cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кокойск
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Краснопольен кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Жабче (Хмельницкан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Хмельницкан кӀоштан нах беха меттигаш
Печищи (Белорусси)
Печищи (Печышчы) — Белоруссин Гомелан областан Светлогорскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Светлогорскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Каменна-Рикса
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Монтанан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Бетел (бахархой лерина меттиг, Вермонт)
Бетел  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Вермонт штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Бетел бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Вермонт штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Вермонт штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Ортак (Акмолан область)
Ортак — Кхазакхстанан Акмолан областан Зерендан кӀоштара эвла.
Рудня-Быстри
Рудня-Быстри — Украинин Житомиран областан Коростенан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Корабль
Корабль (Корабль) — Российн Федерацин Байкалдехьара мехкан Газимурски Заводан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат луьра, чӀогӀа континенталан йу. Октябрехь дуьйна кхузахь хӀутту лакхара атмосферан Ӏаткъам. Йочанаш кӀезиг хуьлу, ткъа малх лепар кхузахь алсама хуьлу Ялтехь а, Кисловодскехь а чул. Оцу хенахь гӀийла мох а наггахь бен ца хуьлу. Оцу хьолашкахь латтано йойу дукха йовхо атмосферан дӀайалар бахьнехь, цуьнца кхетадо температуран инверсеш а, алссама тӀетаьӀӀа шелонаш латтар. Аьхке кхузахь йовха йу, цхьаццанхьа тӀех йовха йу, ткъа Ӏа шийла ду.
Рудня-Быстри
Хьажоргаш
Категори:Коростенан кӀоштан нах беха меттигаш
Корабль
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Якутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+9.
Хьажоргаш
Категори:Газимурски Заводан кӀоштан нах беха меттигаш
Будки (Черкассин область)
Будки — Украинин Черкассин областан Черкассин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Черкассин кӀоштан нах беха меттигаш
Истлакатлахко (Атлистак)
Истлакатлахко — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Истлакатлахко лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Российн Федерацин Пачхьалкхан хӀоттам
Конституцин хӀоттаман бух
Российн Федерацин Конституцин 3-гӀа яззамо боху, суверенитет дӀакхоьхьург а, Российн Федерацин Ӏедалан цхьаъ бен доцу хьост а ду цуьнан дукха къаьмнийн халкъ. Халкъо дӀакхоьхьу шен Ӏедал шешша а, ткъа иштта пачхьалкхан Ӏедалан меженашца а, меттигера шеш шайша урхалла ден меженашца а. Цхьанне а бакъо йац Российн Федерацин Ӏедал доладаккха. Ӏедал дӀалацар йа Ӏедалан декхарш доладахар кхел еш ду федералан законаца.
Шевякина
Шевякина (Шевякина) — Российн Федерацин Брянскан областан Брасован кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Брасован кӀоштан нах беха меттигаш
Де-Мойн
Де-Мойн — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Айова штатера гӀала.
Истори
Де-Мойн гӀала йиллина шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Айова штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Кастьельо-де-Хака
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Уэска провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Копани (Шаранган кӀошт)
Копани (Копани) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Шаранган кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Шаранган кӀоштан нах беха меттигаш
Засухино (Харовскан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Харовскан кӀоштан нах беха меттигаш
ГӀуьлисайм
ГӀуьлисайм — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха ГӀейн.
Билгалдахарш
Категори:Лакха ГӀейн департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
NGC 6537
NGC 6537 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
6537 6537
Заьригуьмаджо
Заьригуьмаджо (Zərigümaco) — Азербайджанан Лерикан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Лерикан кӀоштан нах беха меттигаш
БгӀомей
БгӀомей (Bromeilles) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ЛуагӀе.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЛуагӀе департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Нова Собутка
Нова Собутка — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Ковалево-Богушице
Ковалево-Богушице — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Большое Тишово
Большое Тишово (Большое Тишово) — Российн Федерацин Смоленскан областан Глинкан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Глинкан кӀоштан нах беха меттигаш
Цепонами (Витербо)
Цепонами — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лацио регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ремовски
Ремовски (Ремовский) — Российн Федерацин Алтайн мехкан Локотан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера а, чӀогӀа континенталан а йу, кхоллало Атлантикера, Арктикера, Малхбален Сибрехара, Йуккъерчу Азера сих-сиха хийца а луш кхочучу хӀаваан массаш бахьнехь. Маршах кӀезиг йолуш хенан хӀоттам хилар бахьнехь алссама маьлхан радиации кхачайо кхуза. Малх лепаран дохаллин йуккъера барам 2000—2300 сахьт шарахь бу, цхьаьнатоьхна радиацин барам кхочу 4500-4800 МДж/м2 шарахь.
ЙукаридагӀлиджа (Гергер)
ЙукаридагӀлиджа (Yukarıdağlıca) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Адийаман провинцин (ил) Гергеран кӀоштара эвла.
Ремовски
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
ЙукаридагӀлиджа (Гергер)
Хьажоргаш
Категори:Адийаман провинцин нах беха меттигаш
Устьяново (Орехово-Зуеван кӀошт)
Устьяново (Устьяново) — Российн Федерацин Москохан областан Орехово-Зуеван кӀоштара эвла.
ЙукаридагӀлиджа (Гергер)
Хьажоргаш
Категори:Гергеран кӀоштан нах беха меттигаш
Ремовски
Хьажоргаш
Категори:Локотан кӀоштан нах беха меттигаш
ЙукаридагӀлиджа (Гергер)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Устьяново (Орехово-Зуеван кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Орехово-Зуеван кӀоштан нах беха меттигаш
Пуглед-при-Мокроногу
Пуглед-при-Мокроногу — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Санкт-Лоренцен-бай-Книттельфельд
Санкт-Лоренцен-бай-Книттельфельд — Австрин Штири федералан латтана йукъара коммуна. Книттельфельд гуонан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Штири латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Юность (Чуваши)
Юность (Юность) — Российн Федерацин Чувашин Алатыран кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Алатыран кӀоштан нах беха меттигаш
Чоьруьш (Ула)
Чоьруьш (Çörüş) — Туркойчоьнан Эгейн регионан МугӀла провинцин (ил) Уланан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:МугӀла провинцин нах беха меттигаш
Категори:МугӀла провинцин микрокӀошташ
Категори:Уланан микрокӀошташ
Категори:Уланан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Калиновка (Краснопольен кӀошт)
Калиновка (Калінаўка) — Белоруссин Могилёвн областан Краснопольен кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
Бродерсдорф
Бродерсдорф (Brodersdorf) — Германин Шлезвиг-Гольштейн латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Шлезвиг-Гольштейн латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Вале (Верона)
Вале — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Ржоудни (Фридштейн)
Ржоудни  (Roudný) — Чехин Либерец мехкан кӀоштара эвла.
Вале (Верона)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Ржоудни (Фридштейн)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Вале (Верона)
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ржоудни (Фридштейн)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Либерец мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Форешть (коммуна)
Форешть — Румынин Сучава жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Сучава жудецан коммунаш
NGC 6538
NGC 6538 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
6538 6538
Мачерье (Маса-Карара)
Мачерье — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Новоселовка (Кореневан кӀошт)
Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кореневан кӀоштан нах беха меттигаш
Афонасково (Свердловскан область)
Афонасково (Афонасково) — Свердловскан областан Артёмовскан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: марийш (89%).
Билгалдахарш
Категори:Артёмовскан гӀалин гуонан нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Бекишли (ШахӀинбей)
Бекишли (Bekişli) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Газиантеп провинцин (ил) ШахӀинбейнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Газиантеп провинцин нах беха меттигаш
Рудичика
Рудичика — Румынин Тимиш жудецан коммунера эвла.
Бекишли (ШахӀинбей)
Хьажоргаш
Категори:Газиантеп провинцин микрокӀошташ
Рудичика
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Бекишли (ШахӀинбей)
Хьажоргаш
Категори:ШахӀинбейнан микрокӀошташ
Категори:ШахӀинбейнан кӀоштан нах беха меттигаш
Ортак (Актобен область)
Ортак — Кхазакхстанан Актобен областан Хобдинан кӀоштара эвла.
Бекишли (ШахӀинбей)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ортак (Актобен область)
Хьажоргаш
Категори:Актобен областан нах беха меттигаш Категори:Хобдинан кӀоштан нах беха меттигаш
ГӀуьмегӀсайм-ле-О
ГӀуьмегӀсайм-ле-О — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха ГӀейн.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха ГӀейн департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Юрика (Къилба Дакота)
Юрика  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилба Дакота штатера гӀала.
Истори
Юрика гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Къилба Дакота штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Разъезд N 40
Разъезд N 40 (Разъезд N 40) — Российн Федерацин Тюменан областан Ишиман кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Ишиман кӀоштан нах беха меттигаш
Казчине Олмето (Кунео)
Казчине Олмето — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Сомерсет (Вермонт)
Сомерсет — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Вермонт штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Вермонт штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Сороколетово (Арсеньеван кӀошт)
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Арсеньеван кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Просвет (Светлогорскан кӀошт)
Просвет (Прасвет) — Белоруссин Гомелан областан Светлогорскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Светлогорскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Сия
Сия (Сия) — Российн Федерацин Архангельскан областан Пинеган кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Пинеган кӀоштан нах беха меттигаш
Зоьвнаь
Зоьвнаь (Zövnə) — Азербайджанан Лерикан кӀоштара эвла.
Райки (Хмельницкан область)
Райки — Украинин Хмельницкан областан Хмельницкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Хмельницкан кӀоштан нах беха меттигаш
Киселево (Болгари)
Киселево  — Болгарин Монтанан областера эвла. Брусарци йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Монтанан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Влчковице (Праскачка)
Влчковице  (Vlčkovice) — Чехин Кралове Градец мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Кралове Градец мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Нова Стшемешна
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Ковалево-Подборне
Ковалево-Подборне — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Эль Охитал (Зонтекоматлан де Лопез а, Фуентес а)
Эль Охитал — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Бу (ЛуагӀе)
Бу (Bou) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ЛуагӀе.
Эль Охитал (Зонтекоматлан де Лопез а, Фуентес а)
Географи
Эль Охитал лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Бу (ЛуагӀе)
Билгалдахарш
Категори:ЛуагӀе департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Эль Охитал (Зонтекоматлан де Лопез а, Фуентес а)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Рудня-Радовельски
Рудня-Радовельски — Украинин Житомиран областан Коростенан кӀоштара эвла.
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Коростенан кӀоштан нах беха меттигаш
Кальехон Санта Клара (Тантоюка)
Кальехон Санта Клара — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Кальехон Санта Клара лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Будо-Орловски
Будо-Орловски — Украинин Черкассин областан Черкассин кӀоштара эвла.
Кальехон Санта Клара (Тантоюка)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Будо-Орловски
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Кальехон Санта Клара (Тантоюка)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Стари Лебежайка
Стари Лебежайка (Старая Лебежайка) — Российн Федерацин Саратовн областан Хвалынскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Калининский (Краснопольен кӀошт)
Калининский (Калінінскі) — Белоруссин Могилёвн областан Краснопольен кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
Категори:Краснопольен кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Демирташ (Ула)
Демирташ (Demirtaş) — Туркойчоьнан Эгейн регионан МугӀла провинцин (ил) Уланан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:МугӀла провинцин нах беха меттигаш
Категори:МугӀла провинцин микрокӀошташ
Категори:Уланан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Марс (Шаранган кӀошт)
Марс (Марс) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Шаранган кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 6 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Шаранган кӀоштан нах беха меттигаш
Овсянниково (Леснойн кӀошт)
Овсянниково (Овсянниково) — Российн Федерацин Тверан областан Леснойн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тверан областан Леснойн кӀоштан нах беха меттигаш
Залесни (Харовскан кӀошт)
Залесни (Залесная) — Российн Федерацин Вологдин областан Харовскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Харовскан кӀоштан нах беха меттигаш
Весели (Аксайн кӀошт)
Веселый (Веселый) — Российн Федерацин Ростовн областан Аксайн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Аксайн кӀоштан нах беха меттигаш
Бичер-Фоллс (Вермонт)
Бичер-Фоллс  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Вермонт штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Бичер-Фоллс бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Вермонт штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Вермонт штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
NGC 6539
NGC 6539 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
6539 6539
Кисена
Кисена — Испанин Уэска провинцин муниципалитет.
Лос Пачука (Лас Чоапас)
Лос Пачука — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лос Пачука лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Кисена
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Уэска провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Лос Пачука (Лас Чоапас)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
АбдалогӀлу (Герзе)
АбдалогӀлу (Abdaloğlu) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Синоп провинцин (ил) Герзенан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Синоп провинцин нах беха меттигаш
Категори:Герзенан кӀоштан нах беха меттигаш
ГӀуьстенагӀ
ГӀуьстенагӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха ГӀейн.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха ГӀейн департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Санкт-Лоренцен-бай-Шайфлинг
Санкт-Лоренцен-бай-Шайфлинг — Австрин Штири федералан латтана йукъара коммуна. Мурау гуонан йукъайогӀу.
Сан Хуан де Эстансия (Манлио Фабио Алтамирано)
Сан Хуан де Эстансия — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Сан Хуан де Эстансия лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Санкт-Лоренцен-бай-Шайфлинг
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Сан Хуан де Эстансия (Манлио Фабио Алтамирано)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Санкт-Лоренцен-бай-Шайфлинг
Хьажоргаш
Категори:Штири латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Сан Хуан де Эстансия (Манлио Фабио Алтамирано)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Цепони (Беневенто)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Шемякино (Брянскан область)
Шемякино (Шемякино) — Российн Федерацин Брянскан областан Брасован кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Брасован кӀоштан нах беха меттигаш
Пудоб
Пудоб — Словенин йукъараллера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Кунгара
Кунгара (Кунгара) — Российн Федерацин Байкалдехьара мехкан Газимурски Заводан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат луьра, чӀогӀа континенталан йу. Октябрехь дуьйна кхузахь хӀутту лакхара атмосферан Ӏаткъам. Йочанаш кӀезиг хуьлу, ткъа малх лепар кхузахь алсама хуьлу Ялтехь а, Кисловодскехь а чул. Оцу хенахь гӀийла мох а наггахь бен ца хуьлу. Оцу хьолашкахь латтано йойу дукха йовхо атмосферан дӀайалар бахьнехь, цуьнца кхетадо температуран инверсеш а, алссама тӀетаьӀӀа шелонаш латтар. Аьхке кхузахь йовха йу, цхьаццанхьа тӀех йовха йу, ткъа Ӏа шийла ду.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Якутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+9.
Хьажоргаш
Категори:Газимурски Заводан кӀоштан нах беха меттигаш
Беленкоьй (ШахӀинбей)
Беленкоьй (Belenköy) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Газиантеп провинцин (ил) ШахӀинбейнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Газиантеп провинцин нах беха меттигаш
Категори:Газиантеп провинцин микрокӀошташ
Категори:ШахӀинбейнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Петровски (Двуричнин кӀошт)
Петровски — Украинин Харьковн областан Двуричнин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Двуричнин кӀоштан нах беха меттигаш
Буакоммен
Буакоммен (Boiscommun) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ЛуагӀе.
Мачина (Бреша)
Мачина — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Буакоммен
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЛуагӀе департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Мачина (Бреша)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Брокдорф
Брокдорф (Brokdorf) — Германин Шлезвиг-Гольштейн латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Шлезвиг-Гольштейн латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Василево (Глинкан кӀошт)
Василево (Василево) — Российн Федерацин Смоленскан областан Глинкан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Глинкан кӀоштан нах беха меттигаш
Европоцентризм
Европоцентри́зм (евроцентри́зм) — Европин къаьмнаш йа малхбузаевропин цивилизацеш кхечу къаьмнел а, оьздангаллин сферера цивилизацел а гӀоле хилар, европин къаьмнийн дахаран васт лакхара хилар, ткъа кхин а церан дуьненан исторера башха роль диллина йа къайлаха кхайкхош йолу амалан философин тенденци    а, политикин идеологи а. Малхбуза мехкаша бина историн некъ, кхайкхабо иза бен нийсабоцуш санна я, лаххара а, масаллин санна.
Европоцентризм гуманитарин Ӏилманашкахь
Европоцентризм европин гуманитарин Ӏилманашкахь яра юьхьанца дуьйна. Европоцентризмах юхабовларан а, ерриг йолуш йолу дуьненан оьздангаллин дукхалла тӀеэцаран а Ӏаткъам бинчу (сихха ца бинехь а) факторех цхьаъ хилира, колонин а, динан хьехамийн а экспансии ечу хенахь, XIV—XIX бӀешерашкахь Европин оьзлдангаллин кхечу оьздангаллех кхетча хилла оьздангаллин шок.
Французийн серлончаша европоцентризман гуранчура ара а девлла, историн географин гура шорбаран, дерриг дуьненан истори юхакхолларан ойла аратеттира. Хьалхарчех цхьаъ вара Вольтер. Жигара европин йоцу оьздангаллаш теллина волу Гердер, гӀертара оьздангалла кхиорехь дерриг къаьмнийн къинхьегам гайта.
Амма цунна тӀаьхьарчу европин историн ойла кхиаран муьрехь, Гегелан, дерриг дуьненан историн нисса и ойла цхьаьна йогӀу европоцентризман ойланашца — Европехь бен дуьненан син ша-шен ца девза. Хаъал европоцентризм яра Марксан концепцехь а, цуо диллина дуьтура азин белхан хьесапан европинчуьнца йолу юкъаметтиган хаттар.
XIX бӀешеран 2-гӀа декъан историкаш, философаш, социологаш дуьненан историн процесс Ӏаморехь чӀогӀа йолчу европоцентризман дуьхьала бевлира. Масала, Данилевскийс емал йира европоцентризм, шен оьздангаллин-историн тайпанан теорица.
Литература
Категори:Идеологеш Категори:Европа Категори:Геополитика Категори:Философин терминаш Категори:Этноцентризм
Джуно (Аляска)
Джуно — Америкин Цхьаьнатоьхна Штаткара гӀала. Аляска штатан коьрта гӀала.
Зуьвуьдж
Зуьвуьдж (Züvüc) — Азербайджанан Лерикан кӀоштара эвла.
Джуно (Аляска)
Истори
Джуно гӀала йиллина шарахь.
Зуьвуьдж
Билгалдахарш
Категори:Лерикан кӀоштан нах беха меттигаш
Джуно (Аляска)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Аляска штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Вале (Виченца)
Вале — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Самарка (Локотан кӀошт)
Самарка (Самарка) — Российн Федерацин Алтайн мехкан Локотан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера а, чӀогӀа континенталан а йу, кхоллало Атлантикера, Арктикера, Малхбален Сибрехара, Йуккъерчу Азера сих-сиха хийца а луш кхочучу хӀаваан массаш бахьнехь. Маршах кӀезиг йолуш хенан хӀоттам хилар бахьнехь алссама маьлхан радиации кхачайо кхуза. Малх лепаран дохаллин йуккъера барам 2000—2300 сахьт шарахь бу, цхьаьнатоьхна радиацин барам кхочу 4500-4800 МДж/м2 шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Локотан кӀоштан нах беха меттигаш
Форотик (коммуна)
Форотик — Румынин Караш-Северин жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Караш-Северин жудецан коммунаш
Ржоудники
Ржоудники (Roudníky) — Чехин Устецан мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Устецан мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Анастасово (Чуваши)
Анастасово (Анастасово) — Российн Федерацин Чувашин Порецкан кӀоштара эвла.
Ортаколь
Ортаколь — Кхазакхстанан Къилбаседа-Кхазакхстанан областан Шал акынан кӀоштара эвла.
Анастасово (Чуваши)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Порецкан кӀоштан нах беха меттигаш
Ортаколь
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Шал акынан кӀоштан нах беха меттигаш
Истлачалоян (Атлистак)
Истлачалоян — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Истлачалоян лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
NGC 6540
NGC 6540 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
6540 6540
Нова Тшцянна
Нова Тшцянна — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Рудна (Румыни)
Рудна — Румынин Тимиш жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Обуховка (Кореневан кӀошт)
Обуховка (Обуховка) — Российн Федерацин Курскан областан Кореневан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кореневан кӀоштан нах беха меттигаш
Клисурица
Клисурица — Болгарин Монтанан областера эвла. Монтана йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Монтанан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Казчине Педроне (Асти)
Казчине Педроне — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ковпито
Ковпито (Каўпіта) — Белоруссин Могилёвн областан Краснопольен кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
Категори:Краснопольен кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Смутово
Смутово (Смутово) — Российн Федерацин Архангельскан областан Пинеган кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пинеган кӀоштан нах беха меттигаш
Ковалево-Скорупки
Ковалево-Скорупки — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Прудок (Светлогорскан кӀошт)
Прудок (Прудок) — Белоруссин Гомелан областан Светлогорскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Светлогорскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Янктон (Къилба Дакота)
Янктон  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилба Дакота штатера гӀала.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Къилба Дакота штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Лесови (Хмельницкан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Хмельницкан кӀоштан нах беха меттигаш
Ревягина
Ревягина (Ревягина) — Российн Федерацин Тюменан областан Ишиман кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Ишиман кӀоштан нах беха меттигаш
Стовпинка
Стовпинка — Украинин Житомиран областан Коростенан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Коростенан кӀоштан нах беха меттигаш
Афончикова
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).