cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Винна
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Къилба Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Гарагоджали (Куьрдаьмиран кӀошт)
Гарагоджали (Qaraqocalı) — Азербайджанан Куьрдаьмиран кӀоштара эвла.
Казчина Праджилардо Казчина Пикола (Верчели)
Казчина Праджилардо Казчина Пикола — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Чирпи (Ментеше)
Чирпи (Çırpı) — Туркойчоьнан Эгейн регионан МугӀла провинцин (ил) Ментешенан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Наволок (Няндоман кӀошт)
Наволок (Наволок) — Российн Федерацин Архангельскан областан Няндоман кӀоштара эвла.
Чирпи (Ментеше)
Хьажоргаш
Категори:МугӀла провинцин нах беха меттигаш
Наволок (Няндоман кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Чирпи (Ментеше)
Хьажоргаш
Категори:МугӀла провинцин микрокӀошташ
Наволок (Няндоман кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Няндоман кӀоштан нах беха меттигаш
Чирпи (Ментеше)
Хьажоргаш
Категори:Ментешенан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Крутцы (Чкаловскан кӀошт)
Крутцы (Крутцы) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Чкаловскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 0 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Нижни Новгородан областан Чкаловскан кӀоштан нах беха меттигаш
Обердорф-ам-Хохегг
Обердорф-ам-Хохегг — Австрин Штири федералан латтана йукъара коммуна. Суьдостстейермарк гуонан йукъайогӀу.
Хьажоргаш
Категори:Штири латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Давид Мартинез (Игвала де ла Индепенденсия)
Давид Мартинез — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Давид Мартинез лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Мазанець
Мазанець — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Мали Скатовка
Мали Скатовка (Малая Скатовка) — Российн Федерацин Саратовн областан Саратовн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Саратовн кӀоштан нах беха меттигаш
Александровски (Касторнан кӀошт)
Александровски (Александровский) — Российн Федерацин Курскан областан Касторнан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Касторнан кӀоштан нах беха меттигаш
Реуць
Реуць — Румынин Тимиш жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Тимиш жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Фрута (Колорадо)
Фрута  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Колорадо штатера гӀала.
Кандемирлер (Эшме)
Кандемирлер (Kandemirler) — Туркойчоьнан Эгейн регион регионан Ушак провинцин (ил) Эшменан кӀоштара эвла.
Фрута (Колорадо)
Истори
Фрута гӀала йиллина  шарахь.
Кандемирлер (Эшме)
Хьажоргаш
Категори:Ушак провинцин нах беха меттигаш
Фрута (Колорадо)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Колорадо штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Кандемирлер (Эшме)
Хьажоргаш
Категори:Эшменан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Плавшкий Ровт
Плавшкий Ровт — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Сойлу (Каркамиш)
Сойлу (Soylu) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Газиантеп провинцин (ил) Каркамишнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Газиантеп провинцин нах беха меттигаш
Категори:Газиантеп провинцин микрокӀошташ
Категори:Каркамишнан кӀоштан нах беха меттигаш
Коьк-Сай (Тонан кӀошт)
Коьк-Сай — ГӀиргӀазойчоьнан Иссык-Кулан областан Тонан кӀоштара эвла.
Сойлу (Каркамиш)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Коьк-Сай (Тонан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сойлу (Каркамиш)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Коьк-Сай (Тонан кӀошт)
Cахьтан аса
Сахьтан аса ю +6:00.
Хьажоргаш
Категори:Тонан кӀоштан нах беха меттигаш
Рани-Лист
Рани-Лист — Болгарин Кырджалин областера эвла. Кырджали йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Кырджалин областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Гуде
Гуде — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Лакха ЛуагӀа.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха ЛуагӀа департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Гловенка (Подкарпатан воеводалла)
Гловенка — Польшин Подкарпатан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подкарпатан воеводаллин нах беха меттигаш
Килинчарслан (Селчуклу)
Килинчарслан (Kılınçarslan) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кони провинцин (ил) Селчуклунан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин микрокӀошташ
Категори:Селчуклунан микрокӀошташ
Категори:Селчуклунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Лос Саусес, Ла Трохе (Акамбаро)
Лос Саусес, Ла Трохе — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лос Саусес, Ла Трохе лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Енетай (Вашингтон)
Енетай  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Вашингтон штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Вашингтон штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Вашингтон штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Яркова
Яркова (Яркова) — Российн Федерацин Тюменан областан Вагайн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Вагайн кӀоштан нах беха меттигаш
МолегӀ
МолегӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Къилба-ПигӀенейш регионехь. Коммунан департамент — Лакха ПигӀенейш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха ПигӀенейш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Бянки (Торино)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Масерия Витали (Потенца)
Масерия Витали — Италин Базиликата регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Федосово (Рязанан область)
Федосово (Федосово) — Российн Федерацин Рязанан областан Шацкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Рязанан областан Шацкан кӀоштан нах беха меттигаш
Фузине Конфине (Удине)
Фузине Конфине — Италин Фриули-Венеци-Джули регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Фриули-Венеци-Джули регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Красный Бережок (Кировскан кӀошт)
Красный Бережок (Красны Беражок) — Белоруссин Могилёвн областан Кировскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
Категори:Кировскан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Лос Мангитос (Хосе Азуета)
Лос Мангитос — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лос Мангитос лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Ржейхартице
Ржейхартице (Rejchartice) — Чехин Оломоуц мехкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Оломоуц мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Ямное (Дворецкан йуьртан меттиг)
Ямное (Ямнае) — Белоруссин Гомелан областан Рогачёван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Рогачёван кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Кавенчин (гмина Тарчин)
Кавенчин  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Немировка (Житомиран область)
Немировка — Украинин Житомиран областан Коростенан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Коростенан кӀоштан нах беха меттигаш
Искапантла (Исхуатлан дел Кафе)
Искапантла — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
NGC 5993
NGC 5993 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
5993 5993
Скутины
Скутины (Скутины) — Кировн областан Юрьян кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: даиман Ӏаш нах бац.
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Юрьян кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Мырзатай
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Жамбылан областан нах беха меттигаш Категори:Байзакан кӀоштан нах беха меттигаш
HD246618
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Обердорф-им-Бургенланд
Обердорф-им-Бургенланд — Австрин Бургенланд федералан латтана йукъара коммуна. Оберварт гуонан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Филипповски (Алтайн мохк)
Филипповски (Филипповский) — Российн Федерацин Алтайн мехкан Каменан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Каменан кӀоштан нах беха меттигаш
Пукляки
Пукляки — Украинин Хмельницкан областан Каменец-Подольскан кӀоштара эвла.
ГарамахӀмудлу
ГарамахӀмудлу (Qaramahmudlu) — Азербайджанан Куьрдаьмиран кӀоштара эвла.
Пукляки
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
ГарамахӀмудлу
Билгалдахарш
Категори:Куьрдаьмиран кӀоштан нах беха меттигаш
Пукляки
Хьажоргаш
Категори:Каменец-Подольскан кӀоштан нах беха меттигаш
HD246618
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Сомеш-Одорхей (коммуна)
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Заречье (Шебекинан кӀошт)
Заречье (Заречье) — Российн Федерацин Белгородан областан Шебекинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Шебекинан кӀоштан нах беха меттигаш
Рокета (Мантова)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Будаево (Смоленскан область)
Будаево (Будаево) — Российн Федерацин Смоленскан областан Гагаринан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Хьажоргаш
Категори:Смоленскан областаан Гагаринан кӀоштан нах беха меттигаш
Городище (Борисоглебскан кӀошт)
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
КараахӀметли (Эшме)
КараахӀметли (Karaahmetli) — Туркойчоьнан Эгейн регион регионан Ушак провинцин (ил) Эшменан кӀоштара эвла.
Городище (Борисоглебскан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
КараахӀметли (Эшме)
Хьажоргаш
Категори:Ушак провинцин нах беха меттигаш
Абросимово (Хотынецан кӀошт)
Абросимово (Абросимово) — Российн Федерацин Орёлан областан Хотынецан кӀоштара эвла.
Городище (Борисоглебскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Ярославлан областан Борисоглебскан кӀоштан нах беха меттигаш
КараахӀметли (Эшме)
Хьажоргаш
Категори:Эшменан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Абросимово (Хотынецан кӀошт)
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Хотынецан кӀоштан нах беха меттигаш
Кузнецова, Варвара Григорьевна
Кузнецова Варвара Григорьевна  (йина 1912 шеран 31 октябрехь (13 ноябрехь) Спас-Талица Орелан уезд, Вяткан губерни, Российн импери) — советийн -къилбаседаӀаморхо, чукчийн дахарех лаьцна уггаре нийса аренан хаамаш гулбина Чукоткан ахгӀайрен талламхо. ЕКП(б) декъашхо, Ленинградан гуонехь йисина хилларг.
Биографи
Варвара Григорьевна йина Спасо-Талица эвлахь (хӀинца —  Кировн областера). 1926 шарахь да веллачул тӀаьхьа кхелхира цуьнан даймахка — Марийн АССРн Йоккха Руял эвла. Оцу хенахь Варварин 13 шо дара, доьзалехь йалх бер дара, ткъа иза йоккхаха йерг йара. 1929 шарахь цуо чекхйаьккхира хьехархойн агӀонца йолу Мари-Биляморски исс шеран ишкол. Цул тӀаьхьа кхаа шарахь хьехархо болх бира: йуьхьанца Шолнер эвлара йуьхьанцара ишколан хьехархо, цул тӀаьхьа хьийхира оьрсийн мотт а, литература а Карлыган эвлара марийн ворхӀ шеран ишколехь.
1932 шарахь иза кхелхира Владивостоке, ишколехь хьийхира, деша хӀоьттира Владивостокан хьехархойн институте. Институтехь цхьана баттахь дешна, обкомо хьажийна йахара хьун кеччо, цигахь ши бутт гергга хан йаьккхина, кхин Владивостокан хьехархойн институте йуха ца йеира.
1933 шарахь кхелхира Ленинграде, деша ийцира Ленинградан пачхьалкхан университетан историн факультете, иза чекхйаьккхира 1939 шарахь.
1939—1942 шерашкахь болх бира экскурсилелорхо — ССРС Пачхьалкхан къаьмнийн этнографин музейн (ПЭМ) Ӏилманан белхахо. Музейхь гӀуллакхехь йолуш цуо Ӏилманан гӀуллакх теллира: «Петр I хийцамаш», «Сибрехан къаьмнаш (чукчаш, эвенкаш»), «Малхбуза Украина а, Малхбуза Белорусси а»; «ЖехӀалчу нехан ПЭМ дохаршан лар тӀехула» цӀе йолу экскурси кечйира.
Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀом болуш йисира Ленинградехь. Музейн кхечу белхахошца уггаре мехала коллекцеш эвакуацин кечйира. ТӀеман хьалхарчу дийнахь дуьйна хилира музей ларъен цӀеран декъан тӀемало. Кхин а дакъалецира гӀала ларйаран белхашкахь: Шимскехь, Погорельехь, Йоккхачу Кузьмино-Детски эвлахь, Обуховхь. 1941 шеран 5 декабрехь айп йира музейн гӀишлон чу бумба йоьжна. 1942 шеран 20 январехь болх беш йара № 78 йолу эвакуацин госпиталехь диетйишин даржехь, иза йиллинера Ленинградан Пачхьалкхан лоьрийн говзалла айаран институтехь, цигахь болх бира гуо басталц. 1942 шо кхаччалц Варвара лаьттира ЕЛККС декъашхо.
1944 шеран мартехь Варвара Григорьевна йухаеира Пачхьалкхан этнографин музей, шен балха. 1944 шеран сентябрехь дӀаийцира ЕКП(б) декъашхойн кандидаташка. 1944 шеран 1 декабрехь хӀоьттира ССРС ӀА Этнографин институтан аспирантуре «Къилбаседа Азин этнографин» говзаллийца. 1946 шарахь дӀаийцира ЕКП(б) декъа. 1947 шеран августехь доклад йира аспирантийн семинарехь, тема «ХӀордан йистера а, сайнийн а чукчийн бахам».
1948 шарахь боьдуш бара Чукотке йоьду экспедицин кечам. Экспедицин Ӏалашонехь дара антропологин, этнографин, археологин агӀора Чукоткан ахгӀайре Ӏамор. Экспедицис гулбина хаамаша Къилбаседа Азин а, Къилбаседа Америкин а ширачу бахархойн йукъаметтигаш, Америке адамаш ховшаран хан а, некъаш а серладаха дезара. Экспедицин этнографаша, гӀарайаьллачу америкин, шена йукъахь дика дакъа лаьцна оьрсийн этнографаша В. Г. Богораза а, В. И. Иохельсона а, Джезупан экспедицин талламаш дӀахьур болуш санна хетара Ӏилманийн Академин. Иштта, Варвара Григорьевнин доккха сий хилира оцу талламийн когаметта хила. Аспиранткан кечам бан велира и.Ӏ.д. И. С. Вдовин, иза вара уггаре дика говзанча чукчашӀаморехь, чукчийн мотт Ӏамо волавеллера В. Г. Богоразан куьйгаллийца. Чукоткан комплексан экспедицин дерриг куьйгалла а деш вара б.Ӏ.д. Г. Ф. Дебец.
1948 шеран 17 мартехь из адӀайахара экспедице. Аренан болх беш бара кӀоштан йаккъашна уггаре генарчу тундран дакъошкахь, Амгуэма эркан майданахь. Варварас 3 шо сов даьккхира оцу хала кхочучу меттигашкахь, чукчийн меттаметтанашца цхьаьна кхерсташ лелаш. Талламхочун дерриг дахар дӀадахара экстремалан хьолашкахь, чукчаш цхьан а озабезам ца бора цуьнан кхерстаран дахаран кийча ца хиларна.
Йухайирзича, цуо йаздира диссертации, тема «Чаунан а, Амгуэман а чукчаш (комплексехь гайтар)» йолуш. 1951 шеран 28 ноябрехь дӀаэцна ССРС ӀА Этнографин институтан Ленинградан декъан Сибрехан этнографин секторан лахара Ӏилманан белхахо дарже.
Амма 1953 шарахь Варвара Григорьевнин могашалла дика телхира, цамгар йоьзна йара функци йохарех, ткъа цул тӀаьхьа йуккъера нервийн система йохарца, коьртан хье чохь жижиг кхиар бахьнехь. Цуьнан дийзира еххачу хенахь больницехь Ӏан, болх бан ца лора. Институто кхаа шарахь латтийра цунна штатан дакъа, 1956 шеран 6 сентябрехь из адӀайаьккхира йехачу хенахь цамгар латтарна.
Йелира 1977 шарахь. ДӀайоьллина Керла-Волковски кешнашкахь Петарбухехь.
Ӏилманан белхаш
Варвара Кузнецова ца кхуьура Ӏилмане баха ша гулбина белхаш, оцу белхийн таро йара ма-йарра а, практикехь чулацам болу а чукчийн-сешлелорхойн XX бӀешеран дахаран энциклопеди хӀотто. Цхьаъ бен йоцу тӀекхача йиш йолу экспедицин белхан жамӀ хилира, цуо зорба тоьхна «Амгуэман сенийн чукчийн Ӏиданех а, Ӏадатех а хаамаш» цӀе йолу йаззам. Ткъа иштта экспедицехь даьхна суьртийн йоккха коллекци. И коллекци чӀогӀа дика документан тешалла ду меттигерачу къаьмнех а, оьздангаллех а лаьцна, хӀинца шен коьртачу декъехь тӀекхача йиш йу РӀА Антропологин а, этнографин а Сийлахь Петран цӀарах музейн (Кунсткамера) сайт тӀехь. Кузнецован аренан дневникаш Ӏалашйо музейн архивехь.
Иэс
СовгӀаташ дина «Ленинград ларйарна» а, «1941—1945 шерашкахь Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀамтӀехь сийлахь къахьегаран» а мидалшца.
Хьажоргаш
Категори:РӀА Этнологин а, антропологин а института белхахой Категори:СибрехӀаморхой Категори:КъилбаседаӀаморхой Категори:ССРС музейн белхахой Категори:Петарбухан пачхьалкхан университетан историн факультетера арахецнарш Категори:Адамаш:Ленинградан гуо лацар Категори:ССКП декъашхой Категори:Керла-Волковски кешнашкахь дӀабоьхкинарш Категори:Шаманаллин талламхой
Мазев
Мазев — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Казчина Прати (Новара)
Казчина Прати — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Мазев
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Казчина Прати (Новара)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Мазев
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Чифтликкоьй (Ментеше)
Чифтликкоьй (Çiftlikköy) — Туркойчоьнан Эгейн регионан МугӀла провинцин (ил) Ментешенан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:МугӀла провинцин нах беха меттигаш
Категори:МугӀла провинцин микрокӀошташ
Категори:Ментешенан микрокӀошташ
Категори:Ментешенан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Сетунь Мали (Москохан область)
Сетунь Мали (Сетунь Малая) — Российн Федерацин Москохан областан Одинцовон кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Одинцовон кӀоштан нах беха меттигаш
Гарфилд (Вашингтон)
Гарфилд — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Вашингтон штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Вашингтон штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Лугови (Чкаловскан кӀошт)
Луговая (Луговая) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Чкаловскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 15 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Нижни Новгородан областан Чкаловскан кӀоштан нах беха меттигаш
Джирим
Джирим (Джирим) — Российн Федерацин Хакасин Ширан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат тайп-тайпана йу, бахьна географин хӀоттаман башхаллаш а, рельеф а йу. Климатан башхаллаш кхоллало маьлхан энергин, рельефан, ораматийн, атмосферан циркуляцин Ӏаткъамца. Мелхан радиацин цхьанатоьхна барам Хакасин аренийн декъехь дуккха а сов йу, иза санна шораллехь йолчу Российн малхбузан кӀошташкахьчул. Кхузахь алсама бу бекхна, кӀезиг мархаш йолуш хенан хӀоттам. Эрана олуш дац «маьлхан Хакаси». Боккъала а, кхузахь денош алсама ду Сочехьчул. Йакъон климат хиларан коьрта бахьна лаьмнийн даккъийн Ӏаткъам бу, цара догӀан ӀиндагӀа до (мархаш сехьа ца йовлуьйту). Кхузахь алсама ду къилба-малхбузен мехаш. ЧӀогӀа мехаш бӀаьстенан амалехь ду, дукхахьолахь цара йахьа чан. Къилбаседехьа йиллина хиларо аьтту бо арктикин хӀаваъ чубаийта. Ма-дарра аьлча, Хакасин климат чӀогӀа континенталан амалехь йу, аьхке йовха, Ӏа шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Ширан кӀоштан нах беха меттигаш
Плазове
Плазове — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
СубагӀи (Каркамиш)
СубагӀи (Subağı) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Газиантеп провинцин (ил) Каркамишнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Золотава
Золотава (Золотава) — Российн Федерацин Вологдин областан Харовскан кӀоштара эвла.
СубагӀи (Каркамиш)
Хьажоргаш
Категори:Газиантеп провинцин нах беха меттигаш
Золотава
Хьажоргаш
Категори:Харовскан кӀоштан нах беха меттигаш
СубагӀи (Каркамиш)
Хьажоргаш
Категори:Каркамишнан микрокӀошташ
Категори:Каркамишнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Наумовски (Няндоман кӀошт)
Наумовски (Наумовская) — Российн Федерацин Архангельскан областан Няндоман кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Няндоман кӀоштан нах беха меттигаш
Винне (Плосковице)
Винне  (Vinné) — Чехин Устецан мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Литература
Категори:Устецан мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Горбки
Горбки — Украинин Закарпатьен областан Виноградован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Виноградован кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
МомегӀ
МомегӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Къилба-ПигӀенейш регионехь. Коммунан департамент — Лакха ПигӀенейш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха ПигӀенейш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Алексеевка (Касторнан кӀошт)
Алексеевка (Алексеевка) — Российн Федерацин Курскан областан Касторнан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
Хьажоргаш
Категори:Касторнан кӀоштан нах беха меттигаш
Черри-Гиллс-Моллс (Колорадо)
Истори
Черри-Гиллс-Моллс гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Колорадо штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Глоговець (Польша)
Глоговець — Польшин Подкарпатан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подкарпатан воеводаллин нах беха меттигаш
Арчалы (Тонан кӀошт)
Арчалы — ГӀиргӀазойчоьнан Иссык-Кулан областан Тонан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Сахьтан аса ю +6:00.
Хьажоргаш
Категори:Тонан кӀоштан нах беха меттигаш
Махино
Махино (Махино) — Российн Федерацин Саратовн областан Саратовн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Саратовн кӀоштан нах беха меттигаш
Кавенчин (Липскан повет)
Кавенчин  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Реучешть
Реучешть — Румынин Нямц жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Нямц жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
NGC 5994
NGC 5994 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Хьажа кхин а
5994 5994
Бянкина (Дженова)
Бянкина — Италин Лигурия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лигурия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Киник (Селчуклу)
Киник (Kınık) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Кони провинцин (ил) Селчуклунан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин нах беха меттигаш
Категори:Кони провинцин микрокӀошташ
Категори:Селчуклунан микрокӀошташ
Категори:Селчуклунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
HD246640
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Дерумбадо (Хенерал Элиодоро Кастильо)
Дерумбадо — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Дерумбадо лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Гарасаггал (Куьрдаьмиран кӀошт)
Гарасаггал (Qarasaqqal) — Азербайджанан Куьрдаьмиран кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Куьрдаьмиран кӀоштан нах беха меттигаш
Карабаджакли (Эшме)
Карабаджакли (Karabacaklı) — Туркойчоьнан Эгейн регион регионан Ушак провинцин (ил) Эшменан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Ушак провинцин нах беха меттигаш
Категори:Эшменан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Россау (Саксони)
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Саксони латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Обердраубург
Обердраубург — Австрин Каринти федералан латтана йукъара коммуна. Шпитталь-ан-дер-Драу гуонан йукъайогӀу.
Хьажоргаш
Категори:Каринти латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Курганы (Кировскан кӀошт)
Курганы (Курганы) — Белоруссин Могилёвн областан Кировскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш
Категори:Кировскан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Уфа (Вагайн кӀошт)
Уфа (Уфа) — Российн Федерацин Тюменан областан Вагайн кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Ерлендс-Пойнт-Кицап-Лейк (Вашингтон)
Географи
Ерлендс-Пойнт-Кицап-Лейк бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Вашингтон штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Вашингтон штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Ямное (Довскан йуьртан меттиг)
Ямное (Ямнае) — Белоруссин Гомелан областан Рогачёван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Рогачёван кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Лос Саусес, Салвадор Гонзалез Мартинез (Селая)
Лос Саусес, Салвадор Гонзалез Мартинез — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лос Саусес, Салвадор Гонзалез Мартинез лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Фузки (Беневенто)
Фузки — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Эль Наранхильо (Наутла)
Эль Наранхильо — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Наранхильо лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
NGC 5995
NGC 5995 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Мырзашокы
Мырзашокы — Кхазакхстанан Туркестанан областан Мактааралан кӀоштара эвла.
NGC 5995
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Мырзашокы
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
NGC 5995
Хьажа кхин а
5995 5995
Мырзашокы
Хьажоргаш
Категори:Туркестанан областан нах беха меттигаш Категори:Мактааралан кӀоштан нах беха меттигаш
Мазури (Лодзинскан воеводалла)
Мазури  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Деж (Лакха ЛуагӀа)
Деж — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Лакха ЛуагӀа.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха ЛуагӀа департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Уляшево (Росси)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (77%), оьрсий (23%).
Билгалдахарш
Категори:Печора муниципалан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
Зиборовка
Зиборовка (Зиборовка) — Российн Федерацин Белгородан областан Шебекинан кӀоштара эвла.
Масерия Вичеконти (Потенца)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.