cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
(10530) 1991 EA
Истори
ДӀайиллина 1991 шеран 7 мартехь С. Уэда, Х. Канэда цӀе йолу Ӏилманчо Кусиро обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1991 EA».
Ле-Мений-ан-Тель
Ле-Мений-ан-Тель (Le Mesnil-en-Thelle) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Уаза.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Уаза департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Тексузинго, Лос Пинос (Тесхуакан)
Тексузинго, Лос Пинос — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Тексузинго, Лос Пинос лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
(12344) 1993 FB1
(12344) 1993 FB1 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1993 шеран 18 мартехь S. Shirai, С. Хаякава цӀе йолу Ӏилманчо Hidaka обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1993 FB1» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Нижни Храпуны
Нижние Храпуны (Нижние Храпуны) — Российн Федерацин Смоленскан областан Руднян кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Смоленскан областан Руднян кӀоштан нах беха меттигаш
Фомиково
Фомиково (Фомиково) — Российн Федерацин Тверан областан Спирован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Спирован кӀоштан нах беха меттигаш
Юрский, Сергей Юрьевич
Сергей Юрьевич Юрский — советан а, оьрсийн театран а кинон актёр ву. РСФСР къоман артист (1987).
Хьажоргаш
Категори:ССРС актёраш
Гоькташ (Аздавай)
Гоькташ (Göktaş) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Кастамону провинцин (ил) Аздавайн кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Кастамону провинцин нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Йува (Нурсаклар)
Йува (Yuva) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Анкара провинцин (ил) Пурсакларнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Анкара провинцин нах беха меттигаш
Категори:Анкара провинцин микрокӀошташ
Категори:Пурсакларнан микрокӀошташ
Категори:Пурсакларнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Алегрети (Порталегри)
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Порталегри кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Парлеза-Мала
Парлеза-Мала — Польшин Вармия-Мазурин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Варми-Мазурин воеводаллин нах беха меттигаш
ОрхӀан (Кандира)
ОрхӀан (Orhan) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Коджаэли провинцин (ил) Кандиранан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Коджаэли провинцин нах беха меттигаш
Категори:Коджаэли провинцин микрокӀошташ
Категори:Кандиранан микрокӀошташ
Чартоси
Чартоси — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
ОрхӀан (Кандира)
Хьажоргаш
Категори:Кандиранан кӀоштан нах беха меттигаш
Чартоси
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
ОрхӀан (Кандира)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Ривара
Ривара — Италин Пьемонт регионера коммуна. Лаьтташ йу Турин провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Пьемонт йукъара гӀаланаш
Нойенхаген (Бранденбург)
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Бранденбург латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Вель-ле-ГӀоз
Вель-ле-ГӀоз — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-МагӀитим.
Географи
.
ШагӀли-ОгӀадугӀ
ШагӀли-ОгӀадугӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Мозель.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Мозель департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Амачкасы
Амачкасы (Амачкасси, Амачкасы) — Чувашин Цивильскан кӀоштара эвла.
Поштан индекс — 429913. ОКАТО - 97241808002. Код КЛАДР - 2101600001200.
Бахархой
Бахархойн дукхалла 46 стаг (2010 шо).
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: чувашаш (100,00%).
Хьажоргаш
Категори:Чувашин Цивильскан кӀоштан нах беха меттигаш
Бжозовиця-Дужа (Люблинан воеводалла)
Бжозовиця-Дужа  — Польшин Люблинан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Люблинан воеводаллин нах беха меттигаш
Джелалийе (Луьлебургаз)
Джелалийе (Celaliye) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регион регионан Киркларели провинцин (ил) Луьлебургазан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Киркларели провинцин нах беха меттигаш
Категори:Луьлебургазан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
HD6590
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Ибаэрнандо
Ибаэрнандо — Испанин Касерес провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Касерес провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Эль Запато (Хесус Мария)
Эль Запато — Мексикин Агуаскальентес штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Истори
Кху махка испанхой бахкале, кхузахь дехаш дара чичимекийн тайпанаш, 1530-1531 шерашкахь испанхоша долайаьккхина.
1789 шеран 24 апрелехь дуьйна Сакатекас штатан йукъахь йара, 1835 шеран 23 майхь дуьйна Агуаскальентес штатан йукъахь йу
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Агуаскальентес штатан нах беха меттигаш
Дмитровка (Новоржеван кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Новоржеван кӀоштан нах беха меттигаш
Биричево (Нижнешарденгскан йуьртан меттиг)
Биричево (Биричево) — Российн Федерацин Вологдин областан Велики Устюган кӀоштара дӀатесна эвла.
Хьажоргаш
Категори:Велики Устюган кӀоштан нах беха меттигаш
Санта София (Салерно)
Санта София — Италин Кампания регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Кампания регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Нуцлео Казони (Тревизо)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Новоселовка (Прилукин кӀошт)
Новоселовка — Украинин Черниговн областан Прилукин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Прилукин кӀоштан нах беха меттигаш
Гамбаронча (Арецо)
Гамбаронча — Италин Тоскана регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Юламаново (Башкирийчоь)
Юламаново — Башкирийчоьнан Аургазин кӀоштара эвла, иза Толбазински йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 274 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 453480, код ОКАТО — 80205846003.
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Хьажоргаш
Категори:Башкирийчоьнан Аургазин кӀоштан нах беха меттигаш
Пенковице
Пенковице — Польшин Малопольскан воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Малопольскан воеводаллин нах беха меттигаш
Заболотье (Стайский сельсовет)
Заболотье (Забалацце) — Белоруссин Витебскан областан Лепелан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш
Категори:Лепелан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
(12345) 1993 FT8
(12345) 1993 FT8 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Истори
ДӀайиллина 1993 шеран 17 мартехь UESAC проект цӀе йолу Ӏилманчо Ла-Силья обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1993 FT8» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Крушъе (Алексинац)
Крушъе  (Крушје) — Сербин Ниш гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Ниш гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Ново-Беклемишево
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Переславлан кӀоштан нах беха меттигаш
(10531) 1991 GB1
(10531) 1991 GB1 — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1991 шеран 8 апрелехь Элеанор Хелин цӀе йолу Ӏилманчо Паломар обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1991 GB1».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Чанки (Миссисипи)
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Миссисипи штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Флора-Виста (Нью-Мексико)
Флора-Виста  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Нью-Мексико штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Флора-Виста бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
Хьажоргаш
Категори:Нью-Мексико штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Нью-Мексико штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Роса де Кастилья (Сан Фелипе)
Географи
Роса де Кастилья лаьтташ йу Мексикин йуккъерчу декъехь.
Бредихино 2-е
Бредихино 2-е (Бредихино 2-е) — Российн Федерацин Тулин областан Чернан кӀоштара эвла.
Роса де Кастилья (Сан Фелипе)
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 16 — 22 °C.
Бредихино 2-е
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Роса де Кастилья (Сан Фелипе)
Истори
1824 шеран 14 октябрехь дуьйна Гуанахуато штатан йукъахь йу.
Бредихино 2-е
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Роса де Кастилья (Сан Фелипе)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Гуанахуато штатан нах беха меттигаш
Бредихино 2-е
Хьажоргаш
Категори:Чернан кӀоштан нах беха меттигаш
Туржани (Кладно)
Туржани  (Tuřany) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Шуй (Тува)
Шуй (Шуй) — Российн Федерацин Туван Бай-Тайган кожуунан йукъайогӀу эвла.
Климат
Кхузахь климат чӀогӀа континенталан йу. Ӏа лаьтта ноябран апрель кхаччалц. Боьранаш чохь иза шийла а, мох боцуш а, алсама бекхна, малх кхетта хенан хӀоттам болуш а ду. БӀаьсте (апрель — май) — йоца, йекхна, мох болуш йекъа йу. Аьхке лаьмнаш йукъара охьатаьӀна аренашкахь йовха йу, тӀех йовха а хуьлу. Гуьйре — йекъа а, йекхна а йу. Сентябрехь йовхо йухайерзар нисло, тӀаккха йекхна, малх кхетта хенан хӀоттам хуьлу, шолгӀа заза доккху.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Бай-Тайган кожуунан нах беха меттигаш
Сан Хуан де лас Ньевес (Малиналтепек)
Сан Хуан де лас Ньевес — Мексикин Герреро штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Сан Хуан де лас Ньевес лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузехьара декъехь, Мехико гӀалин къилбехьа.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 21,9 °C.
Истори
Дуьххьара адамаш 20 эзар герг шо хьалха кхуза даха хевшина. Уьш хила боху ольмекаш. ТӀаьхьо Теотиуаканан Ӏаткъам чӀагӀбелира кхузахь. VIII-XV бӀешерашкахь ацтекаш дола деш йара кху махкахь. 1521 шарахь кхуза баьхкира испанхой, цара мохк долабаьккхинчул тӀаьхьа территори Мехикон аудиенци хилира, дуьххьара цуьна йукъахь йара хилачу Ацтекийн империн провинцеш, тӀаьхьо мохк йукъа бахара Керла Испани вице-пачхьалкхаллин.
1849 шеран 27 октябрехь дуьйна Герреро штатан йукъахь йу.
Коламбиана (Алабама)
Коламбиана  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Алабама штатера гӀала.
Истори
Коламбиана гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Алабама штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Прандоцин (Мазовин воеводалла)
Прандоцин  — Польшин Мазовин воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Мазовин воеводаллин нах беха меттигаш
ВеллегӀон
ВеллегӀон — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ПгӀованс — Альпаш — Сирла-сийна Йист регионехь. Коммунан департамент — Воклуьз.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Воклуьз департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Басилашвили, Олег Валерианович
Олег Валерианович Басилашвили — советан а, оьрсийн театран а кинон актёр ву. ССРС къоман артист (1984).
Хьажоргаш
Категори:ССРС актёраш
Дубровка (Бронницкан йуьртан меттиг)
Дубровка (Дубровка) — Российн Федерацин Новгородан областан Новгородан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Cахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Новгородан кӀоштан нах беха меттигаш
Нуцлео Лонгироло (Варезе)
Нуцлео Лонгироло — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Дирмокса
Дирмокса — Румынин Сучава жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Сучава жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ле-Мений-Контвиль
Ле-Мений-Контвиль (Le Mesnil-Conteville) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Уаза.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Уаза департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Гонка
Гонка (Гонка) — Российн Федерацин Удмуртин Кезан кӀоштара эвла.
Климат
Лаьтта къилбаседа бараман асанехь, Еврази материкан кӀоргенехь, Атлантикин а, Къилбаседа-Шатесна Ӏапказийн хӀордашна генахь. Цундела цуьнан климат барамера континенталан йу дехачу шийлачу Ӏашца, йовхачу аьхкенца, дика къаьстачу шеран заманашца бӀаьста а, гурахь а. Атлантикин Ӏапказ тӀиера кхуза йогӀу йовха хӀаваъ. Аьхка цуо йахьа йочанаш, йовхо лагӀйо, ткъа Ӏай ло дахьа, шелонаш лагӀйо, йовхонаш йахьа.
Сахьтан аса
Кхузахь йу Самарин хан лелаш. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябряхь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла ю 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Кезан кӀоштан нах беха меттигаш
Эль Тропел (Хамапа)
Эль Тропел — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Тропел лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Загибовка
Загибовка (Загибовка) — Российн Федерацин Пермийн мехкан Большой Соснован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Малхбузера догӀучу хӀаваийн массийн новкъахь долчу Басеги дукъо, массо Урало санна, лекха дацахь а, дикка сацадо Атлантикин хӀаваъ малхбалехьа даржарах. Мехкан климататан амалехь континенталла йу, цуьнан бахьна дукха хьолахь бӀаьста догӀу арктикин хӀаваъ ду. Каран хӀордан шийла мох къаьста кӀезиг тӀаналлийца, Атлантикин хӀаваан массаш, бӀостанехьа, тӀуналла дукха йолуш ду (700—800 мм шарахь гергга). Махкахь дикка йовха аьхке йу, цхьадолчу шерашкахь уггар шийла бутт февраль хуьлу. Ах йочанаш ло кепара хуьлу. ДогӀанаш дукхахдерг сентябрехь а, июнехь а хуьлу, малхбузен басешкахь алсама дакъа — августехь хуьлу. Минимум йочанаш йогӀу февралехь а, декабрехь а. Аьхка лаьмнашкахь стигал къекъаш догӀанаш оьху. Мехкан амалехь йу сих-сиха хуьлу аьхкенан дохк, уьш наггахь масех дийнахь лаьтта.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Большой Соснован кӀоштан нах беха меттигаш
Шатель-Сен-ЖегӀмен
Шатель-Сен-ЖегӀмен — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Мозель.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Мозель департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Пасторини 1
Пасторини 1 (Пастарыні 1) — Белоруссин Гроднон областан Сморгонан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш
Категори:Сморгонан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Накастла (Зонголика)
Географи
Накастла лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Ривароло-Канавезе
Ривароло-Канавезе — Италин Пьемонт регионера коммуна. Лаьтташ йу Турин провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Петрополье (Лозовин кӀошт)
Петрополье — Украинин Харьковн областан Лозовин кӀоштара эвла.
Ривароло-Канавезе
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Пьемонт йукъара гӀаланаш
Чахи (Подлясьен воеводалла)
Чахи  — Польшин Подлясьен воеводаллин  гминера эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Подлясьен воеводаллин нах беха меттигаш
Петрополье (Лозовин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Лозовин кӀоштан нах беха меттигаш
Богоявленка (Оренбурган область)
Богоявленка (Богоявленка) — Российн Федерацин Оренбурган областан Домбаровскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, йовха, бекъа мехашца, шийлачу Ӏаьнца, дика лаьттачу луон чкъоьраца. Ӏа къаьста гуттара а дацаре температурашца а, луьра шелонашца а. Аьхке дийнахь йекхна, йовха, алссама июлехь. Вегетацин мур 180 де гергга ду. Климатан амалийн сипатех йу йокъаллаш. Аьхка хуьлу йочанаш латта худа а ца кхуьу, хӀунда аьлчи лакхара хӀаваан температураш уьш чехка Ӏаьнаре йоху. Махкахь йочанаш цхьабосса ца хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Домбаровскан кӀоштан нах беха меттигаш
Алкасова (Элваш)
Алкасова  — Португалин Порталегри гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Порталегри кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Эль Запоте (Хесус Мария, Агуаскальентес)
Эль Запоте — Мексикин Агуаскальентес штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Санта София (Бреша)
Санта София — Италин Ломбарди регионан  коммунера эвла.
Эль Запоте (Хесус Мария, Агуаскальентес)
Истори
Кху махка испанхой бахкале, кхузахь дехаш дара чичимекийн тайпанаш, 1530-1531 шерашкахь испанхоша долайаьккхина.
HD65904
BD+11 1075 — бу спектран классан химин пекуляран седа, цуьнан гуш болу седин барам  гергга бу, лаьтта  седарчийн гуламехь.
Санта София (Бреша)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
HD65904
Оццу спектран классан шеш ма-доллучу седарчех къаьста спектрашкахь йолчу цхьацца хаъал йолчу башхаллашца, ткъа наггахь кхечу хьесапашца а (масала, онда а, хийцалун а магнитийн аренашца). Бахьна — химин хӀоттаман аномалеш, онда магнитийн аренаш хилар и кх. дӀа а. Химин пекуляран седарчий (CP-седарчий) даьржина коьрта рогӀера довха седарчашна йукъахь.
Санта София (Бреша)
Литература
Категори:Ломбарди регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
HD65904
Оцу коьрта рогӀера довха седарчийн тӀехулонан башха хӀоттам, дукха хьолехь лору седа кхоьллинчул тӀаьхьа хилла процессаша бина, масала, седарчийн арахьара чкъоьрнашна йукъара диффузи йа магнитан эффекташ. Оцу процессаша цхьа долу дакъолгаш, масала He, N, O, «нуьйр туьллуьйту» лахара чкъоьрнашкара атмосферехь, ткъа оццу хенахь кхин дакъолгаш, масала Mn, Sr , Y, Zr «левитаци» йо чоьхьара тӀехулоне, цуьнан жамӀехь хаало спектран башхаллаш. Тардолуьйту, седарчийн йаккъийн а, берриг седин коьрта хӀоттамийн а йу алсама химин хӀоттаман нормера маркхалаш, цара йухатуху, шайх кхоллайеллачу газан мархийн хӀоттам. Иштта диффузи а, левитаци а хилийтархьама а, кхолладелла чкъоьрнаш метах даьхна ца хилийта а, седин атмосфера конвекцина дикка цхьанаэшшара хила йеза, тӀаккха конвекцин иэдарш хир дац. Иштта цхьанаэшшаралла йало кховдийна механизм, - иза кхечарех тера йоцу йоккха магнитийн аре йу, иза хаало дукха хьолехь оцу тайпана седарчашкахь.
Хьажа иштта
Категори:Химин пекуляран седарчий Категори:Седарчий абатца
Гамбарье
Гамбарье — Италин Калабри регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Калабри регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Анаткасы (Цивильскан кӀошт)
Анаткасы (Анаткас, Анаткасы) — Чувашин Цивильскан кӀоштара эвла.
Поштан индекс — 429913. ОКАТО - 97241854002. Код КЛАДР - 2101600001300.
Налоган органан код - 2137.
Бахархой
Бахархойн дукхалла 68 стаг (2010 шо).
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: чувашаш (94,12%).
Бжозовиця-Мала
Бжозовиця-Мала — Польшин Люблинан воеводаллин  гминера эвла.
Анаткасы (Цивильскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Чувашин Цивильскан кӀоштан нах беха меттигаш
Бжозовиця-Мала
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Гуьлтепе (Аздавай)
Гуьлтепе (Gültepe) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Кастамону провинцин (ил) Аздавайн кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Кастамону провинцин нах беха меттигаш
Категори:Аздавайн кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Джейланкоьй (Луьлебургаз)
Джейланкоьй (Ceylanköy) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регион регионан Киркларели провинцин (ил) Луьлебургазан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Луьлебургазан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Парова (Венгожевскан повет)
Парова  — Польшин Вармия-Мазурин воеводаллин  гминера эвла.
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Варми-Мазурин воеводаллин нах беха меттигаш
Заборовье (Лепелан кӀошт)
Заборовье (Забароўе) — Белоруссин Витебскан областан Лепелан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш
Категори:Лепелан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Добруха
Добруха (Добруха) — Российн Федерацин Пскован областан Новоржеван кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Новоржеван кӀоштан нах беха меттигаш
Культура (Аургазин кӀошт)
Культура — Башкирийчоьнан Аургазин кӀоштара эвла, иза Толбазински йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 29 стаг (2009 шо). Поштан индекс — 453480, код ОКАТО — 80205846005.
Демографи
Бахархойн дукхаллин динамика:
Хьажоргаш
Категори:Башкирийчоьнан Аургазин кӀоштан нах беха меттигаш
Цивилево
Цивилево (Цивилево) — Российн Федерацин Тверан областан Спирован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Спирован кӀоштан нах беха меттигаш
Цита Бурбон-Пармин
Австри-Мажаройчоь йоьхначул тӀаьхьа, 1918 шарахь, Карл а, Цита а кхелхира Швейцаре, ткъа цул тӀаьхьа — Мадейре, цигахь 1922 шарахь император велира. Цита Пармин цул сов йехира 67 шарахь, ткъа Австрин имперел — 71 шарахь. Воккхаха волчу кӀентаца Оттоца (1912—2011) иза лаьттира ГабсбурггӀеран цӀийнан коьртехь.
Шен жероллан хьалхарчу шарахь паччахьа Альфонсо XIII-гӀачо ковдорца император-аьзни 8 бераца Ӏийра мадридан Эль-Пардо гӀалахь, 1929 шарахь кхелхира Бельге, Дуьненан шолгӀа тӀом болучу хенахь йуьхьанца кхелхира Нью-Йорке, цул тӀаьхьа Квебеке. ТӀом чекхбаьлча охьахиира швейцарин Цицерс гӀап-гӀале. ДӀайоьллина Капуцинеркирхера Императоран къуббе.
Бералла а, жималла а
Цита йина 1892 шеран 9 майхь Лукка провинцера Пианоре виллехь. Шен Ӏадатера йоцу цӀе тиллина, XIII бӀешарахь Тосканехь йаьхначу италин гӀарайаьлла езчу зудчун цӀарах. Иза йара кхоалгӀа йоӀ а, пхоьалгӀа бер а, Рисорджименто йолуш Ӏарш дӀайаьккхинчу Пармин урхалчин Роберто I-чун а, цуьнан шолгӀачу зудчун Мария Антония Португалин а доьзалера. Мария Антониян да, Мигел, эккхийнера Португалера, йерриг титулаш дӀа а йохуш Ӏедал шен каралаца а воьлла. Ша Роберто I Ӏаршера вожийра революцин хиламаш болуш, иза бер а долуш. Хьалха йалийначу зудчах Мария Пия Бурбон-Сицилинчух дисира исс бер, царех йалх хьекъалах эшна дара.
Ӏарш йайнехь а, Роберто вара дикка хьал долуш стаг. Цитин бералла чекхйаьлира Пианоре виллехь а, Венин уллера Шварцау-ам-Штайнфельд гӀап-гӀалахь а. Царна йукъахь лелаш йара лерина цӀерпошт, доьзал а, бахам а дӀасахьуш. Цитас, цуьнан вежарша а, йижарша а, французийн, португалхойн, испанхойн, ингалсан, немцойн, италин меттанаш буьйцура. Цуьнан дагалецамашца: «''Тхо кхуьура тайп-тайпанчу мехкашкахь. Дас ша француз лорура, шарахь масех кӀира доккхура тхайн гӀап-гӀалахь Шамборехь. Цхьаьна дийнахь аса хаьттира цуьнга, оха тхеш муха гайта деза. Цуо жоп делира: „Италин латта тӀехь урхалла ден французийн принцаш санна“. Ма-дарра аьлча цуьнан ткъе диъ берах кхоъ бен, соьца цхьаьна, ца динера Италехь''».
Ивановка (Черниговн область, Новгород-Северскан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Цита Бурбон-Пармин
Бералла а, жималла а
ЦӀахь, дика католикаш санна кхиийна долу, Пармин герцоган бераша ражехь дакъа лоцура мискачарна диканаш даран меттигашкахь. Цитас ша доькъура мискачарна духар, даар, молханаш. Йижрех кхааннах хилира монахиня, цхьа хан кхаччалц цуо ша а лорура иза шен некъ. Амма, британин морса климатехь Ӏийна телхаш йолу могушаллин терго йина, гергарчара хьийхира цунна шина шарахь дарбанан курортехь Франценсбадехь Ӏар.
Ловзар а, бераш а
ГӀап-гӀала Шварцаун гена йоццуш йара Вартольц вилла, Цитин ненан йишин, Мария Тереза Португалин. Иза йолчу сих-сиха вогӀура эрцгерцог Карл Франц. Цитица уьш гора бераш долуш а, дешар долалуш а. 1909 шарахь цуьнан драгунийн (дошлойн) полк сецнера Эльбин-тӀера-Брандесехь, цигара кӀант вахара ден йиша Мария Аннунциата йолчу Франценсбаде. Цигахь цуо карладаьккхира Цитица долу гергарло. Оцу хенахь шен доьзалера Ӏаткъам хаалора цуьнан девешин Франц Фердинандан морганатикин мах барца, хӀунда аьлча берийн бакъо йацара австрин Ӏаршан. Цита йара «оьшучу доьзалера» йоӀ, цуьнан сил-силан берриш реза бара. Ша цуо дагалоьцура: "Тхуна чӀогӀа хазахийтира йуха гергара доттагӀий хиларна. Сан агӀора безам кхиира цхьаьнаэшшара тӀаьхьарчу шина шарахь. Цунна ца лаара дерриг сихха дан. 1910 шеран гурахь эладиташ даьржира ша Мадридан Хаймен хьахийна бохуш. Карла лехира ненанана, хаьттира бакъ дуй и хабарш аьлла. Иштта ду аьлла жоп делчи, цуо элира: «Иштта а, вуьшта а сихвала веза, иза кхечунна кхочур йу аьлла».
