cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лишневка
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Камень-Каширскан кӀоштан нах беха меттигаш
Успенски (Острогожскан кӀошт)
Успенски (Успенское) — Российн Федерацин Воронежан областан Острогожскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Острогожскан кӀоштан нах беха меттигаш
Пуктыш
Пуктыш (Пуктыш) — Российн Федерацин Курганан областан Щучьен кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Щучьен кӀоштан нах беха меттигаш
Городище (Соскован кӀошт)
Городище (Городище) — Российн Федерацин Орёлан областан Соскован кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Соскован кӀоштан нах беха меттигаш
Быстровка 2-я
Быстровка 2-я (Быстровка 2-я) — Российн Федерацин Саратовн областан Петровскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Саратовн областан Петровскан кӀоштан нах беха меттигаш
Пинон (Аризона)
Пинон  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Аризона штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Пинон бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Аризона штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Аризона штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Манавпинари (Карасу)
Манавпинари (Manavpınarı) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Сакари провинцин (ил) Карасунан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Сакари провинцин нах беха меттигаш
Категори:Сакари провинцин микрокӀошташ
Категори:Карасунан микрокӀошташ
Категори:Карасунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
БагӀирли (Каьлбаьджаьран кӀошт)
БагӀирли (Bağırlı) — Азербайджанан Каьлбаьджаьран кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Каьлбаьджаьран кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 5230
NGC 5230 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
5230 5230
АвагӀе (Франци)
АвагӀе (Authon (Loir-et-Cher)) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ЛуагӀ а, ШегӀ а.
Билгалдахарш
Категори:ЛуагӀ а, ШегӀ а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Вопуассон
Вопуассон — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Шампань — АгӀденаш регионехь. Коммунан департамент — Об.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Об департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Лома Линда (Акамбаро)
Лома Линда — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Вербородинцы
Вербородинцы — Украинин Хмельницкан областан Хмельницкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Хмельницкан кӀоштан нах беха меттигаш
Федотьево (Рязанан область)
Федотьево (Федотьево) — Российн Федерацин Рязанан областан Спасскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Рязанан областан Спасскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Вербовка (Хмельницкан кӀошт)
Вербовка — Украинин Хмельницкан областан Хмельницкан кӀоштара эвла.
Мала Слевиця
Мала Слевиця — Словенин йукъараллера эвла.
Вербовка (Хмельницкан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Мала Слевиця
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Вербовка (Хмельницкан кӀошт)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Мала Слевиця
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Халупи (ХӀордан воеводалла)
Халупи — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Степановка (Черновцин область)
Степановка — Украинин Черновцин областан Заставнан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Заставнан кӀоштан нах беха меттигаш
Пушкино (Юхнован кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, дика къаьсташ шеран заманашца: барамехь довха а, тӀуьна а аьхкенца, барамера шийла хӀоьттина лайн чкъор долу Ӏаьнца.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Юхнован кӀоштан нах беха меттигаш
Пеулешть (коммуна, Вранча)
Пеулешть — Румынин Вранча жудецан йукъара коммуна.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Вранча жудецан коммунаш
Инцинг
Инцинг — Австрин Тироль федералан латтана йукъара коммуна. Инсбрук-Ланд гуонан йукъайогӀу.
Географи
ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Тироль латтана гӀаланаш Категори:Австрин гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Акчакойунлу (Дуьзичи)
Акчакойунлу (Akçakoyunlu) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регион (Туркойчоь) регионан Османийе провинцин (ил) Дуьзичинан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Османийе провинцин нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Чавлум (Одунпазари)
Чавлум (Çavlum) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан ЭскишехӀир провинцин (ил) Одунпазаринан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:ЭскишехӀир провинцин нах беха меттигаш
Категори:ЭскишехӀир провинцин микрокӀошташ
Категори:Одунпазаринан микрокӀошташ
Категори:Одунпазаринан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Жабичин (Мазовин воеводалла)
Жабичин  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Рипе ди Чеперано (Асколи Пичено)
Рипе ди Чеперано — Италин Марке регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Марке регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Чапаева (Глусскан кӀошт)
Чапаева (Чапаева) — Белоруссин Могилёвн областан Глусскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Глусскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Казчина Брамарди (Кунео)
Казчина Брамарди — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Марина ди Торе Гранде
Марина ди Торе Гранде — Италин Сардини регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Сардини регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Самоново (Вологдин область)
Самоново (Самоново) — Российн Федерацин Вологдин областан Усть-Кубинскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Усть-Кубинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Тучки (Белорусси)
Тучки (Тучкі) — Белоруссин Гомелан областан Лоеван кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гомелан областан нах беха меттигаш Категори:Лоеван кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
HD218495
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Вратца
Вратца — Болгарин Кюстендилан областера эвла. Кюстендил йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Кюстендилан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Маневичи (Украина)
Маневичи — Украинин Волинан областан Камень-Каширскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Камень-Каширскан кӀоштан нах беха меттигаш
Ортакоьй (Карасу)
Ортакоьй (Ortaköy) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Сакари провинцин (ил) Карасунан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Сакари провинцин нах беха меттигаш
Категори:Сакари провинцин микрокӀошташ
Категори:Карасунан микрокӀошташ
Категори:Карасунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Кемъяр
Кемъяр (Кемъяр) — Коми Республикин Сыктывдин кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (32%), оьрсий (51%), украинаш (12%), белорусаш (5%).
