cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
HD161048
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Санту-Иполиту
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Минас-Жерайс штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
HD161048
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Голаць
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ла Нопалера (Тариморо)
Географи
Ла Нопалера лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Копанище
Копанище (Копанище) — Российн Федерацин Воронежан областан Лискинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Велень (коммуна, Нямц)
Велень — Румынин Нямц жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Нямц жудецан коммунаш
Кужебаевски
Кужебаевски (Кужебаевский) — Челябинскан областан Нагайбакийн кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (10%), гӀезалой (9%), башкираш (7%), кхазакхаш (17%), Нагайбакаш (55%).
Билгалдахарш
Категори:Нагайбакийн кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Бодеа (Бреша)
Бодеа  — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Вильнев-ле-Жене
Вильнев-ле-Жене — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Йонна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Йонна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Браткув-Гурни
Браткув-Гурни — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Пяна (Асти)
Пяна — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Аненска Студанка
Аненска Студанка (Anenská Studánka) — Чехин Пардубицен мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Пардубицен мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Бохово
Бохово — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:ХӀордан воеводаллин нах беха меттигаш
Венява (Мазовин воеводалла)
Венява  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Рафенштайн
Рафенштайн (Ravenstein) — Германин Баден-Вуьртемберг латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Баден-Вуьртемберг латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Чайкоьй (Ашкале)
Чайкоьй (Çayköy) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзурум провинцин (ил) Ашкаленан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Зайчар
Зайчар — Болгарин Бургасан областера эвла. Руен йукъараллин йукъайогӀу.
Чайкоьй (Ашкале)
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин нах беха меттигаш
Категори:Эрзурум провинцин микрокӀошташ
Зайчар
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Чайкоьй (Ашкале)
Хьажоргаш
Категори:Ашкаленан кӀоштан нах беха меттигаш
ГӀемигӀмон (кантон)
ГӀемигӀмон — Францин кантон, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Кантонан департамент — Вогезаш.
Чайкоьй (Ашкале)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
ГӀемигӀмон (кантон)
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Вогезаш департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
Лапуиад
Лапуиад — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — ЖигӀонда.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЖигӀонда департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
NGC 3027
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
3027 3027
Телегино (станци)
Телегино (Телегино) — Российн Федерацин Липецкан областан Елецан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Елецан кӀоштан нах беха меттигаш
Таужни
Таужни — Украинин Кировоградан областан Голованевскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Голованевскан кӀоштан нах беха меттигаш
Каменецки Хутора
Каменецки Хутора — Украинин Винницан областан Могилев-Подольскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Могилев-Подольскан кӀоштан нах беха меттигаш
Оьзйурт (Терме)
Хьажоргаш
Категори:Самсун провинцин нах беха меттигаш
Категори:Самсун провинцин микрокӀошташ
Категори:Терменан микрокӀошташ
Категори:Терменан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Камешек
Камешек (Камешек) — Российн Федерацин Кемеровн областан Белован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа — шийла а, деха а, аьхке — йоца а, йовха а. ГӀоролаш йоцу мур лаьтта 100 дийнахь областан къилбаседехь, 120 де гергга Кузнецкан боьран къилбехь. Къилбаседа дуьненан эхиган барамера асехь лаьттачу Кемеровн областана кхочу дикка дукха маьлхан йовхо шарахь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Кемеровн областан Белован кӀоштан нах беха меттигаш
Посухов (Могилев-Подольскан кӀошт)
Посухов — Украинин Винницан областан Могилев-Подольскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Могилев-Подольскан кӀоштан нах беха меттигаш
Семчино (Росси)
Семчино (Семчино) — Российн Федерацин Москохан областан Клинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Клинан кӀоштан нах беха меттигаш
Коврыги
Коврыги (Коврыги) — Российн Федерацин Пскован областан Пыталован кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пыталован кӀоштан нах беха меттигаш
Стахув
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Чифтликкоьй (Элдиван)
Чифтликкоьй (Çiftlikköy) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Чанкири провинцин (ил) Элдиванан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Чанкири провинцин нах беха меттигаш
Категори:Элдиванан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Капал (Жамбылан область)
Капал — Кхазакхстанан Жамбылан областан Жамбылан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Жамбылан областан нах беха меттигаш Категори:Жамбылан областан Жамбылан кӀоштан нах беха меттигаш
Сент-Этьен-де-Фонбеллон
Сент-Этьен-де-Фонбеллон — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — АгӀдеш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:АгӀдеш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Капрешуми
Капрешуми (კაპრეშუმი) — Гуьржийчоьнан Аджарин Хелвачаурин муниципалитетан эвла. Бахархойн 1195 стаг (2014 шо).
