cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мархаш
ТулгӀенан
ТулгӀенан мархаш кхоллало антициклонехь инверси йолуш, инверсин лахара доза конденсацин тӀегӀанца догӀуш хилча. Довха кӀезиг луьста (тӀехула) а, шийла алсама луьста (лахара) хӀаваан дозанехь, хӀаваъ леларца кхуьу хӀаваан тулгӀенаш. Церан баххьаш тӀехь хьаладоьду хӀаваъ адиабатийца шелло — иза бахьнехь кхоллало валнийн а, хаьснийн а кепара мархаш. ТулгӀенаш чутаӀарца хӀаваъ адиабатийца дохлуш охьатаьӀа, цигара схьа, хинан Ӏаьнарех дузаран хьолах гена долу, — иза бахьнехь кхоллало царна йукъахула айсийна стигал го.
Шершаш хьалайоьду мархаш
Шершаш хьалайоьду мархаш кхоллало довха а, шийла а хӀаваийн массаш дуьхь-дуьхьала кхетча. Уьш кхоллало довха хӀаваъ шийлачун тӀехула долуш адиабатийца шелдалар бахьнехь.
Турбулентан иэдаларан мархаш
Турбулентан иэдаларан мархаш — мох чӀагӀбелча хӀаваъ айадаларан жамӀ ду, лаьттан уллерачу чкъоьрнашкахь дохк ялахь муххале а, оцу дохках хуьл-хуьлушгӀатталин мархаш хуьлу.
Хьажоргаш
* Категори:Хенан-хӀоттам
СалахӀли (Самухан кӀошт)
СалахӀли (Salahlı) — Азербайджанан Самухан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Самухан кӀоштан нах беха меттигаш
Октябрьски (Архангельскан область)
Октябрьски (Октябрьский) — Российн Федерацин гӀалин кепара эвла, Архангельскан областан Устьян кӀоштан административан центр.
Тунишка Млака
Тунишка Млака — Словенин йукъараллера эвла.
Октябрьски (Архангельскан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Устьян кӀоштан нах беха меттигаш
Тунишка Млака
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Благодать (Славгородан кӀошт)
Благодать (Благадаць) — Белоруссин Могилёвн областан Славгородан кӀоштара эвла.
Рибейринья (Лажеш-ду-Пику)
Рибейринья  — Португалин Азорийн гӀайренаш гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Азорийн гӀайренаш кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
(64) Ангелина
(64) Ангелина  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1861 шеран 4 мартехь Э. В. Темпель цӀе йолу Ӏилманчо Марсель обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «дуьххьара йара хӀара цӀе».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Сан Базтияно (Гросето)
Сан Базтияно — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Альбореа
Альбореа — Испанин Альбасете провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Альбасете провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Гуьндуьз (КирикхӀан)
Гуьндуьз (Gündüz) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан ХӀатай провинцин (ил) КирикхӀанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:ХӀатай провинцин нах беха меттигаш
Категори:ХӀатай провинцин микрокӀошташ
Категори:КирикхӀанан микрокӀошташ
Категори:КирикхӀанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
ВеллогӀей-ле-Шуа
ВеллогӀей-ле-Шуа — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Лакха Сона.
Географи
.
Катино (Семилукин кӀошт)
Катино (Катино) — Российн Федерацин Воронежан областан Семилукин кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Семилукин кӀоштан нах беха меттигаш
Километро Кинсе (Пуебло Вьехо)
Километро Кинсе — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Километро Кинсе лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Брянски (Ростовн область)
Брянски (Брянский) — Российн Федерацин Ростовн областан Зимовникин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Зимовникин кӀоштан нах беха меттигаш
Шойдум
Шойдум (Шойдум) — Российн Федерацин Марий Элан Куженеран кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь бараме континенталан климат йу. Ӏа кхузахь дикка деха а, ло долуш а ду, ткъа аьхке — дикка йовха йу. Мехкан Ӏаткъам бо Атлантикин а, Арктикин а хӀаваан массаш. Ӏаьна заманахь кхузахь цӀеххьана температураш оьгу, ткъа гурахь а, бӀаьста а сих-сиха гӀура хуьлу. ХӀаваан температуран шеран йуккъера барам республикин малхбалехь Цельсин ноль градусал сов хуьлу, ткъа къилба-малхбузехь кхаа градусе кхочу. Уггар шийла бутт — январь, ткъа уггар бовха — июль бу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Куженеран кӀоштан нах беха меттигаш
Джураково
Джураково (Ђураково) — Сербин Браничево гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Браничево гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Арал (Актюбен область)
Арал — Кхазакхстанан Актобен областан Алганан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Волово (Тулин область)
Волово (Волово) — Российн Федерацин белхалойн эвла, Тулин областан Волован кӀоштан административан центр.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тулин областан Волован кӀоштан нах беха меттигаш
Алчиоьрен (ХӀафик)
Алчиоьрен (Alçıören) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Сивас провинцин (ил) ХӀафикан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:ХӀафикан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
NGC 7764
NGC 7764 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
7764 7764
Теребеник
Теребеник (Теребеник) — Российн Федерацин Новгородан областан Батецкан кӀоштара эвла.
Калиновка (Березанкан йуьртан йукъаралла)
Калиновка — Украинин Николаевн областан Березанкан кӀоштара эвла.
Теребеник
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Калиновка (Березанкан йуьртан йукъаралла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Теребеник
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Калиновка (Березанкан йуьртан йукъаралла)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Теребеник
Хьажоргаш
Категори:Батецкан кӀоштан нах беха меттигаш
Калиновка (Березанкан йуьртан йукъаралла)
Хьажоргаш
Категори:Березанкан кӀоштан нах беха меттигаш
Гойков
Гойков (Hojkov) — Чехин Высочина мехкан кӀоштара эвла.
Географи
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Северни (Тимирязеван кӀошт)
Северни — Кхазакхстанан Къилбаседа-Кхазакхстанан областан Тимирязеван кӀоштара эвла.
Гойков
Литература
Категори:Высочина мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Северни (Тимирязеван кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Тимирязеван кӀоштан нах беха меттигаш
Йаримтепе (Каракоьпруь)
Йаримтепе (Yarımtepe) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Шанлиурфа провинцин (ил) Каракоьпруьнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Шанлиурфа провинцин нах беха меттигаш
Категори:Шанлиурфа провинцин микрокӀошташ
Категори:Каракоьпруьнан микрокӀошташ
Категори:Каракоьпруьнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Ачилиу
Ачилиу — Румынин Сибиу жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Сибиу жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Горкани
Горкани — Украинин Львован областан Львован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Дресвищи
Дресвищи (Дресвищи) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Сокольскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 298 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Етабль (ЛозегӀ)
Етабль — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — ЛозегӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЛозегӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Ваймеа (Кауаи гуо, Гавай)
Географи
Ваймеа бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Колд-Спринг (Миннесота)
Колд-Спринг  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Миннесота штатера гӀала.
Ваймеа (Кауаи гуо, Гавай)
Хьажоргаш
Категори:Гавай штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Гавай штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Колд-Спринг (Миннесота)
Истори
Колд-Спринг гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Миннесота штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Кампо д'Адоро (Фрозиноне)
Кампо д'Адоро — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Платоновка (Обоянан кӀошт)
Платоновка (Платоновка) — Российн Федерацин Курскан областан Обоянан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Обоянан кӀоштан нах беха меттигаш
Бжеги
Бжеги (Бжэгі) — Белоруссин Гроднон областан Островецан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш Категори:Островецан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Бели (Молокован кӀошт)
Бели (Бели) — Российн Федерацин Тверан областан Молокован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Молокован кӀоштан нах беха меттигаш
Чезерано (Маса-Карара)
Чезерано — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Молара (Авелино)
Молара — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Чезерано (Маса-Карара)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Молара (Авелино)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
(1712) Ангола
(1712) Ангола  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1935 шеран 28 майхь Сирил Джексон цӀе йолу Ӏилманчо Йоханнесбург обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1935 KC».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Масали
Масали (Масали) — Российн Федерацин Тюменан областан Упорован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Упорован кӀоштан нах беха меттигаш
Алькадосо
Алькадосо — Испанин Альбасете провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Альбасете провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Даниелс (Висконсин)
Даниелс — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Висконсин штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Висконсин штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Мали Дегтярка
Мали Дегтярка (Малая Дегтярка) — Свердловскан областан Артёмовскан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (64%), гӀезалой (17%), марийш (18%).
