cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tàu Hiĕk
<templatestyles src="Main Page/minerva.css" />
Bàng-uâ (gì-ngiê)
Bàng-uâ kō̤-nèng sê:
Hŏng
Hŏng(煙 hĕ̤k-ciā 熏) kō̤-nèng sê:
Sṳ̀ng-chéu
Sṳ̀ng-chéu kō̤-nèng sê:
8 nguŏk 22 hô̤
Guó-sié
分類:8 nguŏk
1975 nièng
1975
Guó-sié
分類:1970 nièng-dâi
8 nguŏk 1 hô̤
Guó-sié
分類:8 nguŏk
1974 nièng
1974
Guó-sié
分類:1970 nièng-dâi
1 nguŏk 21 hô̤ (nùng-lĭk)
1 nguŏk 21 hô̤ sê nùng-lĭk 1 nguŏk gì dâ̤ 21 gĕ̤ng.
Mĕk-sê Liŏh
Mĕk-sê Liŏh (默示錄, dōi-siā: Msl.) sê Ià-sŭ-gáu Sĭng-iók Séng-gĭng gì guóng, gé-lṳ̆k Dáik-géu gì dâi-gié.
Nguôi-buô lièng-giék
分類:Sĭng-iók Séng-gĭng
1976 nièng
Guó-sié
分類:1970 nièng-dâi
1988 nièng
1988
8 nguŏk 21 hô̤
Guó-sié
分類:8 nguŏk
1988 nièng
Guó-sié
分類:1980 nièng-dâi
1973 nièng
1973
Guó-sié
分類:1970 nièng-dâi
1978 nièng
1978
Guó-sié
分類:1970 nièng-dâi
1989 nièng
1989
Iù-dâi Cṳ̆
Nguôi-buô lièng-giék
分類:Sĭng-iók Séng-gĭng
1989 nièng
Guó-sié
分類:1980 nièng-dâi
1987 nièng
1987
1986 nièng
Guó-sié
分類:1980 nièng-dâi
Hĭ-báik-lài Cṳ̆
Hĭ-báik-lài Cṳ̆ (希伯來書, dōi-siā: Hbl.) sê Ià-sŭ-gáu Sĭng-iók Séng-gĭng gì guóng, gé-lṳ̆k Dáik-géu gì dâi-gié.
X siâ-siáng
分類:Ŭk-lī
Hĭ-báik-lài Cṳ̆
Nguôi-buô lièng-giék
分類:Sĭng-iók Séng-gĭng
U
U, siēu-siā siā có̤ u, sê Lá-dĭng cê-mō̤ gì dâ̤ 21 ciáh cê-mō̤, diŏh T gì piăng-hâiu gâe̤ng V gì sèng-dău.
V
V, siēu-siā siā có̤ v, sê Lá-dĭng cê-mō̤ gì dâ̤ 22 ciáh cê-mō̤, diŏh U gì piăng-hâiu gâe̤ng W gì sèng-dău.
1977 nièng
1977
U
U iâ sê Hók-ciŭ-uâ Bàng-uâ-cê diē-sié gì siŏh ciáh cê-mō̤, tĕ̤k có̤ „“; lêng-ngôi gó ô sāi „u“ gì iēng-sĕng cê-mō̤ „ṳ“ lì biēu-gé Hók-ciŭ-uâ diē-sié gì „“ ĭng.
Iók-hâng, Ék Cṳ̆
Iók-hâng, Ék Cṳ̆ (約翰一書, dōi-siā: 1Ih.) sê Ià-sŭ-gáu Sĭng-iók Séng-gĭng gì guóng, gé-lṳ̆k Dáik-géu gì dâi-gié.
U
Cê-mō̤ huák-diēng lĭk-sṳ̄
分類:Lá-dĭng cê-mō̤
Iók-hâng, Ék Cṳ̆
Nguôi-buô lièng-giék
分類:Sĭng-iók Séng-gĭng
1977 nièng
Guó-sié
分類:1970 nièng-dâi
Báik Sáng Ĭk Mìng
Báik Sáng Ĭk Mìng (八姓入閩) sê lĭk-sṳ̄ siông Háng-cŭk gâe̤ng Mìng-uŏk-cŭk gì siŏh huòi duâi ṳ̀ng-hăk.
Gū-làng-gĭng
Gū-làng-gĭng (古蘭經) sê Ĭ-sṳ̆-làng-gáu gì siŏh buô gĭng. Cī buōng cṳ̆ sê sāi Ā-lá-báik-ngṳ̄ siā gì.
Kedah
Kedah (Kedah) sê Mā-lài-să̤-ā gì siŏh ciáh ciŭ.
8 nguŏk 20 hô̤
Guó-sié
分類:8 nguŏk
8 nguŏk 18 hô̤
Guó-sié
分類:8 nguŏk
1985 nièng
1985
1 nguŏk 22 hô̤ (nùng-lĭk)
1 nguŏk 22 hô̤ sê nùng-lĭk 1 nguŏk gì dâ̤ 22 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 1 nguŏk
Bī-dáik, Cièng Cṳ̆
Bī-dáik, Cièng Cṳ̆ (彼得前書, dōi-siā: 1Bd.) sê Ià-sŭ-gáu Sĭng-iók Séng-gĭng gì guóng, gé-lṳ̆k Dáik-géu gì dâi-gié.
Chék Lìng Báik Ĭng
«Chék Lìng Báik Ĭng» (戚林八音) găh 1749 nièng siā uòng, sê Hók-ciŭ buōng-iòng có̤i chók-miàng gì dê-huŏng ông-cṳ̆, iâ sê hiêng-gĭng ngiēng-géu Hók-ciŭ-uâ ĭng-ông gì dê̤ṳng-iéu cṳ̆-lâiu.
Ngā-gáuk Cṳ̆
Ngā-gáuk Cṳ̆ (雅各書, dōi-siā: Ng.) sê Ià-sŭ-gáu Sĭng-iók Séng-gĭng gì guóng, gé-lṳ̆k Dáik-géu gì dâi-gié.
Báik Sáng Ĭk Mìng
Să̤-céng sì-hâiu (308 nièng), Dṳ̆ng-nguòng huák-sĕng ciêng-lâung, cĭng sâ̤ Háng-ìng hióng nàng-sié piáh-cāu (Sṳ̄-cŭ sū gōng gì "Ĭ-guăng nàng dô̤" (衣冠南渡)), diē Hók-gióng diâng-gṳ̆. Cī dêng nè̤ng ciō-iéu ô 8 ciáh sáng: Lìng (林), Dìng (陳), Uòng (黃), Dâng (鄭), Ciĕng (詹), Kiŭ (邱), Hò̤ (何), Hù (胡).
Kedah
分類:Mā-lài-să̤-ā
Báik Sáng Ĭk Mìng
Dìng, Lìng, Uòng gâe̤ng Dâng sê hiêng-hâ-sì Hók-ciŭ 4 ciáh có̤i duâi gì sáng. Nè̤ng gōng "Dìng Lìng siŏh duâi buáng, Uòng Dâng muāng gă̤ bà̤" (陳林蜀大半, 黃鄭滿街排).
Johor
Johor (Johor) sê Mā-lài-să̤-ā gì siŏh ciáh ciŭ.
Sĭng-giŏng
Sĭng-giŏng Uyghur Cê̤ṳ-dê-kṳ̆ (新疆---自治區, شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى) sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì siŏh ciáh Cê̤ṳ-dê-kṳ̆.
1985 nièng
Guó-sié
分類:1980 nièng-dâi
Bī-dáik, Hâiu Cṳ̆
Bī-dáik, Hâiu Cṳ̆ (彼得後書, dōi-siā: 2Bd.) sê Ià-sŭ-gáu Sĭng-iók Séng-gĭng gì guóng, gé-lṳ̆k Dáik-géu gì dâi-gié.
Ngù-mō̤-ngù-giāng
Ngù-mō̤-ngù-giāng (牛母牛囝) sê 1 cṳ̄ng niōng-tā̤ dông-ŭk. Ĭ giăng nĭk-tàu puŏh, gó-chṳ̄ dŭ sĕng-uăk diŏh cūi lā̤ hĕ̤k-ciā dê lā̤ lâng-nóng gì ôi-ché̤ṳ.
V
Hók-ciŭ-uâ Bàng-uâ-cê diē-sié mò̤ ciā cê-mō̤.
Báik Sáng Ĭk Mìng
分類:Lĭk-sṳ̄ 分類:Hók-gióng
Sĭng-giŏng
Ùng-huá
分類:Dṳ̆ng-guók
Chék Lìng Báik Ĭng
«Chék Lìng Báik Ĭng» sê «Chék Chăng-cióng Báik Ĭng Cê-ngiê Biêng-lāng» (戚參將八音字義便覽, siàng-cṳ̆ găh Mìng-dièu Chék Gié-guŏng (戚繼光) diŏh Hók-gióng káung Uŏ gì sèng-hâiu) gâe̤ng «Tái-sṳ̄ Lìng Pék-săng Sĭng-săng Ciŏ-ngṳ̆k Dùng-sĭng» (太史林碧山先生珠玉同聲, siàng-cṳ̆ găh Chĭng-dièu Kŏng-hĭ nièng găng) lâng buōng ông-cṳ̆ gì hăk-déng-buōng.
Sá nṳ̄ nā̤
Sá nṳ̄ nā̤ (𠚺汝奶) sê Hók-ciŭ-uâ gĭng-siòng sāi gì siŏh ciáh má nè̤ng gì uâ, é-sé̤ṳ sê „gâe̤ng nṳ̄ gì nòng-nā̤ séng-gău“.
分類:Ùng-huá
8 nguŏk 17 hô̤
Guó-sié
分類:8 nguŏk
X
X, siēu-siā siā có̤ x, sê Lá-dĭng cê-mō̤ gì dâ̤ 24 ciáh cê-mō̤, diŏh W gì piăng-hâiu gâe̤ng Y gì sèng-dău.
Hók-ciŭ-uâ Bàng-uâ-cê diē-sié mò̤ ciā cê-mō̤.
Gū-làng-gĭng
分類:Ĭ-sṳ̆-làng-gáu
Mā Ĭng-giū
Mā Ĭng-giū (Háng-cê: 馬英九, ) sê Dṳ̆ng-huà Mìng-guók (Dài-uăng) gì cūng-tūng (2008 nièng gáu 2016 nièng).
V
Cê-mō̤ huák-diēng lĭk-sṳ̄
分類:Lá-dĭng cê-mō̤
Mā Ĭng-giū
Ĭ sê Dṳ̆ng-guók Guók-mìng-dōng gì dōng-uòng. Ĭ găk Hiŏng-gē̤ng chók-sié. 1951 nièng, gṳ̆ng bâ-nā̤ kó̤ Dài-uăng.
1960 nièng
1960
1970 nièng
1970
1960 nièng
Guó-sié
分類:1960 nièng-dâi
Ciōng Gái-sĭk
Ciōng Dṳ̆ng-céng (蔣中正, ), cê Gái-sĭk (介石, iâ ô tĕk siàng Gái-siŏh gì). Ciék-gŏng Hŭng-huá nè̤ng, sê Dṳ̆ng-huà Mìng-guók gì ūi-uòng-ciōng(委員長) gâe̤ng Cūng-tūng. 1949 nièng, Dṳ̆ng-guók Dâi-lṳ̆k ké̤ṳk Gê̤ṳng-sāng-dōng ciĕng-kó̤, ĭ gâe̤ng Guók-mìng-dōng cāu kó̤ Dài-uăng.
1 nguŏk 23 hô̤ (nùng-lĭk)
1 nguŏk 23 hô̤ sê nùng-lĭk 1 nguŏk gì dâ̤ 23 gĕ̤ng.
Ciōng Gái-sĭk
Ciōng Gĭng-guók sê ĭ gâe̤ng Mò̤ Hók-mùi(毛福梅) gì giāng.
T
T, siēu-siā siā có̤ t, sê Lá-dĭng cê-mō̤ gì dâ̤ 20 ciáh cê-mō̤, diŏh S gì piăng-hâiu gâe̤ng U gì sèng-dău.
1972 nièng
Guó-sié
分類:1970 nièng-dâi
1970 nièng-dâi
1970 nièng-dâi téng 1970 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1979 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
Johor
分類:Mā-lài-să̤-ā
Negeri Sembilan
Negeri Sembilan (Negeri Sembilan) sê Mā-lài-să̤-ā gì siŏh ciáh ciŭ.
8 nguŏk 16 hô̤
Guó-sié
分類:8 nguŏk
1971 nièng
1971
Negeri Sembilan
分類:Mā-lài-să̤-ā
Bī-dáik, Hâiu Cṳ̆
Nguôi-buô lièng-giék
分類:Sĭng-iók Séng-gĭng
Mâing-cṳ̄
Mâing-cṳ̄ (孟子, sèng 372 n. - sèng  289 n.) miàng kŏ̤ (軻), sê Dṳ̆ng-guók Ciéng-guók Sì-dâi gì siŏh ciáh sṳ̆-siōng-gă. Ĭ sê ṳ̀-gă hŏk-puái (儒家學派) gì siŏh ciáh dâi-biēu ìng-ŭk, hiêng-câi gì Dṳ̆ng-guók-nè̤ng gó̤ ĭ „Ā-séng“ (亞聖).
X
Cê-mō̤ huák-diēng lĭk-sṳ̄
分類:Lá-dĭng cê-mō̤
1970 nièng-dâi
Duâi dâi
分類:1970 nièng-dâi
1971 nièng
Guó-sié
分類:1970 nièng-dâi
Bī-dáik, Cièng Cṳ̆
Nguôi-buô lièng-giék
分類:Sĭng-iók Séng-gĭng
1970 nièng
Guó-sié
分類:1970 nièng-dâi
T
T iâ sê Hók-ciŭ-uâ Bàng-uâ-cê diē-sié gì siŏh ciáh cê-mō̤.
Cĭng Ià-sŭ Gáu-huôi
Cĭng Ià-sŭ Gáu-huôi (真耶穌教會) sê Ià-sŭ-gáu Ngô-sùng-cáik gáu-puái gì siŏh ciĕ gáu-huôi, 1917 nièng găk Dṳ̆ng-guók Báe̤k-gĭng iù Diŏng Lìng-sĕng (張靈生) siék-lĭk. Ciā gáu-huôi gì mŭk-biĕu sê "gāi-céng gáuk gáu-pái dó̤i Séng-gĭng gāi-sék ô dâng gì dê-huŏng", ciŏng cīng-géu cé̤ṳng-mìng gì hók-ĭng duòng gáu cuòng sié-gái. Hiêng-hâ-sì cuō-iéu hŭng-buó diŏh Dṳ̆ng-guók Dâi-lṳ̆k, Dài-uàng, Hiŏng-gē̤ng gâe̤ng Sĭng-gă-pŏ̤. Cĭng Ià-sŭ Gáu-huôi bău-guák 20 sié-gī chĕ̤ iù Mī-guók duòng diē gì Ăng-sék-nĭk-huôi, Séng-sĭng-huôi, Sé̤ṳ-dù Sìng-diéu-huôi dēng gáu-pái gì siŏh piĕ gáu-ngiê. Ĭ-gáuk-nè̤ng iâ giòng-diêu dṳ̆k-ék cĭng-sìng, huāng-dó̤i Săng-ôi-ék-tā̤, āi-kó̤ dṳ̆k-gūi dō̤-gó̤ dê-bâng, mâ̤ iòng ĭ siĕh iŏh. Có̤ lā̤-bái sèng-hâiu, séng-dù diŏh gôi diê-dău dùng-siăng dō̤-gó̤, hĕ̤k-ciā chióng lìng-gŏ̤, tiéu lìng-ū.
Mâing-cṳ̄
分類:Diék-hŏk
施琅
施琅原來是東寧國鄭成功其部下. 遘尾了共鄭成功做𣍐和，鄭成功將伊囫圇厝都搦𡅏刣唻. 施琅走去投降滿清. 1683年，帶部隊去拍臺灣，滅東寧國. 許辰候滿清有野価儂見覺臺灣土地𣍐好，建議將所有着臺灣其漢儂都搬遘中國大陸來，康熙也卜想總款做. 儷有施琅蜀隻儂講臺灣敆軍事方面野重要，𣍐使掏扔唻. 最終康熙聽伊其嘴.
1960 nièng-dâi
1960 nièng-dâi téng 1960 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1969 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
Chék Lìng Báik Ĭng
"Báik Ĭng" gì é-sé̤ṳ sê "8 ciáh siăng-diêu". Dŏng-sì biĕng-siā «Chék Chăng-cióng Báik-ĭng Cê-ngiê Biêng-lāng» gì nè̤ng nêng-ùi, Hók-ciŭ-uâ ô 8 ciáh siăng-diêu: Bìng Siōng Ké̤ṳ Ĭk (平上去入) gáuk hŭng Siông Hâ (Siông Hâ cêu sê Ĭng Iòng). Dáng-sê gì-sĭk Hók-ciŭ-uâ gì Siōng-siăng mò̤ hŭng Siông Hâ, gó-chṳ̄ nâ ô 7 ciáh siăng-diêu.
1962 nièng
Guó-sié
分類:1960 nièng-dâi
1961 nièng
1961
8 nguŏk 19 hô̤
Guó-sié
分類:8 nguŏk
Cĭng Ià-sŭ Gáu-huôi
Sĕk duâi iéu-lī
分類:Gĭ-dók-gáu 分類:Dṳ̆ng-guók
Z
Z, siēu-siā siā có̤ z, sê Lá-dĭng cê-mō̤ gì dâ̤ 26 ciáh cê-mō̤, diŏh Y gì piăng-hâiu, sê có̤i hâiu siŏh ciáh cê-mō̤.
1987 nièng
Guó-sié
分類:1980 nièng-dâi
Háng-cê
Háng-cê (漢字; Nĭk-ngṳ̄ Lò̤-mā-cê: Kanji; Dièu-siēng-ngṳ̄ Lò̤-mā-cê: Hanja; Uŏk-nàng-ngṳ̄: Hán Tự) iâ hāu lā̤ „Dṳng-ùng“, sê Háng-nè̤ng huák-mìng gì hìng-ngiê sṳ-siā hiê-tūng. Háng-cê ô 4,000 siông nièng gì lik-sṳ̄ lāu, gah hiêng-káik-sì sié-gái gì ùng-cê hiê tūng dài-dōng, sê dék gū-lō̤ gì. Háng-cê sê Huà-ngṳ̄, Nik-buōng-ngṳ̄, Uok-ngṳ̄, Ngù-ngṳ̄ gì sṳ-siā ùng-cê. Dṳng-guók dâi-lṳ̆k, Dài-uang, Hiong-gē̤ng, Ó̤-muòng, Māi-lài-sā̤-ā, Sing-ga-po̤ gâe̤ng gì-ta guók-ga diē-sié háng-nè̤ng dêu gì dê-huong du â̤ káng ô háng-cê.
Pì-lé-muòng Cṳ̆
Pì-lé-muòng Cṳ̆ (腓利門書, dōi-siā: Plm.) sê Ià-sŭ-gáu Sĭng-iók Séng-gĭng gì guóng, gé-lṳ̆k Dáik-géu gì dâi-gié.
Nguôi-buô lièng-giék
分類:Sĭng-iók Séng-gĭng
Ngù-mō̤-ngù-giāng
Ngù-mō̤-ngù-giāng tàu lā̤ ô 1 hăk gáe̤k-gáe̤k, â̤ chiŏng â̤ giŭ. Mĕ̤k-ciŭ cêu găk gáe̤k-gáe̤k muōi-sāu. Ngù-mō̤-ngù-giāng ô 1 bĭk káe̤k-káe̤k, ciā káe̤k-káe̤k iā sŭ iā chói, ô gì káe̤k-káe̤k sê dō̤-bĕng chiŏ-liŏ gì ièng-cŭi hìng, ô gì káe̤k-káe̤k sê ciáng-bĕng chiŏ-liŏ gì ièng-cŭi hìng. Hiŭ-sék hĕ̤k-ciā ngê̤ṳ diŏh ngŭi-hiēng gì sèng-hâiu, ĭ gó̤-lòng sĭng dŭ giŭ gáu káe̤k-káe̤k diē-sié go̤, sū-ī ngù-mō̤-ngù-giāng gì káe̤k-káe̤k sì dò̤ la̤ bō̤-hô sāi. Ngù-mō̤-ngù-giāng bók-lō̤ giâ ô bô biēng bô kuák gì bók-lō̤-kă, ngù-mō̤-ngù-giāng sāi ĭ lì giàng diô, ng guó giàng cĭng mâing. Ciā kă â̤ làu chók nĭ-nĭ-lióh cáik-cáik, ciā cáik-cáik â̤ dó̤i-chiū ngù-mō̤-ngù-giāng mò̤ gâe̤ng gì-tă tè̤ng-ngiê gâ go̤. Lêng-nguôi, ngù-mō̤-ngù-giāng giàng diô sèng-hâiu sāi ciā cáik-cáik lì niōng-ê̤ṳng dê-dāu, cūng-kuāng ĭ-cà̤ giàng diô cêu â̤ ká̤-uăk nék-giāng.
Ciōng Gái-sĭk
* 分類:Dài-uăng ìng-ŭk 分類:Dṳ̆ng-huà Mìng-guók cūng-tūng 分類:Dṳ̆ng-huà Mìng-guók ìng-ŭk (1912 nièng–1949 nièng) G 分類:Dṳ̆ng-guók Guók-mìng-dōng dōng-nguòng
Gô-iók Séng-gĭng
Gô-iók Séng-gĭng (舊約聖經) siàng-cṳ̆ găh Ià-sŭ chók-sié cĭ sèng, sê Iù-tái-gáu Hĭ-báik-lài Séng-gĭng gì ciō-iéu buô-hông, iâ sê Gĭ-dók-gáu Séng-gĭng gì sèng buáng buô-hông. Sĭng-gáu gì Gô-iók Séng-gĭng gê̤ṳng-cūng ô 39 guóng.
Mŭk-liŏh
分類:Séng-gĭng 分類:Gô-iók Séng-gĭng 分類:Gĭ-dók-gáu
Ngù-mō̤-ngù-giāng
Iòng-dŏng-diè, ngù-mō̤-ngù-giāng siăh chéu gâe̤ng chāu gì niŏh-niŏh gâe̤ng ngà-ngà, dáng-sê iâ ô 1 piĕ ngù-mō̤-ngù-giāng â̤ siăh gì-tă tè̤ng-ngiê.
Háng-cê
Miàng-ching gì Sāi-ê̤ṳng
Ing ôi Háng-nè̤ng gah lik-sṳ̄ gà̤-dēng ùng-huá du bī ciu-ùi ming-cuk huák-dak, ing-chṳ̄ háng-nè̤ng du háng-lik i-cà̤ cê-ga gì cê ciáh sê cing-ciáng gì ùng-cê, gì-ṳ̀ ming-cuk gì cê du sê „Ì-cê“, gó chṳ̄ tiāu sāi „cê“, „ùng-cê“ ching-hū háng-cê, mò̤ sāi „háng-cê“ cī bih miàng-ching.
Ngù-mō̤-ngù-giāng
Ngù-mō̤-ngù-giāng gì tiĕng-dĭk iā sâ̤, ô cēu, cūi-giĕ, uòng-pà̤, gŭi, siè, làng-muōi-sĭng dēng-dēng. Ngù-mō̤-ngù-giāng â̤ siăh gì, Huák-guók nè̤ng cṳ̄ gì ngù-mō̤-ngù-giāng sê sié-gái dék tāu-miàng gì puói.
Háng-cê
Miàng-ching gì Sāi-ê̤ṳng
Ching-guók gióng lik ī hâiu, ing ôi i gì guók-ngṳ̄ sê Muāng-ciu-ngṳ̄, ùng-cê sê Māng-ùng, gó chṳ̄ mò̤ nèng-ài o̤h uōng-buong háng-nè̤ng guók-ga hūng-kuāng gái hāu háng-cê có̤ „ùng-cê“ lāu. Iù-sê „háng-cê“ cī bih miàng-ching ciáh ciâ lă̤ Ching-guók céng-hū, kiū gah Ching-guók háng-nè̤ng dài-dong sāi.
Ngù-mō̤-ngù-giāng
Ŋ
Háng-cê
Miàng-ching gì Sāi-ê̤ṳng
Dṳng-huà Mìng-guók gióng lik hâiu, „Háng-cê“ ciā miàng-ching bô gâe̤ng guang-huong ké-cioh ng sāi. Dṳng-huà Mìng-guók gáu-ṳk-buô kek „guók-cê (buōng guók de̤k-iū gì ùng-cê)“ cī bih miàng-ching lì hāu háng-cê, gáu ging-dáng, Dài-uang nè̤ng gó sê ó̤i kek „guók-cê“ lì ching-hū háng-cê.
Y
Y, siēu-siā siā có̤ y, sê Lá-dĭng cê-mō̤ gì dâ̤ 25 ciáh cê-mō̤, diŏh X gì piăng-hâiu gâe̤ng Z gì sèng-dău.
柔遠驛
琉球館是明朝成化8年（1472年）起其，專門掏來住琉球儂. 許辰候，琉球國其儂儷是卜想遘中國來，儷中着福州上岸. 故此明朝着臺江專門起蜀隻琉球館乞伊各儂住. 琉球共福州有野特殊其歷史關係，琉球館敆茲裡其地位也是野重要.
Y
Hók-ciŭ-uâ Bàng-uâ-cê diē-sié mò̤ ciā cê-mō̤.
Cê-mō̤ huák-diēng lĭk-sṳ̄
分類:Lá-dĭng cê-mō̤
柔遠驛
琉球國敆滿清其三藩之亂臺中乞做散斗，遘尾了滿清政府出錢修好. 1875年，日本強迫琉球共中國斷絕外交關係，反對日本統治其琉球儂走來福州，住着嚽塊，要求滿清政府向日本抗議. 1879年日本滅琉球以後，固有野価來福州其琉球儂住着茲裡勢. 遘1937年抗日戰爭爆發以後，裡勢其琉球儂基本都轉厝了.
Z
Hók-ciŭ-uâ Bàng-uâ-cê diē-sié mò̤ ciā cê-mō̤.
Chék Lìng Báik Ĭng
2001 nièng, Hók-gióng Ìng-mìng Chók-bēng-siâ dṳ̀ng-sĭng chók-bēng lāu iù Mìng-ngṳ̄ hŏk-ciā Lī Ṳ̀-lṳ̀ng (李如龍) gáu-dó̤i gì «Chék Lìng Báik Ĭng Gáu-cé̤ṳ».
Č Č Č
1964 nièng
1964
Ciòng-ciŭ
Ciòng-ciŭ (Pū-tŭng-uâ: Quanzhou, Chinchew; Mìng-nàng-uâ: Choân-chiu) sê Hók-gióng-sēng gì siŏh bĭh siàng-chê, iâ hô̤ lā̤ Lī-siàng (鯉城, ĭng-ôi Cuòng-ciŭ-chê dê-dù hìng-câung chiông lī-ngṳ̀) gâe̤ng Chié-dùng-siàng (刺桐城, ĭng-ôi Cuòng-ciŭ ô cĭng sâ̤ chié-dùng-chéu). Gū-cā gì Ă-lă-báik-nè̤ng iâ giéu ĭ Zaytun, sê Ă-lăk-báik-ngṳ̄ „chié-dùng“ gì ĭng-ĭk.
1 nguŏk 24 hô̤ (nùng-lĭk)
1 nguŏk 24 hô̤ sê nùng-lĭk 1 nguŏk gì dâ̤ 24 gĕ̤ng.
Hāi-nàng
Hāi-nàng (海南) sê Dṳ̆ng-guók dĕ̤ng-nàng iòng-hāi gì sēng.
Mā Ĭng-giū
分類:Dài-báe̤k Chê-diōng 分類:Dài-uăng ìng-ŭk 分類:Dṳ̆ng-huà Mìng-guók cūng-tūng I
1979 nièng
Guó-sié
分類:1970 nièng-dâi
Oman
Oman sê Dṳ̆ng-dĕ̤ng gì siŏh ciáh guók-gă.
T
Cê-mō̤ huák-diēng lĭk-sṳ̄
分類:Lá-dĭng cê-mō̤
Platon
Platon sê Sokrates gì hŏk-sĕng, Aristoteles gì sĭng-săng. Ĭ có̤i chók-miàng gì cáuk-pīng sê «Lī-siōng Guók» (理想國, Hĭ-lé-nà̤-ngṳ̄: Πολιτεία). Platon gì sṳ̆-siōng ék-dĭk īng-hiōng lāu hâiu-sié Să̤-huŏng káh-guăng mì-sĭng-ciō-ngiê diék-hŏk gâe̤ng Gĭ-dók-gáu sìng-hŏk gì huák-diēng.
Trojany
Trojany, Pŏ̤-làng. Ìng-kēu - 490 (2014).
Z
Cê-mō̤ huák-diēng lĭk-sṳ̄
分類:Lá-dĭng cê-mō̤
Ciòng-ciŭ
Hèng-céng Dăng-ôi
Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók siŏng-chĭng Gĭng-muòng sṳ̆k-ṳ̀ Cuòng-ciŭ, dáng-sê Gĭng-muòng sĭk-cié gŭi Dṳ̆ng-huà Mìng-guók guāng-hák.
1 nguŏk 24 hô̤ (nùng-lĭk)
分類:Nùng-lĭk 1 nguŏk
W
W, siēu-siā siā có̤ w, sê Lá-dĭng cê-mō̤ gì dâ̤ 23 ciáh cê-mō̤, diŏh V gì piăng-hâiu gâe̤ng X gì sèng-dău.
Hāi-nàng
Ùng-huá
分類:Dṳ̆ng-guók
Buáng-săng-giāng
Buáng-săng-giāng (半山仔, Dài-uăng-uâ: Poàⁿ-soaⁿ-á) sê cī Dài-uăng Nĭk-buōng Sì-dâi cāu kó̤ Dṳ̆ng-guók, Dṳ̆ng-huà Mìng-guók diŏh Káung Nĭk Ciéng-cĕng páh iàng ī-hâiu gṳ̆ng Dṳ̆ng-guók Guók-mìng-dōng diōng Dài-uăng gì Dài-uăng nè̤ng. Hī sì-hâiu téng Dṳ̆ng-guók Dâi-lṳ̆k lì gì nè̤ng ké̤ṳk Dài-uăng-nè̤ng hô̤ lā̤ „Dòng-săng-giāng“ (唐山仔, Dài-uăng-uâ: tn̂g-soaⁿ-á) hĕ̤k-ciā „Ĭ-săng-giāng“ (伊山仔, Dài-uăng-uâ: a-soaⁿ-á), gó-chṳ̄ gó̤ cī siŏh lôi nè̤ng hô̤ lā̤ „Buáng-săng-giāng“.
施琅
今旦臺灣野価儂對施琅評價野低，見覺伊是共秦檜、吳三桂蜀樣是出賣自家國家其儂.
R. Kelly
Robert Kelly (1967 n. 8 ng. 29 h. - ) sê Mī-guók gì siŏh ciáh chók-miàng gì gŏ̤-chiū.
Oman
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Ā-ciŭ guók-gă
1963 nièng
1963
Ngā-gáuk Cṳ̆
Nguôi-buô lièng-giék
分類:Sĭng-iók Séng-gĭng
柔遠驛
改革開放以後，因為福州市區其擴展，政府大做拆遷，琉球館也乞拆平八，伊其面積儷剩原來其1/10都無夠. 1992年，政府派儂修復者館，改名號𡅏「福州對外友好關係史博物館」，將福州共琉球有干過其乇掏廮嚽塊展覽. 1996年，乞福建省政府定做“省級文物保護單位”.
Đồng Nai
Đồng Nai sê Uŏk-nàng gì siŏh ciáh sēng.
1965 nièng
1965
8 nguŏk 23 hô̤
Guó-sié
分類:8 nguŏk
R. Kelly
分類:Mī-guók ìng-ŭk 分類:Gŏ̤-chiū
1963 nièng
Guó-sié
分類:1960 nièng-dâi
1960 nièng-dâi
Duâi dâi
分類:1960 nièng-dâi
柔遠驛
分類:福州 分類:琉球
Đồng Nai
分類:Uŏk-nàng
Ăi-gĭk
Ăi-gĭk (埃及) sê Hĭ-ciŭ dĕ̤ng-báe̤k-buô gì siŏh ciáh guók-gă.
W
Hók-ciŭ-uâ Bàng-uâ-cê diē-sié mò̤ ciā cê-mō̤.
1964 nièng
Guó-sié
分類:1960 nièng-dâi
Platon
Sṳ̆-siōng
Dŏng Sokrates ké̤ṳk Ngā-diēng céng-hū puáng sī cĭ-hâiu, Báik-lăk-dù kăi-sṳ̄ hièng-hâung mìng-ciō cié-dô. Diŏh Lī-siōng Guók diē-sié, Platon tō̤-lâung lāu sié-nó̤h kuāng gì guók-gă ciáh sê có̤i lī-siōng gì. Ĭ nêng-ùi, guók-gă céng-guòng găi-dŏng gău-ké̤ṳk diék-hŏk-gă lì tūng-dê. Lī-siōng Guók gì gŭng-mìng buŏng có̤ uôi-guók-ciā, bĭng-gŏ̤ gâe̤ng pū-tŭng ìng-mìng 3 bĭh gāi-gék. Uôi-guók-ciā sê guāng-lī guók-gă gì cĭng-ĭng. Ôi-lāu duâi-buô-hông nè̤ng gì lê-ék, céng-hū â̤-sāi kĭ-piéng ĭ gì ìng-mìng. Găk cī ciáh Lī-siōng Guók, giĕng-dṳ̆k nè̤ng nâ â̤-sāi guāng ĭ cê-gă gì dâi-gié. Găh gĭng-dáng, Platon gì Lī-siōng Guók ô nék-giāng chiông hiêng-dâi gì gĭk-guòng-cuō-ngiê guók-gă.
Ciòng-ciŭ
Lĭk-sṳ̄
Cuòng-ciŭ gì gĭng-cá̤ kŭi-huák iù Ciŭ Cìng sì-hâiu cêu ī-gĭng kăi-sṳ̄. Săng-guók sì-dô̤i, Ngù-guók găh gĭng-dáng gì Nàng-ăng-chê (南安市) siék-lĭk Dĕ̤ng-ăng-gâing (東安縣). Să̤-céng sì-hâiu Dṳ̆ng-nguòng ciéng-luâng, cĭng sâ̤ sê̤ṳ-cŭk cāu gáu Cuòng-ciŭ, Céng-gŏng (晉江) iâ ĭng chṳ̄ dáik miàng.
W
Cê-mō̤ huák-diēng lĭk-sṳ̄
分類:Lá-dĭng cê-mō̤
Ciòng-ciŭ
Lĭk-sṳ̄
Dòng-dièu 684 nièng, kăi-sṳ̄ lĭk ciŭ gióng dé, miàng Ū-ìng-ciŭ (武榮州), 711 nièng gāi miàng có̤ Cuòng-ciŭ. Sóng Nguòng sì-hâiu, Cuòng-ciŭ sê "Dĕ̤ng-huŏng dâ̤-ék duâi gē̤ng", gĭng-cá̤ huák-dăk, sê "hāi siông sĭ-diù cĭ lô" gì kī-diēng.
1967 nièng
1967
Ciòng-ciŭ
Lĭk-sṳ̄
1271 nièng, siŏh ciáh miàng hô̤ Ngā-gáuk-báik (雅各伯, É-dâi-lé-ngṳ̄: Jacob d'Ancona) téng É-dâi-lé lì Cuòng-ciŭ có̤ sĕng-é. Ĭ siā lāu siŏh buōng chók-miàng gì iù-gé, hô̤ lā̤ Guŏng-mìng cĭ Siàng (光明之城, Ĭng-ngṳ̄: The City of Light). Dáng-sê, hiêng-câi nè̤ng gó mâ̤ hiēu ciā cṳ̆ sê cĭng sê gā.
Alpha
Alpha, duâi-siā siā có̤ Α, siēu-siā siā có̤ α, sê Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤ gì tàu ciáh cê-mō̤, diŏh Beta gì sèng-dău.
分類:Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤
1966 nièng
Guó-sié
分類:1960 nièng-dâi
鄭成功
鄭成功（1624年8月27號—1662年6月23號）是臺灣東寧國其建立者.
Háng-cê
Miàng-ching gì Sāi-ê̤ṳng
Gah Dṳng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók 1949 nièng gióng lik ī hâiu, gah i tūng-dé gì dê-kṳ ké-ciok cing sâ̤ Dṳng-huà Mìng-guók gì duòng-tūng, ké-ciok ùng-cê miàng-ching iâ sê gì dṳng ci-ék. Dṳng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók, o̤h Ching-guók hūng-kuāng, sāi „Háng-cê“ cī bih miàng-ching.
1 nguŏk 26 hô̤ (nùng-lĭk)
1 nguŏk 26 hô̤ sê nùng-lĭk 1 nguŏk gì dâ̤ 26 gĕ̤ng.
鄭成功
伊郎爸鄭芝龍是明朝其蜀隻海賊，伊娘奶是日本儂田川松. 鄭成功敆日本出生，遘尾了跟郎爸轉中國拍滿清，明朝其永樂皇帝封伊做延平王. 1662年，帶兵拍臺灣南部，將夫塊其荷蘭殖民者逐去，建立漢儂敆臺灣其頭隻政權東寧國. 無箬恒着東寧國其東都（今旦其臺南）病死，伊其囝鄭經接班. 1681年，鄭經追尊伊做潮王，諡號武王.
Ciòng-ciŭ
Dê-lī
Cuòng-ciŭ diŏh Hók-gióng dĕ̤ng-nàng-buô iòng hāi, sṳ̆k-ṳ̀ Â-nàng dê-kṳ̆, ké-hâiu sê hāi-iòng-séng ā-iĕk-dái gié-hŭng ké-hâiu.
鄭成功
分類:古代中國人物 分類:臺灣人物 分類:日本人物 分類:東寧國王 分類:姓鄭
Ciòng-ciŭ
Cŭng-gáu
分類:Siàng-chê 分類:Mìng-nàng 分類:Ciòng-ciŭ
1 nguŏk 25 hô̤ (nùng-lĭk)
1 nguŏk 25 hô̤ sê nùng-lĭk 1 nguŏk gì dâ̤ 25 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 1 nguŏk
Platon
Sṳ̆-siōng
Platon nêng-ùi uâng-ŭk gì buōng-nguòng sê chiĕu gāng-gáuk gì "lī-niêng", lī-niêng sié-gái sê cĭng-sĭk gì, ŭk-cék sié-gái nâ sê lī-niêng sié-gái gì ōng, sê mâ̤ uòng-ciòng mâ̤ cĭng-sĭk gì.
分類:Hĭ-lé-nà̤ ìng-ŭk 分類:Diék-hŏk 分類:Lĭk-sṳ̄
1 nguŏk 27 hô̤ (nùng-lĭk)
分類:Nùng-lĭk 1 nguŏk
東寧國
東寧國是臺灣歷史懸頂頭隻漢儂政權，統治今旦臺灣其南部，由鄭成功建立.
Ăi-gĭk
Ăi-gĭk diŏh sèng 3100 nièng cêu ô tūng-ék gì guók-gă lāu, hiā guók-gă hô̤ lā̤ Gū Ăi-gĭk.
東寧國
1662年，鄭成功拍下臺灣，將荷蘭逐去，建立者政權. 東寧其君主自稱是明朝其藩王，不過伊敆永曆皇帝敆雲南乞吳三桂刣死以後，伓立明朝宗室做皇帝，實際是蜀隻獨立其政權. 許辰候西方國家其儂都告東寧其君主號𡅏“臺灣國王”.
Trojany
分類:Ĕu-ciŭ 分類:Pŏ̤-làng
東寧國
1683年，東寧乞滿清拍輸，向滿清投降.
Ăi-gĭk
分類:Hĭ-ciŭ guók-gă
Kuwait
Kuwait sê Dṳ̆ng-dĕ̤ng gì siŏh ciáh guók-gă.
東寧國
分類:臺灣 分類:舊底其國家
Delta
Delta, duâi-siā siā có̤ Δ, siēu-siā siā có̤ δ, sê Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤ gì dâ̤ 4 ciáh cê-mō̤, diŏh Gamma gì piăng-âu gâe̤ng Epsilon gì sèng-dău.
Kuwait
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Ā-ciŭ guók-gă
1965 nièng
Guó-sié
分類:1960 nièng-dâi
1968 nièng
1968
Guó-sié
分類:1960 nièng-dâi
1969 nièng
1969
Guó-sié
分類:1960 nièng-dâi
Háng-cê
Lik-sṳ̄
Háng-cê sê sié-gái lă̤ sāi gì ùng-cê dài-dong dék gū-lō̤ gì. Chui-muōng Ai-gik gâe̤ng Su-mò̤ (Sumer) nè̤ng gì cê du bī háng-cê cā, ng guó i-cà̤ mò̤ chiông háng-cê cūng-kuāng duòng gáu ging-dáng.
Áng háng-nè̤ng gì gū-lō̤ duòng-gōng, háng-cê sê Chong Gik cháung có̤ gì. Uòng-dà̤ gì sṳ̄-guang Chong Gik áng nik-tàu gâe̤ng nguok gì hìng-câung, cēu gâe̤ng tàu-sang gì ka-ciék cháung-có̤ háng-cê. Ng guó cuòi du sê duòng-gōng, mò̤ nèng-ài sê cing-sik còng-câi gì dâi-gié.
Nè̤ng gah mò̤ ùng-cê sāi gì sì-hâiu, â̤ áng nó̤h gì hìng-câung uâ giâ lì, có̤-ùi hù-hô̤, gah háng-cê dék-ca huak-diēng sì-gi, cêu sê cūng-kuāng. Cī pie áng hìng-câung uâ gì hù-hô̤ gah bàng-siong-gang sāi-ê̤ṳng sèng-hâiu â̤ mâing mâing gāng-huá he̤k ciā uòng-siêng, iù-sê „cê“ cêu chók hiêng gŏ̤ lāu. Cī sì-hâiu gì ùng-cê hāu lă̤ „gū-ùng-cê (gū-cā gì ùng-cê)“.
Delta
分類:Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤
Háng-cê
Lik-sṳ̄
Háng-cê gáu Siong-dièu gâe̤ng Ciu-dièu sì-hâiu huák-diēng chók „gák-gáuk-ùng“, ing ôi cī ùng-cê sê sāi tàu-sang gì ká̤ek-káe̤k he̤k gáuk-gáuk gì dēng. Gah hiā sì-hâiu gó ô káik-luâi gah diāng he̤k ciā dè̤ng ké gà̤ dēng gì ùng-cê, hāu lă̤ „Ging-ùng (ging-sṳk cié-pīng gà̤-dē̤ng gì ùng-cê)“ gâe̤ng „diāng-ùng (diāng gà̤-dē̤ng káik ô gì ùng-cê)“.
施琅
分類:古代中國人物 分類:臺灣人物 分類:姓施
Háng-cê
Lik-sṳ̄
Cìng-guók tūng-ék le̤k guók hâiu, Lī Sṳ gah Duâi-diông gâe̤ng le̤k-guók ùng-cê gì gi-chū gà̤-dēng cháung có̤ chók Siēu-diông, có̤ ôi guók-ga tūng-ék gì ùng-cê. Siēu-diông sák lâi Chung-chiu Ciéng-guók sì-dâi ùng-cê do̤-iông gì guoh-miêng, kui kī „siā dè̤ng iông“ gì lik-sṳ̄.
Cìng-guók tūng-ék háng-cê ī-hâiu, iâ ô nè̤ng gié sṳk siu-gāi Siēu-diông, niông i gie siā. Gáu Háng-guók sì-dâi Lâ̤-cṳ chṳ̄-dâi Siēu-diông, biéng có̤ ciō-iéu gì sṳ-siā hiê-tūng, sák láe̤k gū-ùng-cê sì-dâi. Lâ̤-cṳ ng dáng siàng ôi gū dāng ùng-cê gì buōng-liê-siáng, iâ ôi â-nik háng-cê huák diēng páh giâ dê-dong.
Gáu Sáe̤ng-guók sì-dâi Cìng Huôi huák mìng lāu Cìng-tā̤-cê, ing ôi i gâe̤ng do-só háng-nè̤ng dáung có̤ „háng-gang“, sū ī i huák mìng gì Cìng-tā̤-cê gâe̤ng nè̤ng gui miàng có̤ Sáe̤ng-tā̤-cê / sâng-tā̤-cê. Téng hiā sì hâiu kī Sáe̤ng-tā̤-cê biéng có̤ ciong-muo-muo dò̤ lă̤ éng-sáuk háng-cê gì cê-tā̤. Gah sâe̤ng-tā̤-cê gì gi-dā̤ gà̤-dēng, bô sāng seng lāu huōng-sông-tā̤, u-tā̤-cê dēng dēng.
8 nguŏk 24 hô̤
Guó-sié
分類:8 nguŏk
Háng-cê
Lik-sṳ̄
Gáu gê̤ṳng-hiêng-dâi, Sa̤-iòng iā sâ̤ gì sṳ̀ gâe̤ng nó̤h céng-diē háng-nè̤ng gì ngṳ̄-ngiòng diē-sié, ôi lāu â̤ kiah cī kuāng biéng huá, nè̤ng bô áng ing-ông có̤ chók cing sâ̤ gì dang-sùng biēu dah ing-ông gì cê, chiông huá-hok nguòng-só biēu diē-sié gì nguòng-só miàng chê.
Ciōng Gĭng-guók
Ciōng Gĭng-guók (蔣經國, ), cê Gióng-hŭng (建豐), sê Dṳ̆ng-guók Guók-mìng-dōng gì ciō-sĭk (1975 n. - 1988 n.). Iù 1978 nièng kăi-sṳ̄, iâ sê Dṳ̆ng-huà Mìng-guók (Dài-uăng) gì cūng-tūng.
Bedford Gông (Virginia)
Bedford Gông sê Mī-guók Virginia gì siŏh ciáh gông.
Háng-cê
Háng-cê gì Só-liông
Háng-cê dék duâi gì dek-diēng cêu sê „Sang mò̤ deng-gé. Sī mò̤ bó̤-sieu“, nè̤ng gong buōng mò̤ nèng-ài tūng-gié háng-cê gì cūng-káuk só-liông. Áng tūng-gié, lik-sṳ̄ gà̤-diēng chók hiêng gì háng-cê chieu guó 6 uâng, ng guó do̤-só du ng sê ciáng-tā̤-cê, du sê é-tā̤-cê he̤k ciā hāng-ê̤ṳng gì cê̤.
Ciōng Gĭng-guók
Ĭ găh Ciék-gŏng (浙江) Hông-huá (奉化) chók-sĕng, nòng-bâ sê Ciōng Gái-sĭk, nòng-nā̤ miàng-cê hô̤ lō̤ Mò̤ Hók-mùi (毛福梅). Ĭ sī lō̤ ī hâiu, iù Lī Dĕng-hŭi có̤ cūng-tūng.
Beta
Beta, duâi-siā siā có̤ Β, siēu-siā siā có̤ β, sê Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤ gì dâ̤ 2 ciáh cê-mō̤, diŏh Alpha gì piăng-âu gâe̤ng Gamma gì sèng-dău.
Bedford Gông (Virginia)
分類:Virginia gì gông
Ciōng Gĭng-guók
分類:Dài-uăng ìng-ŭk 分類:Dṳ̆ng-huà Mìng-guók cūng-tūng G 分類:Dṳ̆ng-guók Guók-mìng-dōng
Gamma
Gamma, duâi-siā siā có̤ Γ, siēu-siā siā có̤ γ, sê Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤ gì dâ̤ 3 ciáh cê-mō̤, diŏh Beta gì piăng-âu gâe̤ng Delta gì sèng-dău.
Háng-cê
Háng-cê gì Só-liông
Tàu-tàu chók tūng-gié háng-cê só-liông gì nè̤ng sê Háng-guók gì Hṳ̄ Sêng, i gah «Suók-ùng Gāi-cê» diē-sié du liāng siu ô háng-cê 9,353 cê. Gáu Sáe̤ng-guók sèng-hâiu, guang-huong pieng-siā gì «Chék Ông» diē-sié siu cê ô 5 uâng 3,525 cê. Ching-guók pieng-siā gì «Kong-hi Cê-diēng» siu cê ô 4 uâng 7,035 cê.
Gamma
分類:Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤
Háng-cê
Háng-cê gì Só-liông
Hiêng-dâi, 1915 nièng chók gì «Dṳng-ùng Duâi Cê-diēng» siu cê 4 uâng 7,035 cê, Dṳng-guók chók gì «Háng-ngṳ̄ Duâi Cê-diēng» siu ô 5 uâng 4,678 cê. Gáu ging-dáng, â̤-hiēu gì siu cê dék sâ̤ gì cê-diēng sê 1994 nièng chók bēng gì «Dṳng-huà Cê-hāi», siu háng-cê ô 8 uâng 5 chieng.
Háng-cê gì Cháung-cê Nguòng-lī
Háng-cê cháung-cê guó-tiàng â̤ buong có̤ 6 lôi, cī le̤k cṳ̄ng cêu sê bàng-siòng gōng gì „Le̤k-cṳ (háng-cê iā có̤六書)“. Háng-guók gì Hṳ̄ Sêng gah i gì «Suók-ùng Gā̤icê» diē-siá ôi cī le̤k lôi cī diâng miàng ching, huong biék sê „cCiông-hìng (象形)“, „Cī-sê̤ṳ (指事)“, „Huôi-é (會意)“, „Hìng-siang (形聲)“, „Duōng-cuó (轉注)“, gâe̤ng „gā-cióh (假借)“.
1 nguŏk 28 hô̤ (nùng-lĭk)
1 nguŏk 28 hô̤ sê nùng-lĭk 1 nguŏk gì dâ̤ 28 gĕ̤ng.
Háng-cê
Háng-cê gì Cháung-cê Nguòng-lī
Chiông-hìng-cê
Chiông-hìng-cê sê Háng-cê dék-cā gì iông-sék. Cī lôi gì cê sê téng nè̤ng uâ gì tù gà̤-dēng lì gĭ, ng guó nè̤ng bàng-só gah âiu-sié siā cī lôi gì cê sì-hâiu, ô kó̤ ché̤ṳ-lī i-cà̤ gì iông-sék gâe̤ng bék-huak, niông i gáing ṳ̀ng-ê siā. Ging-guó cūng-kuāng ché̤ṳ-lī, bieu-cūng gì chiông-hìng-cê ī ging gâe̤ng nguòng-lā̤ gì dù ô cing duâi cha-biék lāu, o̤h nik cê „日“, téng ièng-gĭ biéng có̤ sé-gáe̤k gì. Chiông-hìng-cê du sê duk-tā̤ cê, chiông sang-kṳ gì sang „山“, tieng gà̤-dēng buōi gì cēu „鳥“.
1 nguŏk 28 hô̤ (nùng-lĭk)
分類:Nùng-lĭk 1 nguŏk
Háng-cê
Háng-cê gì Cháung-cê Nguòng-lī
Cī-sê̤ṳ-cê sê gah chiông-hìng-cê gì gi-chū gà̤-dēng sang-chók gì. Chiông „do̤ (刀)“ cê ga sioh dók, cêu biéng có̤ ciong-muo-muo cī do̤-cieng gì „êng (刃)“. Cī lôi cê ng sê cing sâ̤. Huôi-é-cê
Lâng bih ī siông gì chiông-hìng-cê cū hak kī, hìng-siàng sing-gì cê, biēu dak sing gì é-sé̤ṳ, ciā é-sé̤ṳ gô gâe̤ng cī cū-lì i gì chiông-hìng-cê ô guong-hiê. Cī cṳ̄ng cê cêu sê huôi-é-cê, áng Hṳ̄ Sêng gì tūng-gié, cī lôi cê iéng ciòng buô háng-cê 13%. Siong-séng gì séng „(信)“ sê biēu dak „nè̤ng“ cī bih gái-niêng gì „ìng (人)“ gâe̤ng biēu-dak nè̤ng gì uâ gì „ngiòng (言)“ cū-siàng gĭ, é-sé̤ṳ cêu sê nè̤ng gōng gì uâ ng-dáng dê̤ṳng-iéu, gó dioh siong séng.
Hìng-siang-cê
Iók-hâng, Nê Cṳ̆
Iók-hâng, Nê Cṳ̆ (約翰二書, dōi-siā: 2Ih.) sê Ià-sŭ-gáu Sĭng-iók Séng-gĭng gì guóng, gé-lṳ̆k Dáik-géu gì dâi-gié.
Háng-cê
Háng-cê gì Cháung-cê Nguòng-lī
Hìng-siang-cê sê chiông-hìng-cê (biéng-tā̤) gâe̤ng biēu sê te̤k-ing gì cê cū hak siàng gì cê. Chiông Sa̤-hù gì „hù (湖)“, dō̤-beng „sang-dók-cuōi (氵)“ biēu sê „hù (湖)“ ciā cê gì é-sé̤ṳ gâe̤ng cuōi ô gang-guó, ciáng-beng gì „hù (胡)“ biēu sê „hù (湖)“ cī bih cê te̤k /hu˥˧/. Gah «Kong-hi Cê-diēng» gà̤-dēng, ciék gê̤ṳng ô 90% gì cê sê cī lôi.
Perlis
Perlis (Perlis) sê Mā-lài-să̤-ā gì siŏh ciáh ciŭ.
分類:Mā-lài-să̤-ā
Grand Gông (Colorado)
Grand Gông (Ĭng-ngṳ̄: Grand County) sê Mī-guók Colorado gì siŏh ciáh gông.
分類:Colorado gì gông
Háng-cê
Háng-cê gì Cháung-cê Nguòng-lī
Duōng-cuó-cê Duōng-cuó-cê sê sioh bih cê i gì é-sé̤ṳ huák seng gāi-biéng. Gā-cióh-cê Gā-cióh-cê sê cê gì nguòng-lā̤ é-sé̤ṳ mò̤ sāi gŏ̤ lāu, dò̤ lă̤ biēu dak sing gì é-sé̤ṳ. Chiông „Ā-sá̤-ā (亞細亞)“, ī ging biéng có̤ dang-sùng gì huak ik sṳ̀.
Háng-cê gì Gāng-huá
Dṳng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gah 1950 nièng kiū gāng-huá háng-cê, 1956 nièng gung-buó tàu-tàu tiong gāng-huá-cê biēu, 1964 nièng gung-buó dâ̤ nê tiong, cêng-gó̤ sâ̤ gì cê gâe̤ng gāng huá gŏ̤. Ng guó 1977 nièng, céng-hū song-buó hié-dṳ̀ 1964 nièng gì hī tiong biēu, bêng chiā dìng-cī gāng-huá háng-cê gì ge̤ng-tiàng.
Nik-buōng gah 1945 nièng gung-buó «Dong ê̤ṳng Háng-cê Biēu», 1981 nièng gung-buó «Sèu-sāi gì Háng-cê Biēu». Cī lâng bih biēu ciong mìng-gang sāi gì gāng-tā̤-cê può có̤ ciáng-tā̤-cê, cī pie cê hāu lă̤ „Sing-cê-tā̤ (Sing gì cê)“, hié-dṳ̀ gì hī pie cê hāu lă̤ „gô-cê-tā̤ (gô gì cê)“.
分類:Ùng-cê
Iók-hâng, Nê Cṳ̆
Nguôi-buô lièng-giék
分類:Sĭng-iók Séng-gĭng
Gī-iĕu-siè
Gī-iĕu-siè (緊腰蛇) iâ hô̤ lā̤ dìng-iéu-siè (纏腰蛇), sê siŏh cṳ̄ng puòi-hŭ gì diòng-niēng-bâng.
分類:Bâng
Epsilon
分類:Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤
Đồng Tháp
Đồng Tháp sê Uŏk-nàng gì siŏh ciáh sēng.
分類:Uŏk-nàng
1 nguŏk 29 hô̤ (nùng-lĭk)
分類:Nùng-lĭk 1 nguŏk
Sŏng Dṳ̆ng-săng
Sŏng Dṳ̆ng-săng(Háng-cê: 孫中山, ), miàng Ùng(文), puō miàng Dáik-mìng (德明), cê Ék-siĕng(逸仙), Guōng-dĕ̤ng-sēng Guōng-ciŭ-hū Hiŏng-săng-gâing (cêu sê hiêng-câi gì Dṳ̆ng-săng-chê) nè̤ng. Ĭ sê 1911 nièng tŭi-huăng Muāng-chĭng Uòng-dièu(滿清王朝) gì dâe̤ng-iéu ìng-ŭk, iâ sê Dṳ̆ng-huà Mìng-guók gì Lìng-sì Dâi-Cūng-tūng(臨時大總統). Dṳ̆ng-huà Mìng-guók sìng-lĭk ī-hâiu, Dṳ̆ng-guók-nè̤ng gó̤ ĭ “Guók-hô”(國父).
分類:Dṳ̆ng-huà Mìng-guók ìng-ŭk (1912 nièng–1949 nièng) 分類:Sáng Sŏng *
Zeta
Zeta, duâi-siā siā có̤ Ζ, siēu-siā siā có̤ ζ, sê Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤ gì dâ̤ 6 ciáh cê-mō̤, diŏh Epsilon gì piăng-âu gâe̤ng Eta gì sèng-dău.
分類:Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤
維基圖書館
維基圖書館趁2003年11月4號開始運行，伊其圖標是蜀塊寫實其冰山.
Theta
Theta, duâi-siā siā có̤ Θ, siēu-siā siā có̤ θ, sê Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤ gì dâ̤ 7 ciáh cê-mō̤, diŏh Eta gì piăng-âu gâe̤ng Iota gì sèng-dău.
維基圖書館
外部鏈接
圖書館
8 nguŏk 25 hô̤
Guó-sié
分類:8 nguŏk
Theta
分類:Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤
Eta
Eta, duâi-siā siā có̤ Η, siēu-siā siā có̤ η, sê Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤ gì dâ̤ 7 ciáh cê-mō̤, diŏh Zeta gì piăng-âu gâe̤ng Theta gì sèng-dău.
Afghanistan
Afghanistan sê Dṳ̆ng Ā gì siŏh ciáh guók-gă.
分類:Ā-ciŭ guók-gă
Ăng-hŭi
Ăng-hŭi-sēng (安徽省) sê Dṳ̆ng-guók gì siŏh ciáh sēng. Ĭ gì siū-hū diŏh Hăk-bùi-chê.
Ùng-huá
分類:Dṳ̆ng-guók
Bù-sìng-sāi
Bù-sìng-sāi (蒲蠅屎) sê siŏh cṳ̄ng bâng.
分類:Bâng
Chăng-sáik
Chăng-sáik (青色, gĭng-dáng sĭk-cié tĕ̤k „Chiăng-sáik“) iâ hô̤ lā̤ chăng, sê pŏ̤-diòng găh 485 gáu 500 nà̤-mī gì ngàng-sáik.
Hók-ciŭ-uâ diē-sié, chăng-sáik ô sì-hâiu iâ sê cī ŭ-sáik. 分類:ngàng-sáik
1 nguŏk 30 hô̤ (nùng-lĭk)
1 nguŏk 30 hô̤ sê nùng-lĭk 1 nguŏk gì dâ̤ 30 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 1 nguŏk
8 nguŏk 26 hô̤
Guó-sié
分類:8 nguŏk
Iota
Iota, duâi-siā siā có̤ Ι, siēu-siā siā có̤ ι, sê Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤ gì dâ̤ 9 ciáh cê-mō̤, diŏh Theta gì piăng-âu gâe̤ng Kappa gì sèng-dău.
Kappa
Kappa, duâi-siā siā có̤ Κ, siēu-siā siā có̤ κ, sê Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤ gì dâ̤ 10 ciáh cê-mō̤, diŏh Iota gì piăng-âu gâe̤ng Lambda gì sèng-dău.
Iota
分類:Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤
Páh-bók-gàng
Páh-bók-gàng (拍腹寒) sê siŏh cṳ̄ng diòng-niēng-bâng.
分類:Bâng
Grand Gông (Utah)
Grand Gông (Ĭng-ngṳ̄: Grand County) sê Mī-guók Utah gì siŏh ciáh gông.
分類:Utah gì gông
Lambda
Lambda, duâi-siā siā có̤ Λ, siēu-siā siā có̤ λ, sê Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤ gì dâ̤ 11 ciáh cê-mō̤, diŏh Kappa gì piăng-âu gâe̤ng Mu gì sèng-dău.
