cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Прокопенки
Хьажоргаш
Категори:Кинель-Черкассин кӀоштан нах беха меттигаш
(4886) Кодзима
(4886) Кодзима  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1981 шеран 1 мартехь Шелте Бас цӀе йолу Ӏилманчо Сайдинг-Спринг обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1981 EZ14».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
КлегӀмон-Пуигийес
КлегӀмон-Пуигийес — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — ЖегӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЖегӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Пугачовка (Брянскан область)
Пугачовка (Пугачовка) — Российн Федерацин Брянскан областан Мглинан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Мглинан кӀоштан нах беха меттигаш
Валадареш (Монсан)
Валадареш  — Португалин Виана-ду-Каштелу гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Хьажоргаш
Категори:Виана-ду-Каштелу кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Баллиджа (Нендик)
Баллиджа (Ballıca) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Истмала провинцин (ил) Пендикнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Истмала провинцин нах беха меттигаш
Категори:Истмала провинцин микрокӀошташ
Категори:Пендикнан микрокӀошташ
Категори:Пендикнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Демидково (Данилован кӀошт)
Демидково (Демидково) — Российн Федерацин Ярославлан областан Данилован кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ярославлан областан Данилован кӀоштан нах беха меттигаш
Жиголы
Жиголы (Жыгалы) — Белоруссин Витебскан областан Бешенковичин кӀоштара эвла.
Гезийурт (Гуьрпинар)
Гезийурт (Geziyurt) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Ван провинцин (ил) Гуьрпинарнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Жиголы
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш Категори:Бешенковичин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Гезийурт (Гуьрпинар)
Хьажоргаш
Категори:Ван провинцин нах беха меттигаш
Категори:Ван провинцин микрокӀошташ
Категори:Гуьрпинарнан микрокӀошташ
Категори:Гуьрпинарнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Виотт (Калифорни)
Виотт — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Калифорни штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Виотт бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Калифорни штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Калифорни штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Уайт (гуо, Джорджи)
Уайт — АЦШ Джорджи штатера гуо. Центр – гӀала Кливленд.
Истори
Йиллина 1857 шарахь.
Мохк
Гуон майда 627 км².
Билгалдахарш
Категори:Джорджи гуонаш
Категори:АЦШ гуонаш
Блидару
Блидару — Румынин Мехединць жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Мехединць жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ганалы
Ганалы (Ганалы) — Российн Федерацин Камчаткин мехкан Елизован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалехь ду хенан-хӀоттам бес-бесар а, цхьаьнаэшшара ца хилар а, иза доьзна ду географин хӀоттамах, гуонахьарчу Тийна Ӏапказан хӀордех, хӀаваан массаш леларх, рельефах. Аьхке Камчаткехь догӀнашца хуьлу. Ӏаьна заманахь хенан хӀоттаман хьал сиха хийцалуш хуьлу, иза гойту, масала, цӀеххьана догӀучу лайша, дукха хьолахь мехашца догӀу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Камчаткаца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+12.
Хьажоргаш
Категори:Елизован кӀоштан нах беха меттигаш
КадиогӀлу (Кастамону)
КадиогӀлу (Kadıoğlu) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Кастамону провинцин (ил) Кастамонунан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Кастамону провинцин нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Целинни (Сарыколан кӀошт)
Целинни — Кхазакхстанан Костанайн областан Сарыколан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Щепино (Тулин область)
Щепино (Щепино) — Российн Федерацин Тулин областан Кимовскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Кимовскан кӀоштан нах беха меттигаш
Роги (Тверан область)
Роги (Роги) — Российн Федерацин Тверан областан Осташкован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Осташкован кӀоштан нах беха меттигаш
Дубровщина (Поставин кӀошт)
Дубровщина (Дуброўшчына) — Белоруссин Витебскан областан Поставин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш Категори:Поставин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Середнево (Смоленскан область)
Середнево (Середнево) — Российн Федерацин Смоленскан областан Краснин кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Моьлленсдорф
Моьлленсдорф (Möllensdorf) — Германин Саксони-Анхальт латтана йукъара коммуна.
Середнево (Смоленскан область)
Хьажоргаш
Категори:Смоленскан областан Краснин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Моьлленсдорф
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
2762 км
2762 км (2762 км) — Российн Федерацин Омскан областан Кормиловкан кӀоштара эвла.
Моьлленсдорф
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Саксони-Анхальт латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
2762 км
Климат
Кхузахь климат дукхаха континенталан йу, аьхке йоца хуьлу. Климат кхолларан коьрта фактор географин хьал ду, коьртаниг лаьттан чкъор. ХӀордашна а, Ӏапказашна а гена хиларо лаьттан физикин хьоло климат кхоллайаларан роль чӀагӀйо, хӀунда аьлчи, лаьттан сипатех ду чехка а, чӀогӀа а аьхка дохдалар, иштта сиха шен йовхо Ӏай йайар.
КлегӀмон-Савес
КлегӀмон-Савес — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — ЖегӀ.
2762 км
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
КлегӀмон-Савес
Географи
.
2762 км
Хьажоргаш
Категори:Кормиловкан кӀоштан нах беха меттигаш
(1522) Коккола
(1522) Коккола  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1938 шеран 18 ноябрехь Лийси Отерма цӀе йолу Ӏилманчо Турку обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1938 WO».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Ле-ШагӀмонтуа
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:МагӀна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Лучинки
Лучинки (Лучинки) — Российн Федерацин Владимиран областан Гороховецан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Хьажоргаш
Категори:Гороховецан кӀоштан нах беха меттигаш
Юшто Памаш
Юшто Памаш (Юшто Памаш) — Российн Федерацин Марий Элан Сернуран кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь бараме континенталан климат йу. Ӏа кхузахь дикка деха а, ло долуш а ду, ткъа аьхке — дикка йовха йу. Мехкан Ӏаткъам бо Атлантикин а, Арктикин а хӀаваан массаш. Ӏаьна заманахь кхузахь цӀеххьана температураш оьгу, ткъа гурахь а, бӀаьста а сих-сиха гӀура хуьлу. ХӀаваан температуран шеран йуккъера барам республикин малхбалехь Цельсин ноль градусал сов хуьлу, ткъа къилба-малхбузехь кхаа градусе кхочу. Уггар шийла бутт — январь, ткъа уггар бовха — июль бу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Сернуран кӀоштан нах беха меттигаш
Пестриково (Коломнан кӀошт)
Пестриково (Пестриково) — Российн Федерацин Москохан областан Коломнан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Коломнан кӀоштан нах беха меттигаш
Шахты
Ша́хты (Шахты) — Ростовн областан гӀала иза йу Гру́шевка олучу хийистехь, Украинин дозанна гена йоцуш.
Верхни Гурово
Верхни Гурово (Верхнее Гурово) — Российн Федерацин Курскан областан Советскан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Курскан областан Советскан кӀоштан нах беха меттигаш
Головенчицы (Гроднон кӀошт)
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Уитфилд (гуо, Джорджи)
Уитфилд — АЦШ Джорджи штатера гуо. Центр – гӀала Долтон.
Головенчицы (Гроднон кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш Категори:Гроднон кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Уитфилд (гуо, Джорджи)
Истори
Йиллина 1851 шарахь.
Мохк
Гуон майда 751 км².
Билгалдахарш
Категори:Джорджи гуонаш
Категори:АЦШ гуонаш
Лейкшир (Миссури)
Лейкшир  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Миссури штатера гӀала.
Истори
Лейкшир гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Миссури штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Вале (Аркуш-де-Валдевеш)
Вале  — Португалин Виана-ду-Каштелу гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Виана-ду-Каштелу кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Кампилья-де-Беричи
Кампилья-де-Беричи — Италин Венето регионера коммуна. Лаьтташ йу Виченца провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Фримонт (Вопака, Висконсин)
Фримонт  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Висконсин штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Висконсин штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
(3373) Коктебелия
(3373) Коктебелия  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1978 шеран 31 августехь Черных Н. С. цӀе йолу Ӏилманчо ГӀирма обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1978 QQ2».
Колонь
Колонь — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — ЖегӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЖегӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Целинни (Шардаранан кӀошт)
Целинни — Кхазакхстанан Туркестанан областан Шардаранан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Туркестанан областан нах беха меттигаш Категори:Шардаранан кӀоштан нах беха меттигаш
Бати (Нендик)
Бати (Batı) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Истмала провинцин (ил) Пендикнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Истмала провинцин нах беха меттигаш
Категори:Истмала провинцин микрокӀошташ
Категори:Пендикнан микрокӀошташ
(191) Колга
(191) Колга  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Ле-Шателье (МагӀна)
Ле-Шателье (Le Châtelier) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — МагӀна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:МагӀна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Соловьёво (Волотан кӀошт)
Соловьёво (Соловьёво) — Российн Федерацин Новгородан областан Волотан кӀоштара эвла.
(191) Колга
Истори
ДӀайиллина 1878 шеран 30 сентябрехь К. Г. Ф. Петерс цӀе йолу Ӏилманчо Клинтон обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «дуьххьара йара хӀара цӀе».
Соловьёво (Волотан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
(191) Колга
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Соловьёво (Волотан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Бати (Нендик)
Хьажоргаш
Категори:Пендикнан кӀоштан нах беха меттигаш
Соловьёво (Волотан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Волотан кӀоштан нах беха меттигаш
Бати (Нендик)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Заболотье (Бешенковичин кӀошт)
Заболотье (Забалацце) — Белоруссин Витебскан областан Бешенковичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш
2767 км
Климат
Кхузахь климат дукхаха континенталан йу, аьхке йоца хуьлу. Климат кхолларан коьрта фактор географин хьал ду, коьртаниг лаьттан чкъор. ХӀордашна а, Ӏапказашна а гена хиларо лаьттан физикин хьоло климат кхоллайаларан роль чӀагӀйо, хӀунда аьлчи, лаьттан сипатех ду чехка а, чӀогӀа а аьхка дохдалар, иштта сиха шен йовхо Ӏай йайар.
Заболотье (Бешенковичин кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Бешенковичин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
2767 км
Хьажоргаш
Категори:Кормиловкан кӀоштан нах беха меттигаш
Уилкокс (гуо, Джорджи)
Уилкокс — АЦШ Джорджи штатера гуо. Центр – гӀала Аббевилл.
Истори
Йиллина 1857 шарахь.
Мохк
Гуон майда 984 км².
Билгалдахарш
Категори:Джорджи гуонаш
Категори:АЦШ гуонаш
Дуки
Дуки (Дукі) — Белоруссин Витебскан областан Поставин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Карачомак (Кастамону)
Карачомак (Karaçomak) — Туркойчоьнан Ӏаьржа хӀордан регионан Кастамону провинцин (ил) Кастамонунан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Кастамону провинцин нах беха меттигаш
Дуки
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш Категори:Поставин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Карачомак (Кастамону)
Хьажоргаш
Категори:Кастамонунан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Лыкшино (Владимиран область)
Лыкшино (Лыкшино) — Российн Федерацин Владимиран областан Гороховецан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Хьажоргаш
Категори:Гороховецан кӀоштан нах беха меттигаш
Чашкаял (Куженеран кӀошт)
Чашкаял (Чашкаял) — Российн Федерацин Марий Элан Куженеран кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь бараме континенталан климат йу. Ӏа кхузахь дикка деха а, ло долуш а ду, ткъа аьхке — дикка йовха йу. Мехкан Ӏаткъам бо Атлантикин а, Арктикин а хӀаваан массаш. Ӏаьна заманахь кхузахь цӀеххьана температураш оьгу, ткъа гурахь а, бӀаьста а сих-сиха гӀура хуьлу. ХӀаваан температуран шеран йуккъера барам республикин малхбалехь Цельсин ноль градусал сов хуьлу, ткъа къилба-малхбузехь кхаа градусе кхочу. Уггар шийла бутт — январь, ткъа уггар бовха — июль бу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Куженеран кӀоштан нах беха меттигаш
Дальни (Камчаткин мохк)
Дальни (Дальний) — Российн Федерацин Камчаткин мехкан Елизован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалехь ду хенан-хӀоттам бес-бесар а, цхьаьнаэшшара ца хилар а, иза доьзна ду географин хӀоттамах, гуонахьарчу Тийна Ӏапказан хӀордех, хӀаваан массаш леларх, рельефах. Аьхке Камчаткехь догӀнашца хуьлу. Ӏаьна заманахь хенан хӀоттаман хьал сиха хийцалуш хуьлу, иза гойту, масала, цӀеххьана догӀучу лайша, дукха хьолахь мехашца догӀу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Камчаткаца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+12.
Разгонов
Разгонов (Разгонов) — Российн Федерацин Брянскан областан Мглинан кӀоштара эвла.
Гийимли (Гуьрпинар)
Гийимли (Giyimli) — Туркойчоьнан Малхбален Анатоли регионан Ван провинцин (ил) Гуьрпинарнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Разгонов
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Гийимли (Гуьрпинар)
Хьажоргаш
Категори:Ван провинцин нах беха меттигаш
Блидерешть
Блидерешть — Румынин Клуж жудецан коммунера эвла.
Гийимли (Гуьрпинар)
Хьажоргаш
Категори:Ван провинцин микрокӀошташ
Блидерешть
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Разгонов
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Гийимли (Гуьрпинар)
Хьажоргаш
Категори:Гуьрпинарнан микрокӀошташ
Блидерешть
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Клуж жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Разгонов
Хьажоргаш
Категори:Мглинан кӀоштан нах беха меттигаш
Гийимли (Гуьрпинар)
Хьажоргаш
Категори:Гуьрпинарнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Красни Горка (Кинель-Черкассин кӀошт)
Красни Горка (Красная Горка) — Российн Федерацин Самарин областан Кинель-Черкассин кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 691 адам леррана 2010 шарахь.
Сахьтан аса
Эвла йу Самарин хенан сахьтийн асехь. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябрехь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла йу 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Кинель-Черкассин кӀоштан нах беха меттигаш
Забарье (Бешенковичин кӀошт)
Забарье (Забар’е) — Белоруссин Витебскан областан Бешенковичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Лексингтон (Миссури)
Лексингтон  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Миссури штатера гӀала.
Истори
Лексингтон гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Миссури штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Рогожа (Тверан область)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Осташкован кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
Моьллерн
Моьллерн (Möllern) — Германин Саксони-Анхальт латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Саксони-Анхальт латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Демьянки (Ярославлан область)
Демьянки (Демьянки) — Российн Федерацин Ярославлан областан Данилован кӀоштара дӀатесна эвла.
Климат
Климат барамера-континенталан йоца, йовха аьхкенца, деха, барамера шийла Ӏаьнца, дика къаьстина бӀаьстенан а, гуьйренан а заманашца. Уггаре шийла бутт - январь, ткъа уггаре бовха - июль.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Ярославлан областан Данилован кӀоштан нах беха меттигаш
Ле-Шемен
Ле-Шемен (Le Chemin) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — МагӀна.
Билгалдахарш
Категори:МагӀна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Валенса (кӀошт)
Валенса  — Португалин Виана-ду-Каштелу гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Виана-ду-Каштелу кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
(1929) Коллаа
(1929) Коллаа  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Виста-Санта-Роза (Калифорни)
Географи
Виста-Санта-Роза бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
(1929) Коллаа
Истори
ДӀайиллина 1939 шеран 20 январехь И. Вяйсяля цӀе йолу Ӏилманчо Турку обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1939 BS».
Виста-Санта-Роза (Калифорни)
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
(1929) Коллаа
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Колонь (кантон)
Колонь — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — ЖегӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЖегӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Петрищево (Рузан кӀошт)
Петрищево (Петрищево) — Российн Федерацин Москохан областан Рузан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Рузан кӀоштан нах беха меттигаш
Сидоровичи (Краснин кӀошт)
Сидоровичи (Сидоровичи) — Российн Федерацин Смоленскан областан Краснин кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Смоленскан областан Краснин кӀоштан нах беха меттигаш
Дуниловичи
Дуниловичи (Дунілавічы) — Белоруссин Витебскан областан Поставин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Камподарсего
Камподарсего — Италин Венето регионера коммуна. Лаьтташ йу Падуя провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Верхние Апочки
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Курскан областан Советскан кӀоштан нах беха меттигаш
Уилкс (гуо, Джорджи)
Уилкс — АЦШ Джорджи штатера гуо. Центр – гӀала Вашингтон.
Истори
Йиллина 1777 шарахь.
Мохк
Гуон майда 1220 км².
Билгалдахарш
Категори:Джорджи гуонаш
Категори:АЦШ гуонаш
Целинни (Айыртаунан кӀошт)
Целинни — Кхазакхстанан Къилбаседа-Кхазакхстанан областан Айыртаунан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Къилбаседа-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш Категори:Айыртаунан кӀоштан нах беха меттигаш
(2467) Коллонтай
(2467) Коллонтай  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1966 шеран 14 августехь Черных Л. И. цӀе йолу Ӏилманчо ГӀирма обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1966 PJ».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Головничи
Головничи (Галаўнічы) — Белоруссин Гроднон областан Гроднон кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш Категори:Гроднон кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
2771 км
2771 км (2771 км) — Российн Федерацин Омскан областан Кормиловкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат дукхаха континенталан йу, аьхке йоца хуьлу. Климат кхолларан коьрта фактор географин хьал ду, коьртаниг лаьттан чкъор. ХӀордашна а, Ӏапказашна а гена хиларо лаьттан физикин хьоло климат кхоллайаларан роль чӀагӀйо, хӀунда аьлчи, лаьттан сипатех ду чехка а, чӀогӀа а аьхка дохдалар, иштта сиха шен йовхо Ӏай йайар.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Кормиловкан кӀоштан нах беха меттигаш
Фримонт (Кларк, Висконсин)
Фримонт  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Висконсин штатера гӀала (town).
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Висконсин штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Забелье (Бочейковскан йуьртан меттиг)
Забелье (Забелле) — Белоруссин Витебскан областан Бешенковичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Алексеевка (Кимовскан кӀошт)
Алексеевка (Алексеевка) — Российн Федерацин Тулин областан Кимовскан кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Чамчешме (Нендик)
Чамчешме (Çamçeşme) — Туркойчоьнан Мармаран хӀордан регионан Истмала провинцин (ил) Пендикнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Истмала провинцин нах беха меттигаш
Категори:Истмала провинцин микрокӀошташ
Вашкойнш
Вашкойнш — Португалин Виана-ду-Каштелу гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Чамчешме (Нендик)
Хьажоргаш
Категори:Пендикнан микрокӀошташ
Категори:Пендикнан кӀоштан нах беха меттигаш
Вашкойнш
Географи
кӀошташ. Майда —.
Чамчешме (Нендик)
Хьажоргаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Вашкойнш
Хьажоргаш
Категори:Виана-ду-Каштелу кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
ЛевгӀиньи
ЛевгӀиньи (Leuvrigny) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — МагӀна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:МагӀна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Либерал (Миссури)
Либерал  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Миссури штатера гӀала.
Истори
Либерал гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Миссури штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Караевли (Кастамону)
Хьажоргаш
Категори:Кастамону провинцин нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Комон (ЖегӀ)
Комон — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — ЖегӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЖегӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Соломенка
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Хьажоргаш
Категори:Волотан кӀоштан нах беха меттигаш
Гоьларди (Гуьрпинар)
Хьажоргаш
Категори:Ван провинцин нах беха меттигаш
Категори:Ван провинцин микрокӀошташ
Категори:Гуьрпинарнан микрокӀошташ
Категори:Гуьрпинарнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
(1836) Комаров
Истори
ДӀайиллина 1971 шеран 26 июлехь Черных Н. С. цӀе йолу Ӏилманчо ГӀирма обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1971 OT».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Мали Карповка (Владимиран область)
Мали Карповка (Малая Карповка) — Российн Федерацин Владимиран областан Гороховецан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Климат
Кхузахь климат билгалйоккху цуьнан географин хьоло, цунах доьзна ду маьлхан йовхо кхачар а, тайп-тайпана хӀордан, континенталан барамера шораллин, арктикин хӀаваан массаш лелар а (луларчу Малхбузен Европин, Йуккъера а, Къилбаседера а Азин, Атлантикин а, Къилбаседа Шен Ӏапказийн акваторера).
Хьажоргаш
Категори:Гороховецан кӀоштан нах беха меттигаш
Энермучаш (Нови Торъялан кӀошт)
Энермучаш (Энермучаш) — Российн Федерацин Марий Элан Нови Торъялан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь бараме континенталан климат йу. Ӏа кхузахь дикка деха а, ло долуш а ду, ткъа аьхке — дикка йовха йу. Мехкан Ӏаткъам бо Атлантикин а, Арктикин а хӀаваан массаш. Ӏаьна заманахь кхузахь цӀеххьана температураш оьгу, ткъа гурахь а, бӀаьста а сих-сиха гӀура хуьлу. ХӀаваан температуран шеран йуккъера барам республикин малхбалехь Цельсин ноль градусал сов хуьлу, ткъа къилба-малхбузехь кхаа градусе кхочу. Уггар шийла бутт — январь, ткъа уггар бовха — июль бу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Нови Торъялан кӀоштан нах беха меттигаш
Уилкинсон (гуо, Джорджи)
Уилкинсон — АЦШ Джорджи штатера гуо. Центр – гӀала Irwinton.
Истори
Йиллина 1803 шарахь.
Мохк
Гуон майда 1158 км².
Билгалдахарш
Категори:Джорджи гуонаш
Категори:АЦШ гуонаш
Мольмерсвенде
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Ельняки
Ельняки (Ельнякі) — Белоруссин Витебскан областан Поставин кӀоштара эвла.
Венаде
Венаде — Португалин Виана-ду-Каштелу гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Географи
кӀошташ. Майда —.
Хьажоргаш
Категори:Виана-ду-Каштелу кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Ельняки
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш Категори:Поставин кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Рязановщина (Тверан область)
Рязановщина (Рязановщина) — Российн Федерацин Тверан областан Осташкован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Осташкован кӀоштан нах беха меттигаш
Блидешть
Блидешть — Румынин Алба жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Алба жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
(3958) Комендантов
Истори
ДӀайиллина 1953 шеран 10 октябрехь Пелагея Шайн цӀе йолу Ӏилманчо ГӀирма (Симеиз) обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1953 TC».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Разрыти
Разрытое (Разрытое) — Российн Федерацин Брянскан областан Мглинан кӀоштара эвла. XIX бӀешо — Чернигован губерни, Российн импери.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Двуречье (Камчаткин мохк)
Двуречье (Двуречье) — Российн Федерацин Камчаткин мехкан Елизован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан амалехь ду хенан-хӀоттам бес-бесар а, цхьаьнаэшшара ца хилар а, иза доьзна ду географин хӀоттамах, гуонахьарчу Тийна Ӏапказан хӀордех, хӀаваан массаш леларх, рельефах. Аьхке Камчаткехь догӀнашца хуьлу. Ӏаьна заманахь хенан хӀоттаман хьал сиха хийцалуш хуьлу, иза гойту, масала, цӀеххьана догӀучу лайша, дукха хьолахь мехашца догӀу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Камчаткаца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+12.
Хьажоргаш
Категори:Елизован кӀоштан нах беха меттигаш
Витли-Гарденс (Калифорни)
Витли-Гарденс — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Калифорни штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Витли-Гарденс бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Калифорни штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Калифорни штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
Рудины (Ступинан кӀошт)
Рудины (Рудины) — Российн Федерацин Москохан областан Ступинан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Лез-ЕссагӀ-ле-Сезанн
Лез-ЕссагӀ-ле-Сезанн (Les Essarts-le-Vicomte) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — МагӀна.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:МагӀна департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Забелье (Соржицкан йуьртан меттиг)
Забелье (Забелле) — Белоруссин Витебскан областан Бешенковичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Витебскан областан нах беха меттигаш
Категори:Бешенковичин кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Кондом (ЖегӀ)
Кондом — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — ЖегӀ.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:ЖегӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Уорт (гуо, Джорджи)
Уорт — АЦШ Джорджи штатера гуо. Центр – гӀала Силвестер.
Истори
Йиллина 1853 шарахь.
Мохк
Гуон майда 1476 км².
Билгалдахарш
Категори:Джорджи гуонаш
Категори:АЦШ гуонаш
Аксаковка
Аксаковка (Аксаковка) — Российн Федерацин Омскан областан Кормиловкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат дукхаха континенталан йу, аьхке йоца хуьлу. Климат кхолларан коьрта фактор географин хьал ду, коьртаниг лаьттан чкъор. ХӀордашна а, Ӏапказашна а гена хиларо лаьттан физикин хьоло климат кхоллайаларан роль чӀагӀйо, хӀунда аьлчи, лаьттан сипатех ду чехка а, чӀогӀа а аьхка дохдалар, иштта сиха шен йовхо Ӏай йайар.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Омскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+6.
Хьажоргаш
Категори:Кормиловкан кӀоштан нах беха меттигаш
Верхняя Гриневка
Верхни Гриневка (Верхняя Гриневка) — Российн Федерацин Курскан областан Советскан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Курскан областан Советскан кӀоштан нах беха меттигаш
Голынка (Гроднон кӀошт)
Голынка (Галынка) — Белоруссин Гроднон областан Гроднон кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш Категори:Гроднон кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Камподоро
Камподоро — Италин Венето регионера коммуна. Лаьтташ йу Падуя провинцехь.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла. коммунаш.
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Венето йукъара гӀаланаш
Сарбай (станци)
Сарбай (Сарбай) — Российн Федерацин Самарин областан Кинель-Черкассин кӀоштара эвла.
Климат
Эвла йу барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта йуккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀаьххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цайаро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 57 адам леррана 2010 шарахь.
Сахьтан аса
Эвла йу Самарин хенан сахьтийн асехь. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москохан хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а йу. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь йара асан Самарин хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь йара Москохан хан. 2014-чу шеран 26-чу октябрехь дуьйна регион йу йуха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, Москохан хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца йукъара башхалла йу 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.
Хьажоргаш
Категори:Кинель-Черкассин кӀоштан нах беха меттигаш
Прокариоташ
Прокарио́таш (лат. Procaryota, схьаделла шира-грек. πρό «хьалхара» и κάρυον «тӀум»), йа тӀуьмал хьалхара — цхьа клетка йолу са долу хӀуманаш ю, кхиана яьлла клеткин тӀум а йоцуш (эукариотех къастам бу иза), йа йукъахь мембранни органоидаш а йоцуш (фотосинтез йечу кепий чӀапа цистернаш дӀаяьхчхьана, масала, цианобактерийн). Прокариотийн клеткийн тӀуьман чкъор ца хуьлу, ДНК къевлина ю гистонаш дакъа а ца лоцуш. Осмотрофни а, автотрофни а тайпана даар ду церан (фотосинтез а, хемосинтез а). Цхьаъ бен йоцу хӀозкепара (наггахь йолчу кепин — линейни) ши зӀе йолу ДНК молекулан йукъахь дукхаха долу дакъа клеткин генетически гӀирсо (нуклиоид олуш йолу) белок-гистонийн комплекс (хроматин олу) ца йо. Прокариотаашна йукъайогӀу бактереш, царна йукъахь цианобактереш (сина-баьццара хинбецаш) а, архейш а. Прокариотически клеткийн тӀехье ю эукариотически клеткийн органеллаш — митохондреш а, пластидаш а.
Прокариоташ домен (тӀехулара бахам) дарже кхаьччи шина таксонна йекъало: Бактереш (Bacteria) а, Архейш а (Archaea).