Эстасион Тринидад (Леон)
Эстасион Тринидад — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эстасион Тринидад лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Араз (Азербайджан)
Араз (Araz) — Азербайджанан Бабекан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Бабекан кӀоштан нах беха меттигаш
Петропавловка (Дергачин кӀошт)
Петропавловка (Петропавловка) — Российн Федерацин Саратовн областан Дергачин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Саратовн областан Дергачин кӀоштан нах беха меттигаш
Столбовски (Вилегодскан кӀошт)
Столбовски (Столбовская) — Российн Федерацин Архангельскан областан Вилегодскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Вилегодскан кӀоштан нах беха меттигаш
Казе Нуове (Удине)
Казе Нуове — Италин Фриули-Венеция-джулия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Фриули-Венеция-джулия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Сен-Дье-де-Вож-1
Сен-Дье-де-Вож-1 — Францин кантон, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Кантонан департамент — Вогезаш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Вогезаш департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
Щиты
Щиты (Шчыты) — Белоруссин Минскан областан Стари Дорогин кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Стари Дорогин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Долно-Спанчево
Долно-Спанчево — Болгарин Благоевградан областера эвла. Петрич йукъараллин йукъайогӀу.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Благоевградан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Овчари (Слани)
Овчари  (Ovčáry) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Кириченков
Кириченков (Кириченков) — Российн Федерацин Белгородан областан Алексеевкан кӀоштара эвла.
Лас Палмас (Чинампа де Горостиза)
Лас Палмас — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Кириченков
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, амалехь ду гӀеххьа шийла Ӏа а, йовха аьхке а. Эвла лаьтта хьун-аренан а, аренан а зонийн дозанехь. Цуьнан Ӏаламан-климатан а, геологин а башхаллаш билгалайо ша-тайпа биологин бес-бесаралла.
Лас Палмас (Чинампа де Горостиза)
Географи
Лас Палмас лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Кириченков
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Лас Палмас (Чинампа де Горостиза)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Кириченков
Хьажоргаш
Категори:Белгородан областан Алексеевкан кӀоштан нах беха меттигаш
Лас Палмас (Чинампа де Горостиза)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
HD161168
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Вильнев-Сен-Сальв
Вильнев-Сен-Сальв — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Йонна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Йонна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Княжево (Соколан кӀошт)
Княжево (Княжево) — Российн Федерацин Вологдин областан Соколан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Вологдин областан Соколан кӀоштан нах беха меттигаш
Пантичеу
Пантичеу — Румынин Клуж жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Клуж жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Паучиха
Паучиха (Паучиха) — Российн Федерацин Ивановн областан Пучежан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пучежан кӀоштан нах беха меттигаш
Голек
Голек — Словенин йукъараллера эвла.
