cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Эль-Арко
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Саламанка провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
ХӀалкахӀавли (Везиркоьпруь)
ХӀалкахӀавли (Halkahavlı) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Самсун провинцин (ил) Везиркоьпруьнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Самсун провинцин нах беха меттигаш
Категори:Везиркоьпруьнан микрокӀошташ
Категори:Везиркоьпруьнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ничи (Къилбаседа Дакота)
Ничи  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилбаседа Дакота штатера гӀала.
Истори
Ничи гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа Дакота штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Карагужиха
Карагужиха — Кхазакхстанан Малхбален-Кхазакхстанан областан Глубокин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Малхбален-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Кхазакхстанан Глубокин кӀоштан нах беха меттигаш
Волосово (Клинан кӀошт)
Волосово (Волосово) — Российн Федерацин Москохан областан Клинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Клинан кӀоштан нах беха меттигаш
Бужумбура
Бужумбу́ра (Bujumbura) —Бурундин коьрта а уггар йокха а гӀала. Бахархойн дукхалла: 550 эзар стаг. ГӀала ю Танганьика олучу Ӏоман уллехь, цу Ӏоман тӀехь коьрта порт ю Бужумбура.
Билгалдахарш
Категори:Бурунди
Маи-ле-Шато
Маи-ле-Шато — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Йонна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Йонна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Валентинув (Томашовскан повет)
Валентинув  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Пуьиссегин
Пуьиссегин — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — ЖигӀонда.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЖигӀонда департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Бахмутски
Бахмутски — Украинин Донецкан областан Бахмутан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Бахмутан кӀоштан нах беха меттигаш
Присад (Бургасан область)
Присад  — Болгарин Бургасан областера эвла. Созопол йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Бургасан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Чагов
Чагов — Украинин Винницан областан Винницан кӀоштара эвла.
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Винницан кӀоштан нах беха меттигаш
Куль (Столбцин кӀошт)
Куль (Куль) — Белоруссин Минскан областан Столбцин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Оларево (эвла)
Оларево (Оларево) — Российн Федерацин Вологдин областан Соколан кӀоштара эвла.
Куль (Столбцин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Оларево (эвла)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Вологдин областан Соколан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Куль (Столбцин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Столбцин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Долгий (Воронежан область)
Долгий (Долгий) — Российн Федерацин Воронежан областан Нижнедевицкан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Нижнедевицкан кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Календарио (Акаюкан)
Эль Календарио — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Календарио лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
HD163648
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Ла Парада, Ла Лома дел Энсинал (Тарандаквао)
Ла Парада, Ла Лома дел Энсинал — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Парада, Ла Лома дел Энсинал лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Бозко ди Трето (Виченца)
Бозко ди Трето  — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ваньон
Ваньон — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Шампань — АгӀденаш регионехь. Коммунан департамент — АгӀденаш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:АгӀденаш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Луиза (Палермо)
Луиза — Италин Сицилия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Сицилия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Большое Думчино
Большое Думчино (Большое Думчино) — Российн Федерацин Орёлан областан Мценскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Шихириха (Ивановн область)
Шихириха (Шихириха) — Российн Федерацин Ивановн областан Пучежан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пучежан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Переселенчески
Переселенчески (Переселенческий) — Челябинскан областан Нагайбакийн кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (62%), гӀезалой (7%), кхазакхаш (17%), Нагайбакаш (9%).
Перехватка (Красни Бакин кӀошт)
Перехватка (Перехватка) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Красни Бакин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 46 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Красни Бакин кӀоштан нах беха меттигаш
Вилье-суьгӀ-МагӀн (кантон)
Вилье-суьгӀ-МагӀн — Францин кантон, лаьтта Иль-де-ФгӀанс регионехь. Кантонан департамент — Валь-де-МагӀн.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Валь-де-МагӀн департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
Серис (Гояс)
Серис  — Бразилин Гояс штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Гояс штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Диково
Диково (Дзікава) — Белоруссин Гомелан областан Буда-Кошелёван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Буда-Кошелёван кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
NGC 3176
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
3176 3176
Бархов (Градец Кралове)
Бархов  (Barchov) — Чехин Кралове Градец мехкан кӀоштара эвла.
Географи
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Литература
Категори:Кралове Градец мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Чемодановка (Тверан область)
Чемодановка (Чемодановка) — Российн Федерацин Тверан областан Калязинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Свиридовка (Екатериновкан кӀошт)
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Чемодановка (Тверан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Калязинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Свиридовка (Екатериновкан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Екатериновкан кӀоштан нах беха меттигаш
Сабанета (Сантияго Тустла)
Географи
Сабанета лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Витовно (ХӀордан воеводалла)
Витовно  — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Ань Лушань дуьхьалвалар
Ань Лушань дуьхьалавалар, йа Ань Лушанан гӀаттам (安史之亂) — танан Цийчура гражданийн тӀом, кхаа императоран паччахьаллера 755 шеран 16 декабрера 763 шеран 17 февраль кхаччалц лаьттина буьрса тӀом, йуккъерачубӀешерийн муьран уггаре доккха Цийчоьнан чоьхьара, формалан мехкан марталла йуьсучу хьелашкара, герзашца долу дов. ГӀаттамо бина Тан имперехь лору таханлерачу историографехь (Цийчоьнан исторера йоккха пачхьалкх) къоьллин хиламаш кхиоран хаъал Ӏаткъам бина, цуьнца цхьаьна — йерриг малхбалеазин регионан историн а.
Арахьара политикин фон
Вайн эрин 700 шарахь, цийш а, шайн оьздангаллица церан гергара къаьмнаш а деха мохк боцуш, Тан некъийн Ӏедалан кӀелахь дара шуьйра лаьттанаш Йуккъерачу Азехь, цунна йукъахь дара ладаме дакъа Согдианин, ВорхӀхинан, Тариман майданан, кхин а мехкан.
Кхечу агӀора, 717—718 шерашкахь аьттонза Константинополна гуо латтор чаккхенца хедийра ОмейядгӀеран халипатан ресурсаш, тӀаккха хилира онда экономикин къоьлла, цуо йаьккхира ӀаббасгӀеран революци. ЖамӀехь 750 шарахь Доккха Заб эрк тӀера тӀом чекхбаьлча, 751 шарахь Таласан тӀом чекхбаьлча, 762 шарахь халифа Аль-Мансура керла коьрта шахьар БагӀдада йиллича, хийцира дуьненайукъара махлелоран некъийн система, Танан империн экономика малхбузехьа гӀертар сацийра, цуо экономика гӀелйира, белхан меттигаш дӀайехира, чоьхьара мухажиралла а йолийра.
Горне Време
Горне Време — Словенин йукъараллера эвла.
Ань Лушань дуьхьалвалар
ГӀаттаман кӀелдӀашхе
ГӀаттаман коьртехь лаьттара танан гӀуллакхератюрк йа согдийхо, Ань Лушань. Ша гӀуллакхехь хьалаваккхарна иза декхарийлахь вара тӀаьхье гуш воцу императоран хьехамча, иза кхоьруш вара цийн чинхойн агӀора йамартлонех, ткъа императоран гӀуллакхера йахьйолу кхин махкахо кхераме ца лорура. Оццу хенахь дозанан экар Ань Лушана а, кхечу баьччанаша а кховдорца вовшахтохара дукхаха берш кхертачарех.
Горне Време
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Ань Лушань дуьхьалвалар
ГӀаттаман кӀелдӀашхе
Ань Лушанан эскарх лаьцна, иза хунну къоман шира толамхочуьнца Хо Цюйбинца дустуш, 751 шарахь ваккхийверца «Лела ваха Сийлахь-Боккха пен дуьхьа (киданаш тӀе)» байтахь йаздина сийлахь поэто Ду Фус:
Горне Време
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ань Лушань дуьхьалвалар
ГӀаттаман кӀелдӀашхе
«Къилбаседехьара варвараш» безаш йоцучу Чанъанера танан паччахьан кертана, къилбаседан эскар цадашарца хьоьжура. Таласан тӀамехь иэша а эшна, Ли Линьфу веллачул тӀаьхьа дозанан гарнизонашкахь барт телхира. Ань Лушана пайда ийцира цунах император Сюань-цзун тешийра ханьхойн йукъара 36 лакхара эпсар дӀаваккха везарх а, уьш тешаме аренгахошца хийцабезарх а. Цуо йукъаозийначу хьехамчашна йукъахь бара тюркюташна тӀехь Ӏедал долу Ашина тайпан векалш а.
