cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Грживинов
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Литература
Категори:Карловы Вары мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Човпня
Човпня (Човпня) — Российн Федерацин Брянскан областан Стародубан кӀоштара эвла.
Старцова Лгота
Старцова Лгота (Starcova Lhota) — Чехин Къилба Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Човпня
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Старцова Лгота
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Сандаски (Огайо)
Сандаски  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Огайо штатера гӀала.
Истори
Сандаски гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Огайо штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Старцова Лгота
Географи
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Къилба Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Кононово (Локнян кӀошт)
Кононово (Кононово) — Российн Федерацин Пскован областан Локнян кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Локнян кӀоштан нах беха меттигаш
Човпня
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Цетановиче
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Човпня
Хьажоргаш
Категори:Стародубан кӀоштан нах беха меттигаш
Почапинцы (Тернополан область)
Почапинцы — Украинин Тернополан областан Тернополан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Тернополан кӀоштан нах беха меттигаш
МуьгӀ-де-БгӀетань
МуьгӀ-де-БгӀетань — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — Кот-д’АгӀмогӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Кот-д’АгӀмогӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Цензорин (беттан кратер)
Цензорин - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 4,1 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Цензорин (III век, в.э.тӀ.кх.) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1935 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Никольски (Шаховскан кӀошт)
Никольски (Никольское) — Российн Федерацин Москохан областан Шаховскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Шаховскан кӀоштан нах беха меттигаш
(708) Рафаэла
(708) Рафаэла  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1911 шеран 3 февралехь Джозеф Хелффрич цӀе йолу Ӏилманчо Хайдельберг обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1911 LJ».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Гарден-Сити (Айдахо)
Гарден-Сити  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Айдахо штатера гӀала.
Истори
Гарден-Сити гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Айдахо штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Чижово (Некоузан кӀошт)
Чижово (Чижово) — Российн Федерацин Ярославлан областан Некоузан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Некоузан кӀоштан нах беха меттигаш
Сийлахь-Даккхий географин белламаш
Си́йлахь-Да́ккхий геогра́фиин бе́лламаш — XV бӀешарахь болабелла XVII бӀешо кхаччалц лаьттина адамаллин историн мур. Оцу муьрехь европахоша махлело керла адамаш лоьхуш Европехь чӀогӀа хьашт долу сурсатийн хьосташ лоьхуш, дӀадиллира керла латтанаш, Африке, Америке, Азе, Океане доьлху керла хӀордан некъаш. Историкаша дукха хьолехь «Сийлахь-Даккхий географин белламаш» туху португалин а, испанин а новкъахоша дуьххьара дехкинчу генара хӀордан альтернативан «ХӀинде» деши, дети, чамбийриш кхехьа махлелоран некъашца.
Норт-Брукфилд (бахархой лерина меттиг, Массачусетс)
Норт-Брукфилд  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Массачусетс штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Сийлахь-Даккхий географин белламаш
Ша географин белламан кхетам боьзна бу махлелоран а, политикин а Ӏалашонца нийса болу географин хаамаш иэшарца. Хьалха цхьацца некъаш баран жамӀаш (масала, Викингаш Америке эхаран), йа шуьйра къобал ца дора, йа кӀеззиг бен ца хуьйцура йукъахь лелаш долу мифологин дуьненан сурт. Европехь техника кхиаро таро йелира хӀордаш чухула гена некъ бан, ткъа махлелор кхиаро — цунна оьшу хаарш хьашт хилар.
Норт-Брукфилд (бахархой лерина меттиг, Массачусетс)
Географи
Норт-Брукфилд бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
Сийлахь-Даккхий географин белламаш
Португалхоша гуттаренна толлура Африкин атлантикин бердаш, 1418 шарахь паччахьан кӀенто Генриха доладеш, тӀаьххьара, 1488 шарахь, Африкин гуо тесна ХӀиндин Ӏапказ чу бахара. 1492 шарахь Азе боьду махлелоран некъ лоьхуш испанхойн паччахьо Колумб Христофоран «ХӀинди» лохуш малхбузехьа Атлантикин Ӏапказ чухула ваха план къобал йира, цуьнан жамӀехь дӀадиллира керла дуьненан дакъа. Испанин а, Португалин а йукъара дов сацо Ӏалашо йолуш Тордесильян барт бира, цуьнца дуьне дийкъира шина декъе, цуьнца хӀора агӀонна йелира цара дӀадоьллу латтанашна эксклюзиван бакъонаш.
