cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Балуан Шолакан цӀарах эвла (Жамбылан область)
Хьажоргаш
Категори:Жамбылан областан нах беха меттигаш Категори:Шунан кӀоштан нах беха меттигаш
Нова Вес над Нисоу
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Либерец мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
NGC 2545
NGC 2545 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
2545 2545
Тихонь (Слуцкан кӀошт)
Тихонь (Ціхань) — Белоруссин Минскан областан Слуцкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Слуцкан кӀоштан нах беха меттигаш
Коьпруьгоьрен (Йусуфели)
Коьпруьгоьрен (Köprügören) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Артвин провинцин (ил) Йусуфелинан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Артвин провинцин нах беха меттигаш
Категори:Йусуфелинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Аферьево (Тверан область)
Аферьево (Аферьево) — Российн Федерацин Тверан областан Калязинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Калязинан кӀоштан нах беха меттигаш
Чмонець
Чмонець — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Ӏебархойн мотт
Ӏе́бархойн мотт, йа Иври́т (עִבְרִית  — «жуьгтийн мотт») — иза Исраил пачхьалкхан мотт а, цхьайолу жуьгтийн йукъараллин мотт а бу; шира ивритан кеп ламастан жуьгталлин мотт бу. Таханлера ӏебархойн мотт меттахӀоттийна бийцаран а, Исраил пачхьалкхан мотт санна а XX бӀешарахь.
Происхождение и возраст
Между XIII и VII веком до н. э. иврит становится самостоятельным семитским языком, окончательно отделившись от близкородственных ему западносемитских идиомов. Наиболее древний литературный источник на иврите из обнаруженных к настоящему времени — «Песнь Деворы» (XII век до н. э.), которая входит в состав Ветхого Завета. Самая древняя надпись на иврите, «календарь из Гезера», датируется X веком до н. э.
С точки зрения ортодоксального иудаизма иврит является божественным языком, на котором говорил первый человек.
Послебиблейский период (I век до н. э. — II век н. э.)
Источники:
К концу II века н. э. древнееврейский перестаёт быть разговорным языком, оставаясь языком богослужения.
Древнееврейский язык эпохи Талмуда и Масоретов (III—V вв.)
Источники:
В это время в одном из течений еврейской религии, называющем себя «масо́реты» («хранители традиций»), изобретают систему «гласных» значков при «согласных» буквах («некудо́т»). Это позволяет стандартизировать произношение гласных при чтении древних ивритских текстов.
Средневековый иврит (X—XVIII вв.)
Источники:
Иврит не является разговорным языком, однако евреи по-прежнему изучают его, читают на нём религиозные книги, пишут труды, общаются с евреями из других стран. Выходит из употребления основной «конкурент» иврита — арамейский язык. Вырабатывается несколько произносительных норм иврита: ашкеназская (Европа — кроме Испании), сефардская (в основном в исламских пачхьалкхх, Испании, Греции, частично в Италии), йеменская. Сефардская норма лучше сохраняет особенности древнего произношения, однако в ней утрачено различие между краткими и долгими гласными. Ашкеназская норма приобретает некоторые особенности немецкого произношения; долгие гласные превращаются в йотированные, происходит существенная перестройка системы гласных и согласных. Имя прилагательное окончательно становится самостоятельной частью речи.
Интересно, что в XVII веке в европейской филологии господствовала теория о родстве финского языка и иврита.
Иврит XIX века
Литература на иврите становится частью европейской культуры.
Источники:
Возрождённый иврит (с начала XX века)
Язык, считавшийся мёртвым в течение 18 столетий, становится языком повседневного общения, государственным языком Государства Израиль. Это стало возможным благодаря усилиям ряда энтузиастов, самый известный из которых — Элиэзер Бен-Йегуда.
Идея возрождения иврита была неотъемлемой частью идеологии сионизма как таковой, стремившейся порвать с наследием диаспоры и с языками, на которых говорили евреи, жившие под чуждым владычеством. Показательными в связи с этим представляются слова, сказанные в 1935 году Хаимом Вейцманом — ученым, либералом, европейским интеллектуалом и будущим первым президентом Израиля: «''Мы приехали в Эрец-Исраэль не для того, чтобы копировать жизнь Варшавы, Пинска и Лондона. Сущность сионизма — изменение всех ценностей, которые евреи усвоили под давлением чужих культур''».
