cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Молин Нуово (Фиренца)
Литература
Категори:Тоскана регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Замаличье
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Духовщинан кӀоштан нах беха меттигаш
Залози
Залози — Украинин Львован областан Львован кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Львован кӀоштан нах беха меттигаш
Сарван (Шабранан кӀошт)
Сарван (Sarvan) — Азербайджанан Шабранан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Шабранан кӀоштан нах беха меттигаш
Степанов Прилук
Степанов Прилук (Степанов Прилук) — Российн Федерацин Архангельскан областан Устьян кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Устьян кӀоштан нах беха меттигаш
Сан Бенедето (Рьети)
Сан Бенедето — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Литература
Категори:Лацио регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
ГгӀандекугӀ
ГгӀандекугӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Лакха Сона.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха Сона департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
ЧагӀа (Сиверек)
ЧагӀа (Çağa) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Шанлиурфа провинцин (ил) Сиверекнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Шанлиурфа провинцин нах беха меттигаш
Категори:Шанлиурфа провинцин микрокӀошташ
Категори:Сиверекнан микрокӀошташ
Категори:Сиверекнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Гоному (Гавай)
Гоному  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Гавай штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Гоному бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Гавай штатан бахархойн статистикин меттигаш Категори:Гавай штатан нах беха меттигаш Категори:АЦШ бахархойн статистикин меттигаш
(780) Армения
(780) Армения  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1914 шеран 25 январехь Неуймин Г. Н. цӀе йолу Ӏилманчо ГӀирма (Симеиз) обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1914 UC».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Борисово (Сиземскан йуьртан меттиг)
Борисово (Борисово) — Российн Федерацин Вологдин областан Шекснан кӀоштара дӀатесна эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Шекснан кӀоштан нах беха меттигаш
Георгиевски (Таловин кӀошт)
Георгиевски (Георгиевский) — Российн Федерацин Воронежан областан Таловин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Таловин кӀоштан нах беха меттигаш
Миная
Миная — Испанин Альбасете провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Альбасете провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Красавка (Турдейскан йуьртан меттиг)
Красавка (Красавка) — Российн Федерацин Тулин областан Волован кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тулин областан Волован кӀоштан нах беха меттигаш
Карли (ХӀафик)
Карли (Karlı) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Сивас провинцин (ил) ХӀафикан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Сивас провинцин нах беха меттигаш
Категори:ХӀафикан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Лейквиль (Миннесота)
Лейквиль  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Миннесота штатера гӀала.
Истори
Лейквиль гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Миннесота штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
NGC 7836
NGC 7836 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
7836 7836
Крупя
Крупя (Крупаја) — Сербин Браничево гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Литература
Категори:Браничево гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Елка (Марий Эл)
Елка (Елка) — Российн Федерацин Марий Элан Мари-Турекан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Мари-Турекан кӀоштан нах беха меттигаш
Чекина
Чекина — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лацио регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Эль Прадо (Плая Висенте)
Эль Прадо — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Эль Прадо лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Санта Росалия (Тампико Алто)
Санта Росалия — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Санта Росалия лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Кампо Лунго (Латина)
Кампо Лунго — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Бадуев, Мовжди Сулейманович
Мовжди́ Сулейма́нович Баду́ев (1912 шо, Соьлжа-ГӀала, Терски область, Российн импери — 1967 шеран 28 август, Соьлжа-ГӀала, Нохч-ГӀалгӀайн АССР, РСФСР, СССР) — нохчийн артист, нохчийн театран бух биллинчарах цхьаъ, Х. Нурадилован цӀарах йолу Нохчийн пачхьалкхан драматически театран коьрта артистех цхьаъ, Нохч-ГӀалгӀайн АССР Халкъан артист. <!--
Кампо Лунго (Латина)
Литература
Категори:Лацио регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Баласан
Баласан — Румынин Долж жудецан коммунера эвла.
Бадуев, Мовжди Сулейманович
Биография
В Грозном в конце 1920-х годов было более ста коллективов художественной самодеятельности. Старший брат Мовжди, Саид Бадуев, писал скетчи пьесы для одного из таких кружков, которым руководил Магомед Яндаров. В 1928 году Мовжди Бадуев пришёл в этот кружок и начал постигать актёрское ремесло.
Баласан
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Бадуев, Мовжди Сулейманович
Биография
Представления всегда проходили в переполненных залах и с большим успехом. 1 мая 1931 года драматический кружок переименовали в театральную студию, назначили актёрам жалование и пригласили для них профессионального педагога из Баку, режиссёра Мамеда Алили. В студии в тот момент работало 19 человек.
Баласан
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Долж жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Бадуев, Мовжди Сулейманович
Биография
Бадуев принимал активное участие во всех постановках. Среди них были спектакли «Анзор» по пьесе грузинского драматурга Сандро Шаншиашвили, «Золотое озеро» по одноименной пьесе Саида Бадуева и другие. Первый чеченский режиссёр Гарун Батукаев, который в 1936 году оканчивал ГИТИС, выбрал для дипломного спектакля пьесу «Храбрый Кикила» грузинских авторов Георгия Нахуцришвили и Бориса Гамрекели. Стихи к спектаклю написал известный чеченский поэт Арби Мамакаев, а музыку — композитор Умар Димаев. Главную роль исполнил Мовжди Бадуев. Спектакль «Храбрый Кикила» стал большим событием в культурной жизни республики. За исполнение роли Кикилы Мовжди Бадуев стал одним из первых Заслуженных артистов республики.
В конце 1936 года Мовжди Бадуев женился на своей партнёрше Асет Исаевой. У них родились две дочери — Тамара и Раиса, которые впоследствии известными в республике театральными деятелями.
После «Храброго Кикилы» Гаруном Батукаевым был поставлен «Лекарь поневоле» Мольера, в котором Мовжди Бадуев сыграл главную роль, и который на долгие годы стал визитной карточкой Чеченского театра.
Спектакль был настолько удачным, что у театр сделал ещё одну подобную постановку, на этот раз на чеченскую тему. Так появился спектакль «Мекхаш-Мирза» («Мирза-Усач») по одноименной пьесе Н. Музаева и режиссёра театра В. Вайнштейна.
Одновременно со спектаклем «Мекхаш — Мирза» в репертуаре Чечено-Ингушского театра появился спектакль «Молла-Насредин» по одноименной пьесе драматургов А. Соловьева и В. Витковича в переводе на чеченский язык Билала Саидова. В главных ролях в этих спектаклях снова блистал Мовжди Бадуев.
В 1938 году автор большинства пьес, поставленных Чечено-Ингушским театром Саид Бадуев был репрессирован. Брат Саида, Шарпудди, посмевший поинтересоваться судьбой брата, также исчез в подвалах ЧК. Мовжди Бадуев был жестоко избит, но ему было запрещено упоминать о его братьях. Театру было запрещено ставить произведения Саида Бадуева. А так как они составляли основную часть репертуара, то работа театра была фактически парализована.
Пришлось срочно обновлять репертуар. Были поставлены «Любовь Яровая» Константина Тренёва, «Шторм» Владимира Билль-Белоцерковского, «Бэла» Михаила Лермонтова.
К началу 1940-х годов Мовжди Бадуев был живой легендой чеченского театра: его любили, цитировали реплики из сыгранных им ролей, старались одеваться как он.
Великая Отечественная война
Узнав о начале Великой Отечественной войны Мовжди Бадуев пошёл в военкомат, чтобы, как и многие другие артисты театра, уйти на фронт добровольцем. Но медицинская комиссия признала его непригодным к армейской службе в военных условиях.
26 августа 1941 года концертная бригада из артистов Чечено-Ингушского театра отправилась в турне по прифронтовым площадкам. В репертуаре театра в те дни были спектакли «Олеко Дундич», «Адин Сурхо». Артистам театра удалось собрать деньги на танк, который назвали именем театра.
В апреле 1943 года Ханпаша Нурадилов стал первым чеченцем, которому было присвоено Героя Советского Союза. По просьбе артистов, театру было присвоено его имя.
23 февраля 1944 года началась депортация чеченцев и ингушей. Выпавшие на его долю трудности отразились на его здоровье — он начал глохнуть.
Последние годы
В 1957 году, после реабилитации репрессированных народов, семья возвратилась домой. Супруги Мовжди Бадуев и Асет Исаева вернулись на сцену возрождённого Чечено-Ингушского театра. Началось восстановление прежнего репертуара. Бадуев не смог играть в возрождённом спектакле «Петимат», который был поставлен по пьесе его репрессированного брата.
Но в спектакле «Храбрый Кикила» он играл с прежним вдохновением. К тому же, теперь в этом спектакле играла вся семья: теперь в спектакле были заняты и окончившие учёбу дочери Бадуева. Спектакль ещё долго шёл на сцене Чечено-Ингушского театра.
С годами недуг Бадуева усиливался. Он уже ничего не слышал. Какое-то время он продолжал играть, угадывая речь партнёров по движению губ и жестикуляции. Но в 1964 году он вынужден был оставил сцену. 28 августа 1967 года, переходя через железнодорожные пути, он из-за глухоты не услышал приближение поезда.
-->
Хьажоргаш
Категори:Нохчийчоьнан артисташ Категори:Нохч-ГӀалгӀайн АССРн Халкъан артисташ
Раги (Славгородан кӀошт)
Раги (Рагі) — Белоруссин Могилёвн областан Славгородан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Славгородан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Кутейниковски
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Зимовникин кӀоштан нах беха меттигаш
Медведева (Свердловскан область)
Медведева (Медведева) — Свердловскан областан Пышман гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (99%).
Билгалдахарш
Категори:Пышман гӀалин гуо нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Вегра (Виченца)
Вегра — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Шуби
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Шлезвиг-Гольштейн латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Насбиналь
Насбиналь — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — ЛозегӀ.
Географи
.
ГгӀанж-ла-Виль
ГгӀанж-ла-Виль — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Лакха Сона.
Географи
.
Луневка (Обоянан кӀошт)
Луневка (Луневка) — Российн Федерацин Курскан областан Обоянан кӀоштара эвла.
Санту-Антониу-де-Нордештинью
Санту-Антониу-де-Нордештинью — Португалин Азорийн гӀайренаш гуонан йукъара фрегези. ЙукъайогӀуш йу цӀе йолучу муниципалитетан.
Луневка (Обоянан кӀошт)
Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.
Санту-Антониу-де-Нордештинью
Географи
кӀошташ. Майда —.
Луневка (Обоянан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Санту-Антониу-де-Нордештинью
Хьажоргаш
Категори:Азорийн гӀайренаш кӀошташ Категори:Португалин фрегезеш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Луневка (Обоянан кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Обоянан кӀоштан нах беха меттигаш
Лубянка (Николаевн область)
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Веселинован кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белхан категори
ДогӀа (телеканал)
«ДогӀа» телеканал я «Дождь» телеканал (башха яздар ДО///ДЬ) — оьрсийн де-буьйсанан информацин телеканал а, цӀapax йолу медиахолдинг а ю. Цуьнан эфирехь гойту керланаш а, аналитикан а, къийсаман а, авторин а программаш а, иштта концерташ а, исбаьхьа лакхар а, бакъдолчунна тӀера фильмаш а, видео-арт а.
2014-чу шарахь Ленинградан блокадах лаьцна хаттарш дарна «ДогӀан» гонаха дов иккхира. Хиллачун жамӀ бара дукхах йолу спутникан а, кабелан а операторш «ДогӀан» эфир дӀахадо сацам тӀеэцар.
Коьрттера директор
Синдеева Наталья (2010-чу шеран оханан (апрель) 27-чу дуьйна)
Коьрта редакторш
Зыгарь Михаил (2010-чу шеран эсаран (октябрь) дуьйна- 2015-чу шеран гӀуран (декабрь) 31-гӀа кхаччалц);
Баданин Роман (2016-чу шеран мангалан (июль) 25-гӀа дуьйна- 2017-чу шеран хьаьттан (август) 30-гӀа кхаччалц);
Перепелова Александра (2017-чу шеран хьаьттан 31-гӀа дуьйна- 2019-чу шеран гӀуран (декабрь) 25-гӀа кхаччалц);
Дзядко Тихон (2019-чу шеран гӀуран 26-чу дуьйна).
Хьосташ
Категори:Телеканалаш абатца
Гальчуны
Гальчуны (Гальчуны) — Белоруссин Гроднон областан Островецан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш Категори:Островецан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Хайнсько
Хайнсько — Словенин йукъараллера эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Хьажоргаш
Категори:Словенин нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Километро Сеис, Рамон Рока (Акаюкан)
Географи
Километро Сеис, Рамон Рока лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Савичка
Климат
Эвла лаьтта Российн Федерацин Европин декъан циклонаш а, антициклонаш а лела коьрта некъашна уллохь. Хийцалуш йолу довхачу а, шийлачу а хӀаваийн тулгӀенаш (дукха хьолахь майхь) кхуллу цхьаьнаэшшара боцу хенан хӀоттам, аьхка даладо стигал къекъарца догӀанаш, Ӏай йалайо йоццу йовхонаш.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Злынкан кӀоштан нах беха меттигаш
Шишкино (Алтайн мохк)
Шишкино (Шишкино) — Российн Федерацин Алтайн мехкан Тальменкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера а, чӀогӀа континенталан а йу, кхоллало Атлантикера, Арктикера, Малхбален Сибрехара, Йуккъерчу Азера сих-сиха хийца а луш кхочучу хӀаваан массаш бахьнехь. Маршах кӀезиг йолуш хенан хӀоттам хилар бахьнехь алссама маьлхан радиации кхачайо кхуза. Малх лепаран дохаллин йуккъера барам 2000—2300 сахьт шарахь бу, цхьаьнатоьхна радиацин барам кхочу 4500-4800 МДж/м2 шарахь.
Хьажоргаш
Категори:Тальменкан кӀоштан нах беха меттигаш
(514) Армида
(514) Армида  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Истори
ДӀайиллина 1903 шеран 24 августехь Макс Вольф цӀе йолу Ӏилманчо Хайдельберг обсерваторехь. Йуьхьанца хилла цӀе «1903 MB».
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Синджанбойад
Синджанбойад (Sincanboyad) — Азербайджанан Шабранан кӀоштара эвла.
Билгалдахарш
Категори:Шабранан кӀоштан нах беха меттигаш
ЙенимахӀалле (КирикхӀан)
ЙенимахӀалле (Yenimahalle) — Туркойчоьнан Лаьттайуккъера хӀордан регионан ХӀатай провинцин (ил) КирикхӀанан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:ХӀатай провинцин нах беха меттигаш
Категори:ХӀатай провинцин микрокӀошташ
Категори:КирикхӀанан микрокӀошташ
Категори:КирикхӀанан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Голоуси
Голоуси (Holousy) — Чехин Йуккъера Чехин мехкан кӀоштара эвла.
