cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кочкайа (Нарман)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Заозерица (Оричин кӀошт)
Заозерица (Заозерица) — Кировн областан Оричин кӀоштара дӀатесна эвла.
Архангельски (Губкинан гӀалин гуо)
Архангельски (Архангельское) — Российн Федерацин Белгородан областан Губкинан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Заозерица (Оричин кӀошт)
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Архангельски (Губкинан гӀалин гуо)
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Заозерица (Оричин кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Крепость
Крепость (Крепость) — Российн Федерацин Курганан областан Мокроусован кӀоштара эвла.
Заозерица (Оричин кӀошт)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Архангельски (Губкинан гӀалин гуо)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Крепость
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Заозерица (Оричин кӀошт)
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Оричин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Архангельски (Губкинан гӀалин гуо)
Хьажоргаш
Категори:Губкинан гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Крепость
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Мокроусован кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 4032
NGC 4032 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
4032 4032
Эль Команче (Тьера Бланка)
Эль Команче — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Команче лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
СогӀа (Франци)
СогӀа — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — АгӀеж.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:АгӀеж департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Грушев (Киеван область)
Грушев — Украинин Киеван областан Обухован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Тенон (кантон)
Тенон — Францин кантон, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Кантонан департамент — ДогӀдонь.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ДогӀдонь департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
Брумтаун (Алабама)
Брумтаун  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Алабама штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Брумтаун бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Алабама штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Алабама штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Любовь (Тамбовн область)
Любовь (Любовь) — Российн Федерацин Тамбовн областан Староюрьеван кӀоштара эвла.
Климат
Ӏаламан а, ландшафтийн а амалаш йоьзна йу цуьнан географин хьолах – эвла лаьтта Оьрсийн акъарин йуккъехь, цунна тӀиера акъарин муьлххачу дозане эзар километр йу. Алсама хуьлу долу континенталан барамера хӀаваъ, Эвла хӀордашна гена латтарех доьзна ду. Цуо областан климат барамера континенталан йо. Окан-Донан акъари тӀехь климат алсама континенталан йу, уллорчу гунаш тӀехьчулла. Эвла лаьтта кӀеззиг къилбаседехьа Сибрехан а, Азорийн а максимумашна йуккъехь долчу лакхарчу Ӏаткъаман дукъал, цундела бу кхузахь луларчу Владимирехь йа Рязанехьчул алсама, гӀийлачу мехца, бекхна хенан хӀоттам. Оцун тӀе мехаш дукхах дерг къилбан а, къилба-малхбален а ду, бӀаьста а, Ӏай а муххале а. оцу агӀора хьокху аьхка а, бӀаьста а йокъаллин мехаш, ткъа Ӏай – дарц.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Староюрьеван кӀоштан нах беха меттигаш
Сан Грегорио (Котастла)
Сан Грегорио — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Сан Грегорио лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Шевченко, Тарас Григорьевич
Тара́с Григо́рьевич Шевче́нко (Тара́с Григо́рович Шевче́нко;, Российн империн Киевн губернин Звенигородан уездера Моринцы йуьртахь, , (хӀинца — Черкасскан область, Украина) — , Петарбух, Российн импери) — украинийн поэт, прозаик, ойланча , живописец, график, этнограф, общественный деятель.
Желобово
Желобово (Желобово) — Российн Федерацин Рязанан областан Сараин кӀоштара эвла.
Сан Грегорио (Котастла)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Шевченко, Тарас Григорьевич
Шевченкон литературин тӀаьхьенехь коьрта роль ловзайо поэзис, масала «Кобзарь» гулам, иза лору хӀокху заманан украинийн литературин бух, дукхаха дерг литературин украинийн меттан. Украинийн къоман боламан гӀуллакххо, Кириллан-Мефодийн вежараллин декъахо.
Сан Грегорио (Котастла)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Шевченко, Тарас Григорьевич
Шевченкон прозин доккхаха долу дакъа (повесташ, дневник, дуккха кехаташ), ткъа кхин а цхьайолу байташ йазйина оьрсийн маттахь, иза бахьнехь талламхойн цхьаьна декъо Шевченкон кхолларалла хуьлийта, украинийн хилла ца Ӏаш, кхин а оьрсийн литература.
Сан Грегорио (Котастла)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Шевченко, Тарас Григорьевич
Бералла а, къуоналла а
Шевченко Тарас вина Киевн губернера Звенигородан уездера Моринцы йуьртахь] (хӀинца Украинин Черкасскан областера Звенигородан кӀошт,). гӀопаллера ахархойн Шевченкон Григорий Иванан а, Бойко Екатерина Акиман а кхоалгӀа бер дара — йиша Екатерина ( —1848 гергга) йеллачул тӀаьхьа и брата Никиты ( — около 1870). Их хозяин В. В. Энгельгардт, эла Г. А. Потёмкинан стунвешин кӀентана санна кхаьчна цуьнан малороссин бахамийн алсама долу дакъа.
Сан Грегорио (Котастла)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Желобово
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Шевченко, Тарас Григорьевич
Бералла а, къуоналла а
Доьзалехь дийцарх, Тарасан дай схьабевлла цхьаьна гӀазакхийчух Андрейх, иза XVIII бӀешо долалуш веира Запорожьен Сечера. Ткъа цуьнан ненада Аким Бойко, мухажир вара Прикарпатьера. Шевченко Тарасан деда - Шевченко Иван Андреевич - ваьхна 106 шарахь (1742 – 1849 шеран 28 январь).
Желобово
Хьажоргаш
Категори:Сараин кӀоштан нах беха меттигаш
Пон-Пеан
Билгалдахарш
Категори:Иль а, Вилен а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Шевченко, Тарас Григорьевич
Бералла а, къуоналла а
1816 шарахь Шевченкон доьзал кхелхира Кириловка йуьрта (хӀинца Шевченково), цигара схьаваьлла вара Григорий. Тарасан бералла чекхйелира оцу йуьртахь. йира Тарасан йиша Ярина, а — йиша Мария. Цхьаьна дийнахь жима Тарас вахара «стигална доьгӀна аьчкан бӀогӀамаш» лаха, арахь тилвелира. Мах лелорхоша, кӀант дуьхьала кхетта, шайца дӀавигира, сарахь цӀавалийра Кириловке. вира Тарасан ваша Иосиф.
1822 шеран гурахь Тарас деша волавелира меттигера йозанчегара Совгирегара. Оцу хенахь бевзира Сковорода Григорийн кхолламаш. 1822—1828 шерашкахь цуо сурт диллира «Кони. Салтий» (сурт ца карийна).
цуьнан йоккхаха йолу йиша а, Тарас кхиийнарг а Екатерина маре йахара Зелёни Дибровера ахархочуьнга Красицкий Антонега.
беза болх барна а къоьллах а йелира Екатеринин нана а, дас зуда йалийра жеро йисина Терещенко Оксана, цуьнан кхоъ бер дара. Иза луьра йара меран берашца, царна йукъахь жима Тарасца а.
йира Тарасан дена йиша Мария. Тарас волавелира деца мах лело. Хуьлура Звенигородкехь, Уманехь, Елисаветградехь. от тяжёлого труда на барщине умер Григорий Шевченко, дукха хан йалале десте шен берашца йухайирзира Моринце. Тарас болх бан вахара Киевра веинчу йозанчана П. Ф. Богорскийна. Дешархо-йалхо санна, Тараса кхоьхьура хи, ишколан дечиг дагадора, йозанчин гӀуллакх дора, беллачарна доьшура псалтырь, дешар кхин дӀа а хьора. Оцу хенахь Шевченкон бевзира украинийн литературин цхьаболу кхолламаш. Богорскийс сийсазвар ца лайна, Тарас цунах ведира, луларчу йарташкахь лаха волавелира сурт дилларан хьехархо. Сурт диллар чӀогӀа дезарна, масех дийнахь сурт дилларе Ӏама а Ӏемаш вецира йозанча Ефрем волчохь (Звенигородан уездан Лысянкехь, хӀинца Черкасскан область). Также у него были учителя-живописцы из села Стеблёва Каневского уезда а, Звенигородан уездера Тарасовка йуьртахь а. 1827 шарахь цуо дажийра Кирилловкера нехан жа, циггахь йевзира Коваленко Оксана. И бераллера доттагӀ Шевченкос цкъа хьахийна ца Ӏа шен кхолламашкахь. Цунна лерина «Марьяна-мозгӀар» поэмин йуьхьиг.
Йозанчин-хьехархочун ишколехь Шевченкон йоза Ӏемира, ткъа басар хьокхучаьгара бевзира сурт дилларан бух. ЙалхийтталгӀа шо долуш, 1829 шарахь, иза кхечира керлачу мехкан ден П. В. Энгельгардтан йолалле — йуьхьанца йуург йийриг вара, цул тӀаьхьа йалхо-«гӀазакхи» вара. Сурт дилларан шовкъ дӀа ца йолура цуьнан.
Вильнехь волчу муьрехь Тарасан похӀма хаайелла, Энгельгардта дӀавелира Шевченко деша Виленан университетан хьехархочун сурт диллархочунна Ян Рустеман. Вильнехь Шевченко Ӏийра цхьанана шарахь эха шарахь гергга, ткъа 1831 шарахь Энгельгардт Петарбухе кхалхарца, цуьнан ойла йара Тарас шен гӀопаллин цӀера сурт диллархо ван, хьажийра иза 1832 шарахь деша «тайп-тайпана сурт дилларан гӀуллакхан пхьолгӀин пхьар» Ширяев Василий волчу. Ширяевн гӀоьнча волуш Шевченкос дакъа лецира Петарбухан Йоккха театр кечйеш.
1836 шарахь, Аьхкенан бешахь хӀолламаш тӀера суьрташ дохкуш, Шевченкон вевзира шен махкахо, исбаьхьалча И. М. Сошенко, цуо украинийн йаздархочуьнца Е. Гребёнкица дагаваьлла, вовзийтира Тарас Исбаьхьаллин Академин конференц-секретаран В. И. Григоровичан, исбаьхьалчашна А. Венециановна а, К. Брюлловна а, поэтан В. Жуковскийна. Жимхе бахана безамо а, оьрсийн оьздангаллин гӀарабевлла гӀуллакххоша малороссин гӀопаллера Тарасан къобал дина похӀмалло а долу коьрта роль ловзийра иза маршаваккхар иэцаран гӀуллакхера. Дукха хала реза вира Энгельгардт: гуманизм йуьхьа дуьхьала йеттаро аьтту ца бира. Сийлахь волу сурт дилларан академикан Брюллов Карлан кехато кхин а мах айба лаийтира мехкан дена. Брюлловс накъосташна хаийтира, «иза уггаре йоккха хьакха хилар йох-эцаран мачаш йоьхначех», дехар дира Сошенкога оцу «амфиби» йолчохь хилий, мах бийца аьлла. Сошенкос иза тӀедиллира и хала гӀуллакх профессоран Венециановна, императоран кертахь иза тӀелаьцна хиларна, амма паччахьан кертан исбаьхьалчин авторитето гӀуллакх чекх ца даьккхира.
1838 шеран апрелехь Аничковн гӀалахь лотерей ловзийра, йукъадиллина дара Брюлловн сурт «В. А. Жуковский». Цунах хилла ахчанах (2500 сом) гӀопаллера Шевченко мукъаваьккхира. Поэта йаздора автобиографехь:
''Шен лаьттан деца хьалххе барт бина, Жуковскийс дийхира Брюлловга, долара лотерейхь ловзо, шен тӀера сурт дилла аьлла. Брюллов оцу сохьта реза хилира, сурт цуьнан кийчча дара. Жуковскийс, графан Виельгорскийн гӀоьнца, хӀоттийра 2500 сом механ лотерей, оцу мехах ийцира сан маршо 1838 шеран 22 апрелехь.''
Жуковскийн башха лерамна а, кӀоргера реза хиларна а Шевченкос баьккхира цунна шен уггаре баккхийчу кхолламех цхьаъ — поэма «Катерина». Оццу шарахь Шевченко Тарас дӀахӀоьттира Исбаьхьаллин Академе, цигахь хилира Брюлловн дешархо а, накъост а. Академехь белхаш дарна совгӀаташ дира мидалшца (1839, 1840, 1841), суртдилларан маьрша исбаьхьалчин цӀе йелира «Цигонийн зуда» суьртанна (1845).
1840-гӀа шераш
1840 шарахь арабелира «Кобза́рь» цӀе йолу цуьнан байтийн жима гулам; 1842 шарахь арайевлира «Гайдама́каш» — цуьнан поэтан уггаре боккха гулам. 1843 шарахь Шевченкон маьрша («классера воцу») исбаьхьалчин тӀегӀа кхечира. Оццу шарахь, Украинехула некъ беш, йевзира малороссийн инарла-губернаторан Н. Г. Репнинан йоӀ — Варвара, дика а, хьекъале а зуда, тӀаьхьа, Шевченко Сибреха вахийтича а, уггаре чӀогӀа марзо хилира цуьнгахь. 1840-гӀа шерийн хьалхарчу декъехь арабевлира «Перебе́ндя», «Акхтаргаш», «Катери́на», «На́ймичка», «Ху́сточка», «Кавка́з» — баккхий поэтан исбаьхьаллин кхолламаш.
Поэзи
Хьалхара а, уггаре гӀарабаьлла а Шевченкон украинийн маттара байтийн гулам, «Кобзарь», кхиина халкъан эшарш гулйаран романтикин ламастах (Оссиан, Кирша Данилов, «Малхбуза славянийн эшарш»).
ГӀазакхех схьаваларо романтикица вахорца Шевченко кхиина къоман историн алсама семачу агӀорхьа, иза гучудаьлла «Гайдамакаш» поэмехь (1841), цуо хестабо XVIII бӀешеран халкъан болам.
Шевченкон абат
Цу тӀе, бакъ ду, ши кӀира даьлча (14 октябрехь) киевн инарла-губернаторо кехат дохьуьйту гражданийн губернаторе Т. Г. Шевченкон абат ца магайарх омар сацадарх лаьцна, цунна тӀехь билгалдоккху, арахецарна зорба тоьхна «Петарбухехь цензурин пурбанца, законан дуьхьала хӀумма а дац цунна тӀехь» '' аьлла.
Шевченкон иэс
Шевченка Тарас вазвар доладелира иза велла дукха хан йалале. Хьалхара хӀоллам Шевченко Тарасан буьйгӀира Алчевский Алексейн дагадеина а, цуьнан ахчанех а Харьковхь 1898 шарахь (кхечу хьосташца 1881 шарахь Форт-Александровскехь цигахь комендант хиллачу Шевченкин уллерачу доттагӀчо Усков Ираклийс ). Амма революци хиллалц уьш цхьацца меттигаш бен йацара Российн имперехь. Мелла а кхечу кепара дара хьелаш Австрин-Мажарчохь, цунна чу йогӀура Галичина, Буковина, Закарпатье. Дуьненан хьалхара тӀом балале болх беш йара цуьнан цӀарах цӀе йелла къоман Ӏилманан академин тайпана, цхьа могӀа нах бехачу меттигашкахь цунна хӀиттийра бюсташ а, мемориалан таблицаш а, ткъа 1914 шарахь Львовхь дуьххьара йукъаралло йазйира Шевченкин йубилей “Боккха шаршам” цӀе тиллина. Амма шира дозанан шинне а агӀора таханлера массара а даздарш сихделира Октябран революци хиллачул тӀаьхьа  Монументаш кхайкхоран Ленинан планаца.
Гнездышко
Гнездышко (Гняздзін) — Белоруссин Могилёвн областан Белыничин кӀоштара эвла.
Шевченко, Тарас Григорьевич
Шевченкон иэс
Советийн Союзан арахьа Шевченкон хӀолламаш хӀиттийра украинийн диаспорин дагадарца а, чоьтах а, ткъа 1991 шерал тӀаьхьа — кхин а Украинийн пачхьалкхан совгӀаташ санна (царна йукъахь хийцарца а). Шевченко Тарасан 200 шо кхачар даздечу хенахь, журналисташа йагарйира 1060 Шевченкон иэс а, цуьнан сийнна цӀе тиллина объекташ а. Уьш лаьтта 32 махкахь тайп-тайпанчу континенташна тӀехь. Масала, Шевченкон цӀе йелира советийн заманахь кхазакхстанан гӀаланашна Форт-Шевченкона а, Актауна а.
Гнездышко
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Белыничин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Шевченко, Тарас Григорьевич
Шевченкон иэс
Фильмех-биографех уггаре дика йевзаш йу 1951 шеран аса коьртачу ролехьс Бондарчук Сергей а волуш йолу. ССРС хиллачу махкахь болх беш йу Шевченкон иэсан иттех музей, царех уггаре йоккханиг — Каневра Шевченкон къоман заповедник.
Шевченко Тарасараваьккхинчул тӀаьхьа ваьхна Оренбургера цӀа, дохийна 2016 шеран гергахь, историн иэсан статус йоллушехь, ткъа цуьнан меттехь йина автомобилаш дӀахӀотто меттиг.
Хьажоргаш
Категори:Украинин йаздархой Категори:Дукхаметтанийн йаздархой Категори:XIX бӀешеран поэташ Категори:Украинин исбаьхьалчаш Категори:XIX бӀешеран Украинин йаздархой Категори:Российн йаздархой абатца Категори:XIX бӀешеран Украинин йаздархой Категори:XIX бӀешеран оьрсийн йаздархой Категори:Российн империн акварелхой Категори:Российн империн агархой Категори:Императоран исбаьхьаллин Академин арахецархой Категори:Императоран исбаьхьаллин Академин Академикаш Категори:Киевн университетан белхалой Категори:Украинин революционераш Категори:Репрессеш йинарш Российн имперехь Категори:Исбаьхьаллин а, Ӏилманан а гӀопаллера гӀуллакххой Категори:Мукъабаьхна гӀопаллернаш Категори:Панслависташ Категори:Эстетикаш Категори:Абатийн автораш Категори:Дневникийн авторш Категори:ДоӀхан циррозах белларш Категори: Смоленскан православин кешнашкара кхечахьа дӀабоьхкинарш
Канвиль-ле-Дез-Еглиз
Канвиль-ле-Дез-Еглиз — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-МагӀитим.
Билгалдахарш
Категори:Сен-МагӀитим департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Загайський Врх
Загайський Врх — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Гоьйаьлли
Гоьйаьлли (Göyəlli) — Азербайджанан Каьдаьбаьйн кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Каьдаьбаьйн кӀоштан нах беха меттигаш
Ленчин (ХӀордан воеводалла)
Ленчин  — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Грабостув (Белхатовскан повет)
Грабостув  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Макаровски (Челябинскан область)
Макаровски (Макаровский) — Челябинскан областан Верхний Уфалейн гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Билгалдахарш
Категори:Верхний Уфалейн гӀалин гуо нах беха меттигаш Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Фозкало-Гаудино-Алаза (Бьела)
Фозкало-Гаудино-Алаза — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Мази (Болцано)
Мази — Италин Трентино-Альто-Адидже регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Трентино-Альто-Адидже регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
HD18727
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Гладкув
Гладкув — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
HD18727
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Гладкув
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
HD18727
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Гладкув
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Вырбовчец
Вырбовчец — Болгарин Видинан областера эвла. Димово йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
ДогӀанкент
ДогӀанкент (Doğankent) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Гиресун провинцин (ил) гӀала/кӀошт. ДогӀанкентан кӀоштан административан центр.
Хьажоргаш
Категори:Гиресун провинцин нах беха меттигаш
Категори:ДогӀанкентан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Руэда-де-Халон
Руэда-де-Халон — Испанин Сарагоса провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Сарагоса провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Петровице (Яблонне в Подештеди)
Петровице  (Petrovice) — Чехин Либерец мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Либерец мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Кенешть (коммуна)
Кенешть — Румынин Бузеу жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Бузеу жудецан коммунаш
Емчиха
Емчиха — Украинин Киеван областан Обухован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Обухован кӀоштан нах беха меттигаш
Аксёново (Орехово-Зуеван кӀошт)
Аксёново (Аксёново) — Российн Федерацин Москохан областан Орехово-Зуеван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Хьажоргаш
Категори:Орехово-Зуеван кӀоштан нах беха меттигаш
Кокжайык
Кокжайык — Кхазакхстанан Малхбален-Кхазакхстанан областан Кокпектинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Малхбален-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Кокпектинан кӀоштан нах беха меттигаш
Жестелево
Жестелево (Жестелево) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Павлован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 122 стаг (2010 шо).
Билгалдахарш
Категори:Нижни Новгородан областан Павлован кӀоштан нах беха меттигаш
Дачни (Славяносербскан кӀошт)
Дачни — Украинин Луганскан областан Славяносербскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Славяносербскан кӀоштан нах беха меттигаш
Ольховое
Ольховое (Альховае) — Белоруссин Гомелан областан Добрушан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Добрушан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Ходюки (Пскован область)
Ходюки (Ходюки) — Российн Федерацин Пскован областан Себежан кӀоштара эвла.
Думан (Кумру)
Хьажоргаш
Категори:Орду провинцин нах беха меттигаш
Пискулешть
Пискулешть — Румынин Прахова жудецан коммунера эвла.
Ходюки (Пскован область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Пискулешть
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Ходюки (Пскован область)
Хьажоргаш
Категори:Себежан кӀоштан нах беха меттигаш
Пискулешть
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Прахова жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Щебенка
Щебенка — Украинин Донецкан областан Енакиеван гӀалин кхеташон йукъайогӀу эвла.
Думан (Кумру)
Хьажоргаш
Категори:Орду провинцин микрокӀошташ
Щебенка
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Думан (Кумру)
Хьажоргаш
Категори:Кумрунан микрокӀошташ
NGC 4033
NGC 4033 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Щебенка
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
NGC 4033
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Щебенка
Хьажоргаш
Категори:Енакиеван гӀалин кхеташо
Дор (Тарногскан кӀошт)
Дор (Дор) — Российн Федерацин Вологдин областан Тарногскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Думан (Кумру)
Хьажоргаш
Категори:Кумрунан кӀоштан нах беха меттигаш
Феллсмер (Флорида)
Феллсмер  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Флорида штатера гӀала.
Истори
Феллсмер гӀала йиллина  шарахь.
Думан (Кумру)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Феллсмер (Флорида)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Флорида штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Думан (Кумру)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Дор (Тарногскан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тарногскан кӀоштан нах беха меттигаш
Выставка (Сольвычегодскан гӀалин меттиг)
Выставка (Выставка) — Российн Федерацин Архангельскан областан Котласан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Котласан кӀоштан нах беха меттигаш
Казело (Пезаро а, Урбино а)
Казело — Италин Марке регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Марке регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Бруслановка
Бруслановка (Бруслановка) — Российн Федерацин Липецкан областан Липецкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Липецкан кӀоштан нах беха меттигаш
Божковице (Чехи)
Географи
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Велин (кантон)
Велин — Францин кантон, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Кантонан департамент — ДогӀдонь.
Билгалдахарш
Категори:ДогӀдонь департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
Михайловка (Марксан кӀошт)
Михайловка (Михайловка) — Российн Федерацин Саратовн областан Марксан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Марксан кӀоштан нах беха меттигаш
Деревенски (Тверан область)
Деревенски (Деревенское) — Российн Федерацин Тверан областан Кесова Горан кӀоштара эвла.
Ла Хара (Сантияго Мараватио)
Ла Хара — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Деревенски (Тверан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Ла Хара (Сантияго Мараватио)
Географи
Ла Хара лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Деревенски (Тверан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ла Хара (Сантияго Мараватио)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Деревенски (Тверан область)
Хьажоргаш
Категори:Кесова Горан кӀоштан нах беха меттигаш
Ла Хара (Сантияго Мараватио)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Терентьево (Тейкован кӀошт)
Терентьево (Терентьево) — Российн Федерацин Ивановн областан Тейкован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тейкован кӀоштан нах беха меттигаш
Канеан
Канеан — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-МагӀитим.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сен-МагӀитим департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Белохолуницки разъезд
Белохолуницки разъезд (Белохолуницкий разъезд) — Кировн областан Слободскойн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Бобровы Дворы
Бобровы Дворы (Бобровы Дворы) — Российн Федерацин Белгородан областан Губкинан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Губкинан гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Посе-ле-Буа
Посе-ле-Буа — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — Иль а, Вилен а.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Иль а, Вилен а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
СогӀжа
СогӀжа — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — АгӀеж.
Билгалдахарш
Категори:АгӀеж департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Боголюбово (Староюрьеван кӀошт)
Боголюбово (Боголюбово) — Российн Федерацин Тамбовн областан Староюрьеван кӀоштара эвла.
Климат
Ӏаламан а, ландшафтийн а амалаш йоьзна йу цуьнан географин хьолах – эвла лаьтта Оьрсийн акъарин йуккъехь, цунна тӀиера акъарин муьлххачу дозане эзар километр йу. Алсама хуьлу долу континенталан барамера хӀаваъ, Эвла хӀордашна гена латтарех доьзна ду. Цуо областан климат барамера континенталан йо. Окан-Донан акъари тӀехь климат алсама континенталан йу, уллорчу гунаш тӀехьчулла. Эвла лаьтта кӀеззиг къилбаседехьа Сибрехан а, Азорийн а максимумашна йуккъехь долчу лакхарчу Ӏаткъаман дукъал, цундела бу кхузахь луларчу Владимирехь йа Рязанехьчул алсама, гӀийлачу мехца, бекхна хенан хӀоттам. Оцун тӀе мехаш дукхах дерг къилбан а, къилба-малхбален а ду, бӀаьста а, Ӏай а муххале а. оцу агӀора хьокху аьхка а, бӀаьста а йокъаллин мехаш, ткъа Ӏай – дарц.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Староюрьеван кӀоштан нах беха меттигаш
Красулино (Кемеровн область)
Красулино (Красулино) — Российн Федерацин Кемеровн областан Новокузнецкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа — шийла а, деха а, аьхке — йоца а, йовха а. ГӀоролаш йоцу мур лаьтта 100 дийнахь областан къилбаседехь, 120 де гергга Кузнецкан боьран къилбехь. Къилбаседа дуьненан эхиган барамера асехь лаьттачу Кемеровн областана кхочу дикка дукха маьлхан йовхо шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Новокузнецкан кӀоштан нах беха меттигаш
Вайт-Плейнс (Калгун гуо, Алабама)
Вайт-Плейнс  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Алабама штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Вайт-Плейнс бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Кругли (Травнинин йуьртан меттиг)
Кругли (Круглое) — Российн Федерацин Курганан областан Мокроусован кӀоштара эвла.
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Ленчин-Дольни
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Гоьйаьмли
Гоьйаьмли (Göyəmli) — Азербайджанан Каьдаьбаьйн кӀоштара эвла.
Кругли (Травнинин йуьртан меттиг)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Гоьйаьмли
Билгалдахарш
Категори:Каьдаьбаьйн кӀоштан нах беха меттигаш
Кругли (Травнинин йуьртан меттиг)
Хьажоргаш
Категори:Мокроусован кӀоштан нах беха меттигаш
Голубовка
Голубовка (Голубаўка) — Белоруссин Могилёвн областан Белыничин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Белыничин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
HD187354
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Мази (Тренто)
Мази — Италин Трентино-Альто-Адидже регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Трентино-Альто-Адидже регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Кумёнин кӀошт
Кумёнин кӀошт (Кумёнский район) — Кировн областан муниципалан кӀошт.
Административан центр — Кумёны.
Загоздац
Загоздац — Словенин йукъараллера эвла.
Хохлы (Орёлан область)
Хохлы (Хохлы) — Российн Федерацин Орёлан областан Новосилан кӀоштара эвла.
Загоздац
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хохлы (Орёлан область)
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Загоздац
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хохлы (Орёлан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Загоздац
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Хохлы (Орёлан область)
Хьажоргаш
Категори:Новосилан кӀоштан нах беха меттигаш
Грабостув (Пйотрковскан повет)
Грабостув  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Гладчин-Жондови (Мазовин воеводалла)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
NGC 4034
NGC 4034 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
4034 4034
ВегӀгт (кантон)
ВегӀгт — Францин кантон, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Кантонан департамент — ДогӀдонь.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ДогӀдонь департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
Агва Пурификада Пасифико (Чилпансинго де лос Браво)
Агва Пурификада Пасифико — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Агва Пурификада Пасифико лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Уьчташ (ДогӀанкент)
Уьчташ (Üçtaş) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Гиресун провинцин (ил) ДогӀанкентан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Гиресун провинцин нах беха меттигаш
Категори:ДогӀанкентан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Густаво Дияз Ордаз (Минатитлан)
Густаво Дияз Ордаз — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Густаво Дияз Ордаз лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Эль Комета (Идальготитлан)
Эль Комета — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Комета лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Фозкари (Ферара)
Фозкари — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Кепилна (коммуна)
Кепилна — Румынин Бихор жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Бихор жудецан коммунаш
Щербиновка (Донецкан область)
Щербиновка — Украинин Донецкан областан Краматорскан кӀошт эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Краматорскан кӀошт Категори:Белхан категори
Энженьейру-Куэлью
Энженьейру-Куэлью — Бразилин Сан-Паулу штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Зеленьки (Киеван область)
Зеленьки — Украинин Киеван областан Обухован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).