cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Колония Копалильо, Мануела Перез (Ирапуато)
Колония Копалильо, Мануела Перез — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Колония Копалильо, Мануела Перез лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Плеханово (Орёлан область)
Плеханово (Плеханово) — Российн Федерацин Орёлан областан Знаменскан кӀоштара эвла.
Колония Копалильо, Мануела Перез (Ирапуато)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Плеханово (Орёлан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Орёлан областан Знаменскан кӀоштан нах беха меттигаш
Нофль-Сен-МагӀтен
Нофль-Сен-МагӀтен — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀ.
Паранасити
Паранасити — Бразилин Парана штатера муниципалитет.
Нофль-Сен-МагӀтен
Географи
.
Паранасити
Географи
Муниципалитетан майда —.
Нофль-Сен-МагӀтен
Билгалдахарш
Категори:ЭгӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Паранасити
Хьажоргаш
Категори:Парана штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
№ 3 фермин племзаводан эвла «Парижски Коммуна»
№ 3 фермин племзаводан эвла «Парижски Коммуна» (Посёлок фермы № 3 племзавода «Парижская Коммуна») — Российн Федерацин Волгоградан областан Стари Полтавкан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Оьрсийн акъарин къилба-малхбалехь, океанашна а, хӀордашна а гена. Цундела областан климат континенталан, шийла, кӀезиг ло долуш Ӏаьнца а, йеха, йовха, йекъа аьхкенца йу. БӀаьсте йоца, гуьйре йовха, йекхна йу. Маьлхан йовхонан дукхаллийца ГӀирман къилба бердал оьшуш йац.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Стари Полтавкан кӀоштан нах беха меттигаш
Можарка (Красноярскан мохк)
Можарка (Можарка) — Российн Федерацин Красноярскан мехкан Курагинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Курагинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Замбжице-Круле
Замбжице-Круле — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Атакоьй (ТурхӀал)
Атакоьй (Ataköy) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Токат провинцин (ил) ТурхӀалан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Токат провинцин нах беха меттигаш
Кембловице (Нижнесилезин воеводалла)
Кембловице  — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Дъектиек
Дъектиек (Дъектиек) — Республика Алтайн Шебалинан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:
Билгалдахарш
Категори:Шебалинан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Республика Алтайн нах беха меттигаш
Жээнбеков, Сооронбай Шарипович
Жээнбе́ков Сооронба́й Шари́пович, доьшу Джэенбе́ков (Сооронбай Шарипович Жээнбеков; 1958 шо 16 ноябрь, ССРС, ГӀиргӀазойн ССР,  Ошан область, Советийн кӀошт, Кара-Кульджа) — гӀиргӀазойн пачхьалкхан а, политикин а гӀуллакххо. 2017 шеран 24 ноябрехь дуьйна ГӀиргӀазойн Республикин Президент а, ГӀиргӀазойн Республикин ТӀеман ницкъийн Лакхара коьртабаьчча а. 2016 шеран 13 апрелера 2017 шеран 21 август кхаччалц лаьттира ГӀиргӀазойн Республикин премьер-министран даржехь.
Детхаджиев, Сайд-Альви Хамидович
Сайд-Альви́ (Саи́д, Альви́) Хами́дович Детхаджи́ев (1961 шо, Шела, Нохч-ГӀалгӀайн АССР, РСФСР, СССР) — нохчийн спортсмен, Европин а, Азин а, Евразин а чемпион, 13-за дуьненан чемпион, дуьненан Кубкан совгӀатхо, кикбоксинган а, малхбале латарийн а Российн Сийлахь спортан говзанча, Украинин а, СССР а, СНГ а, Российн гулйина тобанийн декъашхо, Гиннесан книган рекордсмен. <!--
Жээнбеков, Сооронбай Шарипович
Схьавалар а, жималла а
1976-1977 шерашкахь йуккъера дешарца болх бира оьрсийн меттан а, литературин а хьехархо Ошан областера Узгенан кӀоштарчу йуккъерачу Ленинан цӀарахчу ишколехь. 1983 шарахь чекхйаьккхира ГӀиргӀазойн йуьртабахаман К. И. Скрябинан цӀарах институт (хӀинца ГӀиргӀазойн къоман аграрийн К. И. Скрябинан цӀарах университет]] Фрунзехь (хӀинца Бишкек) зооинженер говзаллица. 1988 шо кхаччалц болх бира Ошан областан Советийн кӀоштара шен эвлахь йолчу «Кхеташо» совхозехь коьрта зоотехник. Шен говзаллица Ӏемира ӀТИ Алма-Атахь а, Ташкентехь а.
Детхаджиев, Сайд-Альви Хамидович
Биография
В школьные годы увлекался боксом. К моменту призыва в армию был кандидатом в мастера спорта. Во время службы в Советской армии в Монголии был старшиной спортивной базы. Там же стал заниматься карате. После окончания службы в 1982 году приехал к старшему брату, который живёт в городе Маркс. Сменил несколько профессий. В 1985 году пришёл на работу в милицию инструктором по восточным единоборствам.
Жээнбеков, Сооронбай Шарипович
Политикин гӀуллакхан йуьхьиг
1980-гӀа шерашкахь политикин йукъавахара. 1988 шарахь ССКП велира. 1988-1989 шерашкахь болх бира ГӀиргӀазойн ССР Коммунистийн партин (ССКП йукъахь) Ошан областан Советийн кӀоштан комитетан инструктор. 1991 шарахь дуьйна — Ошан областера Ульяновн цӀарах совхозан парткоман секретарь. 1991-1993 шерашкахь оцу совхозан директор ву. 1993 - 1996 шераш — Ошан областера Кара-Кульджинан кӀоштара «Кашка-Жол» колхозан урхаллин.
Детхаджиев, Сайд-Альви Хамидович
Спортивная карьера
В 1987 году стал чемпионом Саратовской области по гиревому спорту, а через год стал чемпионом по многоборью. Окончил сельхозтехникум и медицинское училище в Марксе. Затем в 1994-95 годах учился в Москве Российской государственной академии физической культуры.
Жээнбеков, Сооронбай Шарипович
Политикин гӀуллакхан йуьхьиг
1995 шо долалуш хаьржира Ошан областан Жогорку Кенешан I кхайкхаман Гуламан халкъан векалийн декъахо (лакхара палатин). 1996-1997 шерашкахь хилла Гуламан халкъан векалийн аграрийн белхан комитетан гӀовс, ткъа 1997-2000 шерашкахь вара оцу комитетан председатель. Оцу хенахь Жээнбеков Сооронбай партехь а вацара. 1998 шарахь йукъавахара ГӀиргӀазойчоьнан социал-демократин партин (ГӀСДП). 2000 шо долалуш йуха а хаьржира Жогорку Кенешан II кхайкхаман Гуламан халкъан векалийн декъахо. 2005 шо кхаччалц лаьттира Жогорку Кенешан Гуламан халкъан векалийн спикеран гӀовсан даржехь.
Детхаджиев, Сайд-Альви Хамидович
Спортивная карьера
В конце 1980-х годов начал изучать кикбоксинг. Федерация кикбоксинга, который только создавался на территории СССР, находилась в Киеве. Детхаджиев переехал туда и прожил на Украине ещё пять лет после распада СССР, представляя эту страну на международных соревнованиях. В Киеве, помимо кикбоксинга, изучал гипноз и экстрасенсорику. Выступал по нескольким направлениям — карате, ушу, кикбоксинг, ката с оружием. Был включён в сборную СНГ. В одной команде с ним был и Виталий Кличко, который в то время занимался кикбоксингом. В 1993 году на чемпионате мира, проходившем в США, занял 6-е место.
Жээнбеков, Сооронбай Шарипович
Политикин гӀуллакхан йуьхьиг
2003 шарахь Жээнбеков Сооронбайс чекхйаьккхира ша хьалха дешна ГӀиргӀазойн къоман аграрийн К. И. Скрябинан цӀарах университетан экономикин факультет, бухгалтер говзаллица, иза шолгӀа лакхара дешар хилира цуьнан. 2005 шеран февралехь хаьржира цхьаьна палатин Жогорку Кенешан депутат. ЗӀамсегарган революци заманахь оппозицехь йолу ГӀСДП декъахо волчу Сооронбайс революцин гӀолацара, Акаев Аскаран раж йохо лууш вара. 2005-2007 шерашкахь вара Жогорку Кенешан Агропромышленностан комплексан а, экологин а комитета председатель.
Детхаджиев, Сайд-Альви Хамидович
Спортивная карьера
Детхаджиев старался совмещать несколько направлений сразу. За время занятий единоборствами сменил примерно 20 тренеров, поскольку мало кто из них владел несколькими видами сразу. В 1996 году участвовал в чемпионате мира, проходившем в Москве. Для награждения победителей был приглашён Чак Норрис. Поскольку в мире немного спортсменов, которые, подобно Детхаджиеву, выступают сразу в четырёх различных видах, Норрис предложил Детхаджиеву продемонстрировать своё мастерство в США. Но Детхаджиев должен был участвовать в чемпионате Евразии, и потому не смог воспользоваться этим предложением.
На одном из чемпионатов Кубка мира выиграл сразу шесть медалей. На чемпионате мира 2010 года выступал в трёх номинациях и выиграл две медали — золотую и серебряную. На чемпионате 2011 года в Ялте Детхаджиев был самым возрастным участником. Он снова выступил в трёх номинациях и выиграл три золотых медали — ушу, карате и выступления с самурайским мечом.
Жээнбеков, Сооронбай Шарипович
Интермаша-мем
Премьер-министр волуш, 2017 шеран 20 июнехь «Чык эшикке!» («Вала ара!») дешнашца араваьккхира Правительствон гуламера Абдыкаров Алмазбек — Пачхьалкхан архитектурин а, гӀишлошйаран а агенталлин директоран гӀовс, цуо премьеран хеттаршна жоьпаш ца даладаларна гуламан кечам ца бина аьлла.
Хьажоргаш
Категори:Предприятешкара а, кхолламашкара а ССКП парткомийн секретараш Категори:Совхозийн директорш Категори:Колхозийн председателаш Категори:Жогорку Кенешан депутаташ Категори:ГӀиргӀазойчоьнан премьер-министраш Категори:ГӀиргӀазойчоьнан министраш Категори:Пачхьалкхийн балхахь болу куьйгалхой Категори:ГӀиргӀазойн йуьртабахаман К. И. Скрябинан цӀарах институтера арахецнарш
Детхаджиев, Сайд-Альви Хамидович
В книге рекордов Гиннеса
В 1998 году в Чехии установил не побитый до сих пор рекорд, отжавшись на указательных пальцах 37 раз.
В 2005 году вторично попал в книгу рекордов, нанеся за минуту 130 ударов ногой по мишени, расположенной выше головы. Через шесть лет этот рекорд был побит японским мастером, который нанёс 135 ударов. Детхаджиев вернул себе звание рекордсмена, нанеся 180 ударов. В 2013 году его рекорд снова был побит. В настоящее время Детхаджиев наносит 269 ударов в минуту и готовится вернуть себе звание рекордсмена.
Тренерская деятельность
Много времени уделяет подготовке детей. Каждый год набирает группу 15-20 человек.
В 2009 году на собственные средства построил в Марксе спортивную школу.
Совершил хадж. -->
Хьажоргаш
Категори:Нохчийчоьнан латархой
NGC 1320
NGC 1320 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
1320 1320
Приозерский
Приозерский (Прыазёрскі) — Белоруссин Брестан областан Каменецан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Эль Паланкон (Текпан де Галеана)
Эль Паланкон — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Приозерский
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш Категори:Каменецан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Эль Паланкон (Текпан де Галеана)
Географи
Эль Паланкон лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Герреро штатан нах беха меттигаш
Сворово
Сворово — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Мытищи (Комсомольскан кӀошт)
Мытищи (Мытищи) — Российн Федерацин Ивановн областан Комсомольскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Хьажоргаш
Категори:Ивановн областан Комсомольскан кӀоштан нах беха меттигаш
Кастель-Сан-Винченцо
Кастель-Сан-Винченцо — Италин Молизе регионера коммуна. Лаьтташ йу Изерни провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Молизе йукъара гӀаланаш
Ла Эстасион, Пуерта Сьете (Аламо Темапаче)
Ла Эстасион, Пуерта Сьете — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ла Эстасион, Пуерта Сьете лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Торе (Кьети)
Торе — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Ранско
Ранско — Польшин Лебушанийн воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лебушанийн воеводаллин нах беха меттигаш
Нижни Изиверки
Нижние Изиверки (Нижние Изиверки) — Кировн областан Вятски Полянин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: марийш (3%), оьрсий (85%), гӀезалой (5%), удмурташ (7%).
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Вятски Полянин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Прадонико (Болцано)
Прадонико — Италин Трентино-Альто-Адидже регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Трентино-Альто-Адидже регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Клоппенбург
Клоппенбург — Германин Лаха Саксони латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Лаха Саксони латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Транзистор
Транзи́стор (transistor), полупроводникийн триод — полупроводниках еш йолу радиоэлектроникан компонент, дукха хьолахь кхо сара болуш. Цуьнга ток хицало. Иза лелайо сигнал чагӀ ян, генераци ян, токан сигналаш хица а.
<!-- позволяющий входным сигналом управлять током в электрической цепи. В общем случае транзистором называют любое устройство, которое имитирует главное свойство транзистора — изменения сигнала между двумя различными состояниями при изменении сигнала на управляющем электроде.
В 1956 году за изобретение биполярного транзистора Уильям Шокли, Джон Бардин и Уолтер Браттейн получили Нобелевскую премию по физике.
На принципиальных схемах обозначается «VT» или «Q». В русскоязычной литературе и документации до 1970-х гг. применялись обозначения «Т», «ПП» (полупроводниковый прибор) или «ПТ» (полупроводниковый триод).
История
Первые патенты на принцип работы полевых транзисторов были зарегистрированы в Германии в 1928 году (в Канаде, 22 октября 1925 года) на имя австро-венгерского физика Юлия Эдгара Лилиенфельда. В 1934 году немецкий физик запатентовал полевой транзистор. Полевые транзисторы (в частности, МОП-транзисторы) основаны на простом электростатическом эффекте поля, по физике они существенно проще биполярных транзисторов, и поэтому они придуманы и запатентованы задолго до биполярных транзисторов. Тем не менее, первый МОП-транзистор, составляющий основу современной компьютерной индустрии, был изготовлен позже биполярного транзистора, в 1960 году. Только в 90-х годах XX века МОП-технология стала доминировать над биполярной.
В 1947 году Уильям Шокли, Джон Бардин и Уолтер Браттейн в лабораториях Bell Labs впервые создали действующий биполярный транзистор, продемонстрированный 16 декабря. 23 декабря состоялось официальное представление изобретения и именно эта дата считается днём изобретения транзистора. По технологии изготовления он относился к классу точечных транзисторов. В 1956 году они были награждены Нобелевской премией по физике «за исследования полупроводников и открытие транзисторного эффекта». Интересно, что Джон Бардин вскоре был удостоен Нобелевской премии во второй раз за создание теории сверхпроводимости.
Позднее транзисторы заменили вакуумные лампы в большинстве электронных устройств, совершив революцию в создании интегральных схем и компьютеров.
Bell нуждались в названии устройства. Предлагались названия «полупроводниковый триод» (semiconductor triode), «Solid Triode», «Surface States Triode», «кристаллический триод» (crystal triode) и «Iotatron», но слово «транзистор» (transistor, образовано от слов transfer — передача и resist — сопротивление), предложенное Джоном Пирсом (John R. Pierce), победило во внутреннем голосовании.
Первоначально название «транзистор» относилось к резисторам, управляемым напряжением. В самом деле, транзистор можно представить как некое сопротивление, регулируемое напряжением на одном электроде (в полевых транзисторах — напряжением между затвором и истоком, в биполярных транзисторах — напряжением между базой и эмиттером). — током базы.
По основному полупроводниковому материалу
Помимо основного полупроводникового материала, применяемого обычно в виде монокристалла, транзистор содержит в своей конструкции легирующие добавки к основному материалу, металлические выводы, изолирующие элементы, части корпуса (пластиковые или керамические). Иногда употребляются комбинированные наименования, частично описывающие материалы конкретной разновидности (например, «кремний на сапфире» или «металл-окисел-полупроводник»). Однако основными являются транзисторы на основе кремния, германия, арсенида галлия.
Другие материалы для транзисторов до недавнего времени не использовались. В настоящее время имеются транзисторы на основе, например, прозрачных полупроводников для использования в матрицах дисплеев. Перспективный материал для транзисторов — полупроводниковые полимеры. Также имеются отдельные сообщения о транзисторах на основе углеродных нанотрубок, о графеновых полевых транзисторах.
По структуре
Принцип действия и способы применения транзисторов существенно зависят от их типа и внутренней структуры, поэтому подробная информация об этом отнесена в соответствующие статьи.
В биполярном транзисторе носители заряда движутся от эмиттера через тонкую базу к коллектору. База отделена от эмиттера и коллектора p-n переходами. Ток протекает через транзистор лишь тогда, когда носители заряда инжектируются из эмиттера в базу через p-n переход. В базе они являются неосновными носителями заряда и легко проникают через другой pn переход между базой и коллектором, ускоряясь при этом. В самой базе носители заряда движутся за счет диффузионного механизма, поэтому база должна быть достаточно тонкой. Управления током между эмиттером и коллектором осуществляется изменением напряжения между базой и эмиттером, от которой зависят условия инжекции носителей заряда в базу.
В полевом транзисторе ток протекает от истока до стока через канал под затвором. Канал существует в легированном полупроводнике в промежутке между затвором и нелегированной подложкой, в которой нет носителей заряда, и она не может проводить ток. Преимущественно под затвором существует область обеднения, в которой тоже нет носителей заряда благодаря образованию между легированным полупроводником и металлическим затвором контакта Шоттки. Таким образом ширина канала ограничена пространством между подложкой и областью обеднения. Приложенное к затвору напряжение увеличивает или уменьшает ширину области обеднения и, тем самым, ширину канала, контролируя ток.
Разновидности транзисторов:
По мощности
По рассеиваемой в виде тепла мощности различают:
Выделение по некоторым характеристикам
Транзисторы BISS (Breakthrough in Small Signal, дословно — «прорыв в малом сигнале») — биполярные транзисторы с улучшенными малосигнальными параметрами. Существенное улучшение параметров транзисторов BISS достигнуто за счёт изменения конструкции зоны эмиттера. Первые разработки этого класса устройств также носили наименование «микротоковые приборы».
Транзисторы со встроенными резисторами RET (Resistor-equipped transistors) — биполярные транзисторы со встроенными в один корпус резисторами. RET транзистор общего назначения со встроенным одним или двумя резисторами. Такая конструкция транзистора позволяет сократить количество навесных компонентов и минимизирует необходимую площадь монтажа. RET транзисторы применяются для контроля входного сигнала микросхем или для переключения меньшей нагрузки на светодиоды.
Тюкши
Тюкши (Цюкшы) — Белоруссин Минскан областан Мяделан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Транзистор
Схемы включения транзистора
Для включения в схему транзистор должен иметь четыре вывода — два входных и два выходных. Но транзисторы всех разновидностей имеют только три вывода. Для включения трёхвыводного прибора необходимо один из выводов объединить и поскольку таких комбинаций может только три, то существуют три базовых схем включения транзистора:
Тюкши
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш Категори:Мяделан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Казале (Павия)
Казале — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Транзистор
Схемы включения полевого транзистора
Полевые транзисторы, как с p-n переходом (канальные), так и МОП (МДП) имеют следующие схемы включения:
Яблочни (Полтаван область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Казале (Павия)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Транзистор
Применение транзисторов
Вне зависимости от типа транзистора, принцип применения его един:: Надо заметить, что это положение не всегда верно: так в схеме с общим коллектором (ОК) ток на выходе в β раз больше, чем на входе, напряжение же на выходе несколько ниже входного; в схеме с общей базой увеличивается напряжение на выходе по сравнению с входом, но выходной ток меньше входного. Таким образом, в схеме ОК происходит усиление только по току, а в схеме ОБ — только по напряжению. За счёт контролируемого управления источником питания достигается усиление сигнала либо по току, либо по напряжению либо по мощности (схемы с общим эмиттером — ОЭ).
Яблочни (Полтаван область)
Хьажоргаш
Категори:Полтаван кӀоштан нах беха меттигаш
Транзистор
Применение транзисторов
Транзистор применяется в:
Казале (Павия)
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Транзистор
Применение транзисторов
Транзисторы применяются в качестве активных (усилительных) элементов в усилительных и переключательных каскадах.
Реле и тиристоры имеют больший коэффициент усиления мощности, чем транзисторы, но работают только в ключевом (переключательном) режиме.
Вся современная цифровая техника построена, в основном, на полевых МОП (металл-оксид-полупроводник)-транзисторах (МОПТ), как более экономичных, по сравнению с БТ, элементах. Иногда их называют МДП (металл-диэлектрик-полупроводник)- транзисторы. Международный термин — MOSFET (metal-oxide-semiconductor field effect transistor). Транзисторы изготавливаются в рамках интегральной технологии на одном кремниевом кристалле (чипе) и составляют элементарный «кирпичик» для построения микросхем логики, памяти, процессора и т. п. Размеры современных МОПТ составляют от 90 до 22 нм. В настоящее время на одном современном кристалле площадью 1—2 см² могут разместиться несколько (пока единицы) миллиардов МОПТ. На протяжении 60 лет происходит уменьшение размеров (миниатюризация) МОПТ и увеличение их количества на одном чипе (степень интеграции), в ближайшие годы ожидается дальнейшее увеличение степени интеграции транзисторов на чипе (см. Закон Мура). Уменьшение размеров МОПТ приводит также к повышению быстродействия процессоров, снижению энергопотребления и тепловыделения.
В настоящее время микропроцессоры Intel собираются на трёхмерных транзисторах (3d транзисторы) именуемых Tri-Gate. Эта революционная технология позволила существенно улучшить существующие характеристики процессоров. Отметим, что переход к 3D-транзисторам при технологическом процессе 22 нм позволил повысить производительность процессоров на 30 % (по оценкам Intel) и снизить энергопотребление. Примечательно, что затраты на производство возрастут всего на 2—3 %, то есть в магазинах новые процессоры не будут значительно дороже старых. Суть технологии в том, что теперь сквозь затвор транзистора проходит особый High-K диэлектрик, который снижает токи утечки
Сравнение с электронными лампами
До разработки транзисторов, вакуумные (электронные) лампы (или просто «лампы») были главными активными компонентами в электронном оборудовании. По принципу работы наиболее родственен электронной лампе полевой транзистор. Многие схемы, разработанные для ламп стали применяться и для транзисторов (эти схемы даже получили некоторые развитие, поскольку электронные лампы имеют фактически только один тип проводимости — электронный, транзисторы же могут иметь как электронный, так и дырочный тип проводимости (эквивалент виртуальной «позитронной лампы»)), что привело к широкому использованию комплементарных схем (КМОП); некоторые формулы, описывающие работу ламп, применяются для описания работы полевых транзисторов.
Преимущества
Основные преимущества, которые позволили транзисторам заменить своих предшественников (вакуумные лампы) в большинстве электронных устройств:
Недостатки (ограничения)
-->
Хьажоргаш
Категори:Электроника
Змеёво
Змеёво — Болгарин Старозагоран областера эвла. Стара-Загора йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Старозагоран областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Сазоново (Рязановскан гӀалин меттиг)
Сазоново (Сазоново) — Российн Федерацин Москохан областан Егорьевскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Милонице (Бланско)
Милонице  (Milonice) — Чехин Къилба Морави мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Литература
Категори:Къилба Морави мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Незабудино (эвла)
Незабудино — Украинин Днепропетровскан областан Днепран кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Днепран кӀоштан нах беха меттигаш
Нуае (ЭгӀ)
Нуае — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀ.
Географи
.
Снежник (Илирська Бистриця)
Снежник  — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Михалц
Михалц — Румынин Алба жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Алба жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Лауссуа
Лауссуа (Lahoussoye) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сомма.
БгӀетиньи
БгӀетиньи — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди регионехь. Коммунан департамент — Кот-д’ОгӀ.
Лауссуа
Билгалдахарш
Категори:Сомма департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
БгӀетиньи
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Кот-д’ОгӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Фомински (Кичменгски Городокан кӀошт)
Фомински (Фоминский) — Российн Федерацин Вологдин областан Кичменгски Городокан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Кичменгски Городокан кӀоштан нах беха меттигаш
Брежени (Сынжерейн кӀошт)
Брежени (, Brejeni) — Молдавин Сынжерейн кӀоштара эвла.
Литература
Категори:Сынжерейн кӀошт кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Молдавин нах беха меттигаш
Эль Аромал (Чакалтиянгис)
Эль Аромал — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Аромал лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Барбияно (Парма)
Барбияно  — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Лайлсвилл (Къилбаседа Каролина)
Лайлсвилл  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Къилбаседа Каролина штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа Каролина штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Начкаду
Начкаду (ნაჭკადუ) — Гуьржийчоьнан Самегрело — Земо-Сванети Зугдидин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 284 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Зугдидин муниципалитетан нах беха меттигаш
Ашуру (Асарджик)
Ашуру (Aşuru) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Самсун провинцин (ил) Асарджикнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Самсун провинцин микрокӀошташ
Категори:Асарджикнан микрокӀошташ
Категори:Асарджикнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
ИшлегӀен (Йозгат)
ИшлегӀен (İşleğen) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатолин Йозгат провинцин (ил) Йозгатан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Йозгат провинцин нах беха меттигаш
Категори:Йозгатан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Паранатама
Паранатама — Бразилин Пернамбуку штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Пернамбуку штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Эль Пуентесито (Сан Хосе Итурбиде)
Эль Пуентесито — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Пуентесито лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Голдсмит (Техас)
Голдсмит  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Техас штатера гӀала.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
NGC 1321
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
1321 1321
Себастяново
Себастяново — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
HD122463
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Ельтай (Тюлькубасан кӀошт)
Ельтай — Кхазакхстанан Туркестанан областан Тюлькубасан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Туркестанан областан нах беха меттигаш Категори:Тюлькубасан кӀоштан нах беха меттигаш
ОрхӀанбей (Османгази)
ОрхӀанбей (Orhanbey) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Бурса провинцин (ил) Османгазинан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Бурса провинцин нах беха меттигаш
Категори:Бурса провинцин микрокӀошташ
Категори:Османгазинан микрокӀошташ
Категори:Османгазинан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ранчо Нуево (Темпоал)
Ранчо Нуево — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ранчо Нуево лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Подымова
Подымова (Подымова) — Российн Федерацин Орёлан областан Знаменскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Среднерусски (Йуккъераоьрсийн) акъарин йуккъехь, аренан а, хьун-аренан а зонашкахь. Климат барамера континенталан. Ноябрь, декабрь, январь уггар кхуьйлина беттанаш ду. Ло лаьтта денойн йукъара барам — 126. Шарахь хуьлу барамера йочанаш — йуккъера 490 - 590 мм, цу тӀе аьхка шозза алсама, Ӏайчул, гурахь алсама, бӀаьстачул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Орёлан областан Знаменскан кӀоштан нах беха меттигаш
Кемблув (Нижнесилезин воеводалла)
Кемблув  — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Мокрово (Ярославлан область)
Мокрово (Мокрово) — Российн Федерацин Ярославлан областан Угличан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Угличан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Харьковка (Волгоградан область)
Харьковка (Харьковка) — Российн Федерацин Волгоградан областан Стари Полтавкан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Оьрсийн акъарин къилба-малхбалехь, океанашна а, хӀордашна а гена. Цундела областан климат континенталан, шийла, кӀезиг ло долуш Ӏаьнца а, йеха, йовха, йекъа аьхкенца йу. БӀаьсте йоца, гуьйре йовха, йекхна йу. Маьлхан йовхонан дукхаллийца ГӀирман къилба бердал оьшуш йац.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Стари Полтавкан кӀоштан нах беха меттигаш
Айранпинар (ТурхӀал)
Айранпинар (Ayranpınar) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Токат провинцин (ил) ТурхӀалан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Токат провинцин нах беха меттигаш
Категори:ТурхӀалан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Нови Слобода (Сенгилейн кӀошт)
Новая Слобода (Новая Слобода) — Российн Федерацин Ульяновскан областан Сенгилейн кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан, шийлачу Ӏаьца, йовхачу аьхкенца. Регионан климатан башхалла йу йоца йекъа бӀаьсте. Ульяновскан областан гуьйре, йовха; лайн чкъор хӀутту ноябран шолгӀачу декхъехь. Уггаре шийла бутт — январь. Ӏа лайне ду, сих-сиха техка температурашца (атлантикин циклонаш хийцало арктикин хӀаваан массашца), лаьтта ноябрера март йуккъе баххалц областан къилба кӀошташкахь, ткъа Ӏаьнан-бӀаьстенан муьрехь йогӀа Воейковн сема, цуо Ӏаткъам бо меттигерчу климатна. Январан йуккъера температура −12 °C, июлан +20 °C. Аьхкенан хенан-хӀоттам хуьлу май беттан йуккъехь. Аьхке, йовха хуьлу кӀезиг лела азин антициклонан Ӏаткъам бахьнехь. Июлехь, йуккъера барам, 5 де 22 °C йуккъера температура а, сов а йолуш хуьлу. Йочанаш областан къилбехьа 350 мм тӀиера, къилбаседа-малхбузехь 500 мм кхаччалц. Аьхка догӀнаш цхьаьнаэшшара ца хуьлу, амма догӀучу хенахь стигал къекъаш, доцца догӀу. Регионехь йуькъаллаш кӀезиг ца хуьлу. Вегетацин мур лаьтта 180 де гергга.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москваца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Сенгилейн кӀоштан нах беха меттигаш
Замбжице-Плевки
Замбжице-Плевки — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Сыченки
Сыченки (Сыченки) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Гагинан кӀоштара эвла.
Пяски (Каменецан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш Категори:Каменецан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Замбжице-Плевки
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сыченки
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 236 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Гагинан кӀоштан нах беха меттигаш
ЛафгӀесгимон-Сен-МагӀтен
ЛафгӀесгимон-Сен-МагӀтен (Lafresguimont-Saint-Martin) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сомма.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Сомма департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Рацлав (Лебушанийн воеводалла)
Рацлав  — Польшин Лебушанийн воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лебушанийн воеводаллин нах беха меттигаш
Кастропиньяно
Кастропиньяно — Италин Молизе регионера коммуна. Лаьтташ йу Кампобассо провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Молизе йукъара гӀаланаш
Торе (Виченца)
Торе — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Обевуа
Обевуа — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЭгӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Казале (Асколи Пичено)
Казале — Италин Марке регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Клузе (Эмсланд)
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Лаха Саксони латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Колония ла Вильита де Гвадалупе (Ирапуато)
Колония ла Вильита де Гвадалупе — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Колония ла Вильита де Гвадалупе лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Знаменосец (эвла)
Знаменосец  — Болгарин Старозагоран областера эвла. Раднево йукъараллин йукъайогӀу.
Колония ла Вильита де Гвадалупе (Ирапуато)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Знаменосец (эвла)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Старозагоран областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Природа
Природа (Природа) — Российн Федерацин Тамбовн областан Жердевкан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Чалеи
Чалеи (Чалеі) — Белоруссин Минскан областан Мяделан кӀоштара эвла.
Природа
Хьажоргаш
Категори:Жердевкан кӀоштан нах беха меттигаш
Чалеи
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш Категори:Мяделан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
NGC 1322
NGC 1322 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
1322 1322
Одиши
Одиши (ოდიში) — Гуьржийчоьнан Самегрело — Земо-Сванети Зугдидин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 1846 стаг (2014 шо).