1498 шарахь куьйгаллехь Васко да Гама волу португалин экспедици кхачайелира Африкин гуо тесна ХӀинде, иштта биллира дуьхьала болу Азе некъ. Дукха хан йалале португалхой кхин а гена малхбалехьа бахара, 1512 шарахь Цийчу охьабиссина, кхин а шо даьлча кхечира «Чамбечеран гӀайренашка». 1522 шарахь испанин гӀуллакхехь волчу португалхочун Магеллан Фернанан экспедици, йахара малхбузе, дуьненахь дуьххьарлера дуьненна гуо тесира. Оцу хенахь испанхойн конкистадораш америкин континент толлуш бара, ткъа тӀаьхьуо Тийна Ӏапказан къилбехьара цхьацца гӀайренаш а.
1495 шарахь французаш а, ингалсхой а, мелла а тӀаьхьа, голландхой къийсабала буьйлира керла латтанаш схьаделларехь, иберин хӀордан махлелоран некъийн монополица. Цара толлура керла маршруташ, хьалха къилбаседехьара, цул тӀаьхьа Тийна Ӏапказ чухула Къилба Америкин гуо тосуш, амма тӀаьххьара португалхошна тӀаьхьа бахара Африкин гуотесна ХӀиндин Ӏапказ чухула, 1606 шарахь дӀайиллира Австрали, 1642 шарахь – Керла Зеланди, 1778 шарахь – Гавайн гӀайренаш. Оццу хенахь 1580-1640-гӀа шерашкахь оьрсийн новкъахоша дӀа а йиллина карайерзийра йерриг аьлча санна Сибрех.
Норт-Брукфилд (бахархой лерина меттиг, Массачусетс)
Хьажоргаш
Категори:Массачусетс штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Массачусетс штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Сийлахь-Даккхий географин белламаш
Таронаш (1241—1437)
ЙуккъерабӀешерашкахь европахошна Византийн империл дехьара Ази гар Македонин Искандар заманара легендаш хилла цхьацца хаамашна тӀетевжина дара. Кхин хьост дара радхониташ, жуьгтийн совдегархой, цара махлелабора европин а, бусалбанийн а цивилизацешна йукъахь жӀарахойн пачхьалкхийн заманахь.
1154 шарахь сицилин паччахьан Рожер II-гӀачун кертахь болх беш волу Ал-Идрисис, йазйина оцу хенахь девзаш долу дуьненан картин тӀехь комментареш, оцу заманахь девзара Рожеран жайна санна,  амма Африка дакъошкахь ца йевзара керстачеран, генуйахойн а, венецин а, кхин а Ӏаьрбойн хӀордахошна бен, ткъа континентан къилба дакъа теллина дацара. Европехь Саьхьарин дехьара йаккхий африкин пачхьалкхех лаьцна дийцахь а, фактехь европахойн хаарш чекхдовлура латтайуккъерахӀордан бердашкахь. Ткъа Ӏаьрбаша къилбаседа Африка йаьккхинчул тӀаьхьа, цуьнан латта тӀера талламаш бан а ца лора. Африкин атлантикин бердйистех хаарш дуьззина дацара, ткъа церан хьосташ дара коьртаниг желтойн а, руман а карташ, карфагенхойн хаарийн бух тӀехь дина, царна йукъахь румо Мавритани йаккхаран заманера а. ЦӀен хӀордах лаьцна европахошна кӀезиг хаара, йеккъа хӀордийн республикийн, коьртаниг Венецин махлелоран уьйранаша дузура, хӀордан некъех лаьцна хаарш.
XV бӀешарахь Европин гӀалин бахархой хаъал тӀекхийтира, цуо пхьоланаш а, махлелор а кхиаран таро йира. Дуьненайукъара йохк-эцар эвсара йолура. ЖӀарахойн тӀелетарш бахьнехь Малхбален мехкашца хӀиттира онда махлелоран уьйранаш, цигара Европе кхоьхьура хӀазнаш а, чамбийриш а. Оцу хенахь йевзаш йолу деши (уггаре йаккхий — мажарийн Кремницехь) а, дети (уггаре йаккхий — саксонин Гарцехь а, Фрайбергехь а, мажарийн Шемницехь) а киен йеллера ала мегар дара, Европин пачхьалкхашна нахарташ дан ца тоара мехала металлаш. Цул сов, ЛаттайуккъерахӀордан кӀошт чӀогӀа йуьзина йара бахархойх.
