cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Башкирийчоь
Туризм а, садаӀар а
2013 шарахь туризман барам хилира 4,28 млрд сом (1 меттиг ИФГ, 7 меттиг РФ), санаторин-могашаллатойаран — 4,02 млрд сом (1 меттиг ИФГ, 4 меттиг РФ), хьешан цӀийнан — 3,75 млрд сом (1 меттиг ИФГ, 6 меттиг РФ). Иштта, туризман сферера коьртачу кепара механ белхийн шаболу барам хилира 12 миллиард сом, иза хуьлу 1 % гергга Башкирийчоьнан валови сурсатах. Регионера туризм сецош йолу фактор йу инфраструктура а, сервис а лакхарчу тӀегӀанехь ца хилар, кхузахь бен йоцу Ӏаламан объекташ гӀарайевлла ца хилар, дозанера арахьа кхин а гӀуо йевза. Тоам бацаршна йукъахь ду хьешан цӀен а, санаторин а лакхара мехаш, дукха хьолахь богӀу мах а ца хуьлу иза. Кхечу гӀийлачу агӀонаш йукъахь билгалдоккху йоца аьхке, хенан хӀоттам сиха хийцабалар, логистикин лахара тӀегӀа. ТӀехьарчо бохург некъаш ца хилар, туристаш садоӀучу меттигашка дӀасалелош фирманаш ца хилар ду.
2016 шарахь дуьйна кхочушъеш йу «ДӀайелла Республика» проект, иза хьажийна йу чоьхьара туризм кхиоре, регионан бахархойн а, хьешийн а садаӀар тодаре. Порталан Ӏалашо йу мехкан хазнех хаамаш гулбар. Сайто таро ло шега маршрут хӀоттайайта, шен тароне хьаьжжина, оьшучехь саца а соцуш. Дакъалаца кхойкху туроператоршка, транспортан белхалошка, туризмехь болхбеш йолу республикин кхин компанеш.
Транспорт
Регионехула чекхдовлу автомагистралаш М5 «Урал», М7 «Волга», автонекъаш Р240 Уфа — Оренбург, Уфа — Бирск — Янаул, Стерлитамак — Белорецк — Магнитогорск, Бирск — Тастуба — Сатка, Уфа — Инзер — Белорецк, Серменево — Баймак — Акйар — Орск, Белорецк — Учалы — Миасс, Мелеуз — Магнитогорск.
ХӀаваан хаамца регионан зӀе йу Российн мехкара а, ЛПД пачхьалкхашкара а иттаннаш гӀаланашца, ткъа иштта Желтойчоьнан, Цийчоьнан, ӀЦЭ, Туркойчоьнан гӀаланашца. Уфахь йу регионера уггар йоккха аэропорт.
Республикехь болбо ОАО «РЖД» Куйбышевн ЦӀПН Башкирийн регион, чекхдовлу цӀерпоштнекъийн Горькийн а, Къилба-Уралан а гаьннаш. Кеманаш лела хиш: КӀайниг, Уфа. Кхиана йу биргӀан транспорт. Шо шере мел дели тӀекхета автомобилийн парк.
Ӏилма а, дешар а
Башкирийчохь хь болхбеш йу 1644 школан хьалхара дешаран кхоллам, 1587 йукъарадешаран ишкол, 10 пачхьалкхан лакхара дешаран меттиг (ЛДМ), 17 ЛДМ филиал, 3 пачхьалкхан йоцу шайна йолу ЛДМ, 8 пачхьалкхан йоцу ЛДМ филиал.
Оьздангалла
Республикин шатайпа оьздангалла вовшахтоьхна цуьнан къоман а, жанран а дукхалло, оцу йукъадогӀу фольклоран, дешаран, Ӏилманан, архитектурин, музыкин, театрийн, хелхаран, суртдилларан говзаллин, динан, литературин, кхин а элементаш.
Спорт
Башкирийчохь кхуьуш йу 100 сов спортан кеп, аккредитаци йина йу 75 сов регионан спортан федераци.
Дин
Башкирийчоьнан махкахь коьрта дин суннатан ислам а (67 % динан кхолламех), православин керстаналла а (22 %) ду. Регионехь болхбо 22 кепара йолу 1445 динан цхьанакхетарша. 1990 шо кхаччалц 15 маьждиг дара. Йоцучу хенахь регионан куьйгалхоша оьшу гӀирс вовшахтуьйхира, хӀора аьлча санна муниципалан/йуьртан кхолламна шайна маьждигаш дуьйгӀира. 2010 шарахь болхбеш ду 1000 сов маьждиг, свыше 200 православных храмов и более 60 культовых зданий иных конфессий.
Массин хааман гӀирсаш
Регионан алсама дакъа дӀалоцу ТВ-станцийн радиоретрансляторша. Москвохара центран каналаш доцуш, Башкирийчохь йаржайо меттигера телевизионан а, радион а передачаш. Регион шайерг мобилан зӀе лоцуш йу, кабелан телевидени йу 60 телевизионан канал долуш, сиха интернет йу.
Башкирийн АССР арахоьцура газеташ: «Совет Башкортостаны» («Советийн Башкири», 1918), башкирийн маттахь; «Советийн Башкири» оьрсийн маттахь; «Кызыл тан» («ЦӀие зӀаьнарш», 1918), гӀезалойн маттахь; «Ленинсе» («Ленинхо», 1923), башкирийн а, оьрсийн а маттахь; «Башкортостан пионеры» («Башкирин пионер», 1930), башкирийн маттахь. Журналаш: «Агидель» (1930), «Башкортостан кызы» («Башкирин йоӀ», с 1968), «Хэнэк» («Шада», 1925), «Башкортостан укытыусыхы» («Башкирин хьехархо», 1924), «Пионер» (1930), башкирийн маттахь; «Агитаторан блокнот» (башкирийн а, оьрсийн а, гӀезалойн а меттанашкахь).
Регионан гӀаланашкахь а, кIоштахь а арахоьцу меттигера муниципалан, йукъараллин, рекламан газет.
Хьажоргаш
* Категори:1992 шарахь кхоьллинарш
Ла-ВегӀнагӀед
Ла-ВегӀнагӀед — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — ГагӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ГагӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
NGC 2522
NGC 2522 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
2522 2522
Васькин Поток
Васькин Поток (Васькин Поток) — Российн Федерацин Ивановн областан Приволжскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Приволжскан кӀоштан нах беха меттигаш
Берцола (Парма)
Берцола  — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
ЙукарихӀаджибей (Варто)
ЙукарихӀаджибей (Yukarıhacıbey) — Туркойчоьнан Малхбален Анатолин Муш провинцин (ил) Вартон кӀоштара эвла.
Берцола (Парма)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
ЙукарихӀаджибей (Варто)
Хьажоргаш
Категори:Муш провинцин нах беха меттигаш
Категори:Вартон кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Пьедимонте II (Терни)
Пьедимонте II — Италин Умбрия регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Умбрия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Линазе
Линазе (Linazay) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Вьенна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Вьенна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Суканаантубани
Суканаантубани (სუქანაანთუბანი) — Гуьржийчоьнан Шида-Картлин Карелин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 62 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Карелин муниципалитетан нах беха меттигаш
Добрич (Ямболан область)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Ямболан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Барски (эвла)
Барски (Барский) — Российн Федерацин Новосибирскан областан Баганан кӀоштара дӀайаьккхина эвла.
Бахархойн дукхалла
1926 шарахь эвлахь бехаш бара 576 стаг (288 божарий а, 288 зударий а), коьрта бахархой — украинаш.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу. Лаьттан гӀоролаш йуьйлало сентябран шолгӀачу декъехь, чекхйовлу май чекхболуш. Шелонан мур лаьтта - 178, йовхонан - 188, гӀур йоцуш – 120 дийнахь. Географин хьоло цуьнан климатан континенталалла алсама лурйо, оццу географин шораллашкахь лаьттачу, амма адаман даха аьтто болчу Европин а, Америкин а кӀошташкахьчул.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Билгалдахарш
Категори:Баганан кӀоштан нах беха меттигаш
Шахаево (Нижни Новгородан область)
Шахаево (Шахаево) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Дивееван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Тросдорф
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Докумаджилар (Йусуфели)
Хьажоргаш
Категори:Йусуфелинан кӀоштан нах беха меттигаш
Тросдорф
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Къилбаседа Рейн-Вестфали латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Докумаджилар (Йусуфели)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Шахаево (Нижни Новгородан область)
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 12 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Билгалдахарш
Категори:Дивееван кӀоштан нах беха меттигаш
Вайт-Спрингс (Флорида)
Вайт-Спрингс  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Флорида штатера гӀала (town).
Певилле
Певилле — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Моьз.
Вайт-Спрингс (Флорида)
Истори
Йиллина.
Певилле
Географи
.
Вайт-Спрингс (Флорида)
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Флорида штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Певилле
Билгалдахарш
Категори:Моьз департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Гулбаьндаь
Гулбаьндаь (Qulbəndə) — Азербайджанан Агдашан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Агдашан кӀоштан нах беха меттигаш
Никольски (Акмолан область)
Никольски — Кхазакхстанан Акмолан областан Буландынан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Буландынан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Акмолан областан нах беха меттигаш
Пшеенслав
Пшеенслав — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Нижнесилезин воеводаллин нах беха меттигаш
Казе Джерарди (Терамо)
Казе Джерарди — Италин Абруццо регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Абруццо регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Будакдере (Ладик)
Будакдере (Budakdere) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Самсун провинцин (ил) Ладикнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Самсун провинцин нах беха меттигаш
Категори:Самсун провинцин микрокӀошташ
Категори:Ладикнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Чермин (Кемпинскан повет)
Чермин  — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Туоро (Авелино)
Туоро — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Толар (Техас)
Толар  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Техас штатера гӀала.
Нова Вес Долних Краловиц
Нова Вес Долних Краловиц (Nová Ves u Dolních Kralovic) — Чехин Высочина мехкан кӀоштара эвла.
Толар (Техас)
Истори
Толар гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Техас штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Нова Вес Долних Краловиц
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Высочина мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Сан-Жуан-ду-Пиауи
Сан-Жуан-ду-Пиауи — Бразилин Пиауи штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Щучинцы
Щучинцы — Украинин Винницан областан Жмеринкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Жмеринкан кӀоштан нах беха меттигаш
Беука (коммуна)
Беука — Румынин Телеорман жудецан йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Матвеево (Нюксеницан кӀошт)
Матвеево (Матвеево) — Российн Федерацин Вологдин областан Нюксеницан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Ла-ГгӀан-Комб
Ла-ГгӀан-Комб — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — ГагӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ГагӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Небежка
Небежка — Украинин Волинан областан Луцкан кӀоштара эвла.
Козлы (Пружанин кӀошт)
Козлы (Казлы) — Белоруссин Брестан областан Пружанин кӀоштара эвла.
Небежка
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Козлы (Пружанин кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш Категори:Пружанин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Небежка
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Эль Хагвей, Манантиялес (Пенхамо)
Эль Хагвей, Манантиялес — Мексикин Гуанахуато штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Хагвей, Манантиялес лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
HD149748
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Эль Хагвей, Манантиялес (Пенхамо)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
HD149748
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Верхни Паломица
Верхни Паломица (Верхняя Паломица) — Кировн областан Опаринан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Билгалдахарш
Категори:Кировн областан Опаринан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Кировн областан нах беха меттигаш
Таково
Таково (Таковішча) — Белоруссин Минскан областан Слуцкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Минскан областан нах беха меттигаш
Категори:Слуцкан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Стенка (Полтаван область)
Стенка — Украинин Полтаван областан Полтаван кӀоштара эвла.
NGC 2523
NGC 2523 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Стенка (Полтаван область)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
NGC 2523
Хьажа кхин а
2523 2523
Стенка (Полтаван область)
Хьажоргаш
Категори:Полтаван кӀоштан нах беха меттигаш
Стеклозаводски
Стеклозаводский (Стеклозаводский) — Приморьен мехкан Надеждинскан кӀоштара эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (89%), украинаш (5%).
Билгалдахарш
Категори:Надеждинскан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Пестово (Ярославлан кӀошт)
Пестово (Пестово) — Российн Федерацин Ярославлан областан Ярославлан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ярославлан областан Ярославлан кӀоштан нах беха меттигаш
Одореу
Одореу — Румынин Сату-Маре жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Сату-Маре жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ала-Букан кӀошт
Ала-Букан кӀошт (Алабука району) — ГӀиргӀазойчоьнан Джалал-Абадан областан административан кӀошт. КӀоштан административан центр — Ала-Бука.
Билгалдахарш
Категори:Джалал-Абадан область
Адольфув (Згерскан повет)
Адольфув  — Польшин Лодзинскан воеводаллин  гминера эвла.
Велика Равен
Велика Равен — Словенин йукъараллера эвла.
Адольфув (Згерскан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Лодзинскан воеводаллин нах беха меттигаш
Велика Равен
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Аверково (Тверан область)
Аверково (Аверково) — Российн Федерацин Тверан областан Калязинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Калязинан кӀоштан нах беха меттигаш
Узунова (Кулп)
Узунова (Uzunova) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Дийарбакир провинцин (ил) Кулпнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Дийарбакир провинцин нах беха меттигаш
Категори:Дийарбакир провинцин микрокӀошташ
Категори:Кулпнан микрокӀошташ
Категори:Кулпнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Биробиджан
Биробиджа́н (ביראָבידזשאַן) — Российн гӀала а, Жугтийн автономин областан административан центр а ю (1934 дуьйна).
Бахархой — адам.
Билгалдахарш
Категори:Жугтийн автономин область
Сукити
Сукити (სუქითი) — Гуьржийчоьнан Шида-Картлин Карелин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 2 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Карелин муниципалитетан нах беха меттигаш
Линье (Вьенна)
Линье (Liniers (Vienne)) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Вьенна.
Билгалдахарш
Категори:Вьенна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Локалита Кампиньяно (Бергамо)
Локалита Кампиньяно — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Большое Ильински (Москохан область)
Большое Ильински (Большое Ильинское) — Российн Федерацин Москохан областан Каширан кӀоштара эвла.
Йурттутан (Варто)
Йурттутан (Yurttutan) — Туркойчоьнан Малхбален Анатолин Муш провинцин (ил) Вартон кӀоштара эвла.
Большое Ильински (Москохан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Йурттутан (Варто)
Хьажоргаш
Категори:Муш провинцин нах беха меттигаш
Большое Ильински (Москохан область)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Йурттутан (Варто)
Хьажоргаш
Категори:Вартон кӀоштан нах беха меттигаш
Кельтерн (Баден)
Кельтерн (Keltern) — Германин Баден-Вуьртемберг латтана йукъара коммуна.
Йурттутан (Варто)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Большое Ильински (Москохан область)
Хьажоргаш
Категори:Каширан кӀоштан нах беха меттигаш
Кельтерн (Баден)
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Баден-Вуьртемберг латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Плоски Студенка
Плоски Студенка (Плоская Студенка) — Российн Федерацин Липецкан областан Добринкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йовхачу аьхкенца, барамехь шийлачу Ӏаьнца. Шера заманаш дика къаьсташ йу. Уггар шийла бутт — январь. Уггар бовха бутт — июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Алтикулач (Абана)
Алтикулач (Altıkulaç) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Кастамону провинцин (ил) Абанан кӀоштара эвла.
Пентвиль
Пентвиль — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Моьз.
Дражево (Болгари)
Дражево  — Болгарин Ямболан областера эвла. Тунджа йукъараллин йукъайогӀу.
Пентвиль
Географи
.
Дражево (Болгари)
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Пентвиль
Билгалдахарш
Категори:Моьз департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Дражево (Болгари)
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Ямболан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Пьедимонте Сан Джермано Алта (Фрозиноне)
Пьедимонте Сан Джермано Алта — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Симянково
Симянково (Симянково) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Юсьван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Малхбузера догӀучу хӀаваийн массийн новкъахь долчу Басеги дукъо, массо Урало санна, лекха дацахь а, дикка сацадо Атлантикин хӀаваъ малхбалехьа даржарах. Мехкан климататан амалехь континенталла йу, цуьнан бахьна дукха хьолахь бӀаьста догӀу арктикин хӀаваъ ду. Каран хӀордан шийла мох къаьста кӀезиг тӀаналлийца, Атлантикин хӀаваан массаш, бӀостанехьа, тӀуналла дукха йолуш ду (700—800 мм шарахь гергга). Махкахь дикка йовха аьхке йу, цхьадолчу шерашкахь уггар шийла бутт февраль хуьлу. Ах йочанаш ло кепара хуьлу. ДогӀанаш дукхахдерг сентябрехь а, июнехь а хуьлу, малхбузен басешкахь алсама дакъа — августехь хуьлу. Минимум йочанаш йогӀу февралехь а, декабрехь а. Аьхка лаьмнашкахь стигал къекъаш догӀанаш оьху. Мехкан амалехь йу сих-сиха хуьлу аьхкенан дохк, уьш наггахь масех дийнахь лаьтта.
Пьедимонте Сан Джермано Алта (Фрозиноне)
Литература
Категори:Лацио регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Симянково
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Юсьван кӀоштан нах беха меттигаш
Пшежечин-Здруй
Пшежечин-Здруй — Польшин Нижнесилезин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Берцьери (Парма)
Берцьери  — Италин Эмилия-Романья регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Эмилия-Романья регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Никольски-Казаково
Никольское-Казаково (Никольское-Казаково) — Российн Федерацин Саратовн областан Балакован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалийн башхаллаш — континенталалла, йокъалла, шо шере мел дели хийцамаш хилар — билгалйоккху цуьнан континенталан климатан зонехь латтаро, бараман шораллехь хиларо, мелхан радиацино Ӏаткъам баро, лаьттан бухах, цаьрца йоьзна атмосферан циркуляцица. Йокъаллаш хуьлу ши шо мел дели.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москваца нийса лелаш ду. Сахьтан аса ю UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Балакован кӀоштан нах беха меттигаш
АшагӀи Гаьсил
АшагӀи Гаьсил (Aşağı Qəsil) — Азербайджанан Агдашан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Агдашан кӀоштан нах беха меттигаш
Удем
Удем — Германин Къилбаседа Рейн-Вестфали латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Къилбаседа Рейн-Вестфали латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ииржар
Ииржар — Кхазакхстанан Туркестанан областан Мактааралан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Туркестанан областан нах беха меттигаш Категори:Мактааралан кӀоштан нах беха меттигаш
Эренкоьй (Йусуфели)
Эренкоьй (Erenköy) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регион регионан Артвин провинцин (ил) Йусуфелинан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Пустыньки (Первомайскан йуьртан меттиг)
Пустыньки (Пустыньки) — Российн Федерацин Пскован областан Пушкински Горин кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пушкински Горин кӀоштан нах беха меттигаш
Велака (Флорида)
Велака  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Флорида штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Флорида штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Казе Джери (Пистоя)
Казе Джери — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
NGC 2524
NGC 2524 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
2524 2524
Выголово (Ивановн область)
Выголово (Выголово) — Российн Федерацин Ивановн областан Приволжскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Цуьнан амалехь ду гӀеххьа йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а, дика лаьттачу лайн чкъоьраца. Уггар шийла бутт, Ӏадат хилла, январь бу, ткъа уггар бовха — июль. Алсама къилба-малхбузера мох хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Приволжскан кӀоштан нах беха меттигаш
Сатис (Дивееван кӀошт)
Сатис (Сатис) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Дивееван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 2649 стаг (2010 шо).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Сан-Жуан-ду-Полезини
Сан-Жуан-ду-Полезини — Бразилин Риу-Гранди-ду-Сул штатера муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —.
Хьажоргаш
Категори:Риу-Гранди-ду-Сул штатан муниципалитеташ Категори:Бразилин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ла-КадьегӀ-е-Камбо
Ла-КадьегӀ-е-Камбо — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — ГагӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ГагӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Славни (Волинан область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Луцкан кӀоштан нах беха меттигаш
Ринкон Гранде (Чиконкияко)
Ринкон Гранде — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Ринкон Гранде лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Лас Лечугильяс (Эспинал)
Лас Лечугильяс — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Лас Лечугильяс лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Талица (Слуцкан кӀошт)
Талица (Таліца) — Белоруссин Минскан областан Слуцкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Лас Лечугильяс (Эспинал)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
HD149764
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Талица (Слуцкан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Слуцкан кӀоштан нах беха меттигаш
HD149764
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Талица (Слуцкан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Эль Дорадо (Агва Дулсе)
Эль Дорадо — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Дорадо лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Чермин (Плешевскан повет)
Чермин  — Польшин Великопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Великопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Том-Бин (Техас)
Том-Бин  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Техас штатера гӀала.
Истори
Том-Бин гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Техас штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Колозубы
Колозубы (Калазубы) — Белоруссин Брестан областан Пружанин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Брестан областан нах беха меттигаш Категори:Пружанин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Чалбун
Чалбун (Чалбун) — Кировн областан Опаринан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь йуккъерачу барамехь континентан климат йу. Оцунна бахьна ду Къилбаседа Шен Ӏапказера шила мох цхьаа дуьхьало йоцуш кхуза схьакхачарна. Цундела кхузара Ӏа чӀогӀа шила ду, аьхкенна кест-кеста шила хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Ломмезе
Ломмезе (Lhommaizé) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Вьенна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Вьенна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Велика Рачна
Велика Рачна — Словенин йукъараллера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Борове (Млавскан повет)
Борове  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Велика Рачна
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Борове (Млавскан повет)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
Бабин (Винницан кӀошт)
Бабин — Украинин Винницан областан Винницан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Винницан кӀоштан нах беха меттигаш
Базар-Коргонан кӀошт
Базар-Коргонан кӀошт (Базар-коргон району) — ГӀиргӀазойчоьнан Джалал-Абадан областан административан кӀошт. КӀоштан административан центр — Базар-Коргон.
Билгалдахарш
Категори:Джалал-Абадан область
Зорабат (Варто)
Зорабат (Zorabat) — Туркойчоьнан Малхбален Анатолин Муш провинцин (ил) Вартон кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Муш провинцин нах беха меттигаш
Категори:Вартон кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Тамарашени
Тамарашени (თამარაშენი) — Гуьржийчоьнан Шида-Картлин Карелин муниципалитетан эвла. Бахархойн дукхалла 401 стаг (2014 шо).
Билгалдахарш
Категори:Карелин муниципалитетан нах беха меттигаш
Распашни
Распашни — Украинин Полтаван областан Полтаван кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Полтаван кӀоштан нах беха меттигаш
Беуцар (коммуна)
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. Коммунан йукъара нах беха меттигаш.
Хьажоргаш
Категори:Румынин коммунаш Категори:Караш-Северин жудецан коммунаш
Каменни Мост (Кировоградан область)
Каменни Мост — Украинин Кировоградан областан Новоукраинкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Новоукраинкан кӀоштан нах беха меттигаш
Пийон
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Моьз департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Уьчкуйу (Кулп)
Хьажоргаш
Категори:Дийарбакир провинцин нах беха меттигаш
Категори:Дийарбакир провинцин микрокӀошташ
Категори:Кулпнан микрокӀошташ
Категори:Кулпнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Зимняк (Нюксеницан кӀошт)
Зимняк (Зимняк) — Российн Федерацин Вологдин областан Нюксеницан кӀоштара дӀатесна эвла.
Стеклянуха
Стеклянуха (Стеклянуха) — Приморьен мехкан Шкотован кӀоштара эвла.
Зимняк (Нюксеницан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Нюксеницан кӀоштан нах беха меттигаш
Стеклянуха
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (93%), украинаш (6%).
Билгалдахарш
Категори:Шкотован кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Авсергово
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Калязинан кӀоштан нах беха меттигаш
NGC 2525
NGC 2525 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
2525 2525
Большое Кропотово
Большое Кропотово (Большое Кропотово) — Российн Федерацин Москохан областан Каширан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Драма (эвла)
Драма  — Болгарин Ямболан областера эвла. Тунджа йукъараллин йукъайогӀу.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Болгарин нах беха меттигаш Категори:Ямболан областан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Бухарин, Николай Иванович
Буха́рин Никола́й Ива́нович (, Москох — 1938 15 мартехь, Коммунарка, Москохан область) — оьрсийн революционер, советийн политикин, пачхьалкхан, партин гӀуллакххо. Партин ЦК декъахо (1917—1934), ВКП(б) ЦК декъе кандидат (1934—1937). РКП(б) ЦК Политбюро декъе кандидат (1919—1924), ВКП(б) ЦК Политбюро декъахо (1924—1929). ВКП(б) ЦК Оргбюрон декъе кандидат (1923—1924). ВКП(б) аьтту оппозицин лидер эриг, коллективизацин политикин виллина мостагӀа. ССРС ӀА академик (1929). 1938 шарахь тоьпаш тоьхна.
Революцил хьалхара гӀуллакх
Вина ишколан хьехархойн Бухарин Иван Гавриловичан (1862—1940) а, Измайлова Любовь Ивановнин (йелла 1915) а доьзалехь. 1893 шарахь дуьйна доьзал деа шарахь баьхна Кишинёвхь, цигахь Иван Гавриловича болан инспектор болх бира. Цул тӀаьхьа йуха а Москохахь, цигахь Николайс дийшира Хьалхара гимназехь, иза чекхйаьккхича 1907 шарахь дуьйна дийшира Москохан университетан юридически факультетан экономикин декъехь отделении, цигара 1911 шарахь дӀаваьккхира революцин гӀуллакх лелорна лацар бахьнехь.
1905—1907 шерашкара революцин заманахь шен уггаре дика доттагӀчуьнца Эренбург Ильяца жигара дакъалецира Москохан университетан студенташа йина студентийн демонстрацешкахь. 1906 шарахь большевикех а кхетта РСДБП йукъавахара. 1907 шарахь 19 шо долуш Сокольников Григорийца Москохахь йира кегийрхойн конференци, иза тӀаьхьа лерира кегкомсол хьалхарниг.
1908—1910 шерашкахь — РСДБП Москохан комитетан декъахо, Говзберташкахь болх дӀакхехьара. Оцу хенахь гергарло тасаделира В. М. Смирновца а, шен хин йолчу зудчуьнца Н. М. Лукинаца а. 1909—1910 шерашкахь кхузза лецира йоцучу хенашна. 1911 шеран июнехь лаьцна, 3 шарна хьажийра Онеге (Архангельскан губерни), оццу шарахь цигара ведира. Документаш довллалц личкъира В. М. Шулятиковн квартирехь. Цул тӀаьхьа къайлаха аравелира Ганновере, ткъа 1912 шеран гурахь Австри-Мажаройчоь дӀавахара.
1912 шарахь Краковхь Бухаринна вевзира В. И. Ленин, цуьнца тӀаьхьа доттагӀалла лелийра. Эмиграцехь шен дешар тодан волавелира, Ӏамабора марксизм кхоьллинчеран кхолламаш а, социалистийн-утопистийн а, кхин а шен нийсархойн а. Бухаринан ойла кхолларна башха боккха Ӏаткъам бира А. А. Богдановс.
1914 шарахь, Дуьненан хьалхара тӀом болабаларца, лаьцна Австри-Мажаройчоьнан Ӏедало Швейцаре араваьккхира шпионалла леладарна. 1916 шарахь Францехула а, Ингалсехула а кхелхира Стокгольме. Швецехь вехира нехан цӀарах Долголевский Мойшин.
Мухажиршна шведийн политикин йукъагӀерта ца магийнашехь, цуо йаздора скандинавин аьрру газеташна, дакъалоцура мухажирийн клубан гуламехь, иза шведийн полицис лорура кӀелонна хӀоттийна революцин кхоллам. Лецира 1916 шеран 23 мартехь Сальмэтаргатанан квартирехь, цигахь иза вехара кхин шина большевикца (Пятаков Юрийца а, Бош Евгенияца а). Полицин декъехь вийцира ша Долголевский Мойша аьлла. Масех кӀира набахтехь даьккхина 1+916 шеран апрелехь араваьккхира Швецера Норвеге, Вехира Кристианехь (Осло), Копенгагенехь, 1916 шеран октябрехь дуьйна — Нью-Йоркехь (АЦШ), цигахь вевзира Троцкий Лев а, Коллонтай Александра а, Троцкийца цхьаьна редакци йора (1917 шеран январехь дуьйна) «Керла дуьне» газетан.
Доккха дакъа лаьцна АЦШ коммунистийн парти кхолларан планаш хӀиттош, иза вара (Троцкийца цхьаьна) шайн карахь Социалистийн партин а, йерриг америкин аьрру боламан а хӀин дерг дозуш болчу кӀезигчарех цхьаъ. Америкин социалистан ЛорЛюдвиган (Ludwig Lore) а, японийн социалистан Катаяма Сэнан (Sen Katayama) а дагалецамашкахь даладо, масала, 1917 шеран 14 январехь Бруклинехь хилла америкин аьрру социалистийн а, российн мухажарийн (шен Бухаринан, А. Коллонтайн, Л. Троцкийн, В. Володарскийн, Г. Чудновскийн) а хийшамашкара «америкин социалистийн боламан радикалан ницкъаш кхолларан Ӏалашо йолу аьрру социалистийн белхан программа» йийцаран къамел.