Браткув-Дольни
Браткув-Дольни — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Голек
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Браткув-Дольни
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Вердун (Польша)
Вердун  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Велень (коммуна, Олт)
Велень — Румынин Олт жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Олт жудецан коммунаш
NGC 3028
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
3028 3028
Боделаки (Алесандрия)
Боделаки  — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
ЛагӀок (ЖигӀонда)
ЛагӀок — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — ЖигӀонда.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЖигӀонда департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Бояно (ХӀордан воеводалла)
Бояно  — Польшин ХӀордан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Лески (Малоархангельскан кӀошт)
Лески (Лески) — Российн Федерацин Орёлан областан Малоархангельскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Малоархангельскан кӀоштан нах беха меттигаш
Каршийака (Кечиоьрен)
Каршийака (Karşıyaka) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Анкара провинцин (ил) Кечиоьреннан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Анкара провинцин нах беха меттигаш
Категори:Анкара провинцин микрокӀошташ
Категори:Кечиоьренан микрокӀошташ
Категори:Кечиоьренан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Фершампенуа
Фершампенуа (Фершампенуа) — Челябинскан областан Нагайбакийн кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Билгалдахарш
Категори:Нагайбакийн кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Челябинскан областан нах беха меттигаш
Санту-Кристу
Санту-Кристу — Бразилин Риу-Гранди-ду-Сул штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Риу-Гранди-ду-Сул штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Чифтлик (Ашкале)
Чифтлик (Çiftlik) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Эрзурум провинцин (ил) Ашкаленан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Эрзурум провинцин нах беха меттигаш
Категори:Эрзурум провинцин микрокӀошташ
Категори:Ашкаленан микрокӀошташ
Категори:Ашкаленан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Шахнаме
Шахнаме́ ( — «Паччахьийн жайна», «Паччахьашах лаьцна жайна», «Паччахьан жайна» ) — гӀажарийн литературин гӀаръялла памятник, гӀажарийн халкъан эпос. «Паччахьийн жайнехь» юцу Иранан истори шарачу заманан дуьйна VII бӀешарахь им диллалц. Цхьана стаг язйина уггара еха поэма: вовшахтоьхначулла «Илиадал» а, «Одиссеял» шозза еха.
<!--
Общая характеристика
Шахнаме — это название прозаических и стихотворных сводов, самым значительным из них является эпопея Фирдоуси, написанная примерно в 976—1011. «Шахнаме» закончена при тюркском правителе Махмуде Газневи и было посвящено ему. От остальных сводов сохранились лишь фрагменты в пересказе различных авторов. Первоначально своды назывались «Худай-наме» («Хватай-намак»), впоследствии появилось название «Шахнаме».
Фирдоуси писал Шахнаме в течение 35 лет и собрал в поэме большой свод персидско-таджикского фольклора. Работая над произведением, он использовал не только эпизоды мусульманской истории, но и древнеиранские мифы, и доисламский эпос, и Авесту, священное писание зороастрийцев. Фирдоуси включил в поэму также тысячу бейтов, написанных его предшественником Дакики, погибшим в молодости и не успевшим завершить свой труд.
«Шахнаме» композиционно делится на 50 так называемых царствований различного объёма. Отдельные царствования включают большие сказания (дастаны), имеющими морально-этическое значение. Условно принято делить «Шахнаме» на три части: мифологическая, героическая и историческая.
Эпос имеет чрезвычайно важное языковое значение. Книга о царях, написанная целиком на персидском языке, сыграла ключевую роль в возрождении персидского языка, попавшего под арабское влияние.
Шахнаме Фирдоуси, согласно указанию самого автора, содержала 60000 бейтов — парных строк, принятых в персидской поэзии. Считается, что часть текста утеряна, в поэму также включались отдельные интерполяции. Полный русский перевод, сделанный Ц. Б. Бану-Лахути по изданию Вуллерса-Нафиси и опубликованный в 1957—1989 годах в шести томах, содержит 52009 бейтов (104018 строк).
Содержание
Шахнаме или «Книга царей» (всех царей в ней — 50) начинается от первого царя и первого человека, которому имя Кеюмерс; он воплощает в себе период детства всего человечества. Царь Джамшид, изобретатель роскоши, возгордился и велел поклоняться себе, как Богу. В наказание Бог послал на Иран тирана Зохака с двумя змеями на плечах, выросшими после поцелуя Аримана. Зохак отнял у Джамшида трон и царствовал тысячу лет, кормя своих змей человеческим мозгом, пока кузнец Каве не поднял восстания в пользу правнука Джамшида Фаридуна (это восстание народа против деспота — один из драматичнейших моментов «Книги царей»).