XV бӀешарахь жайнин зорба тохар йукъадаларца йаьржира техникин а, философин литература, тӀехь-тӀехьа сов долура атта механизмаш а, энергин керла хьосташ а лелор. Йаьржира Аристотелан а, Эратосфенан а ойланаш, масала, ХӀинди кхачалур ду малхбузехьа Ӏапказ чухула дахча.
Йаккхий тоьпаш а, долу герз а йукъадаларо таро йира генара новкъан кхерамазалла чӀагӀйан. XV бӀешарахь йукъадолу керла тайпанна гатанан кема — каравелла. И кеманаш чӀогӀа дика дара беха хӀордан некъ бан: уьш даккхий дацара, йоккха экипаж йацара, амма йоккха трюм йара. Цул сов лело атта а дара и кеманаш ца бевзу бердашца.
Картографехь керла кхиамаш бира. Карташ нисдира, царна тӀе шораллаш хӀиттийра, бердийн суьрташ хӀиттийра, порташ йолу меттигаш хӀиттийра (иштта картех олура портулан). Навигацехь лелайора компас а, астроляби а, церан дикалла хаъал тойелира XVI бӀешарахь.
ӀусмангӀар Балканаш йахаро а, Жима Ази (хӀинца — Туркойчоь) йаккхаро европахошна хьалхалера малхбален махлелоран некъаш (латтан тӀехула а, хӀордан чухула а) хала дара. Амма Малхбалеца мах лелоро йаккхий санаш лора (700—800 % пайда), цундела алсамболура хӀордан маршрут каро лаам (малхбален йа малхбузен) ХӀинде а, Цийчу а.
Йуккъера бӀешерашкахь некъаш бар
Сийлахь-Даккхий географин белламийн муьрал хьалха, тӀаьхьара Йуккъера бӀешерашкахь хилира Евразин латтан тӀехула чекхбевлла цхьа могӀа европахойн экспедици. Европин монголаш тӀелатаран кхерам хиларе хьаьжна ца Ӏаш, кхерам бара мехкан талораш дан, гӀишлош йохоран Европа реза йара Азица мах лело, монголийн пачхьалкхаш а иштта лууш йара континент тӀехула махлелоран уьйранаш таса, 1206 шарахь дуьйна, Pax Mongolica латтайора кхерамзалла махлелоран некъашкахь Йуккъера Малхбалера Цийчу кхаччалц. Цхьаболу европахоша лелабора и аьтту малхбале некъ бархьама. Дукхаха берш царех италихой бара, хӀунда аьлчаЕвропин а, Йуккъера Малхбален а йукъара йохк-иэцар лелош берш коьртаниг хӀордан республикашкара бара. Италин гӀала-пачхьалкхийн Левантаца йолу чӀогӀа уьйранаша таро йира Генара малхбален мехкашца йолу коммерции хазйан.
Монголаш Шема чубаханчу хенахь Каракоруме хьажийна керстачеран вакилаташа, гӀо дира европахошна дуьненах долу шайн хаарш шордан. Дуьххьарлера иштта новкъахо хилира папас Иннокентий IV-чо 1241 шарахь каган волчу Монголе хьажийна, 1247 шарахь йуха веина Карпини Джованни Плано. Оццу хенахь оьрсийн эла Ярослав Всеволодович, ткъа тӀаьхьа цуьнан кӀентий ӀНевский Александр а, Андрей Ярославич а хилира монголин коьрта шахьрахь. Амма ладаме политикин маьӀна доллушехь, оцу миссех ца дисина ма-дарра дуьйцу тептарш. Царна тӀаьххьа бахара кхин новкъахой, царна йукъахь француз Андре де Лонжюмо а, фламандхо Гильом де Рубрук а, уьш Цийчу кхечира Йуккъера Азехула. Амма уггаре гӀараваьлларг царех хилира Марко Поло. Венецин совдегархочо дӀайаздира ша 1271 – 1295 шерашкахь Азехула бинчу новкъах дерг, Йерриг Европо доьшу шен «Дуьненан Ӏаламатийн жайнахь» дӀайаздина дийцира Юанан урхалчин Хубилайн кертахь хиларх лаьцна.
1291 шарахь вежарий-совдегархой ВивальдигӀара гӀоьртира дуьххьара Атлантикин Ӏапказ талла. Генуйара новкъа бевлира шина галера-кеманахь, уьш тӀепаза байра магӀрибан бердашкахь, оцу гӀуллакхо Ӏапказ чухула леларан кхерам чӀагӀбира. 1325 – 1354 шерашкахь магӀрибан Танжерера Ӏилманчо Ибн БаттӀутӀахӀа, некъбира Къилбаседа Африкехула, Къилба Европехула, Йуккъера Малхбалехула а, Азехула а, Цийчу а кхечира. ЦӀавирзинчул тӀаьхьа цуо шен хиламех чот йира Тунисехь цунна дуьхьала кхеттачу Ӏилманчанна. 1357—1371 шерашкахь Европехь чӀогӀа гӀараделира Джон Мандевилан хила тарло некъех лаьцна жайна. Тешаме доцушехь, кхин тӀе фантастикера суьрташ хӀиттийнашехь, иза леладора йукъара кхетамна Малхбалехь, Мисрехь, Левантехь, цуо тӀечӀагӀдора шира сурт, Къудс-ГӀала дуьненан йукъ йу бохуш.
1400 шарахь Константинополера Итале кхаьчна латинан матте гочйина Птолемейн Географеш. Руман географин хаарш дендар бакъ болу беллам бара европахошна, цуо ХӀиндин Ӏапказан гуонаха латта ду боху ойланна тӀехь уьш чӀагӀбиннашехь. Цул тӀаьхьа йолу мур беира, 1439 шарахь Конти Никколос бусалбанийн совдегар хила ХӀинде а, Къилба-малхбален Азе а некъбарх чоьтан зорба туьйхира. Цул тӀаьхьа 1466—1472 шерашкахь Тверера оьрсийн совдегархо Афанасий Никитина некъ бира ХӀинде, цунах лаьцна йаздина Кхаа хӀордал дехьа вахар цӀе йолу жайна.
Европин экономикера хийцамаш
Европин базаршкахь дукха тайп-тайпана хӀордал дехьара сурсаташ даржарна, ламаста хазаллин хӀумнийн европин базаршкахь дерриг сецира. Атлантикин махлелоро ладамечу тӀегӀанехь аратеттира италихойн а, немцойн совдегархой, уьш лелара балтикин, оьрсийн, бусалбанийн махлелоран новкъа. Керла сурсаташ социалан хийцамаш бира, масала шекаро, чамбечара, дарис, фарфоро ладаме хийцира Европин хазаллин сурсатийн базарш.
Европин экономикин йукъ дехьайелира ЛаьттанйуккъерахӀордйистера Малхбуза Европе. Брабант герцогаллин йукъайогӀу Антверпен гӀала, йерриг дуьненайукъара экономикин "йукъ'' а хилира, оцу заманан Европин уггаре хьал долу гӀала а хилира. Антверпенехь доладелла Амстердамехь кхин дӀадаьхьна «Голландин дешин бӀешо» чӀоггӀа доьзна ду Сийлахь-Даккхий географин белламашца. Венецин векало Гвиччардини Франческос, йаздина, хӀора дийнахь бӀенаш кеманаш чекхдовлу Антверпенехула, хӀора кӀирнаха гӀала кхочу 2000 ворда. бурчах а, корицех а доьттина португалхойн кеманаш, бассора шайн мохь. Антверпенан экономика кхечу махкахойн карахь йара: гӀалахь бехара шортта Венецин, Рагузийн, Испанин, Португалхойн совдегарш, ткъа динан толеранталло йалийра ортодоксан жуьгтийн йоккха йукъаралла. Шен дешин бӀешарахь гӀала кхузза айайелла, хьалхарниг йоьзна йара бурчан базарх, шолгӀаниг айира Севильйахула деина америкин детис, (и айам чекхбелира 1557 шарахь Испанин банкрот хиларца), кхоалгӀа айам хилира 1559 шеран Като-Камбрезийн машар бича, иза боьзна бара кӀадеш дарца.
Хьажоргаш
Категори:Географин истори Категори:Америкин колонизаци Категори:Историн муьраш Категори:Колониализман истори Категори:ХӀордан истори Категори:Испанис Америкин колонизаци йар Категори:Европин истори Категори:Талларан кепаш
Нивки (Мазовин воеводалла)
Нивки  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Нижни Лука
Нижняя Лука (Нижняя Лука) — Российн Федерацин Новгородан областан Любытинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Cахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Любытинан кӀоштан нах беха меттигаш
Предио ла Алдеита (Силао)
Предио ла Алдеита — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Предио ла Алдеита лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
47 км Геодезически
47 км Геодезически (47 км Геодезическая) — Российн Федерацин Новосибирскан областан Новосибирскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу. Лаьттан гӀоролаш йуьйлало сентябран шолгӀачу декъехь, чекхйовлу май чекхболуш. Шелонан мур лаьтта - 178, йовхонан - 188, гӀур йоцуш – 120 дийнахь. Географин хьоло цуьнан климатан континенталалла алсама лурйо, оццу географин шораллашкахь лаьттачу, амма адаман даха аьтто болчу Европин а, Америкин а кӀошташкахьчул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Новосибирскан кӀоштан нах беха меттигаш
Манжуриха
Манжуриха (Манжуриха) — Российн Федерацин Тверан областан Сандован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Сандован кӀоштан нах беха меттигаш
Смашкув
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Привольни (Пролетарскан кӀошт)
Привольни (Привольный) — Российн Федерацин Ростовн областан Пролетарскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ростовн областан Пролетарскан кӀоштан нах беха меттигаш
Алексино (Починокан кӀошт)
Алексино (Алексино) — Российн Федерацин Смоленскан областан Починокан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Починокан кӀоштан нах беха меттигаш
Ланевлотт
Ланевлотт — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — МоьгӀт а, Мозель а.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:МоьгӀт а, Мозель а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Башоьрен (Алтинйайла)
Башоьрен (Başören) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Сивас провинцин (ил) Алтинйайлан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Сивас провинцин нах беха меттигаш
Категори:Алтинйайлан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Цорнединг
Цорнединг — Германин Бавари латтана йукъара коммуна.
Инджедере (КемахӀ)
Инджедере (İncedere) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзинджан провинцин (ил) КемахӀанан кӀоштара эвла.
Цорнединг
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Инджедере (КемахӀ)
Хьажоргаш
Категори:Эрзинджан провинцин нах беха меттигаш
Цорнединг
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Бавари латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Инджедере (КемахӀ)
Хьажоргаш
Категори:КемахӀанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Стрельцы (Тулин область)
Стрельцы (Стрельцы) — Российн Федерацин Тулин областан Новомосковскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тулин областан Новомосковскан кӀоштан нах беха меттигаш
Развилка (Якути)
Развилка (Развилка) — Российн Федерацин Якутин Томпонан улусан йукъайогӀу эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа луьра ю. Иза къастало чӀогӀа континенталлийца. Аьхке кхузахь йоца, йовха ю. Ӏа кхузахь деха, чӀогӀа шелонаш йолуш ду. Буьрса климат бахьнехь массанхьа а кхиина дукха шерашкахь лаьтта лаьттан гӀур.
Хьажоргаш
Категори:Томпонан улусан нах беха меттигаш
Гузки (Елцкан повет)
Гузки  — Польшин Вармия-Мазурин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Варми-Мазурин воеводаллин нах беха меттигаш
Подол (Ахтыркан кӀошт)
Подол — Украинин Сумин областан Ахтыркан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Ахтыркан кӀоштан нах беха меттигаш
Стари Рачейка
Стари Рачейка (Старая Рачейка) — Российн Федерацин Самарин областан Сызранан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Эвла йу Самарин хенан сахьтийн асехь. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябрехь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла йу 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Сызранан кӀоштан нах беха меттигаш
Карвальял (Меда)
Карвальял  — Португалин Гуарда гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Хьажоргаш
Категори:Гуарда кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Избеби
Избеби (Эçпепе, Избеби) — Чувашин Урмаран кӀоштара эвла.
Поштан индекс — 429404. ОКАТО - 97238830002. Код КЛАДР - 2101500001200.
Налоган органан код - 2137.
Бахархой
Бахархойн дукхалла 303 стаг ( 2010 шо).
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: чувашаш (96,44012945%).
Хьажоргаш
Категори:Чувашин Урмаран кӀоштан нах беха меттигаш
СейранбагӀлари (Чанкайа)
СейранбагӀлари (Seyranbağları) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Анкара провинцин (ил) Чанкайанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
ЙенихӀайат (Девели)
ЙенихӀайат (Yenihayat) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кайсери провинцин (ил) Девелинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Кайсери провинцин микрокӀошташ
Категори:Девелинан микрокӀошташ
СейранбагӀлари (Чанкайа)
Хьажоргаш
Категори:Чанкайанан микрокӀошташ
ЙенихӀайат (Девели)
Хьажоргаш
Категори:Девелинан кӀоштан нах беха меттигаш
СейранбагӀлари (Чанкайа)
Хьажоргаш
Категори:Чанкайанан кӀоштан нах беха меттигаш
ЙенихӀайат (Девели)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
СейранбагӀлари (Чанкайа)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
ЙенихӀайат (Девели)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
СейранбагӀлари (Чанкайа)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Эль Сакрифисио И (Наранхос Аматлан)
Эль Сакрифисио И — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Сакрифисио И лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Калинино (Русски Полянан кӀошт)
Калинино (Калинино) — Российн Федерацин Омскан областан Русски Полянан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат дукхаха континенталан йу, аьхке йоца хуьлу. Климат кхолларан коьрта фактор географин хьал ду, коьртаниг лаьттан чкъор. ХӀордашна а, Ӏапказашна а гена хиларо лаьттан физикин хьоло климат кхоллайаларан роль чӀагӀйо, хӀунда аьлчи, лаьттан сипатех ду чехка а, чӀогӀа а аьхка дохдалар, иштта сиха шен йовхо Ӏай йайар.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Русски Полянан кӀоштан нах беха меттигаш
HD35605
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Мата де Лима (Озулуама де Маскареньяс)
Мата де Лима — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
HD35605
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Мата де Лима (Озулуама де Маскареньяс)
Географи
Мата де Лима лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
HD35605
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Мата де Лима (Озулуама де Маскареньяс)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Глядовичи (Мостинан кӀошт)
Глядовичи (Глядавічы) — Белоруссин Гроднон областан Мостинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Мостинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Нечаево (Бабаеван кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Алексеевски (Глазован кӀошт)
Алексеевски (Алексеевский) — Российн Федерацин Удмуртин Глазован кӀоштара эвла.
Климат
Лаьтта къилбаседа бараман асанехь, Еврази материкан кӀоргенехь, Атлантикин а, Къилбаседа-Шатесна Ӏапказийн хӀордашна генахь. Цундела цуьнан климат барамера континенталан йу дехачу шийлачу Ӏашца, йовхачу аьхкенца, дика къаьстачу шеран заманашца бӀаьста а, гурахь а. Атлантикин Ӏапказ тӀиера кхуза йогӀу йовха хӀаваъ. Аьхка цуо йахьа йочанаш, йовхо лагӀйо, ткъа Ӏай ло дахьа, шелонаш лагӀйо, йовхонаш йахьа.
Сахьтан аса
Кхузахь йу Самарин хан лелаш. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябряхь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла ю 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
(1148) Рараху
(1148) Рараху  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1929 шеран 5 июлехь Дейч А. Н. цӀе йолу Ӏилманчо ГӀирма (Симеиз) обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1929 NA».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Цераский (беттан кратер)
Цераский - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 65,59 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Витольд Карлович Цераский (1849—1925) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1970 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Колония Пуеста дел Сол (Акапулко де Хуарез)
Колония Пуеста дел Сол — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Лучайка (Глубокин кӀошт)
Лучайка (Лучайка) — Белоруссин Витебскан областан Глубокин кӀоштара эвла.
Колония Пуеста дел Сол (Акапулко де Хуарез)
Географи
Колония Пуеста дел Сол лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Лучайка (Глубокин кӀошт)
1921—1945 шерашкахь Полякийн Республикин Вильнон воеводаллин Диснан поветан йукъайогӀуш йара.
Колония Пуеста дел Сол (Акапулко де Хуарез)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Лучайка (Глубокин кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Колония Пуеста дел Сол (Акапулко де Хуарез)
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
Лучайка (Глубокин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш
Колония Пуеста дел Сол (Акапулко де Хуарез)
Истори
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Лучайка (Глубокин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Глубокин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
ГегӀледан (кантон)
ГегӀледан ((Guerlédan, 2021 шеран 24 февраль кхаччалц цӀе йара МуьгӀ-де-БгӀетань (Mûr-de-Bretagne)) — Францин кантон, лаьтта БгӀетань регионехь. Кантонан департамент — Кот-д’АгӀмогӀ.
Географи
. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.
Билгалдахарш
Категори:Кот-д’АгӀмогӀ департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
Вильчковице (Освенцимскан повет)
Вильчковице — Польшин Малопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Малопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Сан Рафаеле (Козенца)
Сан Рафаеле — Италин Калабри регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Калабри регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Новожитомир
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Кривой Роган кӀоштан нах беха меттигаш
Лантефонтен
Лантефонтен — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — МоьгӀт а, Мозель а.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:МоьгӀт а, Мозель а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Валермосо
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Гвадалахара провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Виньяле (Дженова)
Виньяле — Италин Лигурия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лигурия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Карвальял-Меан
Карвальял-Меан — Португалин Гуарда гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Хьажоргаш
Категори:Гуарда кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
(2100) Ра-Шалом
(2100) Ра-Шалом  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1978 шеран 10 сентябрехь Элеанора Хелин цӀе йолу Ӏилманчо Паломар обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1978 RA».
Касони (Верона)
Касони — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Смолице (Згерскан повет)
Смолице  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Нидзгора
Нидзгора — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Гузки (Пискан повет)
Гузки  — Польшин Вармия-Мазурин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Цузамальтхайм
Цузамальтхайм — Германин Бавари латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Бавари латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Попелевщина
Попелевщина — Украинин Сумин областан Ахтыркан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Ахтыркан кӀоштан нах беха меттигаш
Церингер (беттан кратер)
Церингер - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 11,19 км гергга.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1976 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца
Честер (Массачусетс)
Честер  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Массачусетс штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Массачусетс штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Пеньки-Борове
Пеньки-Борове — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Серо Чато (Закуалпан)
Серо Чато — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Серо Чато лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Присовцы
Присовцы — Украинин Тернополан областан Зборован кӀоштара эвла.
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Зборован кӀоштан нах беха меттигаш
Икково
Икково (Иккасси, Икково) — Чувашин Чебоксаран кӀоштара эвла.
Поштан индекс — 429507. ОКАТО - 97244824001. Код КЛАДР - 2101700003600.
Налоган органан код - 2135.
Бахархой
Бахархойн дукхалла 516 стаг ( 2010 шо).
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: чувашаш (98,40954274%).
Хьажоргаш
Категори:Чувашин Чебоксаран кӀоштан нах беха меттигаш
Коросалито (Котастла)
Географи
Коросалито лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Цикоте (Косъерич)
Цикоте  (Цикоте) — Сербин Златибор гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Златибор гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Марильянелла
Марильянелла — Италин Кампани регионера коммуна. Лаьтташ йу Неаполь провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Грили (Айова)
Грили  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Айова штатера гӀала.
Истори
Грили гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Айова штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Гикань
Гикань — Румынин Васлуй жудецан Александру-Влахуце коммунера эвла.
Нижни Ножема
Нижняя Ножема (Нижняя Ножема) — Российн Федерацин Вологдин областан Бабаеван кӀоштара эвла.
Гикань
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Васлуй жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Нижни Ножема
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Бабаеван кӀоштан нах беха меттигаш
Чирики
Чирики (Чирики) — Российн Федерацин Ярославлан областан Некоузан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Концы (Пскован область)
Концы (Концы) — Российн Федерацин Пскован областан Локнян кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Локнян кӀоштан нах беха меттигаш
Керсен (РефахӀийе)
Керсен (Kersen) — Туркойчоьнан Малхбален Анатолин Эрзинджан провинцин (ил) РефахӀийенан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Эрзинджан провинцин нах беха меттигаш
Категори:РефахӀийенан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Башйайла (Алтинйайла)
Башйайла (Başyayla) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Сивас провинцин (ил) Алтинйайлан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Сивас провинцин нах беха меттигаш
Категори:Алтинйайлан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Цернике (беттан кратер)
Цернике - Шенан тӀе жима космосан объект кхетар бахьнехь кхоллаелла беттан кратер, диаметрехь 50,68 км гергга.
ЦӀе
Кратеран цӀе тиллина Фриц Цернике (1888—1966) сийдина.
Истори
Кратер чӀагӀйина International Astronomical Union (IAU) 1970 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Беттан кратерш Категори:Кратерш абатца