cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Боршице (Чехи)
Географи
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Злин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
ОффгӀанвиль
ОффгӀанвиль — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-МагӀитим.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сен-МагӀитим департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Созиновы
Созиновы (Созиновы) — Кировн областан Шабалинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Целковски
Целковски (Целковская) — Российн Федерацин Вологдин областан Тарногскан кӀоштара эвла.
Созиновы
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Целковски
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Созиновы
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Целковски
Хьажоргаш
Категори:Тарногскан кӀоштан нах беха меттигаш
Созиновы
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Шабалинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Лаврово (Орёлан кӀошт)
Лаврово (Лаврово) — Российн Федерацин Орёлан областан Орёлан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Орёлан областан Орёлан кӀоштан нах беха меттигаш
ГуьмбгӀештсоффен
ГуьмбгӀештсоффен — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лаха ГӀейн.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лаха ГӀейн департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Гахтут
Гахтут (Qaxtut) — Азербайджанан Горанбойн кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Горанбойн кӀоштан нах беха меттигаш
Згорня Селниця
Згорня Селниця — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Динья
Динья (Digna) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — ЖуьгӀа.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЖуьгӀа департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Арцберг (Штири)
Арцберг  — Австрин Штири федералан латтана йукъара коммуна. Вайц гуонан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Штири латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
NGC 4312
NGC 4312 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
4312 4312
Хаджидимово
Хаджидимово — Болгарин Благоевградан областера гӀала. Хаджидимово йукъараллин административан центр.
Биг-Лейк (Аляска)
Географи
Биг-Лейк бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
Хаджидимово
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Биг-Лейк (Аляска)
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Хаджидимово
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Благоевградан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Болатлар (Дадай)
Болатлар (Bolatlar) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Кастамону провинцин (ил) Дадайн кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Кастамону провинцин нах беха меттигаш
Категори:Дадайн кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Незнановка
Незнановка (Незнановка) — Российн Федерацин Тамбовн областан Тамбовн кӀоштара эвла.
Климат
Ӏаламан а, ландшафтийн а амалаш йоьзна йу цуьнан географин хьолах – эвла лаьтта Оьрсийн акъарин йуккъехь, цунна тӀиера акъарин муьлххачу дозане эзар километр йу. Алсама хуьлу долу континенталан барамера хӀаваъ, Эвла хӀордашна гена латтарех доьзна ду. Цуо областан климат барамера континенталан йо. Окан-Донан акъари тӀехь климат алсама континенталан йу, уллорчу гунаш тӀехьчулла. Эвла лаьтта кӀеззиг къилбаседехьа Сибрехан а, Азорийн а максимумашна йуккъехь долчу лакхарчу Ӏаткъаман дукъал, цундела бу кхузахь луларчу Владимирехь йа Рязанехьчул алсама, гӀийлачу мехца, бекхна хенан хӀоттам. Оцун тӀе мехаш дукхах дерг къилбан а, къилба-малхбален а ду, бӀаьста а, Ӏай а муххале а. оцу агӀора хьокху аьхка а, бӀаьста а йокъаллин мехаш, ткъа Ӏай – дарц.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тамбовн областан Тамбовн кӀоштан нах беха меттигаш
Краводер
Краводер — Болгарин Врацан областера эвла. Криводол йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Новорождественски (Кемеровн область)
Новорождественски (Новорождественское) — Российн Федерацин Кемеровн областан Прокопьевскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа — шийла а, деха а, аьхке — йоца а, йовха а. ГӀоролаш йоцу мур лаьтта 100 дийнахь областан къилбаседехь, 120 де гергга Кузнецкан боьран къилбехь. Къилбаседа дуьненан эхиган барамера асехь лаьттачу Кемеровн областана кхочу дикка дукха маьлхан йовхо шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Прокопьевскан кӀоштан нах беха меттигаш
Эль-Педросо
Эль-Педросо — Испанин Севилья провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Севилья провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Эль Кристо (Аламо Темапаче)
Эль Кристо — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
HD192536
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Эль Кристо (Аламо Темапаче)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
HD192536
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Эль Кристо (Аламо Темапаче)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
HD192536
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Эль Кристо (Аламо Темапаче)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Сан Карлос (Сан Андрес Тустла)
Сан Карлос — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Сан Карлос лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Говоровка
Говоровка (Гоманаўка) — Белоруссин Могилёвн областан Осиповичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Осиповичин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Макия II (Авелино)
Макия II — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Добжеви
Добжеви — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Госцимин-Великий
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Центральни (Перевозан кӀошт)
Центральни (Центральный) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Перевозан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 589 стаг (2010 шо).
Билгалдахарш
Категори:Перевозан кӀоштан нах беха меттигаш
Буьйуьктуй (Насинлер)
Буьйуьктуй (Büyüktuy) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзурум провинцин (ил) Пасинлернан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин нах беха меттигаш
Категори:Эрзурум провинцин микрокӀошташ
Категори:Пасинлернан микрокӀошташ
Категори:Пасинлернан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Мировице (ХӀордан воеводалла)
Мировице  — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Бутырки (Челябинскан область)
Бутырки (Бутырки) — Челябинскан областан Чебаркулан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (97%).
Билгалдахарш
Категори:Чебаркулан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Барановка (Жлобинан кӀошт)
Барановка (Баранаўка) — Белоруссин Гомелан областан Жлобинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Жлобинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Марьянополь (Новомиргородан гӀалин йукъаралла)
Марьянополь — Украинин Кировоградан областан Новоукраинкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Новоукраинкан кӀоштан нах беха меттигаш
Реала (Кунео)
Реала — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Дионисио Сурияно (Акаюкан)
Дионисио Сурияно — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Дионисио Сурияно лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Соколья Горка
Соколья Горка (Соколья Горка) — Российн Федерацин Архангельскан областан Котласан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Котласан кӀоштан нах беха меттигаш
Фонтанафреда (Казерта)
Фонтанафреда — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Засеки
Засеки (Засеки) — Российн Федерацин Пскован областан Струги Краснин кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Струги Краснин кӀоштан нах беха меттигаш
Льгован кӀошт
Административан центр — Льгов.
Билгалдахарш
Категори:Курскан область Категори:Российн кӀошташ
Борго Серайото (Виченца)
Борго Серайото  — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
ГуьнвиллегӀ
ГуьнвиллегӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лаха ГӀейн.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лаха ГӀейн департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Павилли
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сен-МагӀитим департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Костиша (коммуна)
Костиша — Румынин Нямц жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Нямц жудецан коммунаш
Клостер-Фесра
Клостер-Фесра (Kloster Veßra) — Германин Туьринген латтана йукъара коммуна.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Туьринген латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Рамазан (Нершембе)
Рамазан (Ramazan) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Орду провинцин (ил) Першембенан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Орду провинцин нах беха меттигаш
Категори:Орду провинцин микрокӀошташ
Категори:Першембенан микрокӀошташ
Категори:Першембенан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Бойалиджа (Дадай)
Бойалиджа (Boyalıca) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Кастамону провинцин (ил) Дадайн кӀоштара эвла.
Пнетлуки (Подседице)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Бойалиджа (Дадай)
Хьажоргаш
Категори:Дадайн кӀоштан нах беха меттигаш
Пнетлуки (Подседице)
Географи
.
Бойалиджа (Дадай)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Пнетлуки (Подседице)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Коныр (Алаколан кӀошт)
Коныр — Кхазакхстанан Алматан областан Алаколан кӀоштара эвла.
Пнетлуки (Подседице)
Демографи
Бахархойн динамика:
Коныр (Алаколан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Алматан областан нах беха меттигаш Категори:Алаколан кӀоштан нах беха меттигаш
Пнетлуки (Подседице)
Литература
Категори:Устецан мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
NGC 4313
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
4313 4313
Сейлем (Юта)
Сейлем  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Юта штатера гӀала.
Истори
Сейлем гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Юта штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Череновски Выселки
Череновские Выселки (Череновские Выселки) — Российн Федерацин Белгородан областан Ивнян кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ивнян кӀоштан нах беха меттигаш
Згорня Сенарска
Згорня Сенарска — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Доль (ЖуьгӀа)
Доль (Dole (Jura)) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — ЖуьгӀа.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЖуьгӀа департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Абрамово (Шуян кӀошт)
Абрамово (Абрамово) — Российн Федерацин Ивановн областан Шуян кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Шуян кӀоштан нах беха меттигаш
Добжелин
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
ГарадагӀли (Горанбойн кӀошт)
Билгалдахарш
Категори:Горанбойн кӀоштан нах беха меттигаш
Деделер (Алтинекин)
Деделер (Dedeler) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кони провинцин (ил) Алтинекиннан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Категори:Кони провинцин микрокӀошташ
Категори:Алтинекинан микрокӀошташ
Категори:Алтинекинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Аксолоапа (Хосе Хоакин де Эрера)
Аксолоапа — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Аксолоапа лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Аннино (Кимрин кӀошт)
Аннино (Аннино) — Российн Федерацин Тверан областан Кимрин кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кимрин кӀоштан нах беха меттигаш
Дарьевка (Луганскан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Довжанскан кӀоштан нах беха меттигаш
Боршов (Моравска Тржебова)
Боршов  (Boršov) — Чехин Пардубицен мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Пардубицен мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Цибунински
Цибунински (Цибунинская) — Российн Федерацин Вологдин областан Тарногскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тарногскан кӀоштан нах беха меттигаш
Борисово (Можайскан кӀошт)
Борисово (Борисово) — Российн Федерацин Москохан областан Можайскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Москохан областан Можайскан кӀоштан нах беха меттигаш
Полковничье (Бели Церкован кӀошт)
Полковничье — Украинин Киеван областан Бели Церкован кӀоштара эвла.
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Бели Церкован кӀоштан нах беха меттигаш
Лома де ла Круз (Тантоюка)
Лома де ла Круз — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лома де ла Круз лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Эль-Реаль-де-ла-Хара
Эль-Реаль-де-ла-Хара — Испанин Севилья провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Севилья провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Арцль-им-Пицталь
Арцль-им-Пицталь — Австрин Тироль федералан латтана йукъара коммуна. Имст гуонан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Тироль латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Леженки
Леженки (Леженки) — Российн Федерацин Орёлан областан Орёлан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Орёлан областан Орёлан кӀоштан нах беха меттигаш
Крапец (Врацан область)
Крапец  — Болгарин Врацан областера эвла. Мездра йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Врацан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
ГуьндегӀсоффен
ГуьндегӀсоффен — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лаха ГӀейн.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лаха ГӀейн департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Палуьель
Палуьель — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-МагӀитим.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сен-МагӀитим департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Залазна
Залазна (Залазна) — Кировн областан Омутнинскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%), удмурташ (1%).
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Омутнинскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Ключики (Становин кӀошт)
Ключики (Ключики) — Российн Федерацин Липецкан областан Становин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Становин кӀоштан нах беха меттигаш
Госцинець (Липскан повет)
Госцинець  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Обухово (Курганан область)
Обухово (Обухово) — Российн Федерацин Курганан областан Притобольнин кӀоштара эвла.
Госцинець (Липскан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Обухово (Курганан область)
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Госцинець (Липскан повет)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Обухово (Курганан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Притобольнин кӀоштан нах беха меттигаш
Троицки (Сараин кӀошт)
Троицки (Троицкое) — Российн Федерацин Рязанан областан Сараин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Николаевка (Тамбовн кӀошт)
Николаевка (Николаевка) — Российн Федерацин Тамбовн областан Тамбовн кӀоштара эвла.
Троицки (Сараин кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Николаевка (Тамбовн кӀошт)
Климат
Ӏаламан а, ландшафтийн а амалаш йоьзна йу цуьнан географин хьолах – эвла лаьтта Оьрсийн акъарин йуккъехь, цунна тӀиера акъарин муьлххачу дозане эзар километр йу. Алсама хуьлу долу континенталан барамера хӀаваъ, Эвла хӀордашна гена латтарех доьзна ду. Цуо областан климат барамера континенталан йо. Окан-Донан акъари тӀехь климат алсама континенталан йу, уллорчу гунаш тӀехьчулла. Эвла лаьтта кӀеззиг къилбаседехьа Сибрехан а, Азорийн а максимумашна йуккъехь долчу лакхарчу Ӏаткъаман дукъал, цундела бу кхузахь луларчу Владимирехь йа Рязанехьчул алсама, гӀийлачу мехца, бекхна хенан хӀоттам. Оцун тӀе мехаш дукхах дерг къилбан а, къилба-малхбален а ду, бӀаьста а, Ӏай а муххале а. оцу агӀора хьокху аьхка а, бӀаьста а йокъаллин мехаш, ткъа Ӏай – дарц.
Троицки (Сараин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Сараин кӀоштан нах беха меттигаш
Николаевка (Тамбовн кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тамбовн областан Тамбовн кӀоштан нах беха меттигаш
Макия V (Авелино)
Макия V — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Мирово (ХӀордан воеводалла)
Мирово  — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Фонтанафреда (Кунео)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Бойалилар (Дадай)
Бойалилар (Boyalılar) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Кастамону провинцин (ил) Дадайн кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Кастамону провинцин нах беха меттигаш
Категори:Дадайн кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Борщевка (Кировскан йуьртан меттиг)
Борщевка (Баршчоўка) — Белоруссин Гомелан областан Жлобинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Жлобинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Чакирташ (Насинлер)
Чакирташ (Çakırtaş) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзурум провинцин (ил) Пасинлернан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин нах беха меттигаш
Категори:Эрзурум провинцин микрокӀошташ
Категори:Пасинлернан микрокӀошташ
Категори:Пасинлернан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Николаевка (Новомиргородан гӀалин йукъаралла)
Николаевка — Украинин Кировоградан областан Новоукраинкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Новоукраинкан кӀоштан нах беха меттигаш
Борго Серальио (Равена)
Борго Серальио  — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
NGC 4314
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
4314 4314
Бютт (Аляска)
Бютт  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Аляска штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Бютт бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Аляска штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Аляска штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Лааме Пачхьалкхийн ДоттагӀалла
Лааме́ Пачхьа́лкхийн ДоттагӀа́лла (ЛДП) — дуьненайукъара кхоллам, Ӏалашо ю хьалха СССР йукъахь лаьттина пачхьалкхашна (амма массо а йац) йукъара цхьаьнагӀуллакхдаран йукъаметтигаш нисъяр. ЛПД бац пачхьалкхан тӀехулара кхоллам, болх бо лааман бух тӀехь.
Кхоллам кхоллар
ЛПД кхоьллира БССР, РСФСР, Украинин кортоша 1991 шеран 8 декабрехь Брестан (Белорусси) бухара Вискулихь (Беловежская пуща) «Лааме Пачхьалкхийн ДоттагӀалла кхолларах барт» тӀе куьг яздарца (МХГӀ бевза Беловежски барт аьлла).
Преамбулех а, 14 йаззамах а лаьттачу документехь, хоуьйту, ССРС геополитикин бакъдерг хилла дуьненайукъара бакъонан субъект йолчура дӀаялар. Амма, къаьмнийн йукъараллин историн, царна йукъара уьйранийн бух тӀе а тевжина, шина агӀоран берташ лерина, демократин бакъонийн пачхьалкхе гӀертарна, вовшен къобал дина, пачхьалкхан суверенитетан ларам баран бух тӀехь йукъаметтигаш кхио ният хиларна, агӀонаша барт бира Лааме Пачхьалкхийн ДоттагӀалла кхолла.
10 декабрехь бертан ратификаци йира Белоруссин Лакхарчу Совето а, Украинин Лакхара радо а, ткъа 12 декабрехь — РСФСР Лакхара Совето
Создание организации
Российский парламент ратифицировал документ подавляющим большинством голосов: «за» — 188 голосов, «против» — 6 голосов, «воздержались» — 7, тем самым он нарушил ст. 104 конституции РСФСР. Потому что для ратификации беловежского соглашения необходимо было созвать высший орган государственной власти — Съезд народных депутатов РСФСР, поскольку соглашение затрагивало государственное устройство республики и влекло за собой изменения в конституцию. В апреле 1992 года съезд народных депутатов России трижды отказался ставить на голосование ратификацию беловежского соглашения, вплоть до своего разгона в октябре 1993 года он так и не ратифицировал документ. 13 декабря 1991 года в городе Ашхабад состоялась встреча президентов пяти центральноазиатских государств, входивших в состав СССР: Кхазакхстана, Киргизии, Таджикистана, Туркменистана и Узбекистана. Итогом стало Заявление, в котором страны выразили согласие войти в организацию, но при условии обеспечения равноправного участия субъектов бывшего Союза и признания всех государств СНГ в качестве учредителей. Впоследствии Президент Кхазакхстана Н. Назарбаев предложил собраться в Алма-Ате для обсуждения вопросов и принятия совместных решений.
В организованной специально для этих целей встрече приняли участие главы 11 бывших союзных республик: Азербайджана, Армении, Белоруссии, Кхазакхстана, Киргизии, Молдавии, России, Таджикистана, Туркменистана, Узбекистана и Украины (из бывших союзных республик отсутствовали Латвия, Литва, Эстония и Грузия). Результатом стало подписание 21 декабря 1991 года Алма-Атинской декларации, в которой излагались цели и принципы СНГ. В ней закреплялось положение о том, что взаимодействие участников организации «будет осуществляться на принципе равноправия через координирующие институты, формируемые на паритетной основе и действующие в порядке, определяемом соглашениями между участниками Содружества, которое не является ни государством, ни надгосударственным образованием». Также сохранялось объединённое командование военно-стратегическими силами и единый контроль над ядерным оружием, фиксировалось уважение сторон к стремлению к достижению статуса безъядерного и (или) нейтрального государства, приверженность сотрудничеству в формировании и развитии общего экономического пространства. Констатировался факт прекращения существования СССР с образованием СНГ. Также был подписан протокол к соглашению о создании СНГ. Алма-Атинская встреча стала важной вехой в государственном строительстве на постсоветском пространстве, так как она завершила процесс преобразования бывших республик СССР в суверенные государства (ССГ). Последним государством, ратифицировавшим соглашение о создании СНГ, стала Молдавия (8 апреля 1994 года), до этого являвшиеся ассоциированным членом организации. В 1993 году действительным членом СНГ стала Грузия.
Первые годы существования организации в большей степени были посвящены организационным вопросам. На первой встрече глав государств СНГ, которая состоялась 30 декабря 1991 года в Минске, было подписано «Временное соглашение о Совете глав государств и Совете глав правительств Содружества Независимых Государств», по которому учреждался высший орган организации, Совет глав государств. В нём каждое государство имеет один голос, а решения принимаются на основе консенсуса. Кроме того, было подписано «Соглашение Совета Глав Государств-участников Содружества Независимых Государств о Вооруженных Силах и Пограничных войсках», по которому государства-участники подтверждали своё законное право на создание собственных Вооружённых Сил.
Организационный этап завершился в 1993 году, когда 22 января, в Минске, был принят «Устав Содружества Независимых Государств», основополагающий документ организации.
Крупнейшие города СНГ: Москва, Санкт-Петербург, Киев, Ташкент, Баку, Минск, Новосибирск, Харьков, Алма-Ата.
История интеграции стран СНГ
18 октября 2011 года восемь государств — участников Содружества — Россия, Украина, Белоруссия, Кхазакхстан, Армения, Киргизия, Молдавия и Таджикистан подписали новый договор о зоне свободной торговли в СНГ взамен не вступившего в силу договора о создании зоны свободной торговли от 1994 года.
Государства — участники Содружества
Для вступления в организацию потенциальный член должен разделять цели и принципы СНГ, приняв на себя обязательства, содержащиеся в Уставе, а также получить согласие всех государств-членов. Кроме того, Уставом предусматриваются категории ассоциированных членов (это государства, участвующие в отдельных видах деятельности организации на условиях, определяемых соглашением об ассоциированном членстве) и наблюдателей (это государства, чьи представители могут присутствовать на заседаниях органов Содружества по решению Совета глав государств).
Действующим Уставом регламентируется порядок выхода государства-члена из Содружества. Для этого государство-член за 12 месяцев до выхода должно известить в письменном виде депозитарий Устава. При этом государство обязано полностью выполнить обязательства, возникшие в период участия в Уставе.
О своём намерении войти в СНГ заявляли в разные годы власти ряда непризнанных государств, автономных регионов, а также государств-членов ООН. Практического продолжения такие декларации до сих пор не имели. Их делали:
Цели организации
СНГ основано на началах суверенного равенства всех его участников, поэтому все государства-участники являются самостоятельными субъектами международного права. Содружество не является государством и не обладает наднациональными полномочиями.
Основными целями организации являются:
К сферам совместной деятельности государств-участников относятся:
Органы СНГ
Высшим органом организации является Совет глав государств СНГ, в котором представлены все государства-участники Содружества и который обсуждает и решает принципиальные вопросы, связанные с деятельностью организации. Совет глав государств собирается на заседания два раза в год Совет глав правительств СНГ координирует сотрудничество органов исполнительной власти государств — участников в экономической, социальной и иных областях общих интересов. Собирается два раза в год. Все решения как в Совете глав государств, так и в Совете глав правительств, принимаются на основе консенсуса. Главы двух этих органов СНГ председательствуют поочерёдно в порядке русского алфавита названий государств — участников Содружества.
Председатель Совета министров иностранных дел
Постоянно действующий орган СНГ — Исполнительный комитет СНГ в Минске (Белоруссия) и его Отделение в Москве (Россия).
Исполнительные секретари СНГ
Должность исполнительного секретаря введена в 1993 году:
Другие интеграционные объединения с участием стран СНГ
СНГ как международная организация имеет слишком небольшое количество «точек соприкосновения» между его членами. Это заставляет лидеров стран Содружества искать альтернативные интеграционные варианты. На пространстве СНГ сформировалось несколько организаций с более конкретными общими целями и проблемами:
Грузия, Украина, Азербайджан и Молдавия являются членами ГУАМ — организации, созданной в октябре 1997 года и названной по первым буквам названий её участников.
2 декабря 2005 было объявлено о создании Содружества демократического выбора (СДВ), в которое вошли Украина, Молдавия, Литва, Латвия, Эстония, Румыния, Македония, Словения и Грузия. Инициаторами создания Сообщества стали бывший президент Украины Виктор Ющенко и президент Грузии Михаил Саакашвили. В декларации о создании сообщества отмечается: «участники будут поддерживать развитие демократических процессов и создание демократических институтов, обмениваться опытом в укреплении демократии и уважении прав человека, а также координировать усилия по поддержке новых и возникающих демократических обществ».
СНГ — военные организации
На сентябрьском (2004 года) саммите СНГ в Астане (Кхазакхстан) принято решение реформировать структуры СНГ — в частности, создать Совет безопасности СНГ по борьбе с терроризмом.
В настоящее время в рамках СНГ существуют две параллельные коллективные военные структуры.
Одна из них — Совет министров обороны СНГ, созданный в 1992 году для выработки единой военной политики. При нём существуют постоянный секретариат и Штаб по координации военного сотрудничества СНГ (ШКВС).
Вторая — Организация Договора о коллективной безопасности (ОДКБ). В рамках ОДКБ созданы коллективные силы быстрого развёртывания в составе нескольких батальонов мобильных войск, вертолётной эскадрильи, армейской авиации.
Сольвычегодск
Сольвычегодск (Сольвычегодск) — Российн Федерацин Архангельскан областан Котласан кӀоштан йукъайогӀу гӀала.
Лааме Пачхьалкхийн ДоттагӀалла
СНГ — военные организации
Одна из оборонных структур — это Объединённая система ПВО СНГ. В 2005 году в рамках СНГ утверждены ассигнования на ПВО в размере 2,3 млрд руб. против 800 млн руб. в 2004 году.
Главнокомандующий Объединенными Вооруженными Силами СНГ Начальник Генерального штаба Объединенных Вооруженных Сил СНГ — первый заместитель Главнокомандующего Объединенными Вооруженными Силами СНГ
Сольвычегодск
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Котласан кӀоштан нах беха меттигаш
Кнау
Кнау (Knau) — Германин Туьринген латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Туьринген латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Лааме Пачхьалкхийн ДоттагӀалла
СНГ — военные организации
Начальники Штаба по координации военного сотрудничества государств-участников СНГ
Секретари Совета министров обороны государств-участников СНГ