cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Краса (эвла)
Климат
Эвла йу экваторан а, Къилбаседа полюсан а йуккъера меттигехь. Климат кхолларан ладаме роль йу Дуьненан Ӏапказе хьаьжна меттиган хӀоттаман. Регион лаьтта барамера асанехь, цуьнан амалехь ду хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан тӀиера малхбалехьа йахьар.
Сахьтан аса
Эвла йу Самарин хенан сахьтийн асехь. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябрехь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла йу 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Билгалдахарш
Категори:Икрянинан кӀоштан нах беха меттигаш
Суфчице
Суфчице — Польшин Свентокшискан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Корнета (Виченца)
Корнета  — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Суфчице
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Свентокшискан воеводаллин нах беха меттигаш
Корнета (Виченца)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Хардинес де Сан Исидро, Колония Лимон (Калвильо)
Хардинес де Сан Исидро, Колония Лимон — Мексикин Агуаскальентес штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Истори
Кху махка испанхой бахкале, кхузахь дехаш дара чичимекийн тайпанаш, 1530-1531 шерашкахь испанхоша долайаьккхина.
1789 шеран 24 апрелехь дуьйна Сакатекас штатан йукъахь йара, 1835 шеран 23 майхь дуьйна Агуаскальентес штатан йукъахь йу
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Агуаскальентес штатан нах беха меттигаш
Педро Маулеон (Хуан Родригез Клара)
Педро Маулеон — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Педро Маулеон лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Ишутиха
Ишутиха (Ишутиха) — Российн Федерацин Тверан областан Удомлян кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Удомлян кӀоштан нах беха меттигаш
Донье Комарице
Донье Комарице (Доње Комарице) — Сербин Шумади гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Литература
Категори:Шумади гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Зама
Зама (Зама) — Российн Федерацин Иркутскан областан Ольхонан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Иркутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+8.
Хьажоргаш
Категори:Ольхонан кӀоштан нах беха меттигаш
Урюш-Битуллино
Урюш-Битуллино — Башкирийчоьнан Караиделан кӀоштан йукъайогӀу эвла, иза Урюш-Битуллински йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 140 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 452365, код ОКАТО — 80234884001.
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Хьажоргаш
Категори:Башкирийчоьнан Караиделан кӀоштан нах беха меттигаш
Лиццано-ин-Бельведере
Лиццано-ин-Бельведере — Италин Эмилия-Романья регионера коммуна. Лаьтташ йу Болонья провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Эмилия-Романья йукъара гӀаланаш
Джойс, Джеймс
Джеймс Августин Алоизиус Джойс (James Augustine Aloysius Joyce; 1882 шеран 2 февраль — 1941 шеран 13 январь) — ирландхойн йаздархо а, поэт а, модернизман векал.
Хьажоргаш
Категори:Ирландхойн поэташ Категори:Ирландхойн йаздархой
Гребенкино
Гребенкино (Гребенкино) — Российн Федерацин Калугин областан Медынан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, дика къаьсташ шеран заманашца: барамехь довха а, тӀуьна а аьхкенца, барамера шийла хӀоьттина лайн чкъор долу Ӏаьнца.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Медынан кӀоштан нах беха меттигаш
(8035) 1992 TB
(8035) 1992 TB — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1992 шеран 2 октябрехь Spacewatch цӀе йолу Ӏилманчо Китт-Пик обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1992 TB».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Клепчево
Клепчево (Кляпчэва) — Белоруссин Витебскан областан Сеннан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш Категори:Сеннан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
(16429) 1988 SB2
(16429) 1988 SB2 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Серо Прьето (Сан Луис де ла Паз)
Серо Прьето — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
(16429) 1988 SB2
Истори
ДӀайиллина 1988 шеран 16 сентябрехь Шелте Бас цӀе йолу Ӏилманчо Серро-Тололо обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1988 SB2» саналган.