Инюшово (Тальменкан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера а, чӀогӀа континенталан а йу, кхоллало Атлантикера, Арктикера, Малхбален Сибрехара, Йуккъерчу Азера сих-сиха хийца а луш кхочучу хӀаваан массаш бахьнехь. Маршах кӀезиг йолуш хенан хӀоттам хилар бахьнехь алссама маьлхан радиации кхачайо кхуза. Малх лепаран дохаллин йуккъера барам 2000—2300 сахьт шарахь бу, цхьаьнатоьхна радиацин барам кхочу 4500-4800 МДж/м2 шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Тальменкан кӀоштан нах беха меттигаш
Саригамиш (Самухан кӀошт)
Саригамиш (Sarıqamış) — Азербайджанан Самухан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Самухан кӀоштан нах беха меттигаш
Верея (Раменскан кӀошт)
Верея (Верея) — Российн Федерацин Москохан областан Раменскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Раменскан кӀоштан нах беха меттигаш
Грязнаки
Грязнаки (Грязнаки) — Российн Федерацин Смоленскан областан Духовщинан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Духовщинан кӀоштан нах беха меттигаш
Зандеснебен
Зандеснебен (Sandesneben) — Германин Шлезвиг-Гольштейн латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Шлезвиг-Гольштейн латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Лукас Круз (Тиватлан)
Лукас Круз — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лукас Круз лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Вародио (Кунео)
Вародио — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Тунцовець
Тунцовець — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
NGC 7765
NGC 7765 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
7765 7765
Рибейринья (Орта)
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Азорийн гӀайренаш кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Безуевичи
Безуевичи (Бязуевічы) — Белоруссин Могилёвн областан Славгородан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Славгородан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Санта Роса де Лима (Алварадо)
Санта Роса де Лима — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Санта Роса де Лима лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
ВелогӀсе
Географи
.
Санта Роса де Лима (Алварадо)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
ВелогӀсе
Билгалдахарш
Категори:Лакха Сона департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Санта Роса де Лима (Алварадо)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Эль Порке (Тантоюка)
Эль Порке — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Порке лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Сан Барбато (Кьети)
Сан Барбато — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Шамордино (Брянскан область)
Шамордино (Шамордино) — Российн Федерацин Брянскан областан Жуковкан кӀоштара эвла.
Налгекан
Налгекан (Налгекан) — Российн Федерацин Байкалдехьара мехкан Чернышевскан кӀоштара эвла.
Шамордино (Брянскан область)
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Налгекан
Климат
Кхузахь климат луьра, чӀогӀа континенталан йу. Октябрехь дуьйна кхузахь хӀутту лакхара атмосферан Ӏаткъам. Йочанаш кӀезиг хуьлу, ткъа малх лепар кхузахь алсама хуьлу Ялтехь а, Кисловодскехь а чул. Оцу хенахь гӀийла мох а наггахь бен ца хуьлу. Оцу хьолашкахь латтано йойу дукха йовхо атмосферан дӀайалар бахьнехь, цуьнца кхетадо температуран инверсеш а, алссама тӀетаьӀӀа шелонаш латтар. Аьхке кхузахь йовха йу, цхьаццанхьа тӀех йовха йу, ткъа Ӏа шийла ду.
Шамордино (Брянскан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Брянскан областан Жуковкан кӀоштан нах беха меттигаш
Конецполь (Украина)
Конецполь — Украинин Николаевн областан Первомайскан кӀоштара эвла.
Налгекан
Хьажоргаш
Категори:Чернышевскан кӀоштан нах беха меттигаш
Конецполь (Украина)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Николаевн областан Первомайскан кӀоштан нах беха меттигаш
(2162) Аньхой
(2162) Аньхой  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1966 шеран 30 январехь кхузахь болх беш болу Ӏилманчаш цӀе йолу Ӏилманчо Нанкин обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1966 BE».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Куюргазин кӀошт
Куюргазин кӀошт (Көйөргәҙе районы) — Российн Федерацин Башкирийчура муниципалан кхоллам.
Административан центр — Кушнаренково.
Билгалдахарш
Категори:Башкирийчоь Категори:Российн кӀошташ
Добра (Голубац)
Добра  (Добра) — Сербин Браничево гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Браничево гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Гуьвенташи (КирикхӀан)
Гуьвенташи (Güventaşı) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан ХӀатай провинцин (ил) КирикхӀанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:ХӀатай провинцин нах беха меттигаш
Категори:КирикхӀанан микрокӀошташ
Категори:КирикхӀанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Орюковски
Орюковски (Орюковская) — Российн Федерацин Архангельскан областан Устьян кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Жаволь
Билгалдахарш
Категори:ЛозегӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
NGC 7766
NGC 7766 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
7766 7766
Каракудык (Алганан кӀошт)
Каракудык — Кхазакхстанан Актобен областан Алганан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Алганан кӀоштан нах беха меттигаш
АйлиогӀлу (ХӀафик)
АйлиогӀлу (Aylıoğlu) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Сивас провинцин (ил) ХӀафикан кӀоштара эвла.
Саригайа (Самухан кӀошт)
Саригайа (Sarıqaya) — Азербайджанан Самухан кӀоштара эвла.
