cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ngì-chiŏng
Ngì-chiŏng (宜昌) sê Dṳ̆ng-guók Hù-báe̤k-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
46
分類:Só-cê
Nam Định
分類:Uŏk-nàng
Ngì-chiŏng
分類:Hù-báe̤k
Dièu-siēng Sié-cŭng
Dièu-siēng Sié-cŭng(Dièu-siēng-ngṳ̄:, 1397 n. - 1450 n.), miàng Lī Dò̤ , sê Dièu-siēng Uòng-dièu gì dâ̤ 4 dâi guók-uòng, 1418 nièng gáu 1450 nièng câi-ôi.
Ĭ câi-ôi gì sèng-âu cŭ-cék nè̤ng huák-mìng „Hóng-mìng Céng-ĭng“, cuòi cêu sê gĭng-dáng Dièu-siēng-ngṳ̄ gì ngiêng-ùng.
分類:Dièu-siēng ìng-ŭk
Mì-diòng
Mì-diòng (遺傳), diŏh sĕng-ŭk-hŏk diē-sié sê cī kĕk gĭ-ĭng gì diòng-dâ̤ niông hâiu-dâi dáik gáu cê-gă dĕk-dĭng. Hiêng-câi kuŏ-hŏk-gă â̤ hiēu gì sĕng-ŭk, duâi-buô-hông sê kĕk Tuák-iōng Hŏk-tòng Hŏk-sŏng (DNA) có̤ mì-diòng ŭk-cék gì. Dṳ̀ kó̤ mì-diòng ī ngôi, kuàng-gīng iâ sê giók-diâng sĕng-ŭk dĕk-cĭng gì ciō-iéu ĭng-só.
分類:Sĕng-ŭk
Greene Gông (Arkansas)
Greene Gông (Ĭng-ngṳ̄: Greene County) sê Mī-guók Arkansas gì siŏh ciáh gông.
分類:Arkansas gì gông
Sĕk-iēng
Sĕk-iēng sê Dṳ̆ng-guók Hù-báe̤k-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Hù-báe̤k
4 nguŏk 9 hô̤ (nùng-lĭk)
4 nguŏk 9 hô̤ sê nùng-lĭk 4 nguŏk gì dâ̤ 9 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 4 nguŏk
2 nguŏk 22 hô̤
Guó-sié
分類:2 nguŏk
1934 nièng
1934
Guó-sié
分類:1930 nièng-dâi
47
47 sê 46 gâe̤ng 48 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
1935 nièng
1935
Guó-sié
分類:1930 nièng-dâi
Sṳ̀ng-chéu (Hók-ciŭ chê-chéu)
Sṳ̀ng-chéu (榕𣗬) sê siŏh cṳ̄ng mò̤ huă gì chéu, hŭng-buó găh Hók-gióng, Dài-uàng, Guōng-dĕ̤ng, Mā-lài-să̤-ā, Liù-giù Gùng-dō̤, Ó̤-dâi-lê-ā dēng iĕk-dái, ā-iĕk-dái guók-gă gâe̤ng dê-kṳ̆. Sṳ̀ng-chéu tā̤-cék duâi, chéu-ngă̤ sâ̤, ô ké-gṳ̆ng; ĭng-ôi ké-gṳ̆ng cêng chiông nè̤ng gì chói-chiŭ, gó-chṳ̄ Hók-ciŭ-nè̤ng giéu ĭ „sṳ̀ng-chéu-chiŭ“. Sṳ̀ng-chéu siŏh nièng gáu muōi dŭ sê liŏh gì. Chéu-niŏh hìng-công chiông ák-lâung, liŏh-sáik, iâ ô nék-giāng uòng hĕ̤k-ciā chiēng-è̤ng; guōi-cī nâung, ièng, duâi-è̤ng sáik hĕ̤k-ciā ŭ-sáik. Sṳ̀ng-chéu sĕng-mêng-lĭk giòng, â̤ uăk siàng báh nièng dŭ mâ̤ sĕng.
Sṳ̀ng-chéu găk Lièng-gŏng, Nìng-dáik, bô hô̤ lā̤ bī-sék-chéu (比式𣗬 ).
Hók-ciŭ gì sṳ̀ng-chéu
Sṳ̀ng-chéu sê Hók-ciŭ gì chê-chéu. Áng tūng-gié, Hók-ciŭ dŭ niāng ô 16 uâng dău sṳ̀ng-chéu, nâ siàng-diē cêu ô chă-bók-dŏ̤ 3 uâng dău. Gó-chṳ̄, Hók-ciŭ iâ ô biék-chĭng „Ṳ̀ng-siàng“ (榕城).
Lĭk-sṳ̄
Sóng-dièu sì-hâiu, Hók-ciŭ có̤ kă̤-cūi. Tái-siū Diŏng Báik-ngṳ̆k (張伯玉) tŭi-hèng „biĕng hô sĭk ṳ̀ng“ (編戶植榕, muōi siŏh chió dŭ căi sṳ̀ng-chéu) gì céng-cháik, dái-liāng ciòng siàng gì Báh-sáng cà̤ căi sṳ̀ng-chéu, 3 nièng cêu căi ô siàng uâng dău. Dŏng-sì nè̤ng gōng Hók-ciŭ sê „Lṳ̆k-ĭng muāng siàng, sṳ̄ bók diŏng gái“ (綠蔭滿城, 暑不張蓋; gó̤-lòng siàng dŭ sê chéu, iĕk-tiĕng ng-sāi ciă sāng). Cāi-sióng Lī Gŏng (李綱) siā gáu: „Sùi ék-huŏng cĭ mī ĭng, lài uâng-lī cĭ chĭng-hŭng“ (垂一方之美蔭, 來萬里之清風).
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Sĭk-ŭk 分類:Hók-ciŭ
7月9號
過世
9
2 nguŏk 23 hô̤
Guó-sié
分類:2 nguŏk
Greene Gông (Georgia)
Greene Gông (Ĭng-ngṳ̄: Greene County) sê Mī-guók Georgia gì siŏh ciáh gông.
分類:Georgia gì gông
1670 nièng
1670
Guó-sié
分類:1670 nièng-dâi
Sùi-ciŭ
分類:Hù-báe̤k
Cièng
Cièng (錢) iâ hô̤ lā̤ huó-bê (貨幣), sê găk siŏh ciáh dĕk-biék gì guók-gă hĕ̤k-ciā gĭng-cá̤-tā̤ diē-sié â̤ dé̤ṳng có̤ ŭk-cṳ̆ hĕ̤k-ciā dēng-gá gău-uâng gì siŏh cṳ̄ng dĕk-sṳ̀ siŏng-pīng.
分類:Cièng 分類:Tŭng-huó
48
48 sê 47 gâe̤ng 49 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
49
49 sê 48 gâe̤ng 50 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
Ĭk-mièu
分類:Ĭ-hŏk
Chiū-dăng
Chiū-dăng (手𩨑), iâ hô̤ lā̤ chiū-diū (手肘), sê chiū gì siŏh ciáh buô-ôi.
Chăng-kō̤ ùng-hióng
分類:Sĕng-lī
Big Horn Gông (Montana)
分類:Montana gì gông
1936 nièng
1936
Guó-sié
分類:1930 nièng-dâi
4 nguŏk 11 hô̤ (nùng-lĭk)
4 nguŏk 11 hô̤ sê nùng-lĭk 4 nguŏk gì dâ̤ 11 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 4 nguŏk
4 nguŏk 10 hô̤ (nùng-lĭk)
4 nguŏk 10 hô̤ sê nùng-lĭk 4 nguŏk gì dâ̤ 10 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 4 nguŏk
Ù-sék
Ù-sék (無錫) sê Dṳ̆ng-guók Gŏng-sŭ gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Gŏng-sŭ
Wikimedia Commons
Wikimedia Commons (Wiki Gê̤ṳng-hiōng) sê cê̤ṳ-iù bēng-guòng gì dù-chiông, siăng-ĭng gâe̤ng gì-tă dŏ̤-mùi-tā̤ ùng-giông gì chŏng-kó, găk 2004 nièng 9 nguŏk 7 hô̤ siék-lĭk. Ké̤ṳk Wikipedia siŏh-iông, ĭ iâ sê Wikimedia gì gĕ̤ng-tiàng cĭ ék. Siông-diòng gáu Wikimedia Commons gì ùng-giông â̤ tĕ̤ng ké̤ṳk sū-iū bēng-buōng gì Wikipedia īng-ê̤ṳng.
Nguôi-buô lièng-giék
G
Nghệ An
Nghệ An sê Uŏk-nàng gì siŏh ciáh sēng.
分類:Uŏk-nàng
Mà
Mà (貓), hĕ̤k-chiā gó̤ mà-giāng, sê siŏh cṳ̄ng siēu-hìng gì dông-ŭk. Nè̤ng iōng mà gì lĭk-sṳ̄ ô 3,500 gáu 9,500 nièng. Mà â̤ niăh lō̤-chṳ̄, iâ â̤ dó̤i-chiū ciō-nè̤ng có̤ siŏh-piĕ gāng-dăng gì dâi-gié.
Mà gì ùng-huá
Gū Ăi-gĭk nè̤ng có̤i cā kiū iōng mà. Găk Ăi-gĭk sìng-uâ diē-sié, mà-sìng Bă-sṳ̆-tĕk (Bast) sê tái-iòng-sìng Lă (Ra) gì cṳ̆-niòng-giāng, sê bō̤-hô gă-dìng gì nṳ̄-sìng.
Diŏh Ĕu-ciŭ diòng-siók diē-sié, mà ô 9 dèu iā dâing gì miâng. Pī-ṳ̀-gōng, mà iù iā gèng gì ôi-ché̤ṳ buăk giâ dŭ mâ̤ sī.
分類:Buô-ṳ̄ dông-ŭk
Big Horn Gông (Wyoming)
Big Horn Gông sê Mī-guók Wyoming gì siŏh ciáh gông.
分類:Wyoming gì gông
Uòng-siŏh
Uòng-siŏh sê Dṳ̆ng-guók Hù-báe̤k-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Hù-báe̤k
1937 nièng
1937
Guó-sié
分類:1930 nièng-dâi
1671 nièng
1671
Guó-sié
分類:1670 nièng-dâi
50
50 sê 49 gâe̤ng 51 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
4 nguŏk 12 hô̤ (nùng-lĭk)
分類:Nùng-lĭk 4 nguŏk
冬至
冬至是中國舊曆其廿四節氣之一. 茲蜀日，北半球暝晡第一長，日中第一短.
冬至其辰候也是東亞其蜀隻特別重要其節日，號𡅏冬節. 著茲日，福州儂著食𥻵.
分類:節氣
Greene Gông (Illinois)
Greene Gông (Ĭng-ngṳ̄: Greene County) sê Mī-guók Illinois gì siŏh ciáh gông.
分類:Illinois gì gông
Ciĕk-káik-ngṳ̄
Ciĕk-káik-ngṳ̄  (čeština) sê sê sié-gái ciō-iéu gì ngṳ̄-ngiòng cĭ-ék. Ciĕk-káik-ngṳ̄ gâe̤ng Pŏ̤-làng-ngṳ̄ sê chĭng-chék. Ciòng sié-gái ī Ciĕk-káik-ngṳ̄ có̤ mū-ngṳ̄ gì nè̤ng dŭ-liāng ô 1300 uâng nè̤ng.
分類:Ngṳ̄-ngiòng
Chĭng-dō̤
Chĭng-dō̤ (青島) sê Dṳ̆ng-guók Săng-dĕ̤ng gì siŏh ciáh hó-sēng-ngék siàng-chê.
分類:Săng-dĕ̤ng 分類:Siàng-chê
Diêng
Diêng (電) sê iè-dông hĕ̤k-ciā mò̤ dêng-dâe̤ng gì diêng-hò̤ sāng-sĕng gì siŏh cṳ̄ng ŭk-lī hiêng-chiông. Páh lài-gŭng cêu sê cê̤ṳ-iòng-gái diē-sié gì siŏh cṳ̄ng diêng.
Gĭng-dáng gì ìng-lôi ī-gĭng â̤ cê-gă huák-diêng lāu. Diêng sê ìng-lôi có̤i dâe̤ng-iéu gì huák-mìng cĭ ék.
Gái káng
分類:Ŭk-lī
Sŭ-gáik-làng
Sŭ-gáik-làng (蘇格蘭, Scotland; Sŭ-gáik-làng Gael-ngṳ̄: Alba) sê Dâi Bók-liĕk-diĕng gì 1 ciáh buô-hông. Ĭ ôi-dé găk Să̤-ĕu, báe̤k-buô sê Báe̤k-hāi.
分類:Ĭng-guók
Bók-gì-lāng
Bók-gì-lāng (Ĭng-ngṳ̄: Brooklyn) sê Mī-guók Niū-iók-chê ìng-kēu dék sâ̤ gì siŏh ciáh kṳ̆, miêng-cék 71 bìng-huŏng ĭng-lī (180 bìng-huŏng gŭng-lī), 2015 nièng ìng-kēu 2,636,735. Hók-ciŭ-nè̤ng cĭk-dṳ̆ng gì Báik-dâi-dô̤ cêu găh Bók-gì-lāng.
分類:Mī-guók
Ŏng-siĕ
分類:Hù-báe̤k
冬節
冬節，是東亞其蜀隻傳統其節日，過其時間著冬至許蜀日. 冬至是中國舊曆其廿四節氣之一. 只蜀日，北半球暝晡第一長，日中第一短.
中國各地做冬節其方式各樣. 北方儂一般食餃，南方儂一般食甜其乇. 福州儂敆冬節食𥻵.
搓丸
搓丸，也號𡅏搓𥻵. 𥻵是福州乍有其食其乇. 一般是冬節前蜀暝晡——也就是搓𥻵暝，大儂伲囝哥圍蜀桌 ，秫米粉乞搓濫去，嚽號𡅏捼粞. 因爲冬節是蜀萆團團圓圓其日子，故此搓圓圓喏. 之後放野灴其水𡅏煮熟，敆芝麻花生粉𡅏簸蕩𥻵，食去復甜復香.
𥻵搓好也會供神主牌前首. 桌桌懸頂廮蜀隻大大其竹籮，粞搓其𥻵、10雙紅漆箸、10粒福橘、四季花等等都廮底. 講究仂囝其，福橘廮臺中，仱𥻵圍𡅏福橘. 總款象徵家庭團圓、多子多孫、生活罔來罔好等等.
食團圓暝
敆福清，冬節提早蜀工做. 冬節前蜀暝晡，蜀厝儂食團圓暝.
參考資料
分類:節日 分類:中國
Dièu-siēng Gŏ̤-cŭng
Dièu-siēng Gŏ̤-cŭng (Dièu-siēng-ngṳ̄:, 1852 n. - 1919 n. 1 ng. 21 h.), iâ hô̤ lā̤ Dâi-hàng Guŏng-ū-dá̤ , miàng Lī Hĭ , sê Dièu-siēng Uòng-dièu gì dâ̤ 26 dâi guók-uòng, iâ sê Dâi-hàng Dá̤-guók gì gióng-lĭk-ciā. 1863 nièng gáu 1907 nièng câi-ôi.
Nĭk-buōng găk Gák-ngū Ciéng-cĕng dâi-dŏng iàng lō̤ ī-hâiu, Dièu-siēng găk 1897 nièng sŏng-buó dŭk-lĭk, gāi guók-hô̤ Dâi-hàng Dá̤-guók, nièng-hô̤ Guŏng-ū. Bók-guó hī sèng-âu Hàng-guók sĭk-cié sê Dâi-nĭk-buōng Dá̤-guók gì kūi-lōi céng-guòng. Ĭ buóh siōng ciŏng Nĭk-buōng nè̤ng dṳ̆k chók Hàng-guók, ké̤ṳk Nĭk-buōng nè̤ng báik lō̤ ī-hâiu, găk 1907 nièng bék ĭ niông-ôi ké̤ṳk huòng-tái-cṳ̄ Sùng-cŭng, ciŏng ĭ guŏng diŏh huòng-gṳ̆ng diē-sié.
1910 nièng, Nĭk-buōng miĕk Hàng-guók. 1919 nièng, Gŏ̤-cŭng săng-mŭk-siŏh-sì găk huòng-gṳ̆ng diē-sié sī kó̤. Dièu-siēng nè̤ng dŭ giéng-gáe̤k ĭ huái-ngì ĭ sê ké̤ṳk Nĭk-buōng nè̤ng dŭk sī gì, mò̤-niŏh-òng cêu huák-sĕng 31 Ông-dông.
分類:Dièu-siēng ìng-ŭk
Sì
Sì (<span style="font-family: 'MingLiU-ExtB', 'SimSun-ExtB', 'Sun-ExtB', 'FZSongS-Extended(SIP)', 'Simsun (Founder Extended)', 'HanaMinB', 'Sun-ExtA', 'HanaMinA', 'FZSongS-Extended', 'MingLiU', 'SimSun';">𥻵 ), bô hô̤ lā̤ sì-giāng, sê Hók-ciŭ-nè̤ng nièng-nièng-màng Dĕ̤ng-cáik siăh gì siŏh cṳ̄ng diĕng gì nó̤h, sāi sŭk-mī có̤ siàng, có̤ ièng-ièng-nuóh băh-băh-nióh, ék-buăng dŭ mò̤ âng. Sì siăh sèng-hâiu diŏh ĕng huă-sĕng-hūng, iù-muài-hūng diē-sié bŏ̤-lŏng lâ puói lā̤ siăh. Ĭng-ôi sì gâe̤ng „sì-găng“ gì „sì“ (時) huák-ĭng siŏh-iông, Hók-ciŭ-nè̤ng dŭ siŏng-séng, siăh sì sì-lài-ông-diōng (時來運轉) — sì-dô̤ cêu â̤ biéng hō̤.
Mìng-ièu
«Chŏ̤ sì chĭ chŏ̤ chŏ̤» sê siŏh siū mìng-ièu, gâe̤ng sì ô guăng-hiê, bāng-buōng iā sâ̤. Gó ô duâi-nè̤ng cĕng hók-sêu Gó ô Niè-giāng dâung tē̤ng â, ĭ-gŏ̤ chṳ̄-káik có̤ lòng-bâ.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Sĕk-ék ùng-huá 分類:Dṳ̆ng-guók chó̤i-siăh 分類:Dṳ̆ng-guók ciék-kéng sĭk-pīng 分類:Uòng-giāng sĭk-pīng‎ 分類:Sŭk-mī sĭk-pīng‎
2 nguŏk 25 hô̤
Guó-sié
分類:2 nguŏk
51
51 sê 50 gâe̤ng 52 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
Big Stone Gông (Minnesota)
Big Stone Gông sê Mī-guók Minnesota gì siŏh ciáh gông.
Wikispecies
Wikispecies (Wiki Ŭk-cṳ̄ng) sê Wikimedia gì gĕ̤ng-tiàng cĭ ék, sāi lì gé-liŏh sié-gái sū-iū sĕng-miâng, ké̤ṳk hŏk-sĕng, hŏk-ciā hŏk-sĭk Ngièng-géu. Wikispecies bău-guák lāu dông-ŭk, sĭk-ŭk, cĭng-kṳ̄ng, sá̤-kṳ̄ng, nguòng-sĕng dông-ŭk, dēng-dēng, ciòng-buô dŭ sāi ciáng-giĕ Lá-dĭng-ngṳ̄ hô̤-miàng.
Nguôi-buô lièng-giék
U
1672 nièng
1672
Guó-sié
分類:1670 nièng-dâi
Siù-cūi
Siù-cūi (泅水) sê siŏh cṳ̄ng găk cūi diē-sié gì tā̤-ṳ̆k ông-dông.
分類:Tā̤-ṳ̆k
2 nguŏk 26 hô̤
Guó-sié
分類:2 nguŏk
Naha-chê
Naha-chê sê Okinawa-gâing gì siū-hū.
分類:Liù-giù 分類:Nĭk-buōng
Greene Gông (Indiana)
Greene Gông (Ĭng-ngṳ̄: Greene County) sê Mī-guók Indiana gì siŏh ciáh gông.
分類:Indiana gì gông
7月10號
過世
10
4 nguŏk 13 hô̤ (nùng-lĭk)
4 nguŏk 13 hô̤ sê nùng-lĭk 4 nguŏk gì dâ̤ 13 gĕ̤ng.
1938 nièng
1938
4 nguŏk 13 hô̤ (nùng-lĭk)
分類:Nùng-lĭk 4 nguŏk
1938 nièng
Guó-sié
分類:1930 nièng-dâi
2 nguŏk 27 hô̤
Guó-sié
分類:2 nguŏk
1673 nièng
1673
Guó-sié
分類:1670 nièng-dâi
52
52 sê 51 gâe̤ng 53 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
Chĭng-ciŭ
Chĭng-ciŭ sê Dṳ̆ng-guók Hù-nàng-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Hù-nàng
4 nguŏk 14 hô̤ (nùng-lĭk)
4 nguŏk 14 hô̤ sê nùng-lĭk 4 nguŏk gì dâ̤ 14 gĕ̤ng.
Ĭng-guók
Ĭng-guók (英國), ciòng-chĭng Dâi Bók-liĕk-diĕng gâe̤ng Báe̤k Ái-ī-làng Lièng-hăk Uòng-guók (United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland), sê Ĕu-ciŭ gì 1 ciáh guók-gă, iù Dâi-bók-liĕk-diĕng Dō̤ siông gì Ĭng-gáik-làng (England), Sŭ-gáik-làng (Scotland), Ŭi-ī-sê̤ṳ (Wales), gâe̤ng Ái-ī-làng Dō̤ dĕ̤ng-báe̤k-buô gì Báe̤k Ái-ī-làng (North Ireland) cū-siàng, iâ bău-guák sié-gái gì-tă dê-kṳ̆ gì sĭk-mìng-dê.
4 nguŏk 14 hô̤ (nùng-lĭk)
分類:Nùng-lĭk 4 nguŏk
Ĭng-guók
Ĭng-guók sê G7 Hŭng-huôi gâe̤ng Ĕu-mèng gì sìng-uòng-guók, iâ sê Lièng-hăk-guók gâe̤ng Báe̤k-iók gì gióng-lĭk-ciā. Ĭng-guók sê hiéng-gĭng sié-gái siông ô hŏk-ū-ké gì gūi ciáh guók-gă cĭ-ék.
Miàng-cê
Iâ hô̤ lō̤ Ĭng-gék-lé (英吉利), Dâi-ĭng-guók (大英國).
Gê̤ṳng-dâi
19 sié-gī sì-hâiu, Dâi-ĭng Dá̤-guók guók-lĭk giòng-sêng. Ĭ ciéng-liāng ciòng sié-gái chiĕu-guó 1/4 gì līng-tū, giéu lā̤ „Nĭk-bók-lŏ̤h Dá̤-guók“. Dŏng-sì, Dṳ̆ng-guók gì Hiŏng-gē̤ng, Să̤-câung, Dòng-gĕ̤ng-làu-mĭk dēng dê-huŏng dŭ sê Ĭng-guók gì sĭk-mìng-dê; Hók-ciŭ gâe̤ng Â-muòng iâ sê ĭ gì tŭng-sŏng kēu-ngiâng. Nê Ciéng cĭ-hâiu, Ĭng-guók duâi-buô-hông sĭk-mìng-dê dŭ dŭk-lĭk gióng guók.