Серо Прьето (Сан Луис де ла Паз)
Географи
Серо Прьето лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
(16429) 1988 SB2
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Серо Прьето (Сан Луис де ла Паз)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Вильгоден
Вильгоден — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Сона а, ЛуагӀа а.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сона а, ЛуагӀа а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Энджеево (Мазовин воеводалла)
Энджеево  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Абрау (Кунео)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ла Оркета, Побладо Досе (Успанапа)
Ла Оркета, Побладо Досе — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Оркета, Побладо Досе лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Бельпеш
Бельпеш — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — Од.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Од департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Перони (Беневенто)
Перони — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Марьински (Семёнкован йуьртан меттиг)
Марьински (Марьинское) — Российн Федерацин Вологдин областан Вологдин кӀоштара эвла.
Гуарантан-ду-Норти
Гуарантан-ду-Норти — Бразилин Мату-Гросу штатера муниципалитет.
Марьински (Семёнкован йуьртан меттиг)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Токмаково
Токмаково (Токмаково) — Российн Федерацин Рязанан областан Ермишан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ермишан кӀоштан нах беха меттигаш
Конук (Дерик)
Конук (Konuk) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Мардин провинцин (ил) Дерикнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Мардин провинцин нах беха меттигаш
Категори:Мардин провинцин микрокӀошташ
Категори:Дерикнан микрокӀошташ
Марьински (Семёнкован йуьртан меттиг)
Хьажоргаш
Категори:Вологдин кӀоштан нах беха меттигаш
Конук (Дерик)
Хьажоргаш
Категори:Дерикнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Гуарантан-ду-Норти
Географи
Муниципалитетан майда —.
Сориволи (Форли-Чезена)
Сориволи — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Рыжково (Палкинан кӀошт)
Рыжково (Рыжково) — Российн Федерацин Пскован областан Палкинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Палкинан кӀоштан нах беха меттигаш
Клоуверлиф (Техас)
Клоуверлиф  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Техас штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Клоуверлиф бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Техас штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Техас штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Кузгоьлджуьк (Себен)
Кузгоьлджуьк (Kuzgölcük) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Болу провинцин (ил) Себенан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Болу провинцин нах беха меттигаш
Категори:Себенан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Курганы (Дзержинскан кӀошт)
Курганы (Курганы) — Белоруссин Минскан областан Дзержинскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Дзержинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Сулуджаова (Чамарди)
Сулуджаова (Sulucaova) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин НигӀде провинцин (ил) Чамардин кӀоштара эвла.
Достоевски, Фёдор Михайлович
Достое́вски Фёдор Миха́йлович (, Москох, Российн импери —, Петарбух, Российн импери) — оьрсийн йаздархо, ойланча, философ а, публицист а. 1877 шарахь дуьйна Петарбухан Ӏилманийн академи корреспондент-декъахо.
Анатыш
Анатыш (Анатыш) — Российн Федерацин ГӀезалойчоьнан Рыбни Слободан кӀоштара эвла.
Курганы (Дзержинскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Анатыш
Климат
Кхузахь йу йуккъерачу шораллера бараман континенталан кепара амалан климат, йовхачу аьхкенца а, барамехь шийла Іаьнца а. Уггар бовха бутт июль бу, уггар шийла — январь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 608 стаг (2010).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Рыбни Слободан кӀоштан нах беха меттигаш
Достоевски, Фёдор Михайлович
Йаздархочун хьалхара кхолламаша, масала повесть «Записки из Мёртвого дома» (Деллачу цӀа чуьра кехаташ), психологин прозин жанр йукъайаккхаран гӀо дира.
Сулуджаова (Чамарди)
Хьажоргаш
Категори:НигӀде провинцин нах беха меттигаш
Достоевски, Фёдор Михайлович
Уггаре ладаме йаздархочун кхолламех йу «доккха пхеа жайнара» романаш. Романаш «Зулам а, таӀзар а», «ЦӀармат», «ШайтӀанаш», «Вежрий КарамазовгӀар» йукъатоьхна 2002 шеран Норвегин жайнин клубан 100 уггаре дика жайнашна. Дукхаха долу гӀарадевлла Достоевскин кхоллараш дуккха а экранан тӀедаьхна, театрехь сценаш хӀиттийна, балеташ а, операш а хӀиттийна.
Сулуджаова (Чамарди)
Хьажоргаш
Категори:Чамардин кӀоштан нах беха меттигаш
Достоевски, Фёдор Михайлович
ДостоевскигӀеран тайпа
ДостоевскигӀеран тайпа схьадолу бояринах Данила Иванович Иртищевх (Ртищевх, Ртищевичах, Иртищевичах, Артищевичах), 1506 шеран 6 октябрехь цунна делира Пинскан уездан Поречски волостан «Достоев» меттиг, иза лаьтта Пинскан къилбаседа-малхбузехьа. Фамили схьайаларан талламхой тешна бу, берриш ДостоевскигӀар Иртищев Данилин тӀаьхьенаш хиларх. Меттигера легендашца, «Достоево» цӀе схьайаьлла полякийн «dostoinik» — даржхо, паччахьан гергарниг. «Достойникаш» боьлуш олура элин хьадалчаш хоржу йуьртан бахархойх. Иза кхетадора, хоржу нах «хьакъ долуш» хиларна оцу гӀуллакхан. Белоруссин Брестан областехь йисина Достоево эвла. Ртищев Данила Ивановичан дайшах, талламхошна хетарехь, хилла историн хьосташкахь хьехийна гӀезало Аслан-Челеби-мурза, цуо 1389 шарахь йитина Дешин Орда, москохан эло Дмитрий Донскойс керста дине православе валийна. Оцу гӀезалочун кӀантах олура Шуьйра бат (Широкий Рот), ткъа цуьнан тӀаьхьенех хилира РтищевгӀар. РтищевгӀеран хӀост тӀехь биллина ах бутт, йалх са болу седа, шиъ герзашца волу гӀезало, цуо гойту тайпа православера доций.
Сулуджаова (Чамарди)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Достоевски, Фёдор Михайлович
ДостоевскигӀеран тайпа
ТӀаьххьара фамили «Достоевски» чӀагӀйелира Данила Ивановичан кӀентан берашкахь, церан тӀаьхьенех хан мел ели хуьлу шляхтин хьадалчаш. ДостоевскигӀеран Пинскан га шина бӀе шарахь хьехадо тайп-тайпанчу документашкахь, амма хан мел ели дӀаийра польшин-литванан пачхьалкхаца, дайира олалла. XVII бӀешеран шолгӀачу декъехь тайпа кхелхира Украине. Оцу хенахь цӀеххьана лагӀделира историн кехаташкахь фамили хьехор. Талламхошна ца карийра йаздархочун, тайпа коьллинчу Данила Иртищевца, шеко йоцу зӀе. Билггала хууш ду, йаздархочун хьалхара баккхийнарш XVIII бӀешеран хьалхарчу декъехь Волынехь бехаш хилар. Масех чкъоьран силсил хадар дӀадаккхархьама талламхоша лелийра реконструкцин хьесап. Йаздархочун дедех, Достоевски Андрей Григорьевичах а бац ниса хаамаш. Хууш ду, иза вина хилар 1756 шо гергга долуш Волынехь, жима латта долчу шляхтичан доьзалехь. 1775 шарахь деца а, вежаршца а кхелхира Брацлаван воеводалле, иза Речь Посполити ШозлагӀа екъарца йукъайахара Российн империн йукъа. 1782 шарахь дуьйна Достоевски Андрей вара мозгӀар Войтовцы эвлахь.
Йаздархочун да-нана
Шех лаьцна цӀена хаамаш болу дуьххьарлера Достоевски, йаздархочун да, Достоевски Михаил Андреевич ву. Карийначу документашца, Достоевски Михаил вина 1789 шарахь Войтовцы эвлахь, 1802 шарахь дӀахӀоьттира син-мехаллин семинаре Шаргородера Николайн килсахь. 1809 шеран августехь Александр I омар делира Императоран медикан-хирургин академин билгалваккха кхин тӀе 120 стаг син-мехаллин академешкара а, семинарешкара а. Достоевски Михаила экзаменаш дика дӀайелира, 1809 шеран 14 октябрехь академин Москохан декъан Ӏедалан медицинин декъан кхиорхошна йукъавахара. 1812 шеран Даймехкан тӀом болуш 4-гӀа классан студент Достоевски хьалха хьажийра «цомгашнаш а, чевнаш йинарш лело», ткъа тӀаьхьа тифан уьнца тӀом бира. 1813 шеран 5 августехь цунах Бородинон гӀашлойн полкан 1 декъан дарбанча хилира, 1816 шеран 5 августехь цунна делира штаб-дарбанчин дарж.
1820 шеран 14 январехь Достоевски Михаилан а, Нечаева Мариян а мах бира Москохан тӀеман дарбанцӀийнан килсехь. 1820 шо чекхдолуш, хьалхара кӀант Михаил дуьненан тӀеваьлчи, Достоевски дӀавелира тӀеман гӀуллакхера, 1821 шарахь дехьавелира болх бан Мариински мискечеран дарбанцӀа, чӀогӀа лахара алапаш долушехь, официалан дери дарца «бен болх тоъал алапа луш бац, шена а шен доьзална оьшург латталуш бац». Оцу меттиган коьрта бакъо йара, «мискалла йу хьалхара бакъо» дийнахь а, буса а цигара гӀо кхача. Божедомке кхелхаш, ДостоевскигӀар ларбеш бара гурахь доьзал тӀекхетар.
Москохара бералла
Достоевски Фёдор Михайлович вина 1821 шеран Москохахь Керла Божедомка урамехь Мариински мискачеран дарбанцӀийнан аьтту агӀора, Москохан кхеташ-кхиоран цӀенна чохь. ДарбанцӀийнан Петран а, Павелан а килсехь «Бинарш дӀайазбен тептарахь…» йоза дисина: «Бер дуьненан тӀедаьлла, мискачеран дарбанцӀийнан цӀа чохь, штаб-дарбанчан Достоевски Михаила Андреичан, — кӀант Фёдор. ДуӀа дина мозгӀара Ильин Василийс». Фёдор цӀе хаьржира, биографашна хетарехь, ненан ден цӀарах — совдегаран Нечаев Фёдор Тимофеевичан. 4 ноябрехь Достоевскин жӀар туьйхира. ЖӀаран да-нана хилира штаб-дарбанча кертан хьехамча Маслович Григорий Павлович а, сту Козловская Прасковья Трофимовна, деда Нечаев Фёдор Тимофеевич а, Куманина Александра Фёдоровна.
«Со схьаваьлла оьрсийн а, беркате цӀена а доьзалера. Суна со дага мел вогӀу, суна дагабоху сайга болу сайн ден-ненан безам…», — дагалоьцура ах бӀен шо даьлча Фёдор Михайловича. ДостоевскигӀеран доьзалера гӀуллакхаш луьра боьршачу нехан карахь дара. Йалх сахьт даьлча Достоевски Михаил самволура, дарбанцӀачухула чекхволура цомгушчаьрга хьожуш, пациентийн цӀа оьхуш чекхволура. Шийтта сахь даьлча доьзалца делкъе йора, садоӀура, йуха а дарбанцӀахь цомгуш берш тӀеоьцура. «Сарахь хьалха а, тӀаьхьа а доцуш 9 сахьт даьлча, охьадуьллура пхьоьран шун, пхьор диинчул тӀаьхьа, тхо, кӀентий, жӀаран дуьхьала а хӀуьттий; дуӀанаш дора, ден-ненан буьйса дика а йой, дӀадуьйшура. Иза хӀора денна иштта хуьлура», — дагалоьцура Фёдор Михайловича. Йаздархочун уггаре хьалхара дагалецамаш бу 1823—1824 шерашкара. Достоевскин хьалхара биографан Миллер Орест Фёдоровичан тешаллица, иштта дагадохург дӀадийшале хьалха, хьешан цӀа чохь, ден дуӀа дара хьеший а болуш. 1822 шарахь йиша Варвара йича, ДостоевскигӀеран доьзалехь берийн Ӏуналла дийриг хуьлу Алёна Фроловна, цунах лаьцна йаздархочун уггаре дика дагалецамаш бисира: «Дерриш тхо бераш цуо кхиийра, Ӏуналла дира тхуна. Оцу хенахь цуьнан шовзткъе пхиъ шо гергга дара, амал екхна, самукъане, даиман тхуна дуьйцура хаза туьйранаш!». Достоевскин кхолламашкахь иза хьахайо «ШайтӀанаш» романехь. 1825 шеран мартехь Андрей винчул тӀаьхьа доьзал кхелха дарбанцӀийнан аьрру цӀа чу. Керла квартира, Андрейн дагалецамашца, йара шина чоьнах а, сени чоь а, кухни а йолуш йара. Баккхийчеран берийн чоь йара «бодане чоь», сени чоьнах дӀакъастийна дакъа.
Хьажоргаш
Категори:Прапорщикаш (Российн импери) Категори:XIX бӀешеран оьрсийн йаздархой Категори:Адамаш:Этика Категори:Российн эссеисташ Категори:Российн империн монархисташ Категори:ПетрашевгӀар Категори:Петропавловски гӀопан чубоьхкинарш Категори:Байа кхел йинарш Категори:Адамаш:Шира Русса Категори:Николаевн инженерийн доьшийлера арахецнарш Категори:Петарбухан Ӏилманийн академин декъашхой-корреспонденташ Категори:Бронхитах белларш Категори:Туберкулёзах белларш Категори:Эмфиземах белларш Категори:Тихвинон кешнашкахь дӀабоьхкинарш Категори:Адамаш:Омск Категори:Ахчан тӀера адамаш Категори:Оьрсийн националисташ
(8036) Maehara
(8036) Maehara — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Дубье (Новгородан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Cахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
(8036) Maehara
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Дубье (Новгородан область)
Хьажоргаш
Категори:Хвойнин кӀоштан нах беха меттигаш
Суха (Свидвинскан повет)
Суха  — Польшин Западно-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Западно-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Коаста-Гриндулуй
Коаста-Гриндулуй — Румынин Муреш жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Муреш жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Турье (Словаки)
Турье  — Словакин  гуонара эвла.
Истори
Йиллина.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словакин нах беха меттигаш
Эгин
Эгин — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ПгӀованс — Альпаш — Сирла-сийна Йист регионехь. Коммунан департамент — ВагӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ВагӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Табанера-де-Вальдавия
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Паленсия провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ведянцы
Ведянцы (Ведянцы) — Российн Федерацин Мордовин Ичалкин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат билгалйолу шен Оьрсийн акъарийн йуккъера бараман асанера физика-географин хӀоттамца, ткъа цуьнан амалехь ду хаа а луш шеран заманаш хийцайалар.
Петухова (Кудымкаран кӀошт)
Петухова (Петухова) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Кудымкаран кӀоштара эвла.
Ведянцы
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Петухова (Кудымкаран кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Малхбузера догӀучу хӀаваийн массийн новкъахь долчу Басеги дукъо, массо Урало санна, лекха дацахь а, дикка сацадо Атлантикин хӀаваъ малхбалехьа даржарах. Мехкан климататан амалехь континенталла йу, цуьнан бахьна дукха хьолахь бӀаьста догӀу арктикин хӀаваъ ду. Каран хӀордан шийла мох къаьста кӀезиг тӀаналлийца, Атлантикин хӀаваан массаш, бӀостанехьа, тӀуналла дукха йолуш ду (700—800 мм шарахь гергга). Махкахь дикка йовха аьхке йу, цхьадолчу шерашкахь уггар шийла бутт февраль хуьлу. Ах йочанаш ло кепара хуьлу. ДогӀанаш дукхахдерг сентябрехь а, июнехь а хуьлу, малхбузен басешкахь алсама дакъа — августехь хуьлу. Минимум йочанаш йогӀу февралехь а, декабрехь а. Аьхка лаьмнашкахь стигал къекъаш догӀанаш оьху. Мехкан амалехь йу сих-сиха хуьлу аьхкенан дохк, уьш наггахь масех дийнахь лаьтта.
Ведянцы
Хьажоргаш
Категори:Ичалкин кӀоштан нах беха меттигаш
Петухова (Кудымкаран кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Кудымкаран кӀоштан нах беха меттигаш
Глушково-Второй
Глушково-Второй — Украинин Полтаван областан Кременчуган кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Кременчуган кӀоштан нах беха меттигаш
Надыбы
Надыбы — Украинин Львован областан Самборан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Самборан кӀоштан нах беха меттигаш
Причтови (Тбилисскан кӀошт)
Причтови (Причтовый) — Российн Федерацин Краснодаран мехкан Тбилисскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Мулино (Костромин область)
Мулино (Мулино) — Российн Федерацин Костромин областан Нерехтан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Нерехтан кӀоштан нах беха меттигаш
Комаровице (Бртнице)
Комаровице  (Komárovice) — Чехин Высочина мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Высочина мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
ФетхӀийе (Айвалик)
ФетхӀийе (Fethiye) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Баликесир провинцин (ил) Айваликнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Баликесир провинцин нах беха меттигаш
Категори:Баликесир провинцин микрокӀошташ
Категори:Айваликнан микрокӀошташ
Категори:Айваликнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Дасбург
Дасбург — Германин Рейнланд-Пфальц латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Рейнланд-Пфальц латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Новий Базанув
Новий Базанув — Польшин Люблинан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Люблинан воеводаллин нах беха меттигаш
Ниновка (Аштаркханан область)
Ниновка (Ниновка) — Российн Федерацин Аштаркханан областан Икрянинан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу экваторан а, Къилбаседа полюсан а йуккъера меттигехь. Климат кхолларан ладаме роль йу Дуьненан Ӏапказе хьаьжна меттиган хӀоттаман. Регион лаьтта барамера асанехь, цуьнан амалехь ду хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан тӀиера малхбалехьа йахьар.
Билгалдахарш
Категори:Икрянинан кӀоштан нах беха меттигаш
Смильково
Смильково (Смильково) — Российн Федерацин Ярославлан областан Пошехоньен кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пошехоньен кӀоштан нах беха меттигаш
Донье Ярушице
Донье Ярушице (Доње Јарушице) — Сербин Шумади гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Сухажув
Сухажув — Польшин Свентокшискан воеводаллин  гминера эвла.
Донье Ярушице
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Сухажув
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Свентокшискан воеводаллин нах беха меттигаш
Донье Ярушице
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Шумади гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Джироне (Авелино)
Джироне — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Лонджано
Лонджано — Италин Эмилия-Романья регионера коммуна. Лаьтташ йу Форли-Чезена провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Эмилия-Романья йукъара гӀаланаш
Корнето (Бреша)
Корнето  — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Шишкино (Белинан кӀошт)
Шишкино (Шишкино) — Российн Федерацин Тверан областан Белинан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Вильнев-ан-Монтань
Вильнев-ан-Монтань — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Сона а, ЛуагӀа а.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сона а, ЛуагӀа а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Косая Степь
Косая Степь (Косая Степь) — Российн Федерацин Иркутскан областан Ольхонан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат шен-кепара хилар билгалдолу иза материкан йуккъехь хиларо, хӀордан барамал дикка айайелла хиларо, орографин чолхалло. Махкахь азин антициклон хуьлу, Ӏаьнан заманахь цуьнан Монголи тӀехула кхуьу хӀаваан массаш нисло Азин атмосферан Ӏаткъаман максимум къилбаседа йисттехь. Оцу хьолехь циклонан жигаралла дикка гӀелло.
Хьажоргаш
Категори:Ольхонан кӀоштан нах беха меттигаш
Энджейник
Энджейник — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Гери
Истори
Гери гӀала йиллина шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Индиана штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Фенякино
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан дӀатесна нах беха меттигаш Категори:Кировн областан Подосиновецан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Заря (Угран кӀошт)
Заря (Заря) — Российн Федерацин Смоленскан областан Угран кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Угран кӀоштан нах беха меттигаш
(16430) 1988 VB1
(16430) 1988 VB1 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1988 шеран 3 ноябрехь Поуль Йенсен цӀе йолу Ӏилманчо Брорфельде обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1988 VB1» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Янкуигапан (Халтипан)
Янкуигапан — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Янкуигапан лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Малаховка (Житомиран область)
Малаховка — Украинин Житомиран областан Коростенан кӀоштара эвла.
Янкуигапан (Халтипан)
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Малаховка (Житомиран область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Янкуигапан (Халтипан)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Малаховка (Житомиран область)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Коростенан кӀоштан нах беха меттигаш
(8037) 1993 HO1
(8037) 1993 HO1 — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1993 шеран 20 апрелехь Роберт Макнот цӀе йолу Ӏилманчо Сайдинг-Спринг обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1993 HO1».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Казикино
Казикино (Казикино) — Российн Федерацин Тверан областан Удомлян кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Удомлян кӀоштан нах беха меттигаш
Ла Оркидеа (Озулуама де Маскареньяс)
Ла Оркидеа — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Оркидеа лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
ВигӀе (Сона а, ЛуагӀа а)
ВигӀе — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Сона а, ЛуагӀа а.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сона а, ЛуагӀа а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Бельфлу
Бельфлу — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — Од.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Од департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Грибово (Калугин область)
Грибово (Грибово) — Российн Федерацин Калугин областан Медынан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, дика къаьсташ шеран заманашца: барамехь довха а, тӀуьна а аьхкенца, барамера шийла хӀоьттина лайн чкъор долу Ӏаьнца.
Хьажоргаш
Категори:Медынан кӀоштан нах беха меттигаш
Атняшкино
Атняшкино — Башкирийчоьнан Караиделан кӀоштан йукъайогӀу эвла, иза Урюш-Битуллински йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 65 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 452367, код ОКАТО — 80234884002.
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Гуарапари
Географи
Муниципалитетан майда —.
Эгишем
Географи
.
Ла Соледад (Текпан де Галеана)
Ла Соледад — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Соледад лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Финка Трес Марияс (Коазинтла)
Финка Трес Марияс — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Финка Трес Марияс лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Суха (Щецинецкан повет)
Суха  — Польшин Западно-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Западно-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Мусасофулар (Себен)
Мусасофулар (Musasofular) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Болу провинцин (ил) Себенан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Болу провинцин нах беха меттигаш
Категори:Себенан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Колпино (Сеннан кӀошт)
Колпино (Колпіна) — Белоруссин Витебскан областан Сеннан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш Категори:Сеннан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
(16431) 1988 VH1
(16431) 1988 VH1 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1988 шеран 6 ноябрехь Х. Мори, М. Араи цӀе йолу Ӏилманчо Йории обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1988 VH1» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Суховоля (Бускан повет)
Суховоля  — Польшин Свентокшискан воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Свентокшискан воеводаллин нах беха меттигаш
Энджеюв-Новий
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Педро Мендез Ногера (Туспан)
Географи
Педро Мендез Ногера лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Новий Бидачув
Новий Бидачув — Польшин Люблинан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Пероси (Пяченца)
Пероси — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Корнето (Асколи Пичено)
Корнето  — Италин Марке регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Табанера-де-Серрато
Табанера-де-Серрато — Испанин Паленсия провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Паленсия провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ковали (Дерик)
Ковали (Kovalı) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Мардин провинцин (ил) Дерикнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Мардин провинцин нах беха меттигаш
Категори:Мардин провинцин микрокӀошташ
Категори:Дерикнан микрокӀошташ
Категори:Дерикнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Доня Рача
Доня Рача (Доња Рача) — Сербин Шумади гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Шумади гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Даттенберг
Даттенберг — Германин Рейнланд-Пфальц латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Рейнланд-Пфальц латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
(8038) 1993 JG
(8038) 1993 JG — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Лояно
Лояно — Италин Эмилия-Романья регионера коммуна. Лаьтташ йу Болонья провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Эмилия-Романья йукъара гӀаланаш
Сориконе (Рьети)
Сориконе — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лацио регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Рясцы
Рясцы (Рясцы) — Российн Федерацин Пскован областан Палкинан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Палкинан кӀоштан нах беха меттигаш
Тура (Левице)
Тура  — Словакин  гуонара эвла.
Истори
Йиллина.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словакин нах беха меттигаш
Лободы
Лободы (Лабады) — Белоруссин Минскан областан Дзержинскан кӀоштара эвла.
Драпак (Великопольскан воеводалла)
Драпак  — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Лободы
Хьажоргаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Верхняя Ладка
Верхни Ладка (Верхняя Ладка) — Российн Федерацин Мордовин Ичалкин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат билгалйолу шен Оьрсийн акъарийн йуккъера бараман асанера физика-географин хӀоттамца, ткъа цуьнан амалехь ду хаа а луш шеран заманаш хийцайалар.