Билгалдахарш
Категори:Сыктывдин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Коми Республикин нах беха меттигаш
NGC 5231
NGC 5231 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
5231 5231
Кузнецово (Наро-Фоминскан кӀошт)
Кузнецово (Кузнецово) — Российн Федерацин Москохан областан Наро-Фоминскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Наро-Фоминскан кӀоштан нах беха меттигаш
Присака (Караш-Северин)
Присака — Румынин Караш-Северин жудецан коммунера эвла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Караш-Северин жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Эттерсбург
Эттерсбург (Ettersburg) — Германин Туьринген латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Туьринген латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Проводов-Шонов
Проводов-Шонов (Provodov-Šonov) — Чехин Кралове Градец мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Коромыслово (Конакован кӀошт)
Коромыслово (Коромыслово) — Российн Федерацин Тверан областан Конакован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Конакован кӀоштан нах беха меттигаш
Проводов-Шонов
Литература
Категори:Кралове Градец мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
АгӀалар (Илгин)
Хьажоргаш
Категори:Кони провинцин микрокӀошташ
Категори:Илгинан микрокӀошташ
Категори:Илгинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Крутые (Нижни Новгородан область)
Крутые (Крутые) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Сосновскан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 257 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Нижни Новгородан областан Сосновскан кӀоштан нах беха меттигаш
Дельтебре
Дельтебре — Испанин Таррагана провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Таррагана провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Камышевка (Белгородан область)
Камышевка (Камышевка) — Российн Федерацин Белгородан областан Прохоровкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Прохоровкан кӀоштан нах беха меттигаш
Мейтаун (Алабама)
Мейтаун — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Алабама штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Алабама штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Кызылшарык (Жамбылан область)
Кызылшарык — Кхазакхстанан Жамбылан областан Жамбылан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Жамбылан областан нах беха меттигаш Категори:Жамбылан областан Жамбылан кӀоштан нах беха меттигаш
Гленвью-Гиллс (Кентукки)
Гленвью-Гиллс  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Кентукки штатера гӀала.
Истори
Гленвью-Гиллс гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Кентукки штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Бецанмеъ
Бе́цанмеъ — пастушкови доьзалера жима олхазар. Бен бо тӀуьна лекхабецийн байн тӀехь, йуькъа коьллаш йевлла уьшалаш тӀехь, дӀадийна оханаш тӀехь, Евразин барамера шораллашкара кхин йиллина ландшафташкахь. Ах сов популяци деба Россин мехкахь. Кхелха олхазар, Ӏа доккху Африкехь, коьртаниг континентан къилба-малхбален декъера коьллийн а, бецийн а саваннашкахь.
Барамашца дусталур ду шоршалца йа лекъца, дегӀаца тера ду котаман меах. Дахар лечкъина ду, лекха буц йукъара ара ца долу ала мегар ду. ТӀема ца лууш а, цадаьлла а бен ца лела, амма кхелхачу заманахь атта эзарнаш километраш дӀадоьду, хӀурд тӀехула а, гӀум-аренан тӀехула а. Бецанмеъ бен болчу декъехь хилар дика гойту боьршачо мохь тоьхча, мох боцучу хенахь и мохь хеза 1,5 км генара. Олхазараш мохь бетта майхь а, аьхкенан хьалхарчу декъехь а, йисинчу хенахь гӀовгӀа ца йо, Ӏаьнан Ӏойлехь муххале а.
Йуу сагалматаш, гезгаш, моллюскаш, наггахь кегийра пхьидарчий а, декха дийнаташ а, кхин а хӀуш, тайп-тайпана бецийн баьццара дакъош, кенаш, царна йукъахь культурин ораматаш а. Деба шарахь цкъа-шозза, бен бо кӀаг чохь, дукха хьолехь коллин йа лекха баьрзан ӀиндагӀехь, наггахь кертан йа терачу гӀишлонан ӀиндагӀехь. Тевнахь 5—14 кӀаййо-цӀен-можа йа баьццаро бесара хӀоа, тӀехула цӀен-боьмаша йа шекъан басара тӀеданаш хуьлу. КӀорнеш дохуш боьршачо дакъа ца лоцу.
Европехь XIX—XX бӀешерашкахь билгалдаьккхина хаъал барам лагӀбалар, иза доьзна ду цхьаьна агӀор докъар керла механикин хьесапца кечдар, вукха агӀор ландшафташ адамо хийцарца. Цхьа могӀа мехкашкахь барам охьабаьлла бохаман тӀегӀане кхаччалц, и кеп хӀоттийна хӀаллакхиларан дозане. Дуьненайукъара ЦӀен жайно йехачу заманахь бецанмеэ хьожура экаме йа цунна гергара кепе санна, амма Малхбален Европера а, Россера а олхазаран барамех лаьцна керла хаамаша гайтира, олхазарийн хьал, хьалха хетачулла, гӀоле хилар. Европера барам цхьаццанхьа метахӀоттар доьзна хьакхаран технологи хийцарца, хьалха хӀаллакдора тевнаш. Тахана кепан статус дика хилар къобал дина.
Бецанмеан жижиган чам дика бу, цу тӀе жӀаьлица цунна таллар хала ду олхазар леларан амал бахьнехь. Коьртаниг бецанмеан толу кхечу месаш йолчу ижуца цхьаьна.
Систематика
Бецанмеан дуьххьарлера Ӏилманан сурт хӀоттийна 1758 шарахь Линней Карла «Ӏаламан система» жайнин 10-гӀа арахецарехь. Авторо цунна йелла латинан цӀе Rallus crex, цхьаьна тобане хӀоттийна хинан пастушокца, бесара бекасца (Rostratula benghalensis), каролинин погонышца (Porzana carolina). 1803 шарахь немцойн натуралисто Бехштейн Иоганна къастийна иза ша йолчу, оцу хенахь цхьаьна тайпана Crex, билгалйаьккхина Crex pratensis аьлла. ТӀаьхьуо, хьалха лелийна цӀеран приоритет бахьнехь, кепо тӀаьххьара цӀе схьаэцна Crex crex. Бецанмеан уггаре гергара лору африкин бецанмеъ, иза хӀинца дукхаха долчу арахецаршкахь Crex тайпанна йукъадоьду.
Бецанмеаш оьздангаллехь
Бецанмеаш шокйетта, бецанмеаш. Цундела сирла ду уьш Дог цӀена дахарехь ду уьш Самукъане къинхьегаман мохьца…
Хьажоргаш
Категори:Бецанмеаш Категори:Евразин олхазарш Категори:Африкин олхазарш Категори:1758 шарахь гайтина дийнаташ Категори:Оренбурган областан ЦӀен жайна
АвегӀдон
АвегӀдон (Averdon) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ЛуагӀ а, ШегӀ а.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЛуагӀ а, ШегӀ а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
БагӀлипаьйаь
БагӀлипаьйаь (Bağlıpəyə) — Азербайджанан Каьлбаьджаьран кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Каьлбаьджаьран кӀоштан нах беха меттигаш
Лома Линда (Валье де Сантияго)
Лома Линда — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лома Линда лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Баскачи (Большеселон кӀошт)
Баскачи (Баскачи) — Российн Федерацин Ярославлан областан Большеселон кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Большеселон кӀоштан нах беха меттигаш
Куршаковы
Куршаковы (Куршаковы) — Кировн областан Котельничан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: даиман Ӏаш нах бац.
