cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Джеменя-Бретулешть
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Димбовица жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Бомонт (Миссисипи)
Бомонт  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Миссисипи штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Миссисипи штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Виноградни (Анапан муниципалан кхоллар)
Виноградни (Виноградный) — Российн Федерацин Краснодаран мехкан Анапан муниципалан кхолламан йукъайогӀу эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Анапан муниципалан кхолламан нах беха меттигаш
Моисеиха (Новгородан область)
Моисеиха (Моисеиха) — Российн Федерацин Новгородан областан Мошенскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Cахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Мошенскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Санта Мария (Римини)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Нови Багазы
Новые Багазы — Башкирийчоьнан Аскин кӀоштара эвла, иза Аскински йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 294 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 452880, код ОКАТО — 80204804005.
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Хьажоргаш
Категори:Аскин кӀоштан нах беха меттигаш
Рокци (Иваньица)
Рокци  (Рокци) — Сербин Моравич гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Моравич гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Сан Педро Атенго (Педро Асенсио Алкисирас)
Сан Педро Атенго — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Сан Педро Атенго лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
ВиллегӀ-Виконт
ВиллегӀ-Виконт (Villers-Vicomte) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Уаза.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Уаза департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
АксоьгӀуьт (Курталан)
АксоьгӀуьт (Aksöğüt) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Сиирт провинцин (ил) Курталанан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Сиирт провинцин нах беха меттигаш
Категори:Курталанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
(12014) Bobhawkes
(12014) Bobhawkes — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1996 шеран 5 ноябрехь Spacewatch цӀе йолу Ӏилманчо Китт-Пик обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1996 VX15» саналган.
Газпарела Груми (Виченца)
Газпарела Груми — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
HD59752
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Янув (Лодзький-Схиднан повет)
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Бекирпаша (Измит)
Бекирпаша (Bekirpaşa) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Коджаэли провинцин (ил) Измитнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Коджаэли провинцин нах беха меттигаш
Категори:Коджаэли провинцин микрокӀошташ
Категори:Измитан микрокӀошташ
Ранчо эль Моро (Силао)
Ранчо эль Моро — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Бекирпаша (Измит)
Хьажоргаш
Категори:Измитан кӀоштан нах беха меттигаш
Ранчо эль Моро (Силао)
Географи
Ранчо эль Моро лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Бекирпаша (Измит)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ранчо эль Моро (Силао)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Новая Вилейка
Новая Вилейка (Новая Вілейка) — Белоруссин Витебскан областан Докшицин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш
Категори:Докшицин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Вольтерсдорф (Бранденбург)
Вольтерсдорф — Германин Бранденбург латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Бранденбург латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Нашитти (Нью-Мексико)
Нашитти  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Нью-Мексико штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Нашитти бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Млодув (Малопольскан воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Малопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Цветаева, Марина Ивановна
Цвета́ева Мари́на Ива́новна (, Москох — 1941 шеран 31 август, Елабуга) — Детин бӀешеран оьрсийн поэт-аьзни , прозаик, гочдархо.
Бералла а, жималла а
Цветаева Марина йина 1892 шеран 26 сентябрехь (8 октябрехь) Москохахь. Цветаевас ша йина де даздора 9 октябрехь, доьхкура иза православин рузманехь сахьаб Иоанн Богослов хьахоран денца, иза билгалдаьккхира шен масех кхоллараллехь. масала, 1916 шеран байташкахь:
Цуьнан да, Иван Владимирович, — Москохан университетан профессор, гӀараваьлла филолог а, говзаллайовзархо — тӀаьхьа хилира Румянцевн музейн директор а, Исбаьхьа говзаллин музей кхоьллинарг а. Нана, Мейн Мария (схьайалар — полякийн-немцойн оьрсий хилла доьзалера), йара пианистка, Рубинштейн Николайн дешархо. М. И. Цветаеван ненанана — поляк Мария Лукинична Бернацки. Маринин йара жимаха йолу йиша Анастасия а, цхьанаденадина ваша Андрей а, йиша Валерия а.
Йалх шо долуш Цветаева йолайелира байташ йазйан, оьрсийн маттахь йазйина ца Ӏаш, французийн а, немцойн а меттанашкахь. Цуьнан амалаш кхоллайаларехь боккха Ӏаткъам бира цуьнан нанас, цунна лаара йоӀ музыкахо хила. 1899—1902 шерашкахь Цветаева доьшуш йара Музыкин массолелалун доьшийлехь В. Ю. Зограф-Плаксинин фортепианон классехь. Дегара Цветаевина безам беира антикин мифологе, и безам тӀаьхьуо гучубелира цуьнан байташкахь.
1901—1902 шерашкахь дийшира ЙоьалгӀачу зударийн гимназехь. 1902 шеран гурахь Цветаева Мария Александровнин карийна йовхарийн цамгар бахьнехь доьзалца дӀайахара Италин Ривьере, йехира Нервехь Генуян гергахь. 1903—1904 шерашкахь дийшира Лозаннехь Лаказ йижрийн французийн пансионехь, 1904—1905 шерашкахь — Фрайбургера Бринкман йижрийн пансионехь.
1905 шеран аьхке чекхйолуш ЦветаевгӀар йухабирзира Россех. Марина ненаца а, йишица Анастасияца а йехира Ялтехь, цигахь кечам бира гимназе дӀахӀотта. 1906 шеран аьхка И. В. Цветаевс кхалхийра уьш Тарусе, цигахь 5 июлехь М. А. Цветаева йелира.
1909 шеран аьхка Цветаева ша йахара дозанал арахьа. Парижехь иза дӀайазйелира аьхкенан университетан курсе ширафранцузийн литература Ӏамо.
Кхуза хӀоттаде хийца оьшуш доцу йоза
Кхоллараллин гӀуллакхан йуьхьиг
1909 шеран гурахь Цветаева ихира лекцешка а, москохан символистийн арахецараллера «Мусагет» клубан гуламашка а, кхин а шо даьлча — «Къона Мусагет» гуонан гуламе, цуо дикка шорбира цуьнан литературин гергарлонин гуо.
1910 шеран сентябрехь — октябрехь Цветаевас зорба туьйхира А. И. Мамонтовн ДоттагӀаллин типографехь шен чоьтах дуьххьарлера байтийн гулам — «Суьйренан альбом», цунна чохь коьртаниг ишколан белхаш бу. Гулам лерина бу Башкирцева Мариян, иза билгаладоккху цуьнан «дневникан» агӀоно. Цуьнан кхоллараллин тидам бира гӀарабевллачу поэташа: Брюсов Валерийс, Волошин Максимилиана, Гумилёв Николайс. 1910/1911 шеран Ӏай Цветаевас йазбира шен хьалхара емаллин йаззам «Саьхьарло Брюсовн байташкахь».
1910 шо чекхдолуш Москохахь Цветаеван вевзира поэт а, литературин емалча а Волошин Максимилиан. ШолгӀачу шарахь иза хуьлу гӀарадаьллачу ГӀирмера волошинан «поэтийн цӀийнехь». Циггахь, Коктебелехь, 1911 шеран майхь Цветаеван вевзира Эфрон Сергей; 1912 шеран 29 январехь цара махбира Йоккха Палашёвски урамалгера Ӏийса пайхамар варна лерина килсехь. Оццу шеран сентябрехь Маринин а, Сергейн а йоӀ хилира Ариадна (Аля). ТӀаьхьарчу шерашкахь, революци хиллалц, доьзало масийттаза аьхкенан хан йаьккхира ГӀирмехь Волошинан дачехь. ТӀаьхьа мухажираллехь йолуш Цветаевас дагалоьцура, и шераш шен уггаре ирсе хан хилар: «Коктебель 1911 шеран — уггаре ирсе шо сан дахарехь, цхьанне а российн цӀийъеллачу стигло йойур йац и лепар», «Коктебель а, чехин эвланаш а — уьш ю-кха сан синан меттигаш».
1912 шеран февралехь арабелира Цветаеван шолгӀа гулам — «Сихьарлонан понар». 1913 шеран мартехь араболу кхоалгӀа а — «Шина жайнах».
1914 шеран октябрехь Цветаеван евзира поэтесса а, гочдархо а Парнок София; церан романтикин йукъаметтиг лаьттира 1916 шо кхаччалц. Цветаевас Парнокан лерина байтийн «ДоттагӀ» цикл йазйира. Цветаева а, Парнок а дӀасакъаьстира 1916 шарахь; Марина йухайеира майрачуьнга Эфрон Сергейга. Парнокца йолу йукъаметтигийн Цветаевас мах хадийра «шен дахарера дуьххьарлера бохам» аьлла. 1921 шарахь Цветаевас, жамӀ деш, йаздо: Зударий бен ца беза (зудчуьнга) йа беккъа божарий (стеге), хуъушехь йукъара доккху долуш долу дуьхьалниг — ма инзаре ду! Ткъа беккъа зударий (стаге) йа беккъа божарий (зудчуьнга), хуъушехь йукъара доккху инзаре хьомениг — ма сингаттам бу иза!
1916 шеран аьхка Цветаева кхелхира Александров гӀала, цигахь йехара цуьнан йиша Цветаева Анастасия шен майрачуьнца Минц Маврикийца а, кӀентаца Андрейца а. Александровехь Цветаевас байтийн цикл йазйира («Ахматовга», «Москохах лаьцна байташ», кхин а), ткъа иза гӀалахь Ӏарна литературайовзархоша тӀаьхьа цӀе тиллира «Цветаева Маринин Александровн аьхке».
Гражданийн тӀом (1917—1922)
1917 шарахь Цветаевас йоӀ Ирина йира, иза мацалла йелира 3 шо хан йолуш Кунцевора бераш тӀеоьцийлехь. Гражданийн тӀеман шераш Цветаеван чӀогӀа хала даьхкира. Эфрон Сергей 1918 шарахь дуьйна гӀуллакхехь вара Российн къилбехахь Шайн лаамечеран эскаран могӀаршкахь. Цветаева йехира Москохахь, Борисоглебски урамалгехь, 1918 шеран ноябрехь гӀуллакхехь йара Къаьмнийн гӀуллакхийн комиссариатан (КъамгӀулком) Хаамийн декъехь, 1919 шеран апрелехь — Йийсархойн а, тӀемах бевддачеран а Ӏуналлин центран коллегехь, 1920 шеран ноябрехь — Халкомсерлонан театран декъехь. Оцу шерашкахь гучуйелира байтийн цикл «ГӀургӀазан гӀад», уьш дог лазаш йара кӀайчу боламах. 1918—1920 шерашкахь Цветаевас йазйо романтикин пьесаш, «Егорушка», «Паччахь-аьзни», «ЦӀечу говрахь» поэмаш.
Хьажоргаш
Категори:Российн поэташ Категори: Ша-шен ирхъохкабелларш Категори:Поэзи оьрсийн матте йоккху гочдархой Категори:Оьрсийн поэташ Категори:Мухажирийн хьалхара тулгӀенан оьрсийн поэташ Категори:Оьрсийн авангардан поэташ Категори:Поэташ абатца Категори:Чехословаке хьалхара тулгӀенца кхелхина оьрсийн мухажираш Категори:Франце хьалхара тулгӀенца кхелхина оьрсийн мухажираш Категори:Хьалхара тулгӀенан йухабирзина оьрсийн мухажираш Категори:Детин бӀешеран поэташ Категори:Поэташ ССРС  Категори:Адамаш:Королёв Категори:ДӀабоьхкинарш Елабугехь Категори:Парижан университетера арахецнарш Категори:Исбаьхьалчаш а, литератораш а Тарусехь
Марино (Калугин область)
Марино (Марино) — Российн Федерацин Калугин областан Барятинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, дика къаьсташ шеран заманашца: барамехь довха а, тӀуьна а аьхкенца, барамера шийла хӀоьттина лайн чкъор долу Ӏаьнца.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Барятинан кӀоштан нах беха меттигаш
Рамешки (Сонкован кӀошт)
Рамешки (Рамешки) — Российн Федерацин Тверан областан Сонкован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Сонкован кӀоштан нах беха меттигаш
БидагӀ
БидагӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта регионан.
Билгалдахарш
Категори:Францин гӀаланаш
Напивода
Напивода — Польшин Вармия-Мазурин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Варми-Мазурин воеводаллин нах беха меттигаш
Басаргуль
Басаргуль (Басаргуль) — Российн Федерацин Омскан областан Усть-Ишиман кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат дукхаха континенталан йу, аьхке йоца хуьлу. Климат кхолларан коьрта фактор географин хьал ду, коьртаниг лаьттан чкъор. ХӀордашна а, Ӏапказашна а гена хиларо лаьттан физикин хьоло климат кхоллайаларан роль чӀагӀйо, хӀунда аьлчи, лаьттан сипатех ду чехка а, чӀогӀа а аьхка дохдалар, иштта сиха шен йовхо Ӏай йайар.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Усть-Ишиман кӀоштан нах беха меттигаш
Колосово (Вологдин область)
Колосово (Колосово) — Российн Федерацин Вологдин областан Вашкин кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Вашкин кӀоштан нах беха меттигаш
Монте Рико (Исматлавакан)
Монте Рико — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Монте Рико лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Куликовски (Новосибирскан область)
Климат
Кхузахь климат континенталан йу. Лаьттан гӀоролаш йуьйлало сентябран шолгӀачу декъехь, чекхйовлу май чекхболуш. Шелонан мур лаьтта - 178, йовхонан - 188, гӀур йоцуш – 120 дийнахь. Географин хьоло цуьнан климатан континенталалла алсама лурйо, оццу географин шораллашкахь лаьттачу, амма адаман даха аьтто болчу Европин а, Америкин а кӀошташкахьчул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Чулыман кӀоштан нах беха меттигаш
(10270) Скоглов
(10270) Скоглов — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1980 шеран 16 мартехь К.-И. Лагерквист цӀе йолу Ӏилманчо Ла-Силья обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1980 FX3».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Дома Рыбхоза
Дома Рыбхоза (Дома Рыбхоза) — Российн Федерацин Тулин областан Узловин кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Узловин кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Тордо, Эль Километро 5 (Лас Чоапас)
Эль Тордо, Эль Километро 5 — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Тордо, Эль Километро 5 лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
(12015) 1996 WA
(12015) 1996 WA — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1996 шеран 16 ноябрехь Т. Кобаяси цӀе йолу Ӏилманчо Оидзуми обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1996 WA» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Палым (Беляевскан йуьртан меттиг)
Палым (Палым) — Российн Федерацин Удмуртин Игран кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь ю Самарин хан лелаш. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а ю. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь яра асан Самарин хан (къоларгМСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь яра Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябряхь дуьйна регион ю юха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (къоларгМСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла ю 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Игран кӀоштан нах беха меттигаш
ОконкугӀ
ОконкугӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Мозель.
Географи
.
Березовая роща (Сморгонан кӀошт)
Березовая роща (Бярозавая Рошча) — Белоруссин Гроднон областан Сморгонан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Сморгонан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Горбаново
Горбаново (Горбаново) — Российн Федерацин Ярославлан областан Переславлан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Переславлан кӀоштан нах беха меттигаш
Новоникольск (Альметьевскан кӀошт)
Новоникольск (Новоникольск) — Российн Федерацин ГӀезалойчоьнан Альметьевскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йу йуккъерачу шораллера бараман континенталан кепара амалан климат, йовхачу аьхкенца а, барамехь шийла Іаьнца а. Уггар бовха бутт июль бу, уггар шийла — январь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 499 стаг (2010 ).
2010 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий 286, гӀезалой 199, башкираш 5.
Билгалдахарш
Категори:Альметьевскан кӀоштан нах беха меттигаш
Татемпа (Алтотонга)
Татемпа — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Татемпа лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Елшанка Втори
Елшанка Вторая (Елшанка Вторая) — Российн Федерацин Оренбурган областан Бузулукан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, йовха, бекъа мехашца, шийлачу Ӏаьнца, дика лаьттачу луон чкъоьраца. Ӏа къаьста гуттара а дацаре температурашца а, луьра шелонашца а. Аьхке дийнахь йекхна, йовха, алссама июлехь. Вегетацин мур 180 де гергга ду. Климатан амалийн сипатех йу йокъаллаш. Аьхка хуьлу йочанаш латта худа а ца кхуьу, хӀунда аьлчи лакхара хӀаваан температураш уьш чехка Ӏаьнаре йоху. Махкахь йочанаш цхьабосса ца хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Бузулукан кӀоштан нах беха меттигаш
Копачево (Невелан кӀошт)
Копачево (Копачево) — Российн Федерацин Пскован областан Невелан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пскован областан Невелан кӀоштан нах беха меттигаш
Морсаско
Морсаско — Италин Пьемонт регионера коммуна. Лаьтташ йу Алессандри провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Пьемонт йукъара гӀаланаш
Меркеш (Лиссабон)
Меркеш  — Португалин Лиссабон гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Лиссабон кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Луговой (Владимиран область)
Луговой (Луговой) — Российн Федерацин Владимиран областан Петушкин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бруксвилл (Миссисипи)
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Миссисипи штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
ВиллегӀ-Сен-БагӀтелеми
ВиллегӀ-Сен-БагӀтелеми (Villers-Saint-Barthélemy) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Уаза.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Уаза департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Податкувек
Податкувек — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Нови Бурма
Нови Бурма — Башкирийчоьнан Аскин кӀоштара эвла, иза Аскински йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 206 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 452880, код ОКАТО — 80204804006.
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Хьажоргаш
Категори:Аскин кӀоштан нах беха меттигаш
Кйобика (Бриндизи)
Кйобика — Италин Апулия регионан  коммунера эвла.
Рошци
Рошци (Рошци) — Сербин Моравич гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Кйобика (Бриндизи)
Литература
Категори:Апулия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Рошци
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Моравич гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Большое Карачкино
Большое Карачкино (Мăн Хураçка, Большое Карачкино) — Чувашин Моргаушин кӀоштара эвла.
Репки (Черниговн область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Большое Карачкино
Поштан индекс — 429546. ОКАТО - 97232815001. Код КЛАДР - 2101300001600.
Репки (Черниговн область)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Большое Карачкино
Налоган органан код - 2136.
Бахархой
Бахархойн дукхалла 134 стаг (2010 шо).
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: чувашаш (93,62%), оьрсий (6,09%).
Хьажоргаш
Категори:Чувашин Моргаушин кӀоштан нах беха меттигаш
HD59758
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Арредондо
Арредондо — Испанин Кантабрия провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Кантабрия провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Турна Велика
Турна Велика — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Аталай (Курталан)
Хьажоргаш
Категори:Сиирт провинцин нах беха меттигаш
Категори:Курталанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Санта Мария II (Перуджа)
Санта Мария II — Италин Умбрия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Умбрия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Гранха Кристй (Ринкон де Ромос)
Гранха Кристй — Мексикин Агуаскальентес штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Истори
1789 шеран 24 апрелехь дуьйна Сакатекас штатан йукъахь йара, 1835 шеран 23 майхь дуьйна Агуаскальентес штатан йукъахь йу
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Агуаскальентес штатан нах беха меттигаш
Ла Берака (Тамалин)
Ла Берака — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Берака лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Тржебешов
Тржебешов (Třebešov) — Чехин Кралове Градец мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Литература
Категори:Кралове Градец мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Крутояровка (Харьковн область)
Крутояровка — Украинин Харьковн областан Кегичевкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Кегичевкан кӀоштан нах беха меттигаш
Дженерал-Бертело
Дженерал-Бертело — Румынин Хунедоара жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Хунедоара жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Дебар
Дебар, репродукци — дийначу хӀумано шен тӀаьхье кхолларан биологин процесс ю. Дебаран ши коьрта тайпа хуьлу: стен-боьршаллин меженашца а, стен-боьршаллин меженаш йоцуш а.
Билгалдахарш
Категори:Дебар
Томпсон (Айова)
Томпсон  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Айова штатера гӀала.
Истори
Томпсон гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Айова штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Дубровка (Зеленоградскан кӀошт)
Дубровка (Дубровка) — Российн Федерацин Калининградан областан Зеленоградскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат хӀордан йу, аьхка йовха хуьлу Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре бовха бутт бу — июль, уггаре шийла — январь.
Сахьтан аса
Кхузахь UTCн дӀахилар +3:00 йу. Кхузара хан Москохан хенал 1 сахьт башха йу, Аьхка Балтикайистера республикашкахь а кхин Финляндехь а, Исраилехь а, Туруойчохь а, Украинехь а, Белоруссехь а йолу хенаца нийса йу. Йукъара Европин хенал +1 сахьт башха йу. Ӏай Йукъара Европин хенал +2 башха йу..
Хьажоргаш
Категори:Зеленоградскан кӀоштан нах беха меттигаш
Ранчо эль Насимьенто Уно (Сан Хосе Итурбиде)
Ранчо эль Насимьенто Уно — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ранчо эль Насимьенто Уно лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Чашники (Смоленскан область)
Чашники (Чашники) — Российн Федерацин Смоленскан областан Рославлан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Рославлан кӀоштан нах беха меттигаш
Куручешме (Измит)
Куручешме (Kuruçeşme) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Коджаэли провинцин (ил) Измитнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
(12016) Green
(12016) Green — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Куручешме (Измит)
Хьажоргаш
Категори:Коджаэли провинцин нах беха меттигаш
(12016) Green
Истори
ДӀайиллина 1996 шеран 1 декабрехь Пауль Комба цӀе йолу Ӏилманчо Прескотт обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1996 XC» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Куручешме (Измит)
Хьажоргаш
Категори:Коджаэли провинцин микрокӀошташ
Категори:Измитан микрокӀошташ
Категори:Измитан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Морозово (Мошенскан кӀошт)
Морозово (Морозово) — Российн Федерацин Новгородан областан Мошенскан кӀоштара эвла.
Cахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Мошенскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
(10271) 1980 TV2
Истори
ДӀайиллина 1980 шеран 14 октябрехь Анри Дебеонь, L. Houziaux цӀе йолу Ӏилманчо Верхний Прованс обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1980 TV2».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
ОлакугӀ
ОлакугӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Мозель.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Мозель департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Воскресенски (Анапан муниципалан кхоллар)
Воскресенски (Воскресенский) — Российн Федерацин Краснодаран мехкан Анапан муниципалан кхолламан йукъайогӀу эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Анапан муниципалан кхолламан нах беха меттигаш
Сан Педро Гвадалупе (Искатеопан де Кваутемок)
Сан Педро Гвадалупе — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Янув (Поддембицкан повет)
Янув  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Млошова
Млошова — Польшин Малопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Малопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Калабатино
Калабатино — Украинин Николаевн областан Березанкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Газпари (Верона)
Газпари — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Калабатино
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Газпари (Верона)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Калабатино
Хьажоргаш
Категори:Березанкан кӀоштан нах беха меттигаш
Мильяраду
Мильяраду — Португалин Лиссабон гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Газпари (Верона)
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Мильяраду
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Лиссабон кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Врицен
Врицен — Германин Бранденбург латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Бранденбург латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
(12017) 1996 XC1
(12017) 1996 XC1 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1996 шеран 2 декабрехь Т. Кобаяси цӀе йолу Ӏилманчо Оидзуми обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1996 XC1» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Санта Мария а Вале (Терамо)
Санта Мария а Вале — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Турна Мала
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Кйовезе (Верона)
Кйовезе — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Авджилар (Курталан)
Авджилар (Avcılar) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Сиирт провинцин (ил) Курталанан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Сиирт провинцин нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
HD59776
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Напрати
Напрати — Польшин Вармия-Мазурин воеводаллин  гминера эвла.
HD59776
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Напрати
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Варми-Мазурин воеводаллин нах беха меттигаш
Верхненикольски (Башкирийчоь)
Верхненикольски — Башкирийчоьнан Аскин кӀоштара эвла, иза Аскински йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 15 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 452894, код ОКАТО — 80204804007.
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Ртари
Ртари (Ртари) — Сербин Моравич гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Верхненикольски (Башкирийчоь)
Хьажоргаш
Категори:Аскин кӀоштан нах беха меттигаш
Ртари
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.