При царе Манучехре происходят юношеские богатырские приключения Заля, любовь которого к красавице Рудабе составляет один из великолепнейших эпизодов «Шахнаме».
Сын Заля — славнейший персидский богатырь Рустам. Преемник Манучехра Новзар попал в плен к туранскому царю Афрасиябу и погиб. Временами прерываясь, война длится при пяти иранских царях, всего более трехсот лет. В первом же бою Рустам хватает Афрасияба за пояс, но пояс разрывается, туранский царь убегает — оттого война и затягивается до бесконечности.
Главные подвиги Рустама и его трагический бой со своим сыном Сухрабом приходятся на царствование Кей-Кавуса, который в некоторых отношениях напоминает своенравного князя Владимира русских былин.
Сын Кей-Кавуса Сиявуш, поссорившись с нерассудительным отцом, убежал к Афрасиябу и женился на его дочери, но был убит; месть за него надолго делается главным двигателем усилившейся войны между Ираном и Тураном. Полная превратностей и разнообразных богатырских приключений война кончается в пользу Ирана; Кей-Хосров (сын Сиявуша) настигает скрывшегося Афрасияба, от которого некогда сам с трудом убежал, и казнит его. Борьба с Тураном прерывается.
Разыгрывается художественный романтический эпизод между героем Биженом и дочерью Афрасияба Мениже — эпизод, который, по словам Фирдоуси, заимствован им из особой книги. О Рустаме и прежних героях дальше упоминается уже немного; при новом царе Лохраспе главным героем является его сын Гоштасп (эпизод о его любовной истории с дочерью римского царя имеет параллель в греческом сообщении Хареса Митиленского III века до н. э. о любви Замадра, брата Гистаспа, к царевне Одатис).
В царствование Гоштаспа появляется пророк Зердешт (Заратустра, Зороастр); Иран принимает проповеданную им религию (это место «Шахнаме», принадлежит не Фирдоуси, а Дакики), но туранский царь Арджасп, внук и преемник Афрасияба, отвергает её, вследствие чего Иран опять возобновляет притихшую борьбу с нечестивым Тураном. Главный борец за религию Зороастра — сын Гоштаспа Исфандияр, почти такой же славный богатырь «Шахнаме», как Рустам (под пехлевийским именем «Спандедат» он оказывается великим героем и по дошедшему до нас пехлевийскому произведению, написанному не позже 500 года: «Йâткâр-и Зарîрâн»). Исфандияр после ряда изумительных подвигов заканчивает войну. Отец обещал ему престол, но все уклоняется и наконец посылает его на бой с Рустамом. Тот с помощью волшебной силы убивает его, но вскоре и сам гибнет. Богатырская эпопея, собственно, здесь и заканчивается.
Два следующих царя — сын и внук Гоштаспа — лица всё ещё малоисторические, но второй из них, Бахман, был отождествлен с Артаксерксом II и включен компиляторами в пехлевийским «Ходай-нâме», а потому и Фирдоуси ставит его в генеалогическую связь с подлинным историческим лицом — последним царём из династии Ахеменидом Дарием III, про которого компиляторы пехлевийского свода слышали предание, что он был убит злым Александром. Так как, по преданию, известно было, что прежде этого Дария царствовал ещё один царь того же имени, то «Ходай-нâме», а за ней и «Шахнаме» вставили непосредственно перед последним Дарием Дария I (Великого); для отличия один у Фирдоуси назван Дâрâб, а другой — Дâрâ. История Александра, свергшего Дару, основана на псевдо-Каллисфене. О династии Арсакидов говорится очень мало, и все они при подсчете цифры 50 иранских царей рассматриваются как один. С основателя Сасанидской династии Ардашира I идёт, в общем, изложение уже историческое, хотя в изобилии ещё попадается элемент романтический и анекдотический, а по временам — даже мифический. Любимыми героями Фирдоуси являются Бахрам V Гур (421—439) и Кисра (Хосров I Ануширван, 531—579), идеал царской мудрости и справедливости. Интересными романическими подробностями богато восстание Бахрама Чубина (590) и кровавое воцарение Кавада Шируе (Фаррухан Шахрвараз, 628). Завоевание Ирана арабами сведено к одной битве при Кадисии (ок. 636). Таким образом, если исключить некоторые побочные походы (например царя Кавуса в Мазендеран), вся «Шахнаме» вращается около вековечной, непримиримой борьбы Ирана с Тураном, прообразующей собой исконную борьбу между Ормуздом и Ариманом, добром и злом; Ормузд и его небесные силы покровительствуют Ирану, Ариман и дивы — Турану. Повествование об этой борьбе прерывается прочувствованными лирическими вставками и длинными романтическими эпизодами, как история любви Заля и Рудабе, Бижена и Мениже, Бахрама Гура и т. п. Во многих рукописях такие эпизоды помещены переписчиками, которым желалось иметь как раз 60 тысяч двустиший — круглую цифру, гиперболически названную у Фирдоуси.
Иллюстрации
Иллюстрированные копии книги являются самыми известными примерами персидской миниатюры.
Источники о написании Шахнаме
Обширные показания об авторе и о «Шахнаме» содержатся:
Биографические сведения о Фирдоуси, изложенные в этих сочинениях очень занимательно и художественно, широко распространены не только в Азии, но и в Европе; с историко-критическими замечаниями они обстоятельно резюмированы у Моля в предисловии к французскому переводу «Шахнаме» и у других европейских переводчиков; они служили сюжетами и для поэтических европейских произведений (Гейне). Эти общераспространенные поздние сведения во многом, однако, противоречат тому, что о себе говорит сам Фирдоуси в лирических отступлениях в «Шахнаме», и тому, что сказано в открытой в конце XIX века старинной статье о Фирдоуси — Ахмеда Арузия («аль-Арудыя») Самаркандского, который менее чем через столетие после смерти Фирдоуси посетил (в 1116 году) родной город поэта Тус и находящуюся там его могилу и сообщил биографические данные о Фирдоуси (издан по-персидски Эте в «Zeitschr. d. D. Morg. Ges.», т. 48, 1894). Исследования T. Нёльдеке (особенно во II томе «Grundriss der iran. Philologie», Страсбург, 1895; ещё П. Хорн, «Gesch. d. pers. Litter.», Лпц, 1901) существенно изменили представление о Фирдоуси.
Анализ произведения
Исторический анализ «Шахнаме» и сопоставление её с Авестой произвёл Фридрих Шпигель ; при этом оказалось, что часто даже второстепенные мифические лица и подробности «Шахнаме» совпадают не только с Авестой, но и с индийской Ригведой. Сжатый, но всесторонний анализ «Шахнаме» со стороны исторической, художественной, филологической и палеографической с указанием того, что было сделано раньше, дал Теодор Нёльдеке в «Persische Studien» и, окончательнее, в «Das iranische Nationalepos».