Чанъанан тӀелата бахар
755 шеран декабрехь Ань Лушань, оьгӀаз вахана паччахьан гуонахьара ЯнгӀеран тайпано лелочунна (церан векалш бара императоран наложница Ян-гуйфэй а, императоран хьехамча а), хьажийра шен эскар Хэбэй провинцера коьрта шахьара, Ӏалашо йара салташна цабеза паччахьан гуонахьарнаш бохор. Шайн хӀума дийр дац аьлла дош даьккхина, цуьнан агӀора бевлира дукхаха болу императоран меттигера чинхой. Цунна дуьхьала Ян Гочжуна, барам 60 а 110 эзар болуш, ши эскар дахийтирано, ший а эскар дохийра гӀовттамхоша. 756 шеран Ӏай уьш хӀаллакдарна вилхира Ду Фу:
Толамаша дог айина, Ань Лушана шира коьрта гӀала Лоян дӀалаьцначул тӀаьхьа сецира танан императоран цӀарца лела, ша кхайкхийра керла императоран Янь некъий. Сюань-цзун шен гуонца ведира Чанъанера, цуьнан гонахьара гӀарулаш а бунт гӀаттийра, цара дерриг зуламан бехке йора хаза йоӀ Ян-гуйфэй. Цуьнан са дукъдира йуткъа дарин тӀийригца, ткъа цуьнан шича Ян Гочжун ирх оьллира некъа тӀехь. Императоро Сюань-цзуна Ӏарш йитира шен кӀантана Су-цзунан, дӀалечкъира тӀекхача хала долчу Сычуань провинцера ламанан гӀап-гӀалахь.
ГӀовттамхошна дуьхьало йар
ГӀовттамхошна дуьхьалонан коьрте хӀоьттира Ӏаршан когаметтаверг, иза тӀетевжира империн малхбузера дозанехь лаьттачу эскаран. 756 шеран сентябрехь цуо шегахьа бехира малхбузен махкахь беха — тибетхой, хотанаш, уйгураш, Ӏаьрбой, кхин а малхбузера цянаш — хӀинцалера бирмахойн дай. Уйгурийн каганатца барт баран тешаллийна императоро Су-цзуна къобал дира уьш Танан империца цхьабосса хилар, уйгурийн паччахьан йоӀ а йигира паччахьо.
757 шеран январехь Ань Лушань вуьйжира шен цӀурин карах, амма иза валар эрна къайладаьккхира. Сентябрехь Цийчу даьржира кхечу махкара эскарш уйгурийн каганан «берзан» байракхаш кӀелахь. ГӀовттамхой хӀаллакбира императоран агӀончаша а, уйгураша Фыншуй эркан бердашца, церам иэшам багарбора эзарнашца. Чанъань, цхьана хенахь дуьненан уггаре дукха бахархой болу гӀала, оцу ханна йаьсса йара, дӀайелира империхошна а, уйгурашна а тӀом ца беш.
Историн маьӀна
Налогаш токхучеран официалан чоьтаца, гӀаттам хиллачу заманахь Цийчоьнан бахархойн барам охьабелира 36 миллионал, иза хуьлу налогаш токхучеран кхаа декъах ши дакъа, дуьненан берриг бахархойх йолхалгӀа дакъа, оцу хенахь дуьненахь халла 200 млн стаг кхочура. Иштта, Дуьненан шолгӀа тӀом боцуш иза бара уггаре боккха тӀом бара, адамаш дайарца, адамаллин исторехь. Стивен Пинкера шен жайнахь «Вайн чуьра уггаре диканиг» и терхьаш даладо исторехь уггаре дукха цӀий Ӏанийна тӀом олий (Дуьненан бахархошна йукъара процентан йукъаметтигца), тӀаккха а билгалйоккху шен шеко.
Цу тӀе, иштта историкаша, масала, Чарльз Патрик Фицджеральда, шеконе хӀиттабо иштта болу иэшамаш. Бахархойн коьрта масса кхелхина хила тарло синтем боцучу, аренахошна йиллина йолчу шен чохь шира коьрта ши гӀала Лоян а, Чанъань а йолчу, къилбаседа Цийчуьра, паргӀаточу къилбехьара латтанашка, уггаре хьалха Янцзы эркан дельте. ТӀаьхьара некъашна Цийчоьнна цигара урхалла дар гӀоле хетара. Цул сов, официалан статистикин мах хадош хаа деза, гӀаттаман заманахь императоран хазнин чу налогаш луш болу мехкаш дуккха а кӀазгбалар.
Согдийн махлелорхоша ладаме роль ловзайора гӀаттамал тӀаьхьарчу Цийчоьнан экономикехь, амма дукхаха болчеран дийзира, шеш муьлхачу къомах ду, лечкъо. Согдихо вара Ань Чунчжан, империн тӀеман министр, Лян сардал, цуо 756 шарахь дийхира императоре Су-цзуне шен цӀе хийцийта аьлла, цунна эхь хийтира шен фамилии гӀаттамхочун фамилех тера хиларна. И хийцамаш хилира ретрожигара цуьнан берриг доьзална, иштта цуьнан дайшна а совгӀатан йелира Ли фамили.
Хьажоргаш
Категори:ГӀовттамаш Цийчохь Категори:VIII бӀешеран тӀемаш Категори:Тан некъий Категори:VIII бӀешо Цийчохь
Казе Пива (Тревизо)
Казе Пива — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Вимислув (гмина Борковице)
Вимислув  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
ХӀайдароба (Йенидже)
ХӀайдароба (Haydaroba) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Чанаккале провинцин (ил) Йенидженан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Чанаккале провинцин нах беха меттигаш
Категори:Йенидженан кӀоштан нах беха меттигаш
Никитински (Виноградовскан кӀошт)
Никитински (Никитинская) — Российн Федерацин Архангельскан областан Виноградовскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Архангельскан областан Виноградовскан кӀоштан нах беха меттигаш
Фаньяни (Асти)
Фаньяни — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Майо (Йонна)
Майо — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Йонна.
Билгалдахарш
Категори:Йонна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Пяне (Кьети)
Пяне — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Таго
Таго (თაგო) — Гуьржийчоьнан Аджарин Хулон муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 294 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Хулон муниципалитетан нах беха меттигаш
Валенчизна
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Тарновець (Нижнесилезин воеводалла)
Тарновець  — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Висенте Герреро (Хуан Родригез Клара)
Висенте Герреро‎ — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Тарновець (Нижнесилезин воеводалла)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Висенте Герреро (Хуан Родригез Клара)
Географи
Висенте Герреро‎ лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Войняса (коммуна, Олт)
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Олт жудецан коммунаш
Высотни (Оренбурган область)
Высотни (Высотный) — Российн Федерацин Оренбурган областан Матвеевкан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Матвеевкан кӀоштан нах беха меттигаш
Лас Пилас II (Темпоал)
Лас Пилас II — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лас Пилас II лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Предтечьево
Предтечьево (Предтечьево) — Российн Федерацин Тамбовн областан Петровскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Ӏаламан а, ландшафтийн а амалаш йоьзна йу цуьнан географин хьолах – эвла лаьтта Оьрсийн акъарин йуккъехь, цунна тӀиера акъарин муьлххачу дозане эзар километр йу. Алсама хуьлу долу континенталан барамера хӀаваъ, Эвла хӀордашна гена латтарех доьзна ду. Цуо областан климат барамера континенталан йо. Окан-Донан акъари тӀехь климат алсама континенталан йу, уллорчу гунаш тӀехьчулла. Эвла лаьтта кӀеззиг къилбаседехьа Сибрехан а, Азорийн а максимумашна йуккъехь долчу лакхарчу Ӏаткъаман дукъал, цундела бу кхузахь луларчу Владимирехь йа Рязанехьчул алсама, гӀийлачу мехца, бекхна хенан хӀоттам. Оцун тӀе мехаш дукхах дерг къилбан а, къилба-малхбален а ду, бӀаьста а, Ӏай а муххале а. оцу агӀора хьокху аьхка а, бӀаьста а йокъаллин мехаш, ткъа Ӏай – дарц.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тамбовн областан Петровскан кӀоштан нах беха меттигаш
Педуря-Якобень
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Клуж жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Эль-Бодон
Эль-Бодон — Испанин Саламанка провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Саламанка провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
HD163710
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Либревиль
Либреви́ль (Libreville) — (1960 дуьйна) Габонан коьрта гӀала, Эстуарий олучу областан административан центр. Бахархойн дукхалла — 352 эзар стаг (1988); 2006 шарахь ларарца 600 эзар стаг.
Билгалдахарш
Категори:Габон
Караегин
Караегин — Кхазакхстанан Акмолан областан Коргалжынан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Коргалжынан кӀоштан нах беха меттигаш
Ульяновка (Конотопан кӀошт)
Ульяновка — Украинин Сумин областан Конотопан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Конотопан кӀоштан нах беха меттигаш
Николаевски (Яранскан кӀошт)
Николаевские (Николаевские) — Кировн областан Яранскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Яранскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Ходжаьсаьн
Ходжаьсаьн (Xocəsən) — Азербайджанан Бакохан Бинагадин кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Бакохан нах беха меттигаш
Эхидо Хесус Мария (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
Эхидо Хесус Мария — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эхидо Хесус Мария лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
ВагӀк (АгӀденаш)
ВагӀк — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Шампань — АгӀденаш регионехь. Коммунан департамент — АгӀденаш.
Нокс (Къилбаседа Дакота)
Нокс  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилбаседа Дакота штатера гӀала.
ВагӀк (АгӀденаш)
Географи
.
Нокс (Къилбаседа Дакота)
Истори
Нокс гӀала йиллина  шарахь.
ВагӀк (АгӀденаш)
Билгалдахарш
Категори:АгӀденаш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Нокс (Къилбаседа Дакота)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа Дакота штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Пуьньяк
Пуьньяк — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — ЖигӀонда.
Кунаши
Кунаши (Кунашы) — Белоруссин Минскан областан Столбцин кӀоштара эвла.
Пуьньяк
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЖигӀонда департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Кунаши
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
NGC 3177
NGC 3177 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Венсенн (кантон)
Венсенн — Францин кантон, лаьтта Иль-де-ФгӀанс регионехь. Кантонан департамент — Валь-де-МагӀн.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Валь-де-МагӀн департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
Бахчевик
Бахчевик — Украинин Донецкан областан Волновахан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Волновахан кӀоштан нах беха меттигаш
ХӀайранли (Везиркоьпруь)
ХӀайранли (Hayranlı) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Самсун провинцин (ил) Везиркоьпруьнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Самсун провинцин микрокӀошташ
Категори:Везиркоьпруьнан микрокӀошташ
Категори:Везиркоьпруьнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ливенски (Липецкан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Хьажоргаш
Категори:Задонскан кӀоштан нах беха меттигаш
Дружба (Нижнедевицкан кӀошт)
Дружба (Дружба) — Российн Федерацин Воронежан областан Нижнедевицкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Нижнедевицкан кӀоштан нах беха меттигаш
Чернявка (Винницан кӀошт)
Чернявка — Украинин Винницан областан Винницан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Поташи-1
Поташи-1 (Поташи-1) — Российн Федерацин Пскован областан Пыталован кӀоштара эвла.
Фаньяни Векия (Пескара)
Фаньяни Векия — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Поташи-1
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Фаньяни Векия (Пескара)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Поташи-1
Хьажоргаш
Категори:Пыталован кӀоштан нах беха меттигаш
Фаньяни Векия (Пескара)
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Бозко Казела (Павия)
Бозко Казела  — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Серисита
Серисита — Бразилин Минас-Жерайс штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Бажино (Красни Бакин кӀошт)
Бажино (Бажино) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Красни Бакин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 4 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Красни Бакин кӀоштан нах беха меттигаш
Песчанка (Коми Республика)
Песчанка (Песчанка) — Коми Республикин Сосногорск муниципалан кӀоштара эвла.
Вали-А
Вали-А — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Песчанка (Коми Республика)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (56%), оьрсий (50%).
Вали-А
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Песчанка (Коми Республика)
Билгалдахарш
Категори:Сосногорск муниципалан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Оларево (разъезд)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Вологдин областан Соколан кӀоштан нах беха меттигаш
Луизета (Торино)
Луизета — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Вицинки (ХӀордан воеводалла)
Вицинки  — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Мале-ле-Пети
Мале-ле-Пети — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Йонна.
Географи
.
Дубавица (Буда-Кошелёван кӀошт)
Дубавица (Дубавіца) — Белоруссин Гомелан областан Буда-Кошелёван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
ДагӀдагуьл (Азизийе)
ДагӀдагуьл (Dağdagül) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзурум провинцин (ил) Азизийенан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин нах беха меттигаш
Категори:Эрзурум провинцин микрокӀошташ
Категори:Азизийенан микрокӀошташ
Категори:Азизийенан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Вертково (Домодедован гӀалин гуо)
Вертково (Вертково) — Российн Федерацин Москохан областан Домодедован гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Домодедован гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Вимислув (гмина Волянув)
Вимислув  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Ла Пасадита (Апасео эль Гранде)
Ла Пасадита — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Пасадита лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Войтег (коммуна)
Войтег — Румынин Тимиш жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Тимиш жудецан коммунаш
Казе Пивета (Тревизо)
Казе Пивета — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Тарнув (Нижнесилезин воеводалла)
Тарнув  — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Горне Добравице
Горне Добравице — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Бархов (Пардубице)
Бархов  (Barchov) — Чехин Пардубицен мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
ВитгӀи-суьгӀ-Сен-1
ВитгӀи-суьгӀ-Сен-1 — Францин кантон, лаьтта Иль-де-ФгӀанс регионехь. Кантонан департамент — Валь-де-МагӀн.
Бархов (Пардубице)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
ВитгӀи-суьгӀ-Сен-1
Географи
.
Бархов (Пардубице)
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
ВитгӀи-суьгӀ-Сен-1
Билгалдахарш
Категори:Валь-де-МагӀн департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
Бархов (Пардубице)
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Пардубицен мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Большое Лыково
Большое Лыково (Большое Лыково) — Российн Федерацин Орёлан областан Мценскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Мценскан кӀоштан нах беха меттигаш
Нови (Виноградовскан кӀошт)
Нови (Новый) — Российн Федерацин Архангельскан областан Виноградовскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Архангельскан областан Виноградовскан кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 3178
NGC 3178 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
3178 3178
ХӀидирлар (Йенидже)
ХӀидирлар (Hıdırlar) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Чанаккале провинцин (ил) Йенидженан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Чанаккале провинцин нах беха меттигаш
Категори:Йенидженан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Шишкино (Пучежан кӀошт)
Шишкино (Шишкино) — Российн Федерацин Ивановн областан Пучежан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пучежан кӀоштан нах беха меттигаш
Володина
Володина (Володина) — Российн Федерацин Курганан областан Каргапольен кӀоштара эвла.
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
ВагӀнекугӀ
ВагӀнекугӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Шампань — АгӀденаш регионехь. Коммунан департамент — АгӀденаш.
Билгалдахарш
Категори:АгӀденаш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Курочки
Курочки (Курачкі) — Белоруссин Минскан областан Столбцин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш Категори:Столбцин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Эль-Кабако
Эль-Кабако — Испанин Саламанка провинцин муниципалитет.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Саламанка провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
ГӀеньяк (ЖигӀонда)
ГӀеньяк — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — ЖигӀонда.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЖигӀонда департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш