cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Куфлиевка
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Губкинан гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Постольни (Харьковн область)
Постольни — Украинин Харьковн областан Золочеван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Харьковн областан Золочеван кӀоштан нах беха меттигаш
Колбины
Колбины (Колбины) — Кировн областан Шабалинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (97%).
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Шабалинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Никольски (Введенскан йуьртан меттиг)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Липецкан кӀоштан нах беха меттигаш
Майор-Узуново
Майор-Узуново — Болгарин Видинан областера эвла. Видин йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Коктал (Байзакан кӀошт)
Коктал — Кхазакхстанан Жамбылан областан Байзакан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Жамбылан областан нах беха меттигаш Категори:Байзакан кӀоштан нах беха меттигаш
Чернеево (Нижни Новгородан область)
Чернеево (Чернеево) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Павлован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Гневневице-Фольварчне
Гневневице-Фольварчне — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Чернеево (Нижни Новгородан область)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 164 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Нижни Новгородан областан Павлован кӀоштан нах беха меттигаш
Коченьга (Архангельскан область)
Коченьга (Коченьга) — Российн Федерацин Архангельскан областан Котласан кӀоштара дӀатесна эвла.
Хьажоргаш
Категори:Котласан кӀоштан нах беха меттигаш
Моллежес
Моллежес — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ПгӀованс — Альпаш — Сирла-сийна Йист регионехь. Коммунан департамент — Буш-дуь-ГӀон.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Буш-дуь-ГӀон департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Лукьяново (Кесова Горан кӀошт)
Лукьяново (Лукьяново) — Российн Федерацин Тверан областан Кесова Горан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Вишневка (Петухован кӀошт)
Вишневка (Вишневка) — Российн Федерацин Курганан областан Петухован кӀоштара эвла.
Лукьяново (Кесова Горан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Кесова Горан кӀоштан нах беха меттигаш
Крутой (Сараин кӀошт)
Крутой (Крутое) — Российн Федерацин Рязанан областан Сараин кӀоштара эвла.
Вишневка (Петухован кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Петухован кӀоштан нах беха меттигаш
Крутой (Сараин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Сараин кӀоштан нах беха меттигаш
Эсенйамач (Олту)
Эсенйамач (Esenyamaç) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзурум провинцин (ил) Олтунан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин микрокӀошташ
Категори:Олтунан микрокӀошташ
Категори:Олтунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Сент-Обен-дуь-КогӀмье
Сент-Обен-дуь-КогӀмье — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — Иль а, Вилен а.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Иль а, Вилен а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Пишколт
Пишколт — Румынин Сату-Маре жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Сату-Маре жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ботавина
Ботавина (Ботавина) — Российн Федерацин Орёлан областан Орёлан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Орёлан областан Орёлан кӀоштан нах беха меттигаш
Ла-ФгӀене (Сен-МагӀитим)
Ла-ФгӀене — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-МагӀитим.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сен-МагӀитим департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Кунцы (Белыничин кӀошт)
Кунцы (Кунцы) — Белоруссин Могилёвн областан Белыничин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
Категори:Белыничин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Киндешть (коммуна, Нямц)
Киндешть — Румынин Нямц жудецан йукъара коммуна.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Нямц жудецан коммунаш
Лучканцы
Лучканцы (Лучканцы) — Российн Федерацин Москохан областан Луховицин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Луховицин кӀоштан нах беха меттигаш
Утебо
Утебо — Испанин Сарагоса провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Сарагоса провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Фондако Мота (Месина)
Фондако Мота — Италин Сицилия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Бор (Влкава)
Бор  (Bor) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Запуже-при-Костелу
Запуже-при-Костелу — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ла Чингада (Сан Мигел де Альенде)
Ла Чингада — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Чингада лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Диттерсдорф (Туьринген)
Диттерсдорф (Dittersdorf) — Германин Туьринген латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Туьринген латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Александровка (Тамбовн кӀошт)
Александровка (Александровка) — Российн Федерацин Тамбовн областан Тамбовн кӀоштара эвла.
NGC 4116
NGC 4116 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Александровка (Тамбовн кӀошт)
Климат
Ӏаламан а, ландшафтийн а амалаш йоьзна йу цуьнан географин хьолах – эвла лаьтта Оьрсийн акъарин йуккъехь, цунна тӀиера акъарин муьлххачу дозане эзар километр йу. Алсама хуьлу долу континенталан барамера хӀаваъ, Эвла хӀордашна гена латтарех доьзна ду. Цуо областан климат барамера континенталан йо. Окан-Донан акъари тӀехь климат алсама континенталан йу, уллорчу гунаш тӀехьчулла. Эвла лаьтта кӀеззиг къилбаседехьа Сибрехан а, Азорийн а максимумашна йуккъехь долчу лакхарчу Ӏаткъаман дукъал, цундела бу кхузахь луларчу Владимирехь йа Рязанехьчул алсама, гӀийлачу мехца, бекхна хенан хӀоттам. Оцун тӀе мехаш дукхах дерг къилбан а, къилба-малхбален а ду, бӀаьста а, Ӏай а муххале а. оцу агӀора хьокху аьхка а, бӀаьста а йокъаллин мехаш, ткъа Ӏай – дарц.
Брюллов, Карл Павлович
Брюлло́в (Брюло́в) Карл Па́влович (1822 шо кхачале — Брюлло; 23.12.1799, Петарбух, Росси —, Манциана, Папин область) — оьрсийн исбаьхьалча, сурт диллархо, монументалхо, акварелхо, классицизман а, романтизман а векал. Жанран а, историн а гатанийн автор.
Александровка (Тамбовн кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
NGC 4116
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
4116 4116
Александровка (Тамбовн кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Тамбовн областан Тамбовн кӀоштан нах беха меттигаш
Брюллов, Карл Павлович
Кхолларалла гайтар
Вина шайн дайшкара исбаьхьалчаш болчу доьзалехь. бустамийн скульптурин академикан П. И. Брюллон кӀант, нисса да а вара цуьнан хьалхара хьехархо. 1809—1821 шерашкахь дешна Императоран Исбаьхьаллин Академехь А. И. Иванов а, А. Е. Егоров а, В. К. Шебуев а болчохь. Академи чекхйаьккхина йоккхачу дешин мидалца (суьртан «Мамврийн наж болчохь ИбрахӀиман кхо малик дар») а, 1-ра тӀегӀанера аттестатца а. 1822 – 1834 шерашкахь Исбаьхьалчашна совгӀат даран йукъараллин пенсионер хиларна болх а беш ваьхна Италехь, цигахь йаздина сурт «Помпейн тӀаьххьара де» (1830—1833), цунна Парижехь Гран-при йелира. Цуьнца цхьаьна дехкина цхьа могӀа суьрташ, царна йукъахь сурт «Бере-аьзни» (1832), цуо сий айира цуьнан. 1835 шарахь лела вахара Желтойчу а, Туркойчу а, оцу хенахь бира цхьа могӀа графикин белхаш. Оццу шарахь йухавирзина Россех, 1836 шо кхачале ваьхна Москохахь, цигахь вевзира А. С. Пушкин, цул тӀаьхьа кхелхира Петарбуха. 1836—1849 шерашкахь хьийхира Исбаьхьаллин академехь. Дехкира оьрсийн оьздангаллин гӀуллакххойн цхьа могӀа суьрташ, царна йукъахь Н. В. Кукольникан (1836), И. П. Виталин (1836—1837), В. А. Жуковскийн (1837), И. А. Крыловн (1839). ДоттагӀалла дара М. И. Глинкица а, Н. В. Кукольникца а. 1843—1847 шерашкахь дакъалецира Петарбухера Казанан а, Исаакъан а килсанашна суьрташ дохкуш (чекхдаьхна П. В. Басина). Цамгар бахьнехь 1849 шарахь дӀавахара Мадейра гӀайрен тӀе. Цигахь вехаш дехкира шен доттагӀийн, бевзачеран дукха акварелан суьрташ, масала, («Дошлой. Е. И. Мюссаран а, Э. Мюссаран а суьрташ», 1849). 1850 шарахь дуьйна ваьхна Италехь. Миланан а, Пармин а академийн декъахо хилла, ткъа кхин а Румера Сийлахь Лукин Академин а.
К. П. Брюлловн кхолларалла хилира оьрсийн тӀаьхьара романтизман бохь, оцу хенахь гармонин цхьааллин а, дуьненан хозаллин а синхаам хийцабелира дахаран бохамаллица а, девналлица а, чӀогӀа шовкъаш хазахетарца, тамашийна теманашца, хьелашца. Хьалхарчу могӀаршка йуха а хӀутту историн сурт, амма хӀинца цуьнан коьрта тема — турпалхойн къовсам бац, классицизмехь санна, ткъа дуккха а адамийн массийн кхоллам бу. Шен коьртачу «Помпейн тӀаьххьара де» цӀе йолчу кхолламехь Брюлловс цхьаьнатуьйхира гӀуллакхан бохамалла а, серлонан а, классикин агӀора чӀогӀа хаза долу хотӀан пластика йолу скульптура а, романтикин эффекташ а. Суьрто вовзийтира исбаьхьалча Россехь а, Европехь а.
Парадан а, камерин а суьртан гӀараваьлла пхьеро, Брюлловс йира романтизман муьран шен кхоллараллехь гайтаман эволюци — дахар хазахетарца тӀеэцаран хьалхарчу кхолламашна тӀера («Бере-аьзни», 1832) чолхе йинчу психологизме кхаччалц («Автосурт», 1848), иштта сов велира бӀешеран шолгӀачу декъера говзанчийн кхиамел, масала, ишттанаш И. Е. Репин («М. П. Мусоргскийн сурт», 1881). Брюлловс боккха Ӏаткъам бина оьрсийн исбаьхьалчашна, царна йукъахь бара шортта тӀаьхьамчаш а, тарбала гӀертарш а.
1862 шарахь Новгородехь хӀоттийна скульпторан М. О. Микешинан «Российн эзар шо кхачар» иэс тӀехь, К. П. Брюллов гайтина ширачу хенера XIX бӀешеран йуккъе кхаччалц болчу муьрера Оьрсийн пачхьалкхан йаздархойн а, исбаьхьалчийн а 16 хатӀ йукъахь.
Ваша Брюллов Александр, архитектор, романтизман векал.
Бералла. Дешар Академехь
Брюллов Карл вина 1799 шеран 23 декабрехь Петарбухехь академикан, петарбурхан исбаьхьаллин академин бустамийн скульптурин классера хьехархочун доьзалехь. Да кхин а дечиган пхьар а, миниатюрин сурт дилларан говзанча а, агархо а вара. Схьавалар дара французех Брюлло Павел Ивановичах (Brulleau, 1760—1833) а, цуьнан зудчух, немцойн орамаш болчу, Шрёдер Мария Ивановнех (Schroeder) а. Цул сов, доьзалехь вара кхин а кхо кӀант а, ши йоӀ а.
Жималлехь дуьйна, шен цамгарка хьаьжна ца Ӏаш, Карл, кӀант сурт дилларе Ӏамо лууш волчу, ден лаамца, карайерзайора шен хин болчу белхан оьшу говзалла: суьрташ дохкура адамийн, дийнатийн массо а кепара, ткъа 1805 шарахь дуьйна, Павел Иванович даржера мукъаваьллачул тӀаьхьа, сих-сиха гӀодора цунна белхан тӀехь Кронштадтан килс кечйеш, кхечу тайп-тайпана заказашна.
1809 шеран октябрехь кӀант дӀаийцира Ӏедалан чоьтах Петарбухера Императоран Исбаьхьаллин академе, цигахь дийшира 1821 шо кхаччалц. Цуьнан хьехархошна йукъахь вара А. И. Иванов. Карла сихха гайтира ша чӀогӀа дика, массо а агӀора похӀма долу дешархо санна, атта бора берриг дешаран белхаш, цундела массарна а дукха везара. Лакхарчу классашкахь жима стаго сих-сиха гӀодора шеца цхьаьна курсехь доьшучарна, кӀеззиг ахча а доккхуш тобора церан экзаменан белхаш. ТӀаьхьа историн сурт дилларан классехь Карлан йелира дешин мидал.
Брюлловн дуьххьарлера ладаме болх хилира гатанан сурт «Исбаьхьаллин похӀманча» (1817—1820, Пачхьалкхан Оьрсийн музей, Петарбух), иза диллинера академин бехкамашца, Академин Кхеташоно къобал дира тӀера копи йуьллу кеп санна. 1819 шарахь къона исбаьхьалчо диллира кхин а девза сурт «Хин чухьоьжа нарцисс», иза А. И. Ивановс ийцира шен коллекцин. ХӀинца иза Ӏалаш деш ду Петарбухера Пачхьалкхан Оьрсийн музейхь.
Дуьххьар Итале некъ бар. Италера дахаран мур (1823—1835)
1821 шарахь Брюлловс чекхйаьккхина Академи, арахоьцу болх «Мамврийн наж болчохь ИбрахӀим волчу кхо малик дарах» лаьцна сурт диллина, цунна йелира йоккха дешин мидал а, дозанал арахьа ваха пенсионеран бакъо а. Амма Академин президента А. Н. Оленина шен говзалла кхин а чӀагӀйан кхаа шарахь Академехь витира къона исбаьхьалча, цунна Ӏуьналча хӀоттийра кӀезиг говза а, студенташна йукъахь авторитет йоцу а исбаьхьалча А. И. Ермолаев. Хьехархо хийцарх Брюлловс дина дехар дӀатеттира. ТӀаккха Карла пенсионерийн бакъо дӀатеттира. Оцу хеннахь суртдиллархочун тидам бира дукха хан йоццуш оцу хенахь гӀарабевллачу меценаташ кхоьллина исбаьхьалчаша кхоьллина исбаьхьалчий йукъаралла (ИИЙ), цуьнан похӀмех шеек ца бовлархьама, цунна бан кховдийра программин темин масех, дош делира цунна дуьхьала дозанал арахьара некъан ахча дала. Оцу кховдаман жамӀ хилира Брюлловн ши сурт «Эдип а, Антигона а» (1821, Тюменан мохкбовзаран музей) а, «Полиник дохковалар» (1821, долу меттиг хууш дац), цул тӀаьхьа шен говзалла кхин а тойан цунна кховдийра дозанал арахьа ваха. Цунна дуьхьала цуьнгара дош даьккхира шен хазахеттачух а, говзаллин кхолламаш Ӏаморан жамӀех а лаьцна дика чоьташ йийр йу аьлла, кхин а керла белхаш далар а. Карл реза хилла шен вешийца Александрца 1822 шеран 16 августехь Итале ваха новкъа велира.
1822 шо кхаччалц Карла а, Александра а БрюлловгӀара шайн дайн фамили Брюлло лелайора. Нисса оцу новкъанна шина вешийн фамили оьрсехьа йаьккхира, дозанал арахьа исбаьхьаллин некъ байта император Александ I-чо пурба лучу Лакхарчу омрехь, оьрсийн чаккхе тоьхна.
1823 шеран майхь вежарий БрюлловгӀар кхечира Руме, цига новкъахь болуш хилира Ригехь, Кенигсбергехь, Берлинехь, Дрезденехь, Мюнхенехь, Венецехь, Падуйахь, Веронехь, Мантуйахь, Болоньйахь. Руме кхачарца цхьаьна ИИЙс болх белира Рафаэлан Афинин ишколан фрескийн тӀера копеш йаха аьлла]]», уьш хилира суртдиллархочун тӀаьххьара дешархо волуш бина болх.
Итале кхаьчча Брюлловн марзделира жанрехь суьрташдахкар, цхьаьна моггӀара историн а, динан а сюжеташца, оцу теманашна болх бира шен гуонахьа долчо са ир-кара хӀиттош. Дуьххьарлера аьтто баьлла оцу жанрера сурт хилира «Италин Ӏуьйре» (1823, Кунстхалле, Киль). Петарбухехь иза гича, нийсархой цецбевллера сюжетан оригиналан маьӀнех а, йозаа керла хиларна а, ткъа император Николай I-чо, ИИЙс и сурт шена совгӀатна делча, Брюлловн бирлантийн мухар а делла, тӀедиллира цуьнца догӀу сурт диллар. Иза хилира «Италин делкъе (Кемсаш схьайоху итальянхо)» (1827, Пачхьалкхан Оьрсийн музей, Петарбух), амма иза хаза ца хийтира императорна а, ИИЙна а лакхара говзаллера хьажаран сюжетца йогӀуш ца хиларна. Брюлловс йемаллин дуьхьала 1829 шарахь ИИЙца йукъаметтигаш йохийра.
Жанран суртдилларан даккхий суьрташ доцуш, 1827 шарахь исбаьхьалчийн марзделира акварелаш дар — барамца кегийра кхолламаш, говзанчин иза аьтту болуш таро хилира дахаран тидамаш дӀагайта. Шен тематика бахьнехь оцу белхашна «итальянхойн жанр» цӀе тиллира, хӀунда аьлча дукха хьолехь и болх боьхура совгӀатан хьокъехь Италера элаша, уьш хьажийна йара самукъадаккхаран а, декорацин Ӏалашонна. Амма, заказ дина акварелаш доцург, Брюлловс йаздора оцу жанрера дикка шен белхаш а. Уьш массо а къаьсташ дара хӀавааллица, малхаллица, дай хиларца, сюжет йелларца, идиллиллаца, цхьацца меттигашкахь — шен турпалхошна тӀехулара авторан иронилла йолуш («МозгӀар-аьзнин гӀан», 1831, Пачхьалкхан Оьрсийн музей, Петарбух). Дукха хьолехь, исбаьхьалчо акварелаш йаздора даккхий доцца бесаран томмагӀашца, къастадора уьш серладахарца. Цуьнан хьалхара белхаш кӀезиг хатӀ долуш, коьртаниг дӀагойтура турпалхойн шайн сингаттам («Дохийна ирахь Ӏар», 1827, Пачхьалкхан Третьяковн галерей, Москох); тӀаьхьа царна йукъатоха буьйлабелира алссама нах («Альбанора синкъерам», 1830—1833, Пачхьалкхан Третьяковн галерей, Москох), тӀаьххьара роль йацара царна йукъахь пейзажан а. цхьадолу акварелаш тӀех пейзажан дара («Итоман тогӀе догӀанал хьалха», 1835, Пачхьалкхан А. С. Пушкинан цӀарах суртдилларан говзаллийн музей, Москох). Оцу кхолламийн йукъара иэшам бара, васташ психологин агӀора тидна ца хилар, ткъа жанран законашца дукха хьолехь ишттаниг акварелашкахь хилар тар ца долуьйтура. Царех дукхаха долчара хестайора Итали шен хаза Ӏаламца, итальянхой гойтура дала делла пластикица а, леларан грацица а, хазаллин а, эстетикин а законашца деха, шайн дайн антикин хозалла генетикица Ӏалашйина къам санна.
Амма Италехь бакъйолу сийлалла а, гӀаравалар а деира къоначу исбаьхьалчин цуьнан итальянхойн а, шен махкахойн а элийн векалийн суьрташа. ИИЙца йукъаметтигаш йохо Брюлловс сацам барехь тӀаьххьара роль йацара оцу хенахь шортта заказаш халаран, цуо таро лора цунна цхьамма а гӀо ца дичи а ваха. Италин муьран Брюлловн суьрташ къасталора классицизман а, реализман а, бароккон а дакъолгаш иэдарца, турпалхойн чоьхьара дахар дӀагайта гӀертарца — наггахь дахаран гӀирсаш дукха хиларца, цара буьззина гойту суьртийн турпалхой, уьш беха дуьне. Наггахь цуьнан белхаш хуьлура декоративан амалаш йолуш, йехкина моделийн а, хьолан хазалла а дика гайтар бахьнехь. И башхалла йисина суртдиллархочун кхоллараллин тӀаьхьарчу муьрера цхьадолчу суьрташкахь.
1830 шарахь Брюлловс болийра историн сюжетан доккха суьртан тӀехь болх — «Помпейн тӀаьхьара де» (1830—1833), иза заказ динера цуьнга Демидов Анатолием Николаевича. Суьртан ойла йоьзна йара оцу хенахь йаьллачу археологин модица а, оьшуш хиларца а: 1828 шарахь тӀаплам Везувий Ӏаьттийра. Нийса а, буьззина а бохам дӀагайтархьама Брюлловс чӀогӀа Ӏамийра шира бохамах лаьцна дуьйцу дуккха а литературин хьосташ, Помпей а, Геркулануман а ахкаршкахь хилира, циггахь цхьа могӀа пейзажан, саьлнийн, тӀулг хилла хоттӀийн эскизаш йира. Хууш ду, суьрт тӀехь Маьлхан-кешнийн ураман дакъа гайтиний, иза исбаьхьалчо диллира гӀалин кевнашна букъ тоьхна лаьтташ. Оццу хенара ду цунна СкавронскийгӀеран тайпанара оьзда стаг Ю. П. Самойлова йовзар, иза йара император-аьзнин Екатерина I-чун гергарчех. ГӀарадевлла суьрташ «Самойлова Юлия шен кхиархочуьнца а, Ӏаьрбийн кӀантаца а» а, «Бере-аьзни» (1832, Пачхьалкхан Третьяковн галерей, Москох) а, кхин а чекхдаккханза сурт «Вирсавия» (1832, Пачхьалкхан Третьяковн галерей, Москох), цуьнца исбаьхьалчо жамӀ дира шен кхоллараллин лехамашна, уьшша а доьзна ду Брюлловн дахаран оцу муьрца.
Россеха цӀехьаверзар. Петарбухан мур (1836—1849)
Петарбухехь суртдиллархо даздарца тӀеийцира Исбаьхьаллин Академехь. Суьртан «Помпейн тӀаьххьара де» триумф йара. Иза цӀакхачале сурт кхача кхиира Париже (Лувр, 1834), цигахь иза шийла тӀеийцира парижан йемалалло, цуьнга ца хьоьжуш, цунна хьалхара совгӀат делира 1834 шеран парижан Салонехь: иза бара Делакруан а, французийн романтизман а мур. Сурт Демидовс Николай I-чун совгӀатна делира, цуо иза хӀоттийра императоран Эрмитаже, ткъа цул тӀаьхьа совгӀатна делира Исбаьхьаллин Академин. ХӀинца иза лаьтта Оьрсийн музейхь.
1836 – 1849 шерашкахь Брюллов болх а беш вехира Петарбухехь. Коьрта шахьре цӀавоьрзушехь цунна йелира Исбаьхьаллин академин лахара (шолгӀа тӀегӀанан) профессоран цӀе, тӀедиллира Академин историн классан куьйгалла, тӀедиллира Академис чӀагӀдина, императоро къобал дина доккха оьрсийн историн темин РТ диллар, лакхара профессоран цӀе йалархьама. Иштта сурт хила дезара «Польшин паччахьо Баторий Стефана 1581 шарахь Псковн гуо лацар» (1839—1843, Пачхьалкхан Третьяковн галерей, Москох). Брюллов а, цуьнца лела исбаьхьалча-археолог Ф. Г. Солнцев а императоран омарца Псков вахара, цигахь исбаьхьалчо шортта натурин суьрташ дехкира, Ӏамийра йисина шираллаш. Амма сурт чекхдаккханза дисира, и кхолла чӀогӀа гӀерташехь.
Петарбухехь Брюлловн сий айаделира чӀогӀа дика модин суртдиллархо ву аьлла. Дукха наха сий лорура шен сурт цуьнга диллийтича. Цуьнан куьйга дехкина оьрсийн бевзаш болчу нехан дуккха а парадан суьрташ, шен заманан гӀарабевллачу нехан «интиман-камерин суьрташ» олуш дерш а, уьш къаьстара алсама кӀоргера маьӀница а, моделан вастаца а. Уггаре дика нисделла оцу жанрера гӀарадевлла суьрташ ду Н. В. Кукольникан (1836, Пачхьалкхан Третьяковн галерей, Москох), В. А. Жуковскийн (1837—1838), И. А. Крыловн (1839, Пачхьалкхан Третьяковн галерей, Москох), Ю. П. Самойловин шен кхиархочуьнца (суьртан кхин цӀе «Маскарад») (1839, Пачхьалкхан Оьрсийн музей, Петарбух), йаздархочун А. Н. Струговщиковн (1840, Пачхьалкхан Третьяковн галерей, Москох), вешин А. П. Брюлловн (1841, Пачхьалкхан Оьрсийн музей, Петарбух), кхин болчеран; оцу заманера ду гӀарадаьлла «Автосурт» диллар (1848, Пачхьалкхан Третьяковн галерей, Москох).
1837 шарахь Брюлловга дехар дира Жуковскийс шен сурт диллахьара императоран фамилин аьлла, иза доьхкина ахча гӀопаллера Шевченко Тарас схьаэца хьажо гӀертара иза. Брюллов реза хилира, тӀаккха Жуковскийн сурт графан М. Ю. Виельгорскийн гӀоьнца паччахьан кертара лотерейхь ловзийра, цунах хилира Шевченко мукъаваккха оьшу 2500 сом. 1838 шеран 22 апрелехь Шевченкон маршо йелира, иза хӀоьттира Исбаьхьаллин академе, тӀаьхьуо цунах хилира Брюлловн хьоме дешархо.
Кхин а Брюлловс ша зийра монументан-декоративан суртдилларан жанрехь, кечйира Невин проспектера лютеранийн килс.
«Хаьржина Михаилан» нокъахь лаьттира.
Мах хадор
Брюллов Делакруан а, Энгран а нийсархо хилла. Жерикон ««Медузин» бурам» диллина 1819 шарахь, «Хиоссехь арсаш деттар» — 1824, ткъа «Баррикадашкара маршо» — 1830. Иштта Брюлловн тематикин кхолларалла цхьа керла хӀума дацара — иза дуьззина чудиллалора исбаьхьалча волчу академин системина. Брюлловн суьрташкахь йу мелла а импульсалла а, ца хаало болар а, уьш тамехь ду, басарца бодане а ду. Цуьнан тӀаьхьара суьртийн меланхолис, гергавалаво Брюллов романтикашна.
Оьздангаллера исбаьхьалчин тӀаьхьенца йукъаметтиг чолхе йу. А. С. Пушкин, Н. В. Гоголь, А. А. Фет, кхин дуккха а цецбуьйлуш бара говзанчин кхоллараллех, оццу хенахь И. С. Тургеневс Ӏиттарш йора Брюлловн кхоллараллин декоративаллица а, йукъарайаьккхина романтизмаца а. Цуо билгалдаккхарца, Брюлловс дохкура «лелха эффекташца суьрташ, амма поэзи а йоцуш, чулацам а боцуш…» (И. С. Тургенев. Сочиненийн гулам. Т. 10. — М. 1949. — С. 258).
Ӏаткъам
Брюлловс, Пушкинах а, шен доттагӀчо Глинкех а къаьсташ, башха Ӏаткъам ца бира оьрсийн суртдилларанна, цара — литературин а, музыкин а санна. Амма брюлловн суьртийн психологин тенденцинлар ган тарло оцу жанран берриг оьрсийн говзанчийн: Крамскойн а, Перовн а тӀера Серовн а, Врубелан а тӀекхаччалц.
КӀоргера а, лерина а теллира Брюлловн кхолларалла гӀараваьллачу оьрсийн исбаьхьалчо Н. Н. Гес. Цуьнан хьалхарчу суьрташкахь дика го брюлловн кӀадийн боккха Ӏаткъам — композицин а, басарийн а хьесапаш лелорна тӀера турпалхойн позанаш а, куьйгаэшаралла тӀекхаччалц.
Валенси-3 (кантон)
Валенси-3 — Францин кантон, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Кантонан департамент — ДгӀом.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ДгӀом департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
Кротовски
Кротовски (Кротовская) — Российн Федерацин Вологдин областан Тарногскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тарногскан кӀоштан нах беха меттигаш
Казета (Сьена)
Казета — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Керманшах (остан)
Керманшах —  Иранан остан, административан центр — Керманшах.
Аношкино (Луганскан область)
Аношкино — Украинин Луганскан областан Троицкан кӀоштара эвла.
Керманшах (остан)
Административан йекъайалар
Останехь ю 14 шахрестан:
Аношкино (Луганскан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Писаржова Весце
Писаржова Весце (Písařova Vesce) — Чехин Пльзень мехкан кӀоштара эвла.
Керманшах (остан)
Билгалдахарш
Категори:Иран
Аношкино (Луганскан область)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Писаржова Весце
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Пльзень мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Эль Константе (Тантоюка)
Эль Константе — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Константе лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Дариджабаши (Месудийе)
Дариджабаши (Darıcabaşı) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Орду провинцин (ил) Месудийенан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Эль Константе (Тантоюка)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Дариджабаши (Месудийе)
Хьажоргаш
Категори:Орду провинцин нах беха меттигаш
Аношкино (Луганскан область)
Хьажоргаш
Категори:Луганскан областан Троицкан кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Константе (Тантоюка)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Катерин (Алабама)
Катерин  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Алабама штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Катерин бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
Дариджабаши (Месудийе)
Хьажоргаш
Категори:Орду провинцин микрокӀошташ
Катерин (Алабама)
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Дариджабаши (Месудийе)
Хьажоргаш
Категори:Месудийенан микрокӀошташ
Категори:Месудийенан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Советскан кӀошт (Кировн область)
Советскан кӀошт (Советский район) — Кировн областан муниципалан кӀошт.
Административан центр — Советск.
Билгалдахарш
Категори:Кировн область Категори:Российн кӀошташ
Мазо Цанканар (Тренто)
Мазо Цанканар — Италин Трентино-Альто-Адидже регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Борго Марано Алто (Удине)
Борго Марано Алто  — Италин Фриули-Венеция-джулия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Фриули-Венеция-джулия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Рамели (Варезе)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
ОгӀгон (Буш-дуь-ГӀон)
ОгӀгон — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ПгӀованс — Альпаш — Сирла-сийна Йист регионехь. Коммунан департамент — Буш-дуь-ГӀон.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Буш-дуь-ГӀон департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Гланышев
Гланышев — Украинин Киеван областан Борисполан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Борисполан кӀоштан нах беха меттигаш
Ботеево
Ботеево (Ботеево) — Российн Федерацин Ивановн областан Фурманован кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Фурманован кӀоштан нах беха меттигаш
Леонтьева
Леонтьева (Лявонцьева) — Белоруссин Гомелан областан Добрушан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Добрушан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Гури-Тшебятовски
Гури-Тшебятовски — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Сент-Обен-дуь-Павай
Сент-Обен-дуь-Павай — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — Иль а, Вилен а.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Иль а, Вилен а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Аланйурт (Гуьзелйурт)
Аланйурт (Alanyurt) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Аксарай провинцин (ил) Гуьзелйуртан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Гуьзелйуртан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Коктал (Таласан кӀошт)
Коктал — Кхазакхстанан Жамбылан областан Таласан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Жамбылан областан нах беха меттигаш Категори:Таласан кӀоштан нах беха меттигаш
HD188579
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Лопухинка (Белгородан область)
Лопухинка (Лопухинка) — Российн Федерацин Белгородан областан Губкинан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Губкинан гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Любичи (Москохан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Луховицин кӀоштан нах беха меттигаш
Сидорково (Себежан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Себежан кӀоштан нах беха меттигаш
Ла-Шапель-дуь-БугӀге
Ла-Шапель-дуь-БугӀге — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-МагӀитим.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сен-МагӀитим департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Гоькчедере (Олту)
Гоькчедере (Gökçedere) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзурум провинцин (ил) Олтунан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин нах беха меттигаш
Категори:Эрзурум провинцин микрокӀошташ
Категори:Олтунан микрокӀошташ
Категори:Олтунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Лычаново
Лычаново (Лычаново) — Российн Федерацин Тверан областан Кесова Горан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кесова Горан кӀоштан нах беха меттигаш
Рассоховати (Золочеван кӀошт)
Рассоховати — Украинин Харьковн областан Золочеван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Курганье (Белыничин кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
Категори:Белыничин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Сары-Чумыш
Сары-Чумыш (Сары-Чумыш) — Российн Федерацин Кемеровн областан Новокузнецкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа — шийла а, деха а, аьхке — йоца а, йовха а. ГӀоролаш йоцу мур лаьтта 100 дийнахь областан къилбаседехь, 120 де гергга Кузнецкан боьран къилбехь. Къилбаседа дуьненан эхиган барамера асехь лаьттачу Кемеровн областана кхочу дикка дукха маьлхан йовхо шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Шишкино (Павлован кӀошт)
Шишкино (Шишкино) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Павлован кӀоштара эвла.
Сары-Чумыш
Хьажоргаш
Категори:Новокузнецкан кӀоштан нах беха меттигаш
Шишкино (Павлован кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Нижни Новгородан областан Павлован кӀоштан нах беха меттигаш
Гневошув (Мазовин воеводалла)
Гневошув  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Запуже-при-Рибници
Запуже-при-Рибници — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Никольски (Стебаевскан йуьртан меттиг)
Никольски (Никольское) — Российн Федерацин Липецкан областан Липецкан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Липецкан кӀоштан нах беха меттигаш
Мали Вязок (Саратовн область)
Мали Вязок (Малый Вязок) — Российн Федерацин Саратовн областан Новоузенскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Новоузенскан кӀоштан нах беха меттигаш
Воробьи (Курганан область)
Воробьи (Воробьи) — Российн Федерацин Курганан областан Петухован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Эстрела-ду-Сул (Минас-Жерайс)
Эстрела-ду-Сул  — Бразилин Минас-Жерайс штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Минас-Жерайс штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Данте Делгадо (Сантияго Сочияпан)
Данте Делгадо — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Данте Делгадо лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Лонке (гмина Липниця)
Лонке  — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Данте Делгадо (Сантияго Сочияпан)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Лонке (гмина Липниця)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Данте Делгадо (Сантияго Сочияпан)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Пиштештий-дин-Дял
Пиштештий-дин-Дял — Румынин Горж жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Горж жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Курнаевка (Рязанан область)
Курнаевка (Курнаевка) — Российн Федерацин Рязанан областан Сараин кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Сараин кӀоштан нах беха меттигаш
Кочинок
Кочинок (Кочинок) — Российн Федерацин Архангельскан областан Котласан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Котласан кӀоштан нах беха меттигаш
Кинтень (коммуна)
Кинтень — Румынин Клуж жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Клуж жудецан коммунаш
Валенси-4 (кантон)
Валенси-4 — Францин кантон, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Кантонан департамент — ДгӀом.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ДгӀом департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
Брусенцово (Орёлан кӀошт)
Брусенцово (Брусенцово) — Российн Федерацин Орёлан областан Орёлан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Орёлан областан Орёлан кӀоштан нах беха меттигаш