Влияние поэмы
Кроме того, «Шахнаме» не раз касались исследователи старорусской письменности и былевой поэзии. Любимая русская лубочная сказка «Еруслан Лазаревич» заимствована из «Шахнаме»: Еруслан = Рустам (Ростем), Лазарь или Залазарь = Зâль-зар, Киркоус = Кей-Кавус; подробное сличение сделано В. В. Стасовым (Собрание сочинений, том III, 1894, стр. 948 и след.); старейший текст (XVII в.) издан Н. И. Костомаровым во II томе «Памятников старинной русской литературы» (СПб., 1860, стр. 325—339), а по рукописи XVIII века — Н. С. Тихонравовым в его «Летописях русской литературы» (1859, том II, книга 4, отд. II, стр. 101—128), с примечанием редактора). Сближают с «Шахнаме» и сказание «О 12 снах царя Шахаиши», происхождение которого, впрочем, не выяснено; Всеволод Фёдорович Миллер в своих «Экскурсах в область русского эпоса» (Москва, 1892, «Русская мысль» и «Этнографическое обозрение») старался доказать, что иранские предания устным путем, через Кавказ и половцев, имели самое сильное влияние на русские былины и что Илья Муромец — тот же Рустам. Академическая рецензия (профессор Н. П. Дашкевич в «32 Отчете об Уваровской премии», 1895) отнеслась к этой гипотезе отрицательно, да и сам автор вскоре охладел к ней и в предисловии к «Очеркам русской народной словесности» (Москва, 1897) назвал сравнительные фольклорные исследования «ловлей ветра в поле»; кажется, только в бою Ильи с сыном он ещё был склонен видеть отголосок сказания о Рустаме. Однако академик И. В. Ягич («Arch. f. slavische Philologie», XIX, 305) находит, что и после возражений Дашкевича влияние Востока на былины не может считаться вполне исключенным. Для немецких учёных устное влияние «Шахнаме» на былины киевского цикла есть аксиома. Также отголоски «Шахнаме» находятся в фольклорных традициях народов Кавказа.
Переводы
Переводы «Шахнаме» имеются почти на всех мусульманских и отчасти других восточных языках (например грузинском); наиболее интересен для научной истории персидского текста арабский перевод аль-Бандари Исфаганского 1218—1227 гг. (рукопись в Париже и Берлине). Специальный персидско-турецкий словарь к «Шахнаме» («Люгети Шахнаме») Абдуль Кадира Багдадского издан в конце XIX академиком Карлом Генриховичем Залеманом в Санкт-Петербурге. Английский сокращенный перевод, то стихом, то прозой, Джеймса Аткинсона (Лондон, 1832). Французский прозаический перевод — Ж. Моля (Париж, 1838—78). Немецкие: а) Антологический стихотворный перевод Адольфа Фридриха фон Шака, «Heldensagen v. F.» (Берлин, 1865); б) Посмертный Фридриха Рюккерта, «Königsbuch» (Берлин, 1890) — художественный и точный, но ограничивается только героической эпохой; «Rustem und Sohrab», издан при жизни Рюккерта (Эрланген, 1838) — не перевод, а вольная переделка. Итальянский вольный стихотворный перевод — Ит. Пицци (Турин, 1886—1888).
В. А. Жуковский ещё в XIX веке создал «вольное подражание» вольной переделке Рюккерта под названием «Рустем и Зораб» (= Сохраб); на Рустема (Рустама) Жуковский перенёс, между прочим, черты русского богатыря Святогора, который вязнет ногами в земле, потому что ему «грузно от силушки, как от тяжёлого бремени». Также небольшой эпизод из «Шахнаме» («Смерть Иреджа») и отдельные отрывки из поэмы были переведены на русский язык князем Д. Цертелевым, опубликован в «Русском вестнике» 1885, № 12. Малорусский (украинский) перевод А. Е. Крымского с персидского оригинала доведен до царя Менучихра (опубликован в львовском журнале «Житье i слово», 1895). В XX веке поэму на русский язык перевёл С. И. Соколов (1905). Немалую часть эпопеи перевели в советское время М. Л. Лозинский; С. И. Липкин, В. В. Державин ; М. А. Дьяконов; И. Сельвинский. Полный стихотворный русский перевод совершён Цецилией Бенциановной Бану, издан в 1957—1989 годы.
Рукописи и публикации
Из бесчисленного количества рукописей (обыкновенно снабженных миниатюрами) старейшие — XIII и XIV веков. Классические издания оригинала:
По-русски о Фирдоуси и «Шахнаме» появлялись сперва небольшие заметки, основанные на иностранных (почти исключительно французских) статьях или книгах. Самостоятельные работы: Мирза Казем-бек, «Мифология персов по Фирдоуси» («Северное обозрение», 1848, том III, 1—12); С. Назарьянц, «Абуль-Касем Фирдоуси, с кратким обозрением истории персидской поэзии до исхода XV в.» («Учёные записки Императорского Казанского университета», 1849); И. Зиновьев, «Эпические сказания Ирана» (диссертация, СПб., 1855); «О происхождении и постепенном развитии первоначально персидского эпоса» («Киевские университетские известия», 1867, № 5, стр. 1—11); барон В. Розен, «Об арабских переводах Ходай-Нâме» (в сборнике «Восточные заметки», СПб., 1895); профессор В. Жуковский, «Мусульманство Рустема» («Живая старина», 1892, кн. IV) и «Могила Фирдоуси» («Записки Восточного отдела», т. VI).
Впервые научное издание текста «Шахнаме» на основе современных методов текстологии, разработанных Е. Э. Бертельсом, с привлечением древнейших рукописных списков (XIII—XIV веков) было осуществлено Институтом востоковедения АН СССР (9 томов, 1960—1971). В 1971 году этот текст под новой редакцией переиздавался в Тегеране. -->
Хьажоргаш
Категори:Поэзи
Файоло (Пескара)
Файоло — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Пяна (Бьела)
Пяна — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ла Нопалера дел Пуерто (Апасео эль Алто)
Ла Нопалера дел Пуерто — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Нопалера дел Пуерто лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Родионцево (Тверан область)
Родионцево (Родионцево) — Российн Федерацин Тверан областан Калязинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Калязинан кӀоштан нах беха меттигаш
Аннин (Длоуга Вес)
Аннин  (Annín) — Чехин Пльзень мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Лиски
Лиски (Лиски) — Российн Федерацин гӀала, Воронежан областан Лискинан кӀоштан административан центр.
Аннин (Длоуга Вес)
Демографи
Бахархойн динамика:
Лиски
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Аннин (Длоуга Вес)
Литература
Категори:Пльзень мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Лиски
Хьажоргаш
Категори:Лискинан кӀоштан нах беха меттигаш
Звезда (Бургасан область)
Звезда  — Болгарин Бургасан областера эвла. Руен йукъараллин йукъайогӀу.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Бургасан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Чукуроьз (Элдиван)
Чукуроьз (Çukuröz) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Чанкири провинцин (ил) Элдиванан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Чанкири провинцин нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Рехбергхаузен
Рехбергхаузен (Rechberghausen) — Германин Баден-Вуьртемберг латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Мясниково (Курганан область)
Мясниково (Мясниково) — Российн Федерацин Курганан областан Далматован кӀоштара эвла.
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Хьажоргаш
Категори:Далматован кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Эль Изотал (Исхуатлан дел Кафе)
Географи
Эль Изотал лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
HD161195
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Терновка (Кировоградан область)
Терновка — Украинин Кировоградан областан Голованевскан кӀоштара эвла.
HD161195
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Терновка (Кировоградан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
HD161195
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Терновка (Кировоградан область)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Голованевскан кӀоштан нах беха меттигаш
СегӀегӀ (АгӀдеш)
СегӀегӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — АгӀдеш.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:АгӀдеш департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Капанбулак
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Малхбален-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Жарминан кӀоштан нах беха меттигаш
Сташовице
Сташовице — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Приветни (Могилев-Подольскан кӀошт)
Приветни — Украинин Винницан областан Могилев-Подольскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Могилев-Подольскан кӀоштан нах беха меттигаш
Роса Бланка (Азакан)
Роса Бланка — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Роса Бланка лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Сен-Дье-де-Вож-2
Билгалдахарш
Категори:Вогезаш департаментан кантонаш Категори:Францин кантонаш
Сакарли (Терме)
Сакарли (Sakarlı) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Самсун провинцин (ил) Терменан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Самсун провинцин нах беха меттигаш
Категори:Самсун провинцин микрокӀошташ
Категори:Терменан микрокӀошташ
Категори:Терменан кӀоштан нах беха меттигаш
Эстасион Хоакин (Абасоло)
Эстасион Хоакин — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Сакарли (Терме)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Эстасион Хоакин (Абасоло)
Географи
Эстасион Хоакин лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш