cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тауфкирхен-ан-дер-Прам
Тауфкирхен-ан-дер-Прам — Австрин Лакха Австри федералан латтана йукъара коммуна. Шердинг гуонан йукъайогӀу.
Колёнка
Колёнка — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Олевин (Лодзинскан воеводалла)
Олевин  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Хистаин
Хистаин — Испанин Уэска провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Уэска провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
NGC 6681
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
6681 6681
Вейверли (Виргини)
Вейверли — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Виргини штатера гӀала (town).
Хьажоргаш
Категори:Виргини штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Константиновка (Черниговн область)
Константиновка — Украинин Черниговн областан Корюковкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Корюковкан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
ЙенимахӀалле (Чукурова)
ЙенимахӀалле (Yenimahalle) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан Адана провинцин (ил) Чукурованан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Адана провинцин нах беха меттигаш
Категори:Адана провинцин микрокӀошташ
Категори:Чукурованан микрокӀошташ
Категори:Чукурованан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ле-Мулине-суьгӀ-Солен
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЛуагӀе департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Санта Адела (Тепезинтла)
Санта Адела — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Санта Адела лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Меламе (Белуно)
Меламе — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Санта Адела (Тепезинтла)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Меламе (Белуно)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Какое (Козенца)
Какое — Италин Калабри регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Калабри регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Кравце
Кравце — Польшин Подкарпатан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подкарпатан воеводаллин нах беха меттигаш
БахӀчеоьнуь (Биреджик)
БахӀчеоьнуь (Bahçeönü) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Шанлиурфа провинцин (ил) Биреджикнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Шанлиурфа провинцин нах беха меттигаш
Категори:Шанлиурфа провинцин микрокӀошташ
Категори:Биреджикнан микрокӀошташ
Категори:Биреджикнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Аландроал
Аландроал (Alandroal) — Португалин гӀала, йукъайогӀу Эвора гуона. ЦӀарах йолучу муниципалитетан центр.
Истори
Йиллина 1486 шарахь. 1936 шо тӀера 1976 шо кхаччалц йукъайогӀуш яра Португалин Алту-Алентежу историн провинцин.
Географи
Майда —. Муниципалитетан йукъайогӀуш ю фрагезеш. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Эвора гуонан муниципалитеташ Категори:Португалин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Наурыз (Туркестанан область)
Наурыз — Кхазакхстанан Туркестанан областан Мактааралан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Туркестанан областан нах беха меттигаш Категори:Мактааралан кӀоштан нах беха меттигаш
Петрищево (Украина)
Петрищево — Украинин Харьковн областан Змиеван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Змиеван кӀоштан нах беха меттигаш
Сазава (Нови Ржихнов)
Сазава  (Sázava) — Чехин Высочина мехкан кӀоштара эвла.
Географи
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Высочина мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Первомайски (Котласан кӀошт)
Первомайски (Первомайский) — Российн Федерацин Архангельскан областан Котласан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Котласан кӀоштан нах беха меттигаш
Сиротово
Сиротово (Сиротово) — Российн Федерацин Вологдин областан Чагодан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Чагодан кӀоштан нах беха меттигаш
Зарудинцы (Житомиран область)
Зарудинцы — Украинин Житомиран областан Бердичеван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Бердичеван кӀоштан нах беха меттигаш
Рота (Милано)
Рота — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Дирдин
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Черкассин кӀоштан нах беха меттигаш
Денисово (Курскан область)
Денисово (Денисово) — Российн Федерацин Курскан областан Курскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Курскан областан Курскан кӀоштан нах беха меттигаш
Хурезань (коммуна)
Хурезань — Румынин Горж жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Горж жудецан коммунаш
Рушор (Марамуреш)
Рушор — Румынин Марамуреш жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Марамуреш жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
БагӀан (коммуна)
БагӀан — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Къилба-ПигӀенейш регионехь. Коммунан департамент — Лакха ГагӀонна.
Белоруссийн Советийн Социалистийн Республика
Белоруссийн Советийн Социалистийн Республика (Белару́ская Саве́цкая Сацыялісты́чная Рэспу́бліка, БССР) — республика, ССРСан йукъайогӀуш хила республика.
Тахан лаьрчу дийнахь маьрша пачхьалкх — Белорусси.
Билгалдахарш
Категори:ССРС
БагӀан (коммуна)
Билгалдахарш
Категори:Лакха ГагӀонна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
КуьчуьккизилхӀисар (ШахӀинбей)
КуьчуьккизилхӀисар (Küçükkızılhisar) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Газиантеп провинцин (ил) ШахӀинбейнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Газиантеп провинцин микрокӀошташ
Категори:ШахӀинбейнан микрокӀошташ
Категори:ШахӀинбейнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
(2848) жерех
(2848) жерех — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1959 шеран 8 ноябрехь IAP цӀе йолу Ӏилманчо Бруклин обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1959 VF».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Эллерхоп
Эллерхоп (Ellerhoop) — Германин Шлезвиг-Гольштейн латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Шлезвиг-Гольштейн латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Вале ди Лифо (Потенца)
Вале ди Лифо — Италин Базиликата регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Базиликата регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Блерс (Виргини)
Блерс  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Виргиния штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Виргиния штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Виргиния штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Кампо Давид (Пануко)
Кампо Давид — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Кампо Давид лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Поломошни (Новичихан кӀошт)
Поломошни (Поломошное) — Российн Федерацин Алтайн мехкан Новичихан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера а, чӀогӀа континенталан а йу, кхоллало Атлантикера, Арктикера, Малхбален Сибрехара, Йуккъерчу Азера сих-сиха хийца а луш кхочучу хӀаваан массаш бахьнехь. Маршах кӀезиг йолуш хенан хӀоттам хилар бахьнехь алссама маьлхан радиации кхачайо кхуза. Малх лепаран дохаллин йуккъера барам 2000—2300 сахьт шарахь бу, цхьаьнатоьхна радиацин барам кхочу 4500-4800 МДж/м2 шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Новичихан кӀоштан нах беха меттигаш
Банки (Луизиана)
Банки  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Луизиана штатера гӀала.
Истори
Банки гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Луизиана штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Азербайджанийн Советийн Социалистийн Республика
Азербайджа́нийн Сове́тийн Социалисти́йн Респу́блика (1936 шеран 5 декабрехь дуьйна ; Азәрбајҹан Совет Сосиалист Республикасы) — социалистийн пачхьалкх, кхайкхийна 1920 шеран 28 апрелехь Азербайджанийн Демократин Республикин махкахь, маьрша пачхьалкх санна. 1936 шеран 5 декабрь кхаччалц Социалистийн Советийн Республика Азербайджан (ССРА) (آذربایجان سوسیالیست شورا جومهوریتی, Azərbajcan Sosjalist Зyra Cumhyrijjəti ), кхин а йевза йацйинчу цӀерашца, масала, АзССР, Азербайджанийн ССР йа Советийн Азербайджан.
1922 шеран 12 мартехь дуьйна — Чоьхьара Кавказан Социалистийн Федеративан Советийн Республикин (ЧКСФСР) дакъа, цул тӀаьхьа ЧКСФСР йина долу, хилира ССРС кхоьллинчу республикех цхьаъ. 1936 шеран 5 декабрехь Азербайджанийн ССР ша йукъайахара ССРСна, лаьттира цуьнан бертан республика йолуш 1991 шо кхаччалц.
Азербайджанийн ССР йара орденаш лело республика: цунна совгӀат дина шина Ленинан орденца (1935, 1964), Октябран Революцин орденца (1970), Къаьмнийн ДоттагӀаллин орденца (1972).
Суверенитетан бала
Советийн Ӏедал хӀоттийначул тӀаьхьа, Азербайджана Ӏалашйира шен маршо. 5 майхь В. И. Ленина РСФСР Къоман комиссарийн кхеташонан (правительствон) цӀарах маршала хаттаран телеграмма хьажийра Азербайджанийн ССР Къоман комиссарийн кхеташоне. Оцу телеграммехь Азербайджанан маршо доьазза хьахайо. И де массаша лерира Азербайджанийн ССР Советийн Российс къобал йар санна.
Маршо йа́ран хьалхара гӀулч хилира 1921 шарахь Чоьхьара Кавказан Советийн Федеративан Социалистийн Республика (ЧКСФСР) йар, иза чекхделира 1922 шеран 30 декабрехь ССРС. Советийн-российн бакъойовзархочо О. И. Чистяковс йаздора:
1922 шарахь дуьйна коьрта йара Союзан суверенитет цуьнан декъашхойн сувереринентца иэйаран америкин ойла. Теорехь къобалдора, пачхьалкхан суверенитет маьрша хилар муьлххачу чоьхьарчу а, арахьарачу а Ӏедалах. Амма нагахь союзан республикаш Союзан декъашхой йелахь, цуьнан Конституцица а, законашца лелаш йелахь, тӀаккха хӀун маршонах ду къамел? Шен рогӀехь, союзан республикийн компетенцийн бакъонаша доза тоьхна йолу Союз, йуьззина маьрша йу ала хала ду. Амма йуьйцу суверенитетан конструкци чӀагӀйина йара законехь, цундела къийсалуш йацара.
Арахьара политикин йукъаметтигашка йукъавахар, иза суверенитетан коьртачу амалех ду, иштта цхьаьна ца догӀура. Азербайджанийн ССР халкъан комиссариат цхьаьна шарахь бен ца лаьттира (1920—1921), йуха метахӀоттийра 23 шо даьлча, цунах хилира Азербайджанийн ССР арахьара гӀуллакхийн Министралла. Суверинетатан доза ца хиларан ойла йолу авторшна, 1922 шарахь союзан республикийн арахьара йукъаметтигаш лело меженаш цхьаьнатохар хетара церан суверенитет чӀагӀйар санна. Вовшахтоьхна Къаьмнийн Кхоллам (ВКъКх) кхоьллинчу хенахь цуьнан декъашхой ССРСца цхьаьна ши республика бен ца хилира: Украинийн а, Белоруссийн а ССР.
1991 шарахь Советий Азербайджан йара Союз ССР (ССРС)йечу 15 союзан республикех цхьаъ. Цу тӀе церан кхоллайаларан истории хаъал къаьстара. Белорусийн ССР йуьхьанца кхоллайелира РСФСР махкахь российн автономии санна, ткъа оццу хенахь Азербайджанийн ССР маьрша пачхьалкх кхайкхийра хьалхарчу правительство Ӏедал дӀадаларан хьесапца. Украинийн, Эрмалойн, Гуьржийн ССР кхоллайелира империн хилла мехкийн дакъош тӀехь, оццу хенахь бисина мехкан терго Гуьржийчоьнан, Эрмалойчоьнан, Украинин къоман правительствошкахь йара. Цул сов, йерриш йагарйина республикаш йукъайевлира ССРС кхоллале, ткъа кхин союзан республикаш йукъайевлира ССРС йолучу шерашкахь (пхиъ йуккъера азин республика РСФСР йукъара арайаьккхира 1920-гӀа шерашкахь, ткъа кхоъ балтикайистера пачхьалкх схьатуьйхира 1940 шарахь). Вукха агӀора меттигаш а хилира (Карелин-Финнийн ССР союзан республикех РСФСР автономи хилира, ткъа Тувин Халкъан Республика ССРС йукъайеира союзан республика санна а ца йогӀуш, РСФСР автономии санна).
Йукъара хаамаш
Азербайджанийн ССР йиллира 1920 шеран 28 апрелехь  Азербайджанийн Демократин Республика йожарца. 1922 шеран 12 мартера 1936 шеран 5 декабрь кхаччалц дара Чоьхьара Кавказан федерацин дакъа, ткъа 1936 шеран 5 декабрехь йукъайахара ССРС Союзан республикин бакъонашца. Лаьтта меттиг — Чоьхьара Кавказан къилба-малхбален декъехь. Къилбаседехь доза дара РСФСРца (ДегӀастанан АССР) къилбаседа-малхбузехьа Гуьржийн ССРца, къилба-малхбузехьа Эрмалойн ССРца а, Туркойчоьнца а, къилбехьа Иранца. Малхбалехьа Каспий хӀордаца, республикин майда 86,6 эзар км², Каспий хӀордан гӀайренашца. Бахархой 5042 эз. ст. (1969 шеран 1 январан маххадорца). Коьрта шахьар — Бакох гӀала. 1921 шарахь дуьйна, Москохан бертаца, Эрмалойчоьнах дӀа а къастийна Азербайджанийн ССРна дӀайелира Нахичеванан Автономин Советийн Социалистийн Республика. Къовсамечех цхьаъ йолу регион, Ламанан Карабах, Эрмалойчохь а, Азербайджанехь а советан Ӏедал хӀотторца, РКП(б) ЦК Кавбюрон сацамца 1921 шеран 4 июлехь дӀайелира Эрмалойчоьнна, амма 5 июлера керлачу сацамца иза йитира Азербайджанна йукъахь шуьйра областан автономин а луш. Республика йекъалора 60 кӀоштанна, йара 57 гӀала (1913 шарахь йара 13 гӀала), 119 гӀалин тайпана посёлкаш.
1985 шарахь Советийн Союзехь йолало Перестройкин а, демократизацин а политика, цуо, масала, гӀелйо хьалха махкахь а, Советийн Союзехь а хилла центран а, партин а Ӏедалан морса терго. 1987 шарахь дуьйна Азербайджанийн ССР йукъара Ламанан-Карабахан автономин областан махкахь (коьртаниг эрмалой охьахевшина) Бакохахь а, Сумгаитехь а эрмалойн бохорца сийса долало советийн заманахь дайна эрмалойн-азербайджанийн дов. Йуьхьанца дуьйна девно этносан ницкъ баран тулгӀенца гӀайгӀане эгийра (Сумгаитехь эрмалой бохор). Цу тӀе дов чӀагӀлуш дара, шинне агӀора белларш а, бевддарш а бара. Цуьнан тӀаьхье хилира 1990 шеран январехь эрмалой Бакохахь бохор, цунах советийн дуьхьала гӀаттам хилира, цуьнан координаци йеш йара Азербайджанан Къоман фронт. ГӀаттам охьатаӀийра Советийн эскаро, амма, цуьнга хьаьжна ца Ӏаш, 1991 шеран бӀаьста дуьйна девнах диллина герзашца дуьхьала латтар хуьлу.
1991 шеран 5 февралехь Азербайджанийн ССР Лакхара Кхеташоно тӀеоьцу республикин «Азербайджанан Республика» аьлла цӀе хийцаран закон, иза ца догӀура ССРС Конституцин 71 йаззамца.
1991 шеран 30 августехь, ЧХьПК йоьхначул тӀаьхьа, Азербайджанийн ССР Лакхара Кхеташоно кхайкхийра республикин маршо. Маьрша Азербайджанан хьалхара президент хилира Азербайджанийн ССР президент, Азербайджанан Компартин ЦК Хьалхара Секретарь Муталибов Айаз.
Азербайджанан Республика (Азербайджанийн ССР) формалан ССРС йукъахь йуьсура иза 1991 шеран 26 декабрехь йоххалц, хӀунда аьлча кхочуш ца йинера ССРС 1990 шеран 3 апрелан «ССРС йукъара союзан республикаш арайовларца доьзна гӀуллакхан низамах лаьцна» законашца йогӀу процедураш.
Бахархой
1921 шарахь бахархой багарбарца Азербайджанехь вехара 1 881 399 человек. Чоьхьара Кавказан статистикин урхаллин центран хаамашца (ЧКСУЦ) 1925 шеран 1 январехь республикехь вагарвира 2,084,008 стаг (Нахичеванан АССР йоцуш). Советийн Азербайджанан бахархойн барам хьалхарчу иттаннаш шерашкахь тӀекхеташ бара. Нагахь 1897 шерера 1920 шо кхаччалц болчу муьрехь шеран йуккъера тӀекхетаран боларан барам 0,37 % хиллехь, 1920 шерера 1939 шо кхаччалц болчу муьрехь республикин бахархойн берриг барам тӀекхийтира 67,8 %, иза хилира 3,6 % шеран йуккъера тӀекхетаран боларан барам.
1920-гӀа шерашна йуккъехь Азербайджанан гӀалин бахархой хилира 24,4 %, ткъа йуьртан — 75,6 %. Бахархойн йуккъера луьсталла хилира 24,4 стаг 1 кв. км тӀехь, оцу заманахь Гуьржийчоьнал а, Эрмалойчоьнал а дикка оьшуш. ТӀаьхьарчу шерийн дохаллехь урбанизацин тӀегӀа хаъал айайелира. 1940 шо долалуш гӀалийн бахархойн декъан дозалла бахархойн берриг барамах хилира 37,1 %; 1960 шо долалуш — 48,0 %; 1970 шо долалуш — 50,0 %, ткъа 1976 шеран йуьххьехь кхечира 51,7 % (60 шарахь гергга Азербайджанийн ССР гӀалийн бахархойн барам 7,2-зза тӀекхетта). ГӀалин бахархой тӀекхетаран лакхара боларна гӀодира йуьртан нах беха меттигех гӀалин нах беха меттигаш йаро а, республикин чоьхьарчу миграцис а, йарташкара нах гӀаланашка кхалхаро. Нагахь 1926 шарахь Азербайджанехь 18 гала а, 16 гӀалин тайпана посёлкаш хиллехь, тӀаккха 1975 шарахь гӀалин нах беха меттигийн барам 186 гӀале айабелира.
Меттанаш
Советийн Азербайджанехь законашкхолларан тӀегӀанашкахь магадора кхолламашкахь бахархойн кхин меттанаш лелор. АзЦКхК, Чоьхьара Кавказан ЦКхК ШолгӀа сессин «Пачхьалкхан кхолламийн меттанех а, кӀезга къаьмнийн бакъонаш латторех а лаьцна» декларацеш кхочушйеш, 1923 шеран 27 июнан арахийцира декрет «Республикин пачхьалкхан кхолламашкахь пачхьалкхан мотт а, даккхийчу а, кегийчу а къаьмнийн меттанаш а лелорех». Оцу декретца АзЦКхК йелира азербайджанийн меттана пачхьалкхан меттан статус республикехь, ткъа дукхаха болчу азербайджанаш боцучу бахархойн меттанашна къоман кегийрачу къаьмнийн таро йелира пачхьалкхан кхолламашкахь лелоран статус.
1937 шеран Азербайджанийн ССР Конституцица Советийн Азербайджанан пачхьалкхан мотт хилла азербайджанийн мотт. Амма и йаззам ара ца белира 1956 шеран 21 августехь бен, оцу хенахь тӀеийцира 1937 шеран Азербайджанийн ССР Конституци йузаран закон, Конституци йуьзира пачхьалкхан меттанех болчу йаззамца. 1978 шеран Азербайджанийн ССР Конституцис кхайкхадора азербайджанийн мотт республикехь пачхьалкхан мотт хиларх.
Оццу 1937 шеран Конституцица (1956 шеран редакцица) «Азербайджанийн ССР махкахь деха кегийрачу къаьмнашна, бакъо ло маьрша кхиа, шайн оьздангаллин а, пачхьалкхан а кхолламашкахь ненан меттанаш дийца». 1978 шеран Конституцехь йаздина, пачхьалкхан а, йукъараллин а меженашкахь, оьздангаллин а, дешаран а кхолламашкахь, йа кхечанхьа «паргӀата лело таро йу… оьрсийн мотт а, кхин бахархоша лело кхин меттанаш».
Литература
* Категори:ССРС Категори:Азербайджанан политикин истори Категори:Йукъайевлла 1920-гӀа шерашкахь в Азербайджанехь
Казански (Павлово-Посадан кӀошт)
Казански (Казанское) — Российн Федерацин Москохан областан Павлово-Посадан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Павлово-Посадан кӀоштан нах беха меттигаш
Раче Село
Раче Село — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
NGC 6682
NGC 6682 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Раче Село
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
NGC 6682
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
6682 6682
Раче Село
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Акчабел (Гоьлбаши)
Акчабел (Akçabel) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Адийаиан провинцин (ил) Гоьлбашинан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Гоьлбашинан (Адийаиан) кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Цолеци (Дженова)
Цолеци — Италин Лигурия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лигурия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Молочки (Хойникин кӀошт)
Молочки (Малочкі) — Белоруссин Гомелан областан Хойникин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Хойникин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Верхни Азъял
Верхни Азъял (Верхний Азъял) — Российн Федерацин Марий Элан Волжскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь бараме континенталан климат йу. Ӏа кхузахь дикка деха а, ло долуш а ду, ткъа аьхке — дикка йовха йу. Мехкан Ӏаткъам бо Атлантикин а, Арктикин а хӀаваан массаш. Ӏаьна заманахь кхузахь цӀеххьана температураш оьгу, ткъа гурахь а, бӀаьста а сих-сиха гӀура хуьлу. ХӀаваан температуран шеран йуккъера барам республикин малхбалехь Цельсин ноль градусал сов хуьлу, ткъа къилба-малхбузехь кхаа градусе кхочу. Уггар шийла бутт — январь, ткъа уггар бовха — июль бу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Марий Элан Волжскан кӀоштан нах беха меттигаш
Измайлово (Шаткин кӀошт)
Измайлово (Измайлово) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Шаткин кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 0 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Шаткин кӀоштан нах беха меттигаш
Тауфкирхен-ан-дер-Траттнах
Тауфкирхен-ан-дер-Траттнах — Австрин Лакха Австри федералан латтана йукъара коммуна. Грискирхен гуонан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Лакха Австри латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Тишково (Смоленскан область)
Тишково (Тишково) — Российн Федерацин Смоленскан областан Глинкан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Хьажоргаш
Категори:Глинкан кӀоштан нах беха меттигаш
Давыдово (Тулин область)
Хьажоргаш
Категори:Белёван кӀоштан нах беха меттигаш
Затерянка
Затерянка (Зацяцёрка) — Белоруссин Могилёвн областан Круглин кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Круглин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
БагӀбазан (кантон)
БагӀбазан — Францин кантон, лаьтта Къилба-ПигӀенейш регионехь. Кантонан департамент — Лакха ГагӀонна.
Географи
.
(4191) оценка
(4191) оценка — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1980 шеран 22 майхь Анри Дебеонь цӀе йолу Ӏилманчо Ла-Силья обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1980 KH».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Олендри (Лодзинскан воеводалла)
Олендри  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Волетице
Волетице (Voletice) — Чехин Пардубицен мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Пардубицен мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Большой Турыш
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (9%), гӀезалой (89%).
Колишево
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Ле-ШагӀм
Ле-ШагӀм (Le Charme) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ЛуагӀе.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЛуагӀе департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Чаламера
Чаламера — Испанин Уэска провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Уэска провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Гуьржийн Советийн Социалистийн Республика
Гуьржийн Советийн Социалистийн Республика (საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა) — ССРСан йукъайогӀуш хила республика. Тахан лаьрчу дийнахь маьрша пачхьалкх Гуьржийчоь.
Билгалдахарш
Категори:ССРС
Эльхоьфт
Эльхоьфт (Ellhöft) — Германин Шлезвиг-Гольштейн латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Шлезвиг-Гольштейн латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Нарын-Талача
Климат
Кхузахь климат луьра, чӀогӀа континенталан йу. Октябрехь дуьйна кхузахь хӀутту лакхара атмосферан Ӏаткъам. Йочанаш кӀезиг хуьлу, ткъа малх лепар кхузахь алсама хуьлу Ялтехь а, Кисловодскехь а чул. Оцу хенахь гӀийла мох а наггахь бен ца хуьлу. Оцу хьолашкахь латтано йойу дукха йовхо атмосферан дӀайалар бахьнехь, цуьнца кхетадо температуран инверсеш а, алссама тӀетаьӀӀа шелонаш латтар. Аьхке кхузахь йовха йу, цхьаццанхьа тӀех йовха йу, ткъа Ӏа шийла ду.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Якутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+9.
Хьажоргаш
Категори:Карымскан кӀоштан нах беха меттигаш
Какавананчес (Текпан де Галеана)
Географи
Какавананчес лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
БентбахӀчеси (Биреджик)
БентбахӀчеси (Bentbahçesi) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Шанлиурфа провинцин (ил) Биреджикнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Шанлиурфа провинцин нах беха меттигаш
Категори:Шанлиурфа провинцин микрокӀошташ
Категори:Биреджикнан микрокӀошташ
Категори:Биреджикнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Йурт (Чукурова)
Йурт (Yurt) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан Адана провинцин (ил) Чукурованан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Адана провинцин нах беха меттигаш
Категори:Адана провинцин микрокӀошташ
Категори:Чукурованан микрокӀошташ
Категори:Чукурованан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Рота (Павия)
Рота — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Крайовице
Крайовице — Польшин Подкарпатан воеводаллин  гминера эвла.
Новоселовка (Корюковкан кӀошт)
Новоселовка — Украинин Черниговн областан Корюковкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Меламурджа (Кальяри)
Меламурджа — Италин Сардини регионан  коммунера эвла.
Новоселовка (Корюковкан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Корюковкан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Меламурджа (Кальяри)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Сардини регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Албергария-а-Велья
Албергария-а-Велья (Albergaria-a-Velha) — Португалин гӀала, йукъайогӀу Авейру гуона. ЦӀарах йолучу муниципалитетан центр.
Истори
Йиллина 1117 шарахь. 1936 шо тӀера 1976 шо кхаччалц йукъайогӀуш яра Португалин Бейра-Литорал историн провинцин.
Географи
Майда —. Муниципалитетан йукъайогӀуш ю фрагезеш. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Авейру гуонан муниципалитеташ Категори:Португалин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
NGC 6683
NGC 6683 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Зоряни (Житомиран область)
Зоряни — Украинин Житомиран областан Бердичеван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сазава (Усти над Орлици)
Сазава  (Sázava) — Чехин Пардубицен мехкан кӀоштара эвла.
Зоряни (Житомиран область)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
NGC 6683
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Зоряни (Житомиран область)
Хьажоргаш
Категори:Бердичеван кӀоштан нах беха меттигаш
Сазава (Усти над Орлици)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
NGC 6683
Хьажа кхин а
6683 6683
Сазава (Усти над Орлици)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Пардубицен мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Первое Мая (Туркестанан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Туркестанан областан нах беха меттигаш Категори:Келесин кӀоштан нах беха меттигаш
Какроволи (Парма)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Хуруешть (коммуна)
Хуруешть — Румынин Бакеу жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Бакеу жудецан коммунаш
Погорели (Змиеван кӀошт)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Змиеван кӀоштан нах беха меттигаш
Акчакайа (Гоьлбаши)
Хьажоргаш
Категори:Адийаиан провинцин нах беха меттигаш
Категори:Гоьлбашинан (Адийаиан) кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Куьледжик (ШахӀинбей)
Куьледжик (Külecik) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Газиантеп провинцин (ил) ШахӀинбейнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Газиантеп провинцин нах беха меттигаш
Категори:Газиантеп провинцин микрокӀошташ
Категори:ШахӀинбейнан микрокӀошташ
Категори:ШахӀинбейнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Лос Пинос (Сан Андрес Тустла)
Лос Пинос — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лос Пинос лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Вейкфилд (Виргини)
Вейкфилд — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Виргини штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Виргини штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Рачкий Врх
Рачкий Врх — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Кузнецово (Шипицынон гӀалин меттиг)
Кузнецово (Кузнецово) — Российн Федерацин Архангельскан областан Котласан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Котласан кӀоштан нах беха меттигаш
Отрадни (Ростовн область)
Отрадни (Отрадный) — Российн Федерацин Ростовн областан Багаевскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Багаевскан кӀоштан нах беха меттигаш
Лихославлан кӀошт
Лихославлан кӀошт — Тверан областан административан дакъа.
Административан центр — Лихославль.
Билгалдахарш
Категори:Тверан область Категори:Российн кӀошташ
Мархлевск
Мархлевск (Мархлеўск) — Белоруссин Гомелан областан Хойникин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Хойникин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Дмитровка (Черкассин область)
Дмитровка — Украинин Черкассин областан Золотоношан кӀоштара эвла. XIX бӀешо — Полтаван губерни, Российн импери.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Золотоношан кӀоштан нах беха меттигаш
(4077) Аска
(4077) Аска — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1982 шеран 13 декабрехь Х. Косай, К. Фурукава цӀе йолу Ӏилманчо Кисо обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1982 XV1».
Рушор (Хунедоара)
Рушор — Румынин Хунедоара жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Хунедоара жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Вале ди Натале (Салерно)
Вале ди Натале — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
БагӀбазан (коммуна)
Билгалдахарш
Категори:Лакха ГагӀонна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Цоли (Авелино)
Цоли — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ковригино (Павлово-Посадан кӀошт)
Ковригино (Ковригино) — Российн Федерацин Москохан областан Павлово-Посадан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Павлово-Посадан кӀоштан нах беха меттигаш
Твенг
Твенг — Австрин Зальцбург федералан латтана йукъара коммуна. Тамсвег гуонан йукъайогӀу.
Хьажоргаш
Категори:Зальцбург латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Дроняево (Курскан кӀошт)
Дроняево (Дроняево) — Российн Федерацин Курскан областан Курскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Курскан областан Курскан кӀоштан нах беха меттигаш
Блу-Ридж (Виргини)
Блу-Ридж  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Виргиния штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Блу-Ридж бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
Большой Ут
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Блу-Ридж (Виргини)
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Виргиния штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Виргиния штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Большой Ут
Билгалдахарш
Категори:Ачитан гӀалин гуо нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Олесице
Олесице — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.