АйлиогӀлу (ХӀафик)
Хьажоргаш
Категори:Сивас провинцин нах беха меттигаш
Саригайа (Самухан кӀошт)
Билгалдахарш
Категори:Самухан кӀоштан нах беха меттигаш
АйлиогӀлу (ХӀафик)
Хьажоргаш
Категори:ХӀафикан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Гойкови
Гойкови (Hojkovy) — Чехин Высочина мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Йайладжик (Каракоьпруь)
Йайладжик (Yaylacık) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Шанлиурфа провинцин (ил) Каракоьпруьнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Гойкови
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Йайладжик (Каракоьпруь)
Хьажоргаш
Категори:Шанлиурфа провинцин микрокӀошташ
Гойкови
Литература
Категори:Высочина мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Йайладжик (Каракоьпруь)
Хьажоргаш
Категори:Каракоьпруьнан микрокӀошташ
Категори:Каракоьпруьнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Молара (Алесандрия)
Молара — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Кампо д'Амелия (Фрозиноне)
Кампо д'Амелия — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Алькала-дель-Хукар
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Альбасете провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Северни (Зыряновскан кӀошт)
Северни — Кхазакхстанан Малхбален-Кхазакхстанан областан Зыряновскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Бликаны
Бликаны (Бліканы) — Белоруссин Гроднон областан Островецан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш Категори:Островецан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Шой-Шудумарь
Шой-Шудумарь (Шой-Шудумарь) — Российн Федерацин Марий Элан Куженеран кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Куженеран кӀоштан нах беха меттигаш
Чези (Терамо)
Чези — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Губарево (Семилукин кӀошт)
Губарево (Губарево) — Российн Федерацин Воронежан областан Семилукин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Семилукин кӀоштан нах беха меттигаш
Белынь (Нижни Новгородан область)
Белынь (Белынь) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Сокольскан кӀоштара эвла.
Горки (Львован область)
Горки — Украинин Львован областан Львован кӀоштара эвла.
Белынь (Нижни Новгородан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Горки (Львован область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Белынь (Нижни Новгородан область)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 7 стаг (2010 шо).
Горки (Львован область)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Львован кӀоштан нах беха меттигаш
Белынь (Нижни Новгородан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Нижни Новгородан областан Сокольскан кӀоштан нах беха меттигаш
Колон (Миннесота)
Колон  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Миннесота штатера гӀала.
Хьажоргаш
Категори:Миннесота штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Бурульски
Бурульски (Бурульский) — Российн Федерацин Ростовн областан Зимовникин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Плота (Обоянан кӀошт)
Плота (Плота) — Российн Федерацин Курскан областан Обоянан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Обоянан кӀоштан нах беха меттигаш
Мали Сатыково
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: хууш дац.
Вель-ле-Шатель
Вель-ле-Шатель — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Лакха Сона.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха Сона департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Вайнаку (Гавай)
Вайнаку  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Гавай штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Вайнаку бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Гавай штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Гавай штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Теребони
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Батецкан кӀоштан нах беха меттигаш
(791) Ани
(791) Ани  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Заречни (Радостни Садан йуьртан йукъаралла)
Заречни — Украинин Николаевн областан Николаевн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Николаевн кӀоштан нах беха меттигаш
Занкельмарк
Занкельмарк (Sankelmark) — Германин Шлезвиг-Гольштейн латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Шлезвиг-Гольштейн латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Тупаличе
Тупаличе — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Высоки (Волован кӀошт)
Высокое (Высокое) — Российн Федерацин Тулин областан Волован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тулин областан Волован кӀоштан нах беха меттигаш
Ачуа
Ачуа — Румынин Сату-Маре жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Сату-Маре жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Варокара (Алесандрия)
Варокара — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Данкерк (Висконсин)
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Механизаторов (Тюменан область)
Механизаторов (Механизаторов) — Российн Федерацин Тюменан областан Упорован кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Упорован кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Исаева, Асет Марцаровна
Иса́ева Асе́т Марца́ровна  (1915 шеран 5 сентябрехь, Лаха Невре, Нохчийчоь, Теркан область, Российн импери — 1971 шеран 5 мартехь, Соьлжа-ГӀала, Нохч-ГӀалгӀайн АССР, РСФСР, ССРС) — Х. Нурадиловн цӀарах йолу Нохчийн пачхьалкхан драман театран актриса, Нохч-ГӀалгӀайн АССР Халкъан артистка (1961), РСФСР Сийлахь артистка (13.9.1968).
Биографи
Йина 1915 шеран 5 сентябрехь Лаха Неврехь. Цуьнан ши ваша а, йиша а дара. Бераш кегий долуш да велира. Гергарчара церан нана маре а елла, бераш берийн цӀа чу дӀаделира.
Масех шо даьлчи Асета чекхйехира бедарш йору а, тоьгу а курсаш, ткъа цул тӀаьхьа деша хӀоьттира партийн ишколе. 1931 шарахь иза деша хӀоьттира театран студи, цуьнан директор вара Бадуев СаӀид.
Кхузахь цунна вевзира Бадуев СаӀидан жимаха волу ваша — Мовждин. Дукха хан йаллале, гергарчеран лаамаза иза цуьнга маре йахара. Студи чекхйаьккхинчул тӀаьхьа уьш Х. Нурадиловн цӀарах йолу Нохчийн пачхьалкхан драман театран труппан йукъабахара. Дукха хан йаллале церан шиъ йоӀ дуьнен чуйелира.
1944 шарахь депортаци йолуш зудий майрий вовшех дайна къаьстира. Асет ненаца, йишийца, йоьӀаршца йехира Узбекистанан гӀалахь Аурахимат. Доьзал кхабархьама цуо болх бира плавикошпатан комбинатехь белхалочун даржехь.
Цул тӀаьхьа цуо доьзал Чимкенте дӀакхалхийра. Дукха хан йаллале хиира, цуьнан майра шен гергарчаьрца Меркехь вуй. Асет йоьӀаршца иза волчу дӀайахара. Йуьхьанца иза балха хӀоьттира дечигах аннаш дохучу меттиге, цул тӀаьхьа консервийн заводе. Ткъа суьйренашкахь цара берриг доьзалца цхьаьна цӀа дора.
1956 шарахь нохчашна реабилитаци йинчул тӀаьхьа артисташна хьалхарчу могӀаршкахь бакъо йелира цӀа берза. Дина даланза цӀа а дитина зударий Хамидов Ӏабдул-Хьамида кхоьллинчу эшарийн а, хелхарийн а ансамблан декъахь Нохчийчу цӀабирзира.
Хьажоргаш
Категори:Нохчийчоьнан артисташ Категори:Нохчийчоьнан зударий
Сейидлаьр (Самухан кӀошт)
Билгалдахарш
Категори:Самухан кӀоштан нах беха меттигаш
Жульянж (ЛозегӀ)
Жульянж — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — ЛозегӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЛозегӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
NGC 7767
NGC 7767 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
7767 7767
Сан Барбато (Авелино)
Сан Барбато — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Рибейринья (Рибейра-Гранде)
Рибейринья  — Португалин Азорийн гӀайренаш гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Азорийн гӀайренаш кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Березовка (Славгородан кӀошт)
Березовка (Бярозаўка) — Белоруссин Могилёвн областан Славгородан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Славгородан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Азаричи
Азаричи (Азаричи) — Российн Федерацин Брянскан областан Злынкан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Злынкан кӀоштан нах беха меттигаш
Березино (Молокован кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Молокован кӀоштан нах беха меттигаш
Дементьево (Марий Эл)
Дементьево (Дементьево) — Российн Федерацин Марий Элан Куженеран кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь бараме континенталан климат йу. Ӏа кхузахь дикка деха а, ло долуш а ду, ткъа аьхке — дикка йовха йу. Мехкан Ӏаткъам бо Атлантикин а, Арктикин а хӀаваан массаш. Ӏаьна заманахь кхузахь цӀеххьана температураш оьгу, ткъа гурахь а, бӀаьста а сих-сиха гӀура хуьлу. ХӀаваан температуран шеран йуккъера барам республикин малхбалехь Цельсин ноль градусал сов хуьлу, ткъа къилба-малхбузехь кхаа градусе кхочу. Уггар шийла бутт — январь, ткъа уггар бовха — июль бу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Гуьзелдже (КирикхӀан)
Гуьзелдже (Güzelce) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан ХӀатай провинцин (ил) КирикхӀанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:ХӀатай провинцин нах беха меттигаш
Категори:ХӀатай провинцин микрокӀошташ
Категори:КирикхӀанан микрокӀошташ
Категори:КирикхӀанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Моларбрунато (Торино)
Моларбрунато — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Больники
Больники (Больнікі) — Белоруссин Гроднон областан Островецан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш Категори:Островецан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Новоильинск (Байкалдехьара мохк)
Новоильинск (Новоильинск) — Российн Федерацин Байкалдехьара мехкан Чернышевскан кӀоштара эвла.