cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
MediaWiki
Ngiê-dāu Lièng-giék
分類:Wikipedia
鐵
常見反應
鐵共氯氣反應：
鐵共酸反應（統一其離子方程式）：
工業
1.碳共氧氣反應：
3.二氧化碳共赤鐵礦（氧化鐵）反應：
注意：使磁鐵礦（四氧化三鐵）也會使其：
實驗室
實驗室臺中一般使一氧化碳共氧化鐵反應來做鐵：
分類:化學元素
鈷
縮圖|鈷其電子示意團 鈷，是蜀種化學元素，也是蜀種金屬. 伊其原子序數是27，元素符號是Co，算過渡金屬，鐵系元素之一，有磁性. 鈷礦主要成分是砷化物、氧化物共硫化物. 固有，放射性其鈷-60同位素也可以做生癌治療.
分類:化學元素
Carroll Gông (Iowa)
Carroll Gông sê Mī-guók Iowa gì siŏh ciáh gông.
分類:Iowa gì gông
Hertford Gông (North Carolina)
Hertford Gông (Ĭng-ngṳ̄: Hertford County) sê Mī-guók North Carolina gì siŏh ciáh gông.
分類:North Carolina gì gông
752 nièng
752
Guó-sié
分類:750 nièng-dâi
Sĭng-dé̤ṳk (chê)
Sĭng-dé̤ṳk-chê (新竹市, Mìng-nàng-ngṳ̄:  Sin-tek-chhī) sê Dài-uàng-dō̤ să̤-báe̤k-buô gì sēng hăk chê.
Hèng-céng Dăng-ôi
Giĕ-lè̤ng-chê dŭ-liāng ô 3 ciáh kṳ̆:
Gáu-ṳ̆k
分類:Dài-uăng siàng-chê‎
Bìng-dĕ̤ng (gâing)
Bìng-dĕ̤ng-gâing (屏東縣) sê Dài-uăng nàng-buô gì siŏh ciáh gâing.
分類:Dài-uăng gì gâing
1400 nièng-dâi
1400 nièng-dâi téng 1400 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1409 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
12 nguŏk 23 hô̤
Guó-sié
分類:12 nguŏk
Andorra la Vella
Andorra la Vella sê Andorra gì siū-dŭ.
分類:Andorra 分類:siū-dŭ
Uzbekistan
Uzbekistan sê Dṳ̆ng Ā gì siŏh ciáh guók-gă.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Ā-ciŭ guók-gă
753 nièng
753
Guó-sié
分類:750 nièng-dâi
Dàu
Dàu sê dū-cièng sèng-âu sāi gì siŏh cṳ̄ng céng-huŏng-tā̤ gì nó̤h.
分類:Iù-hié
Nàng Mī-ciŭ
Nàng Mī-ciŭ (南美洲) sê sié-gái dâ̤ 4 duâi gì dâi-lṳ̆k, miêng-cék 17,840,000 km², sê dê-giù biēu miêng-cék gì 3.5%. 2005 nièng tūng-gié, gê̤ṳng-cūng ô 3.71 é nè̤ng sĕng-uăk diŏh Nàng Mī-ciŭ, dâi-kái sê sié-gái ciòng-buô ìng-kēu 5 duâi gì. Nàng Mī-ciŭ báe̤k buô sê Báe̤k Mī-ciŭ, dĕ̤ng-báe̤k buô sê Nàng Dâi-să̤ Iòng, să̤ buô sê Tái-bìng-iòng, nàng buô sê Nàng-gĭk-ciŭ.
1 nguŏk 2 hô̤
Guó-sié
分類:1 nguŏk
Nàng Mī-ciŭ
Mìng-chĭng gì lài-lĭk
„Nàng Mī-ciŭ“ găk Să̤-huŏng ngṳ̄-ngiòng diē-sié sê South America.
Dê-kṳ̆
分類:Sié-gái
Zagreb
Zagreb sê Croatia gì siū-dŭ.
分類:Croatia 分類:siū-dŭ
Să̤ Ó̤-ciŭ
Să̤ Ó̤-ciŭ (Western Australia) hĕ̤k-ciā Să̤ Ó̤-dâi-lé-ā-ciŭ, sê Ó̤-ciŭ gì siŏh ciáh ciŭ.
Gīng-tái Huòng-dá̤
Gīng-tái Huòng-dá̤ (景泰皇帝, 1428 n. - 1457 n.), miàng Ciŏ Gì-ngṳ̆k (朱祁鈺), sê Mìng-dièu gì huòng-dá̤, 1449 nièng gáu 1457 nièng câi-ôi. Ĭ sê Hùng-hĭ Huòng-dá̤ gì giāng, iâ sê Mìng Ĭng-cŭng gì diê.
分類:Mìng-dièu huòng-dá̤
Tallinn
Tallinn sê Estonia gì siū-dŭ.
分類:Estonia 分類:siū-dŭ
Riga
Riga sê Latvia gì siū-dŭ.
Nguòng-só ciŭ-gĭ-biēu
Huá-hŏk Nguòng-só ciŭ-gĭ-biēu (化學元素週期表) sê gŏng-gé̤ṳ nguòng-cṳ̄-sê̤ṳ téng nâung gáu duâi lì bà̤ gì huá-hŏk nguòng-só gì biēu-gáik. Ciā biēu-gáik sê dòng-huŏng-hìng gì iông-sék, ô gì nguòng-só ciŭ-gĭ dâi-dŏng ô kĕ̤ng gì dê-hŏng. Ciŏng dĕk-séng ciék-gê̤ṳng gì nguòng-só ĕng diŏh siŏh cŭk diē-sié, pī-ṳ̀ gōng lū-só gâe̤ng dô̤-séng ké-tā̤ cêu sê ciŏng-uâng ĕng siŏh cŭk diē-sié. Ciŏng-uâng gì có̤-huák â̤ găk ciā biēu diē-sié có̤ chók nguòng-só hŭng-kṳ̆ lì. Ciā nguòng-só ciŭ-gĭ-biēu â̤ sāi cūng-káuk gì ê̤ṳ-cháik chók gáuk cṳ̄ng nguòng-só gì dĕk-séng gâe̤ng cĭ-găng gì guăng-hiê, gó-chṳ̄ găk huá-hŏk gâe̤ng gì-tă kuŏ-hŏk diē-sié iā sèu sāi gáu, dĕk-biék sê găk ngiēng-géu huá-hŏk hìng-òi gì sèng-âu iā ô nó̤h sāi.
Nguòng-só ciŭ-gĭ-biēu sê iù Ngò̤-lò̤-sṳ̆ huá-hŏk-gă Dmitri Mendeleev găk 1869 nièng huák-mìng gì, dò̤ lì diēng-sê hī sèng-âu ī-gĭng â̤ báik gì nguòng-só gì dĕk-séng gâe̤ng ciŭ-gĭ-séng. Gáu-muōi-lāu, ĭng-ôi lī-lâung mò̤-hìng gì huák-diēng gâe̤ng sĭng nguòng-só gì huák-hiêng, ciā biēu iâ ké̤ṳk kuŏ-hŏk-gă gāi-céng gâe̤ng kuóng-diēng, có̤i-cṳ̄ng biéng siàng gĭng-dáng gì iông-sék. Mendeleev tŭng-guó ciā nó̤h cūng-káuk ê̤ṳ-cháik chók lì nék-giāng hī sèng-âu gó muōi huák-hiêng gì nguòng-só gâe̤ng ĭ gì dĕk-séng. Ī-hâiu kuŏ-hŏk-gă cêu cĭng gì huák-hiêng hŭ-uâng gì nguòng-só, céng-mìng ĭ ê̤ṳ-cháik gì mò̤ dâng.
Găk gĭng-dáng gì nguòng-só ciŭ-gĭ-biēu diē-sié, téng 1 hô̤ (kĭng) gáu 118 hô̤ (Uuo) gì sū-iū nguòng-só dŭ ī-gĭng sìng-gŭng hăk-siàng lāu. Gì-dṳ̆ng, 1 hô̤ (kĭng) gáu 98 hô̤ (Californium) găk cê̤ṳ-iòng-gái dâi-dŏng dŭ ô, diông giâ lì gì (iâ bău-guák iā sâ̤ gì huóng-siê-séng dùng-ôi-só) dŭ sê găk sék-ngiêng-sék diē-sié hăk-siàng gì. Hiêng-câi Uuo ī-hâiu gì nguòng-só gó lā̤ găk lā̤ có̤, ĭng-ôi cuòi bô dái chók ciŏng kuóng-diēng ciā biēu gì ông-tà̤.
Nguòng-só ciŭ-gĭ-biēu
Dù-gā̤:
{{Legend|#ff6666|Giĕng-gĭng-sṳ̆k}} {{Legend|#ffdead|Giĕng-tū gĭng-sṳ̆k}} {{Legend|#ffbfff| Lanthanum-hiê nguòng-só }} {{Legend|#ff99cc|Actinium-hiê nguòng-só}} {{Legend|#ffc0c0|Guó-dô gĭng-sṳ̆k}} {{Legend|#cccccc|ciō-cŭk gĭng-sṳ̆k}} {{Legend|#cccc99|Lôi-gĭng-sṳ̆k}} {{Legend|#a0ffa0|Hĭ-gĭng-sṳ̆k}} {{Legend|#ffff99|Lū-só}} {{Legend|#c0ffff|Hĭ-iū ké-tā̤}} {{Legend|#e8e8e8| Muôi káuk-nêng huá-hŏk dĕk-séng }}
Sê̤ṳ-hô̤ liŏh-sáik gì găk Biĕu-cūng câung-huóng hâ sê ké-tā̤; sê̤ṳ-hô̤ làng-sáik gì sê ĭk-tā̤; sê̤ṳ-hô̤ ŭ-sáik gì sê gó-tā̤; sê̤ṳ-hô̤ huŏi-sáik gì sê muôi-dĭ siŏng-tái.
分類:Huá-hŏk 分類:Huá-hŏk nguòng-só
Carroll Gông (Kentucky)
Carroll Gông sê Mī-guók Kentucky gì siŏh ciáh gông.
1410 nièng-dâi
1410 nièng-dâi téng 1410 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1419 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
754 nièng
754
1 nguŏk 3 hô̤
Guó-sié
分類:1 nguŏk
754 nièng
Guó-sié
分類:750 nièng-dâi
Páuk-káik
Páuk-káik sê siŏh cṳ̄ng bà̤ lôi iù-hié. Páh páuk-káik iâ hô̤ lā̤ páh piĕ. Páuk-káik ô iā sâ̤ cṳ̄ng, ék-buăng sê cī giò-bà̤.
分類:Iù-hié
穀雨
穀雨是中國農曆倛廿四節氣之一，著清明共立夏之間，谷雨倛時間差不多著西曆4月19號遘21號之間. 穀雨是春天最後蜀萆節氣，趁兹蜀日開始雨|雨水增變儕，對谷物生長野好.
755 nièng
755
À̤-liák
À̤-liák (鞋靸, 鞋𩎕) sê siŏh cṳ̄ng mò̤ âu-gṳ̆ng à̤.
755 nièng
Guó-sié
分類:750 nièng-dâi
À̤-liák
A
Bā-lāng-gū-tôi
Bā-lāng-gū-tôi (把啷鼓墜, 巴啷鼓墜, 巴噹鼓墜 , 撥郎鼓錘 ) kō̤-ī sê:
Sìng-huá Huòng-dá̤
Mìng Hièng-cŭng (明憲宗, 1447 n. - 1487 n.), miàng Ciŏ Giéng-chĭng (朱見深), sê Mìng-dièu gì siŏh ciáh huòng-dá̤, 1464 nièng gáu 1487 nièng câi-ôi. Nièng-hô̤ Sìng-huá, gó-chṳ̄ ké̤ṳk nè̤ng hô̤ lā̤ Sìng-huá Huòng-dá̤ (成化皇帝). Ĭ sê Mìng Ĭng-cŭng gì giāng.
分類:Mìng-dièu huòng-dá̤
Dài-dĕ̤ng (gâing)
Dài-dĕ̤ng-gâing (臺東縣) sê Dài-uăng dĕ̤ng-nàng-buô gì siŏh ciáh gâing.
分類:Dài-uăng gì gâing‎
1 nguŏk 4 hô̤
Guó-sié
分類:1 nguŏk
1420 nièng-dâi
1420 nièng-dâi téng 1420 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1429 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
Huá-huá
Huá-huá (化化) sê siŏh cṳ̄ng cēu-giāng, siŏh sĭng ŭ-tók-tók, iông-sék ô nék-giāng chiông lō̤-uă.
Huá-huá gâe̤ng ĕng-gŏ̤ siŏh iông, gĭng-guó hóng-liêng, â̤ ŏ̤k nè̤ng gōng-uâ.
分類:Cēu
Niū-iók-chê
Niū-iók-chê (紐約市) sê Mī-guók gì chék duâi siàng-chê.
Nàng Ó̤-ciŭ
Nàng Ó̤-ciŭ (South Australia) hĕ̤k-ciā Nàng Ó̤-dâi-lé-ā-ciŭ, sê Ó̤-ciŭ gì siŏh ciáh ciŭ.
Niū-iók-chê
Cŭng-gáu
分類:Siàng-chê 分類:Mī-guók
Vaduz
Vaduz sê Liechtenstein gì siū-dŭ.
分類:Liechtenstein 分類:siū-dŭ
Nàng Ó̤-ciŭ
分類:Ó̤-ciŭ
化化
化化是蜀種鳥|鳥囝，蜀身烏黜黜，樣式有仂囝像老鴰.
化化共鸚哥蜀樣，經過訓練，會學儂講話.
分類:鳥
Kó
Kó (褲) sê siŏh cṳ̄ng sê̤ṳng diŏh iĕu â-dā̤ gì ĭ-siòng.
Nà̤-gŭ
Nà̤-gŭ (尼姑, 妮姑) sê cī Hŭk-gáu diē-sié nṳ̄ gì chók-gă-nè̤ng.
756 nièng
756
Guó-sié
分類:750 nièng-dâi
Nà̤-gŭ
分類:Hŭk-gáu
Hettinger Gông (North Dakota)
Hettinger Gông (Ĭng-ngṳ̄: Hettinger County) sê Mī-guók North Dakota gì siŏh ciáh gông.
分類:North Dakota gì gông
Oslo
(Nò̤-ŭi-ngṳ̄: Oslo) sê Nò̤-ŭi gì siū-dŭ. sê Nò̤-ŭi gì céng-dê dṳ̆ng-sĭng, iā sê Nò̤-ŭi gì lĭk-sṳ̄ ùng-huá miàng siàng.
Gáu-ṳ̆k
分類:Siàng-chê 分類:Nò̤-ŭi
1 nguŏk 5 hô̤
Guó-sié
分類:1 nguŏk
Lù Gŭng-mìng
Lù Gŭng-mìng (盧公明; Ĭng-ngṳ̄: Justus Doolittle; 1824-1880) sê Mī-guók Gŭng-lī-huôi găk Dṳ̆ng-guók Hók-ciŭ gì diòng-gáu-sê̤ṳ. Ĭ gâe̤ng ĭ lâu-mā găk 1850 nièng 4 nguŏk 10 hô̤ gáu Hiŏng-gē̤ng, 5 nguŏk 31 hô̤ lì gáu Hók-ciŭ. 1864 nièng 2 nguŏk, ĭng-ôi sĭng-tā̤ nguòng-ĭng, Lù Gŭng-mìng duōng kó̤ Mī-guók. Ĭ ciŏng ĭ găk Dṳ̆ng-guók sĕng-uăk 14 nièng dó̤i Dṳ̆ng-guók ùng-huá gì guăng-chák ngiēng-géu siā siàng siŏh buô cṳ̆ hô̤ lō̤ «Dṳ̆ng-guók-nè̤ng gì Siâ-huôi Sĕng-uăk» (Social Life of the Chinese, guóng 1, guóng 2).
分類:Mī-guók ìng-ŭk 分類:Diòng-gáu-sê̤ṳ 分類:Sĕk-ék
Huă-lièng (gâing)
Huă-lièng-gâing (花蓮縣) sê Dài-uăng dĕ̤ng-buô gì siŏh ciáh gâing.
分類:Dài-uăng gì gâing‎
Carroll Gông (Maryland)
Carroll Gông sê Mī-guók Maryland gì siŏh ciáh gông.
分類:Maryland gì gông
1430 nièng-dâi
1430 nièng-dâi téng 1430 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1439 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
蔡依林
蔡依林，1980年9月15號出生，是臺灣其蜀隻女歌手.
分類:臺灣人物 分類:歌手 分類:姓蔡
Ngù-giāng-kó
Ngù-giāng-kó (牛囝褲) sê siŏh cṳ̄ng sāi huăng-sùng-buó có̤ gì kó.
Ŋ
Rhenium
Rhenium sê siŏh cṳ̄ng gĭng-sṳ̆k, iâ sê siŏh cṳ̄ng huá-hŏk nguòng-só. Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 75, huá-hŏk hù-hô̤ sê Re.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Huá-hŏk nguòng-só
Vilnius
Vilnius sê Lithuania gì siū-dŭ.
分類:Lithuania 分類:siū-dŭ
Niccolò Cusano Dâi-hŏk
Niccolò Cusano Dâi-hŏk (Università degli Studi Niccolò Cusano - UNICUSANO) sê É-dâi-lé, Rome, gì siŏh sū dâi-hŏk, sìng-lik sì-găng sê 2006 nièng.
Nguôi-buô lièng-giék
分類:É-dâi-lé
757 nièng
757
Guó-sié
分類:750 nièng-dâi
Hickman Gông (Kentucky)
Hickman Gông (Ĭng-ngṳ̄: Hickman County) sê Mī-guók Kentucky gì siŏh ciáh gông.
分類:Kentucky gì gông
Luxembourg Chê
分類:Luxembourg 分類:siū-dŭ
1 nguŏk 6 hô̤
Guó-sié
分類:1 nguŏk
Séng-gău
Séng-gău (性交), sê dông-ŭk cĭ găng dò̤ sĕng-sĭk-ké lì gău-puói gì có̤-huák. Nè̤ng gì séng-gău iâ hô̤ lā̤ có̤-ái (做愛), gōng tū-uâ ciáng hô̤ lā̤ sá (𠚺). Séng-gău ô ê-séng (nàng-gái gâe̤ng nṳ̄-gái) cĭ găng có̤ gì, iâ ô dùng-séng cĭ găng có̤ gì.
Skopje
Skopje sê Báe̤k Mā-gì-dóng gì siū-dŭ.
Séng-gău
Nàng-gái ciŏng ĭng-gĕng chák gáu nṳ̄-gái gì ĭng-dô̤ diē-sié séng-gău gì sèng-âu, cĭng-ĭk nâ sê téng ĭng-dô̤ làu diē cī-gṳ̆ng, cĭng-ĭk dâi-dŏng gì cĭng-cṳ̄ ô kō̤-nèng gâe̤ng nṳ̄-gái gì luāng-cṳ̄ hăk siŏh dŏi biéng siàng sêu-cĭng-luāng, ciŏng-uâng nṳ̄-gái cêu â̤ huái-êng săng-giāng.