Прошло более ста лет с тех пор, как Союз взаимопомощи немецких евреев (Хильфсферайн) основал в 1904 г. первую в Иерусалиме учительскую семинарию для преподавателей иврита, и с момента открытия в 1905 г. в Яффо гимназии «Герцлия» — первой в мире средней школы, в которой преподавание велось на иврите. Главным залогом успеха стал добровольный (а иногда и принудительный) выбор иврита как языка повседневного общения в семьях репатриантов второй и третьей волны, прибывших в Эрец-Исраэль в первой четверти XX века, в киббуцах и сельскохозяйственных поселениях.
В первые годы существования Государства Израиль политика внедрения иврита носила исключительно жёсткий характер. В дальнейшем, когда иврит окончательно вытеснил другие еврейские языки, отношение к этим языкам со стороны еврейского государства значительно смягчилось. В 1996 году были приняты законы о сохранении культурного наследия на идише и ладино.
Возрождение иврита
Обогащение языка происходит также и в настоящее время, усилиями учёных Академии языка иврит в Иерусалиме. Происходит это следующими способами:
1. Изменение значения древних слов
Примеры:
2. Образование новых слов от существующих в языке корней по законам ивритской грамматики (то есть до этого такого слова не существовало) и по аналогии с уже существовавшими словами.
(буквально: «вычислитель», от основы ХиШеВ (חישב = (он) вычислял)
по аналогии со старыми словами
3. Особенность языка — «сопряжённая конструкция», словосочетание из двух или более существительных (смиху́т), при этом первое слово иногда изменяется по определённым фонетическим законам (эта форма называется нисма́х).
Иногда такие словосочетания превращаются в одно слово.
4. Сложносокращённые слова  (как в русском языке вуз, колхоз или КПСС)
Между предпоследней и последней буквами сложносокращённых слов обычно ставится двойной апостроф ( " ).
5. Заимствование иностранных слов
Примеры: те́лефон (טלפון), униве́рсита (אוניברסיטה), о́тобус (אוטובוס), я́нуар (ינואר) и т. п.
Иврит в СССР
Уже в 1919 году постановлением СНК иврит в РСФСР был объявлен религиозным языком, и преподавание на нём в еврейских школах запрещено. Последнее художественное издание на иврите было осуществлено в 1927 году — книга Б. Фрадкина «Алей асор» («На десятиструнной лире»), после чего на нём время от времени издавались лишь религиозные материалы (календари, молитвенники) для общинных нужд.
В советской литературе иврит очень долго называли «древнееврейским», даже когда вопрос его возрождения в Израиле был исторически решён — скорее всего, из чисто политических соображений, с целью противопоставления «старого и мёртвого» языка иврит «современному и живому» еврейскому языку — идишу. Нейтральное отношение к современному ивриту в СССР имело место между смертью Сталина в 1953 г. и Шестидневной войной в 1967 г., когда между Израилем и СССР существовали дипломатические отношения. В 1963 году был издан «Иврит-русский словарь» Ф. Л. Шапиро, содержащий также обширный грамматический очерк Б. Я. Гранде и впоследствии использовавшийся при нелегальном изучении иврита в 1960—1980-е годы. Был издан сборник «Поэзия Израиля», куда были включены и переводы с иврита. Советские библиотеки получали в этот период некоторые издававшиеся в Израиле книги на иврите. Однако и в это время обучение ивриту в СССР практически отсутствовало.
После Шестидневной войны и разрыва советско-израильских отношений в 1967 г. преподающие и изучающие (за исключением немассового научного изучения, например, на востоковедческих отделениях университетов) иврит в СССР приравнивались к сионистам (то есть потенциальным эмигрантам — «предателям советской Родины», а позже и к «расистам», согласно резолюции 3379 1975 года ООН, позже отмененной резолюцией 46/86 1991 года). Их легко могли выгнать с работы или из вуза, а некоторые учителя иврита даже были осуждены на тюремное заключение под различными предлогами — так произошло, например, с Эфраимом Холмянским, Юлием Эдельштейном и многими другими.
В 1987 году подпольные преподаватели иврита в СССР образовали «Игуд а-морим» — профсоюз преподавателей иврита. Его председателями были Зеэв Гейзель, Лев Городецкий и Авигдор Левит.
После Перестройки постепенно начали употреблять и в официальных кругах постсоветского пространства обозначение «иврит» вместо «древнееврейский» для обозначения всех стадий развития иврита как более общий термин, оставив употребление понятия «древнееврейский» для специальных лингвистических работ.
Название
Само слово עִבְרִית иврит переводится с языка иврит как прилагательное «еврейская». Женский род здесь употребляется потому, что существительное שׂפה сафа́ («язык», «речь»), к которому по умолчанию относится это прилагательное, на иврите женского рода.
Письмо и чтение
В европейской литературе часто проводится сравнение неогласованного текста на иврите с текстом на европейском (например, на русском) языке с пропущенными гласными. Например, сравнивается слово ספר с написанием КНГ, и отмечается, что последнее на русском языке можно прочитать и как «КНиГа» и как «КоНяГа». На самом деле подобное сравнение неправомерно. Особенности грамматики иврита таковы, что гласные частью корня не являются, и потому пропуск гласных в слове соответствует в русском языке не пропуску всех гласных, а пропуску гласных в некоторых (не всех) суффиксах и в некоторых (не всех) окончаниях. Например, при написании русских слов по аналогии с ивритскими, мы получили бы такой ряд однокоренных слов: «программ», «программст», «программрвть», «программнй» и т. п.
Огласовки
Значки огласовок служат для обозначения гласных звуков. Произношение звуков а, э, и, о, у примерно соответствует русскому произношению. Согласные в иврите никогда не палатализуются (не смягчаются) перед гласными «и» или «е (э)».
Кроме этого, некоторые безударные звуки (э, а, о) могут передаваться с помощью значка шва ְ (две точки под буквой, расположенные вертикально), или комбинацией шва со значками сэголь, камац и патах (все ставятся под буквой и последние называются с добавлением впереди слова хатаф).
Хатаф-огласовки:
То, что одному звуку соответствуют несколько значков, объясняется тем, что в древности они обозначали разные звуки, например, по долготе. Так, патах — был кратким звуком а, а камац — долгим. Аналогично и остальные гласные звуки (э, и, о, у). В современном иврите различие в долготе исчезло, но разница на письме осталась.
Буквы
В еврейском алфавите 22 буквы.
Примечания
* В Израиле используются в основном стандартные названия букв с элементами ашкеназских названий.
** Русская транскрипция, данная в таблице, приблизительна.
*** В отличие от букв шин и син, здесь речь идет не о буквах, обозначающих разные фонемы, а о вариантах произношения одной и той же буквы, соответствующих древним аллофонам одной и той же фонемы. Второй вариант названия, данный в скобках, приводится в некоторых учебниках на русском языке, но в самом иврите не используется.
Конечные буквы
Пять букв имеют два разных начертания — одно в начале и середине слова, другое — в конце:
Одна из версий появления конечных букв — поскольку в древности слова писались слитно, то конечные буквы были необходимы для разделения слов. Возможно, особая форма написания была у всех букв, но до нас дошли лишь эти пять. В родственном арабском языке сохраняется различное написание начальных, срединных и конечных букв.
Другая версия — конечная форма является исторически более древней, а неконечная возникла при скорописи: хвостик, шедший вниз, стал загибаться в сторону следующей буквы, и только в конце слова при остановке пишущей руки оставался хвостик, направленный вниз.
Одинаковые по звучанию буквы
Несколько букв алфавита также могут обозначать иногда один звук:
Однако буквы: א, ק, ט, ס (а не их «пары» с одинаковыми звуками) обязательно пишутся в словах иностранного (но не арабского) происхождения и нееврейских именах, например: слово «текст» на иврите будет выглядеть как «טקסט», а не «תכשת», или нееврейское имя «Костя»: «קוסטיה». Исключение: в случае, когда слово заимствовано из английского языка, вместо диграфа th пишется буква тав; чтобы подчеркнуть разницу в произношении, иногда слева от буквы тав ставят апостроф: 'ת. Пример: имя актрисы Риз Уизерспун на иврите пишется как ריס וית'רספון (обратите внимание на 'ת), потому что на английском оно пишется как Reese Witherspoon. Аналогично, буква тав часто используется в словах греческого происхождения на месте буквы θ (например, в словах эстетика (אסתטיקה), атлетика (אתלטיקה), математика (מתמטיקה) это касается первого из двух Т).
Для правильного письма необходимо запоминать слова вместе с их написанием, так как разные по смыслу и написанию слова могут иметь одинаковое произношение.
Например:
Причина обозначения двумя буквами одного звука — та же, что и у значков огласовок: в древности каждая буква служила для обозначения своего звука (в том числе и буквы алеф и аин), в современном же иврите различие в произношении было для простоты упразднено, а правописание сохраняется (исключение — в речи выходцев из арабских стран различия сохраняются).
В огласованном письме взрывное произношение букв каф, бет и пей можно отличить от их фрикативного произношения по различительной точке внутри этих букв (согласная с этой точкой становится взрывной), называемой даге́ш. В неогласованных текстах эта точка отсутствует, и для верного чтения слов необходимо знать либо сами слова, либо грамматические законы, по которым определяется произношение буквы. Знать слова в этом случае необходимо и для правильного письма, так как
миХТаВ (звук Х — это Хаф или Хет?).
Решение проблемы:
Большинство слов имеют в иврите трёхбуквенный корень. В данном слове это — КТВ. Так как слово переводится как «письмо», по смыслу вспоминаем однокоренное слово: КоТеВ (= «пишу»), там слышится звук к, то есть на первом месте у корня стоит буква каф. Следовательно, и в слове миХТаВ на первом месте в корне стоит буква каф, а не хет. Отметим здесь, что и в русском языке можно иногда проверить правописание с помощью нахождения однокоренных слов.
Ашкеназское произношение
Основные отличия ашкеназского произношения иврита от принятого в Израиле (упрощенный вариант сефардского произношения) сводятся к следующему.
Тем не менее даже в сефардских йукъараллах в некоторых словах огласовка комец чтается как «о», например слово коль — все, что выявляет отнюдь не бесспорность вышепреведенного мнения. Даже в Танахе мы встречаем упоминания о разном произношении отдельных букв (Шофтим 12.6 об особенностях произнесения коленом Эфраима буквы шин). Следовательно затруднительно говорить об «изменённом» или «неизменённом» произношении столь безапеляционно.
Слово שבת («суббота») в ашкеназском произношении звучит как «ша́бос» (идиш «ша́бес»), а в сефардском — как «шаба́т».
Слово משפחה («семья») в ашкеназском произношении звучит как «мишпо́хо» (идиш «мишпо́хэ», «мишпу́хэ»), а в сефардском — как «мишпаха́».
Слово בית-דין («суд») в ашкеназском произношении звучит как «бейс-дин», а в сефардском — как «бет-дин».
Имя משה в ашкеназском произношении звучит как «Мо́йше», а в сефардском — как «Моше́». -->
Хьажоргаш
Категори:Меттанаш
Чертенки
Чертенки (Чертенки) — Кировн областан Пижанкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: марийш (63%).
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Пижанкан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Ле-Плантье
Ле-Плантье — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — ГагӀ.
ГӀевиль-о-Буа
ГӀевиль-о-Буа — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Моьз.
Ле-Плантье
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ГагӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
ГӀевиль-о-Буа
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Моьз департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Элбакиани
Элбакиани (ელბაქიანი) — Гуьржийчоьнан Шида-Картлин Карелин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 68 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Карелин муниципалитетан нах беха меттигаш
Казе Инфериори (Торино)
Казе Инфериори — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Салтычки
Салтычки (Салтычки) — Российн Федерацин Липецкан областан Добринкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Добринкан кӀоштан нах беха меттигаш
Ак-Талан кӀошт
Ак-Талан кӀошт (Ак-талаа району) — ГӀиргӀазойчоьнан Нарынан областан административан кӀошт. КӀоштан административан центр — Баетово.
Билгалдахарш
Категори:Нарынан область
Туральье (Кьети)
Туральье — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Мадуйка
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Туруханскан кӀоштан нах беха меттигаш
Ла Лагуна (Сан Луис де ла Паз)
Ла Лагуна — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Лагуна лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Пираьзаь
Пираьзаь (Pirəzə) — Азербайджанан Агдашан кӀоштара эвла.
Бера
Цергаш йолу чкъург йа бера, кӀомсар — экъа кепара цергийн хьийзар кхечуьнга доккху механизман цилиндран йа конусан кепара коьрта дакъа.
Дукха хьолехь терминаш цергийн чкъург, бера, кӀомсар синонимаш йу, амма цхьацца авторша ламастехь олу коьрта цергийн чкъургах бера, ткъа лелоргах — чкъург. «Бера» дош схьадаларх ма-дарра хууш дац.
Цергийн чкъургаш дукха хьолехь лелайо шишша тай-тайпана цергаш йолуш, Ӏалашо валийн хьийза момент а, гуонийн барам а чуйолучехь а, арайолучехь а хийцар йолуш. Хьийзаран момент арахьара чуйогӀу чкъургах, шех схьайолучух, олу коьртаниг, ткъа шен тӀера момент схьаоьцучух — лелорг. Нагахь коьрта чкъурган диаметр жима йелахь, тӀаккха лелорган чкъурган хьийза момент тӀекхета хьийзаран моментан чоьтах охьайолу, хьала а йолу пропорцица. ДӀайаларан йукъаметтигца, хьийза момент тӀекхетарца пропорцица охьайер йу лелорган беран хьийзаран сенан сихалла, ткъа церан эцар — механикин нуьцкъалалла — хийцалур йац. И йукъаметтиг нийса йу дикачу меттигна, оцу механизмийн амалера хьекхайалар а, кхин эффекташ а ца ларахь.
Истори
Ша механикин хьийзар кхечуьнга доккху механизман ойла хьалайоьду кираайдириган ойлане. Шен белхан хьесапца бера чаккхе йоцу зеразакъ йу, шена чохь шолгӀачун, лелорган беран роль лелайо адамо, дийнато, хино, мохо, кхин дӀа а. Адамо сихха терго йина, кираайдириган зеразакъ йеха мел хуьлу, ницкъ кӀезиг байаран. Хьанна а, маца а дагадеина ши кираайдириг цхьаьна таса билггала хууш дац. Амма хетарехь и болх кхоллабелла масех регионехь цхьаьна хенахь, хӀунда аьлча иза логика агӀор хьекъале хилла.
Тайп-тайпана диаметран зеразакъан шина чкъурган системица, болам дӀабелла ца Ӏаш хийца таро йу. Нагахь лелорг йоккха чкъург йалахь, арадовлучехь вай сихалла йойур йу, амма оцу хьийза моменто цергийн хьийзар кхечуьнга доккху механизм тӀетуху. И момент аьтту болаш йу, «болам» чӀагӀбан» оьшучехь, масала, йеза хӀума ойуш. Амма тасадалар дӀалу шера чкъургийн тоъал онда дац, чкъургаш шерша. Цундела шерачу чкъургийн меттана лело йехира цергийн чкъургаш.
Шира Мисрахь латташна хи дуьллуш стерчаша хьийзадо механизмаш, уьш лаьттара дечиган цергийн чкъургех а, алсама чамеш долчу чкъургех а.
РиффаӀ
РиффаӀ (الرفاع‎) — Бахьрайнан шолгӀа йоккхаллица йолу гӀала ю.
Бера
Истори
Цергийн меттана йуьхьанца лелайора дечиган цилиндран кепара йа нийса сенаш болу пӀелгаш, уьш хӀиттадо дечиган хӀозан йисташкахула.
Вайн эрал I бӀешо хьалха кечйина Антикитеран механизм лаьттара иттаннаш металлан кхо СА болу цергийн чкъургех.
Цилиндран цергийн чкъургаш
АгӀонан тӀера хьаьжча чкъургийн цергийн хуьлу эвольвентан агӀонан кеп. Амма хьийзар кхечуьнга доккху механизман хуьлу цергийн гоьрга а, циклоидан а кепаш. Цул сов, храповой механизмашкахь лелайо цергийн чкъургаш симметри йоцу церган агӀонан сурт долу.
Эвольвентан цергийн чкъурган параметраш:
Литература
Категори:Атта механизмаш Категори:Чкъургаш
Сапогово (Волинан область)
Сапогово — Украинин Волинан областан Луцкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Луцкан кӀоштан нах беха меттигаш
Ойтуз (Бакеу)
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Пьерантинио Франджи (Бари)
Пьерантинио Франджи — Италин Апулия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Апулия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Тул (Техас)
Тул  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Техас штатера гӀала.
Истори
Тул гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Техас штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Пшилясек
Пшилясек — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Клетное (Сухопольскан йуьртан меттиг)
Клетное (Клятное) — Белоруссин Брестан областан Пружанин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш Категори:Пружанин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Бетенезко (Кремона)
Бетенезко  — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Клинцы (Кировоградан область)
Клинцы — Украинин Кировоградан областан Кропивницкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Кропивницкан кӀоштан нах беха меттигаш
Минье-Оксанс
Минье-Оксанс (Migné-Auxances) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Вьенна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Вьенна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Каменец (Ямболан область)
Каменец  — Болгарин Ямболан областера эвла. Стралджа йукъараллин йукъайогӀу.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Ямболан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Нижни Горка (Нюксеницан кӀошт)
Нижняя Горка (Нижняя Горка) — Российн Федерацин Вологдин областан Нюксеницан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Нюксеницан кӀоштан нах беха меттигаш
Сан-Карлус (Санта-Катарина)
Сан-Карлус  — Бразилин Санта-Катарина штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Санта-Катарина штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Байирли (Лидже)
Байирли (Bayırlı) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Дийарбакир провинцин (ил) Лидженан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Дийарбакир провинцин нах беха меттигаш
Категори:Дийарбакир провинцин микрокӀошташ
Категори:Лидженан микрокӀошташ
Категори:Лидженан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
NGC 2546
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Суходол (Приморьен мохк)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Бикиш (коммуна)
Бикиш — Румынин Муреш жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Муреш жудецан коммунаш
Николаевски Село
Николаевски Село (Николаевское Село) — Российн Федерацин Архангельскан областан Верхни Тойман кӀоштара дӀатесна эвла.
Суходол (Приморьен мохк)
Билгалдахарш
Категори:Большой Каменан гӀалин гуонан нах беха меттигаш Категори:Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Николаевски Село
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Верхни Тойман кӀоштан нах беха меттигаш
Платуново (Ярославлан область)
Платуново (Платуново) — Российн Федерацин Ярославлан областан Ярославлан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ярославлан областан Ярославлан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Велике Доле-при-Теменици
Велике Доле-при-Теменици — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Борсуки (Мазовин воеводалла)
Борсуки  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Велике Доле-при-Теменици
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Борсуки (Мазовин воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Ринкон де ла Лечерия (Алварадо)
Ринкон де ла Лечерия — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ринкон де ла Лечерия лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Глебово-Змеево
Глебово-Змеево (Глебово-Змеево) — Российн Федерацин Москохан областан Каширан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Каширан кӀоштан нах беха меттигаш
Тересполь (Слуцкан кӀошт)
Тересполь (Цяраспаль) — Белоруссин Минскан областан Слуцкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Слуцкан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
HD150365
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Эль Дорадо (Тлалискоян)
Эль Дорадо — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Дорадо лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Ивановски (Приволжскан кӀошт)
Ивановски (Ивановское) — Российн Федерацин Ивановн областан Приволжскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Силино (Дивееван кӀошт)
Силино (Силино) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Дивееван кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 0 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Дивееван кӀоштан нах беха меттигаш
Куьплуьдже (Йусуфели)
Куьплуьдже (Küplüce) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Артвин провинцин (ил) Йусуфелинан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Артвин провинцин нах беха меттигаш
Категори:Йусуфелинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ат-Башинан кӀошт
Ат-Башинан кӀошт (Ат-башы району) — ГӀиргӀазойчоьнан Нарынан областан административан кӀошт. КӀоштан административан центр — Ат-Башы.
Билгалдахарш
Категори:Нарынан область
ГӀевиньи-суьгӀ-ОгӀнен
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Моьз департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Бухарбай батыран цӀарах эвла
Хьажоргаш
Категори:Кызылордан областан нах беха меттигаш Категори:Жалагашан кӀоштан нах беха меттигаш
Лас Лимас (Плая Висенте)
Лас Лимас — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Эль Харалильо (Сан Хосе Итурбиде)
Эль Харалильо — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Терино (Пермийн мохк)
Терино (Терино) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Юсьван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Малхбузера догӀучу хӀаваийн массийн новкъахь долчу Басеги дукъо, массо Урало санна, лекха дацахь а, дикка сацадо Атлантикин хӀаваъ малхбалехьа даржарах. Мехкан климататан амалехь континенталла йу, цуьнан бахьна дукха хьолахь бӀаьста догӀу арктикин хӀаваъ ду. Каран хӀордан шийла мох къаьста кӀезиг тӀаналлийца, Атлантикин хӀаваан массаш, бӀостанехьа, тӀуналла дукха йолуш ду (700—800 мм шарахь гергга). Махкахь дикка йовха аьхке йу, цхьадолчу шерашкахь уггар шийла бутт февраль хуьлу. Ах йочанаш ло кепара хуьлу. ДогӀанаш дукхахдерг сентябрехь а, июнехь а хуьлу, малхбузен басешкахь алсама дакъа — августехь хуьлу. Минимум йочанаш йогӀу февралехь а, декабрехь а. Аьхка лаьмнашкахь стигал къекъаш догӀанаш оьху. Мехкан амалехь йу сих-сиха хуьлу аьхкенан дохк, уьш наггахь масех дийнахь лаьтта.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Юсьван кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Локалита Козта Селваджа А (Витербо)
Локалита Козта Селваджа А — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лацио регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ле-Саль-дуь-ГагӀдон
Ле-Саль-дуь-ГагӀдон — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — ГагӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ГагӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Чмонь
Чмонь — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Пировскан кӀошт
Административан центр — Пировски.
Гиллиард (Флорида)
Гиллиард  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Флорида штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Флорида штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Ясни Поляна (Моршанскан кӀошт)
Ясная Поляна (Ясная Поляна) — Российн Федерацин Тамбовн областан Моршанскан кӀоштара эвла.
Климат
Ӏаламан а, ландшафтийн а амалаш йоьзна йу цуьнан географин хьолах – эвла лаьтта Оьрсийн акъарин йуккъехь, цунна тӀиера акъарин муьлххачу дозане эзар километр йу. Алсама хуьлу долу континенталан барамера хӀаваъ, Эвла хӀордашна гена латтарех доьзна ду. Цуо областан климат барамера континенталан йо. Окан-Донан акъари тӀехь климат алсама континенталан йу, уллорчу гунаш тӀехьчулла. Эвла лаьтта кӀеззиг къилбаседехьа Сибрехан а, Азорийн а максимумашна йуккъехь долчу лакхарчу Ӏаткъаман дукъал, цундела бу кхузахь луларчу Владимирехь йа Рязанехьчул алсама, гӀийлачу мехца, бекхна хенан хӀоттам. Оцун тӀе мехаш дукхах дерг къилбан а, къилба-малхбален а ду, бӀаьста а, Ӏай а муххале а. оцу агӀора хьокху аьхка а, бӀаьста а йокъаллин мехаш, ткъа Ӏай – дарц.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Моршанскан кӀоштан нах беха меттигаш
Казе Инчензо (Катанцаро)
Казе Инчензо — Италин Калабри регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Калабри регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ратни (станци)
Ратная (станци) (Ратная (станци)) — Российн Федерацин Саратовн областан Балакован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москваца нийса лелаш ду. Сахьтан аса ю UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Балакован кӀоштан нах беха меттигаш
АгӀзибир
АгӀзибир (Ağzıbir) — Азербайджанан Агдашан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Агдашан кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 2547
NGC 2547 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
2547 2547
Ильинцы
Ильинцы — Украинин Винницан областан Винницан кӀоштара гӀала. 2020 шарахь дӀайаьккхинчу Ильинцин кӀоштан административан центр.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Рис-тӀера-Кирхгайм
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Баден-Вуьртемберг латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Александрув (Томашовскан повет)
Александрув  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Валье Верде (Хучике де Ферер)
Валье Верде — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Валье Верде лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Афонино (Калязинан кӀошт)
Афонино (Афонино) — Российн Федерацин Тверан областан Калязинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Калязинан кӀоштан нах беха меттигаш
Клетное (Шанявскан йуьртан меттиг)
Клетное (Клятное) — Белоруссин Брестан областан Пружанин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Нова Вес над Попелкоу
Нова Вес над Попелкоу (Nová Ves nad Popelkou) — Чехин Либерец мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Пьерантонио (Перуджа)
Пьерантонио — Италин Умбрия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Умбрия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш