cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
(7756) Scientia
Истори
ДӀайиллина 1990 шеран 27 мартехь Кэролин Шумейкер, цӀе йолу Ӏилманчо Паломар обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1990 FR1».
Ла Морита (Тантоюка)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
(7756) Scientia
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Старинки (Хотенчицкан йуьртан меттиг)
Старинки (Старынкі) — Белоруссин Минскан областан Вилейкан кӀоштара эвла.
1921—1945 шерашкахь Полякийн Республикин Вильнон воеводаллин Вилейкан поветан йукъайогӀуш йара.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Вилейкан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Чарноминек
Чарноминек — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Трасмирас
Трасмирас — Испанин Оренсе провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Оренсе провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Джеми (Алесандрия)
Джеми — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Большой Могой
Сахьтан аса
Эвла йу Самарин хенан сахьтийн асехь. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябрехь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла йу 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Билгалдахарш
Категори:Аштаркханан областан Володарскан кӀоштан нах беха меттигаш
Вимбах
Вимбах — Германин Рейнланд-Пфальц латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Рейнланд-Пфальц латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Марямполь (Опольскан повет)
Марямполь  — Польшин Люблинан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Люблинан воеводаллин нах беха меттигаш
Далешин
Далешин — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Совита (Ливорно)
Совита — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Садови (Стари Руссан кӀошт)
Садови (Садовая) — Российн Федерацин Новгородан областан Стари Руссан кӀоштара эвла.
Голубкова
Голубкова (Голубкова) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Кудымкаран кӀоштара эвла.
Садови (Стари Руссан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Голубкова
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Малхбузера догӀучу хӀаваийн массийн новкъахь долчу Басеги дукъо, массо Урало санна, лекха дацахь а, дикка сацадо Атлантикин хӀаваъ малхбалехьа даржарах. Мехкан климататан амалехь континенталла йу, цуьнан бахьна дукха хьолахь бӀаьста догӀу арктикин хӀаваъ ду. Каран хӀордан шийла мох къаьста кӀезиг тӀаналлийца, Атлантикин хӀаваан массаш, бӀостанехьа, тӀуналла дукха йолуш ду (700—800 мм шарахь гергга). Махкахь дикка йовха аьхке йу, цхьадолчу шерашкахь уггар шийла бутт февраль хуьлу. Ах йочанаш ло кепара хуьлу. ДогӀанаш дукхахдерг сентябрехь а, июнехь а хуьлу, малхбузен басешкахь алсама дакъа — августехь хуьлу. Минимум йочанаш йогӀу февралехь а, декабрехь а. Аьхка лаьмнашкахь стигал къекъаш догӀанаш оьху. Мехкан амалехь йу сих-сиха хуьлу аьхкенан дохк, уьш наггахь масех дийнахь лаьтта.
Садови (Стари Руссан кӀошт)
Cахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Голубкова
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Садови (Стари Руссан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Стари Руссан кӀоштан нах беха меттигаш
Голубкова
Хьажоргаш
Категори:Кудымкаран кӀоштан нах беха меттигаш
Медведка (Ярославлан область)
Медведка (Медведка) — Российн Федерацин Ярославлан областан Пошехоньен кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пошехоньен кӀоштан нах беха меттигаш
Качкинтурай
Качкинтурай — Башкирийчоьнан Калтасин кӀоштан йукъайогӀу эвла, иза Большекачаковски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 276  стаг (2009 шо). Поштан индекс — 452865, код ОКАТО — 80233805002.
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Хьажоргаш
Категори:Калтасин кӀоштан нах беха меттигаш
Ле-ШегӀ
Ле-ШегӀ (Les Chères) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — ГӀона.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ГӀона департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Сан-Пьер-д’Изонцо
Сан-Пьер-д’Изонцо — Италин Фриули-Венеци-Джули регионера коммуна. Лаьтташ йу Горици провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Фриули-Венеци-Джули йукъара гӀаланаш
Сен-МогӀис-де-ТавегӀноль
Сен-МогӀис-де-ТавегӀноль — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пуату — ШагӀанта регионехь. Коммунан департамент — ХӀордан йистера ШагӀанта.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ХӀордан йистера ШагӀанта департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
(16044) Kurtbachmann
(16044) Kurtbachmann — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1999 шеран 6 апрелехь LINEAR проект цӀе йолу Ӏилманчо Сокорро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1999 GW24» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
ЭмирхӀисар (Сандикли)
ЭмирхӀисар (Emirhisar) — Туркойчоьнан Эгейн регион регионан АфйонкарахӀисар провинцин (ил) Сандиклинан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:АфйонкарахӀисар провинцин нах беха меттигаш
Категори:Сандиклинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Глубоки (Миргородан кӀошт)
Глубоки — Украинин Полтаван областан Миргородан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Миргородан кӀоштан нах беха меттигаш
Русиново (Свидвинскан повет)
Русиново  — Польшин Западно-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Западно-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Гюго, Виктор
Викто́р Мари́ Гюго́, Victor Marie Hugo ; 1802 шеран 26 февраль, Безансон — 1885 шеран 22 май, Париж) — французийн йаздархо (поэт, прозаик, драматург) а, французийн романтизман куьйгалхо а, теоретик а ву. Французийн академин декъашхо (1841 шо).
<!--
Детство
Виктор Гюго был младшим из трёх сыновей. Отец писателя, (1773—1828), стал генералом наполеоновской армии, его мать  — дочь нантского судовладельца, была роялисткой-вольтерьянкой.
Раннее детство Гюго протекает в Марселе, на Корсике, на Эльбе (1803—1805), в Италии (1807), в Мадриде (1811), где проходит служебная деятельность его отца, и откуда семья каждый раз возвращается в Париж. Путешествия оставили глубокое впечатление в душе будущего поэта и подготовили его романтическое миросозерцание.
В 1813 году мать Гюго, Софи Требюше, имевшая любовную связь с генералом Лагори, разошлась с мужем и обосновалась с сыном в Париже.
Юность и начало литературной деятельности
С 1814 по 1818 учится в лицее «Людовика Великого». В 14 лет начинает творческую деятельность. Пишет свои неопубликованные трагедии: «Yrtatine» и «Athelie ou les scandinaves», драму «Louis de Castro», переводит Вергилия, в 15 лет уже получает почётный отзыв на конкурсе Академии за стихотворение «Les avantages des études», в 1819 — две премии на конкурсе «Jeux Floraux» за поэмы «Верденские девы» (Vierges de Verdun) и оду «На восстановление статуи Генриха IV» (Rétablissement de la statue de Henri III), положившие начало его «Легенде веков»; затем печатает ультрароялистическую сатиру «Телеграф», впервые обратившую на него внимание читателей. В 1819—1821 издаёт ', литературнoe приложение к роялистическому католическому журналу '. Заполняя сам под различными псевдонимами своё издание, Гюго опубликовал там «Оду на смерть герцога Беррийского», надолго установившую за ним репутацию монархиста.
В октябре 1822 года Гюго женился на (1803 - 1868), в этом браке родилось пятеро детей:
В 1823 году был опубликован роман Виктора Гюго «Ган Исландец» (Han d'Islande), получивший сдержанный приём.Хорошо аргументированная критика Шарля Нодье привела к встрече и дальнейшей дружбе между ним и Виктором Гюго. Вскоре после этого прошло собрание в библиотеке Арсенала, — колыбели романтизма, — которое оказало большое влияние на развитие творчества Виктора Гюго. Их дружба продлится до 1827-1830 годов, когда Шарль Нодье станет всё более критично высказываться по поводу произведений Виктора Гюго. Примерно в этот период Гюго возобновляет отношения со своим отцом и пишет поэмы «Ода моему отцу» (Odes à mon père) и «После битвы» (Après la bataille). Его отец скончался в 1828 году.
Пьеса Гюго «Кромвель» (Cromwell), опубликованная в 1827 году, вызвала бурные споры. В предисловии к драме автор отвергает условности классицизма, особенно единство места и времени, и закладывает основы романтической драмы.
Семья Гюго часто устраивает в своем доме приёмы и устанавливает дружеские отношения с Сент-Бёвом, Ламартином, Мериме, Мюссе, Делакруа. С 1826 по 1837 год семья часто проживает в, в , поместье , редактора Journal des débats. Там Гюго встречается с Берлиозом, Листом, Шатобрианом, Джакомо Мейербером; составляет сборники поэм «Восточные мотивы» (Les Orientales, 1829) и «Осенние листья» (Les Feuilles d’automne, 1831). В 1829 году выходит «Последний день приговорённого к смерти» (Dernier Jour d'un condamné), в 1834 — «Клод Ге» (Claude Gueux). В этих двух коротких романах Гюго выражает своё отрицательное отношение к смертной казни. Роман «Собор Парижской Богоматери» был опубликован в 1831 году.
Посвящённые театру годы
С 1830 по 1843 год Виктор Гюго работает почти только для театра, тем не менее, он публикует в это время несколько сборников поэтических произведений: «Осенние листья» (Les Feuilles d’automne, 1831), «Песни сумерек» (Les Chants du crépuscule, 1835), «Внутренние голоса» ( Les Voix intérieures, 1837), «Лучи и тени» (Les Rayons et les Ombres, 1840).
Уже в 1828 году он поставил свою раннюю пьесу «Эми Робсарт». 1829 — это год создания пьесы «Эрнани» (первая постановка в 1830 году), которая стала поводом литературных баталий между представителями старого и нового искусства. Ярым защитником всего нового в драматургии выступил Теофиль Готье, c воодушевлением воспринявший это романтическое произведение. Эти споры остались в истории литературы под названием «битва за „Эрнани“». «Марион Делорм», запрещённая в 1829 году, была поставлена в театре «Порт-Сен-Мартен»; «Король забавляется» — в «Комеди Франсэз» в 1832 году (снята с репертуара и запрещена сразу же после премьеры, возобновлена только спустя 50 лет); эта пьеса была также запрещена, что побудило Виктора Гюго написать следующее предисловие к первоначальному изданию 1832 года, которое начиналось так: "Появление этой драмы на сцене театра дало основание неслыханным действиям со стороны правительства. На следующий день после первого представления автор получил записку от мсье Жуслена де ла Саля, директора сцены в «Театр-Франсе». Вот её точное содержание: «Сейчас десять часов тридцать минут, и я получил распоряжение остановить представление пьесы „Король забавляется“. Мне передал это распоряжение мсье Тэлор от лица министра». Это было 23 ноября. Тремя днями позже — 26 ноября Виктор Гюго обратился с письмом к главному редактору газеты «Le National», в котором говорилось: «Мсье, меня предупредили, что часть благородной учащейся молодежи и художников собирается сегодня вечером или завтра явиться в театр и требовать показа драмы „Король забавляется“, а также протестовать против неслыханного акта произвола, из-за которого пьеса была закрыта. Я надеюсь, мсье, что есть другие средства наказать эти незаконные действия, и я их употреблю. Позвольте мне воспользоваться вашей газетой для поддержки друзей свободы, искусства и мысли, и не допустить жестоких выступлений, которые могут привести к бунту, столь желаемому правительством в течение долгого времени. С глубоким уважением, Виктор Гюго. 26 ноября 1832 года».
В 1841 году Гюго избран во Французскую академию, в 1845 году получил звание пэра. В 1848 году избран в Национальное собрание. Гюго был противником государственного переворота 1851 года и после провозглашения Наполеона III императором находился в изгнании. В 1870 году вернулся во Францию, а в 1876 году был избран сенатором.
Произведения
Рано зародившаяся страсть и красноречие ранних работ Гюго принесли ему успех и славу на ранних годах его жизни. Его первый поэтический сборник «Оды и разные стихи» (Odes et poésies diverses) был опубликован в 1822 году, когда Гюго было только 20 лет. Королем Людовиком XVIII было пожаловано ежегодное денежное содержание для писателя. Хотя стихами Гюго восхищались из-за их спонтанного пыла и беглости, за этим собранием сочинений последовало собрание «Оды и баллады» — Odes et Ballades, написанное в 1826 году, через четыре года после первого триумфа. Odes et Ballades представило Гюго как великолепного поэта, настоящего мастера лирики и песни.
Первая зрелая работа Виктора Гюго в жанре художественной литературы «Последний день приговорённого к смерти» была написана в 1829 году и отразила острое социальное сознание писателя, что продолжилось в его последующих работах. Повесть Le Dernier jour d’un condamné (Последний день приговорённого к смерти) оказала большое влияние на таких писателей как Альбер Камю, Чарльз Диккенс и Ф. М. Достоевский. Claude Gueux, короткая документальная история о реально существовавшем убийце, казнённом во Франции, увидела свет в 1834 и впоследствии была расценена самим Гюго как предвестник его великолепной работы о социальной несправедливости Отверженные. Но первым полноценным романом Гюго станет невероятно успешный Notre-Dame de Paris (Собор Парижской Богоматери), который был опубликован в 1831 году и быстро переведен на многие языки по всей Европе. Одним из эффектов романа было привлечение внимания к запустелому Собору Парижской Богоматери, который стал привлекать тысячи туристов, прочитавших популярный роман. Книга также содействовала возрождению уважения к старым зданиям, которые сразу после этого стали активно беречь.
«Человек, который смеётся»
«Человек, который смеётся» (L'Homme qui rit) — один из самых известных романов Виктора Гюго, написанный в 60-х годах XIX века. Точкой отсчета в сюжете романа является 29 января 1690 года, когда в Портленде при таинственных обстоятельствах оказывается брошен ребёнок.
Последние годы
Гюго умер 22 мая 1885 года в возрасте 83 лет. После пышных национальных похорон его прах был помещён в Пантеоне.
Память
Гюго причислен к лику святых во вьетнамской религии Каодай. -->
Хьажоргаш
Категори:Французийн поэташ Категори:Французийн драматургаш Категори:Французийн йаздархой
Корадина (Верона)
Корадина  — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Дулово (Палкинан кӀошт)
Дулово (Дулово) — Российн Федерацин Пскован областан Палкинан кӀоштара эвла.
Корадина (Верона)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Веспазиану (Минас-Жерайс)
Веспазиану  — Бразилин Минас-Жерайс штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Минас-Жерайс штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Корадина (Верона)
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Дулово (Палкинан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Палкинан кӀоштан нах беха меттигаш
Рудня (Янковичскан йуьртан меттиг)
Рудня (Рудня) — Белоруссин Витебскан областан Россонинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш Категори:Россонинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Сектор 2 лос Куартос (Хесус Мария)
Сектор 2 лос Куартос — Мексикин Агуаскальентес штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Истори
Кху махка испанхой бахкале, кхузахь дехаш дара чичимекийн тайпанаш, 1530-1531 шерашкахь испанхоша долайаьккхина.
1789 шеран 24 апрелехь дуьйна Сакатекас штатан йукъахь йара, 1835 шеран 23 майхь дуьйна Агуаскальентес штатан йукъахь йу
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Агуаскальентес штатан нах беха меттигаш
Руска Нова Вес
Руска Нова Вес — Словакин  гуонара эвла.
Истори
Йиллина.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словакин нах беха меттигаш
(7757) Kameya
(7757) Kameya — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1990 шеран 22 майхь Элеанор Хелин цӀе йолу Ӏилманчо Паломар обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1990 KO».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Петровка (Ельникин кӀошт)
Петровка (Петровка) — Российн Федерацин Мордовин Ельникин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ельникин кӀоштан нах беха меттигаш
Алыгджер
Алыгджер (Алыгджер) — Российн Федерацин Иркутскан областан Нижнеудинскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат шен-кепара хилар билгалдолу иза материкан йуккъехь хиларо, хӀордан барамал дикка айайелла хиларо, орографин чолхалло. Махкахь азин антициклон хуьлу, Ӏаьнан заманахь цуьнан Монголи тӀехула кхуьу хӀаваан массаш нисло Азин атмосферан Ӏаткъаман максимум къилбаседа йисттехь. Оцу хьолехь циклонан жигаралла дикка гӀелло.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Иркутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+8.
Хьажоргаш
Категори:Нижнеудинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Нокомис (Иллинойс)
Нокомис  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Иллинойс штатера гӀала.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Иллинойс штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Бриджпорт (Оклахома)
Бриджпорт  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Оклахома штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Оклахома штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Кобили а Плхов
Кобили а Плхов (Kobylí a Plchov) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Лоховщино
Лоховщино (Лоховщино) — Российн Федерацин Пензин областан Иссан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, дикка йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Кхузахь йукъара климатан сиптийн амалехь ду, цхьацца муьрашкахь дикка хаалуш климатан элементаш ловзаран амплитуда йоккха хиларца. Шеран уггар шийла бутт январь бу, ткъа уггар бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Иссан кӀоштан нах беха меттигаш
Селець (Энджейовскан повет)
Селець  — Польшин Свентокшискан воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Свентокшискан воеводаллин нах беха меттигаш
Браер (Техас)
Браер  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Техас штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Браер бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Техас штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Техас штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Благодаровка (ГӀезалойчоь)
Климат
Кхузахь йу йуккъерачу шораллера бараман континенталан кепара амалан климат, йовхачу аьхкенца а, барамехь шийла Іаьнца а. Уггар бовха бутт июль бу, уггар шийла — январь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 83 стаг (2010).
Билгалдахарш
Категори:Новошешминскан кӀоштан нах беха меттигаш
Аджар (Артуклу)
Аджар (Acar) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Мардин провинцин (ил) Артуклунан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Мардин провинцин нах беха меттигаш
Категори:Мардин провинцин микрокӀошташ
Категори:Артуклунан микрокӀошташ
Категори:Артуклунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Кореличи (Львован область)
Кореличи — Украинин Львован областан Львован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Львован кӀоштан нах беха меттигаш
Марковиче (Серби)
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Топлич гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Пелегрино (Катанцаро)
Пелегрино — Италин Калабри регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Калабри регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Векерень (эвла)
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Тулча жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Хинсо-де-Лимия
Хинсо-де-Лимия — Испанин Оренсе провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Оренсе провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
(16045) 1999 HU2
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Чарностув
Чарностув — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Стахи (Белорусси)
Стахи (Стахі) — Белоруссин Минскан областан Вилейкан кӀоштара эвла.
1921—1945 шерашкахь Полякийн Республикин Вильнон воеводаллин Вилейкан поветан йукъайогӀуш йара.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Вилейкан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Машкино (Малоярославецан кӀошт)
Машкино (Машкино) — Российн Федерацин Калугин областан Малоярославецан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, дика къаьсташ шеран заманашца: барамехь довха а, тӀуьна а аьхкенца, барамера шийла хӀоьттина лайн чкъор долу Ӏаьнца.
Хьажоргаш
Категори:Малоярославецан кӀоштан нах беха меттигаш
Винвайлер
Винвайлер — Германин Рейнланд-Пфальц латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Рейнланд-Пфальц латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Марянка (Билгорайскан повет)
Марянка  — Польшин Люблинан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Люблинан воеводаллин нах беха меттигаш
Пасо Реал (Тлапакоян)
Пасо Реал — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Пасо Реал лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Сен-НазегӀ-суьгӀ-ШагӀант
Сен-НазегӀ-суьгӀ-ШагӀант — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пуату — ШагӀанта регионехь. Коммунан департамент — ХӀордан йистера ШагӀанта.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ХӀордан йистера ШагӀанта департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Чалишли (Соьке)
Чалишли (Çalışlı) — Туркойчоьнан Эгейн регионан Айдин провинцин (ил) Соькенан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Айдин провинцин нах беха меттигаш
Категори:Айдин провинцин микрокӀошташ
Категори:Соькенан микрокӀошташ
Категори:Соькенан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Лез-АгӀдия
Лез-АгӀдия (Les Ardillats) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — ГӀона.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ГӀона департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Далешинек
Далешинек — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Ильски
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Северскан кӀоштан нах беха меттигаш
Джемини (Лече)
Джемини — Италин Апулия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Апулия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Сан-Пьетро-аль-Натизоне
Сан-Пьетро-аль-Натизоне — Италин Фриули-Венеци-Джули регионера коммуна. Лаьтташ йу Удине провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Фриули-Венеци-Джули йукъара гӀаланаш
(7758) Poulanderson
(7758) Poulanderson — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1990 шеран 21 майхь Элеанора Хелин цӀе йолу Ӏилманчо Паломар обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1990 KT».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Берёзовка (Нерехтан кӀошт)
Берёзовка (Берёзовка) — Российн Федерацин Костромин областан Нерехтан кӀоштара дӀатесна эвла.
Ягренево (Тверан область)
Ягренево (Ягренево) — Российн Федерацин Тверан областан Бежецкан кӀоштара эвла.
Берёзовка (Нерехтан кӀошт)
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Нерехтан кӀоштан нах беха меттигаш
Ягренево (Тверан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Бежецкан кӀоштан нах беха меттигаш
(16046) Gregnorman
(16046) Gregnorman — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1999 шеран 5 майхь Джон Бротон цӀе йолу Ӏилманчо Риди-Крик обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1999 JK» саналган.
Уралан пачхьалкхан техникин университет — УПИ
Ура́лан пачхьа́лкхан те́хникин университе́т — УПИ́ Кировн цӀарах (УПТУ-УПИ) — Екатеринбургера лдм. 1992 шо кхаччалц цӀе Уралан политехникин С. М. Кировн цӀарах институт, 1992 шарахь дуьйна — УПТУ (УПТУ-УПИ), 2008 шеран 23 апрелехь дуьйна Б. Н. Ельцинан цӀе тиллина. 2010 шарахь Уралан пачхьалкхан А. М. Горькийн цӀарах университетца цхьаьнатоьхна кхоьллина Уралан федералан университет.
ЛДМ кхолла гӀертар
1894—1896 шерашкахь оцу хенахь арахоьцуш хиллачу газеташкахь дуьйцура Уралехь техникин лдм кхолларх. Махкара гӀуллакххоша, Уралан Ӏаламдезархойн йукъараллаша жигара дуьйцура и гӀуллакх, лакхара ишколан тайпанах а, программех а, иза кхолларан меттигах, финансийн хьостех. Урхаллин меженашка, цуьнан хьокъехь хьажийра, масех дехар. Д. И. Менделеев шуьйрачу программица гӀиртира Уралехь промышленностан говзанчаш кечбаран система кхолла. Амма и проекташ кхочуш ца йира, хӀунда аьлча Уралан маьӀданан заводхоша оцу Ӏалашонна ахча ца лора. Уралехь лакхара техникин ишкол йилларан белхана Ӏаткъам бира гӀийлачу экономико. Уралан дечиган кӀоран тӀехь йолу металлургин лахара техникин тӀегӀа, лелош йара кегийра заводийн масштабехь, тиша техника хиларо сецайора интеллигенци кхиар.
XX бӀешеран юьххьехь иккхина экономикин къоьлло гӀуон Ӏаткъам бира Уралан маьӀданан заводийн промышленностана. Къоьллин шерашкахь (1900—1909) мехкан къилбан заводийн дайша шуьйра тӀелетира ламастан уралан базаршна. Керла заводаш яхкар сецира, гӀирс тишлора, заводаш дӀакъуьйлуш йара. 1909 шарахь Уралехь чуьна дар дуьйжира XIX бӀешеран юккъехь хиллачу тӀегӀане. Къоьллин хиламаш а, депресси а ца иэшийра 1910 шарахь бен. Берриг махкахь хилла экономикин йукъара айам, баьржира Уралан маьӀданан заводийнпромышленностехь а. Металлургин сурсаташ иэшар алсама даьлла заводаша шордора арахецар, гӀирсаш карлабохура, белхалойн меттигаш алсама бохура. XX бӀешеран юьххьехь тӀекхийтира Уралехь инженераш кечбаран лдмаш дӀаелларан дехарш. Деккъа 1910—1911 шерашкахь дахьийтира ткъа сов дехар.
1910 шеран сентябрехь Екатеринбурге веина Министрийн Кхеташонан председатела П. А. Столыпина, махлелоран а, промышленностан а министре яздинчу кехатехь билгаладоккхура
тешна Уралехь лакхара техникин дешаран меттиг йиллар дӀататта кхин йиш ца хиларх.
Ламанан институт дӀаелларан закон чӀагӀдира 1914 шеран 3 июлехь. Цуьнца план йара 14 кафедра дӀаелла: математикин, теоретикин механикин, физикин, химин, прикладн геологин, прикладни механикин, электротехникин, металлургин. Дешаран курс лерина йара 4 шарна. Институтан штатехь хила таро йара 19 ординаран а, экстраординаран а профессор, 15 штатан хьехархо, 6 лектор. Амма институт 1914 шарахь дӀа ца йиллира, студенташ дӀаэца пурба ца делира. Лдм кхуллуш болу кечаман белхаш бахбелира кхин а масех шарна.
Хьалхара шераш
Университет йиллира 1920 шеран 19 октябрехь Халкъан Комиссарийн Кхеташонан «Уралан Пачхьалкхан Университет кхолларах лаьцна» цӀе йолчу декретаца. Факт йу ала мегар долуш ду, иза дӀаеллар Уралан ламанан Императоран Николай II-гӀачун институтан хиллачу гӀишлонан чохь, иза чӀагӀдира 1914 шеран 3(16) июлехь, дӀайиллира 1917 шеран январехь. 1917 шеран апрелехь дешар институтехь сацийра. Институтан болх карлабелира 1917 шеран 9(22) октябрехь. Студентийн а, хьехархойн а коьрта дакъа (царна йукъахь ректор П. П. фон Веймарн) кхелхира 1919 шеран июлехь Владивостоке Колчакан эскарца, мебелна а, гӀирсна а талораш дина. Официалан университет дӀаеллар хилира 1921 шеран 8 январехь.
Уралан пачхьалкхан университетан йукъа йолхара:
Къоьлла, ялта ца кхиар, 1921 шеран Ийдалйистан мацалло таро ца йира Советийн Ӏедалан лакхара дешар кхио. 1922 шарахь ерриг а мехкан ЛДМашна финансаш елира хьалха цхьаьна Москохан университетан луччул. Уралан университетан пачхьалкхо латто рицкъ оьшучул а шозза кӀезиг дара, дисина рицкъ хьажадора меттигерачу промышленностан предприятешка, шахташка, рудникашка. 1921—1922 шеран Ӏай иккхира дуучун а, дагочу а къоьлла, хьедора алапа далар, паёк ялар, дагорг далар. Ӏилманан ницкъаш дӀаэха буйлабелира: дӀабахара промышленносте говзанчаш, церан Ӏилманан гӀуллакх чӀогӀачу уьйранашца арахецараллица дихкина дара; профессурин цхьа дакъа йухадирзира Москоха а, Петрограде а.
1922 шарахь институташка йекъайалар дӀадаьккхира, университетан йукъахь 3 факультет йисира: химин-металлургин (шена йукъайогӀура иштта химин а, инженерин-хьунан дакъа) а, ламанан а, медицинин а. 1924 шарахь медицинин факультет дӀаелира Перман пачхьалкхан университетан. Дуьххьарлера арахецар хилира 1924 шарахь, цуо мехкан ялх инженер велира. 1925 шеран 15 майхь РСФСР Халкъан комиссарийн кхеташонан сацамца Уралан Пачхьалкхан Университетан цӀе хийцира Уралан политехникин институт (УПИ) аьлла. Цул тӀаьхьарчу шерашкахь институтехь кхоьллира (я метахӀиттийра) факультеташ: геологи талламан, рудникин, хьуьнан промышленностан, механикин. 1929 шарахь йиллира гӀишлошйаран факультет, ткъа химин-металлургин факультет йийкъира химин а, металлургин а факультеташна.
1923 шарахь дуьйна уралан промышленносто Уралан университетан техникин факультеташна проценташ ялар бахьнехь, студентийн хьал тодала доладелира.
Спорт а, туризм а
1959 шарахь 5 курсан Дятлов Игорь куьйгаллехь волу УПИн студентех а, арахецначарех а лаьтта туристийн тоба, новкъа елира ламанан походе. ЖамӀехь ерриг туртоба кхелхира, баларан хьал хӀинца а хаанза ду.
Университетехь йина профессионалийн спортан клубаш: баскетболех, мини-футболех, гандболех ловзарехь, яйнлегкой атлетикан, тархаш тӀевийларан, боксан. Еккъа 1996 шарахь студенташа йаьккхина 2 детин мидал Олимпийн ловзаршкахь (Атланта, АЦШ), 7 стаг дуьненан чемпион хилира. 1995 шо кхачале университето кечвира 5 спортан хьакъ долу говзанча, 20 спортан дуьненайукъара классан говзанча, 578 спортан говзанча, 4889 спортан говзанчийн кандидат а, I-ра тӀегӀа йолу спортхо а. Йина Российн Лакхара лигин говзанчийн 4 команда.
(16046) Gregnorman
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
УгӀматт
УгӀматт (Urmatt) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лаха ГӀейн.
Географи
.
Финка ла Заморенья (Тиватлан)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уралан пачхьалкхан техникин университет — УПИ
Хьажоргаш
Категори:Екатеринбурган Кировн кӀошт
УгӀматт
Билгалдахарш
Категори:Лаха ГӀейн департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Финка ла Заморенья (Тиватлан)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Русиново (Славенскан повет)
Русиново  — Польшин Западно-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Западно-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Тлалпизако Ахакаян (Чилапа де Алварез)
Географи
Тлалпизако Ахакаян лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Павлово (Всеволожскан кӀошт)
Павлово (Павлово) — Российн Федерацин Ленинградан областан Всеволожскан кӀоштара эвла.
Тюрики (Кировн область)
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Павлово (Всеволожскан кӀошт)
Климат
Эвла йукъайогӀу хӀордан климатера континенталан дехьайолучу барамерачу климатан зонан. Цигахь барамера кӀеда Ӏа ду, барамехь йовха аьхке а йу. Климатан коьрта башхалла йу хенан хӀоттам цхьаьнаэшшара ца хилар, иза доьзна ду сих-сиха хийцалучу хӀаваан массех, уьш кхоллалучу кӀоште хьаьжжина хуьлу хӀордан, континенталан, арктикан.
Тюрики (Кировн область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Павлово (Всеволожскан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Тюрики (Кировн область)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Павлово (Всеволожскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Всеволожскан кӀоштан нах беха меттигаш
Тюрики (Кировн область)
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: даиман Ӏаш нах бац.
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан дӀатесна нах беха меттигаш Категори:Кировн областан Котельничан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Суходол (Торопецан кӀошт)
Суходол (Суходол) — Российн Федерацин Тверан областан Торопецан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Совияно (Беневенто)
Совияно — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Веспазиану-Корреа
Веспазиану-Корреа — Бразилин Риу-Гранди-ду-Сул штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Риу-Гранди-ду-Сул штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Шведчина
Шведчина — Украинин Черниговн областан Новгород-Северскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Гоькчеалан (Сандикли)
Хьажоргаш
Категори:Сандиклинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Кугарчино (Башкирийчоь)
Хьажоргаш
Категори:Калтасин кӀоштан нах беха меттигаш
Паново (Тёмкинан кӀошт)
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тёмкинан кӀоштан нах беха меттигаш
Руский Грабовець
Руский Грабовець — Словакин  гуонара эвла.
Истори
Йиллина.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словакин нах беха меттигаш
Нижни Султановка
Нижни Султановка (Нижняя Султановка) — Российн Федерацин Аштаркханан областан Ахтубинскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу экваторан а, Къилбаседа полюсан а йуккъера меттигехь. Климат кхолларан ладаме роль йу Дуьненан Ӏапказе хьаьжна меттиган хӀоттаман. Регион лаьтта барамера асанехь, цуьнан амалехь ду хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан тӀиера малхбалехьа йахьар.
Билгалдахарш
Категори:Аштаркханан областан Володарскан кӀоштан нах беха меттигаш
Сектор 2 Сан Мануел (Хесус Мария)
Сектор 2 Сан Мануел — Мексикин Агуаскальентес штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Истори
Кху махка испанхой бахкале, кхузахь дехаш дара чичимекийн тайпанаш, 1530-1531 шерашкахь испанхоша долайаьккхина.
1789 шеран 24 апрелехь дуьйна Сакатекас штатан йукъахь йара, 1835 шеран 23 майхь дуьйна Агуаскальентес штатан йукъахь йу
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Агуаскальентес штатан нах беха меттигаш
(7759) 1990 QD2
(7759) 1990 QD2 — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1990 шеран 22 августехь Генри Хольт цӀе йолу Ӏилманчо Паломар обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1990 QD2».