Географи
Майда —. ХӀордан сизал локхалла.
.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Истори
Хьалха йукъайогӀуш йара цӀе йолу историн регионан.
Демографи
Бахархойн динамика:
Литература
Категори:Йуккъера Чехин мехкан нах беха меттигаш Категори:Чехин нах беха меттигаш
Залужье (Львован кӀошт)
Залужье — Украинин Львован областан Львован кӀоштара эвла.
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Соьлжа-ГӀалин пачхьалкхан мехкдаьттан техникин университет
'''Со́ьлжа-ГӀа́лин пачхьа́лкхан мехкда́ьттан те́хникин акаде́микан М. Д. Ми́ллионщиковн цӀара́х униве́рситет''' — 1920 шарахь Соьлжа-ГӀалахь кхоьллина лакхара дешаран меттиг. 1945 шарахь совгӀат дина Къинхьегаман ЦӀечу Байракхан орденца. Хьалхара цӀе — Соьлжа-ГӀалин пачхьалкхан мехкдаьттан институт. Лаьтта Соьлжа-ГӀалахь (Нохчийчоь).
Институт — мехкан мехкдаьтгазан профилан ширачех лдм ю, цигахь дешна РӀА академикаш А. А. Дородницина, М. Д. Миллионщиковс, ССРС химин а, мехкдаьттахимин а промышленностан министро С. Н. Хаджиевс, мехкан мехкдаьттан а, газан а комплексан лакхара куьйгалхоша.
Институт йукъахь 1 факультет а, 5 институт а ю.
Истори
Соьлжа-ГӀалин мехкдаьттан институт кхоьллина 1920 шарахь Лакхара мехкдаьттан техникум санна, йукъахь бархӀ дакъа а долу, царех шиъ лакхара а долуш. 1920 шарахь кхоьллира ши факультет: мехкдаьттан промыслан а, маьхкдаьттан технологин а. Дуьххьара инженераш арахийцира 1925 шарахь. 1929 шарахь дешаран меттиган союзан маьӀна долу лдм статус елира. 1945 шо чекхдолуш ССРС Лакхара Кхеташонан президиуман Омарца, аьттонца мехкдаьттан промышленностан кадраш кечдарна, Соьлжа-ГӀалин мехкдаьттан институтана совгӀат дира Къинхьегаман ЦӀен Байракхан орденца.
1973 шарахь институтана елира шенан чохь дешначу академикин— Социалистийн Къинхьегаман Турпалхочун, ССРС Ӏилманийн Академин баккъала волчу декашхочун, ССРС ӀА вице-пpeзидентан, РСФСР Лакхара Кхеташонан председателан, Советийн Пагуошан комитетан председателан, Ленинан а, шозза Сталинан а совгӀатийн лауреатан М. Д. Миллионщиковн цӀе.
1980-гӀа шераш юккъе доьдуш институтан Ӏилманан-хьехархойн а, материалан-техникин потенциало таро лора мехкдаьтгазан технологин циклан массо а говзаллашца кечам бан. Лакхарчу дешаран меттигехь кхоллало, вайн махкахь хилла а ца Ӏаш, дозанал арахьа евза, шайн Ӏилманан ишколаш. Институтан Ӏилманчаша бух тӀера кечамаш бора мехкдаьтгазан геологин а, геофизикин а, буру тохаран а, мехкдаьттанан, газан буру тохаран а, мехкдаьтта тодаран а, нефтехимин а, йовхонан физикин а, гӀилошъяран а областехь.
Шен исторехь Соьлжа-ГӀалин мехкдаьттанан институто мехкан халкъан бахаман тайп-тайпанчу отраслашна кечвина 50 эзар сов говзанча. Царна йукъахь пхиъ Социалистийн къинхьегаман Турпалхо, ССРС мехкдаьттахимин а, мехкдаьттатодаран а промышленностан министраш (В. С. Федоров а, С. Н. Хаджиев а), мехкдаьттанан промышленностан министраш (Н. А. Мальцев а, Л. Д. Чурилов а), РСФСР геологин министр Д. Л. Федоров, ССРС уггаре йоккха «ГлавТюменьнефтегаз» главкан хьаькам В. И. Муравленко, ССРС ӀА а, РӀА а академикаш М. Д. Миллионщиков, А. А. Дородницын, С. Н. Хаджиев, УССР ӀА В. А. Сельский, ССРС Министрийн Кхеташонан Ленинан, Сталинан, Пачхьалкхан совгӀатийн лауреаташ. Тахана Соьлжа-ГӀалин мехкдаьттанан институтехь дешна студенташ коьртехь бу яккхий предприятийн, акционерийн а, кхин а компанешна. Соьлжа-ГӀалин мехкдаьттанан институтехь дешнарш ган тарло ССРС хиллачу хӀора мехкдаьтгазан регионехь.
Институт тахана
Лакхара дешаран меттигера дешаран процесс дӀахьо 550 гергга хьехархочо, царна йукъахь ву 15 Ӏилманийн доктор, 70 Ӏилманийн кандидат, 30 профессор, 75 доцент. Институтан 37 кафедрех 22 арахоьцу 32 говзаллин говзанчаш. Институтехь доьшу 6500 гергга студенто, царна йукъахь 3500 сов дуьхьала болчу кепара Ӏамор. ТӀаьхьарчу пхеа шарахь институто арахецна 3000 сов говзанча, царех 150 стаганна делла тӀех дика дешаран дипломаш.
Соьлжа-ГӀалин мехкдаьттанан институтан бух тӀехь ойла ю кхолла шена чу юьхьанцара а, юккъера а, лдм тӀаьхьара а говзаллин дешар догӀу техникин университетан комплекс.
2012 шарахь йина чекхъяьккхина керла дешаран корпус. Кхин а 2000-гӀа шерашкахь йина чекхъяьккхина студентийн йукъара бахаран гӀишло, СПМИ Роиийн Турпалхочун Кадыров Рамзанан цӀарах спортан гӀала.
1990-гӀа шерашкахь Нохчийчуьра арабаьлла берриг аьлча санна институтан хьехархойн хӀоттам, дукхаха болу институтан хьехархой а, студенташ а байна я белла Нохчийчуьра тӀеман заманахь. Институтан гӀишлош йохийра федералан авиацис 1995 шеран январехь-февралехь.
Федералан Ӏалашонан программица 2007 шарахь тоян йолийна институтан гӀишлойн комплекс. 2012 шарахь Хрущёвн майданахь дӀайиллина СПМТУ керла корпус.
СовгӀаташ
1945 шарахь институтан совгӀат дира Къинхьегаман ЦӀен Байракхан орденца. 1979 шарахь РСФСР Лакхара кхеташоно совгӀат дира Президиуман Грамотица.
Филателехь
ССРСехь арахецна Соьлжа-ГӀалин мехкдаьттанан институтан сурт долу шиъ исбаьхьаллин марканаш летийна конверт.
Хьажоргаш
Категори:Лакхара мехкдаьтгазан дешаран меттигаш
NGC 7837
NGC 7837 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
7837 7837
Аччано
Хьажоргаш
Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:Италин коммунаш Категори:Абруццо йукъара гӀаланаш
Льяно Верде (Лас Чоапас)
Льяно Верде — Мексикин Веракрус штатан муниципалитетера нах беха меттиг.
Географи
Льяно Верде лаьтташ йу Мексикин малхбалехьара декъехь.
Климат
Кхузахь климат йу кӀаьда йовха, шера-йуккъера температура йу 22 — 26 °C (72 — 79 °F).
Уггаре дукха йочанаш хьуьлу аьхка 2000-3500 мм (йа 79-138 дюйм), Ӏа декъа хуьлу.
Истори
ХӀара латтанаш XV бӀешарахь а, XVI бӀешо доладалалц а Ацтекийн империн йукъахь дара, 1519 шарахь кхуза баьхкира испанхой, территори цара долайаккхира.
1824 шеран 31 январехь дуьйна Веракрус штатан йукъахь йу.
Хьажоргаш
Категори:Мексикин нах беха меттигаш Категори:Веракрус штатан нах беха меттигаш
Богородски (Рузан кӀошт)
Богородски (Богородское) — Российн Федерацин Москохан областан Рузан кӀоштара эвла.
Учалин кӀошт
Административан центр — Учалы.
Богородски (Рузан кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, шеран заманаш дика къаьста; аьхке йовха, Ӏа барамехь шийла.
Учалин кӀошт
Билгалдахарш
Категори:Башкирийчоь Категори:Российн кӀошташ
Богородски (Рузан кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Рузан кӀоштан нах беха меттигаш
Базарова Горка
Базарова Горка (Базарова Горка) — Российн Федерацин Новгородан областан Боровичин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан, хӀордан климатан герга йу, цуьнан амалехь тӀех сов тӀуналла, йовха йоцу аьхке, йовха, йеха гуьйре, барамехь кӀеда Ӏа, йеха шийло бӀаьсте. Ӏай кхоьлина хенан хӀоттам хуьлу, йукъа-кара (5-7 де баттахь) йовхонашца. Ӏа дохделча ша хьокху. Баттахь 5-10 дийнахь дарц хьоькху. Дохк хуьлу Ӏаьн дохаллехь Ӏуьйренан сахьташкахь (5 — 15 де баттахь). Кхоьлина денош хуьлу 10 — 28 баттахь (максимум декабрехь), диекхна денош 2-6 баттахь. Аьхка доцца догӀанаш хуьлу (12-17 де баттахь). Диекхна денош 10-19 хуьлу баттахь. Буса а, Ӏуьйрана а дохк хуьлу (5-8 де баттахь). Гуьйре дохк йолуш кхоьлина хуьлу (12-14 де дохк йолуш). Йочанаш гурахь дехха дерз кепара, ноябрехь тӀеда ло кепара хуьлу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Боровичин кӀоштан нах беха меттигаш
Джефферсон (Монро, Висконсин)
Джефферсон — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Висконсин штатера гӀала (town).
Истори
Йиллина.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Висконсин штатан гӀаланаш Категори:АЦШ гӀаланаш
ЧагӀдаш (Сиверек)
ЧагӀдаш (Çağdaş) — Туркойчоьнан Къилба-Малхбален Анатоли регионан Шанлиурфа провинцин (ил) Сиверекнан кӀоштара эвла/микрокӀошт (mahalle).
Хьажоргаш
Категори:Шанлиурфа провинцин нах беха меттигаш
Категори:Шанлиурфа провинцин микрокӀошташ
Категори:Сиверекнан микрокӀошташ
Категори:Сиверекнан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан микрокӀошташ
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
Молина (Белуно)
Молина — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Серебряково (Малхбузен-Кхазакхстанан область)
Серебряково — Кхазакхстанан Малхбузен-Кхазакхстанан областан Уральск гӀалин йукъайогӀу эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Молиникос
Молиникос — Испанин Альбасете провинцин муниципалитет.
Географи
Муниципалитетан майда —. ХӀордан сизал локхалла. муниципалитеташ.
Хьажоргаш
Категори:Испанин муниципалитеташ Категори:Альбасете провинцин муниципалитеташ Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Бельховка
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Екатеринбургца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+5.
Хьажоргаш
Категори:Юргинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Сан Бенедето (Ла Специя)
Сан Бенедето — Италин Лигурия регионан  коммунера эвла.
Елизаветино
Елизаветино (Елизаветино) — Российн Федерацин Байкалдехьара мехкан Читан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат луьра, чӀогӀа континенталан йу. Октябрехь дуьйна кхузахь хӀутту лакхара атмосферан Ӏаткъам. Йочанаш кӀезиг хуьлу, ткъа малх лепар кхузахь алсама хуьлу Ялтехь а, Кисловодскехь а чул. Оцу хенахь гӀийла мох а наггахь бен ца хуьлу. Оцу хьолашкахь латтано йойу дукха йовхо атмосферан дӀайалар бахьнехь, цуьнца кхетадо температуран инверсеш а, алссама тӀетаьӀӀа шелонаш латтар. Аьхке кхузахь йовха йу, цхьаццанхьа тӀех йовха йу, ткъа Ӏа шийла ду.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Якутскца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+9.
Хьажоргаш
Категори:Читан кӀоштан нах беха меттигаш
Сан Бенедето (Ла Специя)
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лигурия регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Горка (Молокован кӀошт)
Горка (Горка) — Российн Федерацин Тверан областан Молокован кӀоштара эвла.
Щипакино
Щипакино (Щипакино) — Российн Федерацин Нижни Новгородан областан Сокольскан кӀоштара дӀатесна эвла.
Горка (Молокован кӀошт)
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу, йуккъера йу континенталан малхбален кӀошташкара пачхьалкхан европин дехьайолуш алсама тӀуьна йолчу къилбаседа-малхбузан регионашка. Эвла лаьтта дахаран паргӀато йолчу а, садаӀаран а зонехь.
Щипакино
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Сентябрера май кхаччалц къилбехьара а, къилба-малхбузера а мехаш хуьлу, ткъа аьхкенан беттанашкахь – къилбаседа-малхбузан.
Горка (Молокован кӀошт)
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Щипакино
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхалла 0 стаг (2010 шо).
Горка (Молокован кӀошт)
Хьажоргаш
Категори:Молокован кӀоштан нах беха меттигаш
Щипакино
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Нижни Новгородан областан Сокольскан кӀоштан нах беха меттигаш
Ноалак
Ноалак — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — ЛозегӀ.
Билгалдахарш
Категори:ЛозегӀ департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Гононо-Напупу (Гавай)
Гононо-Напупу  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Гавай штатера нах беха меттиг, иза лоруш йу бахархойн статистикин меттиг (census-designated place, CDP) санна.
Географи
Гононо-Напупу бахархойн статистикин меттиган майда —. Статистикин йекъна меттиган бакъонан статус йац.
ХӀордан сизал локхалла.
Кайтармиш (ХӀафик)
Кайтармиш (Kaytarmış) — Туркойчоьнан Йуккъера Анатоли регионан Сивас провинцин (ил) ХӀафикан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Сивас провинцин нах беха меттигаш
Категори:ХӀафикан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Туркойчоьнан нах беха меттигаш
ГгӀанж-ле-БугӀ
ГгӀанж-ле-БугӀ — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Лакха Сона.
Географи
.
Билгалдахарш
Категори:Лакха Сона департаментан коммунаш Категори:Францин гӀаланаш
Стешевски (Пудожан кӀошт)
Стешевски (Стешевская) — Российн Федерацин Карелин Пудожан кӀоштара эвла.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Пудожан кӀоштан нах беха меттигаш
Борисово (Чуровскан йуьртан меттиг)
Борисово (Борисово) — Российн Федерацин Вологдин областан Шекснан кӀоштара эвла.
Хьажоргаш
Категори:Шекснан кӀоштан нах беха меттигаш
Лейк-Генри (Миннесота)
Лейк-Генри  — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Миннесота штатера гӀала.
Истори
Лейк-Генри гӀала йиллина  шарахь.
Географи
ГӀалин майда —. ХӀордан сизал локхалла —.
Хьажоргаш
Категори:Миннесота штатан гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш Категори:АЦШ гӀаланаш
Кудреш
Кудреш (Кудреш) — Сербин Браничево гуонан йукъараллера (општина) нах беха меттиг.
Географи
Лаьтташ йу Балканийн ахгӀайренан къилбаседа декъан тӀехь, хӀордан сизал локхалла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континентан ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Литература
Категори:Браничево гуо нах беха меттигаш Категори:Сербин нах беха меттигаш
Лугови (Николаевн область)
Лугови — Украинин Николаевн областан Березанкан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).
Cахьтан аса
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт юхахьовзадо.
Хьажоргаш
Категори:Березанкан кӀоштан нах беха меттигаш
Чекини (Порденоне)
Чекини — Италин Фриули-Венеци-Джули регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Фриули-Венеци-Джули регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Гвоздикяны
Гвоздикяны (Гваздзікяны) — Белоруссин Гроднон областан Островецан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Гроднон областан нах беха меттигаш Категори:Островецан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
(1464) Армистиция
(1464) Армистиция  — Маьлхан системехь астероидийн коьрта асанехь, Марсан а, Юпитеран а орбиташна йукъахь лаьтташ йолу астероид.
Хьажа иштта
Категори:Коьрта асанан астероидаш Категори:Астероидаш абатца
Кампо Маджоре (Рьети)
Кампо Маджоре — Италин Лацио регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Лацио регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Красни Дубровка
Красни Дубровка (Красная Дубровка) — Российн Федерацин Тулин областан Волован кӀоштара эвла.
Климат
Эвла лаьтта барамерачу климатан асанехь. Кхузахь климат барамера континенталан, йуккъера йу барамера тӀуьна Оьрсийн акъарин къилбаседа-малхбузан кӀошташкарчунний, къилба-малхбера йекъа кӀоштаркашчунний. Климат кхуллуш дакъа лоцу радиацин а, циркуляцин а фактор. Радиацин баланс 40 ккал/см2 гергга йу. Мохк лаьтта, Ӏаьнаре даккхарна а, йохйарна а цхьабосса йовхо йолчу зонехь. Къилбаседехьа мелхан радиацин алсама дакъа дойу Ӏаьнаре даккхарна, къилбехахь дохдарна. Климатан Ӏаткъам бо континентан а, хӀордан а хӀаваан массаша. Атлантикин хӀаваъ областе кхочу дуьненан къилбаседа эхиг тӀехь гуттарен а долчу малхбузан хӀаваан массаш бахьнехь; дукхаха дерг уьш циклон кепара кхочу. И хӀаваан массаш Атлантикин Ӏапказан къилбаседа декъан тӀехула кхоллало. Ӏай малхбузера мехаш жигарадевлча массанхьа йохло, шортта ло догӀу, ткъа аьхка — кхуьйлира, догӀанан хенан хӀоттам хуьлу. Арктикин массаш кхуза йаьхкича Ӏай цӀеххьана шеллало, бӀаьста, аьхкенан йуьххьехь, гурахь гӀоролаш хуьлу. И массаш кхоллало арктикин бассейн тӀехула.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Тулин областан Волован кӀоштан нах беха меттигаш
Ржавка 1
Климат
Кхузахь хуьлу барамера континенталан климат сих-сиха Атлантикин циклонашца; кӀеда а, тӀуьна а Ӏа, йовха аьхке, тӀуьна гуьйре. Кхузара климатан хьолаш беркате а, тайна а ду йалташ, хастоьмаш, Малхбален Европера йуккъера асанан стоьмийн дитташ а, коьллаш а лело, кхин а башха ду картол, виета, цхьаьна шеран бецаш, йолан орам-стоьмаш лело.
Хьажоргаш
Категори:Могилёвн областан нах беха меттигаш Категори:Славгородан кӀоштан нах беха меттигаш Категори:Белоруссин нах беха меттигаш
Гуляй Поле
Гуляй Поле (Гуляй Поле) — Российн Федерацин Воронежан областан Таловин кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климат барамера континенталан йу. Климатан Ӏаткъам бо Байкалхьалхара, Алтайра, Монголера Кхазакхстанехула йогӀу климаткхолларан семано (Воейковн сема).
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Таловин кӀоштан нах беха меттигаш
Медведкова
Медведкова (Медведкова) — Свердловскан областан Талицан гӀалин гуонан йукъайогӀу эвла.
Бахархойн дукхалла
Бахархойн дукхаллин динамика:
2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).
Билгалдахарш
Категори:Талицан гӀалин гуо нах беха меттигаш Категори:Свердловскан областан нах беха меттигаш
Замощье (Добринскан йуьртан меттиг)
Замощье (Замощье) — Российн Федерацин Смоленскан областан Духовщинан кӀоштара эвла.
Климат
Климат барамера континенталан йу, амалехь барамера йовха аьхке а, барамера шийла Ӏа а ду. Ӏаьн хьалхара дакъа довха ду шолгӀачул. ХӀаваан йовхачу температуран (де-буьйсан йукъара барам) мур лаьтта 213-224 дийнахь. ГӀоролаш йоцучу муьран йукъара барам 125-148 де. Цхьацца шерашкахь хаало дикка дӀатовжар йийцинчу климатан амалех. Йочанийн шеран барам бу 645-691 мм. Кхааннах ши дакъа догӀан кепара догӀу, цхьа дакъа ло кепара хуьлу. Цхьаьна эшшара лон чкъор лаьтта декабрь болалуш, деша апрелан хьалхарчу декадехь.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Духовщинан кӀоштан нах беха меттигаш
Шулендорф
Шулендорф (Schulendorf) — Германин Шлезвиг-Гольштейн латтана йукъара коммуна.
Географи
Коммунан майда —. ХӀордан сизал локхалла.
Хьажоргаш
Категори:Германин гӀаланаш Категори:Германин коммунаш Категори:Шлезвиг-Гольштейн латтана гӀаланаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
Вегре (Виченца)
Вегре — Италин Венеция регионан  коммунера эвла.
Климат
Кхузахь климат йу Лаьттайуккъера хӀордан, барамехь йекъа а, йовха, Ӏа шийла ца хуьйла.
Литература
Категори:Венеция регионан нах беха меттигаш Категори:Италин нах беха меттигаш
Елымбаево
Елымбаево (Елымбаево) — Российн Федерацин Марий Элан Мари-Турекан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь бараме континенталан климат йу. Ӏа кхузахь дикка деха а, ло долуш а ду, ткъа аьхке — дикка йовха йу. Мехкан Ӏаткъам бо Атлантикин а, Арктикин а хӀаваан массаш. Ӏаьна заманахь кхузахь цӀеххьана температураш оьгу, ткъа гурахь а, бӀаьста а сих-сиха гӀура хуьлу. ХӀаваан температуран шеран йуккъера барам республикин малхбалехь Цельсин ноль градусал сов хуьлу, ткъа къилба-малхбузехь кхаа градусе кхочу. Уггар шийла бутт — январь, ткъа уггар бовха — июль бу.
Сахьтан аса
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.
Хьажоргаш
Категори:Мари-Турекан кӀоштан нах беха меттигаш
Лагунни
Лагунни (Лагунный) — Российн Федерацин Ростовн областан Зимовникин кӀоштара эвла.
СоьхӀбаьтли
СоьхӀбаьтли (Söhbətli) — Азербайджанан Шабранан кӀоштара эвла.
Лагунни
Климат
Кхузахь амалехь йу бараман асанера бараман континенталан климат. Ӏа дукха хьолахь кхоьлина а, мохе а ду. Аьхке мохе а, йекъа а, йовха а йу. Климатан континенталан сипташ чӀагӀло мехкан къилбаседа-малхбузера къилба-малхбале. ТӀекхета йокъалла, йовхо. ЧӀагӀло мехаш, Ӏаьнан шелонаш. Климатан амалан башхалла йу маьлхан серло а, йовхо а шорта хилар. Дукха хуьлу барамера шораллин къилба зонин циркуляцин процессаш. Амма, Арктикера шийла массаш кхача тарло, масийттаза йан а тарло уьш.
СоьхӀбаьтли
Билгалдахарш
Категори:Шабранан кӀоштан нах беха меттигаш
Лагунни
Хьажоргаш
Категори:Зимовникин кӀоштан нах беха меттигаш
Балач
Балач — Румынин Телеорман жудецан коммунера эвла.
Географи
ХӀордан сизал локхалла.
Арахьара хьажоргаш
Категори:Румынин нах беха меттигаш Категори:Телеорман жудецан нах беха меттигаш Категори:Абатца нисйина нах беха меттигаш
NGC 7838
NGC 7838 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла йукъара каталогехь йагарйина галактикаш.
Истори
И галактика дӀайиллинера шарахь цӀе йолу,  барам болу оптикан телескопан гӀоьнца.
Хьажа кхин а
7838 7838
Котельниково (Обоянан кӀошт)
Котельниково (Котельниково) — Российн Федерацин Курскан областан Обоянан кӀоштара эвла.
Климат
Кхузахь климатан башхаллаш йоьзна йу цуьнан хьун-аренан зонера барамерачу континенталан климатан хьолах.