Ùng-huá
Dṳ̀ lāu Ĕu-ciŭ ùng-huá, Ĭng-guók iâ ṳ̀ng-hăk lāu gì-tă sĭk-mìng-dê ùng-huá, chiông Éng-dô dēng-dēng.
Ĭng-guók gì ùng-hŏk siŏng-dŏng huák-dăk. Găh lĭk-sṳ̄ siông, Ĭng-guók có̤i chók-miàng gì cáuk-gă sê William Shakespeare.
Ĭng-guók-nè̤ng dé̤ṳng-é gì ông-dông sê kă-giù, golf, uōng-giù dēng-dēng.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
I
Greene Gông (Iowa)
Greene Gông (Ĭng-ngṳ̄: Greene County) sê Mī-guók Iowa gì siŏh ciáh gông.
分類:Iowa gì gông
1939 nièng
1939
Guó-sié
分類:1930 nièng-dâi
Billings Gông (North Dakota)
Billings Gông sê Mī-guók North Dakota gì siŏh ciáh gông.
分類:North Dakota gì gông
53
53 sê 52 gâe̤ng 54 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
2 nguŏk 28 hô̤
Guó-sié
分類:2 nguŏk
Sŏng (sáng)
Sŏng (孫) sê siŏh ciáh Háng-sáng, diŏh «Báh-gă-sáng» diē-sié bà̤ dâ̤ 3 ôi.
分類:Sáng Sŏng
Hèng-iòng
分類:Hù-nàng
Diêu (sáng)
Diêu (趙) sê siŏh ciáh Háng-sáng, diŏh «Báh-gă-sáng» diē-sié bà̤ tàu ôi.
Ninh Bình
Ninh Bình sê Uŏk-nàng gì siŏh ciáh sēng.
Diêu (sáng)
分類:Sáng Diêu
Ninh Bình
分類:Uŏk-nàng
4 nguŏk 15 hô̤ (nùng-lĭk)
4 nguŏk 15 hô̤ sê nùng-lĭk 4 nguŏk gì dâ̤ 15 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 4 nguŏk
54
54 sê 53 gâe̤ng 55 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
1920 nièng-dâi
1920 nièng-dâi téng 1920 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1929 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
Cièng (sáng)
分類:Sáng
1920 nièng-dâi
Duâi dâi
分類:1920 nièng-dâi
Cūi-sĭng
Cūi-sĭng(水星, hù-hô̤: ) sê tái-iòng-hiê liê tái-iòng có̤i gê̤ṳng gì siŏh lăk giàng-sĭng.
Găk gô-dā̤ Dṳ̆ng-guók, cūi-sĭng hô̤ lā̤ sìng-sĭng(辰星).
分類:Cūi-sĭng
1674 nièng
1674
Guó-sié
分類:1670 nièng-dâi
1920 nièng
1920
Guó-sié
分類:1920 nièng-dâi
Bingham Gông (Idaho)
Bingham Gông sê Mī-guók Idaho gì siŏh ciáh gông.
Pău
Pău (Háng-cê: 枹 hĕ̤k-ciā 𣏫; hŏk-miàng: Citrus maxima) iâ hô̤ lā̤ Iù-cī (柚子), sê cūi-guō gì siŏh cṳ̄ng. Pău buǒng È̤ng-iù (紅柚) gâe̤ng Băh-iù (白柚) lâng cṳ̄ng. È̤ng-iû diē-sié gì nṳ̆k sê è̤ng gì, băh-iû diē-sié sê băh gì.
分類:cūi-guō
Lī (sáng)
分類:Sáng Lī
4 nguŏk 16 hô̤ (nùng-lĭk)
4 nguŏk 16 hô̤ sê nùng-lĭk 4 nguŏk gì dâ̤ 16 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 4 nguŏk
Greene Gông (Mississippi)
Greene Gông (Ĭng-ngṳ̄: Greene County) sê Mī-guók Mississippi gì siŏh ciáh gông.
55
55 sê 54 gâe̤ng 56 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
Greene Gông (Mississippi)
分類:Mississippi gì gông
55
分類:Só-cê
Huài-huá
Huài-huá sê Dṳ̆ng-guók Hù-nàng-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
4 nguŏk 17 hô̤ (nùng-lĭk)
4 nguŏk 17 hô̤ sê nùng-lĭk 4 nguŏk gì dâ̤ 17 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 4 nguŏk
1921 nièng
1921
Guó-sié
分類:1920 nièng-dâi
Ciŭ (sáng)
分類:Sáng Ciŭ
9 nguŏk 2 hô̤
Guó-sié
分類:9 nguŏk
56
56 sê 55 gâe̤ng 57 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
Huōi-sĭng
Huōi-sĭng(火星, hù-hô̤: ) sê tái-iòng-hiê gì dâ̤ 4 lăk giàng-sĭng.
分類:Huōi-sĭng
7月12號
過世
12
Black Hawk Gông (Iowa)
Black Hawk Gông sê Mī-guók Iowa gì siŏh ciáh gông.
分類:Iowa gì gông
Ŭi-ī-sê̤ṳ
Ŭi-ī-sê̤ṳ (威爾士, Wales, Ŭi-ī-sê̤ṳ-ngṳ̄: Cymru) sê Dâi Bók-liĕk-diĕng gì 1 ciáh buô-hông. Ĭ ôi-dé găk Să̤-ĕu, báe̤k-buô sê Báe̤k-hāi.
分類:Ĭng-guók
1922 nièng
1922
1675 nièng
1675
Guó-sié
分類:1670 nièng-dâi
9 nguŏk 3 hô̤
Guó-sié
分類:9 nguŏk
Ngù (sáng, 吳)
Ngù (吳) sê siŏh ciáh Háng-sáng, diŏh «Báh-gă-sáng» diē-sié bà̤ dâ̤ 6 ôi.
分類:Sáng Ngù (吳)
Dièu-siēng Tái-cŭng
Ĭ sê Dièu-siēng Tái-cū gì dâ̤ 5 ciáh giāng. Ĭ nòng-bâ buóh siōng diòng-ôi ké̤ṳk sá̤-bò̤ iōng gì giāng Lī Huŏng-sĭk. Ĭ găk 1398 nièng huák-dông céng-biéng, ciŏng Lī Huŏng-sĭk tài sī, bék ĭ nòng-bâ niông-ôi ké̤ṳk Lī Huŏng-guō (Dièu-siēng Dêng-cŭng). 1400 nièng, ciék-sêu Dêng-cŭng gì niông-ôi, dĕng-gĭ có̤ guók-uòng. 1418 nièng, niông-ôi ké̤ṳk cê-gă gì giāng Sié-cŭng.
分類:Dièu-siēng ìng-ŭk
Iáh-iòng
Iáh-iòng sê Dṳ̆ng-guók Hù-nàng-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Hù-nàng
1676 nièng
1676
Guó-sié
分類:1670 nièng-dâi
57
57 sê 56 gâe̤ng 58 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
È̤ng-sáik
分類:ngàng-sáik
58
58 sê 57 gâe̤ng 59 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
Mŭk-sĭng
Mŭk-sĭng(木星, hù-hô̤: ) sê tái-iòng-hiê gì dâ̤ 5 lăk giàng-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng
4 nguŏk 18 hô̤ (nùng-lĭk)
4 nguŏk 18 hô̤ sê nùng-lĭk 4 nguŏk gì dâ̤ 18 gĕ̤ng.
Lìng Hŭi-ĭng
Lìng Hŭi-ĭng (林徽因, buōng miàng 林徽音, ), Hók-ciŭ Diòng-lŏ̤h-nè̤ng, Dṳ̆ng-guók hiêng-dâi chók-miàng gì gióng-dé̤ṳk-sṳ̆, sĭ-ìng. Ĭ iâ sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók guók-hŭi siék-gié-ciā cĭ ék.
Hâiu-sié nè̤ng guăng-cé̤ṳ Lìng Hŭi-ĭng ng-dăng-dăng ĭng-ôi ĭ săng-dék-cóng, ô cài-huà, iâ ĭng-ôi ĭ gì ái-cìng sĕng-uăk. Pī-ṳ̀-gōng ĭ gâe̤ng Sṳ̀ Cé-mò̤ (徐志摩) gì diòng-gì gū-sê̤ṳ ké̤ṳk kiák siàng diêng-sê «Ìng-găng Sé-nguŏk-tiĕng» (人間四月天). Dáng-sê, Lìng Hŭi-ĭng gì hâiu-iô nêng-ùi hī kuŏk "diòng-gì" gâe̤ng cĭng-sĭk lĭk-sṳ̄ uòng-ciòng mò̤ siŏng-găng. Ĭ-gáuk-nè̤ng nêng-ùi sê Sṳ̀ Cé-mò̤ dé̤ṳng-é Lìng Hŭi-ĭng, Lìng Hŭi-ĭng táu-dā̤ cêu mò̤ dé̤ṳng-é guó Sṳ̀ Cé-mò̤.
Lìng Hŭi-ĭng gì giāng Liòng Cṳ̀ng-gái (梁從誡) ciŏng ĭ lòng-nā̤ gì sū-iū cáuk-pīng piĕng siàng cáuk-pīng-cĭk «Lìng Hŭi-ĭng Ùng-cĭk» (林徽因文集).
分類:dṳ̆ng-guók ìng-ŭk 分類:Hók-ciŭ-nè̤ng‎ 分類:Sáng Lìng
Hók-gióng lĭk-sṳ̄
Hók-gióng gì lĭk-sṳ̄ gé diŏh â-dā̤.
Mìng gâe̤ng Uŏk gì ṳ̀ng-hăk
Hók-gióng có̤i cā gì mìng-chĭng (名稱) sê Mìng (閩), buōng-iòng gṳ̆-mìng sê Mìng-nè̤ng, sṳ̆k Màng (蠻) gì siŏh ciĕ. Gū-cā gì Mìng, bău-guák gĭng-dáng ciòng-buô Hók-gióng, Guōng-dĕ̤ng dĕ̤ng-buô Dièu-ciŭ (潮州) Mùi-ciŭ (梅州), ī-gĭk Ciék-gŏng nàng-buô Ŭng-ciŭ (溫州) Dài-ciŭ (台州) dê-buàng. Mìng-nè̤ng buái siè có̤ cū-siĕng, gâe̤ng Huà-hâ-cŭk buái lṳ̀ng gì ùng-huá mâ̤ siŏh-iông.
Sèng 334 nièng, Uŏk-guók gâe̤ng Chū-guók páh ciéng sék-bâi, Uŏk-uòng Sŏng Ù-giŏng (孫無疆, Gĕu-ciēng (勾踐) gì hâiu-iô) ké̤ṳk tài sī, Uŏk-guók miĕk-uòng. Uŏk-guók gṳ̆-mìng Uŏk-nè̤ng iù-sê téng hāi-diô cāu diē Mìng-nè̤ng gì dê-buàng. Uŏk-nè̤ng gì tā̤-hìng dĕk-diēng gâe̤ng sĕng-uăk sĭk-guáng ké̤ṳk Huà-hâ-cŭk ô cĭng duâi gì chă-biék: Uŏk-nè̤ng háng-mā ā̤-ā̤-nuóh, méng biēng-biēng-nuóh, pé kuák, tàu-huók ché̤ṳ-siŭ hĭ, mĕk-ciŭ ièng, duâi, ô duáng-huák-ùng-sĭng (斷髮紋身) gì sĭk-sṳ̆k, ék-buăng dêu diŏh kă̤-gièng, ngâu cūi-ciéng, cô̤ giéng cĭng să. Hók-ciŭ Chê báe̤k-buô gì Iā-săng (冶山) gâe̤ng Giéng-diè (劍池), cêu sê Ĕu-iā-cṳ̄ (歐冶子) cô̤ giéng gì sū-câi.
7月13號
過世
13
Hók-gióng lĭk-sṳ̄
Mìng gâe̤ng Uŏk gì ṳ̀ng-hăk
Uŏk-nè̤ng diē Mìng ī-hâiu, gâe̤ng Mìng-nè̤ng tŭng-huŏng săng giāng, ṳ̀ng-hăk Dṳ̆ng-nguòng ùng-huá, Ngù-Uŏk ùng-huá gâ̤eng Mìng ùng-huá. Iù-sê, Mìng-uŏk-cŭk hìng-siàng, ĭ gì guók-gă hô̤ lō̤ Mìng-uŏk-guók.
Blackford Gông (Indiana)
Blackford Gông sê Mī-guók Indiana gì siŏh ciáh gông.
Hók-gióng lĭk-sṳ̄
Mìng-uŏk-guók gâe̤ng Dṳ̆ng-nguòng uòng-dièu gì guăng-hiê
Cìng-dièu sì-hâiu, Cìng-sṳ̄-huòng (秦始皇) găk Mìng-uŏk-guók siék-lĭk Mìng-dṳ̆ng Gông (閩中郡), dáng-sê Mìng-uŏk-guók sĭk-cié gó sê siŏh bĭh dŭk-lĭk gì guók-gă, mò̤ sêu Cìng gì lī-dê. Ôi lāu bō̤-céng dó̤i Mìng-uŏk gì tūng-dê, Cìng-dièu siŏh-huŏng-miêng ăng cêng sâ̤ Mìng-uŏk-nè̤ng buăng gáu Ciék-gŏng báe̤k buô, Gŏng-să̤, Ăng-hŭi dēng dê-huŏng, siŏh-huŏng-miêng bô ciŏng Dṳ̆ng-nguòng gì cô̤i-huâng liù-hóng gáu Mìng-uŏk-guók. Ciā céng-cháik diŏh káh-guăng siông ôi mìng-cŭk ṳ̀ng-hăk có̤ lāu góng-hióng.
Dâng (sáng)
Dâng sê siŏh ciáh Háng-sáng, diŏh «Báh-gă-sáng» diē-sié bà̤ dâ̤ 7 ôi.
分類:Sáng Dâng
Ninh Thuận
分類:Uŏk-nàng
Hók-gióng lĭk-sṳ̄
Mìng-uŏk-guók gâe̤ng Dṳ̆ng-nguòng uòng-dièu gì guăng-hiê
Cìng-dièu muăk-nièng, nùng-mìng có̤-huāng, Mìng-uŏk-guók guók-uòng Ù-cṳ̆ (無諸) téng-gĭ puái bĭng chăng-gă huāng Cìng gì kī-ngiê, bêng-chiā bŏng-cô Làu Băng (劉邦) ciéng-iàng Hâung Ṳ̄ (項羽). Sèng 202 nièng, Lău Bŏng tūng-ék Dṳ̆ng-nguòng. Ĭng Ù-cṳ̆ ô gŭng-lò̤, cêu hŭng ĭ có̤ Mìng-uŏk-uòng.
Īng-ciŭ
Īng-ciŭ sê Dṳ̆ng-guók Hù-nàng-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
Blackford Gông (Indiana)
分類:Indiana gì gông
9 nguŏk 4 hô̤
Guó-sié
分類:9 nguŏk
4 nguŏk 19 hô̤ (nùng-lĭk)
4 nguŏk 19 hô̤ sê nùng-lĭk 4 nguŏk gì dâ̤ 19 gĕ̤ng.
Hók-gióng lĭk-sṳ̄
Mìng-uŏk-guók miĕk-uòng
Mìng-uŏk-guók dṳ̀ng-sĭng lĭk guók cĭ hâu, gŭng-sê̤ṳ sié-lĭk biéng giòng, sèu-sèu gâe̤ng bòng-bĕng gì Ĕu-uŏk-guók (甌越國), Nàng-uŏk-guók (南越國) kŭi ciéng siŏng-căng liāng-tū. Háng-dièu nêng-ùi, Mìng-uŏk-guók biéng giòng dó̤i Háng-dièu gì tūng-dê ô hâi. Sèng 110 nièng, Háng-ū-dá̤ (漢武帝) puái bĭng buŏng 4 lô ĭk-chĭng Mìng-uŏk-guók. Ù-cṳ̆ hâiu-iô Dĕ̤ng-uŏk-uòng (東越王) Ṳ̀-siêng (余善) dī-káung Háng-gŭng, dáng-sê mò̤ sìng-gŭng. Cĭ-hâu, Mìng-uŏk-guók nô̤i-buô huák-sĕng bĭng-biéng, Ṳ̀-siêng ké̤ṳk tài sī. Iù-sê, Mìng-uŏk-guók ké̤ṳk Háng-dièu miĕk-uòng. Gô-dā̤ sṳ̆k Mìng-uŏk-guók gì sū-iū liāng-tū téng hiā sèng-hâiu kī dŭ sê Dṳ̆ng-guók gì siŏh buô-hông.
Greene Gông (Missouri)
Greene Gông (Ĭng-ngṳ̄: Greene County) sê Mī-guók Missouri gì siŏh ciáh gông.
Īng-ciŭ
分類:Hù-nàng
4 nguŏk 19 hô̤ (nùng-lĭk)
分類:Nùng-lĭk 4 nguŏk
Greene Gông (Missouri)
分類:Missouri gì gông
Hók-gióng lĭk-sṳ̄
Hók-gióng kăi-sṳ̄ Háng-huá
Sèng 111 nièng, Háng-dièu siék-lĭk Giék-iòng Gâing (揭陽縣), guāng-hăk dê-kṳ̆ bău-guák Mìng-nàng, Guōng-dĕ̤ng Dièu-Sáng (潮汕) ī-gĭk Gŏng-să̤ nàng-buô. Sèng 85 nièng, găk gĭng-dáng Hók-ciŭ dê-huŏng siék-lĭk Iā-gâing (冶縣). Iā-gâing gióng-lĭk gì sèng-hâiu, Hók-gióng ìng-kēu mò̤ gáu 1 uâng, ciō-iéu cĭk-dṳ̆ng diŏh Mìng-dĕ̤ng Mìng-báe̤k săng-kṳ̆, duâi-buô-hông sê Mìng-uŏk-cŭk, iâ ô 1 piĕ Ngù-nè̤ng.
Dŏng-sì, Hók-gióng gó ô siŏh piĕ Háng-nè̤ng, ciō-iéu sê Cìng-dièu miĕk-uòng sèng-hâiu cāu diē Mìng-uŏk-guók gì. Ĭ-gáuk-nè̤ng ī-gĭng diŏh Hók-gióng sĕng-uăk 300 nièng, gōng gì ngṳ̄-ngiòng ciō-iéu sê Siông-gū Háng-ngṳ̄ (上古漢語), iâ ô sêu gáu Mìng-uŏk-ngṳ̄ (閩越語) nék-giāng īng-hiōng. Dáng-sê, hiā sèng-hâiu Háng-ìng gì ngṳ̄-ngiòng sié-lĭk ĭng-nguòng mâ̤ duâi, mò̤ nièng-ngài chṳ̄-dâi Mìng-uŏk-ngṳ̄.
Téng Să̤-háng Iā-gâing gióng-lĭk gáu Dĕ̤ng-háng muăk-gĭ, chiĕu-guó 3 sié-gī sì-găng, Hók-gióng dŭ bī-gáu ăng-dêng, mò̤ páh-ciéng. Diē Hók-gióng gì Háng-nè̤ng gâe̤ng Mìng-uŏk-nè̤ng găk siŏh-dŏi dêu, tŭng-huŏng săng giāng, dŭk-lĭk huák-diēng, gáu Dĕ̤ng-háng muăk-gĭ ìng-kēu dăk gáu dâi-mō̤ 10 uâng hô.
Dṳ̆ng-nguòng iè-mìng duâi-liông buăng diē Hók-gióng
Dĕ̤ng-háng muăk-nièng, Dĕ̤ng-ngù iéng Hók-gióng, siék-lĭk Gióng-ăng Gông (建安郡, găk gĭng-dáng Gióng-ĕu, 建甌). Hiā sèng-hâiu, Gŏng-nàng gì Háng-cŭk téng lṳ̆k-diô gâe̤ng hāi-diô lì gáu Hók-gióng, ĭ-gáu-nè̤ng dái lì gì ngṳ̄-ngiòng cêu sê Mìng-báe̤k-ngṳ̄ gâe̤ng Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ gì gĭ-chṳ̄.
Ĭng-ôi gĭng-cá̤ huák-diēng, ìng-kēu gă-tiĕng, Să̤-céng diŏh 282 nièng téng Gióng-ăng Gông tiáh chók buông-hông dê-buòng lêng-nguôi siék-lĭk Céng-ăng Gông (晉安郡). Hók-gióng dŏng-sì dŭ-liāng ô 2 gông 16 gâing:
Să̤-céng muăk-gĭ, Dṳ̆ng-nguòng dê-kṳ̆ ciéng-luâng, gáing sâ̤ báe̤k-huŏng Háng-cŭk cāu diē Hók-gióng. "Ĭ-guăng nàng dô, báik sáng ĭk Mìng" (衣冠南渡, 八姓入閩) gōng gì cêu sê hī kuŏk lĭk-sṳ̄. Chăng-kō̤: Báik Sáng Ĭk Mìng.
Háng-cŭk gâe̤ng Mìng-uŏk-cŭk sĕng-uăk găk siŏh-dŏi, ngṳ̄-ngiòng sṳ̀-dék-dék ô sêu gáu Mìng-uŏk-ngṳ̄ gì īng-hiōng. Dáng-sê ĭng-ôi Háng-cŭk sê tūng-dê-ciā, diŏh céng-dê gâe̤ng ùng-huá dŭ gèng Mìng-uŏk-cŭk, gó-chṳ̄ Háng-ngṳ̄ gâe̤ng Mìng-uŏk-ngṳ̄ gì ṳ̀ng-hăk ciō-iéu sê Háng-ngṳ̄ ciék-sêu Mìng-uŏk-ngṳ̄ gì sìng-hông. Sū-ī, gĭng-dáng gì Mìng-ngṳ̄ sṳ̆k Háng-ngṳ̄ gì 1 ciĕ.
Dìng-dièu (陳朝) 557 nièng, céng-hū găk Céng-ăng Gông (晉安郡, găk gĭng-dáng Hók-ciŭ) siék Mìng-ciŭ (閩州), guāng-hăk Céng-ăng (晉安), Gióng-ăng (建安), Nàng-ăng (南安) 3 bĭk gông. Cĭ hâiu bô gāi Mìng-ciŭ có̤ Hŭng-ciŭ (豐州), hū-siàng siék diŏh Céng-ăng Gông.
589 nièng, Sùi-dièu (隋朝) gāi ciŭ, gông, gâing 3 gék có̤ ciŭ gâe̤ng gâing 2 gék, gáung Gióng-ăng, Nàng-ăng có̤ gâing, gāi Hŭng-ciŭ có̤ Ciòng-ciŭ (cuòi sê lĭk-sṳ̄ siông tàu huòi ô 泉州 ciā dê-miàng, dáng-sê sê diŏh Hók-ciŭ, ng-sê gĭng-dáng gì Ciòng-ciŭ). 606 nièng, bô gāi Ciòng-ciŭ có̤ Mìng-ciŭ. 607 nièng, gāi Mìng-ciŭ có̤ Gióng-ăng Gông (建安郡), Hók-gióng gì 9 bĭk gâing gēng ùi Mìng-gâing (閩縣), Gióng-ăng (建安), Nàng-ăng (南安), Lṳ̀ng-kă̤ (龍溪) 4 gâing.
Dòng-tái-cŭng Lī Sié-mìng (李世民) gié-ôi hâiu, ciŏng ciòng Dṳ̆ng-guók buŏng 10 dô̤ (道). Hók-gióng sṳ̆k Liāng-nàng Dô̤ (嶺南道), guāng-hăk Hŭng-ciŭ (豐州, găk gĭng-dáng Ciòng-ciŭ), Ciòng-ciŭ (泉州, găk gĭng-dáng Hók-ciŭ), Gióng-ciŭ (建州, găk gĭng-dáng Gióng-ĕu). 627 nièng, chṳ̄-siĕu Hŭng-ciŭ, iù-sê Nàng-ăng (南安), Può-dièng (莆田), Lṳ̀ng-kă̤ (龍溪) 3 gâing hăk-biáng diē Ciòng-ciŭ (găk gĭng-dáng Hók-ciŭ).
669 nièng, Dìng Céng (陳政), Dìng Nguòng-guŏng (陳元光) nòng-mâ-giāng dái-liāng gŭng-ìng gâe̤ng gă-sṳ̆k ĭk-chĭng Nàng-màng, gáu-muōi găk Ciŏng-ciŭ kiê-kă. Cī ciĕ gŭng-dôi ké̤ṳk hâiu-sié chĭng có̤ "Kăi Ciŏng Sṳ̄-cū" (開漳始祖).
684 nièng, tiáh Ciòng-ciŭ (găk gĭng-dáng Hók-ciŭ) gì Nàng-ăng, Può-dièng, Lṳ̀ng-kă̤ siék Ū-ìng-ciŭ (武榮州), ciŭ-dê găk gĭng-dáng Nàng-ăng Hŭng-ciŭ. Cĭ-hâiu mò̤ nuâi òng bô chṳ̄-siĕu Ū-ìng-ciŭ, 3 gâing ĭng-nguòng sṳ̆k Ciòng-ciŭ. 699 nièng, bô ī Nàng-ăng, Può-dièng, Lṳ̀ng-kă̤ siék Ū-ìng-ciŭ, bêng-chiā tiáh Può-dièng să̤-bĕng gì Chĭng-nguòng Gâing (清源縣), sṳ̆k Ū-ìng-ciŭ. 700 nièng, găk gĭng-dáng Ciòng-ciŭ chê-kṳ̆ siék Ū-ìng-ciŭ, guāng-hăk Nàng-ăng, Può-dièng, Lṳ̀ng-kă̤, Chĭng-nguòng 4 bĭk gâing.
711 nièng, Ū-ìng-ciŭ gāi miàng Ciòng-ciŭ, guāng-hăk Nàng-ăng, Può-dièng, Lṳ̀ng-kă̤, Chĭng-nguòng, Céng-gŏng (晉江) 5 bĭk gâing; dŏng-sì gì Ciòng-ciŭ gāi-miàng ùi "Mìng-ciŭ Dŭ-dók-hū" (閩州都督府). Téng hiā sèng-âu kī, huàng gōng Ciòng-ciŭ cêu sê bī gĭng-dáng gì Ciòng-ciŭ Chê.
742 nièng, Dòng-dièu céng-hū gāi "ciŭ" có̤ "gông", Ciòng-ciŭ gāi-miàng có̤ "Chĭng-nguòng Gông" (清源郡), guāng-hăk Nàng-ăng, Può-dièng, Siĕng-iù, Céng-gŏng 4 bĭk gâing, cĭ-hâiu Chĭng-nguòng Gông bô gāi diōng có̤ Ciòng-ciŭ.
Bìng-guō
Bìng-guō(Háng-cê: 蘋果, hŏk-miàng: Malus domestica) sê cūi-guō gì siŏh cṳ̄ng. Muôi sṳ̆k gì bìng-guō sê liŏh gì sáik, siăh lā̤ â̤ sŏng(酸); sṳ̆k gì bìng-guō sê è̤ng gì sáik, siăh lā̤ iā diĕng(甜).
Hók-gióng lĭk-sṳ̄
Dṳ̆ng-nguòng iè-mìng duâi-liông buăng diē Hók-gióng
733 nièng, Dòng-dièu téng Hók-ciŭ, Gióng-ciŭ cī 2 bĭk dê-miàng gáuk dò̤ 1 cê: "Hók" (福) gâe̤ng "Gióng" (建), biáng có̤ "Hók-gióng". Téng hiā sèng-hâiu kī, ciáh ô "Hók-gióng" ciā mìng-chĭng (名稱). Mò̤ nuâi òng, Dòng-dièu bô siék-lĭk Hók (福), Gióng (建), Ciòng (泉), Ciŏng (漳), Tĭng (汀) 5 ciŭ, 771 nièng siék Hók-gióng Guăng-chák-sé̤ṳ (福建觀察使), sê dê-huŏng dê-ôi dék gèng gì guăng-lièu.
Bìng-guō
分類:Cūi-guō
Hók-gióng lĭk-sṳ̄
Dṳ̆ng-nguòng iè-mìng duâi-liông buăng diē Hók-gióng
Ăng-sṳ̄ cĭ Luâng (安史之亂) sì-hâiu, Dṳ̆ng-nguòng Hàng-nè̤ng bô duâi-piĕ cāu-huāng gáu Hók-gióng.
Dòng-dièu muăk-nièng, Dṳ̆ng-guók sé̤ṳ-ché̤ṳ ciéng-luâng. 885 nièng, Huài-nàng-dô̤ Guŏng-ciŭ Cié-sṳ̄ (淮南道光州刺史) Uòng Sê̤ṳ (王緒) dái-liāng gūi uâng guăng-lièu báh-sáng diē Hók-gióng. Dăng ĭng-ôi ĭ sùi-é tài buô-hâ, Guŏng-ciŭ Gó-sṳ̄ (固始) nè̤ng Uòng Dièu (王潮) ké̤ṳk tŏi-gṳ̄ có̤ tūng-suái, iù Nàng-kŏng (南康) gĭng-guó Gáng-ciŭ (贛州), gái gĭng-guó Dièu-iòng (潮陽), có̤i-âu bìng-dêng Hók-gióng. Uòng Dièu sī hâiu, ĭ diê Uòng Sīng-dĭ (王審知) gié-sìng ĭ; Uòng Sīng-dĭ sī hâiu, ĭ giāng Uòng Iòng-hâng (王延瀚) gióng-lĭk Mìng-guók (閩國), sié lŏ̤h lī-dê Hók-gióng. Mìng-guók còng-câi 60 nièng, gê̤ṳng-cūng ô 4 ciáh huòng-dá̤. Găk cī kuŏ lĭk-sṳ̄, ô cêng sâ̤ Guŏng-ciŭ (光州), Sêu-ciŭ (壽州) iè-mìng buăng gáu Hók-gióng, săng-iōng cêng sâ̤, dó̤i Hók-gióng ìng-kēu īng-hiōng iā duâi. Dòng-dièu Hók-gióng dê duâi nè̤ng ciēu, Nguòng-huò nièng-găng (元和年間) giêng-giêng 744,677 hô.
Hók-gióng gê̤ṳng-dô̤i-sṳ̄
分類:Lĭk-sṳ̄ 分類:Hók-gióng
59
59 sê 58 gâe̤ng 60 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
4 nguŏk 20 hô̤ (nùng-lĭk)
4 nguŏk 20 hô̤ sê nùng-lĭk 4 nguŏk gì dâ̤ 20 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 4 nguŏk
Tū-sĭng
Tū-sĭng(土星, hù-hô̤: ) sê tái-iòng-hiê gì dâ̤ 6 lăk giàng-sĭng.
分類:Tū-sĭng
Uòng-sáik
Uòng-sáik (黃色) iâ hô̤ lā̤ uòng, sê pŏ̤-diòng găk 565 gáu 590 nà̤-mī gì ngàng-sáik.
分類:ngàng-sáik
Lìng Dâng Nguŏk-ngò̤
Ĭ câi-êng gì sèng-âu, Hiŏng-gē̤ng găk 2019 nièng huák-sĕng Huāng Sáe̤ng Dṳ̆ng Ông-dông.
分類:Hiŏng-gē̤ng ìng-ŭk 分類:Sáng Dâng
Lèu-dī
Lèu-dī sê Dṳ̆ng-guók Hù-nàng-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Hù-nàng
Uòng Iòng-hâng
Uòng Iòng-hâng (王延翰, ? - 927 n.) sê Ngū-dâi Sĕk-guók gì sèng-âu Mìng-guók gì dâ̤ 2 dâi huòng-dá̤. 926 nièng gáu 927 nièng câi-ôi.
Ĭ sê Uòng Sīng-dĭ gì duâi-giāng. 925 nièng Uòng Sīng-dĭ bâng-sī ī-hâiu iù ĭ lì ciék-băng. Ĭ ŏ̤k Mìng-uŏk gì Ù-cṳ̆, găk 926 nièng ciáng-sék dŭk-lĭk, cê̤ṳ-chĭng „Dâi-mìng guók-uòng“ (大閩國王).
Uòng Iòng-hâng séng-gák iā ngài, dó̤i cê-gă gì hiăng-diê-gŏ̤ tái-dô dŭ mâ̤ hō̤. 927 nièng, Ciòng-ciŭ chié-sṳ̄ Uòng Iòng-gĭng lièng-hăk Gióng-ciŭ chié-sṳ̄ Uòng Iòng-bīng cô̤-huāng, páh giâ Hók-ciŭ, ciŏng ĭ tài sī. Ĭ gì muó găk Hók-ciŭ Céng-ăng-kṳ̆ Sĭng-dáing (新店) gì Uòng-muó (黃墓).
分類:Mìng-guók guók-uòng gâe̤ng huòng-dá̤ 分類:Hók-ciŭ-nè̤ng 分類:Sáng Uòng (王)
60
分類:Só-cê
1677 nièng
1677
Guó-sié
分類:1670 nièng-dâi
Greene Gông (New York)
Greene Gông (Ĭng-ngṳ̄: Greene County) sê Mī-guók New York gì siŏh ciáh gông.
分類:New York gì gông
Greene Gông (North Carolina)
Greene Gông (Ĭng-ngṳ̄: Greene County) sê Mī-guók North Carolina gì siŏh ciáh gông.
分類:North Carolina gì gông
Bladen Gông (North Carolina)
Bladen Gông sê Mī-guók North Carolina gì siŏh ciáh gông.
分類:North Carolina gì gông
Uòng-dá̤
Uòng-dá̤ (黃帝) sê Dṳ̆ng-guók sìng-uâ diē-sié gì siŏh ciáh ìng-ŭk. Áng «Sṳ̄-gé» gì gōng-huák, ĭ sê Ngū-dá̤ dâi-dŏng gì tàu ciáh.
分類:Dṳ̆ng-guók huòng-dá̤
9 nguŏk 6 hô̤
Guó-sié
分類:9 nguŏk
1678 nièng
Guó-sié
分類:1670 nièng-dâi
Luŏh-sáik
Luŏh-sáik (綠色) iâ hô̤ lā̤ luŏh, sê pŏ̤-diòng găh 495 gáu 570 năk-mī gì ngàng-sáik.
分類:ngàng-sáik
4 nguŏk 21 hô̤ (nùng-lĭk)
4 nguŏk 21 hô̤ sê nùng-lĭk 4 nguŏk gì dâ̤ 21 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 4 nguŏk
Siêu-iòng
Siêu-iòng sê Dṳ̆ng-guók Hù-nàng-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Hù-nàng
61
61 sê 60 gâe̤ng 62 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
9 nguŏk 7 hô̤
Guó-sié
分類:9 nguŏk
Ĭng-gáik-làng
Ĭng-gáik-làng (英格蘭, England) sê Dâi Bók-liĕk-diĕng gì 1 ciáh buô-hông. Ĭ ôi-dé găk Să̤-ĕu, báe̤k-buô sê Báe̤k-hāi.
分類:Ĭng-guók
Dĕ̤ng-cáik
Dĕ̤ng-cáik (冬節) sê Dĕ̤ng Ā gì siŏh ciáh diòng-tūng gì cáik-nĭk, guó gì sì-găng diŏh dĕ̤ng-cé hī siŏh nĭk. Dĕ̤ng-cé, sê Dṳ̆ng-guók gô-lĭk gì niék-sé cáik-ké cĭ-ék. Cī siŏh nĭk, báe̤k-buáng-giù màng-buŏ dék dòng, nĭk-dŏng dék dōi.
Dṳ̆ng-guók gáuk-dê có̤ Dĕ̤ng-cáik gì huŏng-sék gáuk-iông. Báe̤k-huŏng-nè̤ng ék-buăng diŏh siăh giēu, nàng-huŏng-nè̤ng ék-buăng siăh diĕng-nó̤h. Hók-ciŭ-nè̤ng găk Dĕ̤ng-cáik diŏh siăh sì (<span style="font-family: 'MingLiU-ExtB', 'SimSun-ExtB', 'Sun-ExtB', 'FZSongS-Extended(SIP)', 'Simsun (Founder Extended)', 'HanaMinB', 'Sun-ExtA', 'HanaMinA', 'FZSongS-Extended', 'MingLiU', 'SimSun';">𥻵 ).
Chŏ̤ uòng
Ciō dèu-mŭk: Sì
Chŏ̤ uòng (搓丸, 搓圓), iâ hô̤ lā̤ chŏ̤ sì. Sì sê Hók-cĭu ciáh ô gì siăh gì nó̤h. Ék-buăng sê dĕ̤ng-cáik sèng siŏh màng-buŏ — iâ cêu-sê chŏ̤-sì-màng (搓<span style="font-family: 'MingLiU-ExtB', 'SimSun-ExtB', 'Sun-ExtB', 'FZSongS-Extended(SIP)', 'Simsun (Founder Extended)', 'HanaMinB', 'Sun-ExtA', 'HanaMinA', 'FZSongS-Extended', 'MingLiU', 'SimSun';">𥻵 暝), duâi-nè̤ng niè-giāng-gŏ̤ ôi siŏh-dó̤h, sŭk-mī-hūng ké̤ṳk chŏ̤ lâng kó̤, cuòi hô̤ lā̤ nuòi chá̤ (捼粞). Ĭng-ôi dĕ̤ng-cáik sê siŏh-biĕh tuàng-tuàng uòng-uòng gì nĭk-cī, gó-chṳ̄ chŏ̤ ièng-ièng-nióh. Cĭ-hâiu bóng iā gòng gì cūi lā̤ cṳ̄ sṳ̆k, găk ciĕ-mà huă-săng-hūng lā̤ bó̤-dâung sì, siăh kó̤ bô diĕng bô hiŏng.
4 nguŏk 22 hô̤ (nùng-lĭk)
4 nguŏk 22 hô̤ sê nùng-lĭk 4 nguŏk gì dâ̤ 22 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 4 nguŏk
Dĕ̤ng-cé
Dĕ̤ng-cé (冬至), sê Dṳ̆ng-guók gô-lĭk gì niék-sé cáik-ké cĭ-ék. Cī siŏh nĭk, báe̤k-buáng-giù màng-buŏ dék dòng, nĭk-dŏng dék dōi.
Dĕ̤ng-cé gì sèng-âu iā sê Dĕ̤ng Ā gì siŏh ciáh dĕk-biék dâe̤ng-iéu gì cáik-nĭk, hô̤ lā̤ Dĕ̤ng-cáik. Diŏh cī nĭk, Hók-ciŭ-nè̤ng diŏh siăh sì.
分類:cáik-ké
1679 nièng
1679
Guó-sié
分類:1670 nièng-dâi
Dìng (sáng)
Dìng (陳) sê siŏh ciáh Háng-sáng, diŏh «Báh-gă-sáng» diē-sié bà̤ dâ̤ 10 ôi.
分類:Sáng Dìng
9 nguŏk 8 hô̤
Guó-sié
分類:9 nguŏk
Uòng (sáng, 王)
Uòng (王) sê siŏh ciáh Háng-sáng, diŏh «Báh-gă-sáng» diē-sié bà̤ dâ̤ 8 ôi.
„王“ sáng gâe̤ng „黃“ sáng tĕ̤k-ĭng siŏh-iông. Ôi lā̤ kṳ̆-biék, Hók-ciŭ-uâ gâe̤ng Nìng-dáik-uâ â̤ gōng duâi-dô-uòng (大肚王), săng-uăh-uòng (三劃王).
Muōi-ció
<references group="Ció" />
*
Tiĕng-uòng-sĭng
Tiĕng-uòng-sĭng(天王星, hù-hô̤: ) sê tái-iòng-hiê gì dâ̤ 7 lăk giàng-sĭng.
Siòng-dáik
Siòng-dáik sê Dṳ̆ng-guók Hù-nàng-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
Phú Thọ
Phú Thọ sê Uŏk-nàng gì siŏh ciáh sēng.
分類:Uŏk-nàng
Greene Gông (Ohio)
Greene Gông (Ĭng-ngṳ̄: Greene County) sê Mī-guók Ohio gì siŏh ciáh gông.
分類:Ohio gì gông
Diŏng (sáng)
Diŏng (張) sê siŏh ciáh Háng-sáng, diŏh «Báh-gă-sáng» diē-sié bà̤ dâ̤ 24 ôi.
分類:Sáng Diŏng
Blaine Gông (Idaho)
Blaine Gông sê Mī-guók Idaho gì siŏh ciáh gông.
分類:Idaho gì gông
1923 nièng
1923
Nĭk-cī-dăng
分類:1920 nièng-dâi
Làng-sáik
Làng-sáik (藍色) iâ hô̤ lā̤ làng, sê pŏ̤-diòng găh 450 gáu 495 nà̤-mī gì ngàng-sáik.
分類:ngàng-sáik
1680 nièng
1680
Guó-sié
分類:1680 nièng-dâi
Làu (sáng)
Làu (劉) sê siŏh ciáh Háng-sáng, diŏh «Báh-gă-sáng» diē-sié bà̤ dâ̤ 252 ôi.
分類:Sáng Làu
62
62 sê 61 gâe̤ng 63 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
長樂華僑中學
縮圖|學校其風景 長樂華僑中學著福建省福州市長樂區會堂路156號. 1958年，學校成立，最早其辰侯是初級中學，敆1985年開始收高中學生，變成完全中學. 2010年，學校又開始收內地其新疆學生. 同時，敆茲蜀年8月份，學校乞確認為「福建省一級達標高中」，是長樂第一中學以後，長樂第二個達遘「福建省一級達標高中」其學校. 分類:福州學校
Tṳ̆-ciŭ
Tṳ̆-ciŭ sê Dṳ̆ng-guók Hù-nàng-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Hù-nàng
Dâi Bók-liĕk-diĕng
Dâi Bók-liĕk-diĕng (大不列顚, Great Britain) sê Ĕu-ciŭ gì 1 ciáh dō̤, iù Bók-liĕk-diĕng siông gì Ĭng-gáik-làng, Sŭ-gáik-làng, Ŭi-ī-sê̤ṳ cū-siàng.
分類:Ĕu-ciŭ
4 nguŏk 23 hô̤ (nùng-lĭk)
4 nguŏk 23 hô̤ sê nùng-lĭk 4 nguŏk gì dâ̤ 23 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 4 nguŏk
9 nguŏk 9 hô̤
Guó-sié
分類:9 nguŏk
Genghis Khan
Ĭ găk 1206 nièng tūng-ék Mùng-gū, cê̤ṳ-chĭng Genghis Khan, é-sé̤ṳ sê „Dâi-hāi gì Khan“. Gáu-muōi-lāu páh Să̤-hâ gâe̤ng Gĭng-guók, miĕk Să̤-lièu, bô puái buô-dôi hióng să̤ páh, miĕk lâi iā sâ̤ guók-gă, tié-lāu páh gáu gĭng-dáng Ó̤-dê-lé gì Donau Ò̤ biĕng-dău.
1924 nièng
1924
Genghis Khan
1227 nièng, ĭ dái bĭng kó̤ páh Să̤-hâ, bău-ùi hiā guók gì siū-dŭ. Cêu găk Să̤-hâ buóh siōng dàu-hòng cĭ sèng, Genghis Khan bâng-sī. Mùng-gū nè̤ng dĕk-lìng-é ng-niông Să̤-hâ nè̤ng báik ciā dâi-gié. Mò̤-niŏh-òng Să̤-hâ hióng Mùng-gū dàu-hòng.
1924 nièng
Guó-sié
分類:1920 nièng-dâi
Dâ̤-nê-ché̤ṳ Sié-gái Dâi-ciéng
Dâ̤-nê-ché̤ṳ Sié-gái Dâi-ciéng (第二次世界大戰), iâ hô̤ lā̤ Nê Ciéng (二戰), sê 20 sié-gī chĕ̤-gĭ gì sèng-âu huák-sĕng gì siŏh huòi sié-gái dâi-ciéng, sié-gái gà̤-dēng duâi-buô-hông guók-gă dŭ guóng diē ciā ciéng-cĕng diē-sié kó̤, gì-dṳ̆ng bău-guák Dṳ̆ng-guók.
Genghis Khan
分類:Mùng-gū ìng-ŭk 分類:Mùng-gū Khan 分類:Nguòng-dièu huòng-dá̤
Gŏng (sáng)
Gŏng (江) sê siŏh ciáh Háng-sáng, diŏh «Báh-gă-sáng» diē-sié bà̤ dâ̤ 141 ôi.
分類:Sáng Gŏng
Neon
Neon sê siŏh cṳ̄ng huá-hŏk nguòng-só. Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 10, huá-hŏk hù-hô̤ sê Ne.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Huá-hŏk nguòng-só
Ciē-sáik
Ciē-sáik (紫色) iâ hô̤ lā̤ ciē, sê pŏ̤-diòng găh 380 gáu 420 nà̤-mī gì ngàng-sáik.
分類:ngàng-sáik
Blaine Gông (Montana)
Blaine Gông sê Mī-guók Montana gì siŏh ciáh gông.
分類:Montana gì gông
9 nguŏk 10 hô̤
Guó-sié
分類:9 nguŏk
4 nguŏk 24 hô̤ (nùng-lĭk)
4 nguŏk 24 hô̤ sê nùng-lĭk 4 nguŏk gì dâ̤ 24 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 4 nguŏk
Hāi-uòng-sĭng
Hāi-uòng-sĭng(海王星, hù-hô̤: ) sê tái-iòng-hiê gì dâ̤ 8 lăk giàng-sĭng.
分類:Hāi-uòng-sĭng
63
63 sê 62 gâe̤ng 64 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
1681 nièng
1681
Greene Gông (Pennsylvania)
Greene Gông (Ĭng-ngṳ̄: Greene County) sê Mī-guók Pennsylvania gì siŏh ciáh gông.
分類:Pennsylvania gì gông
Mò̤ (sáng)
Mò̤ (毛) sê siŏh ciáh Háng-sáng, diŏh «Báh-gă-sáng» diē-sié bà̤ dâ̤ 106 ôi.
分類:Sáng Mò̤
9 nguŏk 11 hô̤
Guó-sié
分類:9 nguŏk
Siŏng-să̤
Siŏng-să̤, ciòng-miàng hô̤ lā̤ Siŏng-să̤ Tū-gă-cŭk Mièu-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ, sê Dṳ̆ng-guók Hù-nàng-sēng gì siŏh ciáh cê̤ṳ-dê-ciŭ.
分類:Hù-nàng
64
64 sê 63 gâe̤ng 65 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
Ià-huò-huà
Ià-huò-huà (耶和華) sê Gô-iók Séng-gĭng diē-sié Siông-dá̤ gì miàng, sê téng Hĭ-báik-lài-ngṳ̄ gì „יהוה“ lì gì. Tiĕng-ciō-gáu iâ ĭk có̤ „Ngā-ŭi“ (雅威), bêng nêng-ùi cuòi ciáh sê ciáng-káuk gì ĭk huák.
分類:Gĭ-dók-gáu 分類:Iù-tái-gáu 分類:Ìng-ŭk
4 nguŏk 25 hô̤ (nùng-lĭk)
4 nguŏk 25 hô̤ sê nùng-lĭk 4 nguŏk gì dâ̤ 25 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 4 nguŏk
Bō̤-săng
Bō̤-săng kō̤-nèng cī:
Sŭ-gáik-làng Gael-ngṳ̄
Sŭ-gáik-làng Gael-ngṳ̄ (Gàidhlig) sê sê sié-gái ciō-iéu gì ngṳ̄-ngiòng cĭ-ék. Sŭ-gáik-làng Gael-ngṳ̄ gâe̤ng Ái-ī-làng-ngṳ̄ sê chĭng-chék. Ciòng sié-gái ī Sŭ-gáik-làng Gael-ngṳ̄ có̤ mū-ngṳ̄ gì nè̤ng dŭ-liāng ô 58 uâng nè̤ng.
Mā (sáng)
Mā (馬) sê siŏh ciáh Háng-sáng, diŏh «Báh-gă-sáng» diē-sié bà̤ dâ̤ 52 ôi.
分類:Sáng Mā
Băh-sáik
Băh-sáik (白色) iâ hô̤ lā̤ băh, sê siŏh cṳ̄ng ngàng-sáik. Guŏng-puō (光譜) diē-sié ciòng-buô guŏng dŭ dò̤ hăk siŏh dŏi cêu sê băh-sáik.
分類:ngàng-sáik
1682 nièng
1682
Guó-sié
分類:1680 nièng-dâi
Greene Gông (Tennessee)
分類:Tennessee gì gông
Lìng (sáng, 林)
Lìng (林) sê siŏh ciáh Háng-sáng, diŏh «Báh-gă-sáng» diē-sié bà̤ dâ̤ 147 ôi.
分類:Sáng Lìng
9 nguŏk 12 hô̤
Guó-sié
分類:9 nguŏk
1925 nièng
1925
4 nguŏk 26 hô̤ (nùng-lĭk)
4 nguŏk 26 hô̤ sê nùng-lĭk 4 nguŏk gì dâ̤ 26 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 4 nguŏk
Diòng-lŏ̤h Huà-gièu Dṳ̆ng-hŏk
縮圖|hŏk-hâu gì hŭng-gīng Diòng-lŏ̤h Huà-gièu Dṳ̆ng-hŏk (長樂華僑中學) diŏh Hók-gióng-sēng Hók-ciŭ-chê Diòng-lŏ̤h-kṳ̆ Huôi-dòng-lô (會堂路) 156 hô̤. 1958 nièng, hŏk-hâu sìng-lĭk. 分類:Hók-ciŭ_hŏk-hâu
1683 nièng
1683
Guó-sié
分類:1680 nièng-dâi
65
分類:Só-cê
Ŭ-sáik
Ŭ-sáik (烏色) iâ hô̤ lā̤ ŭ, sê siŏh cṳ̄ng ngàng-sáik. Guŏng-puō (光譜) diē-sié ciòng-buô guŏng dŭ mâ̤ káng-giéng cêu sê ŭ-sáik.
分類:ngàng-sáik
Bō̤-săng (Hùng-nàng)
Bō̤-săng sê Dṳ̆ng-guók Hùng-nàng-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
1926 nièng
1926
Guó-sié
分類:1920 nièng-dâi
Bō̤-săng (Hùng-nàng)
分類:Hùng-nàng
Blaine Gông (Nebraska)
Blaine Gông sê Mī-guók Nebraska gì siŏh ciáh gông.
分類:Nebraska gì gông
Phú Yên
Phú Yên sê Uŏk-nàng gì siŏh ciáh sēng.
分類:Uŏk-nàng
Săng-săng
Săng-săng (三山) sê Hók-ciŭ gì biék-chĭng, ĭng-ôi gô-dā̤ Hók-ciŭ siàng diē-sié ô săng láung săng. Cī săng láung săng dó̤-dā̤ sê diē săng láung, gó mâ̤ chĭng-chū. Hiêng-sì-câi cī săng láung sê Bìng-săng (屏山), Ŭ-săng (烏山), Ṳ̆-săng (于山).
Còng, hiêng, bók-kō̤-giéng gì gōng-huák
Ô-guăng Săng-săng gì sū-cī găh Hók-ciŭ, ô cī uâng gōng-huák: Săng săng còng, săng săng hiêng, săng săng bók-kō̤-giéng. (三山藏，三山現，三山不可見. )
Săng-săng gì diòng-siók
Gŏng-gé̤ṳ diòng-siók, Mìng-uòng găh kuók-gióng Hók-ciŭ siàng sì-hâiu, ciŏng Bìng-săng, Ŭ-săng, Ṳ̀-săng kuòng gáu siàng-chiòng diē-sié, gó-chṳ̄ Hók-ciŭ siàng-chê ô săng láung săng.
Iòng-hâiu, hŭng-cūi sĭng-săng gâe̤ng Mìng-uòng gōng, Hók-ciŭ sê siŏh dèu lṳ̀ng, dáng-sê ciā lṳ̀ng mò̤ gáe̤k, mò̤ nièng-ài buŏi. Iù-sê Mìng-uòng cêu găh Săng-săng dṳ̆ng gì Ŭ-săng gâe̤ng Ṳ̀-săng kī lāu lâng lŏ̤h ták, niông „lṳ̀ng“ buók gáe̤k. Ŭ-săng gà̤-dēng siék gì hī lŏ̤h hāu lā̤ „Ŭ-ták“ (烏塔). Ṳ̀-săng gà̤-dēng siék gi hāu lā̤ „Băh-ták“ (白塔).
分類:Siàng-chê 分類:Hók-gióng
9 nguŏk 13 hô̤
Guó-sié
分類:9 nguŏk
Blaine Gông (Oklahoma)
Blaine Gông sê Mī-guók Oklahoma gì siŏh ciáh gông.
分類:Oklahoma gì gông
Dâi-nĭk-buōng Dá̤-guók
Dâi-nĭk-buōng Dá̤-guók (Nĭk-buōng-ngṳ̄: ) sê Nĭk-buōng diŏh 1868 nièng gáu 1945 nièng cĭ găng sāi gì guók-hô̤. Cī siŏh dâung sì-găng dâi-dŏng, Nĭk-buōng kăi-sṳ̄ Mìng-dê Mì-sĭng, biéng siàng siŏh ciáh huák-dăk giòng-duâi gì guók-gă. Gáu-muōi-lāu kăi-sṳ̄ chĭng-liŏh biĕng-dău gì guók-gă, bău-guák Dṳ̆ng-guók. 1941 nièng, Nĭk-buōng huák-dông Tái-bìng-iòng Ciéng-cĕng, có̤i cṳ̄ng găk 1945 nièng ké̤ṳk Mī-guók páh suŏ dàu-hòng, cuòi iâ â̤ dé̤ṳng sáung Nê Ciéng gì ciék-sók. Téng cuòi ī-hâiu, Nĭk-buōng cêu mò̤ sāi Dâi-nĭk-buōng Dá̤-guók ciā guók-hô̤ lāu. 1947 nièng, Nĭk-buōng ciáng-sék giĕ-dêng gāi guók-hô̤ Nĭk-buōng-guók.
分類:Nĭk-buōng 分類:Gô-dā̤ gì guók-gă
4 nguŏk 27 hô̤ (nùng-lĭk)
4 nguŏk 27 hô̤ sê nùng-lĭk 4 nguŏk gì dâ̤ 27 gĕ̤ng.
Ciĕu-tŭng
Ciĕu-tŭng sê Dṳ̆ng-guók Hùng-nàng-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Hùng-nàng
4 nguŏk 27 hô̤ (nùng-lĭk)
分類:Nùng-lĭk 4 nguŏk
螞蝴
螞蝴，敆閩侯也叫田哎，普通話叫蜻蜓. 是蜀種昆蟲，主要分布敆中國共印度等國家.
分類:節肢動物
Dièng (sáng)
Dièng (田) sê siŏh ciáh Háng-sáng, diŏh «Báh-gă-sáng» diē-sié bà̤ dâ̤ 156 ôi.
分類:Sáng
66
66 sê 65 gâe̤ng 67 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
Huŏi-sáik
Huŏi-sáik(灰色) iâ hô̤ lā̤ huŏi, sê siŏh cṳ̄ng ngàng-sáik. Băh gâe̤ng ŭ hăk siŏh dŏi cêu sê huŏi-sáik.
分類:ngàng-sáik
7月15號
過世
15
Uòng (sáng, 黃)
Uòng (黃) sê siŏh ciáh Háng-sáng, diŏh «Báh-gă-sáng» diē-sié bà̤ dâ̤ 96 ôi.
„黃“ sáng gâe̤ng „王“ sáng tĕ̤k-ĭng siŏh-iông. Ôi lā̤ kṳ̆-biék, Hók-ciŭ-uâ gâe̤ng Nìng-dáik-uâ â̤ gōng chāu-tàu-uòng (草頭黃).
9 nguŏk 14 hô̤
Guó-sié
分類:9 nguŏk
Mìng-uòng-sĭng
Mìng-uòng-sĭng(冥王星; hù-hô̤: gâe̤ng  ) sê tái-iòng-hiê gì siŏh ciáh ā̤-giàng-sĭng.
Mìng-uòng-sĭng có̤i cā ké̤ṳk nè̤ng dŏng tái-iòng-hié gì dâ̤ 9 lăk giàng-sĭng. 2006 nièng 8 nguŏk 24 hô̤ téng giàng-sĭng diē-sié dṳ̀ lâi.
分類:Tiĕng-ùng
Greene Gông (Virginia)
Greene Gông (Ĭng-ngṳ̄: Greene County) sê Mī-guók Virginia gì siŏh ciáh gông.
分類:Virginia gì gông
4 nguŏk 28 hô̤ (nùng-lĭk)
4 nguŏk 28 hô̤ sê nùng-lĭk 4 nguŏk gì dâ̤ 28 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 4 nguŏk
67
67 sê 66 gâe̤ng 68 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
Sóng (sáng)
分類:Sáng
1927 nièng
1927
Guó-sié
分類:1920 nièng-dâi
Kuóh-cêng
Kuóh-cêng sê Dṳ̆ng-guók Hùng-nàng-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Hùng-nàng
9 nguŏk 15 hô̤
Guó-sié
分類:9 nguŏk
Iòng (sáng, 楊)
Iòng (楊) sê siŏh ciáh Háng-sáng, diŏh «Báh-gă-sáng» diē-sié bà̤ dâ̤ 16 ôi.
分類:Sáng Iòng
1928 nièng
1928
Guó-sié
分類:1920 nièng-dâi
Blair Gông (Pennsylvania)
Blair Gông sê Mī-guók Pennsylvania gì siŏh ciáh gông.
分類:Pennsylvania gì gông
9 nguŏk 16 hô̤
Guó-sié
分類:9 nguŏk
馬祖
馬祖是連江東部19萆島嶼倛統稱，今旦是屬中華民國福建省連江縣管倛. 中華人民共和國也講自家對這塊倛主權，將伊歸遘福建省福州市連江縣下底管，實際透底無統治過.
馬祖倛名字是趁福建本地倛神僊媽祖婆婆來倛.
飲食
馬祖其老酒索麵野出名. 馬祖儂做月裡 ，或且討海轉來都會食.
參考資料
分類:十邑 分類:臺灣
Ciĕng (sáng)
Ciĕng (詹) sê siŏh ciáh Háng-sáng, diŏh «Báh-gă-sáng» diē-sié bà̤ dâ̤ 254 ôi.
分類:Sáng
7月16號
過世
16
68
分類:Só-cê
4 nguŏk 29 hô̤ (nùng-lĭk)
4 nguŏk 29 hô̤ sê nùng-lĭk 4 nguŏk gì dâ̤ 29 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 4 nguŏk
1929 nièng
1929
Guó-sié
分類:1920 nièng-dâi
69
分類:Só-cê
9 nguŏk 17 hô̤
Guó-sié
分類:9 nguŏk
7月17號
過世
17
Sì-găng
分類:Ŭk-lī 分類:Sì-găng
Lìng-chŏng
Lìng-chŏng sê Dṳ̆ng-guók Hùng-nàng-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Hùng-nàng
Quảng Bình
分類:Uŏk-nàng
Dài-uăng Mìng-ciō-guók
Dài-uăng Mìng-ciō-guók (臺灣民主國) sê Dài-uăng lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng gì siŏh ciáh guók-gă, siū-dŭ diŏh Dài-nàng.
1895 nièng, Muāng-chĭng diŏh Gák-ngū Ciéng-cĕng dâi-dŏng ké̤ṳk Nĭk-buōng páh suŏ, ciŏng Dài-uăng gák ké̤ṳk Nĭk-buōng. Bók-guó găk Dài-uăng gì Háng-nè̤ng mâ̤ siōng sêu Nĭk-buōng tūng-dê, cêu diŏh 5 nguŏk sŏng-buó dŭk-lĭk. Nĭk-buōng diŏh 10 nguŏk puái bĭng chĭng-liŏh Dài-uăng, cūng-tūng Làu Īng-hók cāu kó̤ Â-muòng, Dài-uăng Mìng-ciō-guók miĕk-uòng. Nĭk-buōng diŏh Dài-báe̤k siék Dài-uăng Cūng-dók-hū, Dài-uăng Nĭk-buōng Sì-dâi ciáng-sék kăi-sṳ̄.
分類:Dài-uăng lĭk-sṳ̄ 分類:Gô-dā̤ gì guók-gă
Dài-uăng
Dài-uăng (, hĕ̤k-chiā tĕ̤k Dài-uàng; Mìng-nàng-uâ: Tâi-oân) sê Tái-bìng-iòng gà̤-dēng gì 1 bĭh dō̤-sê̤ṳ, găk Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók Hók-gióng Sēng dĕ̤ng-buô, sê Dṳ̆ng-huà Mìng-guók ciō-iéu gì guāng-hăk kṳ̆-mĭk. „Dài-uăng“ buōng-lài găi-dŏng tĕ̤k có̤ „Dài-uàng“, Háng-cê siā có̤ „臺員“.
Hò̤ (sáng)
Hò̤ (何) sê siŏh ciáh Háng-sáng, diŏh «Báh-gă-sáng» diē-sié bà̤ dâ̤ 21 ôi.
分類:Sáng
Dài-uăng
Gô-dā̤ Să̤-huŏng iâ giéu Dài-uăng có̤ „Formasa“ (téng Buò-dò̤-ngà-ngṳ̄ „Ilha Formosa" lì gì, é-sé̤ṳ sê "mī-lâ̤ gì dō̤-sê̤ṳ“).
Lĭk-sṳ̄
Gū-cā-cā, cêu ô gōng Nàng-dō̤ ngṳ̄-hiê gì nguòng-sṳ̄ gṳ̆-mìng dêu lŏ̤h Dài-uăng. Ék-dĭk gáu 15 sié-gī, dŭ mò̤ sêu Háng-cŭk ùng-huá gì īng-hiōng.
1624 - 1662 nièng, Dài-uăng ké̤ṳk Hò̤-làng tūng-dê. Hò̤-làng céng-hū diêu Hók-gióng ièng-hāi gṳ̆-mìng buăng gáu Dài-uăng kŭi-huák.
1662 nièng 2 nguŏk 1 hô̤, Dâng Sìng-gŭng (鄭成功) gŭng-dôi páh iàng Hò̤-làng gŭng-dôi, ciéng-liāng Dài-uăng, gióng-lĭk Dŭng-nìng-guók.
1863 nièng, Chĭng-dièu ciŏng-gŭng Siĕ Lòng (施琅) páh iàng Dŭng-nìng-guók, iù-sê, Dài-uăng siàng-ùi Chĭng-dièu gì liāng-tū.
1895 nièng Gák-ngū Ciéng-cĕng (甲午戰爭), Dài-uăng gák ké̤ṳk Nĭk-buōng.
1945 nièng Nĭk-buōng sék-bâi, Dṳ̆ng-guók Guók-mìng-dōng kăi-sṳ̄ lī-dê. 1949 nièng, Guók-mìng-dōng diŏh nô̤i-ciéng sék-bâi, cāu kó̤ Dài-uăng. Iù-sê, Dài-uăng cêu dâi-biēu Dṳ̆ng-huà Mìng-guók, ék-dĭk gáu gĭng-dáng.
Ìng-kēu
Gŏng-gé̤ṳ 2005 nièng gì gū-liông, Dài-uăng ô 2,290 uâng nè̤ng, ô 98% sê Háng-cŭk. Diŏh Háng-cŭk dài-dŏng ô 86% sê cā-gĭ gì Háng-cŭk iè-mìng, bău-guăng gōng Mìng-nàng-uâ gì Holo-nè̤ng gâe̤ng gōng Káh-uâ gì Káh-gă-nè̤ng, gì-tă gì Háng-cŭk dŭ sê 1949 nièng tié Guók-mìng-dōng cāu-huāng Dài-uăng gì dâi-lṳ̆k-nè̤ng.
Gó ô 2% (dâi-mō̤ buóh 50 uâng nè̤ng) gì ìng-kēu sê Dài-uăng gì nguòng-cê̤ṳ-mìng (原住民), pī-ṳ̀ Bàng-puŏ-cŭk (平埔族).
Kiŭ (sáng)
Kiŭ (邱) sê siŏh ciáh Háng-sáng, diŏh «Báh-gă-sáng» diē-sié bà̤ dâ̤ 151 ôi.
Dài-uăng
Ùng-huá
Dài-uăng gì ùng-huá ciō-iéu sê téng Dṳ̆ng-guók dâi-lṳ̆k diòng lì gì, iâ sêu diŏh Nĭk-buōng gâe̤ng Mī-guók ùng-huá gì īng-hiōng. 1990 nièng-dâi kī, Dài-uăng kăi-diēng buōng-tū-huá ông-dông, cêng sâ̤ Dài-uăng buōng-iòng ùng-huá (Holo, Káh-gă gâe̤ng nguòng-cê̤ṳ-mìng) dŭ kiū bô-hĭng.
Kiŭ (sáng)
分類:Sáng
Dài-uăng
Ùng-huá
分類:Dṳ̆ng-huà Mìng-guók 分類:Dài-uăng
Huák-ngṳ̄
Huák-ngṳ̄ (français, la langue française) sê Ĕu-ciŭ Huák-guók-nè̤ng gâe̤ng Gă-nā-dâi Gā̤-bá̤ek Sēng (Québec) nè̤ng sāi gì ngṳ̄-ngiòng. Ĭng diŏh lĭk-sṳ̄ nguòng-ĭng, gĭng-dáng găh Hĭ-ciŭ iâ ô cêng sâ̤ guók-gă dò̤ Huák-ngṳ̄ có̤ guók-gă gì ciáng-sék ngṳ̄-ngiòng. Lièng-hăk-guók gâe̤ng gì-tă guók-cié cū-cék iâ ô kĕk Huák-ngṳ̄ siā ùng-giông.
70
70 sê 69 gâe̤ng 71 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
Huák-ngṳ̄
Lĭk-sṳ̄
Huák-ngṳ̄ sê Éng-dô Ĕu-lò̤-bă Ngṳ̄-hiê Lá-dĭng-ngṳ̄-cŭk gì siàng-uòng. Gô-dā̤ Gŏ̤-lù (高盧) dê-kṳ̆ gì nè̤ng gōng Gŏ̤-lù-ngṳ̄, Lò̤-mā-nè̤ng gáu cuāi-nē̤ ī-hâiu, gâe̤ng Gŏ̤-lù-nè̤ng cà̤-têu giék-huong, dŏng-dê Lò̤-mā-nè̤ng gōng gì Lá-dĭng-ngṳ̄ cêu sêu gáu Gŏ̤-lù-ngṳ̄̄ gì īng-hiōng, huák-diēng siàng Gŏ̤-lù dê-kṳ̆ dŏng-dê gì Lá-dĭng-ngṳ̄ gōng-băh-uâ. Gū Lò̤-mā Dá̤-guók miĕk-uòng ī-hâiu, Huák-guók-nè̤ng ôi cī cūng gōng-băh-uâ siék-lĭk tĕ̤k-siā biĕu-cūng, gáu-muōi biéng-siàng Huák-guók gì biĕu-cūng ngṳ̄-ngiòng.
連江縣
連江縣是福州其蜀隻縣，也是閩中十邑之一.
Huák-ngṳ̄
Cê-mō̤
分類:Ngṳ̄-ngiòng
連江縣
分類:十邑
Greenlee Gông (Arizona)
Greenlee Gông (Ĭng-ngṳ̄: Greenlee County) sê Mī-guók Arizona gì siŏh ciáh gông.
分類:Arizona gì gông
Bì-ciū
Bì-ciū (啤酒) sê siŏh cṳ̄ng kĕk măk-ngà có̤ gì ciū.
分類:Īng-sĭk
Chū-hṳ̀ng
Chū-hṳ̀ng, ciòng miàng hô̤ lā̤ Chū-hṳ̀ng Ì-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ (楚雄彝族自治州), sê Dṳ̆ng-guók Hùng-nàng-sēng gì siŏh ciáh cê̤ṳ-dê-ciŭ.
分類:Hùng-nàng
4 nguŏk 30 hô̤ (nùng-lĭk)
4 nguŏk 30 hô̤ sê nùng-lĭk 4 nguŏk gì dâ̤ 30 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 4 nguŏk
Ció-ĭng Hù-hô̤
Ông-mō̤
分類:Ùng-cê
Blanco Gông (Texas)
Blanco Gông sê Mī-guók Texas gì siŏh ciáh gông.
分類:Texas gì gông
Dài-uăng Muāng-chĭng Sì-dâi
1683 nièng, Muāng-chĭng puái Siĕ Lòng miĕk Dŭng-nìng-guók, téng cī sèng-âu kăi-sṳ̄ Dài-uăng biéng siàng Muāng-chĭng gì liāng-tū. 1895 nièng, Muāng-chĭng diŏh Gák-ngū Ciéng-cĕng dâi-dŏng ké̤ṳk Nĭk-buōng páh suŏ, ciŏng Dài-uăng gák ké̤ṳk Nĭk-buōng. Dài-uăng gì Háng-nè̤ng mâ̤ siōng sêu Nĭk-buōng tūng-dê, sŏng-buó dŭk-lĭk, gióng-lĭk Dài-uăng Mìng-ciō-guók.
分類:Dài-uăng lĭk-sṳ̄
5 nguŏk 1 hô̤ (nùng-lĭk)
5 nguŏk 1 hô̤ sê nùng-lĭk 5 nguŏk gì dâ̤ 1 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 5 nguŏk
1910 nièng-dâi
1910 nièng-dâi téng 1910 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1919 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
Duâi dâi
分類:1910 nièng-dâi
Hù (sáng)
Hù (胡) sê siŏh ciáh Háng-sáng, diŏh «Báh-gă-sáng» diē-sié bà̤ dâ̤ 158 ôi.
分類:Sáng Hù