации. Как заявил король Хуан Карлос, «испанский язык — это единый, но полифонический голос. Это единый голос, состоящий из множества голосов, которые в разной степени ушли от первоначальной конфигурации».
Конгресс стал также местом острой дискуссии о последствиях глобализации для испанского языка. Большинство выступавших считают, что глобализация и развитие Интернета приводят к излишнему упрощению испанского языка и засорению его англицизмами. -->
Литература
Категори:Меттанаш
Гребенне-Осада
Гребенне-Осада — Польшин Люблинан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Люблинан воеводаллин нах беха меттигаш
HD83850
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
(13579) Allodd
(13579) Allodd — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1993 шеран 12 июлехь Эрик Эльст цӀе йолу Ӏилманчо Ла-Силья обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1993 NA2» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Баранчики
Баранчики (Баранчыкі) — Белоруссин Витебскан областан Миорин кӀоштара эвла.
1921—1945 шерашкахь Полякийн Республикин Вильнон воеводаллин Диснан поветан йукъайогӀуш йара.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш Категори:Миорин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Павальионе (Торино)
Павальионе — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Мали Толокнянец
Мали Толокнянец (Малый Толокнянец) — Российн Федерацин Новгородан областан Парфинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Cахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Парфинан кӀоштан нах беха меттигаш
Сан Мартин (Саламанка)
Географи
Сан Мартин лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Земо-Нога
Земо-Нога (ზემო ნოღა) — Гуьржийчоьнан Имеретин Самтредиан муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 293 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Самтредиан муниципалитетан нах беха меттигаш
Дуругоьзе (Муш)
Дуругоьзе (Durugöze) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Муш провинцин (ил) Мушнан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Мушнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Серседа
Серседа — Испанин Ла-Корунья провинцин муниципалитет.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Ла-Корунья провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Баневице
Баневице — Польшин Западно-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Западно-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Омар (Мекаяпан)
Омар — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Омар лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Цао Чжань (кратер)
Цао Чжань — Меркурий тӀехь 110 км. гергга диаметр йолу кратер. Цуьнан координаташ ю °N, °W.
Хьосташ
Категори:Меркурийн кратераш
Жирец (Чехи)
Жирец (Žírec) — Чехин Къилба Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Корневки
Корневки (Корневки) — Российн Федерацин Тверан областан Старицан кӀоштара дӀатесна эвла.
Жирец (Чехи)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Корневки
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Жирец (Чехи)
Географи
.
Корневки
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Старицан кӀоштан нах беха меттигаш
Жирец (Чехи)
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Къилба Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Устроне
Устроне — Польшин Вармия-Мазурин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Варми-Мазурин воеводаллин нах беха меттигаш
Карнейшен (Вашингтон)
Карнейшен  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Вашингтон штатера гӀала.
Истори
Карнейшен гӀала йиллина  шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Вашингтон штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Милаве
Милаве — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Къилба-ПигӀенейш регионехь. Коммунан департамент — ТагӀн.
Географи
.
Ле-Ге-де-ВеллуьигӀ
Ле-Ге-де-ВеллуьигӀ (Le Gué-de-Velluire) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пеи-де-ла-ЛуагӀ регионехь. Коммунан департамент — Вандей.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Вандей департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Барт (гӀала, Германи)
Барт — Германин Мекленбург-Хьалхара Померани латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Мекленбург-Хьалхара Померани латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Рогачиха (Вологдин область)
Рогачиха (Рогачиха) — Российн Федерацин Вологдин областан Верховажьен кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Верховажьен кӀоштан нах беха меттигаш
Сармаца (Верона)
Сармаца — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Трудолюбовка (Братскан кӀошт)
Трудолюбовка — Украинин Николаевн областан Братскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
(5530) Eisinga
(5530) Eisinga — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1960 шеран 24 сентябрехь К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс цӀе йолу Ӏилманчо Паломар обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «2835 P-L».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Сочитепек (Апастла)
Сочитепек — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Ак-Тектир (Токтогулан кӀошт)
Ак-Тектир — ГӀиргӀазойчоьнан Джалал-Абадан областан Токтогулан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Сахьтан аса ю +6:00.
Хьажоргаш
Категори:Токтогулан кӀоштан нах беха меттигаш
Черепухино
Черепухино (Черепухино) — Российн Федерацин Владимиран областан Судогдан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Судогдан кӀоштан нах беха меттигаш
(13580) de Saussure
(13580) de Saussure — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Глинка (Бускан повет)
Глинка  — Польшин Свентокшискан воеводаллин  гминера эвла.
(13580) de Saussure
Истори
ДӀайиллина 1993 шеран 20 июлехь Эрик Эльст цӀе йолу Ӏилманчо Ла-Силья обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1993 OQ5» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Глинка (Бускан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Свентокшискан воеводаллин нах беха меттигаш
Бакимли (Нуьтуьрге)
Бакимли (Bakımlı) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Малати провинцин (ил) Пуьтуьргенан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Малати провинцин нах беха меттигаш
Категори:Малати провинцин микрокӀошташ
Категори:Пуьтуьргенан микрокӀошташ
Категори:Пуьтуьргенан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Кенес (Туркестанан область)
Кенес — Кхазакхстанан Туркестанан областан Байдибекан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Туркестанан областан нах беха меттигаш Категори:Кхазакхстанан нах беха меттигаш Категори:Байдибекан кӀоштан нах беха меттигаш
Тимофеевка (Высоки Горан кӀошт)
Тимофеевка (Тимофеевка) — Российн Федерацин ГӀезалойчоьнан Высоки Горан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йу йуккъерачу шораллера бараман континенталан кепара амалан климат, йовхачу аьхкенца а, барамехь шийла Іаьнца а. Уггар бовха бутт июль бу, уггар шийла — январь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 397 стаг (2010 ).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Высоки Горан кӀоштан нах беха меттигаш
Урожайни (Токмакан кӀошт)
Урожайни — Украинин Запорожьен областан Токмакан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Токмакан кӀоштан нах беха меттигаш
АшагӀи (Ибради)
АшагӀи (Aşağı) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан Антали провинцин (ил) Ибрадинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Антали провинцин нах беха меттигаш
Категори:Антали провинцин микрокӀошташ
Категори:Ибрадинан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Заямное (Березинан кӀошт)
Заямное (Заямнае) — Белоруссин Минскан областан Березинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Цзян Куй (кратер)
Цзян Куй — Меркурий тӀехь 40 км. гергга диаметр йолу кратер. Цуьнан координаташ ю -14.5°N, -103°W.
Хьосташ
Категори:Меркурийн кратераш
Заямное (Березинан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш Категори:Березинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Ходушино
Ходушино (Ходушино) — Российн Федерацин Пскован областан Новосокольникин кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ла Калера (Папантла)
Ла Калера — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Ходушино
Хьажоргаш
Категори:Новосокольникин кӀоштан нах беха меттигаш
Ла Калера (Папантла)
Географи
Ла Калера лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Хоцнейовице
Хоцнейовице (Chocnějovice) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
АтабагӀи (Байкан)
Хьажоргаш
Категори:Сиирт провинцин нах беха меттигаш
Категори:Байканан кӀоштан нах беха меттигаш
HD83863
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
СуьгӀви (ОгӀн)
СуьгӀви — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ОгӀн.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ОгӀн департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Герасимово (Кологриван кӀошт)
Герасимово (Герасимово) — Российн Федерацин Костромин областан Кологриван кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кологриван кӀоштан нах беха меттигаш
Тиана (Сардини)
Тиана  — Италин Сардини регионера коммуна. Лаьтташ йу Нуоро провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Сардини йукъара гӀаланаш
Советски (Славскан кӀошт)
Советски (Советское) — Российн Федерацин Калининградан областан Славскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат хӀордан йу, аьхка йовха хуьлу Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре бовха бутт бу — июль, уггаре шийла — январь.
Хьажоргаш
Категори:Славскан кӀоштан нах беха меттигаш
Райтстаун (Нью-Джерси)
Райтстаун  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Нью-Джерси штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Нью-Джерси штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Ла Асьендита, Ла Эсперанза (Агуаскальентес)
Ла Асьендита, Ла Эсперанза — Мексикин Агуаскальентес штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Истори
Кху махка испанхой бахкале, кхузахь дехаш дара чичимекийн тайпанаш, 1530-1531 шерашкахь испанхоша долайаьккхина.
1789 шеран 24 апрелехь дуьйна Сакатекас штатан йукъахь йара, 1835 шеран 23 майхь дуьйна Агуаскальентес штатан йукъахь йу
Сибница (Рековац)
Сибница  (Сибница) — Сербин Поморав гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Гуьлгани
Гуьлгани  (Галюгаевская) — Российн Федерацин Ставрополан мехкан Курскан кӀоштара эвла.
Сесурас
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Ла-Корунья провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Гуьлгани
Географи
Уллера нах беха меттигаш: къилбаседехьа — Ленпоселек, къилбаседа-малхбалехьа — Ишоре, къилбаседа-малхбузехьа — Стодеревски, къилбехьа — Ӏелин-Йурт, къилба-малхбузехьа - НогӀамирзин-Йурт, къилба-малхбалехьа — Бена-Йурт.
Ставрополе: 279 км.
Курск: 49 км.
Истори
Семенова Л. В. цӀе йолу къена гӀалагӀазкхий зудчо дийцарехь, нохчийн хьолахочо Галья цӀе йолу гӀалагӀазкхийн йоӀан совгӀатан кхузахь хьун йелла хилла, цунах схьайаьлла оьрсийн цӀе Галюгай (Галю+гай). Гай украини маттахь хьун йу.
Климат
Эвла йу барамера континенталан климатан зонехь, алсама хуьлу малхбален а, малхбузен а мехаш. Климатан раж шеран дохаллехь чӀогӀа хийцало, шеран метеорологин заманаш, дукха хьолехь, рузманца ца нисло. Мехкан доккхаха долчу декъехь Ӏа доца а ду, цхьанаэшшара а дац. Уггар шийла бутт - январь. Аьхке Ставрополехь еха ю: 140 де гергга.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ставрополан мехкан Курскан кӀоштан нах беха меттигаш
Пашур
Климат
Лаьтта къилбаседа бараман асанехь, Еврази материкан кӀоргенехь, Атлантикин а, Къилбаседа-Шатесна Ӏапказийн хӀордашна генахь. Цундела цуьнан климат барамера континенталан йу дехачу шийлачу Ӏашца, йовхачу аьхкенца, дика къаьстачу шеран заманашца бӀаьста а, гурахь а. Атлантикин Ӏапказ тӀиера кхуза йогӀу йовха хӀаваъ. Аьхка цуо йахьа йочанаш, йовхо лагӀйо, ткъа Ӏай ло дахьа, шелонаш лагӀйо, йовхонаш йахьа.
Сахьтан аса
Кхузахь йу Самарин хан лелаш. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябряхь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла ю 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Гредкув
Гредкув — Польшин Люблинан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Люблинан воеводаллин нах беха меттигаш
Ситне (Польша)
Ситне — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Нови Жизнь (Первомайскан кӀошт)
Новая Жизнь (Новая Жизнь) — Российн Федерацин Оренбурган областан Первомайскан кӀоштара эвла.
Нитартс (Орегон)
Нитартс  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Орегон штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Нитартс бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
Нови Жизнь (Первомайскан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, йовха, бекъа мехашца, шийлачу Ӏаьнца, дика лаьттачу луон чкъоьраца. Ӏа къаьста гуттара а дацаре температурашца а, луьра шелонашца а. Аьхке дийнахь йекхна, йовха, алссама июлехь. Вегетацин мур 180 де гергга ду. Климатан амалийн сипатех йу йокъаллаш. Аьхка хуьлу йочанаш латта худа а ца кхуьу, хӀунда аьлчи лакхара хӀаваан температураш уьш чехка Ӏаьнаре йоху. Махкахь йочанаш цхьабосса ца хуьлу.
Нитартс (Орегон)
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Орегон штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Орегон штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Нови Жизнь (Первомайскан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Оренбурган областан Первомайскан кӀоштан нах беха меттигаш
Очопа
Очопа (ოჭოფა) — Гуьржийчоьнан Имеретин Самтредиан муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 69 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Самтредиан муниципалитетан нах беха меттигаш
(13581) 1993 QX4
(13581) 1993 QX4 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1993 шеран 19 августехь Элеанор Хелин цӀе йолу Ӏилманчо Паломар обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1993 QX4» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
ЭгӀирмеч (Муш)
Хьажоргаш
Категори:Муш провинцин нах беха меттигаш
Категори:Мушнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ле Дез Альп
Ле Дез Альп (Les Deux Alpes) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта регионан.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Францин гӀаланаш
(5531) Carolientje
Истори
ДӀайиллина 1973 шеран 29 сентябрехь К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс цӀе йолу Ӏилманчо Паломар обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1051 T-2».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Банево (Польша)
Банево — Польшин Западно-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Западно-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Ци Байши (кратер)
Ци Байши — Меркурий тӀехь 15 км. гергга диаметр йолу кратер. Цуьнан координаташ ю °N, °W.
Хьосташ
Категори:Меркурийн кратераш
Барки (Миорин кӀошт)
Барки (Баркі) — Белоруссин Витебскан областан Миорин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш Категори:Миорин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Рогна (Росси)
Рогна (Рогна) — Российн Федерацин Вологдин областан Верховажьен кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Верховажьен кӀоштан нах беха меттигаш
МигӀандоль-БугӀньуьнак
МигӀандоль-БугӀньуьнак — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Къилба-ПигӀенейш регионехь. Коммунан департамент — ТагӀн.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ТагӀн департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Павана (Пистоя)
Павана — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Усцяни-Нови
Усцяни-Нови — Польшин Вармия-Мазурин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Варми-Мазурин воеводаллин нах беха меттигаш
Тлакуилолтекатл Гранде (Зонголика)
Тлакуилолтекатл Гранде — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Тлакуилолтекатл Гранде лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Романово (Буряти)
Климат
Кхузахь климат — чӀогӀа континенталан йу, шийла Ӏа долуш, йовха аьхке йолуш. Ӏа шийла, декъа кӀезиг ло долуш хуьлу. БӀаьсте мохе йу, гӀоролаш йолуш, йочанаш чӀогӀа кӀезиг йолуш. Аьхке йоца, довхачу деношца а, шийлачу буьйсанашца, июлехь а, августехь а шортта догӀанаш долуш хуьлу. Гуьйре тӀекхочуш хаа а ца ло, хенан хӀоттам цӀеххьана хийца ца ло, цхьацца шерашкахь иза йеха а, йовха а хуьлу.
Тлакуилолтекатл Гранде (Зонголика)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Романово (Буряти)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Иркутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+8.
Хьажоргаш
Категори:Кабанскан кӀоштан нах беха меттигаш
Граведона ед Унити
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Черниговка (Владимиран область)
Черниговка (Черниговка) — Российн Федерацин Владимиран областан Судогдан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Судогдан кӀоштан нах беха меттигаш
Жеркелей
Жеркелей — Румынин Прахова жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Прахова жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Тимофеевка (Николаевн область)
Тимофеевка — Украинин Николаевн областан Братскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Братскан кӀоштан нах беха меттигаш
Жирецка Подстрань
Жирецка Подстрань (Žirecká Podstráň) — Чехин Кралове Градец мехкан кӀоштара эвла.
Географи
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Башмезра (Нуьтуьрге)
Башмезра (Başmezra) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Малати провинцин (ил) Пуьтуьргенан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Малати провинцин нах беха меттигаш
Категори:Малати провинцин микрокӀошташ
Категори:Пуьтуьргенан микрокӀошташ
Категори:Пуьтуьргенан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Эль Чатарал (Катемако)
Эль Чатарал — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Чатарал лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Вейсел Карани (Байкан)
Вейсел Карани (Veysel Karani) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатолин Сиирт провинцин (ил) Байканан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Сиирт провинцин нах беха меттигаш
Категори:Байканан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Бартельсхаген-II (Барт)
Бартельсхаген-II — Германин Мекленбург-Хьалхара Померани латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Мекленбург-Хьалхара Померани латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Сармего (Виченца)
Сармего — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Коробово (Старицан кӀошт)
Коробово (Коробово) — Российн Федерацин Тверан областан Старицан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Старицан кӀоштан нах беха меттигаш
Сан Мартин (Сан Луис де ла Паз)
Сан Мартин — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Сан Мартин лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Глинка (Островецкан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Свентокшискан воеводаллин нах беха меттигаш
Кенестобе
Кенестобе — Кхазакхстанан Туркестанан областан Байдибекан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Туркестанан областан нах беха меттигаш Категори:Кхазакхстанан нах беха меттигаш Категори:Байдибекан кӀоштан нах беха меттигаш
Янгитау
Янгитау — Башкирийчоьнан Бирскан кӀоштан йукъайогӀу хутор, иза Бурновски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 12 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 452467, код ОКАТО — 80213808005.
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Хьажоргаш
Категори:Бирскан кӀоштан нах беха меттигаш
HD83886
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Зорка (Березинан кӀошт)
Зорка (Зорка) — Белоруссин Минскан областан Березинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш Категори:Березинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Цураюки (кратер)
Цураюки — Меркурий тӀехь 80 км. гергга диаметр йолу кратер. Цуьнан координаташ ю °N, °W.
Хьосташ
Категори:Меркурийн кратераш
Старые Бирюли
Старые Бирюли (Старые Бирюли) — Российн Федерацин ГӀезалойчоьнан Высоки Горан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йу йуккъерачу шораллера бараман континенталан кепара амалан климат, йовхачу аьхкенца а, барамехь шийла Іаьнца а. Уггар бовха бутт июль бу, уггар шийла — январь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 146 стаг (2010 ).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Дыдымкин
Дыдымкин (Дыдымкин) — Российн Федерацин Ставрополан мехкан Курскан кӀоштара эвла.
Старые Бирюли
Билгалдахарш
Категори:Высоки Горан кӀоштан нах беха меттигаш
Дыдымкин
Климат
Эвла йу барамера континенталан климатан зонехь, алсама хуьлу малхбален а, малхбузен а мехаш. Климатан раж шеран дохаллехь чӀогӀа хийцало, шеран метеорологин заманаш, дукха хьолехь, рузманца ца нисло. Мехкан доккхаха долчу декъехь Ӏа доца а ду, цхьанаэшшара а дац. Уггар шийла бутт — январь. Аьхке Ставрополехь йеха йу: 140 де гергга.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ставрополан мехкан Курскан кӀоштан нах беха меттигаш
Будылевка
Будылевка (Будылевка) — Российн Федерацин Калугин областан Жиздран кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, дика къаьсташ шеран заманашца: барамехь довха а, тӀуьна а аьхкенца, барамера шийла хӀоьттина лайн чкъор долу Ӏаьнца.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Жиздран кӀоштан нах беха меттигаш
Глебово (Кологриван кӀошт)
Глебово (Глебово) — Российн Федерацин Костромин областан Кологриван кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кологриван кӀоштан нах беха меттигаш
(13582) Томинари
(13582) Томинари — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1993 шеран 15 октябрехь К. Эндатэ, К. Ватанабэ цӀе йолу Ӏилманчо Китами обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1993 TN2» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Айдинйайла (Ибради)
Айдинйайла (Aydınyayla) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан Антали провинцин (ил) Ибрадинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Антали провинцин нах беха меттигаш
Категори:Антали провинцин микрокӀошташ
Категори:Ибрадинан микрокӀошташ
Категори:Ибрадинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
(5532) Ichinohe
(5532) Ichinohe — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1932 шеран 14 февралехь Карл Райнмут цӀе йолу Ӏилманчо Хайдельберг обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1932 CY».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Успеновка (Пологин кӀошт)
Успеновка — Украинин Запорожьен областан Пологин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
СуьгӀе
СуьгӀе — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ОгӀн.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ОгӀн департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Элитни (Томскан область)
Элитни (Элитное) — Российн Федерацин Томскан областан Чаинскан кӀоштара эвла.