cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нематикан тӀеда кристаллаш
Нематикан тӀеда кристаллаш йа нематикаш («нема» — грек. тай) — леларехь паргӀата а, генара ориентацин низам а долу оптикан цхьаьнасеман тӀеда кристаллаш ду. Амалехь ду тайнийн кепара микроструктура хилар, юьхьигаш йа паргӀата ю, йа Ӏамошйолу хӀума чохь йолу чухоаман пенашца йихкина ю. Оцу кристаллийн молекулийн семийн ориентаци параллелаца лаьтта, амма цара кхин гӀатлеш ца кхуллу. Молекулийн еха семанаш лаьтта билгалчу агӀонна параллелаца долчу сизнийн дохалла, ткъа церан яккъаш лаьтта биен йоцуш. Нематикан тӀеда кристаллех кхин а олу нематикаш.
Препараташ — поликристаллан. Дозанаш — тайнаш — холестерикан мезофаза.
Хьажа иштта
Категори:ТӀеда кристаллаш
Лонжшо
Лонжшо (Longechaux) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Ду.
Географи
.
Монца
Монца — Италин Ломбарди регионера коммуна. Лаьтташ йу Монца-э-Брианца провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Ломбарди йукъара гӀаланаш
Контно (Куявско-Поморскан воеводалла)
Контно  — Польшин Куявско-Поморскан воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Куявско-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Верхнетамбукански
Верхнетамбукански (Верхнетамбуканский) — Российн Федерацин Ставрополан мехкан Предгорнин кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу барамера континенталан климатан зонехь, алсама хуьлу малхбален а, малхбузен а мехаш. Климатан раж шеран дохаллехь чӀогӀа хийцало, шеран метеорологин заманаш, дукха хьолехь, рузманца ца нисло. Мехкан доккхаха долчу декъехь Ӏа доца а ду, цхьанаэшшара а дац. Уггар шийла бутт — январь. Аьхке Ставрополехь йеха йу: 140 де гергга.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Предгорнин кӀоштан нах беха меттигаш
Свирж (Сумин область)
Свирж — Украинин Сумин областан Шосткан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Бжезина (Милицкан повет)
Бжезина  — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Свирж (Сумин область)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Бжезина (Милицкан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Янивка Захидна (Замостскан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Свирж (Сумин область)
Хьажоргаш
Категори:Шосткан кӀоштан нах беха меттигаш
Янивка Захидна (Замостскан повет)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Люблинан воеводаллин нах беха меттигаш
Сент-Илье
Сент-Илье — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Иль-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сена а, МагӀна а.
Географи
.
Личенице
Личенице (Ličenice) — Чехин Устецан мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Волон (Лакха ПгӀовансан Альпаш)
Волон — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ПгӀованс — Альпаш — Сирла-сийна Йист регионехь. Коммунан департамент — Лакха ПгӀовансан Альпаш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Францин гӀаланаш Категори:Лакха ПгӀовансан Альпаш департаментан коммунаш
(19254) 1994 VD7
(19254) 1994 VD7 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1994 шеран 11 ноябрехь М. Хирасава, С. Судзуки цӀе йолу Ӏилманчо Нюкаса обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1994 VD7» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Канличайир (Зара)
Канличайир (Kanlıçayır) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Сивас провинцин (ил) Заран кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Сивас провинцин нах беха меттигаш
Категори:Заран кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Лагоа-ди-Сан-Франсиску
Лагоа-ди-Сан-Франсиску — Бразилин Пиауи штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Пиауи штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ла Тропикал (Идальготитлан)
Ла Тропикал — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Тропикал лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Незгода (Великопольскан воеводалла)
Незгода  — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Количево (Словения)
Количево  — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ла Кроче (Модена)
Ла Кроче  — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Николаевка (Уфан кӀошт)
Николаевка — Башкирийчоьнан Уфан кӀоштара эвла, иза Николаевски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 2750 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 450532, код ОКАТО — 80252850001.
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Хьажоргаш
Категори:Уфан кӀоштан нах беха меттигаш
Хершвайлер-Петтерсхайм
Хершвайлер-Петтерсхайм — Германин Рейнланд-Пфальц латтана йукъара коммуна.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Рейнланд-Пфальц латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ка Сетекамини (Виченца)
Ка Сетекамини — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
GSC6544-2838
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Евсюнино
Евсюнино (Евсюнино) — Российн Федерацин Вологдин областан Кириллован кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кириллован кӀоштан нах беха меттигаш
Бжозово (Граевскан повет)
Бжозово  — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Соколов Брод
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Житомиран кӀоштан нах беха меттигаш
Понте ди Камурано (Фиренца)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Федосеевски (Волгоградан область)
Климат
Эвла лаьтта Оьрсийн акъарин къилба-малхбалехь, океанашна а, хӀордашна а гена. Цундела областан климат континенталан, шийла, кӀезиг ло долуш Ӏаьнца а, йеха, йовха, йекъа аьхкенца йу. БӀаьсте йоца, гуьйре йовха, йекхна йу. Маьлхан йовхонан дукхаллийца ГӀирман къилба бердал оьшуш йац.
Хьажоргаш
Категори:Кумылженскан кӀоштан нах беха меттигаш
Тасинара (Перуджа)
Тасинара — Италин Умбрия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Умбрия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Лунка (Милишеуць, Сучава)
Лунка — Румынин Сучава жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Сучава жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Айдемир
Айдемир — Болгарин Силистран областера эвла. Силистра йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Силистран областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Бели Озеро (Акмолан область)
Бели Озеро — Кхазакхстанан Акмолан областан Шортандаинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Шортандаинан кӀоштан нах беха меттигаш
Червищи (Порхован кӀошт)
Червищи (Червищи) — Российн Федерацин Пскован областан Порхован кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Порхован кӀоштан нах беха меттигаш
Бажино (Варнавинан кӀошт)
Бажино (Бажино) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Варнавинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Варнавинан кӀоштан нах беха меттигаш
Тимблин (Пенсильвани)
Тимблин  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Пенсильвани штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Хьажоргаш
Категори:Пенсильвани штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Параевка
Параевка — Украинин Хмельницкан областан Каменец-Подольскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Каменец-Подольскан кӀоштан нах беха меттигаш
Дюфер (Орегон)
Дюфер  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Орегон штатера гӀала.
Истори
Дюфер гӀала йиллина  шарахь.
Верблюдогорка
Верблюдогорка (Верблюдогорка) — Российн Федерацин Ставрополан мехкан Предгорнин кӀоштара кӀотар.
Дюфер (Орегон)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Орегон штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Верблюдогорка
Климат
Эвла йу барамера континенталан климатан зонехь, алсама хуьлу малхбален а, малхбузен а мехаш. Климатан раж шеран дохаллехь чӀогӀа хийцало, шеран метеорологин заманаш, дукха хьолехь, рузманца ца нисло. Мехкан доккхаха долчу декъехь Ӏа доца а ду, цхьанаэшшара а дац. Уггар шийла бутт — январь. Аьхке Ставрополехь йеха йу: 140 де гергга.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Предгорнин кӀоштан нах беха меттигаш
3-й участок
3-й участок (3-й участок) — Российн Федерацин Москохан областан Дмитрован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Москохан областан Дмитрован кӀоштан нах беха меттигаш
Починок (Западни Двинан кӀошт)
Починок (Починок) — Российн Федерацин Тверан областан Западни Двинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Хьажоргаш
Категори:Западни Двинан кӀоштан нах беха меттигаш
ДогӀанйурду (Инегоьл)
Хьажоргаш
Категори:Бурса провинцин нах беха меттигаш
Категори:Бурса провинцин микрокӀошташ
Категори:Инегоьлнан микрокӀошташ
Категори:Инегоьлнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Кривенки
Кривенки (Крывенкі) — Белоруссин Минскан областан Молодечнан кӀоштара дӀатесна эвла.
1921—1945 шерашкахь Полякийн Республикин Вильнон воеводаллин Вилейкан поветан (1927 дуьйна Молодечно поветан) йукъайогӀуш йара.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Молодечнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Гранха Сан Хосе дел Прогресо, Каликанто (Ирапуато)
Гранха Сан Хосе дел Прогресо, Каликанто — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Гранха Сан Хосе дел Прогресо, Каликанто лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Заозерье (Усть-Качкинскан йуьртан меттиг)
Заозерье (Заозерье) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Пермийн кӀоштара эвла.
(19255) 1994 VK8
(19255) 1994 VK8 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Заозерье (Усть-Качкинскан йуьртан меттиг)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Малхбузера догӀучу хӀаваийн массийн новкъахь долчу Басеги дукъо, массо Урало санна, лекха дацахь а, дикка сацадо Атлантикин хӀаваъ малхбалехьа даржарах. Мехкан климататан амалехь континенталла йу, цуьнан бахьна дукха хьолахь бӀаьста догӀу арктикин хӀаваъ ду. Каран хӀордан шийла мох къаьста кӀезиг тӀаналлийца, Атлантикин хӀаваан массаш, бӀостанехьа, тӀуналла дукха йолуш ду (700—800 мм шарахь гергга). Махкахь дикка йовха аьхке йу, цхьадолчу шерашкахь уггар шийла бутт февраль хуьлу. Ах йочанаш ло кепара хуьлу. ДогӀанаш дукхахдерг сентябрехь а, июнехь а хуьлу, малхбузен басешкахь алсама дакъа — августехь хуьлу. Минимум йочанаш йогӀу февралехь а, декабрехь а. Аьхка лаьмнашкахь стигал къекъаш догӀанаш оьху. Мехкан амалехь йу сих-сиха хуьлу аьхкенан дохк, уьш наггахь масех дийнахь лаьтта.
(19255) 1994 VK8
Истори
ДӀайиллина 1994 шеран 8 ноябрехь A. Fitzsimmons, D. O'Ceallaigh, I. P. Williams цӀе йолу Ӏилманчо Ла Пальма обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1994 VK8» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Заозерье (Усть-Качкинскан йуьртан меттиг)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Пермийн кӀоштан нах беха меттигаш
Жанна д’Арк
Суд йар
Суд йолайелла 1431 шеран 21 февралехь. Жаннин суд Ӏосаллех бехке йина килсано йеш йалахь а, амма набахтехь ингалсаш ларйеш йара тӀеман йийсархо санна. Суьдан коьртехь вара епископ ПьегӀ Кошон, Францехь ингалсийн оьшучун луьра агӀонча.
Ингалсан правительство лечкъа а ца дора шеш д’Арк Жаннин йеш йолу суьдан декъахь хилар, оцу суьдан шеш луш долу ладамалла а. Цара шайн тӀелецира йерриг харж а. Дисина долу а, НогӀмандехь зорбане даьхна долу а ингалсан хазналлин кехаташ гойту, и харж кӀезиг ца хилар.
Венецихочун Морозинин хроникашкахь дуьххьала дӀа аьлла ду: ''«Ингалсаша йагийна Жанна цуьнан аьттонаш бахьнехь, хӀунда аьлчи французаш чӀагӀлуш бара, гуттаренна а чӀагӀлуш лаьттара бу а моттара. Ингалсаша элира, и йоI лийр йу, аьтту кхин богӀур бац дофинан»''. Суд йоьдуш хиира, Жанна бехкейан атта хир доций — суьдехь йоI латтара цецвоккхучу майраллица, дуккха а йина кӀелонан гуонаха чекх а йолуш, галл ца йолуш дӀататтара Ӏосаллех, шайтӀанца берта йахарех буьллу бехк. Ӏосаллех болу бехк шайга тӀе ца лацабалийтича, суд йолайелира тӀетийжа деридар оьшуш доцу кхечу факташна — масала, божарийн духар леладар, Килса авторитет ца хетар, кхин а гӀертара Жаннин хезна долу аьзнаш шайтӀанера хезаш дара аьлла. Килсан суьдан низам дохош Жаннина бакъо ца йелира Папега арздан а, тергал ца дира Жаннин дика долу Пуатьера процессан жамӀаш. Тутмакхан майралла йайархьама иза латтайо къизачу хьолехь, ингалсан хойша йемалйо иза, 9 майхь лееш кхерамаш тийсира ницкъ бийрбу бохуш, амма мел дийриг а пайденна дацара — Жанна йухаерйолуш йацара, бехк тӀе ца лоцура. Кошон кхетара цуо дери а ца деш ша Жаннин йиеран кхел йахь, тӀаккха цуьнан гонаха бехказа йийначун ореол хир хиларх. 24 майх лечкъа а ца деш йамартло лелийра — тутмакхан гайтира иза йагийна йиен кечйина кийча цӀе, цӀеран уллехь дош делира иза ингалсан набахтера килсан набахте дехьайаккха, ткъа цигахь цуьнга дика хьовсур бу, нагахь цуо кехат тӀехь куьг йаздахь Ӏосаллех а, Килсане ла ца догӀарх а дӀахедар йу аьлла. Цу тӀе деша хууш йоцучу йоьӀан йешна текст йолу кехат, кхечуьнца хийцира, цу тӀехь ша йуьззина дӀахеда шеен «Ӏехайаларх» аьлла дара, оцу кехат тӀе Жаннас жӀар йиллира. Хууш дара, Кошона ойла а ца йора шен дош кхочушдан, иза йуха а хьалхалерачу набахте дӀахьажийра.
Масех де даьлча Жаннас йуха а божарийн духар доьхна аьлла (зударийнарг цуьнгара ницкъала схьадаьккхинера), иштта иза йуха а «галйаьлла» аьлла трибунало йиеран кхел йира. 1431 шеран 30 майхь д’Арк Жанна дийна йоллушехь Руанера Ширачу Базаран майданахь йагийра. Жаннин коьрта тӀе кехатан куй а тиллина «Ӏесаниг, мунафикъ, ширкаш дийриг» аьлла йаздина, цӀеран тӀейигира. ''«Епископ, со леш йу хьо бахьнехь. Аса Делера кхел йоьху хьуна!»'' — лакхара мохь туьйхира Жаннас, дийхира шега жӀар йалар. Чалтачо кховдийра жӀар йина чӀийш. ЦӀаро йаго йолийча цуо мохь туьйхира масийттаза: «Ӏийса!» аьлла. Берриш аьлча санна къахеташ боьлхуш бара. Цуьнан чим баржийра Сена тӀехула. Шинон гӀалан музейхь Ӏалашйеш йу дийцарехь Жаннах йисанарг, Ӏилманчийн талламаша уьш цуьнан йац боху.
Королятино
Королятино (Королятино) — Российн Федерацин Костромин областан Сусанинан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу Оьрсийн акъари тӀехь, йекъна хин тогӀенаш. Кхузахь климат барамера континенталан йу, Ӏа – ло долуш, шийла, аьхке – йовха. Алссам хьоькху къилба-малхбузера мехаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Сусанинан кӀоштан нах беха меттигаш
Озеренски (Калугин область)
Озеренски (Озеренский) — Российн Федерацин Калугин областан Ульянован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, дика къаьсташ шеран заманашца: барамехь довха а, тӀуьна а аьхкенца, барамера шийла хӀоьттина лайн чкъор долу Ӏаьнца.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Калугин областан Ульянован кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 104
NGC 104 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
104 104
Домкино (Ленинградан область)
Домкино (Домкино) — Российн Федерацин Ленинградан областан Луган кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йукъайогӀу хӀордан климатера континенталан дехьайолучу барамерачу климатан зонан. Цигахь барамера кӀеда Ӏа ду, барамехь йовха аьхке а йу. Климатан коьрта башхалла йу хенан хӀоттам цхьаьнаэшшара ца хилар, иза доьзна ду сих-сиха хийцалучу хӀаваан массех, уьш кхоллалучу кӀоште хьаьжжина хуьлу хӀордан, континенталан, арктикан.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Луган кӀоштан нах беха меттигаш
Сергеево (Кировн область)
Сергеево (Сергеево) — Кировн областан Кировн гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Кировн гӀалин гуо нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Березовка (Большой Улуйн кӀошт)
Березовка (Березовка) — Российн Федерацин Красноярскан мехкан Большой Улуйн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Большой Улуйн кӀоштан нах беха меттигаш
Верхняя Залегощь
Верхни Залегощь (Верхняя Залегощь) — Российн Федерацин Орёлан областан Верховьен кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Верховьен кӀоштан нах беха меттигаш
Сент-Коломб (Сена а, МагӀна а)
Сент-Коломб — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Иль-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сена а, МагӀна а.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сена а, МагӀна а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Иванцево (Ивановн кӀошт)
Иванцево (Иванцево) — Российн Федерацин Ивановн областан Ивановн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ивановн областан Ивановн кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Гвахе (Сан Франсиско дел Ринкон)
Эль Гвахе — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Л'Опиталь-дуь-ГгӀобуа
Л'Опиталь-дуь-ГгӀобуа (L'Hôpital-du-Grosbois) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Ду.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Ду департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Раздольни (Рязанан область)
Раздольни (Раздольное) — Российн Федерацин Рязанан областан Михайлован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, барамера шийлачу Ӏаьнца а. ГӀоронаш йоцу муьран йукъара бохалла 130-149 де ду. Кхузахь сих-сиха тӀехьара бӀаьстен а, хьалхара гуьйренан а гӀоролаш хуьлу. Эвла лаьтта тоьушйолчу йочанийн зонехь. Йочанийн шеран барам кхузахь 500 мм кхоччуш бу. ДогӀнаш аьхкенан заманехь стигал къекъаш чӀогӀа догӀу, наггахь къора а тухуш. ХӀоьттина лайн чкъор хуьлу ноябрь чекхболуш – декабрь болалуш, деша март чекхболуш – апрель болалуш. Ло лаьтта денош - 135-145 шарахь. Климатан хьолаш дика ду йуьртабахамна. Йуьззина кхочу йовхо а, тӀуналла а гуьйренан йалташна, бӀаьстенан йалташна, техникин а, докъаран культурашна.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Рязанан областан Михайлован кӀоштан нах беха меттигаш
Каплан (Зара)
Каплан (Kaplan) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Сивас провинцин (ил) Заран кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Сивас провинцин нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Конь (Куявско-Поморскан воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Куявско-Поморскан воеводаллин нах беха меттигаш
Монцамбано
Монцамбано — Италин Ломбарди регионера коммуна. Лаьтташ йу Мантуя провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Ломбарди йукъара гӀаланаш
Волькс
Волькс — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ПгӀованс — Альпаш — Сирла-сийна Йист регионехь. Коммунан департамент — Лакха ПгӀовансан Альпаш.
Бжезина (Сьредскан повет)
Бжезина  — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Смектикан тӀеда кристаллаш
Смектикаш — уггар низмера шина барамера кристаллаш. ГӀатлин структура ю, нематикех а, холестерикех а къаьсташ.
Уьш хуьлу месех тайпана:
Смектикан тӀеда кристаллийн гӀатлин структура хуьлу, чкъоьраш лелаш ду. Смектикан чкъоьран стоммалла билгалдоккху молекулийн (дукхахдерг, парафинан «цӀоган» дохалла) дохаллийца, амма смектикийн хьосалла дуккха а лакхара бу нематикийнчул, тӀехуларчу чкъоьран тӀехулон нормалаца люсталла чӀогӀа хийцаяла таро йолуш ю. Оцу тайпанара ю терефтал-бис(nара-бутиланилин)
Категори:ТӀеда кристаллаш
(19256) 1994 WA4
(19256) 1994 WA4 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1994 шеран 28 ноябрехь С. Уэда, Х. Канэда цӀе йолу Ӏилманчо Кусиро обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1994 WA4» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Лагоа-Дорада
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Минас-Жерайс штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Янивка Схидна (Замостскан повет)
Янивка Схидна  — Польшин Люблинан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Люблинан воеводаллин нах беха меттигаш
Котяковка
Котяковка (Котяковка) — Российн Федерацин Ульяновскан областан Вешкайман кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан, шийлачу Ӏаьца, йовхачу аьхкенца. Регионан климатан башхалла йу йоца йекъа бӀаьсте. Ульяновскан областан гуьйре, йовха; лайн чкъор хӀутту ноябран шолгӀачу декхъехь. Уггаре шийла бутт — январь. Ӏа лайне ду, сих-сиха техка температурашца (атлантикин циклонаш хийцало арктикин хӀаваан массашца), лаьтта ноябрера март йуккъе баххалц областан къилба кӀошташкахь, ткъа Ӏаьнан-бӀаьстенан муьрехь йогӀа Воейковн сема, цуо Ӏаткъам бо меттигерчу климатна. Январан йуккъера температура −12 °C, июлан +20 °C. Аьхкенан хенан-хӀоттам хуьлу май беттан йуккъехь. Аьхке, йовха хуьлу кӀезиг лела азин антициклонан Ӏаткъам бахьнехь. Июлехь, йуккъера барам, 5 де 22 °C йуккъера температура а, сов а йолуш хуьлу. Йочанаш областан къилбехьа 350 мм тӀиера, къилбаседа-малхбузехь 500 мм кхаччалц. Аьхка догӀнаш цхьаьнаэшшара ца хуьлу, амма догӀучу хенахь стигал къекъаш, доцца догӀу. Регионехь йуькъаллаш кӀезиг ца хуьлу. Вегетацин мур лаьтта 180 де гергга.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москваца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Вешкайман кӀоштан нах беха меттигаш
Некелька
Некелька — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Личков
Личков (Líčkov) — Чехин Устецан мехкан кӀоштара эвла.
Шалково (Росси)
Шалково (Шалково) — Российн Федерацин Ярославлан областан Рыбинскан кӀоштара эвла.
Личков
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Шалково (Росси)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ярославлан областан Рыбинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Личков
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Устецан мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Белен (Ширан)
Белен (Belen) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан ГуьмуьшхӀане провинцин (ил) Ширанан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:ГуьмуьшхӀане провинцин нах беха меттигаш
Категори:Ширанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
GSC6545-2278
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
NGC 105
NGC 105 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
105 105
Херштайн
Херштайн — Германин Рейнланд-Пфальц латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Ла Кроче ди Чераза (Пезаро а, Урбино а)
Ла Кроче ди Чераза  — Италин Марке регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Марке регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Колк (Загоре-об-Сави)
Колк  — Словенин йукъараллера эвла.
Армелин (Венеция)
Армелин  — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Колк (Загоре-об-Сави)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Армелин (Венеция)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Колк (Загоре-об-Сави)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Армелин (Венеция)
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Царево (Порхован кӀошт)
Царево (Царево) — Российн Федерацин Пскован областан Порхован кӀоштара эвла.
Колк (Загоре-об-Сави)
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Царево (Порхован кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Порхован кӀоштан нах беха меттигаш
Алеково (Силистран область)
Алеково  — Болгарин Силистран областера эвла. Алфатар йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Силистран областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Чикахан (Хесус Каранза)
Чикахан — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Филин (Кумылженскан кӀошт)
Филин (Филин) — Российн Федерацин Волгоградан областан Кумылженскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Оьрсийн акъарин къилба-малхбалехь, океанашна а, хӀордашна а гена. Цундела областан климат континенталан, шийла, кӀезиг ло долуш Ӏаьнца а, йеха, йовха, йекъа аьхкенца йу. БӀаьсте йоца, гуьйре йовха, йекхна йу. Маьлхан йовхонан дукхаллийца ГӀирман къилба бердал оьшуш йац.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ла Троха (Халапа)
Ла Троха — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Троха лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Тованда (Пенсильвани)
Тованда  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Пенсильвани штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Хьажоргаш
Категори:Пенсильвани штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Бердничиха
Бердничиха (Бердничиха) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Варнавинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 0 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Тасинара (Болонья)
Тасинара — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Анхел Мая Эскамилья (Наранхос Аматлан)
Анхел Мая Эскамилья — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Анхел Мая Эскамилья лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Белозерка (Карасунан кӀошт)
Белозерка — Кхазакхстанан Костанайн областан Карасунан кӀоштара эвла.
Анхел Мая Эскамилья (Наранхос Аматлан)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Белозерка (Карасунан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Костанайн областан нах беха меттигаш Категори:Карасунан кӀоштан нах беха меттигаш
Анхел Мая Эскамилья (Наранхос Аматлан)
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Вольно-Сухарево
Вольно-Сухарево — Башкирийчоьнан Уфан кӀоштара эвла, иза Николаевски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 168 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 450513, код ОКАТО — 80252850002.
Хьажоргаш
Категори:Уфан кӀоштан нах беха меттигаш
Елтухово (Кириллован кӀошт)
Елтухово (Елтухово) — Российн Федерацин Вологдин областан Кириллован кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кириллован кӀоштан нах беха меттигаш
Кинг, Мартин Лютер
Ма́ртин Лю́тер Кинг (Martin Luther King; 1929 шеран 15 январь, Атланта, штат Джорджи, АЦШ — 1968 шеран 4 апрель, Мемфис, Теннесси, АЦШ) — массарелла вевзаш волу афроамерикин баптистан кхайкхорхо, оратор, АЦШ Ӏаржачера граждански бакъонаш ларйаран боламан куьйгалхо. Мартин Лютер Кинг вара хьалхара жигара гӀуллакххо АЦШ Ӏаржачера боламан, хьалхара гӀарваьлла Ӏаржачера граждански бакъонаш ларйаран къийсамхо. Цо дуьхьлао йора дискриминацина, расизмана, сегрегацина. Иштта иза дуьхьала вара АЦШ колонин агрессина, масала Вьетнамехь беш болу тӀеман. Цо америкин йукъараллин демократизацехь лараме дакъа лацарна 1964 шарахь Мартинан деллера Машеран Нобелин совгӀат. Иза винера Мемфисехь, Теннесси штатехь, схьахетарехь Джеймс Эрл Рейс.
Лунка (Мороень, Димбовица)
Лунка — Румынин Димбовица жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Сент-Огуьстен (Сена а, МагӀна а)
Сент-Огуьстен — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Иль-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сена а, МагӀна а.
Лунка (Мороень, Димбовица)
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Димбовица жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Быкогорка
Быкогорка (Быкогорка) — Российн Федерацин Ставрополан мехкан Предгорнин кӀоштара кӀотар.
Сент-Огуьстен (Сена а, МагӀна а)
Билгалдахарш
Категори:Сена а, МагӀна а департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Рудка (Житомиран область)
Рудка — Украинин Житомиран областан Житомиран кӀоштара эвла.
Быкогорка
Климат
Эвла йу барамера континенталан климатан зонехь, алсама хуьлу малхбален а, малхбузен а мехаш. Климатан раж шеран дохаллехь чӀогӀа хийцало, шеран метеорологин заманаш, дукха хьолехь, рузманца ца нисло. Мехкан доккхаха долчу декъехь Ӏа доца а ду, цхьанаэшшара а дац. Уггар шийла бутт — январь. Аьхке Ставрополехь йеха йу: 140 де гергга.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Предгорнин кӀоштан нах беха меттигаш
Рудка (Житомиран область)
Хьажоргаш
Категори:Житомиран кӀоштан нах беха меттигаш
Айдинкоьй (Акчаабат)
Айдинкоьй (Aydınköy) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Трабзон провинцин (ил) Акчаабатнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Трабзон провинцин нах беха меттигаш
Категори:Трабзон провинцин микрокӀошташ
Категори:Акчаабатнан микрокӀошташ
Категори:Акчаабатнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Мораццоне
Мораццоне — Италин Ломбарди регионера коммуна. Лаьтташ йу Варесе провинцехь.
Айдинкоьй (Акчаабат)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Мораццоне
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Ломбарди йукъара гӀаланаш
Криница (Молодечнан кӀошт)
Криница (Крыніца) — Белоруссин Минскан областан Молодечнан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Молодечнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Донец (Ленинградан область)
Климат
Эвла йукъайогӀу хӀордан климатера континенталан дехьайолучу барамерачу климатан зонан. Цигахь барамера кӀеда Ӏа ду, барамехь йовха аьхке а йу. Климатан коьрта башхалла йу хенан хӀоттам цхьаьнаэшшара ца хилар, иза доьзна ду сих-сиха хийцалучу хӀаваан массех, уьш кхоллалучу кӀоште хьаьжжина хуьлу хӀордан, континенталан, арктикан.
Хьажоргаш
Категори:Луган кӀоштан нах беха меттигаш
Калиня
Калиня — Украинин Хмельницкан областан Каменец-Подольскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Каменец-Подольскан кӀоштан нах беха меттигаш
Проплеткино
Проплеткино (Проплеткино) — Российн Федерацин Тверан областан Западни Двинан кӀоштара эвла.
Чандир (Зара)
Чандир (Çandır) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Сивас провинцин (ил) Заран кӀоштара эвла.
Проплеткино
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Чандир (Зара)
Хьажоргаш
Категори:Сивас провинцин нах беха меттигаш
Проплеткино
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Западни Двинан кӀоштан нах беха меттигаш
Чандир (Зара)
Хьажоргаш
Категори:Заран кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Эдриан (Орегон)
Эдриан  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Орегон штатера гӀала.
Истори
Эдриан гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Орегон штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Доьмез (Инегоьл)
Доьмез (Dömez) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Бурса провинцин (ил) Инегоьлнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Бурса провинцин нах беха меттигаш
Категори:Бурса провинцин микрокӀошташ
Категори:Инегоьлнан микрокӀошташ
Категори:Инегоьлнан кӀоштан нах беха меттигаш
Коньчевице (Куявско-Поморскан воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Доьмез (Инегоьл)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