Ивановка (Черниговн область, Новгород-Северскан кӀошт)
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Цита Бурбон-Пармин
Ловзар а, бераш а
Эрцгерцог вахара Пианоре вилле, Цита йийхира. 1911 шеран 13 июнехь иза хьахор кхайкхийра австрин паччахьан кертахь. Карлан а, Цитин а ловзар хилира 1911 шеран 21 октябрехь Шварцау-ам-Штайнфельд гӀап-гӀалахь. Баккхийчу хьешех бара император Франц Иосиф I а, цуо кад айира кегийрчарна тӀера, Ӏаьршан тӀаьхьенах волу Франц Фердинанд а, иза теш вара зуда ялочун.
Ивановка (Черниговн область, Новгород-Северскан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Новгород-Северскан кӀоштан нах беха меттигаш
Цита Бурбон-Пармин
Хьажоргаш
Категори:Адамаш:Австри-Мажаройчоь Категори:Бурбон-Пармин тайпанара принцессаш
Доубрава (Ждяр)
Доубрава  (Doubrava) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Арняш
Арняш (Арняш) — Российн Федерацин ГӀезалойчоьнан Арскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь йу йуккъерачу шораллера бараман континенталан кепара амалан климат, йовхачу аьхкенца а, барамехь шийла Іаьнца а. Уггар бовха бутт июль бу, уггар шийла — январь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 0 стаг (2010).
2010 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: гӀезалой 0.
Билгалдахарш
Категори:Арскан кӀоштан нах беха меттигаш
Туржани (Хеб)
Туржани  (Tuřany) — Чехин Карловы Вары мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Карловы Вары мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Биричево (Усть-Алексеевскан йуьртан меттиг)
Биричево (Биричево) — Российн Федерацин Вологдин областан Велики Устюган кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+4.
Хьажоргаш
Категори:Велики Устюган кӀоштан нах беха меттигаш
Саввина, Ия Сергеевна
Ия Сергеевна Саввина — советан а, оьрсийн театран а кинон актриса йу. ССРС къоман артист (1990).
(12346) 1993 FK25
(12346) 1993 FK25 — Мелхан системан коьрта асанан астероид.
Чула (Миссисипи)
Чула  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Миссисипи штатера гӀала (town).
(12346) 1993 FK25
Истори
ДӀайиллина 1993 шеран 21 мартехь UESAC проект цӀе йолу Ӏилманчо Ла-Силья обсерваторехь. Йуьхьанца дуьйна йолу цӀе - «1993 FK25» саналган.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Чула (Миссисипи)
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Миссисипи штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Алтинова (Пурсаклар)
Алтинова (Altınova) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Анкара провинцин (ил) Пурсакларнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Анкара провинцин нах беха меттигаш
Категори:Анкара провинцин микрокӀошташ
Категори:Пурсакларнан микрокӀошташ
Категори:Пурсакларнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Зырянски (Томскан область)
Зырянски (Зырянское) — Российн Федерацин эвла, Томскан областан Зырянскан кӀоштан административан центр.
Климат
Кхузахь климат континенталан йу, йовхачу аьхкенца а, шийлачу Ӏаьнца а, тӀуналла цхьабосса йу, хенан хӀоттаман элементаш хийца дукха сиха ло, боцучу хенан муьрехь (масех дийнахь йа сахьтехь). Меттигера климат, хьалхарчу шерашкахь санна хийца ца луш схьайогӀу, иза доьзна ду Малхбуза-Сибрехан акъарин тӀехуларчу хӀаваийн массийн чолхечу циркуляцех эвла шера а, массо агӀора йиллина а йу, къилба-малхбале йоцург, цуо аьтту бо Арктикин а, Атлантикин а, Йуккъерчу Азин а хӀаваан массашна кхуза чуйахка. Цундела циркуляцин процессаш Малхбуза-Сибрехан тӀехула массо а хенахь дакъалоцу арктикин а, бараман а хӀаваан массаш, ткъа аьхка кхин тропикера а. ХӀаваан массаш дӀахьо циклонийн а, антициклонийн а системехь, цуо хенан хӀоттам областехь цхьаьна эшшар ца лоттуьйту, шо шере мел деле ловзаш хуьлу иза.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Красноярскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+7.
Хьажоргаш
Категори:Зырянскан кӀоштан нах беха меттигаш
Ковело (Тренто)
Ковело  — Италин Трентино-Альто-Адидже регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Трентино-Альто-Адидже регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Губино (Владимиран область)
Губино (Губино) — Российн Федерацин Владимиран областан Селиванован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Селиванован кӀоштан нах беха меттигаш
Николинки
Николинки (Николинки) — Российн Федерацин Смоленскан областан Руднян кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Смоленскан областан Руднян кӀоштан нах беха меттигаш
Никитовка (Краснознаменскан кӀошт)
Никитовка (Никитовка) — Российн Федерацин Калининградан областан Краснознаменскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат хӀордан йу, аьхка йовха хуьлу Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре бовха бутт бу — июль, уггаре шийла — январь.
Хьажоргаш
Категори:Калининградан областан Краснознаменскан кӀоштан нах беха меттигаш
(10532) 1991 NA2
(10532) 1991 NA2 — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1991 шеран 14 июлехь Генри Хольт цӀе йолу Ӏилманчо Паломар обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1991 NA2».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Игера
Игера — Испанин Касерес провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Ла Виктория (Агва Дулсе)
Ла Виктория — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Бжозувка (Люблинан воеводалла)
Бжозувка  — Польшин Люблинан воеводаллин  гминера эвла.
Ла Виктория (Агва Дулсе)
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Бжозувка (Люблинан воеводалла)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Польшин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Люблинан воеводаллин нах беха меттигаш
Бирд, Ральф
Милтон Бирд-жимахверг Ральф  (Ralph Milton Beard Jr.; 1927 шеран 2 декабрехь, Хардинсбергехь, Кентукки штат, АЦШ — 2007 шеран 29 ноябрехь, Луисвиллехь, Кентукки штат, АЦШ) — америкин профессионалан баскетболхой, дагахь лаьтта шен студентийн тӀегӀанехь «Кентукки Уайлдкэтс» йукъара «инзаре пхеа ловзархочунца». Левзина Къоман баскетболан ассоциацера «Индианаполис Олимпианс» клуб йукъахь. 1948 шеран Лондонера Аьхкенан Олимпийн ловзарийн чемпион. 1951 шарахь валлалц дӀакъастийна КъБА ловзарех жамӀашца харцонаш лелорна.
Хьалхара шераш
Бирд Ральф вина 1927 шеран 2 декабрехь Хардинсберг гӀалахь (Кентукки штат), дешна Луисвиллан божарийн ишколехь изза цӀе йолчу гӀалара, цигахь левзина меттигера баскетболан командехь.
Студентийн карьера
Цул сов 1946 шарахь «Кентукки Уайлдкэтс» баскетболхой хилира Къоман кхайкхаран турниран чемпионаш (NIT), финалан матчехь гӀоьртина къовсамехь иэшийра Род-Айлендан университетан «Род-Айленд Рэмс» команда 46—45 чоьтаца, ткъа 1947 шарахь — оцу турниран вице-чемпионаш хилира, финалан матчехь гӀоьртинчу къовсамехь ийшира Ютин университетан «Юта Ютес» командин 45—49 чоьтаца. Хьалхий-тӀаьхьий деа шарахь «Уайлдкэтс» йукъахь Ральф йукъатуьйхира Къилба-Малхбален конференцин дерриг седарчийн гулйина 1-ра командина, кхин а хьалхий-тӀаьхьий кхаа шарахь — NCAA йерригамерикин гулйина 1-ра команда. «Кентукки Уайлдкэтс» йукъахь Бирд левзина 12-гӀа лоьмар йолу свитер, йукъара йаьккхина дӀаоьллина «Рапп-аренин» тхьов кӀелахь, иза шена тӀехь «Акха цицигаш» цӀера матчаш ловзо баскетболан майда йара.