cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ла Лома, Эль Агила (Тиватлан)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Понжибо
Понжибо (Pontgibaud) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Пуьи-де-Дом.
Ла Лома, Эль Агила (Тиватлан)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Понжибо
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Пуьи-де-Дом департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Потсдам (Нью-Йорк)
Потсдам  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Нью-Йорк штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Нью-Йорк штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Олешки (Польша)
Олешки — Польшин Свентокшискан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Свентокшискан воеводаллин нах беха меттигаш
Нижни Кузгунча
Нижняя Кузгунча (Нижняя Кузгунча) — Российн Федерацин ГӀезалойчоьнан Мамадышан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йу йуккъерачу шораллера бараман континенталан кепара амалан климат, йовхачу аьхкенца а, барамехь шийла Іаьнца а. Уггар бовха бутт июль бу, уггар шийла — январь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 285 стаг (2010 ).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Саутвъю (Пенсильвани)
Саутвъю  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Пенсильвани штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Нижни Кузгунча
Билгалдахарш
Категори:Мамадышан кӀоштан нах беха меттигаш
Саутвъю (Пенсильвани)
Географи
Саутвъю бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Пенсильвани штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Пенсильвани штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Николаевщина (Ленинградан область)
Николаевщина (Николаевщина) — Российн Федерацин Ленинградан областан Волхован кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йукъайогӀу хӀордан климатера континенталан дехьайолучу барамерачу климатан зонан. Цигахь барамера кӀеда Ӏа ду, барамехь йовха аьхке а йу. Климатан коьрта башхалла йу хенан хӀоттам цхьаьнаэшшара ца хилар, иза доьзна ду сих-сиха хийцалучу хӀаваан массех, уьш кхоллалучу кӀоште хьаьжжина хуьлу хӀордан, континенталан, арктикан.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Волхован кӀоштан нах беха меттигаш
Мур
Мур (Мур) — Сербин Рашка гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Рашка гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Усть-Лекма (Юкаменскан кӀошт)
Усть-Лекма (Усть-Лекма) — Российн Федерацин Удмуртин Юкаменскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Лаьтта къилбаседа бараман асанехь, Еврази материкан кӀоргенехь, Атлантикин а, Къилбаседа-Шатесна Ӏапказийн хӀордашна генахь. Цундела цуьнан климат барамера континенталан йу дехачу шийлачу Ӏашца, йовхачу аьхкенца, дика къаьстачу шеран заманашца бӀаьста а, гурахь а. Атлантикин Ӏапказ тӀиера кхуза йогӀу йовха хӀаваъ. Аьхка цуо йахьа йочанаш, йовхо лагӀйо, ткъа Ӏай ло дахьа, шелонаш лагӀйо, йовхонаш йахьа.
Сахьтан аса
Кхузахь йу Самарин хан лелаш. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябряхь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла ю 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Юкаменскан кӀоштан нах беха меттигаш
Д'Орцио (Бергамо)
Д'Орцио — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Петрово (Острован кӀошт)
Петрово (Петрово) — Российн Федерацин Пскован областан Острован кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пскован областан Острован кӀоштан нах беха меттигаш
Боровые (Людвиновскан йуьртан меттиг)
1921—1945 шерашкахь Полякийн Республикин Вильнон воеводаллин Вилейкан поветан йукъайогӀуш йара.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Вилейкан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Конти (Лука)
Конти  — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Кумув-Майорацкий (Люблинан воеводалла)
Кумув-Майорацкий  — Польшин Люблинан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Люблинан воеводаллин нах беха меттигаш
20 март
Оцу динахь белларш
Категори:20 март
Барбалья
Барбалья — Бразилин Сеара штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Сеара штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Емельяновичи (Калугин область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, дика къаьсташ шеран заманашца: барамехь довха а, тӀуьна а аьхкенца, барамера шийла хӀоьттина лайн чкъор долу Ӏаьнца.
Кецелу
Кецелу — Румынин Илфов жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Илфов жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Шалуди
Шалуди (Шалуди) — Российн Федерацин Смоленскан областан Смоленскан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Смоленскан областан Смоленскан кӀоштан нах беха меттигаш
Сен-МагӀтен-ВальмегӀу
Сен-МагӀтен-ВальмегӀу — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь регионехь. Коммунан департамент — Канталь.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Канталь департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
(15386) Николини
(15386) Николини — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1997 шеран 25 сентябрехь Madonna di Dossobuono цӀе йолу Ӏилманчо Dossobuono обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1997 ST4» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
21 март
Оцу динахь белларш
Категори:21 март
Теторо (Авакуозинго)
Теторо — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Теторо лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
(7155) 1979 YN
(7155) 1979 YN — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1979 шеран 23 декабрехь Анри Дебеонь, E. R. Netto цӀе йолу Ӏилманчо Ла-Силья обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1979 YN».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Жихино (Бежецкан кӀошт)
Жихино (Жихино) — Российн Федерацин Тверан областан Бежецкан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Бежецкан кӀоштан нах беха меттигаш
ПонтомуьгӀ
ПонтомуьгӀ (Pontaumur) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Пуьи-де-Дом.
Билгалдахарш
Категори:Пуьи-де-Дом департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Леса
Леса (ლესა) — Гуьржийчоьнан Гурин Ланчхутин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 1152 стаг (2014 шо).
Эстасион Карбоно (Тампико Алто)
Эстасион Карбоно — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эстасион Карбоно лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Гордеево
Гордеево (Гордеево) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Кочёван кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Кочёван кӀоштан нах беха меттигаш
Тотана
Тотана — Испанин Мурсия провинцин муниципалитет.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Мурсия провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
(15387) Hanazukayama
(15387) Hanazukayama — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Л'Иль-БушагӀ
Л'Иль-БушагӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ЭндгӀ а, ЛуагӀа а.
(15387) Hanazukayama
Истори
ДӀайиллина 1997 шеран 30 сентябрехь T. Окуни цӀе йолу Ӏилманчо Нанъё обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1997 SQ17» саналган.
Олешно (Свентокшискан воеводалла)
Олешно  — Польшин Свентокшискан воеводаллин  гминера эвла.
(15387) Hanazukayama
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Л'Иль-БушагӀ
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЭндгӀ а, ЛуагӀа а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Олешно (Свентокшискан воеводалла)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Свентокшискан воеводаллин нах беха меттигаш
23 март
Оцу динахь белларш
Категори:23 март
Мехово (Пижицкан повет)
Мехово  — Польшин Западно-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Западно-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Усьценець-Колони
Усьценець-Колони — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Дос (Тренто)
Дос — Италин Трентино-Альто-Адидже регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Трентино-Альто-Адидже регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Сулейманово (Байдавлетовски йуьртан меттиг)
Сулейманово — Башкирийчоьнан Зианчуран кӀоштан йукъайогӀу эвла, иза Байдавлетовски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 13 стаг (къоларг2009 шо). Поштан индекс — 453387, код ОКАТО — 80226807005.
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Хьажоргаш
Категори:Зианчуран кӀоштан нах беха меттигаш
Ронки-Вальсугана
Ронки-Вальсугана — Италин Трентино — Альто-Адидже регионера коммуна. Лаьтташ йу Тренто провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Трентино — Альто-Адидже йукъара гӀаланаш
Баранцы (Вилейкан кӀошт)
Баранцы (Баранцы) — Белоруссин Минскан областан Вилейкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Вилейкан кӀоштан нах беха меттигаш
Туранлар (Герменджик)
Туранлар (Turanlar) — Туркойчоьнан Эгейн регионан Айдин провинцин (ил) Герменджикнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Айдин провинцин нах беха меттигаш
Категори:Айдин провинцин микрокӀошташ
Категори:Герменджикнан микрокӀошташ
Категори:Герменджикнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Кузйакакоьселер (Сафранболу)
Кузйакакоьселер (Kuzyakaköseler) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Карабуьк провинцин (ил) Сафранболунан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Карабуьк провинцин нах беха меттигаш
Категори:Сафранболунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
(7156) 1981 EC2
(7156) 1981 EC2 — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1981 шеран 4 мартехь Анри Дебеонь, Дж. де Санктис цӀе йолу Ӏилманчо Ла-Силья обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1981 EC2».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Муре
Муре (Муре) — Сербин Рашка гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Рашка гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Званое (Малоситнянскан йуьртан меттиг)
Называемое (Званае) — Белоруссин Витебскан областан Полоцкан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш Категори:Полоцкан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Сарбаш Пустошь
Сарбаш Пустошь (Сарбаш Пустошь) — Российн Федерацин ГӀезалойчоьнан Мамадышан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йу йуккъерачу шораллера бараман континенталан кепара амалан климат, йовхачу аьхкенца а, барамехь шийла Іаьнца а. Уггар бовха бутт июль бу, уггар шийла — январь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 231 стаг (2010 ).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Мамадышан кӀоштан нах беха меттигаш
Мала Поляна
Мала Поляна — Словакин  гуонара эвла.
Истори
Йиллина.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словакин нах беха меттигаш
Скалета Уцоне (Кунео)
Скалета Уцоне — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Пароло (Бреша)
Пароло — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Конти (Тренто)
Конти  — Италин Трентино-Альто-Адидже регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Трентино-Альто-Адидже регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Дегтев (Волинан область)
Дегтев — Украинин Волинан областан Владимиран кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Волинан областан Владимиран кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Александровка (Яковлевскан йуьртан меттиг)
Александровка (Александровка) — Российн Федерацин Пензин областан Бекован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, дикка йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Кхузахь йукъара климатан сиптийн амалехь ду, цхьацца муьрашкахь дикка хаалуш климатан элементаш ловзаран амплитуда йоккха хиларца. Шеран уггар шийла бутт январь бу, ткъа уггар бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Бекован кӀоштан нах беха меттигаш
ТӀеман гӀуллакххо
ТӀеман гӀуллакххо — пачхьалкх ларъяр ан а, кхерамазаллин сфера ларъян Ӏалашо йолуш, иза бахьнехь башха бакъонан статус йолу (билгалчу хьолашкахь: хьажа лаха), тӀеман гӀуллакх чекхдаккхарца доьзна декхар кочушде стаг.
Росси
Дуьххьара тӀеман гӀуллакхо хьахийна Сийлахь-йоккха Москохан олаллин документашкахь, «гӀӀуллакхера нах» цӀарца («тӀеман нах»), оцу муьрехь царна йукъа боьлхура:
Оцу хенан документашца, масала, «ГӀуллакхах охьадиллинарг» (1555 шеран), «Суьдан жайна» Иван IV-гӀачун (1559 шеран), «Гуламан охьадиллинарг» Алексей Михайловичан (1649 шеран), «гӀуллакхера нах» («тӀеман нах») лаьттара «паччахьан гӀуллакхехь», цунна дуьхьала латта а, «паччахьан алап» а кхочура.
ХӀокху заманан мур
Российн «ТӀеман гӀуллакххойн статусех лаьцна» Федералан законаца хӀиттийна тӀеман гӀуллакххойн бухара категореш:
Оцу федералан законаца хӀиттийна билгаладаьхна кхин тӀе декхарш (муьлххачу хьолехь а хӀиттийна Ӏалашонаш кхочушъян декхаре хилар, шен син кхерам белахь а) а, тӀеман гӀуллакххойн статусах боьзна бехкамаш (хьуьнараллин а, кхин мехах болх а лело ца магор, Ӏилманан я кхин кхоллараллин боцург) а, ткъа иштта ло гаранти, компенсаци, тӀеман гӀуллакххойн декхарийн амал башха хиларна (хӀусам ло, льготаш ло деша дӀахӀуттуш).
Бакъонан аспект
ТӀеман гӀуллакхашкахь а, девнашкахь а дакъа лоцуш болу тӀеман гӀуллакххойн, ю башха юридически комбатантийн статус: церан гӀуо гӀуллакхаш ца доьду зуламан бакъон кӀела, мах хадабо тӀеман законашца. Масала, царна лелаш ду тӀеман йийсархой лелоран конвенцин хьолаш. Гааган конвенцеш чулоцу тӀеман гӀуллакххой законан комбатанташ йукъабахийтаран лахара барамаш: 1) коьртехь стаг ву, шен куьйгакӀеларчарех жоьпаллехь волу;
2) хуьлу билгалайина а, генара дика къаьсташ къасторан хьаьрк ;
4) шен гӀуллакхехь кхочуш до тӀеман законаш а, гӀиллакхаш а.
Гайтина хьолаш кхочуш деш дацахь, тӀеман гӀуллакххой лору законехь йоцу комбатант.
Женеван конвенцица лецна законехь йоцу комбатанташна ца лелайбо кхетам тӀеман йийсархо, царна уьш лецначу пачхьалкхан зуламан кодексца таӀзар до
Хьажоргаш
Категори:ТӀеман бакъо
ХӀаджимуса (СарухӀанли)
ХӀаджимуса (Hacımusa) — Туркойчоьнан Эгейн регионан Маниса провинцин (ил) СарухӀанлинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Маниса провинцин нах беха меттигаш
Категори:Маниса провинцин микрокӀошташ
Категори:СарухӀанлинан микрокӀошташ
Категори:СарухӀанлинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Удинск (Хабаровскан мохк)
Удинск (Удинск) — Российн Федерацин Хабаровскан мехкан Полина Осипенкон цӀарах кӀоштара эвла.
Климат
Эвла Амуран-Уссурийскан климатан кӀошт йукъахь йу, иза бараман зонера ТийнаӀапказан муссонан меттиган чуйогӀу Климатан амалехь ду аьхкенан йовхо а, барамера луьра кӀезиг ло долу Ӏа а.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Владивостокскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+10.
Хьажоргаш
Категори:Полина Осипенкон цӀарах кӀоштан нах беха меттигаш
Петрухны
Петрухны (Петрухны) — Российн Федерацин Пскован областан Острован кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пскован областан Острован кӀоштан нах беха меттигаш
Кецету
Кецету — Румынин Вилча жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Вилча жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Поттер (Нью-Йорк)
Поттер  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Нью-Йорк штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Нью-Йорк штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Кумув-Плебанский
Кумув-Плебанский — Польшин Люблинан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Люблинан воеводаллин нах беха меттигаш
Янков (Бенешов)
Янков  (Jankov) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Марково (Маркован йуьртан меттиг)
Марково (Марково) — Российн Федерацин Вологдин областан Вологдин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Вологдин кӀоштан нах беха меттигаш
Кириллово (Мантурован кӀошт)
Кириллово (Кириллово) — Российн Федерацин Костромин областан Мантурован кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Костромин областан Мантурован кӀоштан нах беха меттигаш
Гудымовка (Сумин кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Сумин кӀоштан нах беха меттигаш
Ранчо Кинта Эрмоса (Ринкон де Ромос)
Ранчо Кинта Эрмоса — Мексикин Агуаскальентес штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Истори
Кху махка испанхой бахкале, кхузахь дехаш дара чичимекийн тайпанаш, 1530-1531 шерашкахь испанхоша долайаьккхина.
1789 шеран 24 апрелехь дуьйна Сакатекас штатан йукъахь йара, 1835 шеран 23 майхь дуьйна Агуаскальентес штатан йукъахь йу
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Агуаскальентес штатан нах беха меттигаш
Желны
Желны (Желны) — Российн Федерацин Калугин областан Куйбышеван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, дика къаьсташ шеран заманашца: барамехь довха а, тӀуьна а аьхкенца, барамера шийла хӀоьттина лайн чкъор долу Ӏаьнца.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Калугин областан Куйбышеван кӀоштан нах беха меттигаш
(15388) Coelum
(15388) Coelum — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
24 март
Оцу динахь белларш
Категори:24 март
(15388) Coelum
Истори
ДӀайиллина 1997 шеран 27 сентябрехь - цӀе йолу Ӏилманчо Сан-Витторе обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1997 ST17» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Кизинка
Кизинка (Кизинка) — Российн Федерацин Краснодаран мехкан Мостовскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Краснодаран мехкан Мостовскан кӀоштан нах беха меттигаш
Сен-МагӀтен-ан-БгӀесс
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сона а, ЛуагӀа а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Капсова Лгота
Капсова Лгота (Kapsova Lhota) — Чехин Къилба Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Боршив
Боршив — Украинин Львован областан Львован кӀоштара эвла.
Капсова Лгота
Литература
Категори:Къилба Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Боршив
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Львован кӀоштан нах беха меттигаш
Жохово (Тверан область)
Жохово (Жохово) — Российн Федерацин Тверан областан Бежецкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Бежецкан кӀоштан нах беха меттигаш
ПгӀомса
ПгӀомса (Prompsat) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Пуьи-де-Дом.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Пуьи-де-Дом департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Барбасена
Барбасена — Бразилин Минас-Жерайс штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Минас-Жерайс штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Санта Анита де Туна Агрия (Ромита)
Санта Анита де Туна Агрия — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Санта Анита де Туна Агрия лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Берёзно (Стари Руссан кӀошт)
Берёзно (Берёзно) — Российн Федерацин Новгородан областан Стари Руссан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Cахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Стари Руссан кӀоштан нах беха меттигаш
25 март
Оцу динахь белларш
Категори:25 март
Малтаква
Билгалдахарш
Категори:Ланчхутин муниципалитетан нах беха меттигаш
Закаринье (Кумёнин кӀошт)
Закаринье (Закаринье) — Кировн областан Кумёнин кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: даиман Ӏаш нах бац.
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан дӀатесна нах беха меттигаш Категори:Кировн областан Кумёнин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Джалал-Абадан область
Джала́л-Аба́дан о́бласть (Жалалабат облусу) — ГӀиргӀазойчоьнан административан дакъа.
Билгалдахарш
Категори:ГӀиргӀазойчоь
Нови (Пашан йуьртан меттиг)
Нови (Новая) — Российн Федерацин Ленинградан областан Волхован кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йукъайогӀу хӀордан климатера континенталан дехьайолучу барамерачу климатан зонан. Цигахь барамера кӀеда Ӏа ду, барамехь йовха аьхке а йу. Климатан коьрта башхалла йу хенан хӀоттам цхьаьнаэшшара ца хилар, иза доьзна ду сих-сиха хийцалучу хӀаваан массех, уьш кхоллалучу кӀоште хьаьжжина хуьлу хӀордан, континенталан, арктикан.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Тарасово (Сарапулан кӀошт)
Тарасово (Тарасово) — Российн Федерацин Удмуртин Сарапулан кӀоштара эвла.
Климат
Лаьтта къилбаседа бараман асанехь, Еврази материкан кӀоргенехь, Атлантикин а, Къилбаседа-Шатесна Ӏапказийн хӀордашна генахь. Цундела цуьнан климат барамера континенталан йу дехачу шийлачу Ӏашца, йовхачу аьхкенца, дика къаьстачу шеран заманашца бӀаьста а, гурахь а. Атлантикин Ӏапказ тӀиера кхуза йогӀу йовха хӀаваъ. Аьхка цуо йахьа йочанаш, йовхо лагӀйо, ткъа Ӏай ло дахьа, шелонаш лагӀйо, йовхонаш йахьа.
Сахьтан аса
Кхузахь йу Самарин хан лелаш. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябряхь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла ю 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Сарапулан кӀоштан нах беха меттигаш
(15389) Geflorsch
(15389) Geflorsch — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1997 шеран 2 октябрехь ODAS проект цӀе йолу Ӏилманчо CERGA обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1997 TL6» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
ЛиньегӀ-де-ТугӀен
ЛиньегӀ-де-ТугӀен — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ЭндгӀ а, ЛуагӀа а.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЭндгӀ а, ЛуагӀа а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Ольбежовице
Ольбежовице — Польшин Свентокшискан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Свентокшискан воеводаллин нах беха меттигаш
Ла Палма (Коюка де Каталан)
Ла Палма — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Палма лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Узункум (Герменджик)
Хьажоргаш
Категори:Айдин провинцин нах беха меттигаш
Категори:Айдин провинцин микрокӀошташ
Категори:Герменджикнан микрокӀошташ
Стари Русаново
Стари Русаново (Старое Русаново) — Российн Федерацин Тулин областан Щёкинан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Узункум (Герменджик)
Хьажоргаш
Категори:Герменджикнан кӀоштан нах беха меттигаш
Стари Русаново
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Щёкинан кӀоштан нах беха меттигаш
Узункум (Герменджик)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Улеа
Улеа — Испанин Мурсия провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Мурсия провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Мешалки (Польша)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Западно-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Дема
Дема (Дема) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Кочёван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Малхбузера догӀучу хӀаваийн массийн новкъахь долчу Басеги дукъо, массо Урало санна, лекха дацахь а, дикка сацадо Атлантикин хӀаваъ малхбалехьа даржарах. Мехкан климататан амалехь континенталла йу, цуьнан бахьна дукха хьолахь бӀаьста догӀу арктикин хӀаваъ ду. Каран хӀордан шийла мох къаьста кӀезиг тӀаналлийца, Атлантикин хӀаваан массаш, бӀостанехьа, тӀуналла дукха йолуш ду (700—800 мм шарахь гергга). Махкахь дикка йовха аьхке йу, цхьадолчу шерашкахь уггар шийла бутт февраль хуьлу. Ах йочанаш ло кепара хуьлу. ДогӀанаш дукхахдерг сентябрехь а, июнехь а хуьлу, малхбузен басешкахь алсама дакъа — августехь хуьлу. Минимум йочанаш йогӀу февралехь а, декабрехь а. Аьхка лаьмнашкахь стигал къекъаш догӀанаш оьху. Мехкан амалехь йу сих-сиха хуьлу аьхкенан дохк, уьш наггахь масех дийнахь лаьтта.
Хьажоргаш
Категори:Кочёван кӀоштан нах беха меттигаш
26 март
Оцу динахь белларш
Категори:26 март
Пасо де Кабра (Соледад де Добладо)
Пасо де Кабра — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Пасо де Кабра лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Гапуров, Шахьрудин Айдиевич
Шахруди́н Айди́евич Гапу́ров (1951 шеран 6 январь, Таш-Коьмуьр, Джалал-Абадан область, ГӀиргӀазойн ССР, СССР) — нохчийн Ӏилманча, историн Ӏилманийн доктор, профессор, Нохчийчоьнан Ӏилманийн академин академик а, президент а. <!--
Биография
Родился 6 января 1951 года в депортации в Средней Азии в городе Таш-Кумыр Киргизской ССР. Ему было около двух лет, когда умер отец. Чтобы прокормить детей мать пошла на работу в угольную шахту.
В 1958 году пошёл в школу в Таш-Кумыре. Но из-за плохого знания русского языка учёба не ладилась. В ноябре 1958 года семья вернулась на родину. Шахрудин продолжил учёбу в селе Булгат-Ирзу Ножай-Юртовского района Чечено-Ингушской АССР. Преподавание велось на чеченском языке и Шахрудин стал лучшим учеником. С пятого класса пристрастился к чтению художественной литературы. Из-за отсутствия библиотеки в родном селе за книгами приходилось ходить в соседние сёла. В феврале 1966 года после продолжительной болезни от туберкулёза, который был результатом работы на шахте, умерла мать Шахрудина.
В 1972 году Гапуров поступил на очное отделение аспирантуры Ростовского государственного университета по специальности «Всеобщая история». Его желание писать кандидатскую диссертацию по новейшей истории Индии натолкнулось на отсутствие на Северном Кавказе специалистов-индоведов. Гапуров вынужден был ехать в МГУ. Его научным руководителем был назначен работавший заведующим отделом Индии и Пакистана в Институте востоковедения АН СССР Григорий Григорьевич Котовский, сын известного участника Гражданской войны. Поскольку большинство источников было на английском языке (а Гапуров изучал немецкий), пришлось самостоятельно изучать язык.
В 1977 году начал преподавать историю стран Азии и Африки в Чечено-Ингушском университете. В 1987 году стал заведующим кафедрой всеобщей истории Чечено-ингушского университета и самым молодым членом учёного совета университета.
После прихода к власти Джохара Дудаева в 1991 году учёным, врачам и учителям перестали платить зарплату. Тем не менее даже в таких условиях Гапуров находил возможности для научной работы. Каждый год он публиковал несколько статей, участвовал в региональных и всероссийских научных конференциях. В 1999 году Гапуров в соавторстве издал вузовский учебник «История России с древнейших времен».
Ронконе
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Гапуров, Шахьрудин Айдиевич
Биография
Незадолго до начала второй чеченской войны в 1999 году уехал в Москву на стажировку. Из-за военных действий вынужден был задержаться до мая 2000 года. Он использовал это время для сбора материалов по Кавказской войне XIX века и роли чеченцев в этой войне. Используя этот материал Гапуров в 2002-2009 годах издал семь монографий.
Ронконе
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Трентино — Альто-Адидже йукъара гӀаланаш
Гапуров, Шахьрудин Айдиевич
Биография
Шахрудин Гапуров является автором более 200 научных публикаций. В 2006 году он был избран президентом Академии наук Чеченской Республики.
Билгалдахарш
-->
Хьажоргаш
Категори:Нохчийн Ӏилманчаш Категори:Нохчийн хьехархойн институт чекхйакххинарш Категори:Нохчийн университетан хьехархой
Зыкова
Зыкова (Зыкова) — Белоруссин Витебскан областан Полоцкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш Категори:Полоцкан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Кузйакаоьтекоьй (Сафранболу)
Кузйакаоьтекоьй (Kuzyakaöteköy) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Карабуьк провинцин (ил) Сафранболунан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Карабуьк провинцин нах беха меттигаш
Категори:Сафранболунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Парона (Верона)
Парона — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Уичинтитла (Чиконтепек)
Уичинтитла — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Уичинтитла лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Бад-Мариенберг (Вестервальд)
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Рейнланд-Пфальц латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Мусина Река
Мусина Река (Мусина Река) — Сербин Рашка гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Рашка гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш