cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Болдыревка (Ростовн область)
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Родионово-Несветайскан кӀоштан нах беха меттигаш
(3574) Рюдо
(3574) Рюдо  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1982 шеран 13 октябрехь Эдвард Боуэлл цӀе йолу Ӏилманчо Андерсон-Меса обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1982 TQ».
Моньковичи
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш Категори:Мостинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Стражиште (Драгобуз)
Стражиште  (Strážiště) — Чехин Устецан мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Устецан мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Пальма-Кампани
Пальма-Кампани — Италин Кампани регионера коммуна. Лаьтташ йу Неаполь провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Кампани йукъара гӀаланаш
Лусон (Гвадалахара)
Лусон — Испанин Гвадалахара провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Гвадалахара провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Погожалки (Подлясьен воеводалла)
Погожалки  — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Доброселье
Доброселье (Доброселье) — Российн Федерацин Смоленскан областан Починокан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Починокан кӀоштан нах беха меттигаш
Мота (Падова)
Мота — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ямамото (беттан кратер)
Ямамото - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 77,46 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Иссэй Ямамото (1889—1959) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1970 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Большешипицыно
Большешипицыно (Большешипицыно) — Российн Федерацин Омскан областан Саргатскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат дукхаха континенталан йу, аьхке йоца хуьлу. Климат кхолларан коьрта фактор географин хьал ду, коьртаниг лаьттан чкъор. ХӀордашна а, Ӏапказашна а гена хиларо лаьттан физикин хьоло климат кхоллайаларан роль чӀагӀйо, хӀунда аьлчи, лаьттан сипатех ду чехка а, чӀогӀа а аьхка дохдалар, иштта сиха шен йовхо Ӏай йайар.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Саргатскан кӀоштан нах беха меттигаш
(1907) Руднева
(1907) Руднева  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Брукс (Мэн)
Брукс  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Мэн штатера гӀала (town).
(1907) Руднева
Истори
ДӀайиллина 1972 шеран 11 сентябрехь Черных Н. С. цӀе йолу Ӏилманчо ГӀирма обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1972 RC2».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Брукс (Мэн)
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Мэн штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Говоренки
Говоренки (Говоренки) — Российн Федерацин Тулин областан Одоеван кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Советски Союзан Турпалхой (Нохч-ГӀалгӀайн АССР)
Спискехь багарбешбу Нохч-ГӀалгӀайн АССРехь бина йа Ӏина бахархой, Советски Союзан Турпал цӀе йелла нах.
Истори
1942 шо долалуш хенахь вайнах махкахбаккхар кечбеш хенахь араделира къайлах омра нохчий а, гӀалгӀай а эскаре тӀекхайкхар сацош а, дика тӀом бечу вайнехан совгӀаташ далар а доьхкуш.
Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀема хенахь гайтина хьуьнарш бахьнехь Советски Союзан Турпалан цӀе йелла Нохч-ГӀалгӀайн АССР 36 бахархойн (147 дӀакховдинчарах). Амма царех 6 бен нохчий вацара (1990 шарахь цӀе йелла Мовлади Висаитов цхьана). Массо а цӀе елларш бара кехаташкахь кхоьчу къаьмнашца дӀаязбина (Хаваджи Магомед-Мирзаев вара гӀезало язвина, Ирбайхан Бейбулатов - гӀумки, Хансултан Дачиев - хӀири, Ханпаша Нурадилов - азербайджанхо, Абухаджи Идрисован къам язбина бацар). Турпал цӀе яла кховдина 110 Къилбаседа-ХӀирийн АССР бахархойх 75 тӀемалон елира и цӀе.
Турпал цӀе яла шозза кховдира: Махмуд Амаев, А. Ахтаев, А.-В. Ахтаев, Даша Акаев, З. Ахматханов, Я. Алисултанов, Али Гучигов, Хаваджи Магомед-Мирзаев, Ирбайхан Бейбулатов, С. Мидаев, У. Касумов, И. Шаипов, А.-X. Исмаилов; кхузза: Абухаджи Идрисов, Мовлади Висаитов, Сакка Висаитов, Маташ Мазаев, И. Уциев; доьузза: Ханпаша Нурадилов.
1995—1996 шерашкахь Сийлахь Боккха Даймехкан тӀеман хенахь гайтина хьуьнарш бахьнехь Российн Федерацин Турпалан цӀе елира кхаа нохчишна а (Канти Абдурахманов, Мовлади Умаров, Магомед Узуев), кхаа гӀалгӀайн а (Мурат Оздоев, Ширвани Костоев, Ахмед Мальсагов).
1945 шарахь вуьззина Сийлахь Орденан кавалер хилира Дуда Энгиноеван.
Литература
Категори:Нохчийчоь Категори:Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀеман декъашхой
Плуьдуьно
Плуьдуьно — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — Кот-д’АгӀмогӀ.
Географи
.
Мата Кабестро (Исла)
Географи
Мата Кабестро лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Плуьдуьно
Билгалдахарш
Категори:Кот-д’АгӀмогӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Мата Кабестро (Исла)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Нова Суха (Сохачевскан повет)
Нова Суха  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Рославлево (Тверан область)
Рославлево (Рославлево) — Российн Федерацин Тверан областан Сандован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Сандован кӀоштан нах беха меттигаш
Думонт (Айова)
Думонт  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Айова штатера гӀала.
Истори
Думонт гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Айова штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Мали Шигаево
Малое Шигаево (Пуснаркасси, Малое Шигаево) — Чувашин Мариински Посадан кӀоштара эвла.
Поштан индекс — 429585. ОКАТО - 97229865000. Код КЛАДР - 2101200004100.
Налоган органан код - 2135.
Бахархой
Бахархойн дукхалла 157 стаг ( 2010 шо).
Хьажоргаш
Категори:Чувашин Мариински Посадан кӀоштан нах беха меттигаш
Сан Сабино-Базанело (Л'Аквила)
Сан Сабино-Базанело — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Кастелана (Венеция)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Кюпцы
Кюпцы (Кюпцы) — Российн Федерацин Якутин Усть-Майн улусан йукъайогӀу эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа луьра ю. Иза къастало чӀогӀа континенталлийца. Аьхке кхузахь йоца, йовха ю. Ӏа кхузахь деха, чӀогӀа шелонаш йолуш ду. Буьрса климат бахьнехь массанхьа а кхиина дукха шерашкахь лаьтта лаьттан гӀур.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Магаданца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+11.
Хьажоргаш
Категори:Усть-Майн улусан нах беха меттигаш
Шумилово (Украина)
Шумилово — Украинин Одессин областан Подольскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Одессин областан Подольскан кӀоштан нах беха меттигаш
Нешперейра (Говея)
Нешперейра  — Португалин Гуарда гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Гуарда кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
МуьгӀвиль
МуьгӀвиль — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — МоьгӀт а, Мозель а.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:МоьгӀт а, Мозель а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Примера Каса дел Оасис (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
Примера Каса дел Оасис — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
ТопагӀач (РефахӀийе)
Хьажоргаш
Категори:Эрзинджан провинцин нах беха меттигаш
Категори:РефахӀийенан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Лукошкино (Подольскан кӀошт)
Лукошкино (Лукошкино) — Российн Федерацин Москохан областан Подольскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Москохан областан Подольскан кӀоштан нах беха меттигаш
Шилинка (Брянскан область)
Шилинка (Шилинка) — Российн Федерацин Брянскан областан Суземкан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Суземкан кӀоштан нах беха меттигаш
Средни Алеус
Средни Алеус (Средний Алеус) — Российн Федерацин Новосибирскан областан Ордынскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу. Лаьттан гӀоролаш йуьйлало сентябран шолгӀачу декъехь, чекхйовлу май чекхболуш. Шелонан мур лаьтта - 178, йовхонан - 188, гӀур йоцуш – 120 дийнахь. Географин хьоло цуьнан климатан континенталалла алсама лурйо, оццу географин шораллашкахь лаьттачу, амма адаман даха аьтто болчу Европин а, Америкин а кӀошташкахьчул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Ордынскан кӀоштан нах беха меттигаш
Станиславув (Ласкан повет)
Станиславув  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Шнайттенбах
Шнайттенбах — Германин Бавари латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Бавари латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Богчино (Ярославлан область)
Богчино (Богчино) — Российн Федерацин Ярославлан областан Некрасовскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Некрасовскан кӀоштан нах беха меттигаш
Фириноьнуь (Инджесу)
Фириноьнуь (Fırınönü) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кайсери провинцин (ил) Инджесунан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Кайсери провинцин нах беха меттигаш
Категори:Кайсери провинцин микрокӀошташ
Категори:Инджесунан микрокӀошташ
Категори:Инджесунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Паркер (Аризона)
Паркер — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Аризона штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Соснов
Соснов — Украинин Тернополан областан Тернополан кӀоштара эвла.
Паркер (Аризона)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Соснов
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Тернополан кӀоштан нах беха меттигаш
Грушовани
Грушовани (Hrušovany) — Чехин Устецан мехкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Устецан мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Прозороки
Прозороки (Празарокі) — Белоруссин Витебскан областан Глубокин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш
Категори:Глубокин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
HD37189
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Эль Сапо (Казонес де Эрера)
Эль Сапо — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
HD37189
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Эль Сапо (Казонес де Эрера)
Географи
Эль Сапо лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Ян (беттан кратер)
Ян - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 1,51 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Шотландхойн цӀе сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1976 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
(4146) Рудольфинум
(4146) Рудольфинум  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1982 шеран 16 февралехь Л. Брожек цӀе йолу Ӏилманчо Клеть обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1982 DD2».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Длужина (Вармия-Мазурин воеводалла)
Длужина  — Польшин Вармия-Мазурин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Варми-Мазурин воеводаллин нах беха меттигаш
Прокопино
Прокопино (Прокопино) — Российн Федерацин Пскован областан Локнян кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Паннарано
Паннарано — Италин Кампани регионера коммуна. Лаьтташ йу Беневенто провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Кампани йукъара гӀаланаш
Коьклуьдже (Алуджра)
Коьклуьдже (Köklüce) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Гиресун провинцин (ил) Алуджран кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Гиресун провинцин нах беха меттигаш
Категори:Алуджран кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Меховск
Меховск (Мяхоўск) — Белоруссин Гроднон областан Мостинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш Категори:Мостинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Погожелець (Подлясьен воеводалла)
Погожелець  — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Малага-дель-Фресно
Малага-дель-Фресно — Испанин Гвадалахара провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Гвадалахара провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Гребцово
Гребцово (Гребцово) — Российн Федерацин Ростовн областан Родионово-Несветайскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Родионово-Несветайскан кӀоштан нах беха меттигаш
Нев-Мезон (МоьгӀт а, Мозель а)
Нев-Мезон — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — МоьгӀт а, Мозель а.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:МоьгӀт а, Мозель а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Гипеш
Гипеш — Румынин Харгита жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Харгита жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Верблюжье
Верблюжье (Верблюжье) — Российн Федерацин Омскан областан Саргатскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат дукхаха континенталан йу, аьхке йоца хуьлу. Климат кхолларан коьрта фактор географин хьал ду, коьртаниг лаьттан чкъор. ХӀордашна а, Ӏапказашна а гена хиларо лаьттан физикин хьоло климат кхоллайаларан роль чӀагӀйо, хӀунда аьлчи, лаьттан сипатех ду чехка а, чӀогӀа а аьхка дохдалар, иштта сиха шен йовхо Ӏай йайар.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Саргатскан кӀоштан нах беха меттигаш
Колония Сонорита (Бенито Хуарез)
Географи
Колония Сонорита лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Караман (Чубук)
Караман (Karaman) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Анкара провинцин (ил) Чубукнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Анкара провинцин нах беха меттигаш
Категори:Анкара провинцин микрокӀошташ
Категори:Чубукнан микрокӀошташ
Категори:Чубукнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Нова Тшцянка
Нова Тшцянка — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Стражиште (Млада Болеслав)
Стражиште  (Strážiště) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Нуман (Вила-Нова-ди-Фош-Коа)
Нуман  — Португалин Гуарда гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Стражиште (Млада Болеслав)
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Нуман (Вила-Нова-ди-Фош-Коа)
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Гуарда кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Мота (Козенца)
Мота — Италин Калабри регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Калабри регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Янгель (беттан кратер)
Янгель - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 7,87 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Михаил Кузьмич Янгель (1911—1971) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1983 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Докудово
Докудово (Докудово) — Российн Федерацин Смоленскан областан Починокан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бруксвилл (Мэн)
Бруксвилл  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Мэн штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Мэн штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Сан Савино (Л’Аквила)
Сан Савино — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Мали Янгильдино
Малое Янгильдино (Качакасси, Малое Янгильдино) — Чувашин Чебоксаран кӀоштара эвла.
Поштан индекс — 429520. ОКАТО - 97244816003. Код КЛАДР - 2101700006800.
Налоган органан код - 2135.
Бахархой
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: чувашаш (99,02439024%).
Хьажоргаш
Категори:Чувашин Чебоксаран кӀоштан нах беха меттигаш
Кастелана (Виченца)
Кастелана — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Березовка (Челно-Вершинин кӀошт)
Березовка (Березовка) — Российн Федерацин Самарин областан Челно-Вершинин кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Эвла йу Самарин хенан сахьтийн асехь. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябрехь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла йу 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Адак (Кемалийе)
Адак (Adak) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзинджан провинцин (ил) Кемалийенан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Эрзинджан провинцин нах беха меттигаш
Категори:Кемалийенан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
HD3719
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
HD3719
(2629) Рудра
(2629) Рудра  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1980 шеран 13 сентябрехь Чарльз Коваль цӀе йолу Ӏилманчо Паломар обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1980 RB1».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Станиславув (Лодзький-Схиднан повет)
Станиславув  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Примера Фраксион де Креспо, Эль Молино (Селая)
Примера Фраксион де Креспо, Эль Молино — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Примера Фраксион де Креспо, Эль Молино лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Плуьзуьнет
Плуьзуьнет — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — Кот-д’АгӀмогӀ.
Примера Фраксион де Креспо, Эль Молино (Селая)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Плуьзуьнет
Географи
.
Примера Фраксион де Креспо, Эль Молино (Селая)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Плуьзуьнет
Билгалдахарш
Категори:Кот-д’АгӀмогӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Демурино
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Синельникован кӀоштан нах беха меттигаш
Гарипче (Инджесу)
Гарипче (Garipçe) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кайсери провинцин (ил) Инджесунан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Кайсери провинцин нах беха меттигаш
Категори:Инджесунан микрокӀошташ
Категори:Инджесунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Сикила (Алпатлавак)
Сикила — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Сикила лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Головински (Тулин область)
Головински (Головинское) — Российн Федерацин Тулин областан Одоеван кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Одоеван кӀоштан нах беха меттигаш
Длужки
Длужки — Польшин Вармия-Мазурин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Варми-Мазурин воеводаллин нах беха меттигаш
Тарасово (Бабаеван кӀошт)
Тарасово (Тарасово) — Российн Федерацин Вологдин областан Бабаеван кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Русски Васильково
Русски Васильково (Русское Васильково) — Российн Федерацин Тверан областан Сандован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Сандован кӀоштан нах беха меттигаш
Усть-Миль
Усть-Миль (Усть-Миль) — Российн Федерацин Якутин Усть-Майн улусан йукъайогӀу эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа луьра ю. Иза къастало чӀогӀа континенталлийца. Аьхке кхузахь йоца, йовха ю. Ӏа кхузахь деха, чӀогӀа шелонаш йолуш ду. Буьрса климат бахьнехь массанхьа а кхиина дукха шерашкахь лаьтта лаьттан гӀур.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Магаданца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+11.
Хьажоргаш
Категори:Усть-Майн улусан нах беха меттигаш
Куркино (Шаховскан кӀошт)
Куркино (Куркино) — Российн Федерацин Москохан областан Шаховскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Шаховскан кӀоштан нах беха меттигаш
Марьяновка (Барановкан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Пирили (Алуджра)
Пирили (Pirili) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Гиресун провинцин (ил) Алуджран кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Гиресун провинцин нах беха меттигаш
Категори:Алуджран кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Мешетники
Мешетники (Мяшэтнікі) — Белоруссин Гроднон областан Мостинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Янсен (беттан кратер)
Янсен - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 24,21 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Захарий Янсен (1580- гергарчу хьесапехь 1638) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Аьхкенан Олимпийн ловзарш 1900
II аьхкенан Олимпийн ловзарш (1900 Summer Olympics, Jeux Olympiques d'été de 1900, официалан цӀе II Олимпиадин ловзарш ) дӀадаьхьна Парижехь (Франци) 1900 шеран 14 майра 28 октябрь кхаччалц. Ловзарш дӀадахьар оцу хенахь французийн коьрта шахьрахь хилла Дерригдуьненан гайтамна лерина дара. Ловзарш алсама шорделира хьалхалерачу Афинера Ловзаршца-1896 дуьстича — алсама спортхой а баьхкира, алсама къийсамаш а бира. 997 декъашхо, царех 22 зуда, уьш дуьххьара дакъа лоцуш бара Олимпийн ловзаршкахь (йалх зудчо хьалхейаккхар къевсира теннисехь а, гольфехь а), уьш векалш бара 24 мехкан, къевсира мидалийн 95 комплект, спортан 20 тайпанехь.
ГӀала харжар
1894 шеран 23 июнехь Сорбоннехь (Париж) хилира хьалхара ДОКан дуьненайукъара конгресс. Цигахь дийцадаьхна хеттаршна йукъахь дара I Олимпийн ловзарш дӀадахьаран меттиг харжар дара. Пьер де Кубертена 1900 шеран Ловзарш Парижехь дӀадахьар кховдийра, уьш оццу хенахь йан хан хӀоттийна Дерригдуьненан гайтамна ларар а. Амма векалш сацам бира, йалх шарахь Ловзаршка сатийсаро царна йолу ойла лагӀйан тарло. Цундела гулбеллачара сацам бира I Ловзарш дӀадахьа 1896 шарахь Парижехь ца хьуш Афинехь дӀадахьа.
Ловзарш дӀадаьхьначул тӀаьхьа желтоша дӀакхайкхийра, шайн тӀаьхьабогӀу къийсамаш а дӀабахьа бакъо йу аьлла, Желтойчоь — Олимпийн ловзарийн даймохк болун дела. И ойла аратеттинера паччахьо Георга I-чо, и къобал йира дукхаха болчу цуьнан махкахоша. Кубертена а, ДОКо а баркалла элира царна Ловзарш кечдарна а, дӀадахьарна а, амма йуха дӀадахьар ца магийра. Цуьнан меттана цара кховдийра деа шарахь цкъа Желтойн ловзарш кечдар, царна йукъахь дакъа лаца мегар ду беккъа желтоша, и болх лело сацам бира паччахьан кӀанта Константина. Цул сов, 1897 шарахь Ӏусманийн гӀайренна Критна дуьхьала тӀеман агресси йарна чаккхенца йукъара йаьккхира Афинашкахь ловзарш йуха дӀадахьаран таро. Парижан пайденна харжам тӀечӀагӀбира 1897 шеран ДОКан шолгӀа конгрессехь Гаврехь.