分類:Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤
8 nguŏk 27 hô̤
Guó-sié
分類:8 nguŏk
2 nguŏk 1 hô̤ (nùng-lĭk)
2 nguŏk 1 hô̤ sê nùng-lĭk 2 nguŏk gì dâ̤ 1 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 2 nguŏk
1635 nièng
1635
Guó-sié
分類:1630 nièng-dâi
Mu (cê-mō̤)
Mu, duâi-siā siā có̤ Μ, siēu-siā siā có̤ μ, sê Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤ gì dâ̤ 12 ciáh cê-mō̤, diŏh Lambda gì piăng-âu gâe̤ng Nu gì sèng-dău.
分類:Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤
Gia Lai
Gia Lai sê Uŏk-nàng gì siŏh ciáh sēng.
分類:Uŏk-nàng
2 nguŏk 2 hô̤ (nùng-lĭk)
2 nguŏk 2 hô̤ sê nùng-lĭk 2 nguŏk gì dâ̤ 2 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 2 nguŏk
Kelantan
Kelantan (Kelantan) sê Mā-lài-să̤-ā gì siŏh ciáh ciŭ.
分類:Mā-lài-să̤-ā
8 nguŏk 28 hô̤
Guó-sié
分類:8 nguŏk
Nu (cê-mō̤)
Nu, duâi-siā siā có̤ Ν, siēu-siā siā có̤ ν, sê Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤ gì dâ̤ 13 ciáh cê-mō̤, diŏh Mu gì piăng-âu gâe̤ng Xi gì sèng-dău.
分類:Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤
Bee Gông (Texas)
Bee Gông sê Mī-guók Texas gì siŏh ciáh gông.
分類:Texas gì gông
Xi (cê-mō̤)
Xi, duâi-siā siā có̤ Ξ, siēu-siā siā có̤ ξ, sê Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤ gì dâ̤ 14 ciáh cê-mō̤, diŏh Nu gì piăng-âu gâe̤ng Omicron gì sèng-dău.
分類:Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤
8 nguŏk 29 hô̤
Guó-sié
分類:8 nguŏk
2 nguŏk 3 hô̤ (nùng-lĭk)
2 nguŏk 3 hô̤ sê nùng-lĭk 2 nguŏk gì dâ̤ 3 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 2 nguŏk
Nàng-hĭ
Nàng-hĭ (南非) sê Hĭ-ciŭ nàng-buô gì siŏh ciáh guók-gă.
分類:Hĭ-ciŭ guók-gă
Concepción
Concepción, Chile
Miêng-cék - 221.6 km²
Ìng-kēu - 216,061 (2002)
分類:Chile
Gĭng-dâu
Gĭng-dâu (金豆) sê siŏh cṳ̄ng sĭk-ŭk, â̤ siăh.
Chăng-kō̤ Cṳ̆-lâiu
分類:Sĭk-ŭk
Pi (cê-mō̤)
Pi, duâi-siā siā có̤ Π, siēu-siā siā có̤ π, sê Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤ gì dâ̤ 16 ciáh cê-mō̤, diŏh Omicron gì piăng-âu gâe̤ng Rho gì sèng-dău.
分類:Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤
Omicron
Omicron, duâi-siā siā có̤ Ο, siēu-siā siā có̤ ο, sê Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤ gì dâ̤ 15 ciáh cê-mō̤, diŏh Xi gì piăng-âu gâe̤ng Pi gì sèng-dău.
8 nguŏk 30 hô̤
Guó-sié
分類:8 nguŏk
2 nguŏk 4 hô̤ (nùng-lĭk)
分類:Nùng-lĭk 2 nguŏk
Grand Forks Gông (North Dakota)
Grand Forks Gông (Ĭng-ngṳ̄: Grand Forks County) sê Mī-guók North Dakota gì siŏh ciáh gông.
分類:North Dakota gì gông
2 nguŏk 5 hô̤ (nùng-lĭk)
2 nguŏk 5 hô̤ sê nùng-lĭk 2 nguŏk gì dâ̤ 5 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 2 nguŏk
Belknap Gông (New Hampshire)
Belknap Gông sê Mī-guók New Hampshire gì siŏh ciáh gông.
分類:New Hampshire gì gông
Hà Giang
Hà Giang sê Uŏk-nàng gì siŏh ciáh sēng.
分類:Uŏk-nàng
8 nguŏk 2 hô̤
Guó-sié
分類:8 nguŏk
8 nguŏk 31 hô̤
Guó-sié
分類:8 nguŏk
Dṳ̆ng-dĕ̤ng
Dṳ̆ng-dĕ̤ng sê siŏh ciáh dê-lī gái-niêng, diŏh Ĕu-ciŭ ī dĕ̤ng, găk uōng-dĕ̤ng gâe̤ng gê̤ṳng-dĕ̤ng cĭ găng.
Cŭ-uái duâi-buô-hông sê Ā-lá-báik guók-gă, sáng Ĭ-sṳ̆-làng-gáu.
分類:Dê-lī
Terengganu
Terengganu (Terengganu) sê Mā-lài-să̤-ā gì siŏh ciáh ciŭ.
分類:Mā-lài-să̤-ā
8 nguŏk 3 hô̤
Guó-sié
分類:8 nguŏk
Sigma
Sigma, duâi-siā siā có̤ Σ, siēu-siā siā có̤ σ hĕ̤k-ciā ς, sê Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤ gì dâ̤ 18 ciáh cê-mō̤, diŏh Rho gì piăng-âu gâe̤ng Tau gì sèng-dău.
分類:Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤
Rho
Rho, duâi-siā siā có̤ Ρ, siēu-siā siā có̤ ρ, sê Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤ gì dâ̤ 17 ciáh cê-mō̤, diŏh Pi gì piăng-âu gâe̤ng Sigma gì sèng-dău.
分類:Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤
Biobío Dâi-hŏk
Biobío Dâi-hŏk sê Chile gì siŏh sū dâi-hŏk, sìng-lik sì-găng sê 1947 nièng.
Nguôi-buô lièng-giék
分類:Chile
Tau
Tau, duâi-siā siā có̤ Τ, siēu-siā siā có̤ τ, sê Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤ gì dâ̤ 19 ciáh cê-mō̤, diŏh Sigma gì piăng-âu gâe̤ng Upsilon gì sèng-dău.
分類:Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤
8 nguŏk 4 hô̤
Guó-sié
分類:8 nguŏk
Uōng-dĕ̤ng
Uōng-dĕ̤ng (遠東) iâ hô̤ lā̤ Gĭk-dĕ̤ng (極東), sê siŏh ciáh dê-lī gái-niêng, Dṳ̆ng-dĕ̤ng gái dĕ̤ng gì Ā-ciŭ gì dê-huŏng cêu sê uōng-dĕ̤ng.
分類:Dê-lī
Bell Gông (Kentucky)
Bell Gông sê Mī-guók Kentucky gì siŏh ciáh gông.
分類:Kentucky gì gông
Grand Isle Gông (Vermont)
Grand Isle Gông (Ĭng-ngṳ̄: Grand Isle County) sê Mī-guók Vermont gì siŏh ciáh gông.
分類:Vermont gì gông
Upsilon
Upsilon, duâi-siā siā có̤ Υ, siēu-siā siā có̤ υ, sê Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤ gì dâ̤ 20 ciáh cê-mō̤, diŏh Tau gì piăng-âu gâe̤ng Phi gì sèng-dău.
分類:Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤
Paltoga
Paltoga, Ngò̤-lò̤-sṳ̆.
分類:Siàng-chê 分類:Ngò̤-lò̤-sṳ̆
Phi
Phi, duâi-siā siā có̤ Φ, siēu-siā siā có̤ φ, sê Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤ gì dâ̤ 21 ciáh cê-mō̤, diŏh Upsilon gì piăng-âu gâe̤ng Chi gì sèng-dău.
分類:Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤
Chi (cê-mō̤)
Chi, duâi-siā siā có̤ Χ, siēu-siā siā có̤ χ, sê Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤ gì dâ̤ 22 ciáh cê-mō̤, diŏh Phi gì piăng-âu gâe̤ng Psi gì sèng-dău.
分類:Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤
Grand Traverse Gông (Michigan)
Grand Traverse Gông (Ĭng-ngṳ̄: Grand Traverse County) sê Mī-guók Michigan gì siŏh ciáh gông.
分類:Michigan gì gông
Huák-guók
Huák-guók (法國, Huák-ngṳ̄: France), ciòng-chĭng Huák-làng-să̤ Gê̤ṳng-huò-guók (République Française; IPA: [ʁepyblik fʁɑ̃sɛz]) sê Ĕu-ciŭ gì siŏh bĭh guók-gă, dṳ̀ lāu Ĕu-ciŭ buōng-tū ī-nguôi, Huák-guók găk Dâi-iòng-ciŭ, Hĭ-ciŭ, Mī-ciŭ dēng ciŭ gó ô liāng-tū. Buōng-tū ī-nguôi gì liāng-tū giéu la̤ "hāi nguôi liāng-tū".
Huák-guók sê sié-gái siông céng-dê gĭng-cá̤ ùng-huá siŏng-dŏng huák-dăk gì guók-gă cĭ-ék.
Dê-lī
Huák-guók buōng-tū găk Ĕu-ciŭ să̤ buô, báe̤k méng gâe̤ng Bī-lé-sì, Luxembourg siŏng ciék, dĕ̤ng buô gâe̤ng Dáik-guók, Sôi-sê̤ṳ, É-dâi-lé siŏng kiâng, dĕ̤ng-nàng ô Dê-dṳ̆ng-hāi, să̤-nàng guók-géng siông ô Andorra gâe̤ng Să̤-băng-ngà lâng bĭh guók-gă, să̤ méng sê Dâi-să̤-iòng, să̤-báe̤k gák lă̤ Ĭng-guók Hāi-hiĕk gâe̤ng Ĭng-guók dó̤i sióng, téng dê-dù gā̤-dēng lié káng Huák-guók buōng-tū hìng-sék chiông 6 dèu biĕng gì huŏng-hìng.
Lĭk-sṳ̄
Huák-guók-nè̤ng sê gū-cā Gallia-nè̤ng gì hâiu-iô, sê Celt-nè̤ng gì siŏh ciĕ-puái. Gallia ké̤ṳk Lò̤-mā Dá̤-guók miĕk-uòng hâiu, Gallia kăi-sṳ̄ ciék-sêu Lò̤-mā ùng-huá, tŭng-hèng Lá-dĭng-ngṳ̄. Gĭng-dáng gì Huák-ngṳ̄ cêu sê téng Lá-dĭng-ngṳ̄ iēng-huá lì gì.
Huák-guók báik-cèng ô cêng sâ̤ hāi nguôi sĭk-mìng-dê, bău-guák Huák-guók liāng Indochina dê-kṳ̆ (chiông Uŏk-nàng dēng-dēng).
Ék Ciéng gâe̤ng Nê Ciéng, Huák-guók dŭ sê có̤i-hâiu gì ciéng-iàng-guók. Nê Ciéng giék-sók hâiu, Huák-guók sìng-ùi Lièng-hăk-guók 5 ciáh siòng-êng-lī-sê̤ṳ-guók cĭ ék.
Ùng-hŏk
Huák-guók ùng-hŏk gì nguòng-tàu â̤-sāi dŭi-sùi gáu Dṳ̆ng Sié-gī. Lĭk-sṳ̄ siông dék dê̤ṳng-iéu gì cáuk-gă sê François Rabelais, ĭ dék chók-miàng gì cáuk-pīng sê «Gê̤ṳ-ìng Diông» (Gargantua and Pantagruel), hiêng-dâi Huák-ngṳ̄ ô cêng sâ̤ sìng-hông dŭ sê téng ĭ gì cáuk-pīng diē-sié gié-sìng lì gì.
Găk 18 gâe̤ng 19 sié-gī, Huák-guók gì ùng-hŏk ngiê-sŭk huák-diēng gáu dék gèng gì cūi-bìng. 18 sié-gī ô Voltaire, Denis Diderot gâe̤ng Jean-Jacques Rousseau. 19 sié-gī ô Victor Hugo, Alexandre Dumas (Alexandre Dumas, père), ké̤ṳk hâiu-dô̤i-nè̤ng làu giâ cêng sâ̤ iŭ-séu gì ùng-hŏk cáuk-pīng, chiông «Săng ciáh Huōi-ché̤ṳng-chiū» (Les Trois Mousquetaires), «Gĭ-dók-săng Báik-ciók» (Le Comte de Monte-Cristo), «Hāi-dā̤ Lâng-uâng Lī »(Vingt mille lieues sous les mers), «Bă-là̤ Séng-mū-iêng» (Notre-Dame de Paris), dēng-dēng.
分類:Ĕu-ciŭ guók-gă
Săng-cê-gĭng
«Săng-cê-gĭng» (三字經) sê Ṳ̀-gă diē-sié gì siŏh buōng gĭng-diēng gì cṳ̆, ciŏng-muòng dò̤ ké̤ṳk niè-giāng tĕ̤k.
分類:Cṳ̆ 分類:Diék-hŏk
Páuk Hông-ciŏ
Páuk Hông-ciŏ(Dièu-siēng-ngṳ̄: 박봉주/朴奉珠/Pak Pong-ju, 1939 n. 4 ng. 10 h. - ) sê Dièu-siēng Mìng-ciō-ciō-ngiê Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì siŏh ciáh céng-dê-gă.
分類:Dièu-siēng Mìng-ciō-ciō-ngiê Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók ìng-ŭk 分類:Céng-dê-gă
Psi (cê-mō̤)
Psi, duâi-siā siā có̤ Ψ, siēu-siā siā có̤ ψ, sê Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤ gì dâ̤ 23 ciáh cê-mō̤, diŏh Chi gì piăng-âu gâe̤ng Omega gì sèng-dău.
分類:Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤
8 nguŏk 6 hô̤
Guó-sié
分類:8 nguŏk
2 nguŏk 6 hô̤ (nùng-lĭk)
分類:Nùng-lĭk 2 nguŏk
Bell Gông (Texas)
Bell Gông sê Mī-guók Texas gì siŏh ciáh gông.
分類:Texas gì gông
Dṳ̆ng-hĭ Gê̤ṳng-huò-guók
Dṳ̆ng-hĭ Gê̤ṳng-huò-guók (中非共和國) sê Hĭ-ciŭ dṳ̆ng-buô gì siŏh ciáh guók-gă.
分類:Hĭ-ciŭ guók-gă
Queensland
Queensland sê Ó̤-ciŭ gì siŏh ciáh ciŭ.
分類:Ó̤-ciŭ
Báh-gă-sáng
«Báh-gă-sáng» (百家姓) sê gô-dā̤ ciŏng-muòng gá-siêu nè̤ng sáng gì siŏh buōng cṳ̆.
分類:Cṳ̆ 分類:Diék-hŏk
2 nguŏk 7 hô̤ (nùng-lĭk)
2 nguŏk 7 hô̤ sê nùng-lĭk 2 nguŏk gì dâ̤ 7 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 2 nguŏk
8 nguŏk 7 hô̤
Guó-sié
分類:8 nguŏk
Chiĕng-cê-ùng
«Chiĕng-cê-ùng» (千字文) sê Ṳ̀-gă diē-sié gì siŏh buōng gĭng-diēng gì cṳ̆.
分類:Cṳ̆ 分類:Diék-hŏk
Omega
Omega, duâi-siā siā có̤ Ω, siēu-siā siā có̤ ω, sê Hĭ-lé-nà̤ cê-mō̤ gì dâ̤ 24 ciáh cê-mō̤, iâ sê có̤i hâiu siŏh ciáh cê-mō̤, diŏh Psi gì piăng-âu.
8 nguŏk 9 hô̤
Guó-sié
分類:8 nguŏk
Dè̤ng-lìng
Dè̤ng-lìng sê Dṳ̆ng-guók Ăng-hŭi-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Ăng-hŭi
8 nguŏk 8 hô̤
Guó-sié
分類:8 nguŏk
Granite Gông (Montana)
Granite Gông (Ĭng-ngṳ̄: Granite County) sê Mī-guók Montana gì siŏh ciáh gông.
2 nguŏk 8 hô̤ (nùng-lĭk)
2 nguŏk 8 hô̤ sê nùng-lĭk 2 nguŏk gì dâ̤ 8 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 2 nguŏk
Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng
Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng găk 1921 nièng 7 ngŏk 23 hô̤ diŏh Siông-hāi sìng-lĭk, ô 13 ciáh Dṳ̆ng-guók dâi-biĕu gâe̤ng 2 ciáh ngôi-guók-nè̤ng chăng-gă ciā huôi-ngiê. Gáu-muōi-lāu chăng-gă gì nè̤ng dâi-dŏng mò̤ siŏh ciáh â̤ gé ciā huôi sê 7 ngŏk gì diê siŏh nĭk kăi gì, cêu ciŏng 7 ngŏk 1 hô̤ dêng có̤ gióng dōng gī-niêng-nĭk.
1931 nièng, Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng gióng-lĭk Dṳ̆ng-huà Sŭ-mì-ăi Gê̤ṳng-huò-guók céng-hū. Dṳ̆ng-huà Mìng-guók puái buô-dôi kó̤ páh, có̤i-cṳ̄ng Gê̤ṳng-sāng-dōng ké̤ṳk ĭ páh suŏ gò̤, 1934 nièng cāu kó̤ Iòng-ăng. Káung-nĭk Ciéng-cĕng gì sèng-âu Gê̤ṳng-sāng-dōng gâe̤ng Dṳ̆ng-huà Mìng-guók céng-hū hăk-cáuk, cê-gă gì buô-dôi gāi-miàng hô̤ lā̤ Báik-lô-gŭng. Káung-nĭk Ciéng-cĕng cĭ hâiu mò̤ niŏh òng cêu huák-sĕng nô̤i-ciéng. 1949 nièng, Gê̤ṳng-sāng-dōng ciŏng Dṳ̆ng-huà Mìng-guók céng-hū dṳ̆k kó̤ Dài-uăng, găk Báe̤k-gĭng lêng lĭk Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók céng-hū.
Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng giĕng-tì siâ-huôi ciō-ngiê cié-dô, sê gĭng-dáng 9 ciáh siâ-huôi ciō-ngiê guók-gă gì cĭk-céng-dōng cī ék. Gŏng-gé̤ṳ gĭng-dáng Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng gì dōng-ciŏng giĕ-dêng, ĭ gì cī-dô sṳ̆-siōng ô: Marx-Lenin ciō-ngiê, Mò̤ Dĕk-dŭng sṳ̆-siōng, Dâing Siēu-bìng lī-lâung, Săng ciáh dâi-biēu, Kuŏ-hŏk huák-diēng-guăng gâe̤ng Sĭk Gê̤ṳng-bìng sṳ̆-siōng.
2 nguŏk 9 hô̤ (nùng-lĭk)
2 nguŏk 9 hô̤ sê nùng-lĭk 2 nguŏk gì dâ̤ 9 gĕ̤ng.
Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng
分類:Dṳ̆ng-guók 分類:céng-dê 分類:Dṳ̆ng-guók céng-dōng
2 nguŏk 9 hô̤ (nùng-lĭk)
分類:Nùng-lĭk 2 nguŏk
8 nguŏk 10 hô̤
Guó-sié
分類:8 nguŏk
Belmont Gông (Ohio)
Belmont Gông sê Mī-guók Ohio gì siŏh ciáh gông.
分類:Ohio gì gông
Ngò̤-lò̤-sṳ̆
Ngò̤-lò̤-sṳ̆ (俄羅斯, Россия) sê sié-gāi huák-dăk gì gĕ̤ng-ngiĕk-huá guók-gă. Ĭ ôi-dé găk Dĕ̤ng-ĕu, báe̤k-buô sê Báe̤k-bĭng-iòng.
分類:Ĕu-ciŭ guók-gă 分類:Ā-ciŭ guók-gă
Sĭng Nàng Wales
Sĭng Nàng Wales (New South Wales) sê Ó̤-ciŭ gì siŏh ciáh ciŭ.
分類:Ó̤-ciŭ
2 nguŏk 10 hô̤ (nùng-lĭk)
2 nguŏk 10 hô̤ sê nùng-lĭk 2 nguŏk gì dâ̤ 10 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 2 nguŏk
Guōng-lòi-hŭng
Guōng-lòi-hŭng (捲螺風), iâ hô̤ lā̤ chiŏ-lòi-hŭng (搓螺風 ), sê siŏh cṳ̄ng cĭng duâi hŭng, iù iā ká̤ chiŏ-chiŏ gì dĭk-dĭk-sék gì ké-liù hìng-sìng.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Ké-chiông 分類:Tiĕng-căi
Gióng-ĕu-uâ
Gióng-ĕu-uâ sê Mìng-báe̤k-ngṳ̄ gì siŏh cṳ̄ng huŏng-ngiòng, iâ sê Gióng-ĕu nè̤ng gì mū-ngṳ̄.
分類:Mìng-báe̤k-ngṳ̄
8 nguŏk 11 hô̤
Guó-sié
分類:8 nguŏk
儒家
儒家，也號𡅏儒家思想或者儒教，是由中國發源其蜀種思想體系. 儒家最早是春秋時期魯國儂孔子提出來其，主要思想是仁、義、禮、智共信.
儒家著西漢其漢武帝手𡅏乞定做正統其思想，以後各隻朝代都繼續西漢其政策. 許辰候其讀書儂著拜孔子，著讀孔子尊崇其四書五經. 儒家思想也傳遘韓國、日本、琉球共越南，變成許辰候東亞漢字文化圈共同其思想.
儒家思想有仂囝帶宗教其性質，不過儒家是伓是蜀隻宗教今旦學者其看法都𣍐蜀樣. 今旦日本、韓國共越南野価學者提出伊是宗教，不過敆中國，大部份儂見覺伊儷是蜀隻思想，伓是宗教. 20世紀初其辰候，野価中國學者見覺嚽是落後其宗教，蔑稱伊“孔教”. 文化大革命其辰候，中國共產黨對儒家思想共孔子其看法盡去呆，蔑稱孔子號𡅏孔老二. 不過敆今旦其中國開始反思，復見覺儒家思想裡勢也有野価好乇了.
分類:哲學 分類:宗教
Chĭng-dièu
Muāng-chĭng huóng-dá̤ gì cū-cūng sê Gióng-ciŭ Nṳ̄-cĭng (建州女真) gì siū-liāng. Nū-ī-hăk-cà̤ gì nông-bâ, ĭ-gŭng gâe̤ng ngiê-gŭng dŭ găk Mìng-dièu páh Nṳ̄-cĭng-nè̤ng puáng-lâung gì sèng-âu ké̤ṳk nè̤ng tài-sī, gáu-muōi Nū-ī-hăk-cà̤ cêu cióh cuòi kī-bĭng, cê-chĭng Hâiu-gĭng huòng-dá̤, huăng-dó̤i Mìng-dièu. Mìng-dièu puái bĭng tié-lāu kó̤ páh, dŭ mâ̤ iàng. Muāng-ciŭ-nè̤ng lièng-hăk Mùng-gū, chă-nék-giāng páh gáu Báe̤k-gĭng-siàng. Gái hô̤ ô Uòng Cùng-huáng (袁崇煥), Sŏng Sìng-cūng (孫承宗) gáuk-nè̤ng gì bō̤-hô, ciā siàng cá mò̤ ké̤ṳk ĭ páh giâ lì.
Gáu Huòng Tái-gĭk chiū lā̤, ngék-siū iā sâ̤ Háng-nè̤ng lì có̤ ĭ gì buô-hâ. Muāng-chĭng muōng biéng muōng giòng-duâi, páh iàng Dièu-siēng, páh giâ Mùng-gū, 1636 nièng, ciŏng guók-hô̤ gāi siàng Dâi-chĭng.
Hī sèng-âu Săng-hāi-guăng (山海關) sê Mìng-dièu gâe̤ng Muāng-ciŭ (滿洲, hiêng-câi hô̤ lā̤ “Dĕ̤ng-báe̤k”) gì biĕng-gái. Mìng-dièu puái Ngù Săng-gié (吳三桂) kó̤ siū guăng. Ciā Ngù Săng-gié sê siŏh ciáh chók-miàng gì ciŏng-gŭng, Muāng-ciŭ-nè̤ng dŭ iā giăng ĭ.
1644 nièng, Lī Cê̤ṳ-sìng (李自成) cô̤-huāng chuàng-ôi (造反篡位), Ngù Săng-gié gì nông-bâ ké̤ṳk Lī Cê̤ṳ-sìng bŏng-gá, ĭ sá̤-bò̤ (細婆) Dìng Uòng-uòng (陳圓圓) iâ ké̤ṳk Lī Cê̤ṳ-sìng gì buô-hâ Làu Cŭng-mīng (劉宗敏) dŏk kó̤. Ngù Săng-gié iā sêu-ké, cêu bóng Muāng-chĭng buô-dôi diē guăng, ciŏng Lī Cê̤ṳ-sìng miĕk lâi. Cī siŏh nièng, Muāng-chĭng ciŏng siū-dŭ buăng gáu Báe̤k-gĭng.
Muāng-chĭng diē guăng ī-hâiu diòng 10 ciáh huòng-dá̤ (muôi diē guăng gì sèng-âu gó ô 2 ciáh). 1911 nièng huák-sĕng̤ Sĭng-hâi Gáik-mêng (辛亥革命), Muāng-chĭng ké̤ṳk Sŏng Dṳ̆ng-săng gì Dṳ̆ng-huà Mìng-guók tŭi-huăng.
Muāng-chĭng gì huòng-dá̤
分類:Dṳ̆ng-guók 分類:Gô-dā̤ gì guók-gă
Diè-ciŭ
Diè-ciŭ sê Dṳ̆ng-guók Ăng-hŭi-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Ăng-hŭi
8 nguŏk 12 hô̤
Guó-sié
分類:8 nguŏk
2 nguŏk 11 hô̤ (nùng-lĭk)
2 nguŏk 11 hô̤ sê nùng-lĭk 2 nguŏk gì dâ̤ 11 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 2 nguŏk
Hà Nam
Hà Nam sê Uŏk-nàng gì siŏh ciáh sēng.
分類:Uŏk-nàng
Beltrami Gông (Minnesota)
Beltrami Gông sê Mī-guók Minnesota gì siŏh ciáh gông.
分類:Minnesota gì gông
8 nguŏk 13 hô̤
Guó-sié
分類:8 nguŏk
Dṳ̀-ciŭ
Dṳ̀-ciŭ sê Dṳ̆ng-guók Ăng-hŭi-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Ăng-hŭi
2 nguŏk 12 hô̤ (nùng-lĭk)
2 nguŏk 12 hô̤ sê nùng-lĭk 2 nguŏk gì dâ̤ 12 gĕ̤ng.
Huài-nàng
分類:Ăng-hŭi
2 nguŏk 12 hô̤ (nùng-lĭk)
分類:Nùng-lĭk 2 nguŏk
Argentina
Argentina sê Mī-ciŭ nàng-buô gì siŏh ciáh guók-gă.
分類:Argentina 分類:Nàng Mī-ciŭ guók-gă
2 nguŏk 13 hô̤ (nùng-lĭk)
2 nguŏk 13 hô̤ sê nùng-lĭk 2 nguŏk gì dâ̤ 13 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 2 nguŏk
8 nguŏk 14 hô̤
Guó-sié
分類:8 nguŏk
點鐘
點鐘也號𡅏小時，是蜀隻時間單位. 蜀日有24小時.
以前東亞蜀日分12隻時辰，蜀隻時辰相當今旦其2點鐘.
分類:時間
2 nguŏk 14 hô̤ (nùng-lĭk)
2 nguŏk 14 hô̤ sê nùng-lĭk 2 nguŏk gì dâ̤ 14 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 2 nguŏk
Lĕ̤k-ăng
分類:Ăng-hŭi
Dĕ̤ng Timor
Dĕ̤ng Timor sê Dĕ̤ng-nàng Ā gì siŏh ciáh guók-gă.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Ā-ciŭ guók-gă
Grant Gông (Arkansas)
Grant Gông (Ĭng-ngṳ̄: Grant County) sê Mī-guók Arkansas gì siŏh ciáh gông.
分類:Arkansas gì gông
Tasmania
Tasmania sê Ó̤-ciŭ gì siŏh ciáh ciŭ.
分類:Ó̤-ciŭ
2 nguŏk 15 hô̤ (nùng-lĭk)
2 nguŏk 15 hô̤ sê nùng-lĭk 2 nguŏk gì dâ̤ 15 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 2 nguŏk
Mìng Tái-cū
Mìng Tái-cū kō̤-nèng sê:
Páuk Céng-hĭ
Páuk Céng-hĭ (박정희, 朴正熙 Park Chung-hee, ) sê Dâi-hàng Mìng-guók gì siŏh ciáh céng-dê-gă, gŭng-guăng gâe̤ng dŭk-cài-ciā. Ĭ iù 1961 nièng céng-biéng siông-dài. câi-êng gì sèng-âu Hàng-guók gĭng-cá̤ có̤ iā huák-dăk. 1979 nièng ké̤ṳk nè̤ng áng-sák.
Páuk Gê̤ṳng-hiê(朴槿惠) sê ĭ gì cṳ̆-niòng-giāng.
分類:Dâi-hàng Mìng-guók ìng-ŭk 分類:Céng-dê-gă 分類:Hàng-guók Céng-dê-gă
Mā-ăng-săng
Mā-ăng-săng kō̤-nèng sê:
É-dâi-lé
É-dâi-lé (意大利, É-dâi-lé-ngṳ̄: Italia) hĕ̤k-chiā hô̤ có̤ ngiê-dâi-lé (義大利), sê sié-gāi huák-dăk gì gĕ̤ng-ngiĕk-huá guók-gă. Ĭ ôi-dé diŏh Nàng-ĕu, sê Ĕu-mèng gì sìng-uòng-guók.
分類:Ĕu-ciŭ guók-gă
1636 nièng
1636
Guó-sié
分類:1630 nièng-dâi
2 nguŏk 16 hô̤ (nùng-lĭk)
2 nguŏk 16 hô̤ sê nùng-lĭk 2 nguŏk gì dâ̤ 16 gĕ̤ng.
Carpineto Romano
Carpineto Romano, găk É-dâi-lé‎. Miêng-cék 84 km². 2010 nièng gì ìng-kēu sê 4931 ciáh.
2 nguŏk 16 hô̤ (nùng-lĭk)
分類:Nùng-lĭk 2 nguŏk
Carpineto Romano
分類:É-dâi-lé‎
Ià-sŭ
Nā-sák-lĕk-nè̤ng Ià-sŭ (耶穌), iâ hô̤ lā̤ Ià-sŭ Gĭ-dók (耶穌基督), sê Gĭ-dók-gáu gì cháung-gióng-ciā gâe̤ng Gi-dók Gáu séng-iōng gì dṳ̆ng-sĭng ìng-ŭk. "Ià-sŭ" sê Hĭ-báik-lài-ngṳ̄ gì "ישוע", é-sé̤ṳ sê "Siông-dá̤ cīng-géu"; "Gĭ-dók" sê Hĭ-lé-nà̤-ngṳ̄ gì "Χριστός", é-sé̤ṳ sê "ciék-sêu muák-iù-lā̤ gì nè̤ng".
Ô-guăng Ià-sŭ gì gū-sê̤ṳ dŭ gé diŏh Sĭng-iók Séng-gĭng lā̤. Séng-gĭng gà̤-dēng gé-cái, Ià-sŭ sĕng-uăk diŏh Lò̤-mā Dá̤-guók sì-dô̤i, săng diŏh găk mā-sò̤ diē-sié. Ĭ lòng-nā̤ sê Séng-mū Mā-lé-ā. Gĭ-dók-gáu gì gáu-iū dŭ siŏng-séng Ià-sŭ sê Siông-dá̤ dŭk-sĕng-cṳ̄. Ĭ chók-sié hī gĕ̤ng ké̤ṳk nè̤ng diâng có̤ Séng-dáng-cáik.
Áng Séng-gĭng gà̤-dēng lié gé-cái, Ià-sŭ buók-duâi hâiu, ĭ nguòng-lā̤ găh cê-gă gì gó-hiŏng diòng gáu. Dáng ĭ gó-hiŏng gì nè̤ng ng ciék-sêu ĭ, cêu buóh ciŏng ĭ tiāng lŏ̤h săng â. Gó-chṳ̄ ĭ cêu gáu bĕk-dó̤i diòng-gáu gōng-dô̤, hióng Iù-tái-nè̤ng sŏng-gōng Siông-dá̤ gì dô̤. Ià-sŭ gōng-dô̤ sì-hâiu sèu-sèu cĕng-dó̤i dŏng-sì Iù-tái-gáu gì gĭng-sṳ̄ Huák-lé-suói-nè̤ng. Piĕ bàng ĭ-cà̤ gā-siêng, ó̤i có̤ biēu-méng dâi-gié, sī siū lŭk-huák mâ̤ kŭi-tĕ̤ng. Ĭng-chṳ̄ niā giék cī piĕ Huák-lé-suói-nè̤ng, cī piĕ nè̤ng cêu buóh tài sī Ià-sŭ. Iù sê ĭ-cà̤ ciâ gáu Iù-tái tì-lók Bī-là-dŏ̤ huāi-nē̤ gōng Ià-sŭ cê-chĭng sê Iù-tái gì uòng, siōng dái-liāng gùng-cé̤ṳng có̤-huāng. Tì-lók cêu puái nè̤ng niăh ĭ. Dáng gĭng-guó sīng-ông, Bī-là-dŏ̤ mò̤ tō̤ chók Ià-sŭ ô sié-nó̤h cô̤i găi-dŏng sīng-puáng. Dáng Huák-lé-suói-nè̤ng dái-liāng gùng-cé̤ṳng iĕu-giù déng sī Ià-sŭ. Bī-là-dŏ̤ giăng ng dák-éng Huák-lé-suói-nè̤ng gâe̤ng cī piĕ gùng-cé̤ṳng gì iĕu-giù â̤ īng-kī hông-luâng, gó-chṳ̄ cêu sông lĕ̤h ĭ-cà̤ gì é-sé̤ṳ, ciŏng Ià-sŭ déng sī câi sĕk-cê-gá gà̤-dēng lié. Ià-sŭ sī hâiu dâ̤ 3 nĭk téng muó diē-sié bô-uăk kī lì, iù-sê, ìng-mìng dŭ siŏng-séng ĭ sê ìng-lôi gì Géu-ciō. Áng gáu-huôi gì diòng-tūng, diâng Ià-sŭ hók-uăk hī gĕ̤ng có̤ Bô-uăk-cáik.
Nguôi-buô lièng-giék
分類:Ìng-ŭk 分類:Gĭ-dók-gáu
Mā-ăng-săng (chê)
Mā-ăng-săng sê Dṳ̆ng-guók Ăng-hŭi-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Ăng-hŭi
Hà Tĩnh
Hà Tĩnh sê Uŏk-nàng gì siŏh ciáh sēng.
分類:Uŏk-nàng
Iòng-hìng
Iòng-hìng (羊眩) sê siŏh cṳ̄ng gâe̤ng sìng-gĭng ô găng-guó gì bâng.
分類:Bâng
Ben Hill Gông (Georgia)
Ben Hill Gông sê Mī-guók Georgia gì siŏh ciáh gông.
分類:Georgia gì gông
Iòng-chĕ̤ng
Iòng-chĕ̤ng (洋蔥) sê siŏh cṳ̄ng sŭ-chái.
分類:Chái 分類:Sĭk-ŭk
Pâiu-iòng
Pâiu-iòng sê Dṳ̆ng-guók Ăng-hŭi-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Ăng-hŭi
2 nguŏk 17 hô̤ (nùng-lĭk)
2 nguŏk 17 hô̤ sê nùng-lĭk 2 nguŏk gì dâ̤ 17 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 2 nguŏk
英語
英語（English）起源敆英國，現刻時有蜀批國家共地區使英語做官方語言，固有野価國家將英語當做第二語言.
英語是全世界使用範圍第一廣其語言. 全世界大概有35400萬儂乞英語做第一語言. 乞英語做第二語言其人口有15000萬遘15億. 英語也是聯合國工作語言之一.
歷史
英語是趁古代其安格魯—撒克遜（Anglo-Saxons）民族講其古英語演變成其，是西日耳曼語 （Western Germanic language）其蜀種. 故此今旦其英語語法大部分都共其他日耳曼語言真像（譬如講荷蘭語共德語）.
11世紀，法國諾曼底儂（Normans）侵略英國，將法語共拉丁語帶遘英國，所以現代英語有真価拉丁語族其單詞.
分類:語言
2 nguŏk 18 hô̤ (nùng-lĭk)
2 nguŏk 18 hô̤ sê nùng-lĭk 2 nguŏk gì dâ̤ 18 gĕ̤ng.