Skopje
分類:Macedonia Gê̤ṳng-huò-guók 分類:siū-dŭ
Gùng
Gùng(裙) sê siŏh cṳ̄ng ké̤ṳk nṳ̄-gái sê̤ṳng gì ĭ-siòng, sê̤ṳng iĕu gì â-dā̤.
分類:Ĭ-siòng
Séng-gău
Cê-gă káh-dièu cê-gă gì sĕng-sĭk-ké hô̤ lā̤ chiū-ìng, ô gì sèng-âu iâ â̤ dé̤ṳng sáung séng-gău gì siŏh cṳ̄ng.
Diŏh Hók-ciŭ-uâ diē-sié, ô gì sèng-âu â̤ sāi „sá bék-nè̤ng nòng-nā̤“ gì uâ lì má nè̤ng. Pī-ṳ̀ gōng „Sá nṳ̄ nā̤“, „Sá ĭ nòng-nā̤“ cī siŏh lôi gì uâ, má kī lì dŭ iā n̂g-hō̤ tiăng.
分類:Sĕng-lī
758 nièng
758
Hùng-dé Huòng-dá̤
Mìng Háu-cŭng (明孝宗, 1470 n. - 1505 n.), miàng Ciŏ Êu-dòng (朱祐樘), sê Mìng-dièu gì siŏh ciáh huòng-dá̤, 1487 nièng gáu 1505 nièng câi-ôi. Nièng-hô̤ Hùng-dé, gó-chṳ̄ ké̤ṳk nè̤ng hô̤ lā̤ Hùng-dé Huòng-dá̤ (弘治皇帝). Ĭ sê Sìng-huá Huòng-dá̤ gì giāng.
學位
學位是教育機構根據學生的專業知識乞伊倛稱號，一般分學士、碩士、博士三隻等級. 分類:教育
Hùng-dé Huòng-dá̤
分類:Mìng-dièu huòng-dá̤
1440 nièng-dâi
1440 nièng-dâi téng 1440 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1449 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
758 nièng
Guó-sié
分類:750 nièng-dâi
Carroll Gông (Mississippi)
Carroll Gông sê Mī-guók Mississippi gì siŏh ciáh gông.
分類:Mississippi gì gông
Ó̤-ciŭ Siū-dŭ Dĕk-kṳ̆
Ó̤-ciŭ Siū-dŭ Dĕk-kṳ̆ (澳洲首都特區, Australian Capital Territory) sê Ó̤-ciŭ gì siŏh ciáh gâe̤ng ciŭ dùng-duâi gì hèng-céng-kṳ̆, diŏh siū-dŭ Canberra gâe̤ng ĭ gì hô-gê̤ṳng.
分類:Ó̤-ciŭ
大學
分類:教育
Enceladus (ôi-sĭng)
Enceladus sê tū-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Tū-sĭng gì ôi-sĭng
759 nièng
759
Guó-sié
分類:750 nièng-dâi
Carroll Gông (Missouri)
Carroll Gông sê Mī-guók Missouri gì siŏh ciáh gông.
分類:Missouri gì gông
1450 nièng-dâi
1450 nièng-dâi téng 1450 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1459 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
Chișinău
Chișinău sê Moldova gì siū-dŭ.
分類:Moldova 分類:siū-dŭ
鎳
縮圖|鎳其電子示意團 鎳，是蜀種化學元素，也是蜀種金屬，是蜀種銀白色其金屬. 伊其原子序數是28，元素符號是Ni. 敆地核臺中分布最価是鎳鐵合金.
分類:化學元素
Céng-dáik Huòng-dá̤
Mìng Ū-cŭng (明武宗, 1491 n. - 1521 n.), miàng Ciŏ Hâiu-ciéu (朱厚照), sê Mìng-dièu gì siŏh ciáh huòng-dá̤, 1505 nièng gáu 1521 nièng câi-ôi. Nièng-hô̤ Céng-dáik, gó-chṳ̄ ké̤ṳk nè̤ng hô̤ lā̤ Céng-dáik Huòng-dá̤ (正德皇帝). Ĭ sê Hùng-dé Huòng-dá̤ gì giāng.
分類:Mìng-dièu huòng-dá̤
Valletta
Valletta sê Malta gì siū-dŭ.
分類:Malta 分類:siū-dŭ
Lé-bă-nâung
Lé-bă-nâung (利巴嫩) sê Dṳ̆ng-dĕ̤ng gì siŏh ciáh guók-gă, gâe̤ng Sê̤ṳ-lé-ā gâe̤ng Ī-sáik-liĕk gău-gái. Lé-bă-nâung gì lĭk-sṳ̄ iā dòng, cŭng-gáu gâe̤ng ùng-huá iā dŏ̤-nguòng.
分類:Ā-ciŭ guók-gă
Mā
Mā (馬) sê siŏh cṳ̄ng ô dà̤ siăh só gì buô-ṳ̄ dông-ŭk. Ìng-lôi iōng mā có̤ tàu-săng gì lĭk-sṳ̄ dék-ciēu â̤ dŭi-sùi gáu sèng 2000 nièng. Nè̤ng â̤-sāi sô̤i lŏ̤h mā piăng gà̤-dēng kiè mā, mā lĭk-ké iâ cêng duâi, â̤ tuă mā-chiă. Gó-chṳ̄, gūi chiĕng nièng gáu hiêng-câi, mā dŭ sê có̤i dê̤ṳng-iéu gì gău-tŭng gâe̤ng ciéng-cĕng gĕ̤ng-gé̤ṳ. Mā gì cṳ̄ng-lôi cêng sâ̤, duâi nâung dŭ mâ̤ siŏh iông. Găk sié-gái siŏh piĕ dê-huŏng, mā iâ â̤ siăh gì.
分類:Buô-ṳ̄ dông-ŭk
Hickman Gông (Tennessee)
Hickman Gông (Ĭng-ngṳ̄: Hickman County) sê Mī-guók Tennessee gì siŏh ciáh gông.
分類:Tennessee gì gông
Tethys (ôi-sĭng)
Tethys sê tū-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
1 nguŏk 7 hô̤
Guó-sié
分類:1 nguŏk
Ŏ̤-mì-tò̤-hŭk
Ŏ̤-mì-tò̤-hŭk (阿彌陀佛, Huáng-ngṳ̄: अमिताभ) sê Hŭk-gáu diē-sié gì siŏh cŏng hŭk. Diŏh Dâi-sìng Hŭk-gáu diē-sié, Ŏ̤-mì-tò̤-hŭk sê să̤-huŏng gĭk-lŏh sié-gái gì tă-huŏng-hŭk (他方佛).
Ŏ̤-mì-tò̤-hŭk sê gĭng-dáng Háng-diòng Hŭk-gáu diē-sié ciō-iéu gì sáng-iōng cĭ ék. Sáng Hŭk-gáu gì nè̤ng có̤i é̤ṳ nâing „Nàng-mò̤-ŏ̤-mì-tò̤-hŭk“ (南無阿彌陀佛) cī siŏh guó. Ŏ̤-mì-tò̤-hŭk diŏh Câung-diòng Hŭk-gáu diē-sié gì dê-ôi iâ sê dĕk-biék dâe̤ng-iéu. Băng-sièng Lā-mà cêu sê ĭ gì huá-sĭng.
分類:Hŭk-gáu 分類:Hŭk
Tiăng-dŏng
Tiăng (廳) iâ hô̤ lā̤ tiăng-dŏng (廳中), sê chió bùng-găng gì siŏh cṳ̄ng, ciŏng-muòng dò̤ lā̤ ciék-dâi nè̤ng-káh sāi.
分類:Chió
Podgorica
分類:Montenegro 分類:siū-dŭ
于山
于山是福州鼓樓區其一隻山，有52.2米許罔懸，面積有11.9公頃.
舊底儂講著戰國時期許辰候，有一隻名字號𡅏于越其民族住著嚽塊. 故此號者名字. 漢朝其辰候，九仙君著嚽塊煉丹，故此也號𡅏「九仙山」. 按滿清林楓《榕城考古略》引《閩中記》其講法：「越王著者山辦酒席辦九日，故此復號𡅏九日山」（越王九日燕集兹山，故又曰九日山）.
于山共屏山、烏山齊號𡅏「三山」. 于山懸頂有白塔、補山精舍、戚公祠、大士殿、摩崖题刻等等野価古跡.
參考資料
分類:福州
Pàng-hù-gâing
Pàng-hù-gâing (澎湖縣) sê Dṳ̆ng-huà Mìng-guók (Dài-uăng) diŏh Pàng-hù Gùng-dō̤ siék gì siŏh ciáh gâing.
分類:Dài-uăng gì gâing
Dione (ôi-sĭng)
Dione sê tū-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Tū-sĭng gì ôi-sĭng
Dáik-guók
Dáik-guók (德國, Dáik-ngṳ̄: Deutschland), ciòng-miàng Dáik-é-cié Lièng-băng Gê̤ṳng-huò-guók (Bundesrepublik Deutschland), sê sié-gāi huák-dăk gì gĕ̤ng-ngiĕk-huá guók-gă. Ĭ ôi-dé găk Dṳ̆ng-ĕu, báe̤k-buô sê Báe̤k-hāi, Dăng-mĕk gâe̤ng Bă-ī-dék-hāi, dĕ̤ng-buô sê Pŏ̤-làng gâe̤ng Ciĕk-káik, nàng-buô sê Ó̤-dê-lé gâe̤ng Sôi-sê̤ṳ, să̤-buô sê Huák-guók, Luxembourg, Bī-lé-sì gâe̤ng Hò̤-làng.
Dáik-guók sê 1 bĭk mìng-ciō ngiê-huôi-cié gì lièng-băng gê̤ṳng-huò-guók, iù 16 bĭk ciŭ cū-siàng. Lĭk-sṳ̄ siông Dáik-guók báik-cèng iù siŏh piĕ dŭk-lĭk gì uòng-guók cū-siàng. 1871 nièng gì Huák-Prussia Ciéng-cĕng sèng-âu, Dáik-guók ciáh tūng-ék có̤ 1 bĭk hiêng-dâi gì mìng-cŭk guók-gă.
760 nièng
760
Dáik-guók
Dáik-é-cié Lièng-băng Gê̤ṳng-huò-guók sê Lièng-hăk-guók, Báe̤k-iók dēng guók-cié cū-cék sìng-uòng guók. Dáik-guók iâ sê Ĕu-mèng gì sìng-lĭk-guók cĭ-ék, găk Ĕu-mèng sìng-uòng-guók dài-dŏng sê dék giòng-duâi gì guók-gă.
760 nièng
Guó-sié
分類:760 nièng-dâi
Dáik-guók
Lĭk-sṳ̄
Dáik-guók-nè̤ng gì cū-siĕng sê téng Scandinavia lì gì Germanic-nè̤ng. Dṳ̀ lāu Gū Lò̤-mā Dá̤-guók dó̤i ĭ gì gé-cái, gū-cā Dáik-guók gì lĭk-sṳ̄ gĭ-buōng-siông dŭ mâ̤ báik.
Gū Lò̤-mā huòng-dá̤ Augustus găk ??? nièng ĭk-chĭng Nik-ngī-mâng buô-lŏ̤h, dáng-sê mò̤ siàng-huă. Gáu dṳ̆mg-muōi, Nik-ngī-mâng-nè̤ng sāi ĭ-gáuk-nè̤ng téng Gū Lò̤-mā gŭng-dôi ŏ̤h lì gì ciéng-cĕng gé-sŭk miĕk-uòng lāu Gū Lò̤-mā Dá̤-guók.
1918 nièng, Dáik-guók găk Ék-ciéng dṳ̆ng sék-bâi. 1919 nièng, sìng-lĭk "Weimarer Gê̤ṳng-huò-guók" (Weimarer Republik). Ék-ciéng ciéng-bâi ké̤ṳk Dáik-guók-nè̤ng làu giâ gì tī-ṳ̄k sê 1930 nièng-dâi Nazi (Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei) huák-dông Nê-ciéng muài giâ cṳ̄ng-cī.
1933 nièng, Adolf Hitler liāng-dô̤ gì Nazi siông dài, gióng-lĭk Dâ̤-săng Dá̤-guók, dó̤i nô̤i sĭk-hèng dŭk-cài, dó̤i nguôi huák-dông ciéng-cĕng. 1945 nièng 5 nguŏk, Sŭ-lièng ciéng-liāng Báik-lìng, Nê-ciéng giék-sók.
1945 nièng, Dáik-guók liāng-tū ké̤ṳk Mèng-gŭng tiáh có̤ sé léng: să̤-báe̤k léng ké̤ṳk Ĭng-guók ciéng-liāng, să̤-nàng léng ké̤ṳk Huák-guók ciéng-liāng, dĕ̤ng-nàng léng ké̤ṳk Mī-guók ciéng-liāng, cī săng léng iâ hô̤ lō̤ Să̤-dáik, ciòng miàng cêu sê gĭng-dáng-nĭk gì Dáik-é-cié Lièng-băng Gê̤ṳng-huò-guók (Bundesrepublik Deutschland); dĕ̤ng-báe̤k léng ké̤ṳk Sŭ-lièng ciéng-liāng, cêu sê Dĕ̤ng-dáik, ciòng miàng hô̤ lō̤ Dáik-é-cié Mìng-ciō Gê̤ṳng-huò-guók (Deutsche Demokratische Republik). Dáik-guók siū-dŭ Báik-lìng iâ ké̤ṳk buŏng có̤ lâng léng, dài-dŏng iù Báik-lìng-chiòng gáh lā̤.
1989 nièng Dĕ̤ng-ĕu gì Gê̤ṳng-sāng-ciō-ngiê céng-guòng sák-dài. 1990 nièng 10 nguŏk 3 hô̤, Báik-lìng-chiòng ké̤ṳk tiāng dō̤, Dáik-guók tṳ̀ng-sĭng tŭng-ék.
Ùng-huá
Dáik-guók sèu-sèu ké̤ṳk nè̤ng cáng-mī có̤ "das Land der Dichter und Denker" (sĭ-ìng gâe̤ng sṳ̆-siōng-gă gì tū-dê).
Dáik-guók gì ùng-hŏk â̤ dŭi-sùi gáu Dṳ̆ng Sié-gī. Martin Luther huăng-ĭk gì «Séng-gĭng» sê hiêng-dâi Gŏ̤-dê Dáik-ngṳ̄ gì gĭ-chū. Hâiu-sié chók-miàng gì sĭ-ìng gâe̤ng cáuk-gă ô Johann Wolfgang von Goethe, Hoffmann, Friedrich Schiller dēng-dēng.
Dáik-guók gì diék-hŏk dó̤i sié-gái īng-hiōng cêng duâi. Ūi-dâi gì diék-hŏk-gă ô Gottfried Wilhelm Leibniz, Immanuel Kant, Georg Wilhelm Friedrich Hegel, Karl Marx, Friedrich Engels, Ludwig Feuerbach, Arthur Schopenhauer, Friedrich Nietzsche, Karl Jaspers, dēng-dēng.
Găk ĭng-ngŏk liāng-mĭk, Dáik-guók dó̤i sié-gái gì īng-hiōng ciō-iéu sê tŭng-guó â-dā̤ ĭng-ngŏk-gă gì cáuk-pīng biēu-hiêng chók lì gì: Johann Sebastian Bach, Ludwig van Beethoven, Robert Schumann, Franz Schubert, Johann Strauss, dēng-dēng.
Ĭng-ôi Dáik-guók gì gĕ̤ng-ngiĕk gâ̤eng gĭng-cá̤ huák-dăk, Dáik-ngṳ̄ iâ sê sié-gái Hŏk-hâu diē-sié gá gì dâ̤ săng duâi nguôi-ngṳ̄, iâ sê Ĕng-tō̤-nă̤h gà̤-dēng sāi-ê̤ṳng dâ̤ nê sâ̤ gì ngṳ̄-ngiòng.
Téng 1970 nièng-dâi gáu hiêng-câi, Dáik-guók găk sié-gái gì ùng-huá siông huák-hŭi muōng lài muōng duâi gì cáuk-ê̤ṳng.
分類:Ĕu-ciŭ guók-gă
Gă-cêng Huòng-dá̤
Mìng Sié-cŭng (明世宗, 1507 n. - 1567 n.), miàng Ciŏ Hâiu-chŭng (朱厚熜), sê Mìng-dièu gì siŏh ciáh huòng-dá̤, 1521 nièng gáu 1567 nièng câi-ôi. Nièng-hô̤ Gă-cêng, gó-chṳ̄ ké̤ṳk nè̤ng hô̤ lā̤ Gă-cêng Huòng-dá̤ (嘉靖皇帝).
Rhea (ôi-sĭng)
Rhea sê tū-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Tū-sĭng gì ôi-sĭng
1 nguŏk 8 hô̤
Guó-sié
分類:1 nguŏk
San Marino Chê
San Marino Chê sê San Marino gì siū-dŭ.
分類:San Marino 分類:siū-dŭ
Cáu-sèng
Cáu-sèng(灶前) sê chió bùng-găng gì siŏh cṳ̄ng, ciŏng-muòng dò̤ lā̤ cṳ̄ buông có̤ chái sāi.
分類:Chió
Káh-dièu
Káh-dièu (客佻) sê cī ìng-lôi cê̤ṳ-nguông gâe̤ng ciō-dông có̤ gì siŏh cṳ̄ng ī iù-hié ùi mŭk-dék gì dâi-gié.
分類:Siâ-huôi 分類:Iù-hié
Huá-hŏk
Huá-hŏk (化學) sê siŏh cṳ̄ng Ngièng-géu iū-gĭ hĕ̤k-ciā ù-gĭ ŭk-cék biéng-huá gì kuŏ-hŏk. Ĭng-ôi huá-hŏk huāng-éng gì buōng-cék sê nguòng-cṳ̄ gì tṳ̀ng-sĭng cū-hăk, gó-chṳ̄ huá-hŏk iâ â̤-sāi gōng sê Ngièng-géu nguòng-cṳ̄ ciōng-iông tṳ̀ng-sĭng cū-hăk siàng sĭng hŭng-cṳ̄, ī-gĭk diêng-cṳ̄ ciōng-iông ông-dông gì kuŏ-hŏk.
Huá-hŏk hiêng-chiông
Huá-hŏk hiêng-chiông sê bī ŭk-cék chăng-gă huá-hŏk huāng-éng hâiu huák-sĕng gì séng-cék biéng-huá, ké̤ṳk ŭk-cék gâe̤ng nèng-liông dŭ ô guăng-hiê. Huōi cêu sê dék bàng-siòng gì huá-hŏk hiêng-chiông cĭ-ék: sê ŭk-cék gâe̤ng kĕ̤ng-ké diē-lié gì iōng huák-sĕng giòng-liĕk huāng-éng sāng-sĕng sĭng ŭk-cék gì guó-tiàng, tiék săng cĭng iâ sê tiék gâe̤ng iōng-ké mâing-mâing huāng-éng gì liê, cī lâng cṳ̄ng biéng-huá dŭ â̤ hô̤ lō̤ iōng-huá (oxidation); lêng-nguôi siŏh cṳ̄ng sĕng-uăk dṳ̆ng sèu-sèu pâung diŏh gì huá-hŏk hiêng-chiông sê sŏng gâe̤ng giēng gì dṳ̆ng-huò (neutralization). Huá-hŏk huāng-éng iâ sèu-sèu puâng lā̤ nèng-liông gì sék-huóng gâe̤ng ngék-siŭ.
Huá-hŏk gì ciĕ-puái
Ciō-iéu gì huá-hŏk ciĕ-puái ô â-dā̤ gūi cṳ̄ng: Hŭng-sék huá-hŏk, iū-gĭ huá-hŏk, lī-lâung huá-hŏk, sĕng-ŭk huá-hŏk, ù-gĭ huá-hŏk gâe̤ng ŭk-lī huá-hŏk.
Nguòng-cṳ̄
Nguòng-cṳ̄ (atom) iù nguòng-cṳ̄-hŏk (bău-guák cék-cṳ̄ gâe̤ng dṳ̆ng-cṳ̄) gâe̤ng diêng-cṳ̄ cū-siàng. Diêng-cṳ̄ (dái hô-diêng) gì só-liông gâe̤ng nguòng-cṳ̄-hŏk sū dái gì diêng-liông (céng-diêng) siŏng dṳ̆ng-huò.
Nguòng-só
Nguòng-só (element) sê siŏh cṳ̄ng nguòng-só cêu sê dái ô dè̤ng-iông sâ̤ gì cék-cṳ̄ gì siŏh lôi nguòng-cṳ̄ gì tūng-chĭng. Pī-ṳ̀-gòng, ô 6 bĭk cék-cṳ̄ gì nguòng-só cêu sê táng, ô 92 bĭk cék-cṳ̄ gì nguòng-só cêu sê iù.
Huá-hăk-ŭk
Huá-hăk-ŭk (compound) sê iù mâ̤ dè̤ng-iông gì nguòng-só áng ék-dêng bī-liê cū-siàng gì ô dĕk-dêng huá-hŏk séng-cék gì ŭk-cék. Pī-ṳ̀-gōng, cūi cêu sê kĭng gâe̤ng iōng áng 1 bī 2 bī-liê cū-hăk siàng gì ŭk-cék.
Hŭng-cṳ̄
Hŭng-cṳ̄ (molecule) sê bō̤-tì ŭk-cék huá-hŏk séng-sék gì dék ciēu gì ŭk-cék, iù nâng bĭk hĕ̤k ī-siông gì nguòng-cṳ̄ cū-siàng.
Liê-cṳ̄
Liê-cṳ̄ (ion) sê dái diêng gì nguòng-cṳ̄ hĕ̤k-ciā hŭng-cṳ̄. Pī-ṳ̀-gōng, sièng (huá-hŏk-sék: NaCl) sê iù dái céng-diêng gì Na+ gâe̤ng dái hô-diêng gì Cl- cū-siàng gì.
Mìng-chĭng gì lài-lĭk
分類:Huá-hŏk
Băh-guōi
Băh-guōi (白粿) sê Hók-gióng gì siŏh cṳ̄ng siēu-siăh, găk Hók-ciŭ, Nìng-dáik gâe̤ng Buò-dièng dŭ ô. Cŭ-uái gì nè̤ng có̤ nièng có̤ cáik dŭ â̤ siăh băh-guōi, iâ sê sáe̤ng ké̤ṳk bèng-iū hĕ̤k-ciā chĭng-chék.
Băh-guōi sê kĕk găng-mī có̤ gì. Sĕng kĕk cūi ciŏng găng-mī céng lâ, gái dò̤ ĕng chuŏi-sòng diē-sié chŭi sṳ̆k. Chŭi sṳ̆k ī-hâiu, ĕng kô diē-sié cṳ̆ng lâ, cṳ̆ng gì sèng-âu gă nék-giāng huă-sĕng-iù diē kó̤. Dăng ciŏng ĭ téng hī diē-sié bĕk chók lì, kĕk chiū chŏ̤ siàng dòng-dòng-sék.
Băh-guōi â̤ dé̤ṳng chā lā̤ siăh, iâ â̤ dé̤ṳng cṳ̄ lā̤ siăh. Chā băh-guōi ék-buăng diŏh kĕk tòng.
Ô gì ngôi-dê nè̤ng â̤ ciŏng băh-guōi gâe̤ng nièng-gŏ̤ hông siŏh dŏi kó̤. Gì-sĭk băh-guōi gâe̤ng nièng-gŏ̤ mâ̤ siŏh iông, Hók-ciŭ nè̤ng gó̤ nièng-gŏ̤ hô̤ lā̤ diĕng-guōi.
分類:Īng-sĭk 分類:Sĕk-ék ùng-huá
Titan (ôi-sĭng)
Titan sê tū-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Tū-sĭng gì ôi-sĭng
Pàng-hù Gùng-dō̤
Pàng-hù Gùng-dō̤ (澎湖群島) sê Dṳ̆ng-huà Mìng-guók (Dài-uăng) gì siŏh ciáh gùng-dō̤, diŏh Dài-uăng Hāi-hiĕk dâi-dŏng, dĕ̤ng-hióng dó̤i-méng sê Dài-uăng-dō̤, să̤-hióng dó̤i-méng sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì Hók-gióng-sēng.
分類:Pàng-hù (gâing)
Bratislava
Bratislava sê Slovakia gì siū-dŭ.
分類:Slovakia 分類:siū-dŭ
Báe̤k Liāng-tū
Báe̤k Liāng-tū (北領土, Northern Territory) sê Ó̤-ciŭ gì siŏh ciáh dê-kṳ̆.
分類:Ó̤-ciŭ
761 nièng
761
Guó-sié
分類:760 nièng-dâi
嚴復
嚴復（1853年12月10號－1921年10月27號），字幾道，福州儂，是中國近代其思想家，翻譯家.
嚴復將《天演論》裏勢其兩句「natural selection」共「survival of the fittest」分別翻譯成「物競天擇」共「適者生存」. 嚴復想通過茲兩句話告訴中國儂，一定着爲了國家富強勤儆奮闘，儷無就會乞別儂欺.
嚴復翻譯西方作品，態度野認真. 敆《天演論》其序裏勢，伊寫遘：「譯事三難：信達雅」. 信，就是伓使改變原作者其意思；達，就是語言着通順，符合語法；雅，就是使辭造句着有雅緻. 茲句話對後世影響盡大，一直遘今旦儂認爲「信」「達」「雅」是判斷翻譯好呆其標準（雖然嚴復自家透底無總款講過）.
分類:福州儂 分類:姓嚴
Káh-dièu-bŏng
Káh-dièu-bŏng (客佻幫) iâ hô̤ lā̤ bèng-iū (朋友), sê cī mò̤ chĭng-chék guăng-hiê, dáng-sê guăng-hiê mâ̤ ngài gì nè̤ng; hĕ̤k-ciā gōng, sê iā sèu káh-dièu diŏh siŏh dŏi gì nè̤ng.
分類:Siâ-huôi
1470 nièng-dâi
1470 nièng-dâi téng 1470 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1479 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
Carroll Gông (New Hampshire)
Carroll Gông sê Mī-guók New Hampshire gì siŏh ciáh gông.
分類:New Hampshire gì gông
1 nguŏk 9 hô̤
Guó-sié
分類:1 nguŏk
Ljubljana
Ljubljana sê Slovenia gì siū-dŭ.
分類:Slovenia 分類:siū-dŭ
Lè̤ng-kéng Huòng-dá̤
Mìng Mŭk-cŭng (明穆宗, 1537 n. - 1572 n.), miàng Ciŏ Câi-Hâiu (朱載垕), sê Mìng-dièu gì siŏh ciáh huòng-dá̤, 1566 nièng gáu 1572 nièng câi-ôi. Nièng-hô̤ Lè̤ng-kéng, gó-chṳ̄ ké̤ṳk nè̤ng hô̤ lā̤ Lè̤ng-kéng Huòng-dá̤ (隆慶皇帝). Ĭ sê Gă-cêng Huòng-dá̤ gì giāng.
分類:Mìng-dièu huòng-dá̤
762 nièng
762
Guó-sié
分類:760 nièng-dâi
屏山
屏山（平話字：Bìng-săng），福州三山當中蜀萆山，懸62米，敆福州舊城北邊，様式野像屏風，故此號𡅏屏山. 舊底閩越國王將都城起著山其骿後，故此也號𡅏越王山. 宋朝詩人陳軒敆伊自家其詩裏勢講：「城裏三山古越都，樓臺相望跨蓬壺；有時細雨微煙罩，便是天然水墨圖. 」
Hyperion (ôi-sĭng)
Hyperion sê tū-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Tū-sĭng gì ôi-sĭng
屏山
有干過其内容
舊底福州儂躃遘臺灣去，敆臺灣南部看見著蜀萆山野像屏山，故此告伊半屏山. 遘尾了有人寫詩講「美麗的半屏山，聳立在大海邊，一半在大陸，一半在臺灣. 」（野俊其半屏山，倚著海墘，蜀半敆大陸，蜀半敆臺灣）
覷蜀覷
分類:福州
Iapetus (ôi-sĭng)
Iapetus sê tū-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Tū-sĭng gì ôi-sĭng
Hickory Gông (Missouri)
Hickory Gông (Ĭng-ngṳ̄: Hickory County) sê Mī-guók Missouri gì siŏh ciáh gông.
分類:Missouri gì gông
Carroll Gông (Ohio)
Carroll Gông sê Mī-guók Ohio gì siŏh ciáh gông.
分類:Ohio gì gông
Bō̤-sĕng Dâi-dá̤
Bō̤-sĕng Dâi-dá̤ miàng Ngù Tŏ̤ (吳夲), sê Sóng-dièu sèng-âu Ciòng-ciŭ gì siŏh ciáh chók-miàng gì ĭ-sĕng.
分類:Dô̤-gáu 分類:Gū-dâi Dṳ̆ng-guók ìng-ŭk 分類:Mìng-nàng
1 nguŏk 10 hô̤
Guó-sié
分類:1 nguŏk
Phoebe (ôi-sĭng)
Phoebe sê tū-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Tū-sĭng gì ôi-sĭng
Diò-să-hô
Diò-să-hô (廚師傅, sĭk-cié tĕ̤k duò-să-hâiu) sê ciŏng-muòng diŏh siēu-siăh-dáing, buông-dáing hĕ̤k-ciā ciū-dáing diē-sié ké̤ṳk nè̤ng có̤ buông có̤ chái gì siŏh cṳ̄ng cék-ngiĕk.
分類:cék-ngiĕk
Káh-dièu-nó̤h
Káh-dièu-nó̤h (客佻乇) iâ hô̤ lā̤ uàng-gê̤ṳ (玩具), sê cī ciŏng-muòng dò̤ ké̤ṳk nè̤ng káh-dièu sāi gì siŏh lôi nó̤h.
分類:Iù-hié
Jervis-uăng Liāng-tū
Jervis-uăng Liāng-tū (Jervis Bay Territory) sê Ó̤-ciŭ gì siŏh ciáh dê-kṳ̆.
分類:Ó̤-ciŭ
Tié-tàu-să-hô
Tié-tàu-să-hô (剃頭師傅, sĭk-cié tĕ̤k tié-tàu-să-hâiu) sê ciŏng-muòng ké̤ṳk nè̤ng tié-tàu gì siŏh cṳ̄ng cék-ngiĕk.
分類:cék-ngiĕk
Priština
Priština sê Kosovo gì siū-dŭ.
分類:Kosovo 分類:siū-dŭ
763 nièng
763
Guó-sié
分類:760 nièng-dâi
1480 nièng-dâi
1480 nièng-dâi téng 1480 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1489 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
Janus (ôi-sĭng)
Janus sê tū-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Tū-sĭng gì ôi-sĭng
1 nguŏk 11 hô̤
Guó-sié
分類:1 nguŏk
México Chê
México Chê sê Mĕ̤k-să̤-gŏ̤ gì siū-dŭ.
分類:Mĕ̤k-să̤-gŏ̤ 分類:siū-dŭ
Bochotnica
' (Pŏ̤-làng-ngṳ̄ : Bochotnica', IPA [bɔxɔtˈnit͡sa]) sê Pŏ̤-làng dĕ̤ng-nàng-sié gì siŏh bĭh gâing-ék, ôi-dé kiăk Pū-lá-mì (Puławy) dài-dŏng. sê Lù-buó-lìng (Lublin) hèng-chéng-kṳ̆ gì dê-sū, mū-lióh ô 1,500 nè̤ng dêu cī.
分類:Ĕu-ciŭ
Uâng-lĭk Huòng-dá̤
Mìng Sìng-cŭng (明神宗, 1563 n. - 1620 n.), miàng Ciŏ Ĭk-gĭng (朱翊鈞), sê Mìng-dièu gì siŏh ciáh huòng-dá̤, 1572 nièng gáu 1620 nièng câi-ôi. Nièng-hô̤ Uâng-lĭk, gó-chