cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
АргӀаной
Некъий
ГӀенаш-некъий, Момаш-некъий, Мисарби-некъий, Бисолти-некъий схьабевлла Тутарбекан Ӏелийн берийн берех. ГӀенаш-некъий схьабевлла Беркаханан Тутарбекан Ӏелийн Ӏелабаган кӀантах ГӀенашах. ХасановгӀеран Шамила еллачу ДНК тесто гайтина некъий J2 гаплотобанера хилар. Беха ЧӀулга-Юртахь а, ГӀулозехь а. ГӀенаш некъех йолу фамилеш: Адиев, Дадаев, Дукаев, Темиев, Оздиев, Хасанов, Цамаев, Эдильсултанов.
Момаш-некъий
Момаш-некъий (Момаш а, ГӀенаш а ши ваша хилла) схьабевлла Беркаханан Тутарбекан Ӏелийн Ӏелабаган кӀантах Момашах. Беха ЧӀулга-Юртахь а, Серноводскехь а, Соьлжа-ГӀалахь, УстаргӀордой-ГӀалахь. Момаш некъех йолу фамилеш: Алиев, Амаев, Арбиев, Арсемиков, Арсенгириев, Асхабов, Багалов, Бараханов, Бацаев, Бисаев, Вакаев, Висаитов, Ганишев, Дадаев, Дакаев, Джабаев, Дулуев, Закаев, Закриев, Земиев, Исмаилов, Кациев, Китлуев, Магомадов, Мальцагов, Мамушов, Махмадиев, Межидов, Мислаев, Нунаев, Рааев, Раев, Раилов, Тазбиев, Такуев, Тасуев, Товсултанов, Хашиев, Хунигов, Хусамбиев, Эльмурзаев, Эльпашев, Яхъяев.
Бисолти-некъий
Бисолти-некъий схьабевлла Беркаханан Тутарбекан Ӏелийн Бисолтех. Бисултанов Мохьмада (Муслима) еллачу ДНК тесто гайтина некъий J2 гаплотобанера хилар. Беха ЧӀулга-Юртахь. Бисолти-некъех йолу фамилеш: Адиев, Ахмадов, Бисултанов, Гарсиев, Даудов, Джагаев, Жамолаев, Жовтханов, Магомадов, Тирбулатов, Хажмурадов, Хасаев, Эдильсултанов.
Баймарзи-некъи
Баймарзи-некъий Махмудов Русланбека еллачу ДНК тесто гайтина некъий J2 гаплотобанера хилар, уьш ГӀенаш, Момаш, Бисолти, Мисарби некъийн уллора гергара хилар а. Беха ЧӀулга-Юртахь а, ШаӀмин-Юртахь а. Баймарзи-некъех йолу фамилеш: Ахмаров, Ахтаханов, Баймурзаев, Дакаев, Дакуев, Дудаев, Каримов, Килоев, Магдаев, Магомадов, Махмудов, Межидов, Мудаев, Ташаев, Ульбиев, Цицаев, Шидаев.
Ӏабдулхьамид-некъий
Ӏабдулхьамид-некъий беха Гихчохь. Ӏабдулхьамид-некъех йолу фамилеш: Абдулмежидов, Алауддинов, Бисултанов, Жаналов, Ибалаев, Кутузов, Ясуев.
Джами-некъий
Джами-некъий беха Цоцин-Эвлахь. Джами-некъех йолу фамилеш: Хиреханов.
Альховик
Альховик (Альхавік) — Белоруссин Витебскан областан Лиознан кӀоштара эвла.
АргӀаной
Хьасай-некъий
Хьасай-некъий беха ДаргӀахь, Беркат-Юртахь, УстаргӀордой-ГӀалахь. Болтукаев Юсупа еллачу ДНК тесто гайтина некъий G гаплотобанера хилар. Хьасай-некъех йолу фамилеш: Болтукаев, Сайдалханов.
Альховик
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
АргӀаной
Шиди-некъий
Шиди-некъий беха Эвтарахь. Шиди-некъех йолу фамилеш: Джангириев, Джантамиров, Музаев.
Альховик
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш Категори:Лиознан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
АргӀаной
Шиди-некъий
Кхин а ду гараш Гермчигахь а, Курчалой-Эвлахь а, Рошни-Чохь а.
АргӀаной (АргӀуни) юртара исторера
АргӀаной юртан 900 шо гергга ду. АргӀанойн историн уьйр ю Шем (Сири) пачхьалкхаца. Тептаро дуьйцу, Ӏаьрбийн Халифата шеш схьабаьхначу махкашка шайн нах (СаӀидаш — пайхӀамаран, соллаллохӀу ӀалайхӀи васаллама, гергара а, уллора а нах, я цуьнан сахьабаш) ховшабора. Царех цхьана тобано, Халебера Аргун хьалха а волуш, дӀалаьцна хӀинцалера аргӀнойн латта. Схьадийцарехь АргӀана йиллана 1116 шарахь.
АргӀанойн дайша дийцарехь, вайга кхаьчнарг хӀара ду:
Генара Шема махкара (хӀинца Сири а, Урдане а) АргӀаной дай (къурайшех волу да кхаа кӀантаца) ХI бӀешарахь дин даржош баьхкира таханалера ДегӀастанан махка, Ишхеш дукъ тӀехь Аргуни юрт а кхоьллира. Цхьа кӀант Аргунихь висира, шен деца, церан тӀехье хӀинца а ехаш ю цигахь, ткъа шолгӀаниг Нашха охьахиира. КхолгӀаниг Юккъера Ази дӀавахара (кхазакхашна йукъахь ду АргӀын джуз). Дукха АргӀаной дӀасабахара цхьацца бахьнашца Нохчийчоьна аренашкарчу юьрташка. А.Сулеймановс, Орга боху гидроним йаьлла хила мега боху АргӀо я Арго цӀарех, иза дусту цуо Арагви хица. Каратаев Шамилан тептарехь дуьйцу, нохчийн дайша шаьш Орган бердаш тӀе хевшича, дуьнен тӀеваьллачу кӀантана Аргун цӀе тиллира. Оцуо Ӏилманчин ойла нийса йогӀуш хилар чӀагӀдо. АргӀаношца уггар уллор гергарло долу тайпанаш: Нашхой, Чартой, ЦӀикарой, Чубаьхкинарой.
АргӀаношца уьйр йолу топонимаш
Шаройн Орга — хи схьадолу АгӀонан дукъан къилбаседа басара Кочие шаш тӀийра, ЧӀаьнтийн-Органах кхета ЧӀишка юртана уллохь. Шен цӀе этноним — Шорах а, Органах а, схьайаьлла, уьш Сулейманов Ахьмада ойланца, АргӀо я Арго тӀе йогӀу. Дуста Арагвица (Гуьржий-Мохк). Шаройн-Органа бассейнехь дара нохчийн йукъараллаш: Сандаха, КӀесала, Шикъара, Шора, ДӀай, Хуланда, Кири, ХӀима, ЧӀайра, Хьакхмада, Нижала, Бути, Нохч-КӀиела, Саьрбала кхин а.
ГгӀенад-суьгӀ-л'АдугӀ
ГгӀенад-суьгӀ-л'АдугӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Ландаш.
АргӀаной
АргӀаношца уьйр йолу топонимаш
Оргуне (ОргӀуне) — Шара-Орга аьтту берда тӀиера юрт, ДӀайн масех километр къилбаседа-малхбузехьа; цуьнан латта доза долуш ду ДӀай, Буосой-овла, Сурукха, Хьала-КӀиела, Саьрбала эвланашца. Гамас (ГӀамас) а, цуьнан кӀенташа — Келамата (воккханиг), МуцӀийс, Мусолта а кхоьллина лору.
ГгӀенад-суьгӀ-л'АдугӀ
Географи
.
АргӀаной
АргӀаношца уьйр йолу топонимаш
Оргунахойн ахк — Шаройн-Органа аьтту га.
Оргунахойн хьун — 7 км шуьйра, 12 км еха, Оргуне юьртара бахархойн хьун.
ГгӀенад-суьгӀ-л'АдугӀ
Билгалдахарш
Категори:Ландаш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
АргӀаной
АргӀаношца уьйр йолу топонимаш
ДаьргӀа — Нохчийчура Веданан кӀошт. Ясси хина аьтту берда тӀехь ю, БелгӀатан доьххьала. ДаьргӀара бахархой геннара сха герз даран говзаллица гӀарабевлла бара. Имам Шемал шен хенахь даьргӀахой эскаре бигарх бовлуьйтуш хилла, цаьрга даиман а тӀеман герз дайтархьама. Беха кхузахь масийтта тайпана нах. «Дай»+«АргӀа» боху маьӀана хила мега топониман, хӀунда аьлча кхузахь бехаш бу алссама АргӀаной, ткъа АргӀана географически уллохь а ю.
Аздин Вазар а, цуьнан тептар а
Аланин историкан Аздин Вазаран да хилла монголийн-гӀезалойн эскарехь баьччан даржера эпсар. Ваьхна иза гӀезалойн коьртачу шахьарехь Сарайхь, амма, церан дай схьабовлар хилла аланийн тайпанах нохчех. Аздин Вазара дешна Сарай гӀалахь. Вина АстагӀа Тимар къизчу тӀамца Кавказехула чекхваьллачу хенахь, 1395 шарахь, ткъа велла 1460 шарахь, 65 шо долуш. КӀоргера деша дӀавахана бусулбачу мехкашка, дешна Мисрехь, Персехь, Турцехь. Аздин Вазар гӀиртина ислам даржо нохчашна йукъахь, амма цуьнан аьтту ца баьлла оцу дикачу балха тӀехь, хӀунда аьлча оцу хенахь ломан аланаш (нохчаша) ши дин лелош хилла: цхьана декъо – керстаниг, ткъа шолгӀачо – магос цӀера дин. Аздин Вазаран аьтту ца баьллехь а бусулба дин даржо, амма цуьнан аьтту баьлла мелла а шен хаарш а, Ӏилма а даржо нохчашна йукъахь. Аздин Вазара шен тептарехь буйцу аланийн мохк, лаьтташ болу Кура хин а, Тушетин а, Алазанан а, Азербайджанан а къилбаседехьа, Теркан хьостан къилбаседехьа, цуьнан готта Ӏинан (Дарьяла) а, Теркан къилбаседехьа долчу латташца, Сотай акъарие тӀера Каспийн хӀорд тӀе кхаччалц, шена чу балабо Идална а, Дон хина а къилбехьара мохк. Тептар тӀехь хьахайо аланийн нах беха меттигаш: Мажар, Дади-Ке, Баланжар гӀап, Балх, Малка, Нашах, Макажа, ОргӀун, Къилбах, Терки, ткъа иштта буьцу Теркан хикхочера (Каспийн хӀордах кхетачура) мохк, йукъаялайо Кешан акъари а, Нохчийн гӀайре а. Юккъерчу бӀешерийн авторо ца къастабо нохчий аланех, цхьа къам лору уьш. Шен тептарехь Аздин Вазара хьахийна тайпанаш а, йукъараллаш а:
Оцу топонимийн а, цӀерийн а доккхаха долу дакъа хӀинци а долуш ду нохчийчийн а, гӀалгӀайн а акъари тӀехь а, лаьмнашкахь а.
Хьажа. кхин
Категори:Нохчийн тайпанаш
Ялово (Августивскан повет)
Ялово  — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Шлибен
Шлибен — Германин Бранденбург латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Бранденбург латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Альфондегилья
Альфондегилья — Испанин Кастельон провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Кастельон провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
ГӀулой
ГӀулой — нохч-гӀалгӀайн тайпа, тайпана цӀе схьайаьлла ГӀулой-хи цӀе йолучу эркана къилбаседа бердан гена йоцуш лаьтташ хиллачу ГӀула эвлана цӀарах. ГӀулой тайп Oрстхойн тукхам чу догӀуш ду.
Сулейманов Ахьмадана Ӏовхойн махкахь а карина гӀулой. Бони-Эвлан къилбехьа Сулейманов Ахьмада билгалйоккху шиъ топоним ГӀулайкӀодкӀело, ГӀулойбердкӀело цо уьш гӀулой тайпана нах баьхна меттигаш хуьлуьйту
Литература
Категори:Нохчийн тайпанаш
Гатина Алта (Верона)
Гатина Алта — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Пшитули (Олецкан повет)
Пшитули  — Польшин Вармия-Мазурин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Варми-Мазурин воеводаллин нах беха меттигаш
Пяски (Серпецкан повет)
Пяски  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Бешолук (Мазгирт)
Бешолук (Beşoluk) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Тунджели провинцин (ил) Мазгиртан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Тунджели провинцин нах беха меттигаш
Пяски (Серпецкан повет)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Бешолук (Мазгирт)
Хьажоргаш
Категори:Мазгиртан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Летковка
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Гайсин кӀоштан нах беха меттигаш
Озтерия Нуова (Фиренца)
Озтерия Нуова — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Сант'Андреа (Перуджа)
Сант'Андреа — Италин Умбрия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Умбрия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Берники (Белорусси)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Категори:Щучинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Куюкбаш
Куюкбаш (Куюкбаш) — Российн Федерацин ГӀезалойчоьнан Балтасин кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь йу йуккъерачу шораллера бараман континенталан кепара амалан климат, йовхачу аьхкенца а, барамехь шийла Іаьнца а. Уггар бовха бутт июль бу, уггар шийла — январь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 0 стаг (2010 ).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Балтасин кӀоштан нах беха меттигаш
Гильябреу
Гильябреу — Португалин Порту гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Порту кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Кушалово
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Велики Устюган кӀоштан нах беха меттигаш
Бялобжеги (Любартивскан повет)
Бялобжеги  — Польшин Люблинан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Эмирашиклар (Аксеки)
Эмирашиклар (Emiraşıklar) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан Антали провинцин (ил) Аксекинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Антали провинцин нах беха меттигаш
Категори:Антали провинцин микрокӀошташ
Категори:Аксекинан микрокӀошташ
Категори:Аксекинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Вотервилл-Велли (Нью-Гэмпшир)
Вотервилл-Велли  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Нью-Гэмпшир штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Нью-Гэмпшир штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Бански Дол
Бански Дол (Бански Дол) — Сербин Пирот гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Зириклы (Бакалинан кӀошт)
Зириклы — Башкирийчоьнан Бакалинан кӀоштара эвла, иза Килеевски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 77 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 452672, код ОКАТО — 80207828002.
Бански Дол
Литература
Категори:Пирот гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Зириклы (Бакалинан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Бакалинан кӀоштан нах беха меттигаш
Уезд Сеземиц
Уезд Сеземиц (Újezd u Sezemic) — Чехин Пардубицен мехкан кӀоштара эвла.
Географи
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Пардубицен мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Латковцы
Латковцы — Украинин Тернополан областан Чорткиван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Чорткиван кӀоштан нах беха меттигаш
Старобогдановка (Оренбурган область)
Старобогдановка (Старобогдановка) — Российн Федерацин Оренбурган областан Красногвардейскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, йовха, бекъа мехашца, шийлачу Ӏаьнца, дика лаьттачу луон чкъоьраца. Ӏа къаьста гуттара а дацаре температурашца а, луьра шелонашца а. Аьхке дийнахь йекхна, йовха, алссама июлехь. Вегетацин мур 180 де гергга ду. Климатан амалийн сипатех йу йокъаллаш. Аьхка хуьлу йочанаш латта худа а ца кхуьу, хӀунда аьлчи лакхара хӀаваан температураш уьш чехка Ӏаьнаре йоху. Махкахь йочанаш цхьабосса ца хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Оренбурган областан Касногвардейскан кӀоштан нах беха меттигаш
(12640) Reinbertdeleeuw
(12640) Reinbertdeleeuw — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1973 шеран 29 сентябрехь К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс цӀе йолу Ӏилманчо Паломар обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1231 T-2» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Димон (НогӀ)
Димон — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — НогӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:НогӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Сан Антонио Виборильяс (Сан Хосе Итурбиде)
Сан Антонио Виборильяс — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Сан Антонио Виборильяс лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
(10782) Hittmair
(10782) Hittmair — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1991 шеран 12 сентябрехь Шмадель Л. Д., Ф. Бёрнген цӀе йолу Ӏилманчо Таутенбург обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1991 RH4».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Чазылары
Чазылары (Чазылары) — Российн Федерацин Туван Тоджинан кожуунан йукъайогӀу эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа лаьтта ноябран апрель кхаччалц. Боьранаш чохь иза шийла а, мох боцуш а, алсама бекхна, малх кхетта хенан хӀоттам болуш а ду. БӀаьсте (апрель — май) — йоца, йекхна, мох болуш йекъа йу. Аьхке лаьмнаш йукъара охьатаьӀна аренашкахь йовха йу, тӀех йовха а хуьлу. Гуьйре — йекъа а, йекхна а йу. Сентябрехь йовхо йухайерзар нисло, тӀаккха йекхна, малх кхетта хенан хӀоттам хуьлу, шолгӀа заза доккху.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Тоджинан кожуунан нах беха меттигаш
Гуьнешли (АкчадагӀ)
Гуьнешли (Güneşli) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Малати провинцин (ил) АкчадагӀнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Малати провинцин нах беха меттигаш
Категори:Малати провинцин микрокӀошташ
Категори:АкчадагӀнан микрокӀошташ
Категори:АкчадагӀнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Санта Роса (Бенито Хуарез, Герреро)
Санта Роса — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Санта Роса лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
(10783) 1991 RB9
(10783) 1991 RB9 — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1991 шеран 11 сентябрехь Генри Хольт цӀе йолу Ӏилманчо Паломар обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1991 RB9».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Николенски
Николенски (Николенское) — Российн Федерацин Краснодаран мехкан Гулькевичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Гулькевичин кӀоштан нах беха меттигаш
Ла Гвадалупе (Аламо Темапаче)
Ла Гвадалупе — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Гвадалупе лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
ГгӀене
ГгӀене — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — ИзегӀ.
Ла Гвадалупе (Аламо Темапаче)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
ГгӀене
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ИзегӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Ла Гвадалупе (Аламо Темапаче)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
(12641) Hubertushenrichs
(12641) Hubertushenrichs — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1973 шеран 29 сентябрехь К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс цӀе йолу Ӏилманчо Паломар обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1310 T-2» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Баназ
Баназ (Banaz) — Туркойчоьнан Эгейн регионан Ушак провинцин (ил) гӀала/кӀошт. Баназанан кӀоштан административан центр.
Хьажоргаш
Категори:Ушак провинцин нах беха меттигаш
Категори:Баназанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Николас Куевас (Наолинко)
Николас Куевас — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Николас Куевас лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Верково (Галичан кӀошт)
Верково (Верково) — Российн Федерацин Костромин областан Галичан кӀоштара эвла.
Држовице
Држовице (Držovice) — Чехин Оломоуц мехкан кӀоштара эвла.
Верково (Галичан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Костромин областан Галичан кӀоштан нах беха меттигаш
Држовице
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Оломоуц мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Эль Ф (Тескатепек)
Географи
Эль Ф лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Чистоводовка
Чистоводовка — Украинин Харьковн областан Изюман кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Изюман кӀоштан нах беха меттигаш
Бялобжеги-Колони
Бялобжеги-Колони — Польшин Люблинан воеводаллин  гминера эвла.
Сомано
Сомано — Италин Пьемонт регионера коммуна. Лаьтташ йу Кунео провинцехь.
Бялобжеги-Колони
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Люблинан воеводаллин нах беха меттигаш
Сомано
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Пьемонт йукъара гӀаланаш
Теолинга (Комапа)
Теолинга — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Теолинга лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
HD70952
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Бейлермезрааси (Мазгирт)
Бейлермезрааси (Beylermezraası) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Тунджели провинцин (ил) Мазгиртан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Тунджели провинцин нах беха меттигаш
Категори:Мазгиртан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Радван (Малопольскан воеводалла)
Радван — Польшин Малопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Малопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Новоальметьево
Новоальметьево — Башкирийчоьнан Бакалинан кӀоштара эвла, иза Килеевски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 155 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 452672, код ОКАТО — 80207828003.
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Хьажоргаш
Категори:Бакалинан кӀоштан нах беха меттигаш
Ялово (Сувальскан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Казарма 1312 км
Казарма 1312 км (Казарма 1312 км) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Верещагинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Верещагинан кӀоштан нах беха меттигаш
Альхимия-де-Альмонасид
Альхимия-де-Альмонасид — Испанин Кастельон провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Кастельон провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Шмогров-Феров
Шмогров-Феров — Германин Бранденбург латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Бранденбург латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
ГӀоканкугӀ (Уаза)
ГӀоканкугӀ (Rocquencourt (Oise)) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Уаза.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Уаза департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Пянки (Вармия-Мазурин воеводалла)
Пянки  — Польшин Вармия-Мазурин воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Варми-Мазурин воеводаллин нах беха меттигаш
Гатинара (Павия)
Гатинара — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Баръе (Димитровград)
Баръе  (Барје) — Сербин Пирот гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Пирот гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Беньки
Беньки (Бянькі) — Белоруссин Гроднон областан Щучинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Категори:Щучинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Гимарей
Гимарей — Португалин Порту гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Михалков (Чорткиван кӀошт)
Михалков — Украинин Тернополан областан Чорткиван кӀоштара эвла.
Песчивицы (Новоржеван кӀошт)
Песчивицы (Песчивицы) — Российн Федерацин Пскован областан Новоржеван кӀоштара дӀатесна эвла.
Михалков (Чорткиван кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Гимарей
Географи
кӀошташ. Майда —.
Михалков (Чорткиван кӀошт)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Гимарей
Хьажоргаш
Категори:Порту кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Михалков (Чорткиван кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Чорткиван кӀоштан нах беха меттигаш
Песчивицы (Новоржеван кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Новоржеван кӀоштан нах беха меттигаш
Куюк (Балтасин кӀошт)
Куюк (Куюк) — Российн Федерацин ГӀезалойчоьнан Балтасин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йу йуккъерачу шораллера бараман континенталан кепара амалан климат, йовхачу аьхкенца а, барамехь шийла Іаьнца а. Уггар бовха бутт июль бу, уггар шийла — январь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 125 стаг (2010 ).
Пяски-Духовне
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Куюк (Балтасин кӀошт)
Билгалдахарш
Категори:Балтасин кӀоштан нах беха меттигаш
Пяски-Духовне
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Сант'Андреа (Болонья)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Карайганово
Карайганово (Карайганово) — Российн Федерацин Башкирийчоьнан Ишимбайн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Ишимбайн кӀоштан нах беха меттигаш
Озтерия Нуова (Болонья)
Озтерия Нуова — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Артемова
Артемова (Арцёмава) — Белоруссин Витебскан областан Лиознан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Липовка (Винницан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Артемова
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш
Липовка (Винницан область)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Тульчинан кӀоштан нах беха меттигаш
Артемова
Хьажоргаш
Категори:Лиознан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Досу-Весешть
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Алба жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Килборн (Огайо)
Килборн  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Огайо штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Килборн бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Огайо штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Огайо штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
(12642) Davidjansen
(12642) Davidjansen — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1973 шеран 29 сентябрехь К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс цӀе йолу Ӏилманчо Паломар обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1348 T-2» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Кушкаш
Кушкаш тайп Ӏовхойн тукхуман чу догӀуш ду.
Эммонак (Аляска)
Истори
Эммонак гӀала йиллина  шарахь.
Кушкаш
Хьажа. кхин
Категори:Нохчийн тайпанаш
Эммонак (Аляска)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Аляска штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Козта Лепрара (Виченца)
Козта Лепрара  — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Эль Оливар, Ранчо (Ринкон де Ромос)
Эль Оливар, Ранчо — Мексикин Агуаскальентес штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Истори
Кху махка испанхой бахкале, кхузахь дехаш дара чичимекийн тайпанаш, 1530-1531 шерашкахь испанхоша долайаьккхина.
1789 шеран 24 апрелехь дуьйна Сакатекас штатан йукъахь йара, 1835 шеран 23 майхь дуьйна Агуаскальентес штатан йукъахь йу
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Агуаскальентес штатан нах беха меттигаш
Спас-Нередици
Спас-Нередици (Спас-Нередицы) — Российн Федерацин Новгородан областан Новгородан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Cахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Новгородан кӀоштан нах беха меттигаш
(10784) Noailles
(10784) Noailles — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1991 шеран 4 сентябрехь Эрик Эльст цӀе йолу Ӏилманчо Ла-Силья обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1991 RQ11».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
ДомпьегӀгӀ-суьгӀ-Ельп
ДомпьегӀгӀ-суьгӀ-Ельп — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — НогӀ.
Географи
.
ГгӀенобль
ГгӀенобль — Францин гӀала-коммуна, лаьтта регионан.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Францин гӀаланаш
(10785) Dejaiffe
(10785) Dejaiffe — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1991 шеран 4 сентябрехь Эрик Эльст цӀе йолу Ӏилманчо Ла-Силья обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1991 RD12».
Эренйака (Аксеки)
Эренйака (Erenyaka) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан Антали провинцин (ил) Аксекинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
(10785) Dejaiffe
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Эренйака (Аксеки)
Хьажоргаш
Категори:Антали провинцин нах беха меттигаш
Категори:Антали провинцин микрокӀошташ
Категори:Аксекинан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Сан Антонио Гальярдо (Селая)
Сан Антонио Гальярдо — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Сан Антонио Гальярдо лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Сюткасы
Сюткасы (Çуткасси, Сюткасы) — Чувашин Цивильскан кӀоштара эвла.
Поштан индекс — 429906. ОКАТО - 97241806004. Код КЛАДР - 2101600010100.
Налоган органан код - 2137.
Бахархой
Бахархойн дукхалла 96 стаг ( 2010 шо).
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: чувашаш (94,19%).
Колпашево
Колпашево (Колпашево) — Российн Федерацин гӀала, Томскан областан Колпашеван кӀоштан административан центр.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, шийлачу Ӏаьнца а, тӀуналла цхьабосса йу, хенан хӀоттаман элементаш хийца дукха сиха ло, боцучу хенан муьрехь (масех дийнахь йа сахьтехь). Меттигера климат, хьалхарчу шерашкахь санна хийца ца луш схьайогӀу, иза доьзна ду Малхбуза-Сибрехан акъарин тӀехуларчу хӀаваийн массийн чолхечу циркуляцех эвла шера а, массо агӀора йиллина а йу, къилба-малхбале йоцург, цуо аьтту бо Арктикин а, Атлантикин а, Йуккъерчу Азин а хӀаваан массашна кхуза чуйахка. Цундела циркуляцин процессаш Малхбуза-Сибрехан тӀехула массо а хенахь дакъалоцу арктикин а, бараман а хӀаваан массаш, ткъа аьхка кхин тропикера а. ХӀаваан массаш дӀахьо циклонийн а, антициклонийн а системехь, цуо хенан хӀоттам областехь цхьаьна эшшар ца лоттуьйту, шо шере мел деле ловзаш хуьлу иза.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Колпашеван кӀоштан нах беха меттигаш
Батырево (Кизнеран кӀошт)
Климат
Лаьтта къилбаседа бараман асанехь, Еврази материкан кӀоргенехь, Атлантикин а, Къилбаседа-Шатесна Ӏапказийн хӀордашна генахь. Цундела цуьнан климат барамера континенталан йу дехачу шийлачу Ӏашца, йовхачу аьхкенца, дика къаьстачу шеран заманашца бӀаьста а, гурахь а. Атлантикин Ӏапказ тӀиера кхуза йогӀу йовха хӀаваъ. Аьхка цуо йахьа йочанаш, йовхо лагӀйо, ткъа Ӏай ло дахьа, шелонаш лагӀйо, йовхонаш йахьа.
Сахьтан аса
Кхузахь йу Самарин хан лелаш. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябряхь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла ю 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Гуьркайнак (АкчадагӀ)
Гуьркайнак (Gürkaynak) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Малати провинцин (ил) АкчадагӀнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Малати провинцин микрокӀошташ
Категори:АкчадагӀнан микрокӀошташ
Категори:АкчадагӀнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Староникольски (Красногвардейскан кӀошт)
Староникольское (Староникольское) — Российн Федерацин Оренбурган областан Красногвардейскан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Оренбурган областан Касногвардейскан кӀоштан нах беха меттигаш
ГӀокмон (Уаза)
ГӀокмон (Rocquemont (Oise)) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Уаза.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Уаза департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Дон (НогӀ)
Дон — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — НогӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:НогӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
КизилджасоьгӀуьт (Баназ)
КизилджасоьгӀуьт (Kızılcasöğüt) — Туркойчоьнан Эгейн регионан Ушак провинцин (ил) Баназанан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Ушак провинцин нах беха меттигаш
Категори:Баназанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Радвановице
Радвановице — Польшин Малопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Малопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Бяловода
Бяловода — Польшин Люблинан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Люблинан воеводаллин нах беха меттигаш
Чапаево (Нестерован кӀошт)
Чапаево (Чапаево) — Российн Федерацин Калининградан областан Нестерован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат хӀордан йу, аьхка йовха хуьлу Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре бовха бутт бу — июль, уггаре шийла — январь.
Хьажоргаш
Категори:Нестерован кӀоштан нах беха меттигаш
Шорфхайде (эвла)
Шорфхайде — Германин Бранденбург латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Бранденбург латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Пяски-Крулевски
Пяски-Крулевски — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).