cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Санскрит
Появление пракритов
Появление первых пракритов (' или ', «обычный [язык]») относится к III веку до н. э., выявлению этого события во многом способствовали надписи царя Ашоки. Данные языки соответствуют менее «благородным», чем санскрит диалектам, то есть разговорным и народным языкам, используемыми в ежедневной практике, быстро отделившихся один от другого и давших рождение множеству индо-арийских языков, присутствующих на индийском субконтиненте. Все они происходят от одного индо-арийского корня и каждый из них претерпел свою собственную эволюцию и имеет свою собственную судьбу. Среди прочих, от таких же пракритов произошли такие современные языки как хинди, пенджаби и бенгали. Эти языки являются «вульгарными» или грубыми, в такой же степени, в какой является таковой «вульгарная» латынь, то есть все эти языки являются языками «на которых говорит народ»; их статус местных говоров, не считавшихся настоящими языками, объясняет тот факт, что по крайней мере до XIX века литература на современных индийских языках не могла вытеснить санскритскую литературу.
Помимо надписей Ашоки в санскритских текстах также было выявлено множество оборотов из пракритов, главным образом это были тексты театральных пьес, в которых персонажи низших сословий большей частью изъясняются на разговорном языке; тем не менее, эти свидетельства являются скорее, вымышленными, и не могут рассматриваться как истинные. В данном случае можно провести аналогии с неким «патуа», используемом в некоторых пьесах Мольера, таких как «Дон Жуан», где автор пытается изобразить разговорную речь; то, что присутствует там, никоим образом нельзя рассматривать как истинную французскую разговорную речь той эпохи, поскольку в пьесе используется только искусственно созданное её подобие. Таким образом, хотя литература на пракрите и существовала, большей частью за ней был скрыт классический, а не разговорный язык. Один из пракритов — пали, имеет другую судьбу. Этот язык сам стал священным языком буддизма направления тхеравада и практически с тех пор не эволюционировал, оставаясь представленным в своем исконном виде на богослужениях и в религиозных текстах вплоть до наших дней. И наконец, религия джайнизма изложена на другом пракрите — ардхамагадхи, что позволило сохраниться его многочисленным свидетельствам, хотя снова в таком же фиктивном виде, что и в случае с пракритами, изложенными в санскритской литературе. Тем не менее, всё это даёт общее представление о пракритах, используемых в классический период индийской истории.
Классический санскрит
Первая критика пракритов появляется во II веке до н. э. в комментариях Патанджали, сделанных им к грамматике Панини (в его работе «Махабхашья»). В этой работе комментатор доказывает, что санскрит всё ещё является живым языком, но что диалектные формы могут его вытеснить. Таким образом, в трактате признаётся существование пракритов, но употребление разговорных форм языка строго осуждается, запись же грамматических норм ещё более стандартизирована. Именно с этого момента санскрит окончательно застывает в своём развитии, становясь классическим санскритом, обозначаемым также термином saṃskr̥ta (который, тем не менее, ещё не употреблялся Патанджали), который можно перевести как «законченный, завершённый; совершенно изготовленный» (таким же эпитетом описываются и различные блюда).
Согласно Тивари (1955), в классическом санскрите имелось четыре основных диалекта: пашчимоттари ' (северо-западный, также называемый северным или западным), мадхьядеши ' (букв. «центральная пачхьалкх»), пурви ' (восточный) и дакшини ' (южный, появившийся в классический период). Предшественники первых трёх диалектов присутствовали в Брахманах Вед, из которых первый рассматривался как наиболее чистый («Каушитаки-брахмана», 7.6).
После наступления христианской эры язык более не употребляется в своём естественном виде, он существует только в виде грамматик и больше не эволюционирует. Санскрит становится языком богослужений и языком принадлежности к определенной культурной общности, не имея какой-либо связи с живыми языками, часто используемый в качестве «lingua franca» и литературного языка (употребляемого даже народами, говорящими на языках никак не родственным древнеиндийскому, как, например, дравидийскими народами). Такое положение будет существовать до тех пор, пока около XIV века произошедшие от пракритов нео-индийские языки не начнут использоваться при письме, вплоть до XIX века, когда санскрит будет полностью вытеснен национальными языками Индии из литературы. Примечательно, что тамильский язык, принадлежащий к дравидийской языковой семье, не имеющий никакой родственной связи с санскритом, но также принадлежащий к очень древней культуре, очень рано начал конкурировать с санскритом начиная с первых веков нашей эры. В санскрите даже имеется несколько заимствований из этого языка.
Эпоха заката
Многочисленные социолингвистические исследования употребления санскрита в устной речи явственно указывают на то, что его устное использование весьма ограничено и что язык больше не имеет развития. Основываясь на этом факте, многие учёные делают вывод, что санскрит стал «мёртвым» языком, хотя и само определение этого понятия не столь очевидно. Так Поллок (2001) описывает санскрит в сравнении с другим «мёртвым» языком латынью:
Вытеснение санскрита из использования в литературе и политических кругах было связано с ослаблением институтов власти, поддерживающих его, а также с возросшей конкуренцией с разговорными языками, носители которых стремились развивать свою собственную национальную литературу. Многочисленные региональные вариации этого процесса вызвали неоднородность исчезновения санскрита на индийском субконтиненте. Например, после XIII века в некоторых областях империи Виджаянагара в качестве литературного языка наряду с санскритом использовался кашмири, но санскритские работы не имели хождения за её пределами, и наоборот, книги, написанные на языках телугу и каннада были широко распространены по всей территории Индии.
Новокачалинск
Новокачалинск (Новокачалинск) — Приморьен мехкан Ханкан кӀоштара эвла.
Санскрит
Европейские учёные и санскрит
Генрих Рот (1620—1668) и Иоганн Эрнст Ханкследен (1681—1731) были одними из первых европейцев, начавшими изучать санскрит. Они тогда, возможно, и не догадывались, какую роль этот язык сыграет в развитии европейской лингвистики, а именно: создание Уильямом Джонсом теории об индоевропейской семье языков.
Новокачалинск
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Акимов Яр
Хьажоргаш
Категори:Березовкан кӀоштан нах беха меттигаш
Новокачалинск
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (87%), украинаш (12%).
Билгалдахарш
Категори:Ханкан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Приморьен мехкан нах беха меттигаш
NGC 2698
NGC 2698 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Санскрит
Европейские учёные и санскрит
Сэр Уильям Джонс сказал о санскрите на заседании Азиатского общества в Калькутте 2 февраля 1786 года следующие слова:
Кукнур (Кировн область)
Кукнур (Кукнур) — Кировн областан Кикнуран кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Бивио Канале (Терни)
Бивио Канале  — Италин Умбрия регионан  коммунера эвла.
Кукнур (Кировн область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Санскрит
Европейские учёные и санскрит
В 1871 году появилась знаменитая статья Д. И. Менделеева «Периодический закон для химических элементов». В ней Д. И. Менделеев дал периодическую систему по существу в её современной форме и предсказал открытие новых элементов, которые он назвал в стиле санскрита «экабором», «экаалюминием» и «экасилицием» и оставил для них в таблице «пустые» места.
Фонетика
Классический санскрит насчитывает около 36 фонем. Если учитывать аллофоны (а система письма их учитывает), то общее количество звуков в языке увеличивается до 48. Важной особенностью языка является смыслоразличительная долгота, как в балтских языках. Эта особенность представляет собой значительную сложность для носителей русского языка, изучающих санскрит.
Гласные
Ниже представлены гласные санскрита. В деванагари (системе записи) гласные в начале строки и в слоге обозначаются разными способами — в первом случае буквой (см. первый столбец), во втором — диакритическим знаком (второй столбец).
Долгие гласные звучат примерно в два раза дольше коротких. Есть ещё, правда, признанная далеко не всеми, третья степень длительности — так называемая плути. Она используется главным образом в звательном падеже. Гласные и  являются аллофонами звуков,  индо-иранского праязыка, и поэтому рассматриваются как дифтонги, хотя по сути являются простыми долгими звуками.
Примечания
В таблице приведены согласные звуки санскрита и их обозначения в деванагари, международном фонетическом алфавите и IAST.
Письменность
Фактически, единой системы письменности для санскрита не существует. Это объясняется тем, что литературные произведения передавались в основном устно. Когда же возникала необходимость записать текст, обычно использовался местный алфавит. Как письменность санскрита деванагари утвердился в конце XIX века — возможно, под влиянием европейцев, предпочитавших именно этот алфавит.
Согласно одной из гипотез, деванагари был завезён в Индию примерно в V веке до н. э. с Ближнего Востока купцами. Даже после освоения письменности индийцы продолжали заучивать тексты наизусть.
Старейшая известная система письменности для санскрита называется брахми. На брахми написан уникальный памятник древнеиндийской истории — «Надписи Ашоки» (III век до н. э.). Примерно к тому же периоду относится письменность кхароштхи. С IV по VIII века н. э. основным типом письменности стал гупта. С VIII века начинает формироваться шарада, который в XII веке будет сменён деванагари.
Грамматика
Грамматика санскрита очень сложна. В санскрите имеется три числа и 22 формы глаголов.
Лексика и словообразование санскрита
Префиксы эпического санскрита:
Хьажоргаш
Категори:Меттанаш
Эль Запотал (Темпоал)
Эль Запотал — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
NGC 2698
Хьажа кхин а
2698 2698
Эль Запотал (Темпоал)
Географи
Эль Запотал лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Кукнур (Кировн область)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
Эль Запотал (Темпоал)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Кукнур (Кировн область)
Бахархойн дукхалла
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: марийш (96%).
Бивио Канале (Терни)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Кукнур (Кировн область)
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Кикнуран кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Бивио Канале (Терни)
Литература
Категори:Умбрия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Эль Запотал (Темпоал)
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Веиат (Чиконамел)
Веиат — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Веиат лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Шато-ЛагӀше
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Вьенна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Сен-ИлегӀ-д'Озьян
Сен-ИлегӀ-д'Озьян — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — ГагӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ГагӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Шатийон-су-ле-Кот
Шатийон-су-ле-Кот — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Моьз.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Моьз департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Ринкон Пачеко (Трес Вальес)
Ринкон Пачеко — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ринкон Пачеко лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Ла Лома, Лома Колорада (Сан Фелипе)
Ла Лома, Лома Колорада — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Лома, Лома Колорада лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Нове Двори (Долни Горжице)
Нове Двори  (Nové Dvory) — Чехин Къилба Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Къилба Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Тихоново (Ковернинан кӀошт)
Тихоново (Тихоново) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Ковернинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 0 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Ковернинан кӀоштан нах беха меттигаш
Бекташли (Йенифакили)
Бекташли (Bektaşlı) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Йозгат провинцин (ил) Йенифакилинан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Йозгат провинцин нах беха меттигаш
Категори:Йенифакилинан кӀоштан нах беха меттигаш
Внане Горице
Внане Горице — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Бедонь-Пшикосьцельни
Бедонь-Пшикосьцельни — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Юзефово (Новотомискан повет)
Юзефово  — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Сан-Себастьян-ду-Риу-Прету
Сан-Себастьян-ду-Риу-Прету — Бразилин Минас-Жерайс штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Рокитки (Нижнесилезин воеводалла)
Рокитки  — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Пьетре Пенте (Фрозиноне)
Пьетре Пенте — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Рокитки (Нижнесилезин воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Пьетре Пенте (Фрозиноне)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лацио регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Улпмер (Болцано)
Улпмер — Италин Трентино-Альто-Адидже регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Трентино-Альто-Адидже регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Гаймаровка (Полтаван кӀошт)
Гаймаровка — Украинин Полтаван областан Полтаван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Джигурово
Джигурово — Болгарин Благоевградан областера эвла. Сандански йукъараллин йукъайогӀу.
Гаймаровка (Полтаван кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Полтаван кӀоштан нах беха меттигаш
Джигурово
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Благоевградан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Бруднице
Бруднице — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
HD153149
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Борча
Борча — Румынин Келераш жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Даркоьпруь (Силван)
Даркоьпруь (Darköprü) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Дийарбакир провинцин (ил) Силваннан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Дийарбакир провинцин нах беха меттигаш
Категори:Дийарбакир провинцин микрокӀошташ
Категори:Силванан микрокӀошташ
Категори:Силванан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ишимски (Акмолан область)
Ишимское — Кхазакхстанан Акмолан областан Жаксинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Жаксинан кӀоштан нах беха меттигаш
Казе Корбучи (Пезаро а, Урбино а)
Казе Корбучи — Италин Марке регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Среднее (Пружанин кӀошт)
Среднее (Сярэдняе) — Белоруссин Брестан областан Пружанин кӀоштара эвла.
Казе Корбучи (Пезаро а, Урбино а)
Литература
Категори:Марке регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Среднее (Пружанин кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш Категори:Пружанин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Марх (Брайсгау)
Марх (March) — Германин Баден-Вуьртемберг латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Баден-Вуьртемберг латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Братовщина (Липецкан область)
Братовщина (Братовщина) — Российн Федерацин Липецкан областан Долгорукован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Долгорукован кӀоштан нах беха меттигаш
Шидровски
Шидровски (Шидровская) — Российн Федерацин Архангельскан областан Верхни Тойман кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Верхни Тойман кӀоштан нах беха меттигаш
Митрофановка (Кировоградан область)
Митрофановка — Украинин Кировоградан областан Кропивницкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Кропивницкан кӀоштан нах беха меттигаш
Акулово (Клинан кӀошт)
Акулово (Акулово) — Российн Федерацин Москохан областан Клинан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Клинан кӀоштан нах беха меттигаш
Янкитаун (Флорида)
Янкитаун  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Флорида штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Флорида штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Локалита Продутиве (Кунео)
Локалита Продутиве — Италин Пьемонт регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Пьемонт регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
NGC 2699
NGC 2699 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Александро-Волково
Александро-Волково — Украинин Одессин областан Березовкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Березовкан кӀоштан нах беха меттигаш
Опетешть
Опетешть — Румынин Вилча жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Вилча жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ла Лома, Эхидо де Вальехито (Комонфорт)
Ла Лома, Эхидо де Вальехито — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Лома, Эхидо де Вальехито лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Барнуковка
Барнуковка (Барнуковка) — Российн Федерацин Саратовн областан Балтайн кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москваца нийса лелаш ду. Сахьтан аса ю UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Балтайн кӀоштан нах беха меттигаш
Нови Сила
Новая Сила (Новая Сила) — Приморьен мехкан Партизанан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (88%), украинаш (6%).
Билгалдахарш
Категори:Партизанан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Йешилкоьй (Ондокузмайис)
Йешилкоьй (Yeşilköy) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Самсун провинцин (ил) Ондокузмайиснан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Самсун провинцин нах беха меттигаш
Категори:Самсун провинцин микрокӀошташ
Категори:Ондокузмайиснан микрокӀошташ
Категори:Ондокузмайиснан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Слободка (Ярославлан кӀошт)
Слободка (Слободка) — Российн Федерацин Ярославлан областан Ярославлан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ярославлан областан Ярославлан кӀоштан нах беха меттигаш
Росляки (Пушкински Горин кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пушкински Горин кӀоштан нах беха меттигаш
Шеневель
Шеневель (Chenevelles) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Вьенна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Вьенна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Бивио Канозчо (Перуджа)
Бивио Канозчо  — Италин Умбрия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Умбрия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Сен-ИлегӀ-де-БгӀетмас
Сен-ИлегӀ-де-БгӀетмас — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — ГагӀ.
Географи
.
Дубровка (Ливнин кӀошт)
Дубровка (Дубровка) — Российн Федерацин Орёлан областан Ливнин кӀоштара дӀатесна эвла.
Утес (Ивановн область)
Утес (Утес) — Российн Федерацин Ивановн областан Приволжскан кӀоштара эвла.
Чердынан кӀошт
Чердынан кӀошт (Чердынский район) — Пермийн мехкан муниципалан кӀошт.
Утес (Ивановн область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Дубровка (Ливнин кӀошт)
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Утес (Ивановн область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Приволжскан кӀоштан нах беха меттигаш
Дубровка (Ливнин кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Чердынан кӀошт
Административан центр — Чердынь.
Билгалдахарш
Категори:Пермийн мохк Категори:Российн кӀошташ
Сен-ИлегӀ-де-БгӀетмас
Билгалдахарш
Категори:ГагӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Топчибашев Ӏалимардан-бек
Топчиба́шев Ӏалимардан-бек Алекпер охӀли (Əlimərdan bəy Ələkbər oğlu Topçubaşov,, — , Париж) — азербайджанан йукъараллин а, пачхьалкхан а гӀуллакххо, юрист а, журналист а, Российн хьалхарчу Пачхьалкхан думин депутат (1906), Азербайджанан Демократин Республикин парламентан председатель (1918—1920).
Биографи
Топчибашев Ӏалимардан-бек вина шарахь Тиблисехь. 1884 шарахь чекхйаьккхира Тиблисера I гӀалин гимнази, деша хӀоьттира Императоран Петарбухан университете историн-филологин факультете Кавказан стипендица, амма хьалхара семестр чекхйаьлча стипенди а дитина, дехьавелира юридически факультете. 1888 шарахь чекхйаьккхира университет, цунна йелира бакъонан кандидатан тӀегӀа. Болх бира машаре суьдхочун гӀоьнча а, гуонан суьдан секретарь а, хьийхира Тиблисин латтадустаран доьшийлехь. Бакоха кхелхира, цигахь тешаме векал болх бира.
1905—1907 шерашкара революцийн заманашкахь дакъалецира 1-ра Йерригроссийн бусалбанийн гуламан балхахь (1905 август, Нижни Новгород); 2-гӀа (1906 январь, Петарбух), 3-гӀа (1906 шеран 16 август, Ниж. Новгород) гуламашкахь хаьржира Иттифакъ аль-Муслимин партин ЦК председатель. 3-гӀа Йерригроссийн бусалбанийн гуламан ховшарш нахала даьккхина дацара, дийцарш дӀадаьхьира гӀезалойн маттахь. ТӀечӀагӀйира бусалбанийн политикин союзан программа, иза герга йара кадетийн партин программин, цунах къаьстара ишколан дешаран белхаца.
Хьажоргаш
Категори:Хьалхарчу Тиблисин гимназера арахецнарш Категори:Петарбухан пачхьалкхан университетан юридически факультетера арахецнарш Категори:Российн империн I кхайкхаман Пачхьалкхан думан декъашхой Категори:Йерригроссийн кхолламан гуламан декъахо Категори:Азербайджанан арахьара гӀуллакхийн министраш Категори:Азербайджанийн элий Категори:Российн империн адвокаташ Категори:Франце хьалхара тулгӀенца кхелхина оьрсийн мухажираш Категори:Азербайджанан векалш Категори:Францехь дӀабоьхкинарш Категори:Российн империн юристаш Категори:Иттифакъ аль-Муслимин партин декъахой Категори:Азербайджанан Демократин Республикин парламентан депутаташ Категори:Поштан марканаш тӀехь дехкина адамаш Категори:Азербайджанийн мухажаралла
Ефимово (Калязинан кӀошт)
Ефимово (Ефимово) — Российн Федерацин Тверан областан Калязинан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Калязинан кӀоштан нах беха меттигаш
Бельник
Бельник (Бельник) — Кировн областан Зуевкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Большой Заполой
Большой Заполой (Большой Заполой) — Российн Федерацин Курганан областан Белозерскан кӀоштара эвла.
Климат
Климат чӀогӀа континенталан йу. Цунна Ӏаткъам бо мохк хӀордашна гена хиларо, малхбузехьа Урал лаьмнийн турс хиларо, къилбехахь йаккхий аренийн кӀошташ хиларо, кхин тӀе меттиган рельеф нийса хиларо, хӀаваийн массийн циркуляции ша-тайпа хиларо. Шийла, кӀезиг ло долуш Ӏа а, йовха, йекъа аьхке. БӀаьстенна амалехь ду сих-сиха шелонаш йухайерзар. ТӀуналла аьхка тоьуш йац, муьрашкахь йакъонаш хуьлу. Оцу климато хьун-аренан Уралдехьех латталелоран кхераме зона йо. Цхьанаэшшара ца лаьтта хенан хӀоттам Ӏа долалуш декабрехь а, бӀаьста — апрелехь, майхь а. Уггар шийла бутт — январь, уггар бовха — июль.
Бельник
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Зуевкан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
ШаттанкугӀ
ШаттанкугӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Моьз.
Большой Заполой
Хьажоргаш
Категори:Курганан областан Белозерскан кӀоштан нах беха меттигаш
ШаттанкугӀ
Географи
.
Дубровка (Ливнин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Ливнин кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Эспаньол (Акамбаро)
Эль Эспаньол — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Веинте де Новьембре (Идальготитлан)
Веинте де Новьембре — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Веинте де Новьембре лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Нове Двори (Ждяр над Сазавоу)
Нове Двори  (Nové Dvory) — Чехин Высочина мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Высочина мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Гоце-Делчев (гӀала)
Гоце-Делчев (Гоце Делчев) — Болгарин Благоевградан областера гӀала. Бахархойн дукхалла 22 157 стаг (2016).
Билгалдахарш
Категори:Болгарин гӀаланаш
ХӀаьсаьнсу (эвла)
ХӀаьсаьнсу (Həsənsu) — Азербайджанан Агстафан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Агстафан кӀоштан нах беха меттигаш
ЧоьплуьчифтлигӀи (Йенифакили)
ЧоьплуьчифтлигӀи (Çöplüçiftliği) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Йозгат провинцин (ил) Йенифакилинан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Йозгат провинцин нах беха меттигаш
Категори:Йенифакилинан кӀоштан нах беха меттигаш
Кленник
Кленник (Кляннік) — Белоруссин Минскан областан Смолевичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Гвриацкали
Гвриацкали (ღვრიაწყალი) — Гуьржийчоьнан Шида-Картлин Хашурин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 9 стаг (2014 шо).
Эль Запотал (Тескатепек)
Эль Запотал — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Запотал лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Ринкон Пачеко, Хуан Акино Эрнандез (Трес Вальес)
Ринкон Пачеко, Хуан Акино Эрнандез — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ринкон Пачеко, Хуан Акино Эрнандез лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Сан-Себастьян-ду-Токантинс
Сан-Себастьян-ду-Токантинс — Бразилин Токантис штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Токантис штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Загребельни
Загребельни — Украинин Винницан областан Хмельникан кӀоштара эвла.
Вовше
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Загребельни
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Вовше
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Загребельни
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Хмельникан кӀоштан нах беха меттигаш
Лас Маравильяс (Пасо де Овехас)
Лас Маравильяс — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лас Маравильяс лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Ельнични (Красноярскан мохк)
Ельнични (Ельничная) — Российн Федерацин Красноярскан мехкан Ужуран кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Ужуран кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 2700
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
2700 2700
Шеппи
Шеппи — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Моьз.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Моьз департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Беживоди
Беживоди — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Шенеше
Шенеше (Cheneché) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Вьенна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Вьенна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Бруднув (Мазовин воеводалла)
Бруднув  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Арнегард (Къилбаседа Дакота)
Арнегард  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилбаседа Дакота штатера гӀала.
Истори
Арнегард гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа Дакота штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Ултимо (Болцано)
Ултимо — Италин Трентино-Альто-Адидже регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Трентино-Альто-Адидже регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Сен-Ипполит-де-Катон
Сен-Ипполит-де-Катон — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — ГагӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ГагӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
ХӀаьзи Асланов (эвла)
Билгалдахарш
Категори:Агстафан кӀоштан нах беха меттигаш
Чёрные
Чёрные (Чёрные) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Ковернинан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 43 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Ковернинан кӀоштан нах беха меттигаш
Анно-Покровка
Анно-Покровка — Украинин Одессин областан Березовкан кӀоштара эвла.
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Березовкан кӀоштан нах беха меттигаш
Эскиоьрен (Йенифакили)
Эскиоьрен (Eskiören) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Йозгат провинцин (ил) Йенифакилинан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Йозгат провинцин нах беха меттигаш
Категори:Йенифакилинан кӀоштан нах беха меттигаш
Рокитниця (Нижнесилезин воеводалла)
Рокитниця  — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Юзефово (Слупецкан повет)
Юзефово  — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Добри-Лаки
Добри-Лаки — Болгарин Благоевградан областера эвла. Струмяни йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Благоевградан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
HD153153
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.