cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kuóh-dà̤
Ìng-kēu gâe̤ng ngṳ̄-ngiòng
Kuóh-dà̤ có̤i cā diêu diŏh Hók-ciŭ gì Săng-gâing-ciŭ (三縣洲), Bŏng-ciŭ (幫洲), Ngiê-ciŭ (義洲), Ák-mō̤-ciŭ (鴨姆洲), Huáng-sùng-puō (泛船浦), Siông-dô (上渡), Dŏng-ciŭ (中洲), Chŏng-hà gâe̤ng Cūi-buô hŭ-uái. Gáu-muōi-lāu bô buăng gáu Nàng-sê̤ṳ (南嶼), Hùng-dòng (洪塘), Mā-gĕ̤ng (馬江), Dìng-gĕ̤ng (亭江), Guāng-tàu (琯頭), Làu-giè (劉岐), gó ô Mìng-âu, Diòng-lŏ̤h, Īng-tái, Mìng-chiăng, Lò̤-nguòng, Lièng-gŏng ciŏng-uâng gì gĕ̤ng gièng gâe̤ng hāi gièng. Bô ô Kuóh-dà̤ téng Mìng-gĕ̤ng tié-lāu hióng siông-kă̤ giàng, buăng gáu Mìng-báe̤k gì Nàng-bìng, Siêu-ū, Sông-chiŏng, Gióng-ĕu, Ciŏng-lŏk hŭ-uái kó̤. Iâ ô gì buăng kó̤ hāi gièng gì Nìng-dáik, Hà-puō hŭ-nē̤.
Gĭng-dáng gì kuóh-dà̤ dŭ sāi Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ gì Hók-ciŭ-uâ có̤ cê-gă gì mū-ngṳ̄. Buăng kó̤ Mìng-báe̤k gì kuóh-dà̤ iâ sê gōng Hók-ciŭ-uâ. Ô gì dê-huŏng gì kuóh-dà̤ gó ô cê-gă dĕk-sṳ̀ gì sṳ̀. Kuóh-dà̤ diŏh lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng ô cê-gă gì ngṳ̄-ngiòng, bók-guó gáu-muōi-lāu kăi-sṳ̄ uâng kó̤ sāi Háng-nè̤ng gì Hók-ciŭ-uâ. Gáu Mìng-dièu gì sèng-âu, duâi buô-hông gì kuóh-dà̤ ī-gĭng â̤ gōng Hók-ciŭ-uâ lāu, bók-guó gó ô bō̤-liù iā sâ̤ cê-gă ngṳ̄-ngiòng gì ngṳ̄-huák gâe̤ng dăng-sṳ̀. Gê̤ṳng-sāng-dōng siông-dài ī-hâiu duâi có̤ tŭi-guōng Pū-tŭng-uâ, gó-chṳ̄ gĭng-dáng iā sâ̤ kuóh-dà̤ iâ â̤ gōng Pū-tŭng-uâ.
Sáng
Kuóh-dà̤ gì sáng ô sĕk gūi cṳ̄ng, iā sâ̤ dŭ sê Mìng-dièu gâe̤ng Muāng-chĭng Háng-huá gì sèng-âu kī gì. Nè̤ng bī-gáu sâ̤ gì sáng kō̤-nèng dŭ gâe̤ng cūi hĕ̤k-ciā páh-ngṳ̀ ô găng-guó. Bī-gáu diēng-hìng gì chiông Gŏng (江), Dòng (唐), Ŭng (翁), Ĕu (歐), Păng (潘), Biêng (卞), Diè (池), Puō (浦) dēng dēng. Gì-dṳ̆ng, „Ŭng“ gì é-sé̤ṳ kō̤-nèng sê „ngṳ̀-ŭng“ (páh-ngṳ̀-gì); „Păng“ (潘) é-sé̤ṳ sê „cūi gà̤-dēng gì huăng-giāng“; „Ĕu“ (歐) kō̤-nèng cī „hāi-ĕu“; Diè (池), Puō (浦), Gŏng (江), Hāi (海) ciông-uâng gì sáng, dŭ sê ĭ-gáuk-nè̤ng sĕng-uăk gì dê-huŏng. Lêng-ngôi, ô gì sáng Dìng (陳) gì kuóh-dà̤ gōng cê-gă sê Dìng Iū-liông (陳友諒) gì hâiu-dâi. Diòng-lŏ̤h Diù-dĕ̤ng-chŏng (籌東村) gì sáng Lù (盧) gì kuóh-dà̤ gōng ĭ-gáuk-nè̤ng sê Lù Sùng (盧循) gì hâiu-dâi.
Hók-ciŭ chê-kṳ̆ gì kuóh-dà̤ iā sâ̤ sáng Dòng (唐), sáng Lâi (賴), sáng Gŏng (江), sáng Ŭng (翁) hĕ̤k-ciā sáng Ciĕng (詹); Mìng-âu gì iā sâ̤ sáng Ĕu (歐), Biêng (卞), Diè (池), Gŏng (江) gâe̤ng Guóh (郭); Diòng-lŏ̤h gì sáng Dìng (陳), Gŏng (江), Ŭng (翁) gâe̤ng Ngà̤ (倪) gì bī-gáu sâ̤; Lò̤-nguòng hāi gièng gì ciō-iéu sáng Lìng (林), Ĕu (歐), Gŏng (江), Dâng (鄭), Lièng (連), Dìng (陳), Ŭng (翁), Làu (劉), Biêng (卞) hĕ̤k-ciā Dòng (唐).
Ùng-huá
Diŏh lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng, kuóh-dà̤ ké̤ṳk lṳ̆k-dê gà̤-dēng gì Háng-nè̤ng káng mâ̤ kī, ng-niông ĭ-gáuk-nè̤ng siông-ngiâng, siŏh-sié-nè̤ng diêu diŏh sùng gà̤-dēng. Kuóh-dà̤ gĭng-cá̤ lài-nguòng ciō-iéu sê diŏh hāi-gièng hĕ̤k-ciā ò̤ lā̤ niăh ngṳ̀, hĕ̤k-ciā sāi sùng lì hâ nó̤h. Duâi-buô-hông nè̤ng chió iā bék, bô gă lā̤ sĕng-uăk iā ṳ̀ng-ê sêu gáu hŭng-tăi gì īng-hiōng. Dṳ̆ng-huà Mìng-guók sìng-lĭk ī sèng, kuóh-dà̤ duâi-buô-hông dŭ mò̤ sié-nó̤h ùng-huá. Gê̤ṳng-sāng-dōng siông-dài ī-hâiu, duâi-buô-hông gì kuóh-dà̤ siông-ngiâng diâng-gṳ̆, iā sâ̤ diòng-tūng gì hŭng-sṳ̆k gâe̤ng sĕng-uăk huŏng-sék kăi-sṳ̄ biéng mò̤, ô sék-diòng gì ngùi-hiēng.
Sê̤ṳng
Muāng-chĭng gáu Mìng-guók gì sèng-âu, kuóh-dà̤ ék-buăng sê̤ṳng kĕk muài-buó (麻布) có̤ gì ĭ-siòng-kó, niēng siàng làng, ŭ hĕ̤k-ciā dà-sáik. Hŭ-uâng gì kó iā kuăng iā duâi, ké̤ṳk nè̤ng hô̤ lā̤ „kuóh-dà̤-kó“ (曲蹄褲). Nṳ̄-gái chiū-uōng gà̤-dēng é̤ṳ tiéng siŏh cèng siŏh cáung kuăng gì ŭ-ŭ-sék biĕng-biĕng. Diŏh siông-ngiâng diâng-gṳ̆ ī-sèng, duâi-buô-hông gì kuóh-dà̤ é̤ṳ táung-siēng-kă, ng-dái mô̤. nṳ̄-gái ng-dièng-kă (纏骹), tàu-huók sĕ̤ ciĕng-ciĕng-sék, muōi-muōi kiéu tiĕng, ciā huók-hìng hô̤ lā̤ „ciĕng-lòi-guói“ (尖螺髻); lâu-mū â̤ ciŏng tàu-huók buàng kī lì, sāi siŏh cṳ̄ng iông-sék chiông siè gì, ô ngô chióh hī māng dòng gì căng-căng (簪簪) chák tàu-huók lā̤. Cuòi ké̤ṳk ô gì hŏk-ciā dóng có̤ kuóh-dà̤ sê Mìng-uŏk nè̤ng hâiu-dâi gì céng-gé̤ṳ, ĭng-ôi Mìng-uŏk nè̤ng cĭng mì-séng lâu-siè.
Diêu
Gô-dā̤ duâi-buô-hông gì Kuóh-dà̤ siŏh-sié-nè̤ng dŭ sê diêu diŏh sùng lā̤. „Lièng-gă-sùng“ (連家船) ciā miàng-cê sê dó̤i kuóh-dà̤ bī-gáu dṳ̆ng-séng (中性) gì chĭng-hŭ, ciā sṳ̀ iâ dó̤i kuóh-dà̤ mò̤ sié-nó̤h káng mâ kī gì é-sé̤ṳ. Mìng-gĕ̤ng gà̤-dēng gì lièng-gă-sùng ék-buăng ô 5 gáu 6 mī hī māng dòng, ô 3 mī hī māng kuăng. Tàu-muōi ciĕng-ciĕng-sék kiéu tiĕng, dâi-dŏng bô bàng bô kuák, gó ô kĕk dé̤ṳk-bùng có̤ gì sùng-dū. Siŏh gá ciŏng-uâng gì sùng sê kuóh-dà̤ gĕ̤ng-cáuk gâe̤ng sĕng-uăk gì dê-huŏng, páh-ngṳ̀ diŏh sùng-tàu gì gák-bēng, sùng-dū cêu sê chió gâe̤ng chŏng-kó, sùng-muōi sê cháik-sū. Kuóh-dà̤ ék-buăng kĕk siŏh cṳ̄ng chŭ-chŭ-sék dé̤ṳk-dè̤ng téng kó-kă-biĕng â-dā̤ tū diē kó̤ ciék niêu bà̤ chók lì, ô gì kuóh-dà̤ gó â̤ diŏh sùng-muōi iōng giĕ gâe̤ng ák cī siŏh lôi gì tàu-săng. Bī-gáu cā sèng-âu siông-ngiâng diâng-gṳ̆ gì kuóh-dà̤ â̤ diŏh gĕ̤ng-gièng hĕ̤k-ciā tăng-tù (灘塗) lā̤ kī chió. Ĭ-gáuk-nè̤ng sĕng diŏh dê-dău lā̤ páh kĕk chà có̤ gì dōng, gái ciŏng nguòng-lài cê-gă gì sùng ĕng diŏh gà̤-dēng dóng chió lì sāi, hĕ̤k-ciā ng-kĕk sùng lì có̤, găk dōng gà̤-dēng puō chà-bēng lì kī chió. Hŭ-uâng gì chió iā nâung, ké̤ṳk nè̤ng hô̤ lā̤ „sé-kă-làu“ (四骹樓) hĕ̤k-ciā „tì-kă-bùng“ (提骹房).
È̤ng băh duâi dâi
Kuóh-dà̤ sī nè̤ng sèng-âu gì hŭng-sṳ̆k gâe̤ng lṳ̆k-dê gà̤-dēng gì Háng-nè̤ng ô nék-giāng chă-biék. Pī-ṳ̀ gōng, kuóh-dà̤ chió bék, mò̤-niĕ-ài chiăng hù-siông dô̤-sê̤ṳ lì có̤ chék (做七). Hāi-gièng gì kuóh-dà̤ mò̤ muó, ék-buăng dò̤ chāu-chiŏh (草蓆) guōng lâ, muài diŏh bī-gáu piék gì tăng-tù (灘塗) diē-sié, cuòi mâ̤ sāi ké̤ṳk bék-nè̤ng káng-giéng. Có̤i cā sáng Tiĕng-ciō-gáu gì kuóh-dà̤ muài diŏh Hók-ciŭ-siàng să̤-báe̤k gì Hông-gáu-săng (奉教山). Ciā săng cêu sê gĭng-dáng gì Mā-ăng-săng (馬鞍山), gô-dā̤ Hók-ciŭ nè̤ng gó̤ ĭ Kuóh-dà̤-săng (曲蹄山).
Có̤-cáik
Hók-ciŭ nè̤ng cié-cáu ô „Guăng săng mìng sé kuóh-dà̤ ngô“ (官三民四曲蹄五) gì gōng-huák. Cêu sê gōng, có̤-guăng-gì diŏh Sĕk-nê-nguŏk niék-săng cié-cáu, báh-sáng diŏh niék-sé cié-cáu, kuóh-dà̤ diŏh niék-ngô cié. Săng-sĕk màng-buŏ gì sèng-âu, kuóh-dà̤ â̤ ciŏng sùng kŭi gáu Mìng-gĕ̤ng dâi-dŏng kó̤, miēng lā̤ cái-ciō (債主) lì tō̤ cièng, cuòi hô̤ lā̤ „chiĕng-gŏ̤“ (遷篙). Ciáng-nguŏk chĕ̤-nê gáu chĕ̤-sé, nṳ̄-gái gâe̤ng niè-giāng â̤ siông ngiâng tō̤ guōi (討粿), kó̤ Háng-nè̤ng diêu gì dê-huŏng, gă-gă-chió-chió chióng sĭ bái nièng (唱詩拜年), gōng gék-lé gì uâ lì tō̤ guōi. Kuóh-dà̤ chók-miàng gì «tō̤ guōi sĭ» (討粿詩) ô: „Gŭ sō̤ sĕ̤ng-sĕ̤ng hŏk sĭng-nièng, è̤ng-è̤ng sāng-dĕng guá tiăng sèng; hō̤ gŏ̤ hō̤ guōi sáe̤ng nù kó̤, gĭng-cê bà̤-bēng kiê muòng sèng.“ (姑嫂雙雙賀新年, 紅紅傘燈掛廳前; 好糕好粿送奴去, 金字牌板豎門前) „Gô nièng gáu kó̤ bô sĭng nièng, sĕng-é hĭng-lè̤ng téng duâi cièng; gŭng-hī huák-cài bìng-ăng guó, sáe̤ng nù tòng-guōi guó mùong sèng.“ (舊年過了又新年, 生意興隆賺大錢; 恭喜發財平安過, 送奴糖粿過門前) dēng dēng. Có̤ cáik gì sèng-âu, Kuóh-dà̤ ô chióng ngṳ̀-gŏ̤ (漁歌) gì diòng-tūng, bók-guó cuòi găk gĭng-dáng ô sék-diòng gì ngùi-hiēng.
Géng-gé
Kuóh-dà̤ iā giăng nè̤ng téng sùng sèng-dău gĭng-guó, ĭ-gáuk-nè̤ng giéng-gáe̤k cuòi sê cūi-mā (水馬, é-sé̤ṳ sê céng sī gì nṳ̄-gái) gì hióng-cĭng. Bók-guó nâ sê dé̤ṳk diŏh cūi-mā dŭ diŏh lău gèng lì, biê-miēng gūi lì tō̤ mà-huàng. Kuóh-dà̤ káng-giéng dâung cūi lā̤ nè̤ng mâ̤ sāi dĭk-ciék giú siông lì, ô săng tèng săng pù (三沉三浮) gái giú gì sĭk-guáng. Ĭng-ôi iā sèu giàng sùng, kuóh-dà̤ giăng gōng „tó̤i“ (退), „huàng“ (橫) ciŏng-uâng gì cê. Kuóh-dà̤ giéng-gáe̤k káng-giéng bà̤-lēng-pók gì nó̤h dŭ mâ̤ gék-lé, diāng lō̤ buòng-buòng lō̤ dŭ mâ̤ sāi bà̤-lēng-pók, siăh ngṳ̀ iâ mâ̤ sāi huăng siŏh méng. Kuóh-dà̤ giéng-gáe̤k ngṳ̀ gì mĕ̤k-ciŭ mâ̤ siăh gì, ĭ-gáuk-nè̤ng diŏh sùng-tàu â̤ diĕu ngṳ̀ gì mĕ̤k-ciŭ, giéng-gáe̤k cuòi â̤ bō̤-bé sùng mâ̤ pâung.
Ngṳ̀-gŏ̤
Ciō dèu-mŭk: Kuóh-dà̤-ké̤ṳk
Kuóh-dà̤ gì ngṳ̀-gŏ̤ (漁歌) sê kuóh-dà̤ mìng-găng gì siŏh cṳ̄ng diòng-tūng ĭng-ngŏk, ciō-iéu ô buàng-gŏ̤ (盤歌) gâe̤ng chióng hŏk-nièng-gŏ̤ (唱賀年歌) lâng cṳ̄ng, dŭ sê kĕk Hók-ciŭ-uâ lì chióng. Buàng-gŏ̤ sê siŏh nàng siŏh nṳ̄ dó̤i-chióng (對唱), gŏ̤-sṳ̀ sê hiêng-diòng huák-hŭi gì; hŏk-nièng-gŏ̤ sê diŏh guó-nièng gì sèng-âu hióng lṳ̆k-dê gà̤-dēng gì Háng-nè̤ng tō̤ guōi sèng-âu chióng gì gŏ̤. Kuóh-dà̤ ngṳ̀-gŏ̤ ô Mìng-kiŏk gì kuóh-diêu, iâ dó̤i Hók-ciŭ gì-tă gì mìng-ièu (民謠) kuóh-ngiê (曲藝) ô ék-dêng gì īng-hiōng, bók-guó gĭng-dáng ô sék-diòng gì ngùi-hiēng, hiêng-câi ī-gĭng ké̤ṳk céng-hū gă gáu Hók-ciŭ-chê gâe̤ng Hók-gióng-sēng gì Hĭ-ŭk-cék Ùng-huá Mì-sāng (非物質文化遺產) gì miàng-dăng diē-sié kó̤ lāu.
Cŭng-gáu
Có̤i cā, kuóh-dà̤ sáng Hók-gióng buōng-tū dĕk-sáik gì iā sâ̤ Dô̤-gáu sìng, gì-dṳ̆ng bău-guák Ù-cṳ̆, Siè-sìng (蛇神), Uă-sìng (蛙神), Lṳ̀ng-sìng (龍神), gó ô Mā-cū, Nā-gŭng, Băh-mā-cŏng-uòng, Kăi-mìng-cŏng-uòng (開閩尊王, Uòng Sīng-dĭ), Ŭi-ū-cŏng-uòng (威武尊王, Uòng Sīng-dièu), Ngū-hók Uòng-iè (五福王爺), Lìng-cūi-nā̤, Dìng Siông-cṳ̆ (陳尚書, Dìng Ùng-lṳ̀ng), Chék-sĭng-nā̤ (七星奶), Chèng-lòi Gŭ-niòng (田螺姑娘) gâe̤ng gáuk cṳ̄ng dê-tàu-sìng. Kuóh-dà̤ cĭng sèu giàng-sùng, gó-chṳ̄ diŏh ĭ-gáuk-nè̤ng dâi-dŏng cêng-kó̤ sáng Mā-cū, gó ciŏng Mā-cū gì séng-iōng diòng gáu Mìng-báe̤k gì nô̤i-lṳ̆k dê-kṳ̆ kó̤. Kuóh-dà̤ gó ciŏng Băh-mā-cŏng-uòng gì séng-iōng diòng gáu Mā-cū-dō̤, Nā-gŭng gì séng-iōng diòng kó̤ Liù-giù. Iâ ô siŏh buô-hông gì kuóh-dà̤ sáng Hŭk-gáu.
17 sié-gī gì sèng-âu, huăng-giāng diòng-gáu-sê̤ṳ gáu Hók-ciŭ lì uăk-dông, sìng-lĭk gáu-kṳ̆ (教區), kăi-sṳ̄ ô kuóh-dà̤ sáng Tiĕng-ciō-gáu. Téng 19 sié-gī dṳ̆ng-gĭ kī, cī siŏh dêng diòng-gáu-sê̤ṳ ciŏng kuóh-dà̤ dóng có̤ sê dâe̤ng-iéu diòng-gáu dó̤i-chiông, gó ĭng-ôi cuòi dĕk-lìng-é kó̤ ŏ̤k Hók-ciŭ-uâ. Tiĕng-ciō-gáu gáu-huôi dó̤i-chiū hông-gáu gì kuóh-dà̤ siông-ngiâng diâng-gṳ̆, bié-miēng ĭ-gáuk-nè̤ng sêu gáu Háng-nè̤ng gì kiĕ-hô, bô kŭi hŏk-hâu gáu-ṳ̆k kuóh-dà̤, gó-chṳ̄ hông-gáu gì kuóh-dà̤ muōng biéng muōng sâ̤. Gáu gĭng-dáng, duâi-buô-hông gì Kuóh-dà̤ dŭ sáng Tiĕng-ciō-gáu lāu. Kuóh-dà̤ gâe̤ng kuóh-dà̤ gì hâiu-dâi ciéng Hók-ciŭ Tiĕng-ciō-gáu gáu-dù gì ìng-kēu iā duâi.
Dó̤i kuóh-dà̤ gì gì-sê
Téng Sóng-dièu kăi-sṳ̄, kuóh-dà̤ ké̤ṳk lṳ̆k-dê gà̤-dēng gì Háng-nè̤ng dóng có̤ „ciéng-mìng“ (賤民) káng mâ̤ kī. Gô-dā̤ ô siŏh cṳ̄ng gōng-huák, Hók-ciŭ gì nàng-gái nâ mò̤ cièng tō̤ lâu-mā, ng-sê tō̤ gĕ̤ng-muói-giāng, cêu sê kó̤ tō̤ lâng-gā-siăng (兩個聲, cī ngôi-dê lì gì nè̤ng). Kuóh-dà̤ gì sĕng-sāng gâe̤ng sĕng-uăk dŭ sêu gáu iā duâi gì hâing-cié, mâ̤ sāi siông ngiâng diâng-gṳ̆, mâ̤ sāi sê̤ṳng sĭ-dièu (絲綢) gì ĭ-siòng, mâ̤ sāi gâe̤ng Háng-nè̤ng giék-huŏng, siông áng mâ̤ sāi ciă sāng gâe̤ng sê̤ṳng à̤, ô hō̤ dâi mâ̤ sāi diŏng-dĕng-giék-chăi (張燈結綵), giàng diô dŏng diŏh uăng iĕu dă̤ tàu ièng biĕng-dău giàng, mâ̤ sāi sê̤ṳng Háng-nè̤ng gì ĭ-siòng, kó-guāng siŏh mĕng gèng siŏh mĕng dă̤. Nṳ̄-gái sĕ̤ buáng-biĕng-guói (半爿髻), mâ̤ sāi ŏ̤k Háng-nè̤ng nṳ̄-gái hŭ-uâng sĕ̤. Ô gì dê-huŏng gó géng-cī kuóh-dà̤ siông ngiâng lì, dŏng-dê ô „Kuóh-dà̤ nĕ̤ng siông ngiâng, siông ngiâng páh sī mò̤ buòi miâng“ (曲蹄莫上岸, 上岸拍死無賠命) gì gōng-huák. Siông ngiâng diâng-gṳ̆ gì kuóh-dà̤ iâ mâ̤ sāi kī kĕk nguā có̤ dīng gì chió, ŏ̤k Háng-nè̤ng kī ô huōi-chiòng-bău gì chió gâing-gâing sê mâ̤ sāi gì. Ô gì chió bó gì kuóh-dà̤ kĕk iā sâ̤ cièng kó̤ uōi-lô (賄賂) siŏh sáng gì Háng-nè̤ng, kĕk Háng-nè̤ng gì mìng-gék kó̤ tĕ̤k-cṳ̆ kō̤-cṳ̆.
Muāng-chĭng muăk-gĭ Hók-ciŭ ô siŏh ciáh miàng hô̤ lā̤ Guóh Báik-chiŏng (郭柏蒼) gì tĕ̤k-cṳ̆-nè̤ng, diŏh ĭ siā gì «Dé̤ṳk găng Sĕk-nĭk uâ» (竹間十日話) diē-sié, ô gōng siŏh ciáh Sông-dê (順治) nièng-găng miàng-cê hô̤ lā̤ Gĭng Giáng (金鏡) gì céng-sê̤ṳ ĭng-ôi chió bék gâe̤ng gĕ̤ng-muói-giāng giék-huŏng, siâ-huôi dê-ôi biéng iā dă̤ gì gó-sê̤ṳ:
Cī siŏh dâung Ùng-ngiòng-ùng huăng-ĭk siàng Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ é-sé̤ṳ cêu sê:
Gĭng Giáng (金鏡), cê Sé̤ṳk-mìng (肅明), có̤ sé̤ṳ-cài gì sèng-âu chió iā bék, gâe̤ng mâ̤-ngṳ̀-gì giék-huŏng. Hók-ciŭ nè̤ng gó̤ gì mâ̤-ngṳ̀-sō̤ (賣漁嫂) cêu sê kuóh-dà̤-bò̤ (曲蹄婆), sĕng-uăk diŏh sùng diē-sié, lâng ciáh kă-tōi dŭ â̤ có̤ uăng-uăng-sék, gó-chṳ̄ hô̤ ciā miàng-cê. Gáu-muōi-lāu dê-ôi biéng cêng-kó̤ dă̤, giāng-diê mâ̤ sāi kó̤ kō̤-cṳ̆. Áng sĭk-guáng mâ̤ sāi siông-ngiâng, sĕ̤ buáng-piéng-guói (半片髻), gâe̤ng chèng-bò̤ (Háng-nè̤ng gì có̤-chèng-gì nṳ̄-gái) kṳ̆-biék kŭi lì; nâ sê gāng sĕ̤ guói dái dṳ̆ng-căng (中簪) gì nè̤ng, dŭ â̤ ké̤ṳk chèng-bò̤ niăh lā̤ páh. Săng-sĕk gūi nièng ī-hâiu ciáh kăi-sṳ̄ (gâe̤ng Háng-nè̤ng) hông-siŏh-dŏi kó̤. Hiŏng-hâ nè̤ng gōng gì kuóh-dà̤-bò̤ sê mâ̤-chiéu-gì, piéng nè̤ng cê-gă sê mâ̤-ngṳ̀-sō̤, gó-chṳ̄ â̤ ké̤ṳk nè̤ng kó̤-câung. Ô nè̤ng ĭng-ôi cuòi gōng: „Nguŏk dàng diè-dòng lā̤, páh-ngṳ̀-gì nêng dâng Gĭng Giáng.“ Áng: ciā Gĭng Giáng diêu diŏh Nguŏh-chióh-săng (玉尺山), gáu-muōi-lāu dó̤i-chiū Gēng Cĭng-dṳ̆ng cô̤-huāng, liù-huóng gáu Săng-hāi-guăng (山海關) ngiê-dău kó̤, mâ̤ ké̤ṳk Hò̤ Tì-dók có̤ hô-bék (傅筆).
Téng Muāng-chĭng kăi-sṳ̄, céng-hū gâe̤ng kuóh-dà̤ dŭ buóh siōng chṳ̄-siĕu ciā gì-sê gì céng-cháik. 18 sié-gī Ṳ̆ng-céng (雍正) nièng-găng, céng-hū ṳ̄ng-hū kuóh-dà̤ siông ngiâng diâng-gṳ̆, bók-guó mìng-găng gó ô cĭng sâ̤ nè̤ng káng mâ̤ kī ĭ-gáuk-nè̤ng. Muāng-chĭng muăk-gĭ có̤ hiēng-céng (憲政), ô nè̤ng hióng Hók-gióng-sēng cṳ̆-ngiê-guŏh (諮議局) tì chók ngiê-áng, iéu-giù lĭk-huák bō̤-hô kuóh-dà̤ gâe̤ng Háng-nè̤ng dái-ngê̤ṳ bìng-dēng, dáng-sê céng-hū gōng cuòi sê sĭk-guáng, mò̤ ciék-sêu cuòi ngiê-áng. Dṳ̆ng-huà Mìng-guók sìng-lĭk ī-hâiu, uòng-ciòng gā̤-dṳ̀ kuóh-dà̤ mâ̤ siông ngiâng gì géng-lêng. Gê̤ṳng-sāng-dōng siông-dài ī-hâiu, céng-hū ăng-bà̤ iā sâ̤ kuóh-dà̤ siông-ngiâng. Gì-sê gì céng-cháik uòng-ciòng mò̤ lāu, bók-guó ô gì Háng-nè̤ng gó sê káng mâ̤ kī kuóh-dà̤.
Hók-ciŭ mìng-găng gì ùng-huá hìng-chiông
Hók-ciŭ mìng-găng ùng-huá diē-sié káng mâ̤ kī kuóh-dà̤, giéng-gáe̤k ĭ-gáuk-nè̤ng găng-giēu-lê. Diŏh Hók-ciŭ-uâ dâi-dŏng ô iā sâ̤ káng mâ̤ kī kuóh-dà̤ gì sṳ̆k-ngṳ̄. Chiông „Kuóh-dà̤-ŭng“ (曲蹄瘟), „Siŏh lăk gāng-lāng gĕ̤h guó kăng, kuóh-dà̤ iâ siōng có̤ sĭng-săng; Chiū niĕng bék-giāng dēu-dēu-ciéng, mâ̤ siā săng cê Dâiu Iéng-săng“ (一粒橄欖丟過坑, 曲蹄也想做先生; 手拈筆仔抖抖戰, 賣寫三字竇燕山), „Kuóh-dà̤ â̤ có̤-guăng, Dṳ̆ng-nguòng biéng Báe̤k-huăng“ (曲蹄會做官, 中原變北番) cī siŏh lôi, gó ô „Kuóh-dà̤ nĕ̤ng siông ngiâng, siông ngâng ké̤ṳk páh sī mò̤ buòi miâng“ (曲蹄莫上岸, 上岸乞拍死無賠命) ciŏng-uâng ŭi-hiĕk gì uâ. Muāng-chĭng céng-hū ūng-hṳ̄ kuóh-dà̤ mā̤ guăng, gó ô „Ièu sùng ièu sùng lă, kuóh-dà̤ có̤ lō̤-diă. Siēu-iè dáng bóng-tĕ̤ng, siēu-ciā kó̤ dăk chiă. Tiăng-dŏng nè̤ng-káh háng gŭng-hī, bùng-diē nā̤-nā̤ táung-siēng-kă“ (搖船搖船啦, 曲蹄做老爹. 少爺擔糞桶, 小姐去踏車. 廳中儂客喊恭喜, 房裡奶奶脫跣骹) ciŏng-uâng chiéu kuóh-dà̤ gì sṳ̆k-ngṳ̄. «Mìng-dŭ Biék Gé» diē-sié iâ ô biēng-dă̤ kuóh-dà̤ gì ùng-cê, bók-guó ô gì kuóh-dà̤ diŏh ciā cṳ̆ diē-sié sê ī céng-mêng hìng-chiông chók-hiêng gì. Hók-ciŭ ô iā sâ̤ gì dê-miàng gâe̤ng kuóh-dà̤ ô găng-guó. Hók-ciŭ chê-kṳ̆ să̤-báe̤k ô Mā-ăng-săng (馬鞍山), gô-dā̤ hô̤ lā̤ Kuóh-dà̤-săng (曲蹄山), hŭ-uái gô-dā̤ ô iā sâ̤ kuóh-dà̤ muài diŏh cŭ-nē̤. Mā-cū gì Nàng-găng-dō̤ (南竿島) iâ ô Kuóh-dà̤-ó̤ (曲蹄澳).
Fermium
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Huá-hŏk nguòng-só
Kuóh-dà̤
Huăng-giāng bék â-dā̤ gì Mìng-gĕ̤ng gâe̤ng kuóh-dà̤
1847 nièng Hók-ciŭ kăi-bó ī-hâiu, iā sâ̤ Gĭ-dók-gáu diòng-gáu-sê̤ṳ lì Hók-ciŭ diòng-gáu. Cī siŏh dêng nè̤ng gì bék-gé diē-sié gé giâ lì iā sâ̤ kuóh-dà̤ gì sĕng-uăk, ké̤ṳk huăng-giāng làu giâ iā chĭng gì éng-chiông:
...ciŏng-uâng uăng-uăng-sék kŭi chă-bók-dŏ̤ ô 30 Ĭng-lī, nē̤ng-gă gì sùng kŭi gáu siŏh piéng biĕng-dău dŭ sê săng gì iā cóng gì dê-huŏng. Cŭ-nē̤ siŏh-chék-ché̤ṳ dŭ sê puái-só̤i sék mò̤ gŭi-cáik gì săng-mĕk, Hók-ciŭ-siàng cêu sê diŏh ciā săng-mĕk gì bō̤-hô dâi-dŏng. Buóh gáu Hók-ciŭ gì diô-dŏng, nguāi káng-giéng gĕ̤ng gì lâng-bĕng siŏh-muāng-sié dŭ sê sùng -- siàng-báik-siàng-chiĕng ciáh nâung-nâung-sék bēng-sùng, gó ô duâi gì sùng īng-giū gì dìng diŏh hŭ-uái, huòi sê sùng gì ciō-ìng diêu gì dê-huŏng. Cūi gà̤-dēng gì chió sê Dṳ̆ng-guók nè̤ng sĕng-uăk có̤i mìng-hiēng gì siŏh cṳ̄ng dĕk-sáik, diŏh cī ciáh dá̤-guók siŏh-chék-ché̤ṳ dŭ â̤ káng-giéng cī cṳ̄ng hŭng-sṳ̆k. Hók-ciŭ cūi gà̤-dēng gṳ̆-mìng gì ìng-kēu kēng-dêng chiĕu-guó gūi chiĕng, cī siŏh dêng nè̤ng diŏh cŭ-nē̤ chók-sié, diŏh cŭ-nē̤ buók-duâi, siŏh-sié-nè̤ng dŭ diŏh ciā sùng lā̤ sĕng-uăk. Ò̤ gà̤-dēng iâ dŭ sê gáuk cṳ̄ng gáuk sáik gì bìng-dā̤ huăng-sùng, ô bô duâi bô dâe̤ng gì Săng-dĕ̤ng-sùng, ô iā cóng iā kĭng gì ŭ-ŭ-sék gì Nìng-pŏ̤-sùng, hŭ-nó̤h-uâng gì sùng dŭ ô...
Diêng-īng ùng-huá dâi-dŏng gì kuóh-dà̤
Mī-guók dô̤-iēng Julien Bryan diŏh 1947 nièng kiák guó siŏh buô miàng-cê hô̤ lā̤ «Bēng-sùng cĭ Gă» (Sampan Family) gì diêng-īng, gōng gì sê Mìng-gĕ̤ng diē-hāi-kāu hŭ-uái siŏh chió sáng Lìng (林) gì kuóh-dà̤ siŏh nĭk gì sĕng-uăk.
2009 nièng, dô̤-iēng Ŭ Hióng-huà (巫向華) gŏng-gé̤ṳ Kuóh-dà̤ gì ùng-huá sĕng-uăk kiák siàng siŏh buô diêng-īng «Tiĕng-ciō gì Ngṳ̀-hŭ» (天主其漁夫), ciā diêng-īng diē-sié duâi buô-hông nô̤i-ṳ̀ng sê kĕk Hók-ciŭ-uâ gōng gì.
Hiêng-câung
Téng 20 sié-gī 50 nièng-dâi kăi-sṳ̄, Dṳ̆ng-guók céng-hū ăng-bà̤ kuóh-dà̤ siông ngiâng diâng-gṳ̆, ciék-sêu gáu-ṳ̆k. Gĭng-dáng Mìng-gĕ̤ng gĕ̤ng gièng gâe̤ng hāi-gièng ô iā sâ̤ kuóh-dà̤ gì chŏng, dŭ sê hī sèng-âu kī gì. Kuóh-dà̤ duâi buô-hông gó sê có̤ gâe̤ng cūi ô găng-guó gì gĕ̤ng-cáuk, chiông Chŏng-săng-kṳ̆ Mìng-gĕ̤ng nàng ngiâng gì kuóh-dà̤ cêu ké̤ṳk ăng-bà̤ gáu Chŏng-săng-kṳ̆ Cūi-siông ngṳ̀-ngiĕk dâi-dôi diē-sié kó̤, 1979 nièng, céng-hū gó buák kuăng kī siŏh cô̤ ngṳ̀-mìng sĭng-chŏng. Téng 1990 nièng-dâi kī, iā sâ̤ chió dŭ cê-gă kĕk ciŏng-tàu hĕ̤k-ciā chà lì kī chió. Lò̤-nguòng-gâing céng-hū gó ké̤ṳk hāi-gièng gì kuóh-dà̤ kī Hāi-siông-chŏng (海上村, diŏh Sièng-gĕ̤ng-déng), Sĕng-hŭng-chŏng (先鋒村, diŏh Bê-lī-hiŏng), Sìng-hŭng-chŏng (乘風村, diŏh Sĕ̤ng-săng-déng) săng ciáh chŏng. 1990 nièng kăi-sṳ̄, Hók-ciŭ-chê céng-hū ciŏng diông giâ lì gì kuóh-dà̤ dŭ ăng-bà̤ siông ngiâng diâng-gṳ̆.
Gĭng-dáng gì kuóh-dà̤ sĕng-uăk gâe̤ng gáu-ṳ̆k cūi-bìng dŭ ô iā duâi gì tì-gŏ̤. Duâi buô-hông gì kuóh-dà̤ dŭ có̤ gâe̤ng páh-ngṳ̀, cūi siông ông-sók, uă săi ciŏng-uâng gì cék-ngiĕk, bêng-chiă dáik gáu céng-hū gì ék-dêng gĭng-cá̤ ciĕ-tì. Iā sâ̤ kuóh-dà̤ ciŏng sùng gāi siàng duâi mŭk huăng-sùng (帆船), ô gì gó sāi â̤ hâ gūi báh dóng gì gáung sùng (鋼船). Ô gì kuóh-dà̤ ké̤ṳk céng-hū chiāng kó̤ có̤ nô̤i-ò̤ gì ôi-sĕng.
Lêng-ngôi siŏh huŏng-miêng, kuóh-dà̤ gì diòng-tūng ùng-huá ô sék-diòng gì ngùi-hiēng, kuóh-dà̤ gì ngṳ̀-gŏ̤, hiêng-câi ī-gĭng ké̤ṳk céng-hū gă gáu Hók-ciŭ-chê gâe̤ng Hók-gióng-sēng gì Hĭ-ŭk-cék Ùng-huá Mì-sāng (非物質文化遺產) gì miàng-dăng diē-sié kó̤ lāu.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Sĕk-ék 分類:Mìng-cŭk
2007 nièng
2007
Nĭk-cī-dăng
分類:2000 nièng-dâi
Ciòng-gē̤ng
Ciòng-gē̤ng-kṳ̆ (泉港區) sê Ciòng-ciŭ‎-chê gì siŏh ciáh kṳ̆.
分類:Ciòng-ciŭ
Diêng-īng
Diêng-īng (電影), iâ hô̤ lā̤ éng-uâ (映畫), sê siŏh cṳ̄ng kĕk gă-guóng, liŏh-chiông-dái hĕ̤k-ciā sók-cê muòi-tā̤ ciŏng īng-chiông gâe̤ng siăng-ĭng hăk-siŏh-dŏi, gái gă siông âu-gĭ cié-cáuk có̤ siàng gì siŏng-ngiĕk-huá ngiê-sŭk.
Gó-dā̤ mò̤ siăng-ĭng gì diêng-īng iâ hô̤ lā̤ ōng-hié (影戲) hĕ̤k ōng-ōng-hié (影影戲).
分類:Séng-sék 分類:Ngiê-sŭk
Senegal
分類:Hĭ-ciŭ guók-gă
Allen Gông (Ohio)
Allen Gông sê Mī-guók Ohio gì siŏh ciáh gông.
956 nièng
956
Allen Gông (Ohio)
分類:Ohio gì gông
956 nièng
Guó-sié
分類:950 nièng-dâi
Palestine Guók
Palestine Guók sê Dṳ̆ng-dĕ̤ng gì siŏh ciáh guók-gă, ciō-iéu mìng-cŭk sê Ā-lá-báik-nè̤ng.
分類:Ā-ciŭ guók-gă
Chŭng-lièng
Chŭng-lièng (春聯) sê Dĕ̤ng Ā nè̤ng chŭng-cáik sèng-âu táik diŏh muòng-kāu gì siŏh cṳ̄ng è̤ng-sáik gì dó̤i-lièng.
Siŏh-săi
Siŏh-săi-chê (石獅市) sê Ciòng-ciŭ‎-chê â-dā̤ guāng gì siŏh ciáh gâing-gék-chê.
Chŭng-lièng
分類:Dṳ̆ng-guók ùng-huá
Fernão de Magalhães
Fernão de Magalhães (Fernão de Magalhães, Fernando de Magallanes, ) sê Buò-dò̤-ngà ô-miàng gì hòng-hāi-gă. Ĭ iù Să̤-băng-ngà guók-uòng Carlos 1-sié (Sìng-séng Lò̤-mā Dá̤-guók gì Karl 5-sié) cī-pái, cū-cék lāu 1519-1522 nièng gì lĭk-sṳ̄ siông dâ̤-ék huòi kuàng-giù hòng-hèng. Ĭ cī-huŏi gì sùng-duôi iù Să̤-băng-ngà chók-huák hióng-să̤, gĭng Nàng Mī-ciŭ nàng-duăng gâe̤ng Tái-bìng-iòng dó̤-dák Dĕ̤ng Éng-dô Gùng-dō̤. Bók-guó, ĭ buōng-ìng ĭng-uôi 1521 nièng găh Hĭ-lŭk-bĭng chăng-siŏh-kă gáu dŏng-dé gì buô-lŏk ciéng-cĭng dăng-dŏng, ké̤ṳk nè̤ng tài sī. Cĭ-hâiu, ĭ gì sùng-duôi gié-sṳ̆k hòng-hèng, có̤i-cṳ̆ng ṳ̀ 1522 nièng duōng-gáu Să̤-băng-ngà.
Sêu-săng-siŏh
分類:Sĕk-ék ùng-huá 分類:Cài-lâiu
Siŏh-săi
分類:Ciòng-ciŭ
99 nièng
1999
Guó-sié
分類:90 nièng-dâi
540年代
540年代趁540年1月1號開始，遘549年12月31號結束.
Nùng-mìng
Nùng-mìng (農民) iâ hô̤ lā̤ nùng-mìng-gŏ̤ (農民哥) hĕ̤k-ciā có̤-chèng-gì (做塍其), sê cī kĕk nùng-ngiĕk (bău-guák có̤-chèng, bóng-mŭk dēng dēng) lì mì-tì sĕng-uăk gì nè̤ng.
分類:Cék-ngiĕk
Clallam Gông (Washington)
Clallam Gông sê Mī-guók Washington gì siŏh ciáh gông.
分類:Washington gì gông
Iron Gông (Wisconsin)
Iron Gông (Ĭng-ngṳ̄: Iron County) sê Mī-guók Wisconsin gì siŏh ciáh gông.
分類:Wisconsin gì gông
957 nièng
957
Guó-sié
分類:950 nièng-dâi
Nùng-mìng-gĕ̤ng
Ĭng-ôi Hók-ciŭ gì mâ̤ ciēu gì nùng-mìng-gĕ̤ng sê téng Sé̤ṳ-chiŏng lì gì, gó-chṳ̄ iā sâ̤ Hók-ciŭ nè̤ng ciŏng nùng-mìng-gĕ̤ng dŭ hô̤ lā̤ Sé̤ṳ-chiŏng-giāng (四川囝). Bók-guó ciā sṳ̀ ô nék-giāng mâ̤ hō̤ tiăng.
分類:Cék-ngiĕk
Hawaii
Hawaii sê Mī-guók gì siŏh ciáh ciŭ.
Hawaii gô-dā̤ iâ hô̤ có̤ Tàng-hiŏng-săng (檀香山), gâe̤ng siū-hū Honolulu hô̤ siŏh-iông gì miàng-cê.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Mī-guók gì ciŭ
Allen Gông (Louisiana)
Allen Gông sê Mī-guók Louisiana gì siŏh ciáh gông.
分類:Louisiana gì gông
958 nièng
958
Guó-sié
分類:950 nièng-dâi
Céng-gŏng
Céng-gŏng-chê (晉江市) sê Ciòng-ciŭ‎-chê gì siŏh ciáh gâing-gék-chê.
分類:Ciòng-ciŭ
Nàng-ăng
Nàng-ăng-chê (南安市) sê Ciòng-ciŭ‎-chê gì siŏh ciáh gâing-gék-chê.
分類:Ciòng-ciŭ
Gŭng-ô-uòng
Gŭng-ô-uòng (公務員) sê cī găk céng-hū gĭ-gáiu gĕ̤ng-cáuk gì nè̤ng.
分類:Cék-ngiĕk
100 nièng
100
Guó-sié
分類:100 nièng-dâi
Mā-lài Gùng-dō̤
Mā-lài Gùng-dō̤ sê hŭng-buô ṳ̀ Éng-ciĕ Buáng-dō̤ gâe̤ng Ó̤-ciŭ cĭ-găng gì siŏh cū gùng-dō̤. Mā-lài Gùng-dō̤ găh Éng-dô-iòng gâe̤ng Tái-bìng-iòng dăng-dŏng, tūng-gâe̤ng ô 25000 dŏ̤ ciáh dō̤, ék-buăng lì gōng bău-guák lāu gĭng-dáng gì Éng-nà̤, Mā-lài-să̤-ā, Ùng-lài, Sĭng-gă-pŏ̤, Hĭ-lŭk-bĭng gâe̤ng Dĕ̤ng Timor ciā gūi ciáh guók-gă.
分類:Ā-ciŭ
Clare Gông (Michigan)
Clare Gông sê Mī-guók Michigan gì siŏh ciáh gông.
分類:Michigan gì gông
Mississippi Ò̤
Mississippi Ò̤ sê Báe̤k Mī-ciŭ gì siŏh dèu gĕ̤ng, ô 3,730 gŭng-lī (2,320 ĭng-lī) dòng, sê sié-gái dâ̤-sé dòng gì gĕ̤ng, iā-sê áng lièu-liông sáung sié-gái dâ̤-ngô duâi gì gĕ̤ng. Mississippi Ò̤ cuòng-buô găh Mī-guók gīng-nô̤i, bók-guó ĭ gì lièu-ĭk ô chuŏng-gáu Gă-nā-dâi gì lâng ciáh sēng.
分類:Ò̤
101 nièng
101
Guó-sié
分類:100 nièng-dâi
959 nièng
959
Guó-sié
分類:950 nièng-dâi
Diêng-dĕng
Diêng-dĕng (電燈) iâ hô̤ lā̤ diêng-guŏng (電光), sê cī kĕk tŭng-diêng lì huák-guŏng gì ciéu-mìng siék-bê.
Gŭng-lī
Gŭng-lī (公里) sê hèng-liòng dòng-dô gì guók-cié dăng-ôi. Siŏh gŭng-lī dēng kó̤ siŏh-chiĕng mī. 分類:Só-hŏk 分類:Ŭk-lī
550年代
550年代趁550年1月1號開始，遘559年12月31號結束.
Dáh-huói-cièng
Dáh-huói-cièng (硩歲錢) sê Dĕ̤ng Ā nè̤ng có̤-nièng gì sèng-âu dò̤ ké̤ṳk niê-giāng gì cièng, bău diŏh è̤ng-cāi-bău diē-sié.
分類:Dṳ̆ng-guók ùng-huá
Hiê-ăng
Hiê-ăng-Gâing (惠安縣) sê Ciòng-ciŭ‎-chê gì siŏh ciáh gâing. 分類:Ciòng-ciŭ
Âu-gă̤
Âu-gă̤ (後街) iâ hô̤ lā̤ Nàng-âu-gă̤ (南後街), sê Săng-huŏng-chék-háe̤ng diē-sié gì siŏh dèu gă̤.
分類:Hók-ciŭ gì diô
Tṳ̀ng-kéng
Tṳ̀ng-kéng (重慶, gó-dā̤ iâ tĕ̤k có̤ Dṳ̀ng-kéng) sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì siŏh ciáh dĭk-hăk-chê.
Ùng-huá
分類:Dṳ̆ng-guók  分類:Siàng-chê
Ĭng-lī
Ĭng-lī sê Ĭng-cié dăng-ôi diē-sié gì dòng-dô dăng-ôi, hiêng-câi cuō-iéu găh Mī-guók sāi-ê̤ṳng. Siŏh ĭng-lī dēng kó̤ 1.609344 gŭng-lī.
分類:Gé-liông dăng-ôi
Iroquois Gông (Illinois)
Iroquois Gông (Ĭng-ngṳ̄: Iroquois County) sê Mī-guók Illinois gì siŏh ciáh gông.
560年代
560年代趁560年1月1號開始，遘569年12月31號結束.
Allendale Gông (South Carolina)
Allendale Gông sê Mī-guók South Carolina gì siŏh ciáh gông.
分類:South Carolina gì gông
960 nièng
960
Guó-sié
分類:960 nièng-dâi
2006 nièng
2006
Nĭk-cī-dăng
分類:2000 nièng-dâi
Clarendon Gông (South Carolina)
Clarendon Gông sê Mī-guók South Carolina gì siŏh ciáh gông.
分類:South Carolina gì gông
Ăng-kă̤
Ăng-kă̤-gâing (安溪縣) sê Ciòng-ciŭ‎-chê gì siŏh ciáh gâing.
分類:Ciòng-ciŭ
Guŏng
縮圖|Guŏng Guŏng (光) sê siŏh cṳ̄ng nè̤ng kĕk mĕ̤k-ciŭ â̤ káng-giéng gì diêng-cṳ̀-pŏ̤.
分類:Ŭk-lī
102 nièng
102
Guó-sié
分類:100 nièng-dâi
Sierra Leone
Sierra Leone sê Hĭ-ciŭ să̤-buô gì siŏh ciáh guók-gă.
分類:Hĭ-ciŭ guók-gă
Idaho
Idaho sê Mī-guók gì siŏh ciáh ciŭ.
分類:Mī-guók gì ciŭ
Alpena Gông (Michigan)
Alpena Gông sê Mī-guók Michigan gì siŏh ciáh gông.
分類:Michigan gì gông
Īng-chŭng
Īng-chŭng-gâing (永春縣) sê Ciòng-ciŭ‎-chê gì siŏh ciáh gâing.
Sĕ̤ng-săng-giāng
Sĕ̤ng-săng-giāng (雙生囝) iâ hô̤ lā̤ sĕ̤ng-bàu-tăi (雙胞胎), sê cī tăi-sĕng dông-ŭk siŏh tăi cà̤ iōng giâ lì gì lâng ciáh niè-giāng.
Tàu-sĕ̤
Tàu-sĕ̤ (頭梳) sê siŏh cṳ̄ng dò̤ lì sĕ̤ tàu-huók gì nó̤h.
分類:Gă-sĭ-huă
Sùng
Sùng sê siŏh cṳ̆ng găk cūi gà̤-dēng giàng gì gău-tŭng gĕ̤ng-gê̤ṳ.
分類:Gău-tŭng gĕ̤ng-gê̤ṳ
Sĕ̤ng-săng-giāng
分類:Sĕng-lī
961 nièng
961
Guó-sié
分類:960 nièng-dâi
Mendelevium
Mendelevium sê siŏh cṳ̄ng gĭng-sṳ̆k, iâ sê siŏh cṳ̄ng huá-hŏk nguòng-só. Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 101, huá-hŏk hù-hô̤ sê Md.
Dâng
Dâng (氮, 淡), iâ hô̤ lā̤ cié-só (窒素), sê siŏh cṳ̄ng hĭ-gĭng-sṳ̆k huá-hŏk nguòng-só. Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 7, huá-hŏk hù-hô̤ sê N.
Cié-chṳ̄
Diŏh gĕ̤ng-ngiĕk diē-sié cṳ̄ng huŏng-sék cié-chṳ̄ dâng-ké:
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Huá-hŏk nguòng-só
Gāi-huóng-dâi-giò
Gāi-huóng-dâi-giò (解放大橋), nguòng-lài miàng-cê hô̤ lā̤ uâng-sêu-giò (萬壽橋), sê Hók-ciŭ siŏh ciáh chók-miàng gì giò.
分類:Hók-ciŭ gău-tŭng
962 nièng
962
Guó-sié
分類:960 nièng-dâi
Irwin Gông (Georgia)
分類:Georgia gì gông
Hŏk huāng-éng
分類:Ŭk-lī
963 nièng
963
Guó-sié
分類:960 nièng-dâi
Clarion Gông (Pennsylvania)
Clarion Gông sê Mī-guók Pennsylvania gì siŏh ciáh gông.
分類:Pennsylvania gì gông
Clark Gông (Arkansas)
Clark Gông sê Mī-guók Arkansas gì siŏh ciáh gông.
分類:Arkansas gì gông
Kṳ̄ng-lṳ̀ng
Kṳ̄ng-lṳ̀ng (恐龍) sê siŏh cṳ̄ng ī-gĭng miĕk-ciók gì cék-tùi dông-ŭk.
分類:Cék-tùi dông-ŭk
Illinois
Illinois sê Mī-guók gì siŏh ciáh ciŭ.
分類:Mī-guók gì ciŭ
580年代
580年代趁580年1月1號開始，遘589年12月31號結束.
Hùng-săng-giò
Hùng-săng-giò (洪山橋) sê Hók-ciŭ siŏh dèu chók-miàng gì giò.
分類:Hók-ciŭ gău-tŭng
公里
公里是衡量長度其國際單位. 蜀公里也就是蜀千米. 分類:數學分類:物理
Amelia Gông (Virginia)
Amelia Gông sê Mī-guók Virginia gì siŏh ciáh gông.
104 nièng
104
Enrico Fermi
Enrico Fermi (1901 nièng 9 nguŏk 29 hô̤ – 1954 nièng 11 nguŏk 28 hô̤), iā gáe̤ lō̤ Hié-mī, sê É-dâi-lé gì ŭk-lī-hŏk-gă. Ĭ găh 1938 nièng hĕk-dáik Nobel Ŭk-lī-hŏk Ciōng, cĭ-hâiu liè kŭi É-dâi-lé kó̤ lāu Mī-guók, chăng-gă Manhattan Gié-hĕk, liāng-dô̤ cháung-gióng lāu sié-gái siông dâ̤-ék bĭh nguòng-cṳ̄ huāng-éng-dŏi, Cĭ-gă-gŏ̤ (Chicago) ék-hô̤ dŏi, có̤i-cṳ̆ng dō̤-cé lāu nguòng-cṳ̄-dâng gì huák-mìng. 分類:É-dâi-lé ìng-ŭk‎
104 nièng
Guó-sié
分類:100 nièng-dâi
103 nièng
103
Guó-sié
分類:100 nièng-dâi
烏克蘭
烏克蘭（烏克蘭語: Україна）是蜀隻東歐國家，北部是俄羅斯. 分類:歐洲
Isabella Gông (Michigan)
Isabella Gông (Ĭng-ngṳ̄: Isabella County) sê Mī-guók Michigan gì siŏh ciáh gông.
分類:Michigan gì gông
Dáik-huá
Dáik-huá-gâing (德化縣) sê Ciòng-ciŭ‎-chê gì siŏh ciáh gâing.
分類:Ciòng-ciŭ
Togo
Togo sê Hĭ-ciŭ să̤-buô gì siŏh ciáh guók-gă.
分類:Hĭ-ciŭ guók-gă
2005 nièng
2005
Nĭk-cī-dăng
分類:2000 nièng-dâi
964 nièng
964
Guó-sié
分類:960 nièng-dâi
Amherst Gông (Virginia)
Amherst Gông sê Mī-guók Virginia gì siŏh ciáh gông.
分類:Virginia gì gông
Isanti Gông (Minnesota)
Isanti Gông (Ĭng-ngṳ̄: Isanti County) sê Mī-guók Minnesota gì siŏh ciáh gông.
分類:Minnesota gì gông
Cocos (Keeling) Gùng-dō̤
Cocos (Keeling) Gùng-dō̤ sê Ó̤-ciŭ gì siŏh ciáh gùng-dō̤.
Indiana
分類:Mī-guók gì ciŭ
Tiĕng-cĭng
Tiĕng-cĭng (天津) sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì siŏh ciáh dĭk-hăk-chê.
Ùng-huá
分類:Dṳ̆ng-guók  分類:Siàng-chê
Hŏk huāng-éng-dŏi
Hŏk huāng-éng-dŏi sê siŏh cṳ̄ng kāi-dông gâe̤ng kóng-cié tì-sṳ̆k gì liêng-sék hŏk huāng-éng gì cŏng-dé. Mŭk-cièng, liĕk-biéng sék hŏk huāng-éng-dŏi ké̤ṳk sāi gáu diêng-chiōng gâe̤ng sùng gèng-dēng lì tì-gṳ̆ng nèng-nguòng. Sié-gái siông dâ̤-ék cô̤ hŏk huāng-éng-dŏi sê Mī-guók siék-gié gì Chicago ék-hô̤ dŏi, găh 1942 nièng 12 nguŏk 2 hô̤ dăk-gáu lìng-gái.
Huá-siŏh
Huá-siŏh (化石, iâ â̤ tĕ̤k „huá-sĭk“), sê cī làu diŏh siŏh-tàu diē-sié gì gū-sĕng-ŭk sĭ-tā̤, ék-buăng sê gū-sĕng-ŭk gì gáuk-gáuk gâe̤ng buói-káe̤k.
Hŏk huāng-éng-dŏi
分類:Ŭk-lī
Clark Gông (Idaho)
Clark Gông sê Mī-guók Idaho gì siŏh ciáh gông.
Huá-siŏh
分類:Dê-cék 分類:Sĕng-ŭk 分類:Kō̤-gū
965 nièng
965
Guó-sié
分類:960 nièng-dâi
Clark Gông (Idaho)
分類:Idaho gì gông
590年代
590年代趁590年1月1號開始，遘599年12月31號結束.
105 nièng
105
Guó-sié
分類:100 nièng-dâi
Island Gông (Washington)
Island Gông (Ĭng-ngṳ̄: Island County) sê Mī-guók Washington gì siŏh ciáh gông.
Nguòng-cṳ̄
Nguòng-cṳ̄ (原子) sê ŭk-cék â̤ bō̤-tì cê-gă huá-hŏk séng-cék gì có̤i nâung gì cū-sìng dăng-nguòng. Nguòng-cṳ̄ sê iù ĭ dṳ̆ng-sĭng dái céng-diêng gì nguòng-cṳ̄ hŏk gâe̤ng ciŭ-ùi dái hó-diêng gì diêng-cṳ̄ gáiu-sìng. Nguòng-cṳ̄ iā nâung, dái-kái ô 1 Å cō̤-êu.
Ŋ
Nguòng-cṳ̄ hŏk
Nguòng-cṳ̄ hŏk (原子核) sê nguòng-cṳ̄ dṳ̆ng-sĭng bô nâung mĭk-dô bô gèng gì buô-hông, iù cék-cṳ̄ gâe̤ng dṳ̆ng-cṳ̄ gáiu sìng. Nguòng-cṳ̄ hŏk sê 1901 nièng iù Ĭng-guók kuŏ-hŏk-gă Ernest Rutherford huák-hiêng gì.
分類:Ŭk-lī
Bô-uăk-cáik-dō̤
Bô-uăk-cáik-dō̤ sê Dâi-iòng-ciŭ gì siŏh ciáh dō̤, sṳ̆k Chile guāng.
分類:Dâi-iòng-ciŭ
966 nièng
966
Guó-sié
分類:960 nièng-dâi
106 nièng
106
Guó-sié
分類:100 nièng-dâi
Clark Gông (Illinois)
Clark Gông sê Mī-guók Illinois gì siŏh ciáh gông.
分類:Illinois gì gông
Dìng Ùng-lṳ̀ng
Dìng Ùng-lṳ̀ng (陳文龍, Buò-siĕng-ngṳ̄: Díng Meóng-le̤ng, 1232 n. - 1277 n.), Hĭng-huá (gĭng-dáng Buò-dièng) nè̤ng, sê Nàng-sóng muăk-gĭ gì siŏh ciáh ciŏng-gŭng.
1276 nièng, Nguòng-dièu buô-dôi páh giâ Hók-ciŭ, Sóng Duăng-cŭng cāu kó̤ Guōng-ciŭ. Dìng Ùng-lṳ̀ng ciŏng gă-sāng dŭ mâ̤ ták, diŏh Hĭng-huá-hū (gĭng-dáng Buò-dièng-chê) hŭ-uái dái-bĭng gâe̤ng Nguòng-dièu dó̤i-káung, sék-bâi, ké̤ṳk niăh kó̤ Hòng-ciŭ. Buáng-diô-dŏng ng-siăh nó̤h cê̤ṳ-sák.
Mìng-dièu sìng-lĭk ī-hâiu, hŭng ĭ có̤ Hók-ciŭ-hū gì siàng-huòng (城隍). Gĭng-dáng Hók-ciŭ nè̤ng gó̤ ĭ „Siông-cṳ̆ gŭng“ (尚書公), Hók-ciŭ gâe̤ng Buò-dièng ô iā sâ̤ gṳ̆ng ĭ gì miêu.
分類:Buò-dièng-nè̤ng 分類:Hĭng-huá 分類:Sáng Dìng
Amite Gông (Mississippi)
Amite Gông sê Mī-guók Mississippi gì siŏh ciáh gông.
分類:Mississippi gì gông
967 nièng
967
Guó-sié
分類:960 nièng-dâi
600年代
600年代趁600年1月1號開始，遘609年12月31號結束.
2004 nièng
Nĭk-cī-dăng
分類:2000 nièng-dâi
Iōng
Iōng (氧, 養), iâ hô̤ lā̤ sŏng-só (酸素) hĕ̤k-ciā Oxy, sê siŏh cṳ̄ng hĭ-gĭng-sṳ̆k nguòng-só. Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 8, huá-hŏk hù-hô̤ sê O.
Cié-chṳ̄
Diŏh gĕ̤ng-ngiĕk diē-sié ciŏng-uâng cié-chṳ̄ iōng-ké:
Diŏh sĭk-ngiêng-sék diē-sié ciŏng-uâng cié-chṳ̄ iōng-ké:
分類:Huá-hŏk nguòng-só
Hiăng-diê ciā-muói
Hiăng-diê ciā-muói (兄弟姐妹) sê cī ô siŏh ciáh bâ-nā̤ iōng chók lì gì nè̤ng. Diŏh dòng-buŏ-giāng diē-sié, duâi gì hô̤ lā̤ ĭ-gŏ̤ (依哥), gŏ̤ (哥) hĕ̤k-ciā hiăng (兄), sá̤ gì hô̤ lā̤ ĭ-diê (依弟) hĕ̤k-ciā diê (弟); cṳ̆-niòng-giāng diē-sié, duâi gì hô̤ lā̤ ĭ-ciā (依姐) hĕ̤k-ciā ciā (姐), sá̤ gì hô̤ lā̤ ĭ-muói (依妹) hĕ̤k-ciā muói (妹).
分類:Gă-dìng
Biēu-chĭng
Biēu-chĭng (表親) sê cī diŏh nòng-nā̤ gì hiăng-diê ciā-muói hĕ̤k-ciā nòng-bâ gì ciā-muói ô dĭk-ciék háik-nguòng guăng-hiê gì chĭng-chék.
Sṳ̆k-ngṳ̄
分類:Gă-dìng
Cék-cṳ̄
Cék-cṳ̄ (質子) sê siŏh cṳ̄ng ā nguòng-cṳ̄ lĭk-cṳ̄, dái siŏh bĭh dăng-ôi céng diêng-hò̤, gé cáuk p hĕ̤k-chiā p+. Cék-cṳ̄ cék-liông nâ 1.672621898(21)×10−27 kg, bī dṳ̆ng-cṳ̄ nâ dâe̤ng siŏh-nék-giāng. Sū-iū gì nguòng-cṳ̄ hŏk dŭ-ô dái cék-cṳ̄.
分類:Ŭk-lī
107 nièng
107
Clark Gông (Indiana)
Clark Gông sê Mī-guók Indiana gì siŏh ciáh gông.
分類:Indiana gì gông
Anderson Gông (Kansas)
Anderson Gông sê Mī-guók Kansas gì siŏh ciáh gông.
Iowa
Iowa sê Mī-guók gì siŏh ciáh ciŭ.
分類:Mī-guók gì ciŭ
Isle of Wight Gông (Virginia)
Isle of Wight Gông (Ĭng-ngṳ̄: Isle of Wight County) sê Mī-guók Virginia gì siŏh ciáh gông.
分類:Virginia gì gông
968 nièng
968
Guó-sié
分類:960 nièng-dâi
Dṳ̆ng-cṳ̄
Dṳ̆ng-cṳ̄ (中子) sê siŏh cṳ̄ng ā nguòng-cṳ̄ lĭk-cṳ̄, mò̤ dái diêng-hò̤, gé cáuk n, cék-liông 1.674927471(21)×10−27 kg, bī cék-cṳ̄ său dâe̤ng nék-giāng. Dṳ̆ng-cṳ̄ gâe̤ng cék-cṳ̄ cà̤-cà̤ gáiu-sìng lāu nguòng-cṳ̄ hŏk. Dṳ̀-kŭi 1H Kĭng nguòng-cṳ̄, gì-tă gì nguòng-cṳ̄ dŭ-ô dái dṳ̆ng-cṳ̄.
分類:Ŭk-lī
契弟
契弟（Kié-dâ̤）或者契哥是指男其同性戀. 敆福州話裡勢，契弟者詞也是蜀種野伓好聽其罵儂話. “野契弟”有“野ngiák”、“做愆”茲蜀類其意思.
Kié-dâ̤者詞其漢字“契弟”，着滿清辰候《紅樓夢》裡勢其第9回有出現者詞. “契弟”茲兩字固有“認其依弟”其意思，不過着讀“kié-diê”，𣍐使讀“Kié-dâ̤”. 平常使其辰候伓通使綻，儷無儂肝火會棕.
分類:俗語 分類:社會
Cabo Verde
Cabo Verde sê Hĭ-ciŭ să̤-buô gì siŏh ciáh guók-gă.
分類:Hĭ-ciŭ guók-gă
Nobelium
Nobelium sê siŏh cṳ̄ng gĭng-sṳ̆k, iâ sê siŏh cṳ̄ng huá-hŏk nguòng-só. Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 102, huá-hŏk hù-hô̤ sê No.
Hăk-gĭng
分類:Cài-lâiu
Lō̤-cṳ̄
Lō̤-cṳ̄ (老子) sê Dṳ̆ng-guók Chŭng-chiŭ Sì-dâi gì siŏh ciáh sṳ̆-siōng-gă. Gáu-muōi-lāu ké̤ṳk Dô̤-gáu cŭng chĭng hô̤ lā̤ Dô̤-dáik Tiĕng-cŭng (道德天尊).
分類:Diék-hŏk 分類:Gū-dâi Dṳ̆ng-guók ìng-ŭk
Huá-hŏk nguòng-só
Huá-hŏk nguòng-só (化學元素) sê cī sié-gái dâi-dŏng siŏh báh gūi cṳ̄ng gĭ-buōng gĭng-sṳ̆k gâe̤ng hĭ-gĭng-sṳ̆k gì ŭk-cék, dŭ iù siŏh cṳ̄ng nguòng-cṳ̄ cŭ-siàng, muōi siŏh ciáh nguòng-cṳ̄ dâi-dŏng ô siŏh iông só-liông gì cék-cṳ̄, mâ̤ sāi kĕk huá-hŏk huŏng-huák lì hŭng-gāi.
Gái káng
分類:Huá-hŏk 分類:Huá-hŏk nguòng-só
969 nièng
969
Guó-sié
分類:960 nièng-dâi
Kié-dâ̤
Kié-dâ̤ (契弟) hĕ̤k-ciā kié-gŏ̤ (契哥) sê cī nàng gì dùng-séng-liông. Găk Hók-ciŭ-uâ diē-sié, kié-dâ̤ iâ sê siŏh cṳ̄ng iā ng-hō̤ tiăng gì má nè̤ng uâ. „Iā kié-dâ̤“ ô „iā ngiák“, „có̤-kiĕng“ cī siŏh lôi gì é-sé̤ṳ.
Kié-dâ̤ ciā sṳ̀ gì Háng-cê sê „契弟“, diŏh Muāng-chĭng sèng-âu «È̤ng-làu-máe̤ng» diē-sié gì dâ̤ 9 huòi ô chók-hiêng ciā sṳ̀. „契弟“ cī 2 cê gó ô „nêng gì ĭ-diê“ gì é-sé̤ṳ, bók-guó diŏh tĕ̤k „kié-diê“, mâ̤ sāi tĕ̤k „kié-dâ̤“. Bàng-siòng sāi gì sèng-âu ng-tĕ̤ng sāi dâng, nâ mò̤ nè̤ng găng-huō â̤ cĕ̤ng.
艦隊收藏
《艦隊Collection -艦Colle-》（艦隊これくしょん -艦これ-），一般號𡅏「艦隊收藏」，是由角川遊戲開發、DMM.com提供共營運其網頁遊戲. 簡稱《艦Colle》（艦これ），DMM表記《艦隊これくしょん 〜艦これ〜》. 這遊戲其題材是第二次世界大戰時期其日本帝國軍艦. 遊戲臺中，玩家需要收集號「艦娘」其軍艦萌擬人化角色卡片，強化共改造艦娘，同時敆戰鬥臺中拍倒敵人. 使PC瀏覽器運行其網頁遊戲，營運半年用戶就突破100萬.
Kié-dâ̤
分類:Sṳ̆k-ngṳ̄ 分類:Siâ-huôi
艦隊收藏
有音乐CD、Drama CD、四格漫畫、動畫、小說等衍生作品. 茲蜀萆遊戲因為遊戲畫面共對話設計別具特色、對史實其再解釋，成為同人創作共同人作品其熱門素材.
遊戲内容
玩家（遊戲裡勢艦娘各儂會將玩家叫做「提督」或者「司令」）通過收集航空母艦、戰艦、巡洋艦等𣍐蜀樣類型其萌擬人化軍艦卡片「艦娘」，故編制野価艦隊共敵人戰鬥來獲得勝利. 每蜀位艦娘其插畫共人物設定都將軍艦其外型共特徵當做藍本. 戰鬥其時候使其數值，對應茲隻艦敆歷史懸頂每蜀回海戰裡勢發生其事件共其他要素，簡單表現出來. 艦娘所裝備其主砲等兵器，也是真實存在其兵裝能力數值化後其產物，所以者遊戲雖然講是卡片遊戲，但同時也是模擬海戰其戰爭遊戲.
玩家會進行其指令，分為出擊、編成（編制）、補給、改裝、入渠、工廠6種. 敆遊戲開始時，會得遘蜀位艦娘共蜀批資源. 增加艦娘數目其方式，除自家建造（「工廠」裏勢其蜀萆指令）外，也會敆拍倒敵人之後揢起伊落下其艦娘. 艦娘其育成，是敆出擊後通過增加等級來強化. 艦娘可以掏來編制野霸其艦隊. 艦娘其建造共修理，定著使其物資是燃料、彈藥、鋼材、鋁土礦茲4種參數. 茲批物資會隨時間經過自動增加. 玩家也會通過遠征（「出擊」裡勢其蜀萆指令）來增加所擁有其物資.
玩家乞指派做任務（探索）後，滿足完成任務其條件時，會獲得種種物資做獎賞，也有可能取得野本事其艦娘，或者增加1個可以擁有其艦隊等.
艦娘自家有耐久度. 有仂囝損毀其時候，會敆伊圖標懸頂噴出烏黜黜其煙. 敆中度損毀或更嚴重其狀態，伊插畫就會有變化. 耐久度沰遘0其時候，就判定為「擊沉」. 茲隻艦娘對殘存其艦隊留下遺言後，就會消失（損失）. 伊之前頌其裝備也會變無. 乞擊沈其艦娘無能耐復活，僅會通過復蜀回訓練同蜀種艦船來替代. 但若是有安置損害管制道具，就會敆茲隻艦娘留下遺言之後發動，會暫時性迴避蜀回擊沈所帶來其損失，故讓艦娘總血量恢復四分之一（小數點直接捨去），損害管制道具有分基本共高級兩種. 高級損管道具作用共基本損管道具相同. 但𣍐蜀樣其是，高級其會使該艦娘其耐久度、燃料共彈藥全滿，損管道具都是一次性道具，發動之後會消失. 損害管制道具會著部分任務或者活動臺中獲得，也會花現金買.
敵方艦隊號𡅏「深海棲艦」，是使軍艦共輸送艦等所構成，但是實質不明其蜀群魔頭. 雖然大多數魔頭其形狀共生物𣍐蜀樣，但是戰艦共航空母艦等強力其敵人會變成女界其形態. 敆期間限定其特別活動（期間限定活動其背景藍圖大多數是參照歷史臺中日本帝國參加過其海戰其史實）共部分高難度其場景臺中登場其「深海棲艦」，會有共「鬼」「姬」「浮遊要塞」等一般艦種有別其特殊其名稱. 茲蜀批乞賦予特殊名稱其深海棲艦也大多數參照美軍或同盟國其軍事或戰略基地（如威克島共中途島）、港口（如達爾文港）、機場（如馬爾地夫甘島國際機場），或是同盟國各國其戰艦共航空母艦來設計，也有部分活動其深海棲艦形象參照史實臺中敆某作戰乞擊沉其日本帝國海軍軍艦（例如敆馬里亞納海戰乞擊沉其翔鶴號航空母艦共大鳳號航空母艦），伊登場其場景亦共通常其敵人𣍐蜀樣.
敆作品裏勢使用其樂曲《夜戰其曲（夜戦の曲）》，由隸屬敆DMM.com其製作人岡宮道生作曲.
Issaquena Gông (Mississippi)
Issaquena Gông (Ĭng-ngṳ̄: Issaquena County) sê Mī-guók Mississippi gì siŏh ciáh gông.
艦隊收藏
艦娘
2014年3月14日，真正意義其外國艦開始加裏，首先實裝其是德國艦艇，1934年級驅逐艦Z1、Z3共俾斯麥級戰艦一號艦俾斯麥（德語：Bismarck），之後復敆其他其限定活動分別加裏了希佩爾海軍上級巡洋艦（德語：Admiral Hipper）三號艦歐根親王號重巡洋艦（德語：Schwere Kreuzer Prinz Eugen）、IXC級潛艇U-511（加裏日本海軍後改稱呂號第五百潛水艦）共齊柏林伯爵級航空母艦（德語：Graf Zeppelin）蜀號艦齊柏林伯爵號航空母艦（德語：Flugzeugträger A）.
Issaquena Gông (Mississippi)
分類:Mississippi gì gông
艦隊收藏
艦娘
2015年4月27日開始其2015春季限定活動，加裏意大利海軍維托里奧•維內托級戰艦利托里奧(Littorio)/意大利(Italia)共羅馬號(Roma). 同年8月10日其夏季限定活動第二次SN作戰後，加裏西北風級驅逐艦西南風號.
2016年2月10日其冬季限定活動臺中，加裏扎拉级重巡洋艦扎拉號. 同年5月3日其春季限定活動臺中，加裏扎拉號其姊妹艦波拉號. 8月12日其夏季限定活動第二次馬來亞海戰後，加裏天鷹號航空母艦，讓軸心國海軍都已有艦艇登場. 此外，2016年2月發售其掌上型遊樂器PlayStation Vita平台系列遊戲「艦これ 改」加裏了美國海軍其愛荷華號戰艦，成為了本作頭蜀艘同盟國側艦娘. 故共2016年春季活動同時，作為第七张（最后蜀张）作战地圖過關獎勵，加遘PC平臺其「艦これ 」臺中. 之後，敆8月12日其夏季限定活動第二次馬來亞海戰其第四張（最後蜀張）地圖，加裏了英國皇家海軍其伊莉莎白女王級戰艦厭戰號. 11月19日其秋季限定活動中其第三張地圖，加裏了法國海軍其特斯特司令官號水上機母艦，故敆第五張地圖（最後蜀張）加裏了美國海軍列星頓級航空母艦其薩拉托加號航空母艦，為第蜀艘同盟國側其航空母艦.
2017年5月2日其春季限定活動其最後蜀張地圖，加裏了蘇聯海軍其甘古特級甘古特號戰艦，是本作裡勢真正意義其頭蜀艘蘇聯艦艇. 2017年8月10日其夏季限定活動其第四張地圖裡勢，加裏了法國海軍其黎賽留級戰艦黎賽留號，第六張地圖加裏了義大利海軍其Luigi Torelli號潛水艇，故敆第七張地圖加裏英國海軍其皇家方舟號航空母艦.
2018年2月27日其冬季限定活動裡勢，敆第四張地圖加裏了美國海軍卡萨布兰卡级號護衛航母，共英國皇家海軍驅逐艦號. 第六張地圖裡勢加裏蘇聯海軍塔什干號驅逐艦. 第七張(最後蜀張)地圖中加裏了美國海軍艾塞克斯級航空母艦无畏號.
2018年4月23日其五周年限定任務完成後，會加裏美國海軍其護衛驅逐艦號.
登場其艦娘各有自家其專用臺詞，故讓聲優錄成語音，部分艦娘故有整點報時其語音. 重大節日（聖誕節、新曆新年等日本傳統節日）、或者是牽涉遘史實其活動時亦會有期間限定其語音. 聲優最価蜀隻儂分飾約10艘艦娘. 遘2014年11月尾，已登場艦娘配音聲優名單刊載敆官方解說書《艦隊これくしょん -艦これ- 提督@報告書》.
外斗鏈接
分類:電子遊戲
610年代
610年代趁610年1月1號開始，遘619年12月31號結束.
Clark Gông (Kansas)
Clark Gông sê Mī-guók Kansas gì siŏh ciáh gông.
分類:Kansas gì gông
Nièng-dâi
Nièng-dâi sê siŏh ciáh sì-găng dăng-ôi, siŏh ciáh nièng-dâi sê 10 nièng. Nièng-dâi ék-buăng nâ găk să̤-nguòng gī-nièng (Common Era) diē-sié sāi. Chiông 2000 nièng gáu 2009 nièng hô̤ lā̤ 2000 nièng-dâi, 1990 nièng gáu 1999 nièng hô̤ lā̤ 1990 nièng-dâi.
108 nièng
108
Ĭ-gīng-huŏng
Ĭ-gīng-huŏng (衣錦坊) sê Săng-huŏng-chék-háe̤ng diē-sié gì siŏh dèu huŏng. Ciā huŏng dó̤i-méng sê Ták-háe̤ng, dĕ̤ng-hióng lièng Âu-gă̤, să̤-hióng lièng tŭng-hù-lô (通湖路).
分類:Hók-ciŭ gì diô
Gĭng-muòng-gâing
Gĭng-muòng-gâing (金門縣) sê Dṳ̆ng-huà Mìng-guók Hók-gióng-sēng â-dā̤ gì siŏh ciáh gâing, iâ sê ciā sēng gì hèng-céng dṳ̆ng-sĭng. Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók iâ gōng cê-gă dó̤i ciā gâing ô ciō-guòng, sŏng-buó ciā gâing sê iù Hók-gióng gì Ciòng-ciŭ‎-chê guāng gì.
108 nièng
Guó-sié
分類:100 nièng-dâi
Gĭng-muòng-gâing
分類:Mìng-nàng 分類:Dṳ̆ng-huà Mìng-guók
Anderson Gông (Kentucky)
Anderson Gông sê Mī-guók Kentucky gì siŏh ciáh gông.
分類:Kentucky gì gông
Sŏng-cṳ̄
Sŏng-cṳ̄ (孫子), sáng Sŏng (孫), miàng Ū (武), sê Dṳ̆ng-guók Chŭng-chiŭ Sì-dâi gì siŏh ciáh gŭng-sê̤ṳ sṳ̆-siōng-gă. Ĭ sê hī sèng-âu bĭng-gă gì dâi-biēu ìng-ŭk, ĭ siā gì cṳ̆ «Sŏng-cṳ̄ bĭng-huák» iā chók-miàng.
620年代
620年代趁620年1月1號開始，遘629年12月31號結束.
970 nièng
970
Guó-sié
分類:970 nièng-dâi
Kansas
Kansas sê Mī-guók gì siŏh ciáh ciŭ.
分類:Mī-guók gì ciŭ
Hù-báe̤k
Hù-báe̤k (湖北) sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì siŏh ciáh sēng.
Ùng-huá
分類:Dṳ̆ng-guók
971 nièng
971
Guó-sié
分類:970 nièng-dâi
Cék-liông
Cék-liông (質量) sê ŭk-tā̤ gì siŏh-cṳ̄ng sṳ̆k-séng, sê hèng-liòng ŭk-tā̤ dā̤-káung céng lĭk cáuk-ê̤ṳng sū sāng-sĕng gì gă-sók-dô gì liông.
分類:Ŭk-lī
Gióng-nìng Lò̤-mā-cê
Gióng-nìng-hū tū-kiŏng Lò̤-mā-cê (建寧府土腔羅馬字, Mìng-báe̤k-ngṳ̄: Gṳ̿ing-nǎing-hǔ Gâ̤ Tǔ-kióng Lô̤-mǎ-cī), iâ hô̤ lā̤ Gióng-nìng Lò̤-mā-cê, Gióng-ciŭ Lò̤-mā-cê hĕ̤k-ciā Gióng-ĕu-uâ Lò̤-mā-cê, sê să̤-huŏng diòng-gáu-sê̤ṳ tá̤ Mìng-báe̤k-ngṳ̄ Gióng-ĕu-uâ siék-gié gì siŏh cṳ̄ng Gáu-huôi Lò̤-mā-cê.
分類:Ùng-cê 分類:Mìng-báe̤k
Hàng Hĭ
Hàng Hĭ (韓非, ? - s. 233 n.), iâ hô̤ lā̤ Hàng-hĭ-cṳ̄ (韓非子), sê Dṳ̆ng-guók Ciéng-guók Sì-dâi gì siŏh ciáh sṳ̆-siōng-gă, iâ sê Huák-gă sṳ̆-siōng có̤i dâe̤ng-iéu gì ìng-ŭk cĭ ék.
分類:Gū-dâi Dṳ̆ng-guók ìng-ŭk
Sié-gī
Sié-gī (世紀) sê siŏh ciáh sì-găng dăng-ôi, siŏh ciáh nièng-dâi sê 100 nièng. Sié-gī ék-buăng nâ găk să̤-nguòng gī-nièng (Common Era) diē-sié sāi. Chiông 2000 nièng gáu 2999 nièng hô̤ lā̤ 21 sié-gī, 1900 nièng gáu 1999 nièng hô̤ lā̤ 20 sié-gī.
分類:Sì-găng 分類:Sié-gī
Lièu-că̤ Cé-ê
«Lièu-că̤ Cé-ê» (聊齋誌異) sê sìng-cṳ̆ diŏh Chĭng-dièu chĕ̤-nièng gì siŏh buô ùng-ngiòng-ùng dōi-piĕng siēu-siók cĭk, siŭ-liŏh gê̤ṳng-cūng 491 piĕng mièu-siā iĕu-ciăng gūi-guái gâe̤ng gì-ìng ê-hèng gì siēu-siók. Ĭ gū-sê̤ṳ cìng-ciék gì-dĕk, ìng-ŭk hìng-chiông chiĕng-mìng, dŭ gáiu-siàng «Lièu-că̤ Cé-ê» dŭk-dĕk gì ngiê-sŭk hŭng-gáik. «Lièu-că̤» cáuk-ciā Buò Sṳ̀ng-lìng (蒲松齡, 1640 - 1715) sê Mìng-muăk-Chĭng-chĕ̤ gì ùng-ìng, ĭ dò̤ siŏh-sié gì cĭng-lĭk siā «Lièu-că̤».
分類:Ùng-hŏk
Itasca Gông (Minnesota)
Itasca Gông (Ĭng-ngṳ̄: Itasca County) sê Mī-guók Minnesota gì siŏh ciáh gông.
分類:Minnesota gì gông
Ùng-ṳ̀-huŏng
Diŏng Gĭng, Găng Guók-bō̤ gâe̤ng Dìng Bō̤-tĭng gô-dā̤ chió cêu diêu diŏh cŭ-uái.
109 nièng
109
Ùng-ṳ̀-huŏng
分類:Hók-ciŭ gì diô
109 nièng
Guó-sié
分類:100 nièng-dâi
Bìng-nièng
Bìng-nièng (平年) sê Gregorius Lĭk-huák diē-sié gâe̤ng nông-nièng siŏng-dói gì siŏh cṳ̄ng nièng. Siŏh ciáh bìng-nièng dâi-dŏng ô 365 nĭk.
Diêng-cṳ̄
Diêng-cṳ̄ (電子) sê siŏh cṳ̄ng ā nguòng-cṳ̄ lĭk-cṳ̄, dái siŏh bĭh hó dăng-ôi diêng-hò̤. Diêng-cṳ̄ cék-liông iā nâung, nâ 9.10938356(11)×10−31 kg, dâi-kái sê cék-cṳ̄ gì 1/1836. Diêng-cṳ̄, cék-cṳ̄ gâe̤ng dṳ̆ng-cṳ̄ siŏh-dŏi gáiu-sìng lāu nguòng-cṳ̄. Diêng-cṳ̄ sê siŏh cṳ̄ng Hié-mī-cṳ̄, sū-ī gŏng-gé̤ṳ Pauli bók-siŏng-ṳ̀ng nguòng-lī, nguòng-cṳ̄ dăng-dŏng êng-hò̤ lâng lăk diêng-cṳ̄ gì liông-cṳ̄-tái diŏh mâ̤ siŏh-iông. Diêng-cṳ̄ gì huāng lĭk-cṳ̄ sê ciáng diêng-cṳ̄.
972 nièng
972
Guó-sié
分類:970 nièng-dâi
Clark Gông (Kentucky)
Clark Gông sê Mī-guók Kentucky gì siŏh ciáh gông.
分類:Kentucky gì gông
Diêng-cṳ̄
分類:Ŭk-lī
Alan Dawa Dolma
Alan Dawa Dolma (ཨ་ལན་ཟླ་བ་སྒྲོལ་མ་, 1987 n. 7 ng. 25 h. - ), Câung-cŭk nè̤ng, sê Dṳ̆ng-guók gì siŏh ciáh nṳ̄ gŏ̤-chiū.
分類:dṳ̆ng-guók ìng-ŭk 分類:Gŏ̤-chiū
Anderson Gông (South Carolina)
Anderson Gông sê Mī-guók South Carolina gì siŏh ciáh gông.
分類:South Carolina gì gông
Sók-dô
Sók-dô (速度) sê cī ô huŏng-hióng gì sók-lŭk, diŏh sāi hióng-liông lì biēu-sê.
分類:Ŭk-lī
Chiĕng-gī
Chiĕng-gī sê siŏh ciáh sì-găng dăng-ôi, siŏh ciáh nièng-dâi sê 1000 nièng. Chiĕng-gī ék-buăng nâ găk să̤-nguòng gī-nièng (Common Era) diē-sié sāi, bêng-chiă cĭng ciēu sāi. Chiông 2001 nièng gáu 3000 nièng cêu hô̤ lā̤ 3 chiĕng-gī.
分類:Sì-găng
Huāng lĭk-cṳ̄
Huāng lĭk-cṳ̄ (反粒子) siŏng-dó̤i ĭ dó̤i-éng gì lĭk-cṳ̄ lì gōng, ĭ gì cék-liông, sêu-miâng, cê̤ṳ-suòng dēng-dēng dŭ sê siŏh-iông, dáng-sê liông-cṳ̄ só, pī-ù gōng diêng-hò̤ só, sê siŏng-huāng gì.
分類:Ŭk-lī
Cameroon
Cameroon sê Hĭ-ciŭ dṳ̆ng-buô gì siŏh ciáh guók-gă.
分類:Hĭ-ciŭ guók-gă
630年代
630年代趁630年1月1號開始，遘639年12月31號結束.
640年代
640年代趁640年1月1號開始，遘649年12月31號結束.
110 nièng
110
Guó-sié
分類:110 nièng-dâi
Itawamba Gông (Mississippi)
Itawamba Gông (Ĭng-ngṳ̄: Itawamba County) sê Mī-guók Mississippi gì siŏh ciáh gông.
分類:Mississippi gì gông
Cŏng-cṳ̄
Cŏng-cṳ̄ (莊子), sáng Cŏng (莊), miàng Ciŭ (周), sê Dṳ̆ng-guók Chŭng-chiŭ Sì-dâi gì siŏh ciáh sṳ̆-siōng-gă. Ĭ iâ sê Dô̤-gă sṳ̆-siōng gì dâi-biēu ìng-ŭk.
分類:Gū-dâi Dṳ̆ng-guók ìng-ŭk
Káik
Káik kō̤-nèng sê:
Anderson Gông (Tennessee)
Anderson Gông sê Mī-guók Tennessee gì siŏh ciáh gông.
Guŏng-liŏh-huŏng
Guŏng-liŏh-huŏng (光祿坊) sê Săng-huŏng-chék-háe̤ng diē-sié gì siŏh dèu huŏng. Ciā huŏng dó̤i-méng sê Gék-puói-háe̤ng, dĕ̤ng-hióng lièng Âu-gă̤, să̤-hióng lièng Băh-mā-lô (白馬路).
Ciáng diêng-cṳ̄
Ciáng diêng-cṳ̄ (正電子) sê diêng-cṳ̄ gì huāng lĭk-cṳ̄, dái siŏh bĭh ciáng dăng-ôi diêng-hò̤, gâe̤ng diêng-cṳ̄ cék-liông siŏh-iông dŭ sê 9.10938356(11)×10−31 kg. Ciáng diêng-cṳ̄ gâe̤ng diêng-cṳ̄ siŏng-hó cáuk-ê̤ṳng â̤ huák-sĕng iĕng-miĕk páh-mò̤, biéng có̤ gă-mā-guŏng.
分類:Ŭk-lī
Guam
分類:Mī-guók 分類:Dâi-iòng-ciŭ
973 nièng
Guó-sié
分類:970 nièng-dâi
Sók-lŭk
Sók-lŭk (速率) sê ŭk-lī diē-sié gì gĭ-buōng kái-niêng, biēu-sê nó̤h giàng gì ká̤ gâe̤ng mâing. Ĭ sê siŏh ciáh biĕu-liông, ô duâi nâung, mò̤ huŏng-hióng.
Guŏng-liŏh-huŏng
Gô-dā̤ Sóng-dièu gì Guŏng-liŏh-dâi-hŭ (光祿大夫) Tiàng Sṳ̆-mâing (程師孟) diêu lì có̤ Hók-ciŭ gì dĭ-ciŭ (知州), ciŏng chió kī diŏh cŭ-uái, gó-chṳ̄ nè̤ng gó̤ cŭ-uái hô̤ lā̤ „Guŏng-liŏh-huŏng“. 1960 nièng-dâi, céng-hū có̤ diô, tiáh lâi iā sâ̤ chió, nâ ô báe̤k hióng gô diông nék-giāng.
111 nièng
111
Sók-lŭk
分類:Ŭk-lī
Anderson Gông (Tennessee)
分類:Tennessee gì gông
Kentucky
Kentucky sê Mī-guók gì siŏh ciáh ciŭ.
分類:Mī-guók gì ciŭ
Huāng ŭk-cék
分類:Ŭk-lī
Guŏng-liŏh-huŏng
分類:Hók-ciŭ gì diô
974 nièng
Guó-sié
分類:970 nièng-dâi
650年代
650年代趁650年1月1號開始，遘659年12月31號結束.
Izard Gông (Arkansas)
Izard Gông (Ĭng-ngṳ̄: Izard County) sê Mī-guók Arkansas gì siŏh ciáh gông.
分類:Arkansas gì gông
Gŭng-gṳ̆ng
Gŭng-gṳ̆ng (公斤), iā hô̤ lō̤ chiĕng-káik (千克), sê siŏh cṳ̄ng cék-liông dăng-ôi. Siŏh gŭng-gṳ̆ng dēng-ṳ̀ 1,000 káik.
分類:Dŏng-ôi
Ngô-nguŏk-cáik
縮圖|cáe̤ng Ngô-nguŏk-cáik (五月節), iâ chĭng có̤ Ngô-nĭk-cáik (五日節), Duăng-ngū-cáik (端午節), sê Dĕ̤ng-ā cêng dê̤ṳng-iéu gì duòng-tūng cáik-nĭk, găk gô-lĭk Ngô-nguŏk chĕ̤-ngô. Găk cī siŏh gĕ̤ng, nè̤ng siĕh cáe̤ng, bà-lùng-sùng, gé-niêng Chū-guók ái-guók sĭ-ìng Kók Nguòng (屈原) dàu gĕ̤ng cê̤ṳ-sák gì nĭk-cī. Iâ ô nè̤ng gâe̤ng buò-chāu guá muòng-sèng biê-sià siĕu-căi, gó-chṳ̄ ciā cáik-nĭk iâ hô̤ lō̤ Buò-cáik (蒲節).
分類:Cáik-nĭk
Lā̤-bái (sì-găng dăng-ôi)
Lā̤-bái (禮拜), iâ hô̤ lā̤ sĭng-gĭ (星期), sê siŏh ciáh sì-găng dăng-ôi, muōi siŏh lā̤-bái ô 7 gĕ̤ng, ciā 7 gĕ̤ng hô̤ lā̤ bái-ék, bái-nê, bái-săng, bái-sé, bái-ngô, bái-lĕ̤k gâe̤ng lā̤-bái.
Hióng-liông
Hióng-liông (向量) diŏh só-hŏk gâe̤ng kuŏ-hŏk diē-sié cī ô huŏng-hióng gì liông.
分類:Só-hŏk
Anderson Gông (Texas)
分類:Texas gì gông
975 nièng
975
Gô-gĭng-săng
Gô-gĭng-săng (舊金山, San Francisco) sê siŏh ciáh Mī-guók gì siàng-chê.
Káik (cék-liông dăng-ôi)
Káik (克) sê siŏh cṳ̄ng cék-liông dăng-ôi.
Gô-gĭng-săng
分類:Mī-guók 分類:Siàng-chê
Káik (cék-liông dăng-ôi)
分類:Ŭk-lī
670年代
670年代趁670年1月1號開始，遘679年12月31號結束.
112 nièng
112
Guó-sié
分類:110 nièng-dâi
Clark Gông (Nevada)
Clark Gông sê Mī-guók Nevada gì siŏh ciáh gông.
分類:Nevada gì gông
Louisiana
Louisiana sê Mī-guók gì siŏh ciáh ciŭ.
分類:Mī-guók gì ciŭ
Guŏng-sók
Guŏng-sók (光速) sê guŏng diŏh cĭng-kŭng dâi-dŏng giàng gì sók-dô. Guŏng-sók kĕk „c“ lì biēu-sê. Guŏng diŏh 1 miēu dâi-dŏng chă-bók-dŏ̤ â̤ giàng 299,792,458 gŭng-chióh, sê ṳ̄-dêu diē-sié có̤i ká̤ gì sók-dô.
分類:Ŭk-lī
Clark Gông (Ohio)
Clark Gông sê Mī-guók Ohio gì siŏh ciáh gông.
分類:Ohio gì gông
Muòng
縮圖|201x201像素|Muòng Muòng (門) sê cī diŏh tŭng-dô hŭ-uái ciŏng gì siŏh cṳ̄ng â̤ kŭi, â̤ guŏng hĕ̤k-ciā â̤ chiŏ-chiŏ gì ciŏng-dé.
Iòng-giò-lô
Iòng-giò-lô (楊橋路) sê Hók-ciŭ Gū-làu-kṳ̆ gì siŏh dèu diô, dĕ̤ng-hióng lièng Báe̤k-ék-chék Báe̤k-lô (八一七北路), să̤-hióng lièng Băh-mā-lô (白馬路).
Jack Gông (Texas)
分類:Texas gì gông
Muòng
分類:Chió
Andrew Gông (Missouri)
Andrew Gông sê Mī-guók Missouri gì siŏh ciáh gông.
分類:Missouri gì gông
Iòng-giò-lô
Nguòng-lài miàng-cê hô̤ lā̤ Iòng-giò-háe̤ng (楊橋巷), sê Săng-huŏng-chék-háe̤ng diē-sié gì siŏh dèu háe̤ng, dĕ̤ng-hióng lièng Nàng-gă̤ (南街, gĭng-dáng Báe̤k-ék-chék Báe̤k-lô). 1960 nièng-dâi céng-hū có̤ diô, chió gī-hù ké̤ṳk tiáh ták, nâ diông Lìng Gáuk-mìng gô-chió gâe̤ng Sĕ̤ng-pău-giò.
分類:Hók-ciŭ gì diô
Lòng-guăng-háe̤ng
Lòng-guăng-háe̤ng (郎官巷) sê Săng-huŏng-chék-háe̤ng diē-sié gì siŏh dèu háe̤ng. Ciā háe̤ng să̤-hióng lièng Âu-gă̤, dĕ̤ng-hióng lièng Báik-ék-chék Báe̤k-lô (八一七北路).
分類:Hók-ciŭ gì diô
680年代
680年代趁680年1月1號開始，遘689年12月31號結束.
Chiáh-dô̤ Guinea
Chiáh-dô̤ Guinea (Guinea Ecuatorial) sê Hĭ-ciŭ dṳ̆ng-buô gì siŏh ciáh guók-gă.
分類:Hĭ-ciŭ guók-gă
Káik (sì-găng dăng-ôi)
Káik (刻) sê siŏh ciáh sì-găng dăng-ôi, siŏh káik sê 15 hŭng-cṳ̆ng.
Gă-sók-dô
Gă-sók-dô (加速度) sê ŭk-lī siông biēu-sê sók-dô siŏng-dó̤i sì-găng gì biéng-huá lṳ̆k gì hióng-liông, dăng-ôi sê mī muōi bìng-huŏng miēu (m·s−2).
Káik (sì-găng dăng-ôi)
„Káik“ ciā sì-găng dăng-ôi gáu gĭng-dáng gĭ-buōng mò̤ sāi lāu. Bók-guó diŏh Hók-ciŭ-uâ diē-sié gó ô iā sâ̤ gâe̤ng „káik“ ô-guăng gì sṳ̀, chiông „chṳ̄-káik“ (此刻) cêu sê „gāng-gīng“ gì é-sé̤ṳ. Hók-ciŭ-nè̤ng â̤ kĕk „siŏh káik dŭ ng-sāi dìng“ lì dṳ̆k nè̤ng ká̤-ká̤ có̤ dâi-gié.
976 nièng
976
Káik (sì-găng dăng-ôi)
Gái káng
分類:Sì-găng
976 nièng
Guó-sié
分類:970 nièng-dâi
Cĕ̤ng-sáik
Cĕ̤ng-sáik (棕色) iâ hô̤ lā̤ cĕ̤ng, sê siŏh cṳ̄ng ngàng-sáik.
Lawrencium
Lawrencium sê siŏh cṳ̄ng gĭng-sṳ̆k, iâ sê siŏh cṳ̄ng huá-hŏk nguòng-só. Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 103, huá-hŏk hù-hô̤ sê Lr.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Huá-hŏk nguòng-só
Cĕ̤ng-sáik
分類:ngàng-sáik
Ā nguòng-cṳ̄ lĭk-cṳ̄
Ā nguòng-cṳ̄ lĭk-cṳ̄ (亞原子粒子) sê cī bī nguòng-cṳ̄ nâung gì lĭk-cṳ̄,
A
113 nièng
113
Guó-sié
分類:110 nièng-dâi
Clark Gông (South Dakota)
Clark Gông sê Mī-guók South Dakota gì siŏh ciáh gông.
分類:South Dakota gì gông
690年代
690年代趁690年1月1號開始，遘699年12月31號結束.
Jackson Gông (Alabama)
Jackson Gông (Ĭng-ngṳ̄: Jackson County) sê Mī-guók Alabama gì siŏh ciáh gông.
分類:Alabama gì gông