Вошасси
Вошасси — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Шампань — АгӀденаш регионехь. Коммунан департамент — Об.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Об департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Вязьмино (Саратовн область)
Вязьмино (Вязьмино) — Российн Федерацин Саратовн областан Петровскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Саратовн областан Петровскан кӀоштан нах беха меттигаш
Гуровка (Орёлан область)
Гуровка (Гуровка) — Российн Федерацин Орёлан областан Соскован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Соскован кӀоштан нах беха меттигаш
Семеновски (Алексеевскан йуьртан меттиг)
Семеновски (Семеновская) — Российн Федерацин Архангельскан областан Красноборскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Фоса (Мачерата)
Фоса — Италин Марке регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Марке регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ключи (Бийскан кӀошт)
Ключи (Ключи) — Российн Федерацин Алтайн мехкан Бийскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера а, чӀогӀа континенталан а йу, кхоллало Атлантикера, Арктикера, Малхбален Сибрехара, Йуккъерчу Азера сих-сиха хийца а луш кхочучу хӀаваан массаш бахьнехь. Маршах кӀезиг йолуш хенан хӀоттам хилар бахьнехь алссама маьлхан радиации кхачайо кхуза. Малх лепаран дохаллин йуккъера барам 2000—2300 сахьт шарахь бу, цхьаьнатоьхна радиацин барам кхочу 4500-4800 МДж/м2 шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Бийскан кӀоштан нах беха меттигаш
Федоровка (Горшечнин кӀошт)
Федоровка (Федоровка) — Российн Федерацин Курскан областан Горшечнин кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Горшечнин кӀоштан нах беха меттигаш
Хрипенки
Хрипенки (Хрипенки) — Российн Федерацин Рязанан областан Спасскан кӀоштара эвла.
Мала Стара Вас
Мала Стара Вас — Словенин йукъараллера эвла.
Хрипенки
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Мала Стара Вас
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хрипенки
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Кирово (Юрган кӀошт)
Кирово (Кирово) — Российн Федерацин Кемеровн областан Юрган кӀоштара эвла.
Хрипенки
Хьажоргаш
Категори:Рязанан областан Спасскан кӀоштан нах беха меттигаш
Кирово (Юрган кӀошт)
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа — шийла а, деха а, аьхке — йоца а, йовха а. ГӀоролаш йоцу мур лаьтта 100 дийнахь областан къилбаседехь, 120 де гергга Кузнецкан боьран къилбехь. Къилбаседа дуьненан эхиган барамера асехь лаьттачу Кемеровн областана кхочу дикка дукха маьлхан йовхо шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Баранка дел Серено (Коюка де Каталан)
Баранка дел Серено — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Баранка дел Серено лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Велики Юначки
Велики Юначки — Украинин Хмельницкан областан Хмельницкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Хмельницкан кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 5232
NGC 5232 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
5232 5232
Жабово (Мазовин воеводалла)
Жабово  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Веселец (Хмельницкан область)
Веселец — Украинин Хмельницкан областан Хмельницкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Хмельницкан кӀоштан нах беха меттигаш
Снегири (Курганан область)
Снегири (Снегири) — Российн Федерацин Курганан областан Щучьен кӀоштара эвла.
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Щучьен кӀоштан нах беха меттигаш
Алибозлу (Дуьзичи)
Алибозлу (Alibozlu) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регион (Туркойчоь) регионан Османийе провинцин (ил) Дуьзичинан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Османийе провинцин нах беха меттигаш
Категори:Дуьзичинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
HD21852
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Багаудинова, Меседа Абдулларисовна
Багауди́нова Месе́да Абдуллари́совна (йина 1983 шеран 30 октябрь) — российн йишлакхархо, украинин зударийн «ВИА Гра» (2007—2009) тобан декъашхо.
HD21852
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Багаудинова, Меседа Абдулларисовна
Биографи
Меседан ис шо долуш доьзал кхелхира Кисловодске. 16 шо долуш кхелхира Дон-тӀера-Ростов, цигахь иза лууш йара музыкин доьшийле дӀахӀотта, амма оьшу кечам ца хиларна дийзира оьздангаллин доьшийле йаха. Чекхдаьккхира Ростовн пачхьалкхан оьздангаллин доьшийлан, эстрадан-джазан вокалан дакъа. 2005 шарахь деша хӀоьттира ГИТИСан эстрадан факультете (Назаров Владимиран курс).
Ансамбль «Мечты»
Тоба «Мечты» — Багаудинова Меседа йукъахь йолу Ростохар интеркъамнийн кхоъ ду. Дуьххьарлера нахан хьалха йоккха ансамблан концерт хилла 2002 шарахь: мехкарашка кхайкхира Ӏиде Ростовн ЧГӀГӀУ. Нисса оцу концерто йаьккхира тоба «Мечты» боккъала а гӀара, коллектив оьшуш хилира. Ансамбль масийттаза йахара гастролашка Российн къилбехьахула. Тобано иштта концерташ лора дозанал арахьа, масала Австрехь. Оцу шен дахаран муьрехь Багаудиновна евзира Котова Татьяна, тӀаьхьа «Российн мисс 2006» а, ВИА Гра коллективан декъашхо хилла а йолу. 2005 шарахь декъашхой бахара Москох деша. Меседа дӀайоьду Москох, деша хӀутту ГИТИСан эстрадан факультете.
HD21852
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Багаудинова, Меседа Абдулларисовна
ВИА Гра
2007 шеран 1 апрелехь Меседах хилира ВИА Гра тобан солистка, цуо дӀайахна Корягина Ольга хийцира. Тобан йукъара хьалхара концерт хилира 21 апрелехь Российн экономикин форумехь Лондонехь. Шуьйрачу публикан керла тобан декъашхо йовзийтира МУЗ-ТВ СовгӀатехь 2007 шеран 1 июнехь. Дебют хилира клипехь «Поцелуи». Коллективехь Ӏийра иза цхьана шарахь эха шарахь. Оцу хенахь Меседас дакъалецира 4 клипехь, телевизионан «Держи меня крепче» сериалехь а, божарийн MAXIM журналан кхаа фотосессешкахь а, кхин а дакъалецира ши альбом йазйеш. 2009 шеран 16 январехь Багаудинова Меседас йитира коллектив тобане Мейхер Надежда йухайар бахьнехь. Ша дӀайалар йоӀа дийцира иштта: «Шен хенахь аса Надин меттиг дӀалецира. Тобанехь даиман а йара сирлачу аматерниг, хьаьрсаниг, Ӏаьржачу аматерниг. Со Надяца Ӏаьржачу аматехь йу, цундела тхойшиъ цхьаьна тобанехь хила йиш йац. Надяс, шеко йац, дукха пайда бина тобан ВИА Гра йукъайаьлчхьа, цуьнан лерам бан беза. Со кӀеззиг а дохко ца яьлла. Сан дерриг дика ду дахарехь а, кхоллараллехь а. Солон проект йийр йу аса».
2011 шеран 27 мартехь Меседас дакъалоцу «ВИА Гра» тобан юбилейн концертехь.
Пеулешть (коммуна, Прахова)
Пеулешть — Румынин Прахова жудецан йукъара коммуна.
Багаудинова, Меседа Абдулларисовна
ВИА Гра
2013 шарахь К. Меладзен шоу «Хочу V ВИА Гру» хилира декъашхошна йалханнах цхьа тренер.
Пеулешть (коммуна, Прахова)
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Прахова жудецан коммунаш
Багаудинова, Меседа Абдулларисовна
Солон карьера
2009 шарахь Меседа йукъайахара уггаре сексуалан итт зудчунна, MAXIM журналан дешархоша кхаж тесна. «ВИА Гра» тобанера дӀайаьллачул тӀаьхьа Меседас, Plazma тобан «MYSTERY» (The Power Within) эшаран клип тӀиера, йолийра шен солон карьера. 2009 шарахь декабрехь дакъалецира Mixed Russian Fashion Show гайтарехь.
Дуьххьарлера солон композици йишлакхархочун карьерехь хилира йиш «Дым» («КӀур»), иза хӀоттийра «ВИА Гра» тобан юбилейн концертехь. Амма оцу эшарал тӀаьхьа йоьӀан карьера сецира, йишлакхархо мааре а йахна, кӀант вар бахьнехь. Кхин а Меседага кхайкхира «Блестящие» тобане Дубовицкая Аннин меттана, амма цуьнан дӀататта бийзира и кхайкхам доьзалхочух хиларна.
2013 шеран керлачу шеран буьйсана Хьалхара канал тӀаьхь Меседас ВИА Гра тобан хилла солисткашца (Седокова Анна, Джанабаева Альбина, Бушмина Ева) цхьаьна сценин тӀаьхь, цара лекхира йиш «Бриллианты» («Жовхарш»). 2013 шеран 3 мартехь, «ВИА Гра» тоба официалан дӀакъевлинчул тӀаьхьа, Меседас Джанабаева Альбиница цхьаьна эшарш лекхира корпоративехь.
Майхь Меседа гучуелира Ю телеканал тӀаьхь «Кто сверху?» («Лакхахь мила ву?») шоухь. 2013 шеран июнехь Меседас арахоьцу «Просто замри» («Атта саца») цӀе йолуш шолгӀа солон йиш. Шо чекхдолуш арайолу сингл «Я у тебя ничего не прошу» («Аса хьоьгара хӀумма а ца доьху»). 2014 шо долалуш арайолу сингл «Верю я» («Теша со»). 2015 шеран 26 январехь арайолу сингл «Пересечение» («Некъ хадор»). Дешнийн а, музыкин а автор вара Реснянский Алексей, алсама вевза йишлакхархо Daniel аьлча. 2015 шеран 2 мартехь ELLO кевнехь (порталехь) хилира иштта цӀе йолу клипан премьера, цуьнан режиссёр хилира Шерстников Иван. Оццу дийнахь москохан Wicked ресторанехь хилира видеоклипан презентаци.
3 мартехь Меседас арахоьцу керла сингл — «Жаль» («Къахета»), цуьнан автор хилира журналан гӀараяьлла редактор — Рыбакова Юлия. Йиш арахийцира «FEELDALFA» лейблца.
6 мартехь Меседас арахоьцу йалхолгӀа солон «День» («Де») цӀе йолу композици.
Шен дахар
2011 шеран аьхка Меседа мааре йахара бизнесмене Алане, ткъа 2012 шеран 6 январехь цуо вира кӀант, цунна тиллира Аспар цӀе. 2015 шарахь уьш къаьстира.
Дискографи
ВИА Гра тобан йукъара гуламаш:
Чарташ
* «—» йиш йацара чартехь
Билгалдахарш
Категори:«ВИА Гра» тобан декъашхо Категори:ГИТИСан эстрадан говзаллин факультетехь дешнарш
Харброво
Харброво — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Чикили
Чикили (Чыкілі) — Белоруссин Могилёвн областан Глусскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Глусскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Харброво
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Занхас де Арена (Сан Рафаел)
Занхас де Арена — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Занхас де Арена лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Рипе-Везтаз (Бергамо)
Рипе-Везтаз — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Семернински
Семернински (Семернинское) — Российн Федерацин Вологдин областан Усть-Кубинскан кӀоштара эвла.
Яблоновка (Черновцин область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Заставнан кӀоштан нах беха меттигаш
Марина ди Торе дел Лаго Пучини (Лука)
Марина ди Торе дел Лаго Пучини — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Лос Вильяс, Эль Пенко (Хуан Родригез Клара)
Лос Вильяс, Эль Пенко — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лос Вильяс, Эль Пенко лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Нарали (Карасу)
Нарали (Paralı) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Сакари провинцин (ил) Карасунан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Сакари провинцин нах беха меттигаш
Эль Манте (Тиватлан)
Эль Манте — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Вуково
Вуково — Болгарин Кюстендилан областера эвла. Бобошево йукъараллин йукъайогӀу.
Азе (ЛуагӀ а, ШегӀ а)
Азе (Azé (Loir-et-Cher)) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ЛуагӀ а, ШегӀ а.
Нарали (Карасу)
Хьажоргаш
Категори:Сакари провинцин микрокӀошташ
Азе (ЛуагӀ а, ШегӀ а)
Географи
.
Нарали (Карасу)
Хьажоргаш
Категори:Карасунан микрокӀошташ
Азе (ЛуагӀ а, ШегӀ а)
Билгалдахарш
Категори:ЛуагӀ а, ШегӀ а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Нарали (Карасу)
Хьажоргаш
Категори:Карасунан кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Манте (Тиватлан)
Географи
Эль Манте лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Провоз (Вал)
Провоз  (Provoz) — Чехин Кралове Градец мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Вошонвилье
Вошонвилье — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Шампань — АгӀденаш регионехь. Коммунан департамент — Об.
Провоз (Вал)
Демографи
Бахархойн динамика:
Вошонвилье
Географи
.
Вуково
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Казчина Бреци (Асти)
Казчина Бреци — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Вуково
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Кюстендилан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Казчина Бреци (Асти)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Провоз (Вал)
Литература
Категори:Кралове Градец мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Нарали (Карасу)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Вошонвилье
Билгалдахарш
Категори:Об департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш