cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tè̤ng-chō̤
Tè̤ng-chō̤ (蟲草) sê siŏh cṳ̄ng cĭng-kṳ̄ng, iâ sê siŏh cṳ̄ng iā gói gì dṳ̆ng-iŏh.
Tè̤ng-chō̤ sĕng gāng-ngiēng tè̤ng, gáu tè̤ng-giāng sī ī-hâiu téng ĭ chói diē-sié buóh chók lì gì, gó-chṳ̄ hô̤ lā̤ „tè̤ng-chō̤“.
分類:Cĭng-kṳ̄ng 分類:Dṳ̆ng-iŏh
Dài-uăng-uâ
Dài-uăng-uâ (臺灣話, Mìng-nàng-ngṳ̄: Tâi-oân-oē), iâ hô̤ lā̤ Dài-uăng-ngṳ̄ (臺灣語, Tâi-oân-gí), Dài-ngṳ̄ (臺語, Tâi-gí) hĕ̤k-ciā Dài-uăng Mìng-nàng-ngṳ̄ (臺灣閩南語, Tâi-oân Bân-lâm-gí), sê Mìng-nàng-ngṳ̄ gì siŏh cṳ̄ng huŏng-ngiòng, sāi gì nè̤ng ciō-iéu diŏh Dṳ̆ng-huà Mìng-guók gì Dài-uăng.
Găk Dài-uăng, Dài-uăng-uâ sê dṳ̀ kŭi Guók-ngṳ̄ cĭ ngôi īng-hiōng-lĭk có̤i duâi gì siŏh cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng.
5 nguŏk 9 hô̤
Guó-sié
分類:5 nguŏk
710 nièng
710
Guó-sié
分類:710 nièng-dâi
1070 nièng-dâi
1070 nièng-dâi téng 1070 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1079 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
Cameron Gông (Texas)
Cameron Gông sê Mī-guók Texas gì siŏh ciáh gông.
分類:Texas gì gông
Guók-cié biĕu-cūng cṳ̆-hô̤
Guók-cié biĕu-cūng cṳ̆-hô̤ (國際標準書號, Ĭng-ngṳ̄: International Standard Book Number, gāng-chĭng: ISBN) sê guók-cié tŭng-ê̤ṳng gì dù-cṳ̆ hĕ̤k-ciā dŭk-lĭk chók-bēng-ŭk (mò̤ bău-guák diâng-gĭ chók-bēng gì gĭng-kăng) gì dâi-mā. Chók-bēng-siâ â̤ sāi tŭng-guó guók-cié biĕu-cūng cṳ̆-hô̤ lì chĭng-chū gì biêng-nêng sū-iū ng-sê gĭ-kăng gì cṳ̆. Siŏh bĭh guók-cié biĕu-cūng cṳ̆-hô̤ nâ ô siŏh bĭh hĕ̤k-ciā siŏh hông dó̤i-éng gì chók-bēng-ŭk. Siŏh buŏng cṳ̆ gì muōi siŏh bēng hĕ̤k-ciā gì-tă gì biéng-huá, dŭ â̤ sāi sĭng-chiāng gáu siŏh bĭh sĭng gì guók-cié biĕu-cūng cṳ̆-hô̤. Sĭng gì bēng-buōng nâ sê găk nguòng-lài bēng-buōng gà̤-dēng mò̤ sié-nó̤h duâi gì biéng-dông gì uâ, diŏh chók-bēng gì sèng-âu cêu mâ̤ dáik gáu sĭng gì cṳ̆-hô̤. Nâ sê siŏh buōng cṳ̆ bàng-ciŏng-bēng gâe̤ng cĭng-ciŏng-bēng dùng-sì chók-bēng gì uâ, lâng cṳ̄ng bēng-buōng mâ̤ sāi sāi siŏh iông gì cṳ̆-hô̤.
分類:Bēng-guòng 分類:Ùng-huá
平話 (歧義)
平話可能是：
12 nguŏk 25 hô̤ (nùng-lĭk)
12 nguŏk 25 hô̤ sê nùng-lĭk 12 nguŏk gì dâ̤ 25 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 12 nguŏk
Henderson Gông (Texas)
Henderson Gông (Ĭng-ngṳ̄: Henderson County) sê Mī-guók Texas gì siŏh ciáh gông.
Tiĕng-uòng-sĭng gì ôi-sĭng
Gĭng-dáng ī-gĭng huák-hiêng gì tiĕng-uòng-sĭng gì ôi-sĭng ô 27 ciáh:
Tiĕng-uòng-sĭng gì ôi-sĭng liĕk-biēu
分類:Tiĕng-uòng-sĭng gì ôi-sĭng
1 nguŏk 15 hô̤ (nùng-lĭk)
1 nguŏk 15 hô̤ sê nùng-lĭk 1 nguŏk gì dâ̤ 15 gĕ̤ng.
1 nguŏk 16 hô̤ (nùng-lĭk)
1 nguŏk 16 hô̤ sê nùng-lĭk 1 nguŏk gì dâ̤ 16 gĕ̤ng.
711 nièng
711
Guó-sié
分類:710 nièng-dâi
Technetium
Technetium sê siŏh cṳ̄ng gĭng-sṳ̆k, iâ sê siŏh cṳ̄ng huá-hŏk nguòng-só. Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 43, huá-hŏk hù-hô̤ sê Tc.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Huá-hŏk nguòng-só
Newfoundland gâe̤ng Labrador
Newfoundland gâe̤ng Labrador sê Gă-nā-dâi gì siŏh ciáh sēng.
分類:Gă-nā-dâi gì sēng
712 nièng
712
Guó-sié
分類:710 nièng-dâi
Cameron Gông (Louisiana)
Cameron Gông sê Mī-guók Louisiana gì siŏh ciáh gông.
分類:Louisiana gì gông
Warszawa
Warszawa (Warszawa) sê Pŏ̤-làng gì siū-dŭ. sê Pŏ̤-làng gì céng-dê dṳ̆ng-sĭng, iā sê Pŏ̤-làng gì lĭk-sṳ̄ ùng-huá miàng siàng, ô săng chiĕng gūi nièng gì lĭk-sṳ̄.
Hāi-uòng-sĭng gì ôi-sĭng
Gĭng-dáng ī-gĭng huák-hiêng gì hāi-uòng-sĭng gì ôi-sĭng ô 14 ciáh:
Hāi-uòng-sĭng gì ôi-sĭng liĕk-biēu
分類:Hāi-uòng-sĭng gì ôi-sĭng
Warszawa
Gáu-ṳ̆k
分類:Siū-dŭ 分類:Pŏ̤-làng
12 nguŏk 26 hô̤ (nùng-lĭk)
12 nguŏk 26 hô̤ sê nùng-lĭk 12 nguŏk gì dâ̤ 26 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 12 nguŏk
1080 nièng-dâi
1080 nièng-dâi téng 1080 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1089 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
Tù
縮圖|Tù Tù (土, 涂) sê cī dê-giù lṳ̆k-dê biēu-méng gì siŏh cṳ̄ng dó̤i sĕng-ŭk uăk-dông ô īng-hiōng gì ŭk-cék-cèng.
分類:Sĕng-tái
Puō-tàu
縮圖|Kāng [[chà gì puō-tàu.]]
Puō-tàu (斧頭) sê dò̤ lì puái dé̤ṳk kāng chà gì gă-sĭ, báng-báng ék-buăng sê mŭk có̤ gì, gĭng-sṳ̆k tàu lê gì siŏh méng hô̤ lō̤ puō-tàu-chói (斧頭喙), dŏng gì siŏh méng hô̤ lō̤ puō-tàu-cīng (斧頭枕). Buō-tàu iâ â̤-sāi có̤ ū-ké.
分類:Gă-sĭ 分類:Ū-ké
12 nguŏk 27 hô̤ (nùng-lĭk)
分類:Nùng-lĭk 12 nguŏk
1 nguŏk 17 hô̤ (nùng-lĭk)
1 nguŏk 17 hô̤ sê nùng-lĭk 1 nguŏk gì dâ̤ 17 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 1 nguŏk
713 nièng
713
Guó-sié
分類:710 nièng-dâi
1 nguŏk 18 hô̤ (nùng-lĭk)
1 nguŏk 18 hô̤ sê nùng-lĭk 1 nguŏk gì dâ̤ 18 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 1 nguŏk
Hendricks Gông (Indiana)
Hendricks Gông (Ĭng-ngṳ̄: Hendricks County) sê Mī-guók Indiana gì siŏh ciáh gông.
分類:Indiana gì gông
Phobos (ôi-sĭng)
Phobos sê huōi-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Huōi-sĭng gì ôi-sĭng
Camp Gông (Texas)
Camp Gông sê Mī-guók Texas gì siŏh ciáh gông.
分類:Texas gì gông
7 nguŏk 6 hô̤
Guó-sié
分類:7 nguŏk
1090 nièng-dâi
1090 nièng-dâi téng 1090 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1099 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
12 nguŏk 28 hô̤ (nùng-lĭk)
12 nguŏk 28 hô̤ sê nùng-lĭk 12 nguŏk gì dâ̤ 28 gĕ̤ng.
Gĭng-sṳ̆k
Gĭng-sṳ̆k (金屬) sê siŏh cṳ̄ng ô guŏng-dĕk (dó̤i â̤ káng-giéng gì guŏng â̤ huāng-siâ), ô ièng-diēng-séng, ṳ̀ng-ê dô̤-diêng, diòng-iĕk gì séng-cék gì nó̤h.
分類:Ŭk-lī
Deimos (ôi-sĭng)
Deimos sê huōi-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Huōi-sĭng gì ôi-sĭng
Bangladesh
Bangladesh sê Nàng Ā gì siŏh ciáh guók-gă.
分類:Ā-ciŭ guók-gă
1 nguŏk 19 hô̤ (nùng-lĭk)
1 nguŏk 19 hô̤ sê nùng-lĭk 1 nguŏk gì dâ̤ 19 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 1 nguŏk
Io (ôi-sĭng)
Io sê mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
7 nguŏk 7 hô̤
Guó-sié
分類:7 nguŏk
12 nguŏk 29 hô̤ (nùng-lĭk)
12 nguŏk 29 hô̤ sê nùng-lĭk 12 nguŏk gì dâ̤ 29 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 12 nguŏk
Só-lâiu
Só-lâiu (塑料) sê siŏh cṳ̄ng gŏ̤-hŭng-cṳ̄ hăk siàng gì chéu-ciĕ cié-pīng.
分類:Huá-hŏk
1100 nièng-dâi
1100 nièng-dâi téng 1100 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1109 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
1 nguŏk 20 hô̤ (nùng-lĭk)
分類:Nùng-lĭk 1 nguŏk
714 nièng
714
Guó-sié
分類:710 nièng-dâi
金厝邊銀鄉里
《金厝邊銀鄉里》是蜀題福州話倛歌.
民謠
金厝邊 銀鄉里 做細細依媽稠稠來提起 鄰里和睦 好做事 囝囝汝一定著記者道理 金厝邊 銀鄉里 儂家儂真早就仈者道理 囝伲有時難顧家 千金無拆我鄉里 囝伲有時難顧家 千金無拆我鄉里
銀鄉里 金厝邊 時不時人生也有風雨天 鄉里厝邊並並緊 千金擔齊齊幫手卸落肩
金厝邊 銀鄉里 俗語話舊舊至今道理鮮 千金無拆 好厝邊 鄰里和睦 就是仙 千金無拆 好厝邊 鄰里和睦 就是仙 鄰里和睦 就是仙 分類:福州話其歌
Siĕ-buŏ Gĭ-dók-gáu-dòng
Siĕ-buŏ Gĭ-dók-gáu-dòng (施埔基督教堂), nguòng-lài miàng-cê hô̤ lā̤ Cĭng-hŏk-dòng (真學堂), sê Ĭng-guók Séng-gŭng-huôi (英國聖公會) gì Bău Ī-dèng (包爾騰) mŭk-sṳ̆ găk 1883 nièng gì sèng-âu diŏh Hók-ciŭ kī gì siŏh ciáh dâe̤ng-iéu gì gáu-dòng. Ciā gáu-dòng diŏh gĭng-dáng Chŏng-săng-kṳ̆ Hók-gióng Sṳ̆-huâng Dâi-hŏk biĕng-dău gì Hŏk-sĕng-gă̤.
分類:Sĕk-ék 分類:Gĭ-dók-gáu 分類:Gáu-dòng
Campbell Gông (Kentucky)
Campbell Gông sê Mī-guók Kentucky gì siŏh ciáh gông.
分類:Kentucky gì gông
7 nguŏk 8 hô̤
Guó-sié
分類:7 nguŏk
Manitoba
Manitoba sê Gă-nā-dâi gì siŏh ciáh sēng.
Ögedei
Ögedei (Mùng-gū-ngṳ̄:, 1186 n. - 1241 n.) sê Mùng-gū Dá̤-guók gì siŏh ciáh Khan, 1229 nièng gáu 1241 nièng câi-ôi.
Kublai găk 1271 nièng gāi guók-hô̤ hô̤ lā̤ Dâi-nguòng, gióng-lĭk Nguòng-dièu. Ké̤ṳk ĭ siông miêu-hô̤ Tái-cŭng (太宗), ié-hô̤ Ĭng-ùng Huòng-dá̤ (英文皇帝).
分類:Mùng-gū ìng-ŭk 分類:Mùng-gū Khan 分類:Nguòng-dièu huòng-dá̤
715 nièng
715
Guó-sié
分類:710 nièng-dâi
12 nguŏk 30 hô̤ (nùng-lĭk)
12 nguŏk 30 hô̤ sê nùng-lĭk 12 nguŏk gì dâ̤ 30 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 12 nguŏk
Siĕng-dĭ
縮圖|Tiĕng-sé̤ṳ sāi huōi-táng muák siĕng-dĭ [[Ī-suói-ā gì chói-puòi.]]
Siĕng-dĭ (先知) sê cŭng-gáu diē-sié cêng sèu sāi-ê̤ṳng gì kái-niêng, sê cī ô-nièng-ngài gâe̤ng sìng hĕ̤k-chiā chiĕu-cê̤ṳ-iòng gău-liù bêng-chiā ê̤ṳ-giéng ê-lài gì nè̤ng. Siĕng-dĭ sê sìng gâe̤ng nè̤ng dài-dŏng gì dṳ̆ng-ìng (中人), ciŏng ĭ báik-duòng gì lài-cê̤ṳ sìng gì dĭ-sék gōng ké̤ṳk báh-sáng tiăng. Siĕng-dĭ gōng gì uâ hô̤ ê̤ṳ-ngiòng (預言).
Ĭng-ngṳ̄ diē-sié gì prophet (siĕng-dĭ), prophecy (ê̤ṳ-ngiòng), prophesy (gōng ê̤ṳ-ngiòng) dŭ lì lài-cê̤ṳ Gū Hĭ-lé-nà̤-ngṳ̄ gì προφήτης.
Chók-miàng gì siĕng-dĭ
Iù-tái-gáu, Gĭ-dók-gáu gâe̤ng Ĭ-sṳ̆-làng-gáu dŭ sìng-nêng Ā-báik-lăk-hāng gâe̤ng Mò̤-să̤ cī lâng ciáh siĕng-dĭ. Ciĕ-tì Săng-ôi-ék-tā̤ gì Gĭ-dók-dù siŏng-séng Ià-sŭ sê Siông-dá̤ dŭk-sĕng gì giāng, ng-nié sê siĕng-dĭ, iâ sê sìng buōng-sĭng. Ĭ-sṳ̆-làng-gáu siŏng-séng Ià-sŭ gâe̤ng Ā-báik-lăk-hāng, Mò̤-să̤ siŏh-iông-iông dŭ sê siĕng-dĭ, dáng-sê ng-sê sìng. Nâ Iù-tái-gáu nêng-ùi Ià-sŭ ng-sê sìng iâ ng-sê siĕng-dĭ.
分類:Cŭng-gáu
1110 nièng-dâi
1110 nièng-dâi téng 1110 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1119 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
Mimas (ôi-sĭng)
Mimas sê tū-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Tū-sĭng gì ôi-sĭng
Hendry Gông (Florida)
Hendry Gông (Ĭng-ngṳ̄: Hendry County) sê Mī-guók Florida gì siŏh ciáh gông.
分類:Florida gì gông
Campbell Gông (South Dakota)
Campbell Gông sê Mī-guók South Dakota gì siŏh ciáh gông.
分類:South Dakota gì gông
Chói-puòi
縮圖|[[Nṳ̄-gái gì chói-puòi]]
Chói-puòi (喙皮), hĕ̤k-chiā chói-sùng-puòi (喙唇皮), sê nè̤ng gâe̤ng iā sâ̤ dông-ŭk méng lā̤ gì siŏh bĭk ké-guăng, ô siông â lâng piéng nuōng nṳ̆k cū-siàng, cáuk-ê̤ṳng cuō-iéu sê siĕh-nó̤h gâe̤ng gōng-uâ.
Č
Güyük
Güyük (Mùng-gū-ngṳ̄:, 1206 n. - 1248 n.) sê Mùng-gū Dá̤-guók gì siŏh ciáh Khan, 1246 nièng gáu 1248 nièng câi-ôi.
Kublai găk 1271 nièng gāi guók-hô̤ hô̤ lā̤ Dâi-nguòng, gióng-lĭk Nguòng-dièu. Ké̤ṳk ĭ siông miêu-hô̤ Dêng-cŭng (定宗), ié-hô̤ Gāng-bìng Huòng-dá̤ (簡平皇帝).
分類:Mùng-gū ìng-ŭk 分類:Mùng-gū Khan 分類:Nguòng-dièu huòng-dá̤
716 nièng
716
Guó-sié
分類:710 nièng-dâi
7 nguŏk 9 hô̤
Guó-sié
分類:7 nguŏk
Ariel (ôi-sĭng)
Ariel sê tiĕng-uòng-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Tiĕng-uòng-sĭng gì ôi-sĭng
Tái-guók
Tái-guók (泰國), nguòng-miàng Sièng-lò̤ (暹邏), sê Dĕ̤ng-nàng Ā gì siŏh ciáh guók-gă.
分類:Ā-ciŭ guók-gă 分類:Tái-guók
Chái Ĭng-ùng
Chái Ĭng-ùng (蔡英文, ) sê siŏh ciáh Dṳ̆ng-huà Mìng-guók (Dài-uăng) gì nṳ̄ céng-dê-gă, iâ sê hiêng-câi Mìng-ciō Céng-buô-dōng gì dōng-ciō-sĭk.
Ĭ găk 2016 nièng 1 nguŏk 16 hô̤ dŏng-sōng Dṳ̆ng-huà Mìng-guók gì cūng-tūng, găk 5 nguŏk 20 hô̤ chiáng-sék siông-dài.
分類:Dài-uăng ìng-ŭk 分類:Dṳ̆ng-huà Mìng-guók cūng-tūng 分類:Mìng-ciō Céng-buô-dōng dōng-nguòng I 分類:Dṳ̆ng-guók Guók-mìng-dōng dōng-nguòng
1120 nièng-dâi
1120 nièng-dâi téng 1120 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1129 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
Triton (ôi-sĭng)
Triton sê hāi-uòng-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Hāi-uòng-sĭng gì ôi-sĭng
7 nguŏk 10 hô̤
Guó-sié
分類:7 nguŏk
Kê̤ṳng
Kê̤ṳng gì ùng-huá
«Séng-gĭng» diē-sié, kê̤ṳng sê Siông-dá̤ gâe̤ng nè̤ng sū lĭk gì iók gì bìng-gé̤ṳ. Siông-dá̤ hióng Nò̤-ā bō̤-céng ĭ īng-uōng dŭ mò̤ gái sāi hùng-cūi hók-mŭk duâi-dê. Găk «Cháung-sié Gé» dâ̤ 9 ciŏng ô gé-cái:
"<small style='color:#0000ff;'>12 Siông-dá̤ gōng, Nguāi gâe̤ng nṳ̄-gáuk-nè̤ng lièng cī sâ̤ uăk gì nó̤h, lĭk īng-sié gì iók, ô lā nó̤h có̤ bìng-gé̤ṳ. <small style='color:#0000ff;'>13 Nguāi bóng Nguāi gì kê̤ṳng lŏ̤h hùng hṳ̄-diē, có̤ Nguāi gâe̤ng sié-găng lĭk iók gì bìng-gé̤ṳ. <small style='color:#0000ff;'>14 Ī-hâiu Nguāi sāi hùng dáu lŏ̤h dê lā̤, hùng hṳ̄-diē buóh ô ciā kê̤ṳng hiêng chók, <small style='color:#0000ff;'>15 Nguāi cêu dék-dék gé-niêng Nguāi gâe̤ng nṳ̄ lièng cī sâ̤ ô háik-ké uăk gì nó̤h sū lĭk gì iók; ī-hâiu dék-dék mò̤ cái dōng hùng-cūi miĕk huàng ô háik-ké gì nó̤h. <small style='color:#0000ff;'>16 Kê̤ṳng buóh hiêng lŏ̤h hùng hṳ̄-diē; Nguāi káng-giéng ciā kê̤ṳng, cêu â̤ gé-dék Nguāi gâe̤ng dê-siông huàng ô háik-ké gì cé̤ṳng-sĕng, sū lĭk īng-uōng gì iók."
分類:Ké-chiông
Campbell Gông (Tennessee)
Campbell Gông sê Mī-guók Tennessee gì siŏh ciáh gông.
Hennepin Gông (Minnesota)
Hennepin Gông (Ĭng-ngṳ̄: Hennepin County) sê Mī-guók Minnesota gì siŏh ciáh gông.
分類:Minnesota gì gông
Siĕ Mìng-dáik
Siĕ Mìng-dáik (施明德, 1941 n. 1 ng. 15 h. - ), Gŏ̤-hṳ̀ng nè̤ng, sê Dṳ̆ng-huà Mìng-guók (Dài-uăng) gì céng-dê ìng-ŭk. Ĭ sê 1979 nièng Dài-uăng Mī-lâ̤-dō̤ Sê̤ṳ-giông gì ciō-iéu chăng-gă-ciā cĭ ék. 1994 nièng gáu 1996 nièng sê Mìng-ciō Céng-buô-dōng gì dōng-ciō-sĭk.
分類:Dài-uăng ìng-ŭk 分類:Mìng-ciō Céng-buô-dōng dōng-nguòng Ming
海亂
海亂是蜀種海懸頂破壞力野強其浪，一般是由海下底地震引起其. 海亂僅是影響遘海墘，有可能變成野可怕其天災.
拍魚其出海之前一般着食鴨卵. 敆福州話裡勢，“鴨卵（亂）”有“將海亂壓下”其意思. 嚽最早是曲蹄其風俗.
分類:天災
Edward Uòng-cṳ̄ Dō̤
Edward Uòng-cṳ̄ Dō̤ sê Gă-nā-dâi gì siŏh ciáh sēng.
分類:Gă-nā-dâi gì sēng
717 nièng
717
Guó-sié
分類:710 nièng-dâi
Edirne
分類:Siàng-chê 分類:Tū-ī-gì
7 nguŏk 11 hô̤
Guó-sié
分類:7 nguŏk
Ā-lá-báik Lièng-hăk Dâi-gŭng-guók
分類:Ā-ciŭ guók-gă
Lṳ̄ Séu-lièng
Lṳ̄ Séu-lièng (呂秀蓮, 1944 n. 6 ng. 6 h. - ), Tò̤-huòng nè̤ng, sê Dṳ̆ng-huà Mìng-guók (Dài-uăng) gì céng-dê ìng-ŭk. Ĭ sê 1979 nièng Dài-uăng Mī-lâ̤-dō̤ Sê̤ṳ-giông gì ciō-iéu chăng-gă-ciā cĭ ék. 2000 nièng gáu 2008 nièng, dŏng-sōng Dṳ̆ng-huà Mìng-guók gì hó-cūng-tūng, hī sèng-âu gì cūng-tūng sê Dìng Cūi-biēng.
分類:Dài-uăng ìng-ŭk
Möngke
Möngke (Mùng-gū-ngṳ̄:, 1209 n. - 1259 n.) sê Mùng-gū Dá̤-guók gì siŏh ciáh Khan, 1251 nièng gáu 1259 nièng câi-ôi.
Kublai găk 1271 nièng gāi guók-hô̤ hô̤ lā̤ Dâi-nguòng, gióng-lĭk Nguòng-dièu. Ké̤ṳk ĭ siông miêu-hô̤ Hièng-cŭng (憲宗), ié-hô̤ Huâng-sé̤ṳk Huòng-dá̤ (桓肅皇帝).
分類:Mùng-gū ìng-ŭk 分類:Mùng-gū Khan 分類:Nguòng-dièu huòng-dá̤
Campbell Gông (Virginia)
Campbell Gông sê Mī-guók Virginia gì siŏh ciáh gông.
719 nièng
719
1140 nièng-dâi
1140 nièng-dâi téng 1140 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1149 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
Campbell Gông (Virginia)
分類:Virginia gì gông
719 nièng
Guó-sié
分類:710 nièng-dâi
Săng-mìng
Săng-mìng (三明) sê Hók-gióng-sēng dṳ̆ng-buô gâe̤ng să̤-buô gì siŏh cô̤ dê-gék-chê. Ĭ báe̤k-buô sê Nàng-bìng, dĕ̤ng-buô sê sēng-huôi Hók-ciŭ, dĕ̤ng-nàng-buô sê Ciòng-ciŭ, nàng-buô sê Lṳ̀ng-ngàng, să̤-buô sê Gŏng-să̤-sēng.
Săng-mìng găk Dái-hùng-săng gâe̤ng Ū-ì-săng cĭ-găng.
Hèng-céng dăng-ôi
Săng-mìng-chê ô 2 bĭk kṳ̆, 1 bĭk gâing-gék-chê, 9 bĭk gâing:
Lĭk-sṳ̄
Gĭng-dáng-nĭk gì Săng-mìng dê-kṳ̆ găk Mìng-guók sèng-âu sê Săng-nguòng-gâing (三元縣). 1956 nièng, Săng-nguòng-gâing, Mìng-kă̤-gâing (明溪縣) hăk-biáng có̤ Săng-mìng-gâing, 1960 nièng gióng Săng-mìng-chê.
分類:Siàng-chê 分類:Mìng-dṳ̆ng 分類:Hók-gióng 分類:Săng-mìng
7 nguŏk 12 hô̤
Guó-sié
分類:7 nguŏk
Henrico Gông (Virginia)
Henrico Gông (Ĭng-ngṳ̄: Henrico County) sê Mī-guók Virginia gì siŏh ciáh gông.
7 nguŏk 13 hô̤
Guó-sié
分類:7 nguŏk
芋粿
芋粿是福建共臺灣其蜀種小食，也是福州傳統其蜀種特殊小食. 伊是挈秫米共芋做其，故此號𡅏「芋粿」.
芋粿其做法生總款：將秫米廮水裡勢浸，再磨成漿；仱再共礤過其芋、花生、麻、鹽挈蜀堆，廮炊甑裡勢炊熟；最尾削嫩嫩鎮，挌鼎裡勢去烰.
Lī Ngò̤
Lī Ngò̤ (李敖, ), sê Dài-uàng cáuk-gă, céng-dê pàng-lâung-uòng. 分類:Dài-uăng ìng-ŭk
芋粿
炸出來其芋粿，皮是金黃其色，外斗酥，裡勢復軟復幼，味無呆. 福州儂眞稠將芋粿共鼎邊糊、肉粥、鴨羹粥或者豆漿茲蜀類齊食.
Kublai
Kublai (Mùng-gū-ngṳ̄:, 1215 n. - 1294 n.), iâ hô̤ lā̤ Setsen Khan hĕ̤k-ciā Nguòng Sié-cū (元世祖), sê Mùng-gū Dá̤-guók gì siŏh ciáh Khan, 1260 nièng gáu 1294 nièng câi-ôi.
1271 nièng gāi guók-hô̤ hô̤ lā̤ Dâi-nguòng, gióng-lĭk Nguòng-dièu, gó-chṳ̄ iâ sê Nguòng-dièu gì tàu ciáh huòng-dá̤.
分類:Mùng-gū ìng-ŭk 分類:Mùng-gū Khan 分類:Nguòng-dièu huòng-dá̤
720 nièng
720
Guó-sié
分類:720 nièng-dâi
Wikimedia Incubator
Wikimedia Incubator (Wiki Bô-lâung-diòng) sê Wikimedia â-dā̤ gì gié-hĕk cĭ-ék, dò̤ lì cháik-sé̤ṳ sĭng gì Wikimedia gié-hĕk hĕ̤k-chiā sĭng ngṳ̄-ngiòng gì ī-gĭng còng-câi gì gié-hĕk gì kō̤-nèng-séng. Wikimedia Incubator găk 2006 nièng 6 nguŏk sìng-lĭk, cĭ-sèng sĭng Wiki gì cháik-sé̤ṳ sê găk Meta-Wiki céng-hèng.
2006 nièng 7 nguŏk, Bàng-uâ Wikipedia găk Wikimedia Incubator cháung-gióng, 2 gá nguŏk-nĭk hâiu (9 nguŏk 30 hô̤) chók-sié.
Nguôi-buô lièng-giék
I
7 nguŏk 14 hô̤
Guó-sié
分類:7 nguŏk
1150 nièng-dâi
1150 nièng-dâi téng 1150 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1159 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
Hók-ĭng-cṳ̆
Hók-ĭng-cṳ̆ (福音書) sê guăng-ṳ̀ Nā-sák-lĕk-nè̤ng Ià-sŭ gì sĕng-bìng, sêu-sī, bô-uăk gì duông-gé gū-sê̤ṳ, ék-buăng sê cī Sĭng-iók Séng-gĭng tàu 4 buô cṳ̆: Mā-tái, Mā-kō̤, Lô-gă, gâe̤ng Iók-hâng Hók-ĭng.
分類:Sĭng-iók Séng-gĭng
地震
地震，也號𡅏地牛轉肩，是指地殼野快放出能量產生其震動. 敆陸地懸頂，地震可能會讓火山爆發；敆海或者大洋下底，會發生海亂.
分類:天災
721 nièng
721
Guó-sié
分類:720 nièng-dâi
Campbell Gông (Wyoming)
Campbell Gông sê Mī-guók Wyoming gì siŏh ciáh gông.
分類:Wyoming gì gông
Bangkok
Bangkok (กรุงเทพมหานคร) sê Tái-guók gì siū-dŭ. Bangkok sê Tái-guók gì céng-dê dṳ̆ng-sĭng, iā sê Tái-guók gì lĭk-sṳ̄ ùng-huá miàng siàng, ô săng chiĕng gūi nièng gì lĭk-sṳ̄.
Gáu-ṳ̆k
分類:Siū-dŭ 分類:Tái-guók
1160 nièng-dâi
1160 nièng-dâi téng 1160 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1169 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
7 nguŏk 16 hô̤
Guó-sié
分類:7 nguŏk
黃道十二星座
黃道十二星座是黃道懸頂其十二隻星座. 這十二隻星座是羊港座、金牛座、雙生座、蟹囝座、獅囝座、乙女座、天平座、蠍囝座、射手座、山羊座、水瓶座共雙魚座.
着舊底其辰候，西方儂將十二星座掏來算命. 不過今旦這十二隻星座其位置共舊底其辰候伊其地方都𣍐蜀樣了. 今旦儂將伊舊底敆其地方號𡅏宮，掏來算命使.
再看
分類:天文 分類:風俗
Siĕ-sā̤-lā̤ Iók-hâng
200px|縮圖|Siĕ-sā̤-lā̤ Iók-hâng sĭng sê̤ṳng [[lŏk-dò̤-mò̤ có̤ gì ĭ-siòng, iĕu buŏh puòi-dái, siăh huòng-tè̤ng gâe̤ng iā-mĭk.]]
Siĕ-sā̤-lā̤ Iók-hâng (施洗禮約翰, Gū Hĭ-lé-nà̤-ngṳ̄: Ἰωάννης ὁ βαπτιστής) sê gŭng-nguòng 1 sié-gī gì Iù-tái siĕng-dĭ, iâ sê Gĭ-dók-gáu gâe̤ng Ĭ-sṳ̆-làng-gáu diē-sié gì dê̤ṳng-iéu ìng-ŭk. Iók-hâng diŏh Iók-dáng Ò̤ tá̤ báh-sáng siĕ sā̤-lā̤, duòng huói-cô̤i gāi-guó gì dô̤. Ĭ iâ sê Ià-sŭ gì biēu-hĭng, sê tá̤ Ià-sŭ siĕ sā̤-lā̤ gì nè̤ng, áng Séng-gĭng gì gōng-huák, Iók-hâng găk Ià-sŭ cĭ-sèng ê̤ṳ-bê ĭ gì duô.
Siĕ-sā̤-lā̤ Iók-hâng ĭng-ôi piĕ-pàng dŏng-sì gì Iù-tái-uòng Hĭ-lŭk Ăng-tì-pá-sṳ̆ (Herod Antipas) có̤ ngài-dâi, cô ké̤ṳk buô găng-lò̤ diē, gáu-muōi-lāu ké̤ṳk tài-tàu.
Mūi nièng gì 6 nguŏk 24 hô̤ sê Siĕ-sā̤-lā̤ Iók-hâng Nĭk, gé-niêng Siĕ-sā̤-lā̤ Iók-hâng gì chók-sié. Găk Quebec gâe̤ng Gă-nā-dâi gì-tă gōng Huák-ngṳ̄ gì dê-kṳ̆ sê gŭng-cê̤ṳng cáik-nĭk.
Ruthenium
Ruthenium sê siŏh cṳ̄ng gĭng-sṳ̆k, iâ sê siŏh cṳ̄ng huá-hŏk nguòng-só. Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 44, huá-hŏk hù-hô̤ sê Ru.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Huá-hŏk nguòng-só
Kabul
Kabul sê Afghanistan gì siū-dŭ.
分類:Afghanistan 分類:Siū-dŭ
722 nièng
722
Guó-sié
分類:720 nièng-dâi
Ái
Ái (愛) sê gâe̤ng iū-cìng, chĭng-cìng, ái-cìng dēng-dēng siŏng-guăng gì siŏh piĕ giòng-liĕk gāng-cìng gì tūng-chĭng. Gŏng-gé̤ṳ mâ̤ dè̤ng gì siông-hâ-ùng, ái â̤-sāi ô cĭng kuák gì é-sé̤ṳ.
Dêng-ngiê
Ék-buăng gōng, ái sê bī nè̤ng gâe̤ng nè̤ng cĭ-găng gì gāng-cìng, sêng-cé bău-guák dó̤i cê-gă (bī-ṳ̀-gōng: ĭ iā dé̤ṳng-é ciā cṳ̆-niòng-giāng; ĭ nòng-nā̤ cĭng tiáng ĭ); ô sèng-âu iâ â̤-sāi bī dó̤i siŏh iông nó̤h hĕ̤k-ciā siŏh iông dâi-gié gì gāng-cìng (bī-ṳ̀-gōng: ĭ iā siê siăh-hŏng). Cê-diēng sèu-sèu ciŏng ái dêng-ngiê có̤ cêng-go̤ chĭng gì liông-cìng gâe̤ng hī-ái. Găk kēu-ngṳ̄ diē-sié, ái iâ bău-guák lê-tă, ù-sṳ̆, iū-cìng, chĭng-cìng, dēng-dēng.
Ái bà̤-lēng-bĕng gì gāng-cìng â̤-sāi sê hâung (恨), nô (怒), hĕ̤k-ciā sê hièng (嫌); ái ô-sì dĕk-biék bī mò̤ séng-ṳ̆k gì "sùng" gì ái-cìng, ciā sèng-âu ái gì huāng-méng é-sé̤ṳ cêu-sê sáik-ṳ̆k.
Sĕng-ŭk-hŏk guăng-diēng
Sĕng-ŭk-hŏk-gă sŏng-séng, ái sê nè̤ng gì buōng-nèng cĭ-ék, chiông bók-lō̤ ĕu hĕ̤k-ciā sê chói kák. Ái gì guó-tiàng â̤ buŏng có̤ săng kuŏ: sáik-ṳ̆k (lust, sê séng gì iū-hĕk, sê gău-puói có̤i chĕ̤ gì dông-lĭk), ngék-īng-lĭk (attraction, gū-lâ̤ nè̤ng cĭk-dṳ̆ng nèng-liông diŏh gău-puói ciā dâi lā̤), gâe̤ng ái-luông (attachment, niông nè̤ng ṳ̄ng-nâi dó̤i-huŏng gáu òng gì sì-găng lì huáng giāng).
Sĭng-lī-hŏk guăng-diēng
Sĭng-lī-hŏk nêng-ùi, ái ô săng cṳ̄ng sìng-hông: chĭng-mĭk (intimacy), sìng-nŏk (commitment) gâe̤ng iĕk-cìng (passion). Chĭng-mĭk sê bī lâng ciáh nè̤ng hŭng-hiōng nguòng-buōng sṳ̆k diŏh cê-gă gì bé-mĭk ī-gĭk sṳ̆-sĕng-uăk gì sá̤-ciék; Sìng-nŏk sê hĭ-uông ciā guăng-hiê â̤ īng-còng; Iĕk-cìng sê dék bàng-siòng gì, sâ sāng-sĕng ái gì gĭ-buōng chṳ̆ng-dông.
Diék-hŏk guăng-diēng
Téng gū-cā gáu gĭng-dáng, nè̤ng dŭ siŏng-séng "ék-giéng-cṳ̆ng-cìng" sê ái-cìng mâ̤ káung-gê̤ṳ gì lĭk-liông. Có̤i cā tō̤-lâung cuòi gì hŏk-ciā sê sèng 4 sié-gī gì gū Hĭ-lé-nà̤ diék-hŏk-gă Ĕng-pé-dŏ̤-káik-lĕk (Ĭng-ngṳ̄: Empedocles, Hĭ-lé-nà̤-ngṳ̄: Ἐμπεδοκλῆς). Ĭ nêng-ùi còng-câi lâng cṳ̄ng lĭk: ái (philia) gâe̤ng dáu-cĕng (neikos). Cī lâng cṳ̄ng lĭk-liông iâ â̤-sāi dò̤ lì gāi-sék ṳ̄-dêu diē-sié sū-iū gì ông-dông.
Cĭ hâiu gì Báik-lăk-dù gâe̤ng Ĕng-pé-dŏ̤-káik-lĕk gì cī lâng cṳ̄ng lĭk gāi-sék có̤ ngék-īng-lĭk (attraction) gâe̤ng bà̤-chék-lĭk (repulsion). Báik-lăk-dù nêng-ùi séng-cék chă-bók-dŏ̤ gì ŭk-cék hô-siŏng ngék-īng, pī-ṳ̀-gòng, tù ngék-īng tù, cūi ngék-īng cūi, huōi ngék-īng huōi, dēng-dēng.
Cŭng-gáu guăng-diēng
«Séng-gĭng» tì gáu gì ái bī ék-buăng ái gì kái-niêng kuák cêng sâ̤. Ái ké̤ṳk nêng-ùi sê siŏh cṳ̄ng sṳ̆-iéu gū-lâ̤ gì hèng-dông. Gĭ-dók-gáu gū-lâ̤ nè̤ng kó̤ ái bĕk-nè̤ng, ng-nié cê-gă gì puói-ngēu, iâ bău-guák bèng-iū, sêng-cé sê siù-ìng. Găk «Gŏ̤-lìng-dŏ̤ Cièng-cṳ̆» dâ̤ 13 ciŏng diē-sié ô siŏh dâung guăng-ṳ̀ ái gì uâ: "<small style='color:#0000ff;'>4 Ìng-ái ô kuăng-ṳ̀ng, cṳ̀-pĭ; ìng-ái mò̤ dó-gê; ìng-ái mò̤ cê̤ṳ-kuă, mò̤ giĕu-ngô̤, <small style='color:#0000ff;'>5 mò̤ hèng hĭ lā̤, mò̤ giù iáh cê-gă, mò̤ gék-ké, mò̤ gié-sáung nè̤ng gì ngài; <small style='color:#0000ff;'>6 ng huăng-hī bók-ngiê, nâ huăng-hī cĭng-lī; <small style='color:#0000ff;'>7 huàng sê̤ṳ bău-hàng, huàng sê̤ṳ sŏng-séng, huàng sê̤ṳ āi-uông, huàng sê̤ṳ ṳ̄ng-nâi. <small style='color:#0000ff;'>8 Ìng-ái táu-dā̤ mâ̤ hié-chiē: nâ gōng muôi lì gì dâi, ciā cài-nèng buóh hié kó̤; gōng gáuk-guók gì uâ, ciā cài-nèng buóh sák; dĭk-sék iâ buóh hié kó̤."
Lâung-mâng gì ái-cìng diŏh «Séng-gĭng» diē-sié iâ ô chók-hiêng, dĕk-biék găk «Ngā-gŏ̤ Cṳ̆» diē-sié. Diòng-tūng siông, «Ngā-gŏ̤ Cṳ̆» ké̤ṳk nêng-ùi sê biēu-dăk Siông-dá̤ dó̤i Ī-sáik-liĕk-nè̤ng ī-gĭk gáu-huôi gì ái. Chiông «Ngā-gŏ̤ Cṳ̆» dâ̤ 8 ciŏng: "<small style='color:#0000ff;'>6 Nguông nṳ̄ ciŏng nguāi gé lŏ̤h nṳ̄ gì sĭng gâe̤ng éng siŏh-iông, bóng lŏ̤h nṳ̄ gì chiū-bié gâe̤ng éng siŏh-iông; ĭng ciā ái-cìng sê giòng, chiông sī-uòng; páik-chiék gì ái-cìng sê giĕng-gó, chiông ĭng-găng. Bô sê dīng iĕk, chiông táng siĕu gì huōi, chiông Ià-huò-huà chók gì huōi-iêng. <small style='color:#0000ff;'>7 Duâi cūi mò̤ dăng-dŏng miĕk ciā ái-cìng; gĕ̤ng-ò̤ iâ mâ̤ hók-mŭk ĭ. Nè̤ng chŭi-iòng găng-nguông ciŏng ék-chiék gă-cài uâng ciā ái-cìng, ciā cài iâ dék-dék ké̤ṳk nè̤ng duâi káng-kĭng."
Temür
Temür (Mùng-gū-ngṳ̄:, 1265 n. - 1307 n.), iâ hô̤ lā̤ Öljeytü Khan hĕ̤k-ciā Nguòng Sìng-cŭng (元成宗), sê Mùng-gū Dá̤-guók gì siŏh ciáh Khan, iâ sê Nguòng-dièu gì siŏh ciáh huòng-dá̤. 1265 nièng gáu 1307 nièng câi-ôi.
Ái
Hĭ-lé-nà̤ ùng-huá
Hĭ-lé-nà̤-ngṳ̄ ô cī piĕ sṳ̀ biēu-dăk ái: philia, eros, agape, storge gâe̤ng xenia. Chŭi-iòng cī piĕ sṳ̀ é-sé̤ṳ dŭ ô kṳ̆-biék, dáng-sê buóh uòng-ciòng hŭng-biék ĭ-că̤ mâ̤ ṳ̀ng-ê.
Temür
分類:Mùng-gū ìng-ŭk 分類:Mùng-gū Khan 分類:Nguòng-dièu huòng-dá̤
Ái
Hĭ-lé-nà̤ ùng-huá
Agape (ἀγάπη) cêu sê hiêng-dâi Hĭ-lé-nà̤-ngṳ̄ diē-sié gì ái. Cī guó uâ "s'agapo" é-sé̤ṳ cêu sê "nguāi ái nṳ̄". Ciā sṳ̀ "agapo" sê dông-sṳ̀ "nguāi ái". Cuòi sê siŏh cṳ̄ng sùng-cĭng gì, lī-siōng gì ái, ng sê sĭng-tā̤ gì sáik-ṳ̆k. Gó-chṳ̄, "agape" â̤ káng có̤ sê "dó̤i lìng-hùng gì ái".
Eros (ἔρως) sê siŏh cṳ̄ng iĕk-liĕk gì ái, ék-buăng gâe̤ng ṳ̆k-uông ô guăng-hiê, ék-buăng ké̤ṳk káng có̤ sê "dó̤i sĭng-tā̤ gì ái". Ciā sṳ̀ "erota" é-sé̤ṳ sê "lā̤ dàng liông-ái". Báik-lăk-dù cê-gă dêng-ngiê lāu "eros" gì é-sé̤ṳ. Chŭi-iòng eros có̤i chĕ̤ sê dó̤i siŏh ciáh nè̤ng nguôi-câi mī gì ái, dáng-sê puâng lā̤ tèng-sṳ̆, ĭ mâing-mâing â̤ biéng có̤ dó̤i ĭ nô̤i-câi mī gì ái, hĕ̤k-ciā sêng-cé sê dó̤i mī gì ái. Eros bŏng-câe̤ lìng-hùng siōng kī mī gì dĭ-sék, iâ bŏng-câe̤ ĭ lī-gāi cĭng-sìng cĭng-lī. Ái-ìng gâe̤ng diék-hŏk-gă dŭ găk eros gì gū-ū â-dā̤ sìng-tō̤ cĭng-lī.
Philia (φιλία) găk hiêng-dâi Hĭ-lé-nà̤-ngṳ̄ sê bī iū-cìng, sê siŏh cṳ̄ng lēng-cêng gì, liòng-siêng gì ái. Ciā kái-niêng có̤i cā sê Ā-lī-sê̤ṳ-dŏ̤-dáik tì chók gì. Philia bău-guák dó̤i bèng-iū, dó̤i gă-dìng, dó̤i chĭng-chék dēng-dēng gì ái, sṳ̆-iéu mī-dáik, bìng-dēng gâe̤ng sṳ̆k-sék. Philia sê lī-séng gì, sĕ̤ng-huŏng dŭ tŭng-guó cī cṳ̄ng guăng-hiê sêu-iáh.
Storge (στοργή) sê siŏh cṳ̄ng cê̤ṳ-iòng gì ái, cêu chiông bâ-nā̤ tiáng cê-gă gì giāng siŏh iông.
Xenia (ξενία) sê gōng ciō-nè̤ng gâe̤ng nè̤ng-káh cĭ-găng gì iū-cìng. Cī cṳ̄ng cìng-ngiê diŏh gū Hĭ-lé-nà̤ ùng-huá diē-sié cĭng dê̤ṳng-iéu.
Lá-dĭng ùng-huá
Lá-dĭng-ngṳ̄ diē-sié iâ ô siŏh piĕ biēu-dăk "ái" gì sṳ̀.
Amare sê "ái" dék gĭ-buōng gì sṳ̀, găk gĭng-dáng-nĭk gì É-dâi-lé-ngṳ̄ diē-sié gó lā̤ sāi-ê̤ṳng. Lò̤-mā-nè̤ng kĕk ciā sṳ̀ lì biēu-dăk gáuk-cṳ̄ng lôi-hìng gì ái-cìng, câi ĭ sê cìng-gāng gì, lâung-mâng gì, gó sê séng-ṳ̆k gì.
Diligere gâe̤ng observare sê géng-ài gì é-sé̤ṳ, táu-dā̤ mò̤ dò̤ lì biēu-dăk nàng nṳ̄ cĭ-găng gì lâung-mâng ái-cìng.
A
1170 nièng-dâi
1170 nièng-dâi téng 1170 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1179 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
Să̤-báe̤k Liāng-tū (Gă-nā-dâi)
Să̤-báe̤k Liāng-tū (西北領土, Northwest Territories), iâ huăng-ĭk có̤ „Să̤-báe̤k Dê-kṳ̆“ (西北地區), sê Gă-nā-dâi gì siŏh ciáh dê-kṳ̆.
分類:Gă-nā-dâi gì sēng
Baku
Baku (Azerbaijan-ngṳ̄: Bakı) sê Azerbaijan gì siū-dŭ.
分類:Azerbaijan 分類:Siū-dŭ
Canadian Gông (Oklahoma)
Canadian Gông sê Mī-guók Oklahoma gì siŏh ciáh gông.
分類:Oklahoma gì gông
Ĭ-siòng
縮圖|[[Nĭk-buōng ùng-huá gì huò-hŭk]]
Ĭ-siòng (衣裳), hĕ̤k-chiā sĭng-sê̤ṳng (身頌), hŭk-cŏng (服装), sê sê̤ṳng diŏh tàu, sĭng-kṳ̆, gâe̤ng kă-chiū lā̤ gì nó̤h gì tūng-chĭng. Sū-iū ìng-lôi dŭ ô sê̤ṳng ĭ-siòng gì ùng-huá.
Ĭ-siòng â̤ mì-tì ciáng-siòng gì tā̤-ŭng, mâ̤ guó iĕk hĕ̤k guó chéng. Ī-siòng iâ â̤ bō̤-hô sĭng-tā̤ mâ̤-gáu sêu diŏh tiĕng-ké gâe̤ng kuàng-gīng gì siŏng-hâi, chiông â̤ gâ nè̤ng gì tè̤ng-ngiê, ô chié gì chāu-mŭk, ciē-nguôi-siáng, dēng-dēng.
*
水災
做水災，也號𡅏做水蕩，發溪水或者洪災，是指河、湖或者海超過正常水位，將墘墘汆唻其天災.
分類:天災
7 nguŏk 17 hô̤
Guó-sié
分類:7 nguŏk
Dhaka
Dhaka sê Bangladesh gì siū-dŭ.
分類:Bangladesh 分類:Siū-dŭ
㷄災
㷄災也號𡅏失㷄或者㷄燒厝，是指㷄敆無辦法控制其情況下底剃了擴大，將乇燒唻，並且讓財產做損失或者儂做受傷其蜀種災.
分類:天災
Tái-guók-ngṳ̄
Tái-guók-ngṳ̄  (ภาษาไทย) sê sié-gái ciō-iéu gì ngṳ̄-ngiòng cĭ-ék, sāi gì nè̤ng ciō-iéu diêu diŏh Tái-guók.
724 nièng
724
Tái-guók-ngṳ̄
分類:Ngṳ̄-ngiòng 分類:Tái-guók
724 nièng
Guó-sié
分類:720 nièng-dâi
Candler Gông (Georgia)
Candler Gông sê Mī-guók Georgia gì siŏh ciáh gông.
723 nièng
723
Uŏk-nàng-ngṳ̄
Uŏk-nàng-ngṳ̄  (tiếng Việt) sê sê sié-gái ciō-iéu gì ngṳ̄-ngiòng cĭ-ék. Ciòng sié-gái ī Uŏk-nàng-ngṳ̄ có̤ mū-ngṳ̄ gì nè̤ng dŭ-liāng ô chék-sék-ngô uâng nè̤ng.
Candler Gông (Georgia)
分類:Georgia gì gông
723 nièng
Guó-sié
分類:720 nièng-dâi
Uŏk-nàng-ngṳ̄
分類:Ngṳ̄-ngiòng
Henry Gông (Alabama)
Henry Gông (Ĭng-ngṳ̄: Henry County) sê Mī-guók Alabama gì siŏh ciáh gông.
福州話音韻系統
茲篇文章專門介紹福州話其音韻系統.
Henry Gông (Alabama)
分類:Alabama gì gông
7 nguŏk 19 hô̤
Guó-sié
分類:7 nguŏk
福州話音韻系統
音韻
按滿清辰候其音韻書《戚林八音》裏勢其講法，福州話都領有33芘韻母，15芘聲母共8芘聲調（實際僅有7芘）. 今旦福州話其音韻體系大體上共許辰候差不多. 但是，今旦福州話固有韻母跟聲調發生「松韻化」或者「緊韻化」，聲母發生「鼻音化」等等其現象. 嚽都是《戚林八音》裏勢無體現出來其. 另外，福州話其口語固有相當複雜其聲調變化規則.
聲調
福州話有7芘聲調. 按《戚林八音》裏勢其講法，茲7芘聲調是「上平」「上聲」「上去」「上入」「下平」「下去」「下入」. 古漢語其「上上」共「下上」敆福州話裏勢已經合蜀堆變成蜀芘號𡅏「上聲」其聲調去了.
下底茲張表格是使五度標音法來標示出7芘聲調其調值其. 聲調敆漢語學界裏勢其對應名稱寫着最尾許蜀直裏勢. 聲調調值是按福州腔做標準其.
聲母
福州話有15芘聲母，嚽就是儂家平常講其「十五音系統」. 僅是按發音部位來分其話，茲15芘聲母會分「喉嚨組」、「嘴皮組」、「牙一組」、「牙二組」四組.
1) 綠色方格裏勢其聲母僅敆口音音變其辰候出現.
2) 聲母/β/, /ʝ/ 共 /z/ 是cŏk-ĭng/dĕ̤k siăng-mō̤.
3) 聲母 /s/ 敆福州話北部共南部其腔裏勢（譬如羅源或者福清讀/θ/. 學「siang」 讀 /θiaŋ/）.
4) 聲母 /s/ 有儂會將伊讀做 /f/.
5) 有其學者見覺福州話聲母/h/ 共sá̤-ông /i/, /y/ 相拼其辰候讀做 /x/.
6) 聲母共 /h/ 共/u/ 韻相拼其辰候，羅源腔讀做 /ɸ/.
7) 聲母/ts/, /tsʰ/, /s/ 敆 sá̤-ông /i/, /y/ （共茲兩芘sá̤-ông 敆前斗其sĕ̤ng-ông-mō̤）前都時候軟化，讀做/tɕ/, /tɕʰ/, /ɕ/. 茲三芘聲母敆韻母/ɛ/前斗其時候，有儂也讀做軟音.
8) 敆長樂腔臺中，無 /n/ 茲芘聲母，所有 /n/ 聲母其字都合遘/l/聲裏勢去了.
Khayisan
Khayisan (Mùng-gū-ngṳ̄:, 1281 n. - 1311 n.), iâ hô̤ lā̤ Külüg Khan hĕ̤k-ciā Nguòng Ū-cŭng (元武宗), sê Mùng-gū Dá̤-guók gì siŏh ciáh Khan, iâ sê Nguòng-dièu gì siŏh ciáh huòng-dá̤. 1307 nièng gáu 1311 nièng câi-ôi.
Nĭk-buōng-ngṳ̄
Nĭk-buōng-ngṳ̄ (日本語, Nĭk-ngṳ̄ huák-ĭng: [ɲihoŋɡo]), gāng-chĭng Nĭk-ngṳ̄ (日語), bàng-siòng iâ giéu Nĭk-buōng-uâ, sê chiĕu-guó 1.4 é Nĭk-buōng-nè̤ng gì ngṳ̄-ngiòng. Nĭk-ngṳ̄ gâe̤ng gì-tă ngṳ̄-ngiòng gì guăng-hiê gó muôi ngiēng-géu táu-tiék, ô nè̤ng gōng ĭ sṳ̆k diŏh Ă-ī-tái ngṳ̄-hiê, iâ ô nè̤ng gōng Nĭk-ngṳ̄ cê-gă dŭk-lĭk sṳ̆k diŏh siŏh ciĕ ngṳ̄-hiê. Nĭk-ùng iù săng cṳ̄ng ùng-cê cū-hăk siàng: Háng-cê, Hiragana (平假名), Katakana (片假名). Nĭk-ngṳ̄ iâ ô cê-gă gì Lò̤-mā-cê hiê-tūng. Nĭk-ngṳ̄ sêu bĕk cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng īng-hiōng hēng duâi: gū-cā ô 1,500 nièng gì lĭk-sṳ̄ Nĭk-ngṳ̄ hióng Háng-ngṳ̄ cióh diē cêng sâ̤ sṳ̀; gáu gê̤ṳng-dâi gâe̤ng hiêng-dâi, Nĭk-ngṳ̄ iâ hióng Ĭng-ngṳ̄, Dáik-ngṳ̄ dēng ngṳ̄-ngiòng cióh diē sṳ̀.
分類:Ngṳ̄-ngiòng 分類:Ā-ciŭ
Azerbaijan
Azerbaijan (Azerbaijan-ngṳ̄: Azərbaycan) sê Să̤ Ā gì siŏh ciáh guók-gă.
British Columbia
British Columbia, gāng-chĭng BC (ĭng-ĭk: Bĭ-sĭ 卑詩), sê Gă-nā-dâi gì siŏh ciáh sēng.
分類:Gă-nā-dâi gì sēng
Khayisan
分類:Mùng-gū ìng-ŭk 分類:Mùng-gū Khan 分類:Nguòng-dièu huòng-dá̤
Ké̤ṳk-siăh
Ké̤ṳk-siăh(乞食, sĭk-cié tĕ̤k ké̤ṳk-siĕh), sê cī găk gă̤-dŏng hióng nè̤ng tō̤ buông tō̤ cièng gì nè̤ng. Cī siŏh dêng nè̤ng ô gì sĭng-tā̤ hĕ̤k-ciā sĭng-lī ô mò̤-bâng, gó-chṳ̄ tō̤ mâ̤ diŏh gĕ̤ng-cáuk; gó ô gì sê mâ̤ siōng kó̤ gĕ̤ng-cáuk, dĕk-lìng-é găk gă̤-dŏng có̤ ké̤ṳk-siăh.
福州話音韻系統
聲母
9) 福州其中年儂共後生囝敆講話其辰候已經無分 /l/ 共 /n/ 了. （當然，有經過培訓其儂會分茲兩芘聲母）. 洋當池是 /l/聲其字合遘 /n/聲裏勢.
Azerbaijan
分類:Ā-ciŭ guók-gă 分類:Ĕu-ciŭ guók-gă
福州話音韻系統
聲母
《戚林八音》裏勢其福州話聲母共聲母字都敆下底其表格臺中：
Bóng-dó̤
Bóng-dó̤ (糞倒, ) iâ siā có̤ bóng-só̤ (糞掃), sê cī nè̤ng ng-dĭk gì nó̤h.
Ké̤ṳk-siăh
分類:Siâ-huôi 分類:Cék-ngiĕk
Bóng-dó̤
Diŏh nè̤ng bī-gáu sâ̤ gì duâi siàng-chê diē-sié, duâi bô-hông sê dò̤ cĭk-dṳ̆ng bóng-dó̤-diàng hŭ-uái, dāng gái dò̤ muài lâi, hĕ̤k-ciā sāi huōi siĕu lâi. Bók-guó ciŏng-uâng gì có̤-huák dŭ â̤ ŭ-niēng kuàng-gīng.
1190 nièng-dâi
1190 nièng-dâi téng 1190 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1199 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
1180 nièng-dâi
1180 nièng-dâi téng 1180 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1189 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
2018 nièng
2018
Bóng-dó̤
分類:Sĕng-tái 分類:Siâ-huôi
2018 nièng
Nĭk-cī-dăng
分類:2018 nièng
Manama
Manama sê Bahrain gì siū-dŭ.
分類:Bahrain 分類:Siū-dŭ
福州話音韻系統
韻母
福州話其單韻母有11芘，除開/i/, /y/, /u/以外，都有開、鉚2種對立其發音，嚽也號𡅏松韻共緊韻.
單雙韻母
雙韻有31芘，大部份也有開共鉚兩種對立其發音.
糞掃
糞掃（），也寫作糞倒，是指儂伓挃其乇.
福州話音韻系統
單雙韻母
1) 《戚林八音》裏勢無/iau/者韻. 茲芘韻母會𣍐中算福州話其正式韻母，敆學術界固有爭論. 大部份學者見覺伊伓是正式其韻母；不過有其字典共學術論文復將伊廮遘韻母體系裏勢.
糞掃
着儂比較価其大城市裡勢，大部分是掏集中糞掃埕夫塊，仱再掏埋囇，或者使火燒囇. 不過總款其做法會污染環境.
福州話音韻系統
單雙韻母
2) 韻母/ya/ 敆今旦其福州話裏勢已經討𣍐着了. 按《太史林碧山字義便覽》其講法，茲芘 (Hṳa 韻) 韻部其字僅有4芘. 茲3字敆今旦福州話裏勢其情況是總款其：1字歸遘 /ai/ 韻 (cṳā > cāi), 1 字歸遘 /ie/ 韻 (hṳa > hie), 1 字歸遘 /ɛ/ 韻 (hṳa > ha̤).
糞掃
現在嘢価國家敆𡅏研究糞掃其回收利用，將糞掃分會使回收共𣍐使回收兩種. 嘢価公共場合其糞掃桶也是分會使回收共𣍐使回收兩種. 着蔣處理𣍐使回收其糞掃，固是今旦科學家嘢頭疼其蜀件事計.
725 nièng
725
福州話音韻系統
單雙韻母
3) 古田腔將/yo/ 讀做 /yø/. 現在總款其讀法敆福州腔裏勢也開始流行去了，特別是敆後生囝臺中.
4) 韻母/uoi/ 共 /ui/ （包括茲兩芘其開韻）敆大部份地區已經合成蜀芘韻去了，僅有古田腔共平潭其福清腔固無合蜀堆.
5) 韻母 /iu/ 共 /ieu/（包括伊其開韻）敆大部份地區已經合成蜀芘韻去了，僅有古田腔共平潭其福清腔固無合蜀堆.
6) 韻母/ieu/ 共 /iɛu/ 敆古田腔裏勢讀 /iəu/ 或者 /iau/.
鼻音韻母
2) 福州話裏勢讀聲化韻/ŋ̍/其詞僅有兩芘，並且都是hâ-ké̤ṳ siăng. 蜀芘是否定詞「n̂g」（「伓」），蜀芘是 「使，放」其 「n̂g」（「伓」），頭頭許蜀芘「n̂g」敆口語臺中大部份情況讀「ĭng」，第二芘敆口語臺中讀做「ŭng」.
3) 韻母 /ɑiŋ/ 敆福清腔裏勢讀/æŋ/，有其儂固會敆 /æ/ 後梢加蜀隻輕聲其/i/，讀成 /æiŋ/. 按總款發展，福清腔裏勢其/æŋ/ 遲早也會變共福州腔蜀樣，最終齊讀 /ɑiŋ/.
4) 韻母 /øyŋ/ 敆福清腔裏勢讀/œŋ/，有其儂固會敆 /œ/後梢加蜀隻輕聲其 /y/，讀成/œyŋ/. 按總款發展，福清腔裏勢其/œŋ/ 遲早也會變共福州腔蜀樣，最終齊讀/øyŋ/.
音變現象
福州話有野豐富其音韻變化現象. 在伊是變化形式固是變化方位敆漢語族裏勢都是真有特色其.
725 nièng
Guó-sié
分類:720 nièng-dâi
福州話音韻系統
音變現象
福州話其音韻變化有3類：聲母，韻母，聲調. 敆茲3類裏勢，聲母變化特有其規則特簡單，聲調變化特複雜.
Săi
Săi kō̤-ī sê:
福州話音韻系統
喉嚨組
喉嚨組其聲母都領有/k/, /kʰ/, /h/, /ŋ/ 共 /ʔ/ 5芘.
字其聲母是喉嚨組聲母/k/, /kʰ/, /h/，者字僅敆空韻尾其字後梢辰候，茲三芘聲母變成 /ʔ/.
字其聲母是喉嚨組，者字敆空韻尾其字後梢辰候，聲母變做/ŋ/.
字其聲母是喉嚨組，者字敆塞韻尾其字後梢辰候，聲母無變化.
嘴皮組
嘴皮組其聲母有/p/, /pʰ/ 共 /m/ 3 芘.
糞掃
分類:生態 分類:社會
福州話音韻系統
嘴皮組
字其聲母是嘴皮組聲母/p/, /pʰ/，者字敆空韻尾其字後梢辰候，茲2芘聲母變做特韻母/β/.
字其聲母是嘴皮組，者字敆鼻韻尾其字後梢辰候，聲母變做/m/.
字其聲母是嘴皮組，者字敆塞韻尾其字後梢辰候，聲母無變化.
牙1組
牙1組其聲母僅有/ts/, /tsʰ/ 2芘聲母.
字其聲母是牙1組聲母/ts/, /tsʰ/，者字敆空韻尾其字后梢辰候，有兩種變化. 聲母/ts/, /tsʰ/ 共 /i/, /y/ (或者以 /i/, /y/ 做半母音，學 /ia/, /yokˀ/） 相拼辰候，/ts/, /tsʰ/ 變做特聲母/ʝ/. 其他情況變做特聲母/z/.
內部差別
福州話內部其差別比較大，但茲差別大部分是敆音韻裏勢，當地儂告嚽號𡅏「腔」. 僅按腔來分其話，福州話會分「福州腔」、「福清腔」、「古田腔」三種.
福州腔
福州因為是省督所在，歷史以來儂都見覺嚽塊其腔是標準腔.
共《戚林八音》siŏng pàng，福州腔音韻體系已經發生總款變化：
福清腔
福清腔主要敆福清共平潭兩芘地方使.
福清腔其韻母體系共韻書《戚林八音》懸頂講其韻母體系差𣍐去遠. 但是着現在福清後生囝講其福清話裏勢，「Chiu」共「Sieu」， 「Buoi」共 「Hui」已經分𣍐清楚去了.
古田腔
古田腔是古田共屏南兩芘縣講其福州話其腔. 定着古田腔敆各種福州話其腔臺中，音韻體現變化特嫩其. 古田腔音韻體系共《戚林八音》裏勢其音韻體系完全對鉚. 福州腔共福清腔其韻母都會跟聲調發生變化，就僅古田腔固未發生總款其變化.
分類:語言 分類:十邑
Cannon Gông (Tennessee)
Cannon Gông sê Mī-guók Tennessee gì siŏh ciáh gông.
Tò̤-huòng
Tò̤-huòng-chê (桃園市) sê Dài-uăng să̤-báe̤k-buô gì siŏh ciáh dĭk-hăk-chê.
Hèng-céng Dăng-ôi
Sĭng-báe̤k-chê dŭ-liāng ô 13 ciáh kṳ̆:
Gáu-ṳ̆k
分類:Dài-uăng siàng-chê
726 nièng
726
Henry Gông (Georgia)
Henry Gông (Ĭng-ngṳ̄: Henry County) sê Mī-guók Georgia gì siŏh ciáh gông.
1200 nièng-dâi
1200 nièng-dâi téng 1200 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1209 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
乞食
乞食是指敆街中向儂討飯討錢其儂. 茲蜀陣儂有其身體或者心理有毛病，故此討𣍐着工作；固有其是𣍐想去工作，特零意敆街中做乞食.
分類:社會
Nĭk-guŏng-dĕng
Nĭk-guŏng-dĕng (日光燈), bô hô̤ diêng-gòng (電槓), sê diêng-dĕng gì siŏh cṳ̄ng, ciā guŏng gì diêng-guŏng â̤ bī bàng-siòng gì diêng-dĕng guŏng nék-giāng.
分類:Diêng-ké
2018年
過世
分類:2018年 分類:2010年代
Ngô̤-mâng gâe̤ng Piĕng-giéng
«Ngô̤-mâng gâe̤ng Piĕng-giéng» (傲慢共偏見, Ĭng-ngṳ̄: Pride and Prejudice), có̤i chĕ̤ huák-biēu diŏh 1813 nièng 1 nguŏk 28 hô̤, sê Ĭng-guók nṳ̄ cáuk-gă Jane Austen gì siēu-siók. Cī buô cáuk-pīng sê ìng-lôi siēu-siók lĭk-sṳ̄ siông dék cā gì lâung-mâng hī-kiŏk cĭ-ék,
«Ngô̤-mâng gâe̤ng Piĕng-giéng» mièu-huôi chók 17 sié-gī Ĭng-guók hiŏng-cŏng siông-liù siâ-huôi gì sĕng-uăk, iâ gōng-sŭk lāu Elizabeth Bennet Siēu-ciā gâe̤ng Fitzwilliam Darcy sĭng-săng cĭ-găng gì lâung-mâng ái-cìng. Dà̤-mĕ̤k „Ngô̤-mâng gâe̤ng Piĕng-giéng“ cêu sê bī ĭ lâung ciáh nêng-sék dó̤i-huŏng sèng-âu gì nguô-huôi: Darcy Sĭng-săng biēu-hiêng chók gì ngô̤-mâng ī-gĭk Bennet Siēu-ciā dó̤i ĭ gì piĕng-giéng.
«Ngô̤-mâng gâe̤ng Piĕng-giéng» tàu guóng tàu ciŏng gì tàu guó uâ sê Ĭng-guók ùng-hŏk gì gĭng-diēng: „Huàng ô cièng gì dăng-sĭng-gŏ̤ dŭ buóh siōng tō̤ siŏh ciáh lâu-mā, cuòi sê ciòng sié-gái dŭ sìng-nêng gì cĭng-lī.“ (It is a truth universally acknowledged, that a single man in possession of a good fortune, must be in want of a wife.)
Nguôi-buô lièng-giék
Ŋ Ŋ
1210 nièng-dâi
1210 nièng-dâi téng 1210 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1219 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
7 nguŏk 22 hô̤
Guó-sié
分類:7 nguŏk
Ngiè-làng (gâing)
Ngiè-làng-gâing (宜蘭縣) sê Dài-uăng báe̤k-buô gì siŏh ciáh gâing.
分類:Dài-uăng gì gâing‎
727 nièng
727
Guó-sié
分類:720 nièng-dâi
Ayurbarwada
Ayurbarwada (Mùng-gū-ngṳ̄:, 1285 n. - 1320 n.) iâ hô̤ lā̤ Buyantu Khan hĕ̤k-ciā Nguòng Ìng-cŭng (元仁宗), sê Mùng-gū Dá̤-guók gì siŏh ciáh Khan, iâ sê Nguòng-dièu gì siŏh ciáh huòng-dá̤. 1311 nièng gáu 1320 nièng câi-ôi.
分類:Mùng-gū ìng-ŭk 分類:Mùng-gū Khan 分類:Nguòng-dièu huòng-dá̤
Iĕng-huă
縮圖 Iĕng-huă (烟花), iâ hô̤ lā̤ iĕng-huō (烟火) hĕ̤k-ciā huă (花), sê cī găk gŭng-sê̤ṳ hĕ̤k-ciā cáik-nĭk, biēu-iēng gì sèng-âu bóng gì nó̤h, ĭ gì nguòng-lī gâe̤ng páu-diông chă-bók-dŏ̤, dŭ sê kĕk huōi-iŏh có̤ gì.
Bóng huă ô nék-giāng ngùi-hiēng, bô gă lā̤ bī-gáu chāu, gó-chṳ̄ Dṳ̆ng-guók céng-hū mâ̤ kīng bóng huă iā sâ̤ nièng. Bók-guó ciŏng-uâng có̤ lâ chŭng-cáik dŭ mò̤ mê kó̤. 2007 nièng, iĕng-huă gâe̤ng páu-tiông diŏh Hók-ciŭ ciáng-sék gā̤-géng, dăng chŭng-cáik â̤ sāi bóng huă bóng páu-diông lāu.
分類:Ùng-huá 分類:Cá-iŏh
Cṳ̆ng-chói
Cṳ̆ng-chói sê lâng ciáh nè̤ng chói-puòi pâung diŏh chói-puòi gì dâe̤ng-cáuk. Găk sié-gái duâi-buô-hông dê-kṳ̆ gì hiêng-dâi ùng-huá diē-sié, cṳ̆ng-chói sê biēu-dăk ái-cìng gì huŏng-sék. Bók-guó găk siŏh piĕ dê-huŏng, cṳ̆ng-chói iâ kō̤-nèng biēu-dăk iū-ngiê gâe̤ng géng-ái.
Ìng-lôi-hŏk-gă gáu hiêng-câi gó muôi ngiēng-géu chók cṳ̆ng-chói dó̤-dā̤ sê nè̤ng gì buōng-nèng gó sê hâiu-tiĕng ŏ̤h lì gì.
分類:Gāng-cìng
Canyon Gông (Idaho)
Canyon Gông sê Mī-guók Idaho gì siŏh ciáh gông.
分類:Idaho gì gông
Thimphu
Thimphu (ཐིམ་ཕུག) sê Bhutan gì siū-dŭ. 分類:Bhutan 分類:Siū-dŭ
728 nièng
728
Guó-sié
分類:720 nièng-dâi
7 nguŏk 23 hô̤
Guó-sié
分類:7 nguŏk
Ulaanbaatar
分類:Mùng-gū 分類:Siū-dŭ
Henry Gông (Illinois)
Henry Gông (Ĭng-ngṳ̄: Henry County) sê Mī-guók Illinois gì siŏh ciáh gông.
分類:Illinois gì gông
Lṳ̀ng-ngàng
Lṳ̀ng-ngàng (龍岩, Káh-gă-ngṳ̄: Liùng-ngàm, Mìng-nàng-ngṳ̄: Lêng-nâ) sê Hók-gióng-sēng să̤-buô gì dê-gék-chê. Ĭ báe̤k-buô sê Săng-mìng, dĕ̤ng-buô sê Cuòng-ciŭ, dĕ̤ng-nàng-buô sê Ciŏng-ciŭ, să̤-buô sê Gŏng-să̤-sēng, nàng-buô sê Guōng-dĕ̤ng-sēng.
Hèng-céng dăng-ôi
Lṳ̀ng-ngàng-chê ô 1 bĭk kṳ̆, 1 bĭk gâing-gék-chê gâe̤ng 5 bĭk gâing:
Lĭk-sṳ̄
Gĭng-dáng-nĭk gì Lṳ̀ng-ngàng dê-kṳ̆ găk 736 nièng sèng-âu sê Tĭng-ciŭ (汀州), guāng-hăk Diòng-tĭng-gâing (長汀縣), Uòng-lièng-gâing (黃連縣) gâe̤ng Sĭng-lò̤-gâing (新羅縣). Ĭng-ôi diŏh Sĭng-lò̤-gâing ô siŏh ciáh dê-huŏng hô̤ lō̤ "Lṳ̀ng-ngàng-dâe̤ng" (龍岩洞), gó-chṳ̄ 742 nièng Tĭng-ciŭ cêu gāi miàng có̤ Lṳ̀ng-ngàng lāu.
Gū-cā Dṳ̆ng-guók báe̤k-huŏng ô ciéng-luâng, cêng sâ̤ báe̤k-huŏng gì Háng-cŭk-nè̤ng cāu-huāng gáu Lṳ̀ng-ngàng dê-kṳ̆, ĭ-gáuk-nè̤ng cêu sê Káh-gă-nè̤ng. Diòng-tĭng ké̤ṳk nêng-ùi sê Káh-nè̤ng gì chió, Tĭng-gĕ̤ng (汀江) ké̤ṳk chĭng có̤ Káh-nè̤ng gì mū-chĭng-ò̤.
分類:Siàng-chê 分類:Mìng-să̤ 分類:Lṳ̀ng-ngàng
Ók-dāu
Ók-dāu (熨斗) sê siŏh cṳ̄ng sāi diêng gă-iĕk ī-hâiu, ciŏng ĭ-siòng hĕ̤k-ciā buó ók bàng gì diêng-ké.
o
Gŏ̤-hṳ̀ng
Gŏ̤-hṳ̀ng-chê (高雄市, Mìng-nàng-ngṳ̄: Ko-hiông-tshī) sê Dài-uàng-dō̤ có̤i să̤-nàng-buô gì siàng-chê, iâ sê Dài-uàng dâ̤ nê duâi gì gē̤ng-kāu.
Gáu-ṳ̆k
分類:Dài-uăng siàng-chê
Shidibala
Shidibala (Mùng-gū-ngṳ̄:, 1303 n. - 1323 n.), iâ hô̤ lā̤ Gegeen Khan hĕ̤k-ciā Nguòng Ĭng-cŭng (元英宗), sê Mùng-gū Dá̤-guók gì siŏh ciáh Khan, iâ sê Nguòng-dièu gì siŏh ciáh huòng-dá̤. 1303 nièng gáu 1323 nièng câi-ôi.
分類:Mùng-gū ìng-ŭk 分類:Mùng-gū Khan 分類:Nguòng-dièu huòng-dá̤
鈦
縮圖|鈦其電子示意圖 鈦，是蜀種化學元素，也是蜀種金屬，伊其原子序數是22，元素符號是Ti. 儂家經綢講其鈦合金就是使伊做其.
Cape Girardeau Gông (Missouri)
Cape Girardeau Gông sê Mī-guók Missouri gì siŏh ciáh gông.
Nicosia
Nicosia sê Cyprus gì siū-dŭ.
Cape Girardeau Gông (Missouri)
分類:Missouri gì gông
鈦
工業懸頂經綢使鈉跟四氯化鈦反應：
參考資料
分類:化學元素
Nicosia
分類:Cyprus 分類:Siū-dŭ
729 nièng
729
Guó-sié
分類:720 nièng-dâi
7 nguŏk 24 hô̤
Guó-sié
分類:7 nguŏk
Uōng-dâi Cièng-tiàng
«Uōng-dâi Cièng-tiàng» (遠大前程, Ĭng-ùng: Great Expectations) sê Charles Dickens gì siēu-siók. Ciòng cṳ̆ sê buáng cê̤ṳ-diông gì hŭng-gáik, gōng-sŭk siŏh ciáh miàng Pip gì gŭ-ì sìng-diōng gì gū-sê̤ṳ. Chiông Dickens gì-tă siēu-siók sŏ̤h-iông, cī buô cáuk-pīng diē-sié iâ ô cêng sâ̤ cáuk-ciā cê-gă gì sĕng-uăk gĭng-lĭk.
Cìng-ciék Kái-iéu
Gū-sê̤ṳ áng Pip sĕng-miâng gì cièng-tiàng buŏng siàng săng găi-dâung. Găk tàu ciéh "cièng-tiàng" diē-sié, Pip gó sê siŏh ciéh niāng-gŏ̤, gâe̤ng ĭ ciā, ciā-hŭ dêu siŏh-dŏi. Chŭi-iòng sĕng-uăk bĭ-mì bìng-gṳ̀ng, dáng-sê Pip giéng-gáe̤k hēng muāng-cé̤ṳk. Ék-dĭk gáu siŏh gĕ̤ng, Pip lì gáu siŏh ciéh ô-cièng gì nṳ̄-gái Havisham Siēu-ciā (Miss Havisham) chió diē có̤ gĕ̤ng, giék-sék lāu ĭ gì ngiê-nṳ̄: ṳ̀ng-mâu cáuk-gă dáng-sê bì-ké cĭng ngài gì cṳ̆-niòng-giāng Estella. Pip sĭng diē dé̤ṳng-é Estella, páh-sáung bóng-ké hiêng-câi gì gāng-dăng sĕng-uăk kó̤ có̤ siŏh ciáh sĭng-sê̤ṳ. Liê-kŭi Havisham Siēu-ciā gâe̤ng Estella hâiu, Pip kăi-sṳ̄ gâe̤ng ĭ ciā-hŭ Joe ŏ̤h-ngiê, diōng-duâi ó̤i có̤ páh-tiék-să-hô. Bók-guó ĭ gì sĕng-uăk dŏk-iòng huák-sĕng gāi-biéng: ô siŏh ciáh Lùng-dŭng lŭk-sṳ̆ sêu nè̤ng ūi-táuk, ó̤i dái Pip kó̤ Lùng-dŭng ciék-sêu sĭng-sê̤ṳ hóng-liêng.
分類:Ùng-hŏk 分類:Ĕu-ciŭ
Romania
分類:Ĕu-ciŭ guók-gă
Kazakhstan
Kazakhstan sê Dṳ̆ng Ā gì siŏh ciáh guók-gă.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Ā-ciŭ guók-gă
1230 nièng-dâi
1230 nièng-dâi téng 1230 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1239 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
7 nguŏk 25 hô̤
Guó-sié
分類:7 nguŏk
Diêng-sê
Diêng-sê(電視) sê siŏh cṳ̄ng séng-sék muòi-gái, â̤ sāi guŏng-bó̤ dùng-sì ô siăng-ĭng gâe̤ng dù-áng. Ô gì sèng-âu diêng-sê sê cī diêng-sê-gĭ, iâ ô gì sèng-âu sê cī diêng-sê bìng-dô̤.
分類:séng-sék 分類:diêng-ké
Cape May Gông (New Jersey)
Cape May Gông sê Mī-guók New Jersey gì siŏh ciáh gông.
分類:New Jersey gì gông
Yesün Temür
Yesün Temür (Mùng-gū-ngṳ̄:, 1293 n. - 1328 n.) iâ hô̤ lā̤ Nguòng Tái-dêng-dá̤ (元泰定帝), sê Mùng-gū Dá̤-guók gì siŏh ciáh Khan, iâ sê Nguòng-dièu gì siŏh ciáh huòng-dá̤. 1323 nièng gáu 1328 nièng câi-ôi.
Alberta
Alberta, iâ hô̤ lō̤ Ái-báik-ták (愛伯塔), sê Gă-nā-dâi să̤-buô gì siŏh ciáh sēng, ché̤ṳ diŏh Rocky Săng-mĕk gì dĕ̤ng-bèng. Ĭ să̤-bèng sê Bĭ-sĭ-sēng, dĕ̤ng-bèng sê Saskatchewan, báe̤k-bèng sê Să̤-báe̤k Liāng-tū, nàng-bèng sê Mī-guók gì Montana.
Alberta ĭng-ôi chók-sāng cêng sâ̤ mŭk-cài, siŏh-iù gâe̤ng tiĕng-iòng-ké, gó̤-chṳ̄ sê Gă-nā-dâi gĭng-cá̤ cêng-gó̤ huák-dăk gì dê-kṳ̆. Alberta gó sĕng-sāng cuòng Gă-nā-dâi chă-bók-dŏ̤ siôh-buáng gì ngù-nṳ̆k.
分類:Gă-nā-dâi gì sēng
Yerevan
Yerevan (Armenia-ngṳ̄: Երևան) sê Armenia gì siū-dŭ.
Hŭng-gīng
分類:Armenia 分類:Siū-dŭ
Henry Gông (Indiana)
Henry Gông (Ĭng-ngṳ̄: Henry County) sê Mī-guók Indiana gì siŏh ciáh gông.
分類:Indiana gì gông
春分
春分是中國農曆倛廿四節氣之一，着驚蟄共清明之間. 茲蜀日，北半球暝晡共日中蜀樣長.
分類:節氣
730 nièng
730
Guó-sié
分類:730 nièng-dâi
Amman
Amman sê Jordan gì siū-dŭ.
Diêng-uâ
Diêng-uâ (電話) iâ hô̤ có̤ dáik-lŭk-hŭng (德律風), sê siŏh cṳ̄ng â̤ sāi ciŏng siăng-ĭng diòng gáu iā huông dê-huŏng gì séng-sék cŏng-dê. Diêng-uâ sê Alexander Graham Bell huák-mìng gì.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:séng-sék 分類:diêng-ké
Rhodium
Rhodium sê siŏh cṳ̄ng gĭng-sṳ̆k, iâ sê siŏh cṳ̄ng huá-hŏk nguòng-só. Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 45, huá-hŏk hù-hô̤ sê Rh.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Huá-hŏk nguòng-só
Páu-diông
Páu-diông (炮仗) sê Dĕ̤ng Ā nè̤ng găk cáik-nĭk sèng-âu iā sèu sāi gáu gì siŏh cṳ̄ng nó̤h. Ciŏng huōi-iŏh bău diŏh dé̤ṳk-dè̤ng hĕ̤k-ciā cāi-dè̤ng diē-sié, sāi huōi cióh dô̤-huōi-siáng ciŏng ĭ siĕu kī lì. Ciā nó̤h siĕu gì sèng-âu â̤ báuk-cá, báuk-cá gì sèng-âu siăng-ĭng iā duâi, cáik-nĭk gì sèng-âu bóng cuòi iā nâu-iĕk.
Bóng páu-diông gâe̤ng bóng huă siŏh iông ô nék-giāng ngùi-hiēng, bô gă lā̤ bī-gáu chāu, gó-chṳ̄ Dṳ̆ng-guók céng-hū mâ̤ kīng bóng páu-diông iā sâ̤ nièng. Bók-guó ciŏng-uâng có̤ lâ chŭng-cáik dŭ mò̤ mê kó̤. 2007 nièng, iĕng-huă gâe̤ng páu-tiông diŏh Hók-ciŭ ciáng-sék gā̤-géng, dăng chŭng-cáik â̤ sāi bóng huă bóng páu-diông lāu.
分類:Ùng-huá 分類:Cá-iŏh
1240 nièng-dâi
1240 nièng-dâi téng 1240 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1249 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
國際象棋
國際象棋也號𡅏西洋棋，是蜀種棋類遊戲，着今旦國際懸頂客佻其儂嘢価.
國際象棋由兩隻儂行，蜀隻儂拈白其子，蜀隻儂拈烏其，其中拈白其着先行. 每蜀方其棋臺中都有1粒國王、1粒王后、2粒象（也號𡅏教士）、2頭馬（也號𡅏騎士）、2粒車（也號𡅏城堡）共8粒兵. 去拍國王號𡅏將軍，僅是國王乞儂將軍以後無塊走就號𡅏殺棋，乞儂殺棋其許蜀方就輸了. 僅是夫儂都無辦法將對方其國王刣囇，就號𡅏和棋.
國際象棋其棋盤是蜀組8*8其方格，每蜀隻格格都塗上烏或者白其顏色，共間壁其格格區別開來.
歷史
國際象棋其祖宗是印度其恰圖蘭卡. 恰圖蘭卡也是蜀種棋類遊戲，共今旦國際象棋其棋盤共棋子都盡去像.
恰圖蘭卡差不多着薩珊帝國國王霍斯勞一世在位其辰候傳遘波斯. 這國王對文學共哲學感興趣，由印度夫塊掏嘢価其書遘波斯. 印度儂也將恰圖蘭卡帶遘這國王夫塊，伊見覺嘢有味，將這其改造成沙特蘭茲掏來客佻. 這沙特蘭茲傳遘蒙古、阿拉伯、衣索比亞、西班牙、德國等等國家，發展出蒙古象棋、本營象棋、衣索比亞象棋、西班牙大象棋、信使象棋各種象棋，最終發展成今旦其國際象棋.
象棋遊戲傳遘歐洲差不多是中世紀其事計. 許辰候這遊戲着歐洲國家僅乞貴族客佻其，茲蜀陣儂專門掏嚽來訓練戰爭其策略，故此乞儂號𡅏“國王其客佻乇”. 遘19世紀其辰候，乍開始有百姓客佻這遊戲.
恰圖蘭卡向南傳遘斯里蘭卡、緬甸、泰國、柬埔寨、馬來西亞等等東南亞國家，發展出泰盧固象棋、緬甸象棋、泰國象棋、高棉象棋各種變體；另外蜀支，向東傳遘中國，乞中國儂改造成中國象棋，復乞朝鮮、日本儂改造成自家國家其朝鮮將棋共日本將棋. 故此講恰圖蘭卡是所有象棋茲蜀類遊戲其祖宗，儂家着世界懸頂隨便兩隻象棋遊戲臺中都會發現共同點.
有其信伊斯蘭教其儂見覺客佻國際象棋是“褻瀆神明”其. 根據《穆斯林聖訓實錄》（Sahih Muslim）裡勢其講法，先知穆罕默德有講過蜀句話：“客佻象棋其儂，共將手凸裡豬肉、豬血裡勢無什乇區別. ”敆穆斯林其觀念裡勢，豬“蜀身都拉渣死”. 茲本《穆斯林聖訓實錄》其地位着伊斯蘭教裡勢嘢懸，故此影響力眞大. 不過，今旦客佻國際象棋其阿拉伯儂嘢価.
1981年，信伊斯蘭教其伊朗政府禁止儂客佻這棋；遘1988年其辰候乍由魯霍拉·何梅尼解除這禁令，但是𣍐允許儂獲嚽來賭錢.
特殊行法
國際象棋裡勢有三種特殊行法：“兵其升變”、“食過路兵”共“王車易位”.
兵其升變
兵囝行遘對方其最底許蜀橫以後，着變成王后、車、象或者馬臺中其蜀種；不過𣍐使變成國王，也𣍐使伓變. 嚽就是“兵其升變”. 故此雖然講蜀隻兵囝無什乇乇使，但是行遘最對面去其話，威脅就嘢大了.
食過路兵
對方其兵囝趁伊初始其地方向前斗行兩步其辰候（就是講嚽是這兵行其頭步其意思），僅是講行遘其地方邊兜有汝其兵囝，汝會使直接將這兵掏囇，再將汝自己其許隻兵囝廮着這兵其骿後（由汝茲蜀邊覷）. 嚽就是“食過路兵”.
王車易位
敆國際象棋裡勢，僅是國王未乞儂將軍過，國王共車都未定動過，復加𡅏兩頭臺中無其他其子子其話，國王會使向車許蜀邊移兩遘三格，再將車廮着國王其另外蜀邊. 嚽號𡅏“王車易位”，也號𡅏“國王入堡”. 國王共遠其車易位其辰候移三格，總款其易位號𡅏“長易位”；共近其車易位是移兩格，總款其易位號𡅏“短易位”. 不過，𣍐使敆對方將軍其辰候易位.
記譜法
國際象棋有幾種記譜法，不過現在最稠使其是“代數記譜法”. 一般都寫兩直，白其行法寫左邊，烏其行法寫右邊. 這代數記譜法其符號生總款：
有其辰候書裡勢也會着蜀步骿後加入幾種符號來評價茲步行其蔣其：
下底是使代數記譜法記其蜀局棋：
分類:文化
Hŭng-muòng
Hŭng-muòng (風蚊) sê 1 cṳ̄ng â̤ buŏi gì tè̤ng-ngiê, sĭng-tā̤ niōng, kă dòng, chói-buô ké-guăng có̤ dòng-dòng-nuóh ciĕng-ciĕng-nuóh, gâe̤ng cĕng siŏh-iông. Hŭng-muòng ék-buăng dŭ găk iĕk-tiĕng màng-buŏ uăk-dâe̤ng. Ĭng-ôi hŭng-muòng â̤ guó-bâng, gó-chṳ̄ ké̤ṳk nêng-ùi sê hâi-tè̤ng.
Ng sê sū-iū hŭng-muòng dŭ â̤ gâ nè̤ng: Gē̤ng hŭng-muòng cêu ng siăh háik, nâ siăh sĭk-ŭk cáik-cáik; mō̤ hŭng-muòng â̤ sāi chói chiéng diē buô-ṳ̄ dông-ŭk (bău-guák nè̤ng) puòi-hŭ diē-sié só̤h háik. Hŭng-muòng gâ hâiu, puòi-hŭ ké̤ṳk déng gì dê-huŏng â̤ mŏ̤-lŏ̤ kī. Hŭng-muòng éu-tè̤ng hô̤ lō̤ bā-lāng-gū-tôi, â̤ diŏh 20 °C gì cūi diē-sié sĕng-uăk 14 gĕ̤ng ciáh biéng có̤ hŭng-muòng.
分類:Ciék-ciĕ dông-ŭk
炮仗
炮仗是東亞儂敆節日辰候野稠使遘其蜀種乇. 將火藥包着竹筒或者紙筒裡勢，使火借導火線將伊燒起來. 者乇燒其辰候會爆炸，爆炸其辰候聲音野大，節日其辰候放嚽野鬧熱.
放炮仗共放花蜀樣有仂囝危險，復加𡅏比較吵，故此中國政府𣍐肯放炮仗野価年. 不過總款做囇春節都無味去. 2007年，烟花共炮仗着福州正式解禁，仱春節會使放炮仗了.
相關條目
分類:文化 分類:炸藥
Saskatchewan
Saskatchewan sê Gă-nā-dâi gì siŏh ciáh sēng.
分類:Gă-nā-dâi gì sēng
7 nguŏk 26 hô̤
Guó-sié
分類:7 nguŏk
731 nièng
731
7 nguŏk 27 hô̤
Guó-sié
分類:7 nguŏk
釩
縮圖|釩其電子示意圖 釩，是蜀種化學元素，也是蜀種金屬，伊其原子序數是23，元素符號是V.
五氧化二釩
工業做硫酸其辰侯經綢使五氧化二釩來做催化劑（第二步）.
分類:化學元素
Gulliver Lṳ̄-hèng-gé
«Gulliver Lṳ̄-hèng-gé» (Ĭng-ùng: Gulliver's Travels) sê Ái-ī-làng hūng-chié ùng-hŏk cáuk-gă Jonathan Swift gì dâi-biēu siēu-siók, găk 1726 nièng huák-biēu, sê Ĭng-ngṳ̄ ùng-hŏk gì gĭng-diēng. «Gulliver Lṳ̄-hèng-gé» cê̤ṳ chók-bēng gáu dăng ék-dĭk sêu diŏh dŭk-ciā huăng-ngìng.
Cìng-ciék kái-iéu
Cī buōng cṳ̆ sāi-ê̤ṳng dâ̤-ék ìng-chĭng huŏng-sék gōng-sŭk siŏh ciáh miàng giéu Lemuel Gulliver gì lṳ̄-hèng gĭng-lĭk. Cī ciéh Gulliver gô-dā̤ sê nguôi-kuŏ ĭ-sĕng, cĭ hâiu có̤ sùng-diōng. Guòng buōng cṳ̆ buŏng có̤ sé buô-hông, gái-siêu găk â-dā̤:
Ragibagh
Ragibagh (Mùng-gū-ngṳ̄:, 1320 n. - 1328 n.) iâ hô̤ lā̤ Nguòng Tiĕng-sông-dá̤ (元天順帝), sê Mùng-gū Dá̤-guók gì siŏh ciáh Khan, iâ sê Nguòng-dièu gì siŏh ciáh huòng-dá̤. 1328 nièng 10 nguŏk gáu 11 nguŏk câi-ôi.
Gulliver Lṳ̄-hèng-gé
Dâ̤ 1 Buô-hông: Lṳ̄-hèng-gé
1699 n. 5 ng. 4 h. - 1702 n. 4 ng. 13 h.
Ragibagh
分類:Mùng-gū ìng-ŭk 分類:Mùng-gū Khan 分類:Nguòng-dièu huòng-dá̤
Gulliver Lṳ̄-hèng-gé
Dâ̤ 1 Buô-hông: Lṳ̄-hèng-gé
Cī buô-hông cṳ̆ kī-tàu ô siŏh piĕng iā dōi gì sê̤ṳ-ngiòng, Gulliver gāng-dăng siā giâ ĭ gì sĕng-bìng. Ĭ ó̤i lṳ̄-hèng.
Tàu huòi chók hāi lṳ̄-hèng, Gulliver găk hāi siông ngê̤ṳ diŏh hŭng-bó̤-ṳ̄, sùng sék-sê̤ṳ ·gó̤. Ĭ buăk lŏ̤h hāi, ké̤ṳk hāi-lâung chṳ̆ng gáu ngiâng lā̤. Gulliver chĭng-chāng hâiu, huák-hiêng cê-gă ké̤ṳk siŏh dêng cĭng ā̤ cĭng nâung gì nè̤ng (15cm gèng) buŏh diŏh. Cī dêng nè̤ng sê ciā dê-huŏng gì ciō-ìng. Ciā dê-huŏng ô lâng bĭk ciáng lā̤ gău-ciéng gì guók-gă: Lilliput gâe̤ng Blefuscu. Lilliput-nè̤ng káuk-séng Gulliver ng-sê ngài-nè̤ng ī-hâiu, cêu ciék-sêu ĭ, sêng-cé Lilliput guók-uòng iâ tṳ̄ng-ái ĭ. Gṳ̆ng-dìng ngiê-lâung guók-gă duâi-sê̤ṳ, Gulliver dŭ sô̤i biĕng-dău tiăng, tì gióng-ngiê. Gulliver gióng-nigê Lilliput-nè̤ng tău-dò̤ Buó-liĕk-hù-sṳ̆-kŭ-nè̤ng gì gŭng-kāng lì páh iàng Blefuscu, bók-guó, ĭ huāng-dó̤i ciŏng ciā guók-gă biéng có̤ Lilliput gì siŏh bĭk sēng, cuòi niông guók-uòng gâe̤ng dièu-dìng dâi-sìng duâi sêu-ké. Giék-guō, Gulliver ké̤ṳk ĭ-gáuk-nè̤ng sīng-puáng ùi buâng-guók cô̤i-nè̤ng. Cô̤-huá ô bèng-iū gì bŏng-cô, ĭ tuák-liê ngùi-hiēng, cāu kó̤ Blefuscu. Hŭ-uái ĭ tō̤ diŏh siŏh dèu sùng-giāng, cêu bà-sùng duōng kó̤ lāu.
Dâ̤ 2 Buô-hông: Brobdingnag Lṳ̄-hèng-gé
1702 n. 6 ng. 20 h. - 1706 n. 6 ng. 3 h.
Gulliver gì sùng găk hāi siông bô ngê̤ṳ diŏh hŭng-bó̤-ṳ̄ liê-kŭi hòng-dô̤. Ĭng-ôi kuók ciāng-cūi, Ĭ nâ diông kó̤ ngiâng lā̤ tō̤ cūi siăh. Siŏh ciéh háng-mā gèng 24 mī gì nùng-mìng (Lilliput-nè̤ng gì bī-liê chă-bók-dŏ̤ sê 1:12; Brobdingnag-nè̤ng sê 12:1) huák-hiêng Gulliver, gâe̤ng ĭ dái diōng chió, iù ciā nùng-mìng gì muói lì ciéu-gó ĭ. Ciā nùng-mìng giéng-gáe̤k ĭ iā ô-mê, cêu dò̤ ĭ chók kó̤ diēng-lāng téng cièng. Ciā siĕu-sék duòng gáu Brobdingnag nṳ̄-uòng huāi-nē̤, dăng nṳ̄-uòng iâ lì káng. Gulliver dáik diŏh nṳ̄-uòng gì tṳ̄ng-ái, cêu ké̤ṳk nṳ̄-uòng dái diōng gṳ̆ng-dâing huáng lā̤. Gĭ-găng ô huák-sĕng gĭng-hiēng gì dâi, pī-ṳ̀-gōng, gâe̤ng duâi uòng-pŭng sŏng-páh hĕ̤k-chiā sê ké̤ṳk gàu-giāng niĕh gáu chuó-dīng gà̤-dēng, dēng-dēng. Găk gṳ̆ng-dìng diē-sié, Gulliver gâe̤ng guók-uòng gōng Ĕu-ciŭ gì céng-dê sì-sê̤ṳ, bók-guó guók-uòng nék-giāng héng-ché̤ṳ dŭ mò̤. Ô siŏh huòi, ĭ kó̤ hāi-gièng, buáng-diô-dŏng ké̤ṳk siŏh tàu duâi cēu niăh kī-lì liŭ gáu hāi lā̤, ké̤ṳk siŏh piĕ cūi-chiū géu kī, dái diōng Ĭng-guók.