cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Grant Gông (Indiana)
Grant Gông (Ĭng-ngṳ̄: Grant County) sê Mī-guók Indiana gì siŏh ciáh gông.
2 nguŏk 18 hô̤ (nùng-lĭk)
分類:Nùng-lĭk 2 nguŏk
Bēng-bēng-niăh
Bēng-bēng-niăh (板板搦) sê siŏh cṳ̄ng niè-giāng káh-dièu gì iù-hié.
分類:Iù-hié
暗蜂
暗蜂（學名：Ampulex compressa）是蜜蜂其蜀種. 暗蜂有金屬其光澤生𡅏青綠色，共鑽蜀樣俊，但是會咬儂，咬𡅏會腫.
暗蜂敆繁殖其辰候會拿胶蚻，將卵掏生胶蚻身體裡勢. 分類:節肢動物
2 nguŏk 19 hô̤ (nùng-lĭk)
2 nguŏk 19 hô̤ sê nùng-lĭk 2 nguŏk gì dâ̤ 19 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 2 nguŏk
Sé̤ṳk-ciŭ
Sé̤ṳk-ciŭ sê Dṳ̆ng-guók Ăng-hŭi-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Ăng-hŭi
1637 nièng
1637
Guó-sié
分類:1630 nièng-dâi
2 nguŏk 20 hô̤ (nùng-lĭk)
2 nguŏk 20 hô̤ sê nùng-lĭk 2 nguŏk gì dâ̤ 20 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 2 nguŏk
Grant Gông (Kansas)
Grant Gông (Ĭng-ngṳ̄: Grant County) sê Mī-guók Kansas gì siŏh ciáh gông.
分類:Kansas gì gông
Hải Dương
Hải Dương sê Uŏk-nàng gì siŏh ciáh sēng.
分類:Uŏk-nàng
Sŏng-siàng
Sŏng-siàng sê Dṳ̆ng-guók Ăng-hŭi-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Ăng-hŭi
1950 nièng-dâi
1950 nièng-dâi téng 1950 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1959 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
Duâi dâi
分類:1950 nièng-dâi
2 nguŏk 21 hô̤ (nùng-lĭk)
2 nguŏk 21 hô̤ sê nùng-lĭk 2 nguŏk gì dâ̤ 21 gĕ̤ng.
Ù-hù
Ù-hù sê Dṳ̆ng-guók Ăng-hŭi-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Ăng-hŭi
Băh Gṳ̆ng
Băh Gṳ̆ng (白宮, White House) sê Mī-guók cūng-tūng dêu gâe̤ng gĕ̤ng-cáuk gì sū-câi.
分類:Mī-guók
Cuba
Cuba sê Mī-ciŭ gì siŏh ciáh guók-gă, găk Cuba-dō̤ gà̤-dēng. Ĭ iâ sê Mī-ciŭ mì-ék siŏh ciáh siâ-huôi-ciō-ngiê guók-gă.
1950 nièng
1950
Cuba
分類:Báe̤k Mī-ciŭ guók-gă
中國共產黨
中國共產黨，簡稱中共，是中華人民共和國唯一蜀隻合法其執政黨.
中國共產黨敆1921年7月23號着上海成立，有13隻中國代表共2隻外國儂參加者會議. 遘尾了參加其儂臺中無蜀隻會記者會是7月其底蜀日開其，就將7月1號定做建黨紀念日.
1950 nièng
Guó-sié
分類:1950 nièng-dâi
中國共產黨
1931年，中國共產黨建立中華蘇維埃共和國政府. 中華民國派部隊去拍，最終共產黨乞伊拍輸去，1934年走去延安. 抗日戰爭其辰候共產黨共中華民國政府合作，自家其部隊改名號𡅏八路軍. 抗日戰爭之後無箬恒就發生內戰. 1949年，共產黨將中華民國政府逐去臺灣，敆北京另立中華人民共和國政府.
中國共產黨堅持社會主義制度，是今旦9隻社會主義國家其執政黨之一. 根據今旦中國共產黨其黨章規定，伊其指導思想有：馬克思列寧主義、毛澤東思想、鄧小平理論、三隻代表、科學發展觀共習近平思想.
分類:中國 分類:政治
2 nguŏk 22 hô̤ (nùng-lĭk)
2 nguŏk 22 hô̤ sê nùng-lĭk 2 nguŏk gì dâ̤ 22 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 2 nguŏk
Dìng Cūi-biēng
Dìng Cūi-biēng (陳水扁, ) sê Dṳ̆ng-huà Mìng-guók (Dài-uăng) dâ̤ 10 êng gâe̤ng 11 êng gì cūng-tūng, êng-gĭ iù 2000 nièng kăi-sṳ̄ gáu 2008 nièng.
Moshchena
Moshchena, găk Ukraine. Miêng-cék 1.05 km², Ìng-kēu gáu 2007 nièng ô 581 ciáh.
Dìng Cūi-biēng
Ĭ găk Dài-uăng gì Dài-nàng chók-sĕng, chió lā̤ nè̤ng gó̤ ĭ “Ĭ-biēng”. Ĭ sê Mìng-ciō Céng-buô-dōng gì dōng-uòng, gó-dā̤ sê siŏh ciáh lŭk-sṳ̆. diōng
分類:Dài-báe̤k Chê-diōng 分類:Dài-uăng ìng-ŭk 分類:Dṳ̆ng-huà Mìng-guók cūng-tūng 分類:Mìng-ciō Céng-buô-dōng dōng-nguòng C 分類:Dṳ̆ng-guók Guók-mìng-dōng dōng-nguòng
Moshchena
分類:Ukraine
拗九粥
拗九粥是中國福州本地拗九節時候食其粥，粥其成份有秫米、紅糖、花生、棗、龍眼乾、莓薺、紅豆、核桃仁、麻|芝麻等等.
分類:飲食 分類:福州
Siông-gū Háng-ngṳ̄
Siông-gū Háng-ngṳ̄ (上古漢語) sê cī diŏh Siŏng-dièu gáu Háng-dièu gì sèng-âu sāi gì Háng-ngṳ̄. Ciā Háng-ngṳ̄ gâe̤ng Hiêng-dâi Biĕu-cūng Háng-ngṳ̄ tĕ̤k ĭng chă iā huông. Siông-gū Háng-ngṳ̄ sê téng Nguòng-sṳ̄ Háng-ngṳ̄ huák-diēng lì gì, chă-bók-dŏ̤ diŏh Nàng-báe̤k-dièu gì sèng-âu huák-diēng siàng Dṳ̆ng-gū Háng-ngṳ̄.
Háng-ngṳ̄ sê kĕk biēu-é ùng-cê lì siā gì, gó-chṳ̄ mò̤-niĕ-ài huòi-é hī sèng-âu gì Háng-ngṳ̄ gâe̤ng Háng-cê dó̤-dā̤ ciŏng-iông tĕ̤k. Gĭng-dáng gì ngṳ̄-ngiòng hŏk-ciā kĕk Dṳ̆ng-gū Háng-ngṳ̄ gì «Chiék-ông» (切韻) lì ngiēng-géu Háng-cê diŏh Siông-gū Háng-ngṳ̄ diē-sié kō̤-nèng gì tĕ̤k ĭng.
分類:Ngṳ̄-ngiòng 分類:Háng-ngṳ̄
骹
骹是野価脊椎動物都有其蜀隻部位，掏𡅏行墿使.
骹其底部號𡅏骹厝底.
俗語
分類:生理
Káe̤k-siŏh
Káe̤k-siŏh (殼石), hĕ̤k buói-káe̤k (貝殼), sê sĕng-uăk diŏh hāi diē-sié gì dông-ŭk (cuō-iéu sê nuōng-tā̤ dông-ŭk) gì ngâing káe̤k-káe̤k, sê sĭng-tā̤ gì siŏh-buô-hông, â̤ bō̤-hô sĭng-tā̤ nuōng gì buô-hông.
分類:Dông-ŭk
Ciŏ Nguòng-ciŏng
Ciŏ Nguòng-ciŏng (Háng-cê: 朱元璋, 1328 n. 10 ng. 21 h. - 1398 n. 6 ng. 24 h.), iâ hô̤ lā̤ Mìng Tái-cū (明太祖), Hùng-ū huòng-dá̤ (洪武皇帝), sê Mìng-dièu (明朝) gì kăi-guók huòng-dá̤ (開國皇帝). 1368 nièng gáu 1398 nièng câi-ôi (在位).
Hù-nguòng (胡元) Tiĕng-lĭk (天曆) 10 nièng, găh gĭng-dáng gì Ăng-hŭi Hông-iòng (鳳陽) chók-sĕng. Ĭ sá̤ gì sèng-hâiu chió iā bék, gă-hiŏng (家鄉) iâ sèu có̤-cǎi (做災). 1344 nièng có̤-âng (做旱), ĭ gì bâ-nā̤ dŭ ngô̤ sī kó̤, chió-lā̤-nè̤ng dŭ sī táh kó̤. Ĭ mò̤ nó̤h siăh, bié Huòng-gáuk-sê (皇覺寺) kó̤ có̤ huò-suông (和尚). 1352 nièng, tiăng-gōng Guóh Cṳ̄-hĭng (郭子興) cô̤-huāng (造反), cêu bié guó kó̤ chăng-gŭng (參軍), gáu-muōi-lāu ĭng-ôi nè̤ng lùng-uăk, có̤ lāu Guóh Cṳ̄-hĭng gì niè-sái. Guóh Cṳ̄-hĭng sī kó̤ ī-hâiu, ĭ ciŏng Dìng Iū-liông (陳友諒), Diŏng Sê̤ṳ-sìng (張士誠) gáuk-nè̤ng dŭ miĕk lâi. 1368 nièng, bô ciŏng Hù-nguòng gì huòng-dá̤ dṳ̆k-kó̤ Mŏk-báe̤k (漠北), cê-gă có̤ huòng-dá̤, diâng siū-dŭ Éng-tiĕng (應天, gĭng-dáng gì Nàng-gĭng), guók-hô̤ (國號) hô̤ lā̤ „Dâi-Mìng (大明)“, nièng-hô̤ (年號) hô̤ lā̤ „Hùng-ū(洪武)“.
Ĭ sê siŏh ciáh iā ngièng gì huòng-dá̤. Ĭ giĕ-dêng: tăng-ŭ (貪污) 60 liōng (兩) cêu diŏh niăh lā̤ tài-tàu (刣頭). Sī kó̤ ī-hâiu, diòng-ôi (傳位) ké̤ṳk diōng̤-sŏng (長孫) Ciŏ Ṳ̄ng-ông (朱允炆), cêu sê „Gióng-ùng huòng-dá̤ (建文皇帝)“.
分類:Mìng-dièu huòng-dá̤
Huài-báe̤k
Huài-báe̤k sê Dṳ̆ng-guók Ăng-hŭi-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Ăng-hŭi
1951 nièng
1951
Guó-sié
分類:1950 nièng-dâi
2 nguŏk 23 hô̤ (nùng-lĭk)
2 nguŏk 23 hô̤ sê nùng-lĭk 2 nguŏk gì dâ̤ 23 gĕ̤ng.
1638 nièng
Guó-sié
分類:1630 nièng-dâi
2 nguŏk 23 hô̤ (nùng-lĭk)
分類:Nùng-lĭk 2 nguŏk
Benewah Gông (Idaho)
Benewah Gông sê Mī-guók Idaho gì siŏh ciáh gông.
Hāi-dĕ̤ng
分類:Chĭng-hāi
8 nguŏk
8 nguŏk sê Gregorius Lĭk-huák nièng diē-sié gì dâ̤ 8 ciáh nguŏk. Cī ciáh nguŏk sê duâi-nguŏk, dŭ-liāng ô 31 gĕ̤ng.
分類:8 nguŏk
Hokkaidō
Hokkaidō (北海道) sê Nĭk-buōng gì siŏh ciáh dô̤.
分類:Nĭk-buōng
Grant Gông (Kentucky)
Grant Gông (Ĭng-ngṳ̄: Grant County) sê Mī-guók Kentucky gì siŏh ciáh gông.
分類:Kentucky gì gông
Niè-sái
Niè-sái (伲婿) sê cê-gă cṳ̆-niòng-giāng gì dòng-buŏ (唐餔, 丈夫). Niè-sái gó̤ lâu-mā gì nòng-bâ hô̤ lā̤ diòng-nè̤ng (丈儂), nòng-nā̤ hô̤ lā̤ diōng-nā̤ (丈奶). Hók-ciŭ-uâ ô siŏh guó sṳ̆k-ngṳ̄ (俗語) hô̤ lā̤ „Niè-sái buáng bèng giāng“ (伲婿半爿囝, hĕ̤k-chiă gōng „buáng ciáh giāng“).
Gái ché̤ṳ
分類:Chĭng-sṳ̆k guăng-hiê
Pakistan
Pakistan sê Nàng Ā gì siŏh ciáh guók-gă.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Ā-ciŭ guók-gă
1952 nièng
1952
Guó-sié
分類:1950 nièng-dâi
2 nguŏk 24 hô̤ (nùng-lĭk)
2 nguŏk 24 hô̤ sê nùng-lĭk 2 nguŏk gì dâ̤ 24 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 2 nguŏk
1639 nièng
1639
Guó-sié
分類:1630 nièng-dâi
Grant Gông (Minnesota)
Grant Gông (Ĭng-ngṳ̄: Grant County) sê Mī-guók Minnesota gì siŏh ciáh gông.
分類:Minnesota gì gông
2 nguŏk 25 hô̤ (nùng-lĭk)
2 nguŏk 25 hô̤ sê nùng-lĭk 2 nguŏk gì dâ̤ 25 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 2 nguŏk
Páuk Gê̤ṳng-hiê
Páuk Gê̤ṳng-hiê(박근혜, 朴槿惠 Park Geun-hye, ) sê Dâi-hàng Mìng-guók dâ̤ 18 êng cūng-tūng, iâ sê Hàng-guók lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng tàu ciáh nṳ̄ cūng-tūng. 2013 nièng 2 nguŏk 25 hô̤ siông-dài. Ĭ sê sèng cūng-tūng Páuk Céng-hĭ(朴正熙) gì cṳ̆-niòng-giāng.
分類:Dâi-hàng Mìng-guók ìng-ŭk 分類:Céng-dê-gă
Hók-ciŭ
Hók-ciŭ, bô hô̤ Ṳ̀ng-siàng (榕城), Săng-săng (三山), Cō̤-hāi (左海), Mìng-dŭ (閩都), gāng-chĭng Ṳ̀ng, sê Dṳ̆ng-guók Hók-gióng-sēng gì sēng-huôi, găk Hók-gióng-sēng dĕ̤ng-buô gì Mìng-gĕ̤ng â-iù gâe̤ng iòng-hāi dê-kṳ̆, hiêng-câi ô 7 bĭh kṳ̆, 1 bĭh gâing-ngék-chê (縣級市), 6 bĭh gâing, ciòng-chê siòng-cê̤ṳ (常住) cūng-ìng-kēu ô 720 uâng, gì-dṳ̆ng chê-kṳ̆ siòng-cê̤ṳ ìng-kēu 296.3 uâng. Dŏng-dê gṳ̆-mìng ī Háng-cŭk gì Hók-ciŭ Cŭk-gùng (福州族群) ôi ciō, mū-ngṳ̄ sê Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Hók-ciŭ-uâ. Hók-ciŭ găk gŭng-nguòng-cièng 202 nièng gióng-siàng (建城), gáu gĭng-dáng ô 2200 gūi nièng, sê Dṳ̆ng-guók gì lĭk-sṳ̄ ùng-huá mìng-sìng (名城), lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng dòng-gĭ (長期) cáuk-ôi Hók-gióng gì céng-dê dṳ̆ng-sĭng, sê Dṳ̆ng-guók dĕ̤ng-nàng iòng-hāi dáe̤ng-iéu gì mâiu-ĭk (貿易) gē̤ng-kāu gâe̤ng Hāi-siông Sĭ-diù cĭ Lô (海上絲綢之路) gì muòng-hô, dùng-sì bô sê dáe̤ng-iéu gì ùng-huá dṳ̆ng-sĭng, téng Sóng-dièu kăi-sṳ̄, ùng-huá gáu-ṳ̆k cêu iā huák-dăk, sê sāng-sĕng céng-sê̤ṳ (進士) câung-nguòng (狀元), liōng-iêng iêng-sê̤ṳ (兩院院士) dâ̤-ék sâ̤ gì siàng-chê dâi-dŏng gì siŏh bĭh. Găk gê̤ṳng-hiêng-dô̤i-sṳ̄ siông, Hók-ciŭ sê Dṳ̆ng-guók dâ̤-ék cā kŭi-bóng tŭng-siŏng (通商) gì 5 bĭh siàng-chê cĭ-ék, gó-sê Dṳ̆ng-guók gê̤ṳng-dâi hāi-gŭng gì ièu-làng, iâ-sê Dṳ̆ng-guók gĕ̤ng-ngiĕk, kuŏ-gé huák-nguòng-dê cĭ-ék. Cŭ-uái gì sĭk-sṳ̆k, ùng-huá, diòng-tūng ngiê-sŭk, gióng-dé̤ṳk hìng-sék dŭ cê̤ṳ-sìng hŭng-gáik, ô iā giòng-liĕk gì dê-kṳ̆ dĕk-dĭng. Hók-ciŭ gó sê 300 gūi uâng hāi-nguôi huà-ìng gì cū-gék-dê, sê Hók-gióng dâ̤-ék duâi gì gièu-hiŏng.
Lĭk-sṳ̄
Hók-ciŭ gì lĭk-sṳ̄ chiĕu-guó 2200 nièng. 7,000 nièng sèng, gū-cā-nè̤ng cêu ī-gĭng diŏh Hók-ciŭ sĕng̤-uăk. Gáu Hâ-dièu, Hók-ciŭ gì buōng-iòng buô-lŏk ī kăi-sṳ̄ ké̤ṳk Dṳ̆ng-nguòng dê-kṳ̆ gì Huà-hâ-cŭk ô lāu lièng-hiê; gáu Ciŭ-dièu, cī cṳ̄ng guăng-hiê gâing-gă mĭk-chiék.
Sèng 334 nièng, Chū-guók miĕk-uòng Uŏk-guók, Uŏk-guók uòng-cŭk hióng nàng cāu diē Hók-gióng, gâe̤ng Hók-gióng buōng-iòng buô-lŏk ṳ̀ng-hăk siàng Mìng-uŏk-cŭk. Sèng 221 nièng, Cìng-dièu siék-dé Mìng-dṳ̆ng-gông (閩中郡).
Hók-ciŭ có̤i cā gì siàng-chiòng găh Sèng 202 nièng gióng siàng. Dŏng-sì Háng-dièu uòng-dá̤ Làu Băng (劉邦) ṳ̀ng-hṳ̄ Mìng-uŏk-uòng Ù-cṳ̆ (無諸) gióng-cô̤ Mìng-uŏk-guók cê-gă gì siū-dŭ, bêng chĭng ĭ có̤ Iā (冶, é-sé̤ṳ sê „cáuk-gă“). Cièng 110 nièng, Mìng-uŏk-guók ké̤ṳk Háng-dièu miĕk-uòng. Iù-sê, Hók-ciŭ biéng-siàng Dṳ̆ng-guók gì siŏh cô̤ siàng-chê, hô̤ lā̤ Iā-gông (冶郡). Diŏh Dòng-dièu, Iā-gông kăi-sṳ̄ chĭng có̤ Hók-ciŭ.
Ngô-dô̤i sì-hâiu, Mìng-uòng Uòng Sīng-dĭ (王審知) kuóng-gióng Hók-ciŭ, ciŏng Ŭ-săng, Ṳ̀-săng, Bìng-săng bêng diē siàng-diē, gó-chṳ̄ Hók-ciŭ iâ miàng „Săng-săng“ (三山). Báe̤k-sáe̤ng tái-siū Diŏng Báik-ngṳ̆k (張伯玉) dái-liāng ciòng siàng Báh-sáng căi Sṳ̀ng-chéu, iù-sê Hók-ciŭ iâ giéu có̤ Ṳ̀ng-siàng (榕城).
Sóng Nguòng nièng găng, Hók-ciŭ ī-gĭng huák-diēng siàng siŏng-dŏng huák-dăk gì iòng-hāi siàng-chê. Dŏng-sì ô cĭng sâ̤ gì hŏk-ciā, iù-káh lì gáu Hók-ciŭ, pī-ṳ̀-gōng, Ciŏ Hĭ (朱熹), Sĭng Ké-cĭk (辛棄疾) gâe̤ng É-dâi-lé lṳ̄-hèng-gă Marco Polo. Diŏh Mā-kō̤-pō̤-lò̤ gì iù-gé diē-sié, ĭ chĭng Hók-ciŭ có̤ „Fugiu“.
Mìng-dièu 1405 nièng gáu 1433 nièng, Dâng Huò (鄭和) dái-liāng Dṳ̆ng-guók hāi-gŭng 7 hùi hâ Să̤-iòng, ék-dĭk hòng-hèng gáu Nàng-iòng, Hĭ-ciŭ dēng iā sâ̤ guók-gă gâe̤ng dê-kṳ̆.
1842 nièng, Dṳ̆ng-guók găh Ă-piéng Ciéng-cĕng dṳ̆ng sék-bâi, Chĭng-céng-hū gâe̤ng Ĭng-guók chiĕng-déng Nàng-gĭng Dèu-iók. Gŏng-gé̤ṳ dèu-iók, Hók-ciŭ ké̤ṳk kŭi-huóng có̤ tŭng-siŏng kēu-ngiâng (通商口岸).
1911 nièng 11 nguŏk 8 hô̤, Hók-ciŭ huák-sĕng káung Chĭng gáik-mêng. Siŏh buŏ hâiu kī-ngiê-gŭng ciéng-liāng Hók-ciŭ. 1933 nièng 11 guŏk 22 hô̤, 19-lô-gŭng huák-dông Hók-gióng Sê̤ṳ-biéng (福建事變), dŭk-lĭk Hók-gióng gióng-lĭk Dṳ̆ng-huà Gê̤ṳng-huò-guók, Hók-ciŭ ùi siū-dŭ. Dáng-sê lâng gá nguŏk-nĭk hâiu, Guók-mìng-dōng gŭng-dôi miĕk-uòng Dṳ̆ng-huà Gê̤ṳng-huò-guók, dṳ̀ng-sĭng ciéng-liāng Hók-ciŭ.
1949 nièng 8 nguŏk 17 hô̤, Dṳ̆ng-guók Ìng-mìng Gāi-huóng-gŭng ciéng-liāng Hók-ciŭ. Dṳ̆ng-gê̤ṳng céng-hū ciŏng hī siŏh nĭk dêng có̤ Hók-ciŭ gì gāi-huóng-nĭk.
Ôi-dé
Hók-ciŭ găh Hók-gióng Sēng dĕ̤ng-buô Mìng-gĕ̤ng kāu hô-gê̤ṳng, dĕ̤ng-gĭng 118°08' - 120°31', báe̤k-ūi 25°15' - 26°29' cĭ-găng. Hók-ciŭ dĕ̤ng lìng Dài-hāi, nàng-buô, să̤-buô, báe̤k-buô hŭng-biék sê Può-dièng, Săng-mìng, Nàng-bìng, gâe̤ng Nìng-dáik.
Ké-hâiu
Hók-ciŭ sṳ̆k hāi-iòng-séng ā-iĕk-dái gié-hŭng ké-hâiu, nièng gáung-ṳ̄-liông sâ̤, 7 gáu 9 nguŏk ô hŭng-tăi.
Ùng-huá
Dṳ̀ kó̤ guăng-huŏng ngṳ̄-ngiòng Pū-tŭng-uâ, Hók-ciŭ-nè̤ng gì mū-ngṳ̄ sê Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Hók-ciŭ-uâ.
Mìng-kiŏk sê hók-ciŭ gì hié-kiŏk, ĭ ô chiĕu guó 1,000 cṳ̄ng kiŏk-buōng, nô̤i-ṳ̀ng duâi buô-hông nguòng-lài dŭ sê iù mìng-găng gó-sê̤ṳ, lĭk-sṳ̄ gĭng-diēng hĕ̤k-ciā gô-dā̤ gì diòng-siók lì gì.
Lṳ̄-iù
Hók-ciŭ bī-gáu chók-miàng gì lṳ̄-lù hŭng-gīng-kṳ̆ ô: Să̤-hù, Huà-lìng-sê, Dê-câung-sê, Să̤-sièng-sê, Gĭng-săng-sê, Kăi-nguòng-sê, Ŭ-ták, Băh-ták, É̤ṳng-ciòng-sê, Gū-săng, Gì-săng, dēng-dēng.
Cŭng-gáu
Găh Hók-ciŭ, īng-hiōng-lĭk bī-gáu duâi gì cŭng-gáu ciō-iéu ô Ià-sŭ-gáu (iâ miàng „Gĭ-dók-gáu“ hĕ̤k „Sĭng-gáu“), Tiĕng-ciō-gáu, Hŭk-gáu, Dô̤-gáu gâe̤ng Ĭ-sṳ̆-làng-gáu.
分類:Siàng-chê 分類:Hók-ciŭ 分類:Hók-gióng
1953 nièng
1953
Guó-sié
分類:1950 nièng-dâi
股川
分類:生理
Hāi-să̤
Hāi-să̤, cuòng-miàng hô̤ lā̤ Hāi-să̤ Mūng-gū-cŭk Câung-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ, sê Dṳ̆ng-guók Chĭng-hāi-sēng gì siŏh ciáh cê̤ṳ-dê-ciŭ.
分類:Chĭng-hāi
上古漢語
漢語是挈表意文字來寫其，故此無能耐會意許辰候其漢語共漢字到底蔣樣讀. 今旦其語言學者挈中古漢語其《切韻》來研究漢字著上古漢語裡勢可能其讀音.
分類:語言 分類:漢語
Bennett Gông (South Dakota)
分類:South Dakota gì gông
Hậu Giang
Hậu Giang sê Uŏk-nàng gì siŏh ciáh sēng.
Dṳ̆ng-gū Háng-ngṳ̄
Dṳ̆ng-gū Háng-ngṳ̄ (中古漢語) sê Nàng-báe̤k-dièu, Sùi-dièu, Dòng-dièu gâe̤ng Sóng-dièu gì sèng-âu sāi gì Háng-ngṳ̄. Dṳ̆ng-gū Háng-ngṳ̄ sê téng Siông-gū Háng-ngṳ̄ huák-diēng lì gì, gáu-muōi-lāu huák-diēng siàng Gê̤ṳng-dâi Háng-ngṳ̄.
Chŭi-iòng-gōng Háng-ngṳ̄ sê kĕk biēu-é ùng-cê lì siā gì, dáng-sê diŏh ciā sì-gĭ diē-sié sāng-sĕng guó gūi buōng ông-cṳ̆ (韻書), gĭng-dáng gì ngṳ̄-ngiòng hŏk-gă ô-niĕ-ài kĕk ông-cṳ̆ lì ngiēng-géu chók hī sèng-âu gì tĕ̤k ĭng. Că gĭ gì Dṳ̆ng-gū Háng-ngṳ̄ sê kĕk «Chiék-ông» (切韻) cī buōng cṳ̆ lì ngiēng-géu gì; muăk-gĭ sê kĕk Sóng-dièu gì „ông-dù“ (韻圖) lì ngiēng-géu gì.
Gĭng-dáng gì gūi cṳ̄ng Mìng-ngṳ̄ diē-sié, ô iā sâ̤ gì tĕ̤k ĭng gâe̤ng Dṳ̆ng-gū Háng-ngṳ̄ cĭng chiông.
分類:Ngṳ̄-ngiòng 分類:Háng-ngṳ̄
1954 nièng
1954
Guó-sié
分類:1950 nièng-dâi
Hāi-báe̤k
Hāi-báe̤k, cuòng-miàng hô̤ lā̤ Hāi-báe̤k Câung-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ, sê Dṳ̆ng-guók Chĭng-hāi-sēng gì siŏh ciáh cê̤ṳ-dê-ciŭ.
分類:Chĭng-hāi
2 nguŏk 26 hô̤ (nùng-lĭk)
分類:Nùng-lĭk 2 nguŏk
1640 nièng
1640
Guó-sié
分類:1640 nièng-dâi
Sĭng-bô
Sĭng-bô (新婦) sê cê-gă dòng-buŏ-giāng (唐餔囝, 丈夫囝) gì lâu-mā (老媽). Sĭng-bô gó̤ dòng-buŏ gì nòng-bâ hô̤ lā̤ lâu-guăng (老官), nòng-nā̤ hô̤ lā̤ dài-gă (臺家, 大家).
1955 nièng
1955
Sôi-diēng
Sôi-diēng (瑞典, Sôi-diēng-ngṳ̄‎: Sverige) sê sié-gāi huák-dăk gì gĕ̤ng-ngiĕk-huá guók-gă. Sôi-diēng sê Ĕu-mèng gì sìng-uòng-guók.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Ĕu-ciŭ guók-gă
拗九節
拗九節是福州本地其節日，日期是舊曆正月廿九. 敆茲工，各家各厝都著煮拗九粥供蜀供祖先或者送乞親戚朋友，已經出嫁其諸儂囝也著送拗九粥轉外家孝敬爸嬭.
諺語
分類:節日 分類:福州
Bennington Gông (Vermont)
Bennington Gông sê Mī-guók Vermont gì siŏh ciáh gông.
Gū Ăi-gĭk
Gū Ăi-gĭk sê Hĭ-ciŭ dĕ̤ng-báe̤k-buô gì gū-cā ùng-mìng, huák-nguòng diŏh Nà̤-lò̤-ò̤ hâ-iù dê-kṳ̆.
分類:Hĭ-ciŭ 分類:Lĭk-sṳ̄
Bennington Gông (Vermont)
分類:Vermont gì gông
2 nguŏk 27 hô̤ (nùng-lĭk)
2 nguŏk 27 hô̤ sê nùng-lĭk 2 nguŏk gì dâ̤ 27 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 2 nguŏk
Muammar Gaddafi
Muammar al-Gaddafi (Ā-lá-báik-ngṳ̄: معمر محمد أبو منيار القذافي, 1942 n. 6 ng. 7 h. - 2011 n. 10 ng. 20 h.) sê Libya gì siŏh ciáh dŭk-cài-ciā. Ĭ téng 1969 nièng céng-biéng siông-dài, tié-lāu sê Libya gì có̤i gŏ̤ liāng-dô̤-ìng. 2011 nièng Libya huák-sĕng nô̤i-ciéng, ĭ ké̤ṳk nè̤ng dṳ̆k lŏ̤k-dài, mò̤-niŏh-òng ké̤ṳk nè̤ng tài sī.
分類:Céng-dê-gă
東亞
東亞是蜀隻地理概念，敆亞洲其東部.
分類:亞洲
Grant Gông (Nebraska)
Grant Gông (Ĭng-ngṳ̄: Grant County) sê Mī-guók Nebraska gì siŏh ciáh gông.
分類:Nebraska gì gông
1956 nièng
1956
Guó-sié
分類:1950 nièng-dâi
11
11 sê 10 gâe̤ng 12 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
Saratov
Saratov sê Ngò̤-lò̤-sṳ̆ gì chék duâi siàng-chê.
分類:Siàng-chê 分類:Ngò̤-lò̤-sṳ̆
1957 nièng
1957
Guó-sié
分類:1950 nièng-dâi
Grant Gông (New Mexico)
Grant Gông (Ĭng-ngṳ̄: Grant County) sê Mī-guók New Mexico gì siŏh ciáh gông.
分類:New Mexico gì gông
Kanagawa-gâing
Kanagawa-gâing (神奈川県) sê Nĭk-buōng gì siŏh ciáh gâing.
分類:Nĭk-buōng
Tiék-cĭng
Tiék-cĭng (鐵鉎) sê tiék bó̤h-ló (暴露) diŏh kŭng-ké (空氣) hâ-lē iōng-huá (氧化) ī-hâiu, găk biēu-méng (表面) sāng-sĕng̤ gì iōng-huá-ŭk (氧化物). Ék-buăng lì gōng, tiék-cĭng gì sìng-hông (成份) ô Săng-iōng-huá-nê-tiék (三氧化二鐵) gâe̤ng Sé̤ṳ-iōng-huá-săng-tiék (四氧化三鐵). Dè̤ng (銅) gâe̤ng lṳ̄ (鋁) ĕng duǒk kŭng-ké hâ-lē iâ â̤ săng-cĭng (生鉎).
2 nguŏk 28 hô̤ (nùng-lĭk)
2 nguŏk 28 hô̤ sê nùng-lĭk 2 nguŏk gì dâ̤ 28 gĕ̤ng.
Tiék-cĭng
分類:Huá-hŏk
2 nguŏk 28 hô̤ (nùng-lĭk)
分類:Nùng-lĭk 2 nguŏk
Ā-ciŭ
Ā-ciŭ (亞洲) sê sié-gái dék ék duâi gì dâi-lṳ̆k, miêng-cék sê ciòng dê-giù biēu-miêng-cék gì 8.6%, lṳ̆k-dê miêng-cék gì 29.4%. Ciòng sié-gái ô 60% gì nè̤ng găk Ā-ciŭ sĕng-uăk. Ā-ciŭ gâe̤ng Ĕu-ciŭ gì buŏng-gái-siáng sê Ural Săng (Ĭng-ngṳ̄: Ural Mountains) gâe̤ng Lī Hāi (Ĭng-ngṳ̄: Caspian Sea).
„Ā-ciŭ“ ciòng-chĭng sê „Ā-sá̤-ā“ (亞細亞, Ĭng-ngṳ̄: Asia), sê téng Hĭ-lé-nà̤-ngṳ̄ gì „Ασία“ lì gì. Có̤i cā sāi-ê̤ṳng ciā miàng gì hŏk-ciā sê Herodotus, dŏng-sì sê cī Siēu Ā-sá̤-ā.
Chăng-kō̤
A
Benson Gông (North Dakota)
Benson Gông sê Mī-guók North Dakota gì siŏh ciáh gông.
分類:North Dakota gì gông
Hāi-nàng (cê̤ṳ-dê-ciŭ)
Hāi-nàng, ciòng-miàng hô̤ lā̤ Hāi-nàng Câung-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ, sê Dṳ̆ng-guók Chĭng-hāi-sēng gì siŏh ciáh cê̤ṳ-dê-ciŭ.
分類:Chĭng-hāi
2 nguŏk 29 hô̤ (nùng-lĭk)
2 nguŏk 29 hô̤ sê nùng-lĭk 2 nguŏk gì dâ̤ 29 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 2 nguŏk
9 nguŏk
9 nguŏk sê Gregorius Lĭk-huák nièng diē-sié gì dâ̤ 9 ciáh nguŏk. Cī ciáh nguŏk sê siēu-nguŏk, dŭ-liāng ô 30 gĕ̤ng.
1641 nièng
Guó-sié
分類:1640 nièng-dâi
9 nguŏk
分類:9 nguŏk
中古漢語
中古漢語是南北朝、隋朝、唐朝共宋朝其辰候使其漢語. 中古漢語是趁上古漢語發展來其，遘尾了發展成近代漢語.
雖然講漢語是挈表意文字寫其，但是著者時期裡勢產生過幾本韻書，今旦其語言學者有能耐挈韻書來研究出許辰候其讀音. 早期其中古漢語是挈《切韻》茲本書來研究其；末期是挈宋朝其“韻圖”來研究其.
今旦其幾種閩語裡勢，有野価其讀音共中古漢語盡像.
分類:語言 分類:漢語
Uòng-nàng
Uòng-nàng (黃南), ciòng-miàng hô̤ lā̤ Uòng-nàng Câung-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ, sê Dṳ̆ng-guók Chĭng-hāi-sēng gì siŏh ciáh cê̤ṳ-dê-ciŭ.
分類:Chĭng-hāi
Hùng-lèu-móng
«Hùng-lèu-móng» (紅樓夢) sê Dṳ̆ng-guók Muāng-chĭng sèng-âu gì siŏh buô Ciŏng-huòi-tā̤ (章回體) siēu-siók (小說). Cī bô cṳ̆ bô hô̤ lā̤ «Siŏh-tàu-gé» (石頭記), gó̤-lòng buô cṳ̆ ô 120 huòi, cáuk-ciā (作者) gì miàng-cê hô̤ lā̤ Cò̤ Siók-kṳ̀ng (曹雪芹), dáng-sê hiêng-câi iā sâ̤ ciŏng-gă (專家) huài-ngì (懷疑) có̤i-muōi 40 huòi gì cáuk-ciā ng-sê ĭ.
«Hùng-lèu-móng» gâe̤ng «Săng-guók Iēng-ngiê», «Să̤-iù-gé», «Cūi-hū» cà̤ hô̤ lā̤ “sé̤ṳ-dâi mìng-cé̤ṳk” (四大名著).
分類:Ùng-hŏk
7 nguŏk
7 nguŏk sê Gregorius Lĭk-huák nièng diē-sié gì dâ̤ 7 ciáh nguŏk. Cī ciáh nguŏk sê duâi-nguŏk, dŭ-liāng ô 31 gĕ̤ng.
分類:7 nguŏk
Bent Gông (Colorado)
Bent Gông sê Mī-guók Colorado gì siŏh ciáh gông.
分類:Colorado gì gông
2 nguŏk 30 hô̤ (nùng-lĭk)
2 nguŏk 30 hô̤ sê nùng-lĭk 2 nguŏk gì dâ̤ 30 gĕ̤ng.
Lī Sìng-uāng
Lī Sìng-uāng(李承晚, Hàng-guók-ngṳ̄: 이승만, 1875 n. 3 ng. 26 h. - 1965 n. 7 ng. 19 h.) sê siŏh ciáh Hàng-guók dŭk-lĭk ông-dông gì ìng-ŭk. Dâi-hàng Mìng-guók sìng-lĭk ī-hâiu, 1948 nièng 7 nguŏk 20 hô̤, dŏng-sōng tàu êng cūng-tūng. 1960 nièng lŏk-dài, cāu kó̤ Mī-guók gì Hawaii.
2 nguŏk 30 hô̤ (nùng-lĭk)
分類:Nùng-lĭk 2 nguŏk
Lī Sìng-uāng
分類:Dâi-hàng Mìng-guók ìng-ŭk 分類:Céng-dê-gă 分類:Hàng-guók Céng-dê-gă
1642 nièng
1642
Guó-sié
分類:1640 nièng-dâi
Hòa Bình
Hòa Bình sê Uŏk-nàng gì siŏh ciáh sēng.
分類:Uŏk-nàng
Gāng-huá-cê
Gāng-huá-cê (簡化字), iâ hô̤ lā̤ Gāng-tā̤-cê (簡體字), sê cī Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók diŏh 1956 nièng ī-hâiu dó̤i diòng-tūng Háng-cê gāng-huá ī-hâiu cháung-cô̤ chók lì gì sĭng gì Háng-cê.
分類:Háng-cê 分類:Ùng-cê
Grant Gông (North Dakota)
Grant Gông (Ĭng-ngṳ̄: Grant County) sê Mī-guók North Dakota gì siŏh ciáh gông.
3 nguŏk 1 hô̤ (nùng-lĭk)
3 nguŏk 1 hô̤ sê nùng-lĭk 3 nguŏk gì dâ̤ 1 gĕ̤ng.
Grant Gông (North Dakota)
分類:North Dakota gì gông
Armenia
Armenia (Armenia-ngṳ̄: Հայաստան) sê Să̤ Ā gì siŏh ciáh guók-gă.
分類:Ĕu-ciŭ guók-gă 分類:Ā-ciŭ guók-gă
Ngṳ̆k-sê̤ṳ
Ngṳ̆k-sê̤ṳ (玉樹) hĕ̤k-ciā Nguŏh-chéu, ciòng-miàng hô̤ lā̤ Ngṳ̆k-sê̤ṳ Câung-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ (玉樹藏族自治州), sê Dṳ̆ng-guók Chĭng-hāi-sēng gì siŏh ciáh cê̤ṳ-dê-ciŭ.
3 nguŏk 2 hô̤ (nùng-lĭk)
3 nguŏk 2 hô̤ sê nùng-lĭk 3 nguŏk gì dâ̤ 2 gĕ̤ng.
Báik-guá
Báik-guá (八卦) sê «Ê-gĭng» (易經) diē-sié gì báik-cṳ̄ng hù-hô̤.
gái káng
分類:Hŭng-sṳ̆k 分類:Hŭng-cūi
Grant Gông (Oklahoma)
Grant Gông (Ĭng-ngṳ̄: Grant County) sê Mī-guók Oklahoma gì siŏh ciáh gông.
分類:Oklahoma gì gông
Benton Gông (Arkansas)
Benton Gông sê Mī-guók Arkansas gì siŏh ciáh gông.
分類:Arkansas gì gông
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ (閩東語), iâ hô̤ lā̤ Mìng-dĕ̤ng-uâ (閩東話), sê diŏh Hók-gióng dĕ̤ng buô dê-kṳ̆ gâe̤ng Ciék-gŏng dĕ̤ng-nàng buô dê-kṳ̆ tŭng-hèng gì siŏh cṳ̄ng Mìng-ngṳ̄, dâi-biēu huŏng-ngiòng sê Hók-ciŭ-uâ. Gōng Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ gì nè̤ng gó̤ cê-gă gì mū-ngṳ̄ hô̤ lō̤ Bàng-uâ, é-sé̤ṳ sê „bàng-siòng gōng gì uâ“.
Diŏh Dṳ̆ng-guók, guăng-huŏng dêng-ngiê ciā ngṳ̄-ngiòng sê Háng-ngṳ̄ gì huŏng-ngiòng, gó̤ ĭ Mìng-dĕ̤ng huŏng-ngiòng (閩東方言). Bók-guó, nâ báik gōng Háng-ngṳ̄ gì nè̤ng uòng-ciòng tiăng mâ̤ huòi-é Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄, gó-chṳ̄ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ sê siŏh cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng, ng-sê huŏng-ngiòng.
Huŏng-ngiòng
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ â-dā̤ â̤ dé̤ṳng buŏng 3 ciáh huŏng-ngiòng piéng-kṳ̆, cī 3 ciáh piéng-kṳ̆ cĭ-găng gău-liù ô nék-giāng káung-nàng:
Ĭng-ông tā̤-hiê
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ gáuk cṳ̄ng huŏng-ngiòng cĭ găng gì chă-biék iā duâi, gó-chṳ̄ gáuk cṳ̄ng huŏng-ngiòng gì sĭng-mō̤, ông-mō̤ gâe̤ng sĭng-diêu dŭ ô bī-gáu duâi gì chă-biék.
Dṳ̀ kó̤ Màng-gōng ī-ngôi, Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ huŏng-ngiòng gì sĭng-mō̤ dŭ chă-bók-dŏ̤. Hók-gióng gì Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ ô 15 ciáh siŏh-iông gì sĭng-mō̤, Hók-ăng-uâ bī Hók-ciŭ-uâ dòng chók w gâe̤ng j lâng ciáh sĭng-mō̤, ô 17 ciáh. Màng-gōng sêu gáu Ngù-ngṳ̄ gì īng-hiōng, sĭng-mō̤ gì só-liông bī Hók-gióng gì Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ gó lā̤ sâ̤.
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ găk ông-mō̤ gà̤-dēng chă-biék iā duâi. Màng-gōng gì ông-mō̤ có̤i ciēu, ô 39 ciáh; có̤i sâ̤ gì sê Nìng-dáik-uâ, ô 69 ciáh hī māng sâ̤.
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ sū-iū huŏng-ngiòng dŭ ô 7 ciáh sĭng-diêu, bók-guó diŏh gáuk dê tĕ̤k ĭng dŭ mâ̤ siŏh iông. Gĭng-dáng gì Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ dṳ̀ kó̤ siông-sĭng mò̤-niĕ-ài buŏng ĭng gâe̤ng iòng, gì-tă gì sĭng-diêu dŭ ô ĭng, iòng lâng cṳ̄ng.
Â-dā̤ sê Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ gáuk cṳ̄ng huŏng-ngiòng diē-sié 7 ciáh sĭng-diêu gì tĕ̤k-ĭng:
Nguôi-buô Lièng-giék
分類:Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄
Hŭk-gáu
Hŭk-gáu (佛教), iâ hô̤ lā̤ Sék-gáu (釋教), sê siŏh cṳ̄ng cŭng-gáu, sê Gū Éng-dô gì siŏh ciáh huòng-tái-cṳ̄ Sék-giă-mèu-nà̤ diŏh sèng 6 sié-gī gì sèng-âu cháung-lĭk gì. Gīng-dáng séng Hŭk-gáu gì nè̤ng ô 3 é, gó-chṳ̄ gâe̤ng Gĭ-dók-gáu‎, Ĭ-sṳ̆-làng-gáu‎ ké̤ṳk nè̤ng cà̤ hô̤ lā̤ „Sié-gái 3 dâi cŭng-gáu“.
Hŭk-gáu â̤ dé̤ṳng buōng 3 ciáh cŭng-puái: Siông-cô̤-buô Hŭk-gáu, Câung-diòng Hŭk-gáu gâe̤ng Háng-diòng Hŭk-gáu. Dṳ̆ng-guók, Dài-uăng, Hàng-guók, Nĭk-buōng dēng dēng Dĕ̤ng-ā gì guók-gă chă-bók-dŏ̤ sê sáng Háng-diòng Hŭk-gáu gì; Siông-cô̤-buô Hŭk-gáu găk Dĕ̤ng-nàng-ā guók-gă iā liù-hèng; Să̤-câung nè̤ng gâe̤ng Mùng-gū nè̤ng ék-buāng sáng Câung-diòng Hŭk-gáu.
分類:Hŭk-gáu
Dièu-siēng uòng-dièu
Dièu-siēng uòng-dièu(朝鮮王朝, Dièu-siēng-ngṳ̄: 조선 왕조), ciáng-sék guók-hô̤ hô̤ lā̤ Dièu-siēng-guók(朝鮮國, 조선국), sê Dièu-siēng buáng-dō̤ lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng gì siŏh ciáh uòng-dièu.
3 nguŏk 3 hô̤ (nùng-lĭk)
3 nguŏk 3 hô̤ sê nùng-lĭk 3 nguŏk gì dâ̤ 3 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 3 nguŏk
1643 nièng
1643
Guó-sié
分類:1640 nièng-dâi
Lò̤ Giĕk-sôi
Lò̤ Giĕk-sôi (Jerry Norman, 羅傑瑞; 1936 n. 7 ng. 16 h. - 2012 n. 7 ng. 7 h.), Mī-guók Háng-hŏk-gă. Nièng-kĭng sèng-hâiu găk Gă-ciŭ Dâi-hŏk tĕ̤k-cṳ̆, sê Diêu Nguòng-êng (趙元任) hŏk-sĕng. Ĭ sêu gáu Diêu gì īng-hiōng, dó̤i Háng-ngṳ̄ huŏng-ngiòng gì ngiēng-géu cêng gó̤ héng-ché̤ṳ. 1965 nièng gâe̤ng Dìng Lĭk-ĕu (陳立鷗, Dìng Bō̤-chĭng gì muōi-giāng) hăk-cáuk piĕng siā Hók-ciŭ Huŏng-ngiòng Īng-lâung gâe̤ng Hók-ciŭ-uâ—Ĭng-ngṳ̄ Sṳ̀-diēng. 1969 nièng, Lò̤ huák-biēu guăng-ṳ̀ Gióng-iòng huŏng-ngiòng gì báuk-sê̤ṳ lâung-ùng (The Kienyang Dialect of Fukien).
1972 nièng kăi-sṳ̄, Lò̤ Giĕk-sôi dăng-êng Să̤-ngā-dù Huà-sêng-dáung Dâi-hŏk Ā-ciŭ ngṳ̄-ngiòng ùng-hŏk hiê-cuō-êng, sĕng-hâiu huák-biēu Mìng-huŏng-ngiòng Siăng-diêu gì Huák-diēng (1973), Nguòng-sṳ̄ Mìng-ngṳ̄ gì Siăng-mū (1974), Mìng-dĕ̤ng Huŏng-ngiòng gì Chĕ̤-buô Bó̤-gó̤ (1977), Mìng-ngṳ̄ Ngṳ̄-ĭng Dṳ̆ng gì Sì-găng Cèng-ché̤ṳ (1978), Mìng-huŏng-ngiòng gì Sì-găng Cèng-ché̤ṳ (1979), Nguòng-sṳ̄ Mìng-ngṳ̄ gì Ông-mū gâe̤ng Siông-gū Nàng-huŏng Háng-ngṳ̄ (1981), Bī-gáu Mìng̤-huŏng-ngiòng (1982) dēng lâung-ùng. 1988 nièng chók-bēng Háng-ngṳ̄ Kái-suók, sê gĭng-dáng sié-gái tŭng-ê̤ṳng gì Háng-ngū kuó-buōng.
Lò̤ Giĕk-sôi iâ sê ngiēng-géu Muāng-ngṳ̄ gì cuŏng-gă.
分類:Mī-guók ìng-ŭk
3 nguŏk 4 hô̤ (nùng-lĭk)
3 nguŏk 4 hô̤ sê nùng-lĭk 3 nguŏk gì dâ̤ 4 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 3 nguŏk
Grant Gông (Oregon)
Grant Gông (Ĭng-ngṳ̄: Grant County) sê Mī-guók Oregon gì siŏh ciáh gông.
分類:Oregon gì gông
Benton Gông (Indiana)
Benton Gông sê Mī-guók Indiana gì siŏh ciáh gông.
分類:Indiana gì gông
箂球
箂球是蜀種體育運動倛辰候使其球. 也號𡅏籃球.
箂球運動，是蜀種敆箂球場進行其有限接觸運動. 雖然大多數情況下底，兩方各5名隊員參加運動，但是3對3、2對2、1對1其比賽也經常會看見. 比賽其目的，是將蜀粒箂球嗦遘籃圈裡勢. 蜀個籃圈直徑约18英寸（46厘米），懸10英寸（3.048米）. 籃圈安裝敆球場兩爿其籃板懸頂.
箂球運動其得分方式，是將球嗦遘對方其籃圈裡. 通常情況下底，球隊會獲得2分；儷是敆三分線外斗投球，則獲得3分；儷是對方有犯規行爲，球隊故會罰球來得分，僅得1分. 敆比賽結束其辰候，得分領先其球隊為勝方. 儷雙方其得分相等，伊各儂會做加時賽來決定勝負.
球員敆場懸頂移動球其方式有兩種，蜀種是敆移動（行走或者奔跑）其辰候將球趁地兜拍起（運球），另蜀種是將球傳遞給隊友. 儷敆運球其辰候，球員蜀爿手托球，或者兩爿手掏球，就無能耐再次運球，儷會夠球傳乞隊友，或者投籃.
茲蜀萆運動是詹姆斯•奈史密斯博士敆1891年發明其. 分類:體育
Hưng Yên
Hưng Yên sê Uŏk-nàng gì siŏh ciáh sēng.
分類:Uŏk-nàng
Saddam Hussein
Saddam Hussein Abd al-Majid al-Tikriti (صدام حسين عبد المجيد التكريتي; 1937 n. 4 ng. 28 h. - 2006 n. 12 ng. 30 h.) sê Ĭ-lăk gì siŏh ciáh cūng-tūng gâe̤ng dŭk-cài-ciā. Ĭ téng 1979 nièng siông-dài. 2002 nièng, Mī-guók páh Ĭ-lăk, ĭ lŏ̤h-dài. 2003 nièng ké̤ṳk Mī-guók niăh kī lì sīng-puáng. 2006 nièng diêu-sī.
分類:Céng-dê-gă
3 nguŏk 5 hô̤ (nùng-lĭk)
3 nguŏk 5 hô̤ sê nùng-lĭk 3 nguŏk gì dâ̤ 5 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 3 nguŏk
12
12 sê 11 gâe̤ng 13 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
Guăng-ĭng
Guăng-sié-ĭng Bù-sák(觀世音菩薩, Huáng-ngṳ̄: अवलोकितेश्वर), iâ hô̤ lā̤ Guăng-ĭng(觀音), sê Hŭk-gáu diē-sié gì Bù-sák cĭ ék.
Guăng-ĭng sê Háng-diòng Hŭk-gáu diē-sié có̤i chók-miàng gì siŏh ôi bù-sák. Diŏh Câung-diòng Hŭk-gáu diē-sié, Guăng-ĭng Bù-sák gì dê-ôi iâ sê dĕk-biék dâe̤ng-iéu. Dăk-lâi Lá-mà cêu sê ĭ gì huá-sĭng.
分類:Hŭk-gáu 分類:Bù-sák
Gŏ̤-là̤
Gŏ̤-là̤(高麗, Dièu-siēng-ngṳ̄: 고려) sê Dièu-siēng buáng-dō̤ lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng gì siŏh ciáh uòng-dièu.
分類:Dièu-siēng lĭk-sṳ̄ 分類:Gô-dā̤ gì guók-gă
Muhammad
Muhammad sê Ĭ-sṳ̆-làng-gáu gì siŏh ciáh siĕng-dĭ.
分類:Ĭ-sṳ̆-làng-gáu
1644 nièng
1644
Guó-sié
分類:1640 nièng-dâi
1958 nièng
1958
Guó-sié
分類:1950 nièng-dâi
Pŏ̤-làng
Pŏ̤-làng (波蘭, Pŏ̤-làng-ngṳ̄: Polska) sê sié-gāi gà̤-dēng gì siŏh ciáh guók-gă. Ĭ ôi-dé găk Dṳ̆ng-ĕu, báe̤k-buô sê Băh-hāi.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Ĕu-ciŭ guók-gă
Diòng-tūng Háng-cê
Diòng-tūng Háng-cê (傳統漢字) sê Háng-cê ciō-iéu tā̤-hiê cĭ ék, iâ sê Háng-cê lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng sāi gì có̤i òng gì siŏh cṳ̄ng Háng-cê. Cī cṳ̄ng cê diŏh Dṳ̆ng-guók Dâi-lṳ̆k hô̤ lā̤ Huàng-tā̤-cê (繁體字), diŏh Dài-uăng hô̤ lā̤ Ciáng-tā̤-cê (正體字) hĕ̤k-ciā Guók-cê (國字).
Gái káng
分類:Háng-cê 分類:Ùng-cê
Sék-giă-mèu-nà̤
Sék-giă-mèu-nà̤ (釋迦牟尼, Huáng-ngṳ̄: शाक्यमुनि) iâ hô̤ lō̤ Ṳ̀-lài (如來) hĕ̤k-ciā Ṳ̀-lài Hŭk-cū (如來佛祖), sê Hŭk-gáu diē-sié Hŭk gì cĭ ék.
Sék-giă-mèu-nà̤ có̤i cā sê siŏh ciáh Éng-dô gì uòng-cṳ̄, nguòng-miàng hô̤ lō̤ Siddhārtha Gautama (सिद्धार्थ गौतम), gáu-muōi-lāu chók-gă siŭ-hèng, có̤i cṳ̄ng siŭ-siàng-ciáng-guō, biéng siàng siŏh ciáh hŭk.
分類:Hŭk-gáu 分類:Hŭk
Benton Gông (Iowa)
Benton Gông sê Mī-guók Iowa gì siŏh ciáh gông.
分類:Iowa gì gông
1959 nièng
1959
Guó-sié
分類:1950 nièng-dâi
秫米
秫米其營養價值
秫米有蛋白質、脂肪、糖類（以澱粉為主）、鈣、磷、鐵、維生素B1、維生素B2，固有煙酸等等，營養豐富，共山藥熬粥，會強健脾胃；加蓮子齊熬，會可溫中止瀉；食欲𣍐振的，會使將秫米共豬肚齊煮來食，方法是共秫米泡半點鐘以後，貯遘豬肚𡅏，炖熟以後食肉啜汁汁，底裏貯其秫米掏出晾燋，分幾回食. 秫米含鈣価，有補骨健齒其作用. 會使將黑秫米泡以後貯布袋𡅏，使線紮緊，仱共豬骨等等齊廮𡅏炖，熟以後啜汁汁，再共袋袋底裏其秫米掏出其，分幾回煮粥食，故有養胃其作用.
Grant Gông (South Dakota)
Grant Gông (Ĭng-ngṳ̄: Grant County) sê Mī-guók South Dakota gì siŏh ciáh gông.
分類:South Dakota gì gông
Băh-ngṳ̀ng (chê)
Băh-ngṳ̀ng sê Dṳ̆ng-guók Găng-sé̤ṳk-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Găng-sé̤ṳk
Ĭ-sṳ̆-làng-gáu
Ĭ-sṳ̆-làng-gáu(伊斯蘭教) iâ hô̤ lā̤ Huòi-gáu(回教), sê siŏh cṳ̄ng ék-sìng-gáu, sê gīng-dáng sié-gái gà̤-lēng dâ̤ 2 dâi cŭng-gáu. Sáng ciā gáu gì nè̤ng hô̤ lā̤ „Mŭk-sṳ̆-lìng“(穆斯林), dŭ-liāng chiĕu-guó 13 é.
Ĭ-sṳ̆-làng-gáu gâe̤ng Gĭ-dók-gáu dŭ sê téng Iù-tái-gáu‎ huák-diēng lì gì, dáng-sê găk gáu-ngiê dâi-dŏng ô iā sâ̤ mâ̤ siŏh-iông gì dê-huŏng. Ĭ-sṳ̆-làng-gáu nâ sáng Cĭng-ciō, mò̤ sáng gì-tă sìng. Cĭng-ciō puái Ibrahim, Musa, Isa gūi ciáh sĭng-dĭ lì sié-gái, có̤i-cṳ̄ng puái lì gì sê Ā-lá-báik nè̤ng Mŭk-hâng-mĕk-dáik, ĭ gōng gì uâ siā diŏh «Gū-làng-gĭng» diē-sié.
gāi-sék
分類:Ĭ-sṳ̆-làng-gáu‎
3 nguŏk 6 hô̤ (nùng-lĭk)
3 nguŏk 6 hô̤ sê nùng-lĭk 3 nguŏk gì dâ̤ 6 gĕ̤ng.
3 nguŏk 7 hô̤ (nùng-lĭk)
3 nguŏk 7 hô̤ sê nùng-lĭk 3 nguŏk gì dâ̤ 7 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 3 nguŏk
Dê-giù
Dê-giù(地球, hù-hô̤: ) sê tái-iòng-hiê gì dâ̤ săng lăk giàng-sĭng, sê nè̤ng gì gă-huòng, iâ sê gáu gĭng-dáng dêu sū káuk-nêng gì mì-ék siŏh lăk ô sĕng-miâng gì sĭng-giù. Kuŏ-hŏk ngiēng-géu hiēng-sê, dê-giù găk dâi-mō̤ 47 é nièng sèng hìng-siàng. Nguŏk sê dê-giù gì ôi-sĭng.
Ŭk-lī giék-gáiu
Dê-giù â̤ buŏng có̤ ô sâ̤ cèng: duâi-ké-cèng, cūi-cèng, dê-káe̤k, dê-mâng gâe̤ng dê-hŏk. Dê-giù biēu-méng â-dā̤ gì buô-hông cê̤ṳ ngiê gáu diē cūng-kuāng buŏng:
Dê-giù găk tái-iòng-hiê
Dê-giù cê̤ṳ-duōng siŏh kuàng gì sì-găng sê 23 dēng-cṳ̆ng 56 hŭng-cṳ̆ng 4.091 miēu, cī dâung sì-găng hô̤ lō̤ "diâng-sĭng-nĭk" (sidereal day). Dê-giù kuàng Nĭk-tàu siŏh kuàng gì sì-găng sê 365.2564 diâng-sĭng-nĭk. Téng dê-giù báe̤k-gék ché̤ṳ dê-giù, dê-giù cê̤ṳ-duōng, dê-giù kuàng Nĭk-tàu, ī-gĭk nguŏk kuàng dê-giù gì huŏng-hióng dŭ sê huāng-sì-cĕng.
Dê-lī
Dê-giù biēu-méng 70.8% sê cūi, 29.2% sê dê.
Dê-giù sê ṳ̄-dêu dṳ̆ng ī-gĭng báik-duòng gì mì-ék siŏh lăk ô sĕng-miâng gì sĭng-giù. Dê-giù gà̤-dēng gì sĕng-ŭk cū siàng "sĕng-ŭk-cèng" (biosphere), téng 35 é nièng sèng kăi-sṳ̄ céng-huá.
Dê-giù gáuk dó̤i ké-hâiu chă-biék cĭng duâi. Gék-dê céng, chiáh-dô iĕk, gáung-ṳ̄-liông ô gì dê-huŏng mūi nièng iā sâ̤ mī, ô gì dê-huŏng siŏh hò̤-mī dŭ mâ̤ gáu. Hāi-iòng diē-sié gì iòng-liù cĭng dê̤ṳng-iéu, ĭ â̤ ciŏng chiáh-dô dê-kṳ̆ gì iĕk-liông dái gáu gék-dê.
Lô̤i-cáung
Lô̤i-cáung (銇鑽, 銇錐) sê siŏh cṳ̄ng dò̤ lì tók dâe̤ng-dâe̤ng gì gă-sĭ-huă.
Dê-giù
Dê-lī
分類:Dê-giù 分類:Dê-lī
Lô̤i-cáung
分類:Gă-sĭ-huă
1645 nièng
1645
Guó-sié
分類:1640 nièng-dâi
Golog
Golog, ciòng-miàng hô̤ lā̤ Golog Câung-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ, sê Dṳ̆ng-guók Chĭng-hāi-sēng gì siŏh ciáh cê̤ṳ-dê-ciŭ.
分類:Chĭng-hāi
Mìng-nàng-ngṳ̄
Mìng-nàng-ngṳ̄ (閩南語, Bân-lâm-gí) iâ hô̤ lā̤ Mìng-nàng-uâ (閩南話) hĕ̤k-ciā Â-nàng-uâ (下南話), sê Háng-ngṳ̄-cŭk Mìng-ngṳ̄-ciĕ â-dā̤ gì siŏh cṳ̄ng ngṳ̄-niòng. Ciā ngṳ̄-niòng iâ sê sāi-ê̤ṳng ìng-só có̤i sâ̤, īng-hiōng-lĭk có̤i duâi gì Mìng-ngṳ̄-ciĕ gì ngṳ̄-niòng. Mìng-nàng-ngṳ̄ huák-nguòng-dê sê Ciòng-ciŭ gâe̤ng Ciŏng-ciŭ, dáng-sê ĭng-ôi Â-muòng gì céng-dê gĭng-cá̤ dê-ôi, Â-muòng-kiŏng ék-buăng ké̤ṳk nè̤ng nêng-ùi sê biĕu-cūng.
Dê-lī hŭng-buó
Mìng-nàng-ngṳ̄ hŭng-buó diŏh Mìng-nàng gì Ciòng-ciŭ, Â-muòng gâe̤ng Ciŏng-ciŭ, Dài-uàng duâi buô-hông dê-kṳ̆, Guōng-dĕ̤ng dĕ̤ng-buô gì Dièu-Sáng dê-kṳ̆ gâe̤ng Lòi-ciŭ buáng-dō̤ (Dièu-ciŭ-uâ), Hāi-nàng-dō̤, Mìng-să̤ gì Lṳ̀ng-ngàng chê-kṳ̆ gâe̤ng Ciŏng-bìng, Mìng-dĕ̤ng gì Hók-dīng, Ciék-gŏng nàng buô Chŏng-nàng, Bìng-iòng, Dông-tàu dê-kṳ̆, lièng Nàng-iòng gì Huà-ìng iè-mìng siâ-kṳ̆.
Lò̤-mā-cê
Ciō dèu-mŭk: Băh-uâ-cê
Mìng-nàng-ngṳ̄ găk Dài-uàng
Dài-uàng gì Mìng-nàng-ngṳ̄ gâe̤ng Hók-gióng gì Â-muòng kiŏng iā chiông. Găk Dài-uàng, Mìng-nàng-ngṳ̄ iâ hô̤ lō̤ „Dài-ngṳ̄“ (臺語), „Dài-uàng-uâ“ (臺灣話) gâe̤ng „Holo-uâ“.
Ĭng-ôi céng-dê gì nguòng-ĭng, ô siŏh piĕ Dài-uàng-nè̤ng nêng-ùi „Dài-ngṳ̄“ ng-sê „Mìng-nàng-ngṳ̄“. Ĭ-gáuk-nè̤ng gì lī-iù sê, hiêng-gĭng gì „Dài-ngṳ̄“ ī-gĭng téng Nĭk-ngṳ̄ dēng nguôi-ngṳ̄ diē-sié cióh-ĭk iā sâ̤ sṳ̀-ngṳ̄. Dáng-sê, cī cṳ̄ng gōng-huák mò̤ dáik diŏh Ngṳ̄-ngiòng-hŏk-gái gì sìng-nêng.
Benton Gông (Minnesota)
Benton Gông sê Mī-guók Minnesota gì siŏh ciáh gông.
分類:Minnesota gì gông
Bìng-liòng
Bìng-liòng sê Dṳ̆ng-guók Găng-sé̤ṳk-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Găng-sé̤ṳk
3 nguŏk 8 hô̤ (nùng-lĭk)
3 nguŏk 8 hô̤ sê nùng-lĭk 3 nguŏk gì dâ̤ 8 gĕ̤ng.
Tūng-ék Sĭng-lò̤
Tūng-ék Sĭng-lò̤ (統一新羅) sê Sĭng-lò̤ găk 668 nièng miĕk Gŏ̤-guó-là̤ ī-hâiu gì siŏh ciáh sì-gĭ.
分類:Dièu-siēng lĭk-sṳ̄ 分類:Gô-dā̤ gì guók-gă
Grant Gông (Washington)
Grant Gông (Ĭng-ngṳ̄: Grant County) sê Mī-guók Washington gì siŏh ciáh gông.
分類:Washington gì gông
13
13 sê 12 gâe̤ng 14 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
Lù-chāu
Lù-chāu (蘆草) sê dó̤i siŏh lôi sĭk-ŭk gì tūng-chĭng. Lù-chāu â̤ dé̤ṳng dò̤ lì có̤ chāu-chiŏh.
分類:Sĭk-ŭk
Lêng Gié-hĕk
Ĭ téng 2007 nièng kăi-sṳ̄ sê Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng Dṳ̆ng-iŏng bâing-gŭng-tiăng (中國共產黨中央辦公廳) gì ciō-êng. Bók-guó ĭ gì giāng găk 2012 nièng chók chiă-huô sī lō̤ ī-hâiu, ĭ găk céng-dê gà̤-dēng sék-sié, diêu kó̤ có̤ Dṳ̆ng Gê̤ṳng Dṳ̆ng-iŏng Tūng-ék Ciéng-siáng Gĕ̤ng-cáuk-buô (中共中央統一戰線工作部) gì buô-diōng.
2014 nièng 12 nguŏk 22 hô̤, Gī-giēng-ūi (紀檢委) sŏng-buó, Lêng Gié-hĕk siĕk-hièng (涉嫌) ngièng-dâe̤ng ùi-gī (嚴重違紀), Gī-giēng-ūi ī-gĭng kăi-sṳ̄ diêu-că ĭ.
分類:Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók ìng-ŭk 分類:Céng-dê-gă
Dêng-să̤
分類:Găng-sé̤ṳk
Ā-sŭk
Ā-sŭk (亞述, Assyria) sê Mī-sū-pŏ̤-dâi-mī gì gū guók, còng-câi sì-găng dâi-kái sê iù 2500 BC gáu 605 BC, siū-dŭ Nà̤-nà̤-mì. Ā-sŭk găh gŭng-nguòng sèng 900 nièng cō̤-êu huák-diēng có̤ iâ duâi gì dá̤-guók, ciéng-liāng lāu Bă-bī-lùng, Ī-sáik-liĕk, Ăi-gĭk, Háik, Sê̤ṳ-lé-ā dēng dê. Ā-sŭk nè̤ng gáu siŏh ciáh dê-huŏng dŭ tài iâ sâ̤ nè̤ng. Ā-sŭk dá̤-guók có̤i hâiu ké̤ṳk tṳ̀ng-sĭng dŭk-lĭk gì Bă-bī-lùng miĕk láe̤k.
A
Khánh Hòa
Khánh Hòa sê Uŏk-nàng gì siŏh ciáh sēng.
分類:Uŏk-nàng
1646 nièng
1646
Guó-sié
分類:1640 nièng-dâi
Hók-ciŭ-uâ ĭng-ông hiê-tūng
Cī piĕng ùng-ciŏng ciŏng-muòng gái-siêu Hók-ciŭ-uâ gì ĭng-ông hiê-tūng (音韻系統).
Ĭng-ông
Áng Muāng-chĭng sèng-hâiu gì ĭng-ông-cṳ̆ «Chék Lìng Báik-ĭng» (戚林八音) diē-sié gì gōng-huák, Hók-ciŭ-uâ dŭ-liāng ô 33 bĭh ông-mō̤ (韻母), 15 bĭh siăng-mō̤ (聲母) gâe̤ng 8 bĭh siăng-diêu (sĭk-cié nâ ô 7 bĭh). Gĭng-dáng Hók-ciŭ-uâ gì ĭng-ông tā̤-hiê duâi-tā̤-siông gâe̤ng hiā sèng-hâiu chă-bók-dŏ̤. Dáng-sê, gĭng-dáng Hók-ciŭ-uâ gó ô ông-mō̤ gṳ̆ng siăng-diêu huák-sĕng „sĕ̤ng-ông-huá“ (松韻化) hĕ̤k-ciā „kŭi-ông-huá“ (開韻化), siăng-mō̤ huák-sĕng „pé-ĭng-huá“ (鼻音化) dēng-dēng gì hiêng-chiông, cuòi dŭ sê «Chék Lìng Báik-ĭng» diē-sié mò̤ tā̤-hiêng chók lì gì. Lêng-nguôi, Hók-ciŭ-uâ gì kēu-ngṳ̄ gó ô siŏng-dŏng hŭk-ciăk gì siăng-diêu biéng-huá giĕ-cáik.
Siăng-diêu
Hók-ciŭ-uâ ô 7 bĭh siăng-diêu, áng «Chék Lìng Báik-ĭng» diē-sié gì gōng-huák, cī 7 bĭh siăng-diêu sê „Siông-bìng“ (上平), „Siông-siăng“ (上聲), „Siông-ké̤ṳ“ (上去), „Siông-ĭk“ (上入), „Hâ-bìng“ (下平), „Hâ-ké̤ṳ“ (下去), „Hâ-ĭk“ (下入). Gū Háng-ngṳ̄ gì „Siông-siông“ (上上) gâe̤ng „Hâ-siông“ (下上) găh Hók-ciŭ-uâ diē-sié ī-gĭng hăk siŏh dŏi biéng chiàng siŏh bĭh hô̤ lā̤ „Siông-siăng“ (上聲) gì siăng-diêu gò̤ lāu.
Siăng-mō̤
1) Liŏh-sáik huŏng-gáh diē-sié gì siăng-mō̤ nâ găh kēu-ngṳ̄ ĭng-biéng gì sèng-âu chók-hiêng.
2) Siăng-mō̤ /β/, /ʝ/ gâe̤ng /z/ sê cŏk-ĭng/dĕ̤k siăng-mō̤.
3) Siăng-mō̤ /s/ găh Hók-ciŭ-uâ báe̤k-buô gâe̤ng nàng-buô gì kiŏng diē-sié (pī-ṳ̀ Lò̤-nguòng (羅源) hĕ̤k-ciā Hók-chiăng (福清) tĕ̤k /θ/. Ŏ̤h „siang“ tĕ̤k /θiaŋ/.
4) Siăng-mō̤ /s/ ô nè̤ng â̤ ciŏng ĭ tĕ̤k có̤ /f/.
5) Ô gì hŏk-ciā giéng-gáe̤k Hók-ciŭ-uâ siăng-mō̤ /h/ gâe̤ng sá̤-ông /i/, /y/ siŏng-pĭng (相拼) gì sèng-âu tĕ̤k có̤ /x/.
6) Siăng-mō̤ gâe̤ng /h/ gâe̤ng /u/ ông siŏng-pĭng gì sèng-âu, Lò̤-nguòng-kiŏng tĕ̤k có̤ /ɸ/.
7) Siăng-mō̤ /ts/, /tsʰ/, /s/ găh sá̤-ông /i/, /y/ (gâe̤ng cī lâng bĭh sá̤-ông găh sèng-lāu gì sĕ̤ng-ông-mō̤) sèng-lāu sì-hâiu niōng-huá, tĕ̤k có̤ /tɕ/, /tɕʰ/, /ɕ/. Cī săng bĭh siăng-mō̤ găh ông-mō̤ /ɛ/ sèng-lāu gì sì-hâiu, ô nè̤ng iâ tĕ̤k có̤ niōng-ĭng.
8) Găh Diòng-lŏ̤h-kiŏng (長樂腔) dài-dŏng, mò̤ /n/ cī bĭh siăng-mō̤, sū-iū /n/ siăng-mō̤ gì cê dŭ hăk gáu /l/ siăng diē-sié gò̤ lāu.
9) Hók-ciŭ gì dṳ̆ng-nièng-nè̤ng gâe̤ng hâiu-săng-giāng găh gōng-uâ gì sèng-âu ī-gĭng mò̤ buŏng /l/ gâe̤ng /n/ gò̤ lāu (dŏng-iòng, ô gì gĭng-guó buói-hóng gì nè̤ng â̤ buŏng chók cī lâng bĭh siăng-mō̤). Iòng-dŏng-diè sê /l/ siăng gì cê hăk gáu /n/ siăng diē sié.
«Cék Lìng Báik-ĭng» diē-sié gì Hók-ciŭ-uâ siăng-mō̤ gâe̤ng siăng-mō̤-cê (聲母字) dŭ găh â-dā̤ biēu-gáh dài-dŏng:
Ông-mō̤
Hók-ciŭ-uâ gì dăng ông-mō̤ ô 11 bĭh, dṳ̀-kŭi /i/, /y/, /u/ ī-nguôi, dŭ ô kŭi, māu 2 cṳ̄ng dó̤i-lĭk gì huák-ĭng, cuòi iâ hô̤ lā̤ sĕ̤ng-ông (松韻) gâe̤ng gīng-ông (緊韻).
Dăng sĕ̤ng ông-mō̤
1) Ô gì hŏk-ciā giéng-gáe̤k /e/ gì kŭi-ông găi-dŏng sê /æ/.
1) «Chék Lìng Báik-ĭng» diē-sié mò̤ /iau/ ciā ông. Cī bĭh ông-mō̤ â̤ mâ̤ dé̤ṳng sáung Hók-ciŭ-uâ gì ciáng-sék ông-mō̤, găh hŏk-sŭk-gái gó ô cĕng-lâung. Duâi-buô-huông hŏk-ciā giéng-gáe̤k ĭ ng sê ciáng-sék gì ông-mō̤; bók-guó ô gì cê-diēng gâe̤ng hŏk-sŭk lâung-ùng bô ciŏng ĭ ĕng gáu ông-mō̤ tā̤-hiê diē-sié.
2) Ông-mō̤ /ya/ găh gĭng-dáng gì Hók-ciŭ-uâ diē-sié ī-gĭng tō̤ mâ̤ diŏh lāu. Áng «Tái-sṳ̄ Lìng Pék-săng Cê-ngiê Biêng-lāng» (太史林碧山字義便覽) gì gōng-huák, cī bĭh (Hṳa Ông) ông-buô gì cê nâ ô 4 bĭh. Cī 3 cê găh gĭng-dáng Hók-ciŭ-kiŏng diē-sié cìng-kuóng sê ciŏng-uâng gì: 1 cê gŭi gáu /ai/ ông (cṳā > cāi), 1 cê gŭi gáu /ie/ ông (hṳa > hie), 1 cê gŭi gáu /ɛ/ ông (hṳa > ha̤).
3) Kŭ-chèng-kiŏng (古田腔) ciŏng /yo/ tĕ̤k có̤ /yø/. Hiêng-câi ciŏng-uâng gì tĕ̤k-huák găh Hók-ciŭ-kiŏng diē-sié iâ kăi-sṳ̄ liù-hèng gò̤ lāu, dĕk-biék găh hâiu-săng-giāng dài-dŏng.
4) Ông-mō̤ /uoi/ gâe̤ng /ui/ (bău-guák cī lâng bĭh gì kŭi-ông) găh duâi-buô-hông dê-kṳ̆ ī-gĭng hăk chiàng siŏh bĭh ông gò̤ lāu, nâ ô Kŭ-chèng-kiŏng gâe̤ng Bìng-tàng (平潭) gì Hók-chiăng-kiŏng gó mò̤ hăk siŏh dŏi.
5) Ông-mō̤ /iu/ gâe̤ng /ieu/ (bău-guák ĭ gì kŭi-ông) găh duâi-buô-hông dê-kṳ̆ ī-gĭng hăk chiàng siŏh bĭh ông gò̤ lāu, nâ ô Kŭ-chèng-kiŏng gâe̤ng Bìng-tàng gì Hók-chiăng-kiŏng gó mò̤ hăk siŏh dŏi.
Pé-ĭng ông-mō̤
1) Hók-ciŭ-uâ nâ ô siŏh bĭh siăng-huá ông /ŋ̍/. Dáng-sê /ŋ̍/ găh kēu-ngṳ̄ ĭng-biéng dài-dŏng sêu gáu âu-sāu siăng-mō̤ gì īng-hiōng huák-sĕng biéng-huá, gó â̤ sāng-sĕng lâng bĭh sĭng gì siăng-huá-ông /m̩/ gâe̤ng /n̩/.
2) Hók-ciŭ-uâ diē-sié tĕ̤k siăng-huá-ông /ŋ̍/ gì cê nâ ô lâng bĭh, bêng-chiā dŭ sê hâ-ké̤ṳ siăng. Siŏh bĭh sê pēu-dêng-sṳ̀ (否定詞) „n̂g“, siŏh bĭh sê „sāi, bóng“ gì „n̂g“. Tàu-tàu hī siŏh bĭh „n̂g“ găh kēu-ngṳ̄ dài-dŏng duâi-bô-hông cìng-huóng tĕ̤k „ĭng“, dâ̤ nê bĭh găh kēu-ngṳ̄ dài-dŏng tĕ̤k có̤ „ŭng“.
3) Ông-mō̤ /ɑiŋ/ găh Hók-chiăng-kiŏng diē-sié tĕ̤k /æŋ/, ô gì nè̤ng gó â̤ găh /æ/ âu-sāu gă siŏh ciáh kĭng-siăng gì /i/, tĕ̤k chiàng /æiŋ/. Áng ciŏng-uâng huák-diēng, Hók-chiăng-kiŏng diē-sié gì /æŋ/ dì-cā iâ â̤ biéng gâe̤ng Hók-ciŭ-kiŏng siŏh iông, có̤i-cṳ̆ng cà̤ tĕ̤k /ɑiŋ/.
4) Ông-mō̤ /øyŋ/ găh Hók-chiăng-kiŏng diē-sié tĕ̤k /œŋ/, ô gì nè̤ng gó â̤ găh /œ/ âu-sāu gă siŏh ciáh kĭng-siăng gì /y/, tĕ̤k chiàng /œyŋ/. Áng ciŏng-uâng huák-diēng, Hók-chiăng-kiŏng diē-sié gì /œŋ/ dì-cā iâ â̤ biéng gâe̤ng Hók-ciŭ-kiŏng siŏh iông, có̤i-cṳ̆ng cà̤ tĕ̤k /øyŋ/.
Gĭng-chiŏng
分類:Găng-sé̤ṳk
Hók-ciŭ-uâ ĭng-ông hiê-tūng
Ĭng-biéng hiêng-chiông
Hók-ciŭ-uâ ô iā hŭng-hó gì ĭng-ông biéng-huá hiêng-chiông. Câi-ĭ sê biéng-huá hìng-sék gó sê biéng-huá huâng-ùi găh Háng-ngṳ̄-cŭk(漢語族) diē-sié dŭ sê cĭng ô dĕk-sáik gì.
Hók-ciŭ-uâ gì ĭng-ông biéng-huá ng sê buōng-dā̤ cêu ô gì, áng hŏk-ciā ngiēng-géu, cī bĭh biéng-huá gáing-gáing sê téng Chĭng-dièu âu-gĭ gì sèng-âu huák-sĕng gì, bêng-chiā găh Sĕk-ék piék gì săng-kṳ̆ gó mò̤ ciŏng-uâng gì hiêng-chiông.
Hók-ciŭ-uâ gì ĭng-ông biéng-huá ô 3 lôi: siăng-mō̤, ông-mō̤, siăng-diêu. Găh cī 3 lôi diē-sié, siăng-mō̤ biéng-huá dék-ô gì giĕ-cáik dék gāng-dăng, siăng-diêu biéng-huá dék hŭk-căk.
Siăng-mō̤
Hók-ciŭ-uâ siăng-mō̤ biéng-huá sê 3 lôi ĭng-ông biéng-huá dài-dŏng dék gāng-dăng gì. Biéng-huá giĕ-cáik áng siăng-mō̤ gì huák-ĭng buó-ôi buŏng „hò̤-lè̤ng“, „chói-puòi“, „ngā-kī 1“, „ngā-kī 2“ 4 cū; gái áng sèng-sāu cê gì ông-muōi buōng „káe̤ng ông-muōi“ (空韻尾), „pé ông-muōi“ (鼻韻尾), „sék ông-muōi“ (塞韻尾) 3 cṳ̄ng.
Hò̤-lè̤ng Cṳ̄
Hò̤-lè̤ng cū gì siăng-mō̤ dŭ-liāng ô /k/, /kʰ/, /h/, /ŋ/ gâe̤ng /ʔ/ 5 bĭh.
Cê gì siăng-mō̤ sê hò̤-lè̤ng cū siăng-mō̤ /k/, /kʰ/, /h/,ciā cê nâ găh káe̤ng ông-muōi gì cê âiu-sāu sèng-âu, cī săng bĭh siăng-mō̤ biéng chiàng /ʔ/.
Cê gì siăng-mō̤ sê hò̤-lè̤ng cū, ciā cê găh pé ông-muōi gì cê âiu-sāu sèng-âu, siăng-mō̤ biéng có̤ /ŋ/.
Cê gì siăng-mō̤ sê hò̤-lè̤ng cū, ciā cê găh sék ông-muōi gì cê âiu-sāu sèng-âu, siăng-mō̤ mò̤ biéng-huá.
Chói-puòi Cū
Chói-puòi cū gì siăng-mō̤ ô /p/, /pʰ/ gâe̤ng /m/ 3 bĭh.
Cê gì siăng-mō̤ sê chói-puòi cū siăng-mō̤ /p/, /pʰ/, ciā cê găh káe̤ng ông-muōi gì cê âiu-sāu sèng-âu, cī 2 bĭh siang-mō̤ biéng có̤ dĕ̤k ông-mō̤ /β/.
Cê gì siăng-mō̤ sê chói-puòi cū, ciā cê găh pé ông-muōi gì cê âiu-sāu sèng-âu, siăng mō̤ biéng có̤ /m/.
Cê gì siăng-mō̤ sê chói-puòi cū, ciā cê găh sék ông-muōi gì cê âiu-sāu sèng-âu, siăng-mō̤ mò̤ biéng-huá.
Ngāi 1 Cū
Cê gì siang mō̤ sê ngāi 1 cū siăng-mō̤ /ts/, /tsʰ/, chiā cê gah káe̤ng ông-muōi gì cê âiu-sāu sèng-âu, ô lâng cṳ̄ng biéng-huá. Siăng-mō̤ /ts/, /tsʰ/ gâe̤ng /i/, /y/ (hĕ̤k-ciā ī /i/, /y/ có̤ buáng mō̤-ĭng, ŏ̤h /ia/, /yokˀ/) siŏng-pĭng(相拼) sèng-âu, /ts/, /tsʰ/ biéng có̤ dĕ̤k siăng-mō̤ /ʝ/. Gì-tă cìng-huóng biéng có̤ dĕ̤k siăng-mō̤ /z/
Nô̤i-buô gì Chă-biék
Hók-ciŭ-uâ nô̤i-buô gì chă-biék bī-gáu duâi, dáng cī chă-biék duâi-buô-hông sê găh ĭng-ông diē-sié, dŏng-dê nè̤ng gó̤ cuòi hô̤ lā̤ „kiŏng“. Nâ áng kiŏng lì buōng gì uâ, Hók-ciŏ-uâ â̤ buōng „Hók-ciŭ-kiŏng“ (福州腔), „Hók-chiăng-kiŏng“ (福清腔), „Kŭ-chèng kiŏng“ (古田腔) 3 cṳ̆ng.
Hók-ciŭ-kiŏng
Mìng-gĕ̤ng làu-mih sū gōng gì Hók-ciŭ-uâ gĭ-buōng sê sṳ̆k cī cṳ̄ng kiŏng. Dê-lī siông bău-guák Hók-ciŭ chê, Mìng-âiu-gâing dṳ̆ng-nàng buô, Lièng-gŏng-gâing, Diòng-lŏ̤h-gâing, gâe̤ng Īng-tái-gâing dĕ̤ng-buô.
Hók-ciŭ sê sēng-dók sū-câi (省督所在), lĭk-sṳ̄ ī-lài nè̤ng dŭ giéng-gáe̤k cŭ-uái gì kiŏng sê biēu-cūng kiŏng.
Gâe̤ng «Chék Lìng Báik-ĭng» siŏng pàng, Hók-ciŭ-kiŏng ĭng-ông tā̤-hiê ī-gĭng huák-sĕng ciŏng-uâng gì biéng-huá:
Hók-chiăng-kiŏng
Hók-chiăng-kiŏng ciō-iéu găh Hók-chiăng gâe̤ng Bìng-tàng lâng bĭh dê-huōng sāi.
Hók-chiăng-kiŏng gì ông-mō̤ tā̤-hiê gâe̤ng ông-cṳ̆ «Chék Lìng Báik-ĭng» gà̤-dēng gōng gì ông-mō̤ tā̤ hiê chă mâ̤ kó̤ huông. Dáng-sê diŏh hiêng-câi Hók-chiăng hâiu-săng-giāng gōng gì Hók-chiăng-uâ diē-sié, „Chiu“ gâe̤ng „Sieu“, „Buoi“ gâe̤ng „Hui“ ī-gĭng buōng mâ̤ chĭng-chū gò̤ lāu.
Kŭ-chèng-kiŏng
分類:Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ 分類:Sĕk-ék
Benton Gông (Mississippi)
Benton Gông sê Mī-guók Mississippi gì siŏh ciáh gông.
分類:Mississippi gì gông
Lòi-sṳ̆
Lòi-sṳ̆ (螺獅) sê dó̤i siŏh lôi sĕng-uăk diŏh hāi diē-sié gì niōng-tā̤ dông-ŭk gì tūng-chĭng.
分類:Niōng-tā̤ dông-ŭk
Hò̤-làng
Hò̤-làng (荷蘭, Hò̤-làng-ngṳ̄: Nederland) sê sié-gāi huák-dăk gì gĕ̤ng-ngiĕk-huá guók-gă. Ĭ ôi-dé găk Să̤-ĕu, báe̤k-buô sê Báe̤k-hāi. Hò̤-làng sê Ĕu-ciŭ Lièng-mèng gì sìng-uòng-guók, iâ sê Hò̤-làng Uòng-guók gì siŏh ciáh gáiu-siàng-guók.
Séng-cṳ̆-tā̤
Séng-cṳ̆-tā̤ sê Gū Ăi-gĭk nè̤ng sāi gì siŏh cṳ̄ng chiông-hìng-ùng-cê, ciŏng-muòng dò̤ lā̤ siā Ăi-gĭk-ngṳ̄. Ék-buăng siā diŏh sìng-miêu hĕ̤k-ciā siŏh-bĭ gì gà̤-lēng. Gáu-muōi-lāu ĭng-ôi mâ̤ hō̤ siā, bô huák-diēng chók cĕng-lṳ̄-tā̤ gâe̤ng sié-sṳ̆k-tā̤ 2 cṳ̄ng cê-tā̤.
Ciā cê chă-bók-dŏ̤ diŏh 1 sié-gī gì sêng-âu cêu mò̤ nè̤ng káng â̤ huôi-é lāu. 1822 nièng, Huák-guók-nè̤ng Jean-François Champollion sŏng-buó sìng-gŭng gāi-tĕ̤k Rosetta siŏh-bĭ gà̤-lēng gì Gū Ăi-gĭk séng-cṳ̆-tā̤ ùng-cê.
分類:Ùng-cê
Hièng-câung
Ĭ cêu-sê «Să̤-iù-gé» diē-sié „Dòng-cĕng“ (唐僧) gì nguòng-hìng (原型).
分類:Gū-dâi Dṳ̆ng-guók ìng-ŭk 分類:Hù-siông
Grant Gông (West Virginia)
Grant Gông (Ĭng-ngṳ̄: Grant County) sê Mī-guók West Virginia gì siŏh ciáh gông.
分類:West Virginia gì gông
Gák-gáuk-ùng
Gák-gáuk-ùng (甲骨文) sê Dṳ̆ng-guók Siŏng-dièu gì sèng-âu sāi gì siŏh cṳ̄ng ùng-cê, siā diŏh ŭ-gŭi gì káe̤k-káe̤k hĕ̤k-ciā dông-ŭk gì gáuk-gáuk gà̤-dēng. Gĭng-dáng gì Háng-cê cêu sê téng Gák-gáuk-ùng huák-diēng lì gì.
分類:Háng-cê 分類:Ùng-cê
Kéng-iòng
Kéng-iòng sê Dṳ̆ng-guók Găng-sé̤ṳk-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Găng-sé̤ṳk
3 nguŏk 9 hô̤ (nùng-lĭk)
3 nguŏk 9 hô̤ sê nùng-lĭk 3 nguŏk gì dâ̤ 9 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 3 nguŏk
14
14 sê 13 gâe̤ng 15 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
Lūng-nàng
Lūng-nàng sê Dṳ̆ng-guók Găng-sé̤ṳk-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Găng-sé̤ṳk
Lī-dièu
Lī-dièu(李朝, Uŏk-nàng-ngṳ̄: Nhà Lý) sê Uŏk-nàng lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng gì siŏh ciáh uòng-dièu. Ciā uòng-dièu sê iù Lī Gŭng-ūng găk 1009 nièng gióng-lĭk gì, 1225 nièng, ké̤ṳk Dìng Gēng gì Dìng-dièu chṳ̄-dâi.
3 nguŏk 10 hô̤ (nùng-lĭk)
3 nguŏk 10 hô̤ sê nùng-lĭk 3 nguŏk gì dâ̤ 10 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 3 nguŏk
Tái-bìng-tiĕng-guók
Tái-bìng-tiĕng-guók (太平天囯) sê Muāng-chĭng muăk-gĭ gì siŏh ciáh iù nùng-mìng cô̤-huāng gióng-lĭk gì céng-guòng. Káh-gă-ngṳ̄ sê Tái-bìng-tiĕng-guók gì guăng-huŏng ngṳ̄-ngiòng.
1843 nièng, Hùng Séu-ciòng găk Guōng-să̤ gióng-lĭk Bái-siông-dá̤-huôi. Chŭi-iòng-gōng ciā cŭ-cék sê chăng-kō̤ Gĭ-dók-gáu huák-mìng gì, ĭ diē-sié ô iā sâ̤ gōng gì gâe̤ng Gĭ-dók-gáu mâ̤ siŏh-iông. 1850 nièng, Hùng Séu-ciòng cô̤-huāng, gióng-lĭk Tái-bìng-tiĕng-guók. Gáu-muōi-lāu găk 1853 nièng páh giâ Gĭng-lìng (gĭng-dáng gì Nàng-gĭng), ciŏng hŭ-uái gāi-miàng hô̤ lā̤ Tiĕng-gĭng, diâng có̤ siū-dŭ. Có̤i giòng-duâi gì sèng-âu, Dṳ̆ng-guók nàng-huŏng dŭ ké̤ṳk ĭ páh giâ lì lāu.
1864 nièng, Tiĕng-gĭng ké̤ṳk Muāng-chĭng páh giâ lì, Tái-bìng-tiĕng-guók miĕk-uòng.
分類:Dṳ̆ng-guók lĭk-sṳ̄
莓薺
形態
莓薺是多年生水生草本植物，地下有匍匐莖，先端膨大成球莖（地下變態莖），球莖扁圓形，表面會囫圇，老熟以後變成深栗色或者棗紅色，有環節3-5圈，固加有短喙狀頂芽共側芽，依品種𣍐蜀様，球莖直徑10-50毫米. 地上莖直立叢生，管狀濃綠色，有節，節懸頂生膜狀退化葉，穗狀花序，褐色花，瘦果，性喜溫暖濕潤，𣍐耐寒.
用途
莓薺口感真甜，營養豐富，有蛋白質、脂肪、粗纖維、胡蘿卜素、維生素B、維生素C、鐵、鈣共碳水化合物. 會使廮𡅏烹調，也會使做澱粉. 廣東小食莓薺糕，就是用莓薺做其，號𡅏「莓薺粉」其澱粉做其. 伊其纖維是球狀其，容易吸附雜物，有野好其清理腸道其功能. 如果卜生吃硬著將芽眼共外皮徹底扒掉咯，若無容易造成薑片蟲卵躃遘腸道寄生.
Ŭ-sŭ-lī-gĕ̤ng
Ŭ-sŭ-lī-gĕ̤ng (烏蘇里江) sê Dĕ̤ng-ā gì siŏh dèu ò̤, găk Dṳ̆ng-guók gì Háik-lṳ̀ng-gĕ̤ng gâe̤ng Ngò̤-lò̤-sṳ̆ gău-gái hŭ-uái.
莓薺
用途
分類:植物 分類:飲食
Ŭ-sŭ-lī-gĕ̤ng
分類:Dṳ̆ng-guók gì ò̤
Là̤-huók
分類:Sĭk-ŭk
Benton Gông (Missouri)
Benton Gông sê Mī-guók Missouri gì siŏh ciáh gông.
分類:Missouri gì gông
Biĕu-diēng Hù-hô̤
Biĕu-diēng Hù-hô̤ (標點符號) sê cṳ̆-méng siông biĕu-sê siŏh guó uâ dìng-dông, ngṳ̄-ké hĕ̤k-ciā sṳ̀-ngṳ̄ gì siŏh cṳ̄ng hù-hô̤.
Hĭ-ciŭ
Hĭ-ciŭ báe̤k-buô sê Dê-dṳ̆ng-hāi, dĕ̤ng-báe̤k buô sê Suez Ông-ò̤ gâe̤ng È̤ng-hāi, dĕ̤ng-nàng buô sê Éng-dô-iòng, să̤ buô sê Dâi-să̤-iòng.
Biĕu-diēng Hù-hô̤
分類:Ùng-cê
Guók-cié Ĭng-biĕu
Guók-cié Ĭng-biĕu (國際音標) sê Guók-cié Ngṳ̄-ĭng hiĕk-huôi huák-mìng gì siŏh cṳ̄ng â̤ biĕu-sê sié-gái gà̤-dēng sū-iū ngṳ̄-ngiòng kēu-ngṳ̄ siăng-ĭng gì biĕu-cūng-huá biēu-sê huŏng-huák.
Páh-cê-huák
分類:Séng-sék
Guók-cié Ĭng-biĕu
分類:Ùng-cê 分類:Ngṳ̄-ngiòng
Hĭ-ciŭ
Mìng-chĭng gì lài-lĭk
"Hĭ-ciŭ" găk Să̤-huŏng ngṳ̄-ngiòng diē-sié sê „Africa“: „Afri“ sê gū-cā sĕng-uăk diŏh Báe̤k Hĭ Carthago dê-kṳ̆ gì mìng-cŭk gì miàng; "-ca" sê Lá-dĭng-ngṳ̄ gì sṳ̀-muōi, é-sé̤ṳ sê "guók-gă hĕ̤k-ciā liāng-tū".
Chăng-kō̤
分類:Sié-gái
3 nguŏk 11 hô̤ (nùng-lĭk)
3 nguŏk 11 hô̤ sê nùng-lĭk 3 nguŏk gì dâ̤ 11 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 3 nguŏk
Là̤-lù
Là̤-lù (藜蘆) sê siŏh cṳ̄ng sĭk-ŭk.
分類:Sĭk-ŭk