Ловзарш кечдар
Ловзарш кечдан кхоьллира леррина кечаман комитет. Ловзарш дӀадахьа план йара ширажелтойн хотӀехь — декоративан килсанаш а, хӀолламаш а беш. 1898 шеран 29 майхь хиллачу комитетан хьалхарчу гуламехь кечйира Ловзарш дӀадахьаран программа. Цул тӀаьхьа, кечаман комитет йолайелира тайп-тайпана мехкашкара спортхошка кхайкха, Ловзаршкахь дакъа лаца шайн лаам хьалха дӀахаийтира Йоккха Британин, АЦШн, Российн империн, Австралин йезархойн клубаша. Амма дукха планаш чекх ца йахайелира тайп-тайпана бахьнашца.
Гайтаман директора Пикар Альфреда спорт лорура «пайда боцу, цхьан а доцу хӀума ду», йуьхьанца чӀогӀа дуьхьала вара Ловзарш дӀадахьарна, амма мелла а дехарш дича, иза тӀаьххьара реза хилира. Цул тӀаьхьа, 1898 шеран 6 ноябрехь, Французийн атлетийн спортан берто кхайкхийра, Гайтамехь спортан муьлхха а къийсамаш дӀабахьа шен бен йац бакъо аьлла. ДОК ца тарйелира оцу бертаца къовсаме йала, и бакъонаш царна йитира. Ловзарш дӀадахьаран керла комитет кхоьллира 1899 шеран 19 февралехь.
Оцу комитетан коьрте хӀоьттира Пикар а, Французийн кхийсархойн ассоциацин президент Мериллон Даниэль а. Цара кхайкхийра къийсамийн керла исписка а, спортан майданийн керла исписка а. Цул сов, керла кхолламан комитето «Олимпийн» боху дош лелош дац ала мегар дара, дукхаха болу къийсамех олура «Дуьненайукъара чемпионат» йа «Гайтаман къовсам». Оцу хенахь Кубертен лелаш вара тайп-тайпана мехкашкахула, кхойкхура тӀаьхь-тӀаьхьа алсама спортхой къийсамашкахь дакъалаца.
Спортан къийсамаш дӀахьора вовшенна дикка генара меттигашкахь. Йайнатлетикин дисциплинаш дӀайаьхьира Парижера Булонан хьуьнхара Хахкаран клубан майданаш тӀаьхь, некадар Сена эрк чохь, фехтовани Тюильри гӀалин бошмашкахь, теннис Парижан малхбузен декъехь, ткъа говрийн спорт малхбален. Вилиспетхой къийсалуш бара «Парк де Пренс» стадион тӀаьхь, ткъа кхийсархой йерриг гӀалахула тайп-тайпана тирашкахь. Гатанан кеманийн спортан къийсамаш дӀабаьхьира Парижал арахьа Ивелин департаментехь а, Гавр шахьрахь а.
Ловзарш дӀаделларан а, дӀакъовларан а церемони
Ловзарш дӀаделларан а, дӀакъовларан а церемони оцу ловзаршкахь ца хилира, иза бахьнехь кхин дӀа ца йаьхьира дукхаха йолу Олимпийн ламасташ. Терхьаш 14 май а, 28 октябрь а билламе ду, хӀунда аьлча оцу муьрехь Гайтаман программин йукъатуьйхира тайп-тайпана спортан къийсамаш.
Йемалалла
И Ловзарш уггаре гӀуон Олимпийн ловзарш ду олу. Царех, 1904 шеран ловзарех санна, сих-сиха «Базарийн ловзарш» олу. ГӀуон, цхьан а низам доцуш дӀадахьарна, дукхаха болчу спортхошна шеш Олимпийн ловзаршкахь дакъа лоцуьй ца хаара.
Хьажоргаш
Категори:Аьхкенан Олимпийн ловзарш Парижехь
Протасы Кукровские
Протасы Кукровские (Пратасы Кукроўскія) — Белоруссин Витебскан областан Глубокин кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш
Категори:Глубокин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Сосновка (Тернополан область)
Сосновка — Украинин Тернополан областан Кременецан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Кременецан кӀоштан нах беха меттигаш
Невиль-ле-Бадонвиль
Географи
.
Погорани (гмина Сидра)
Погорани  — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.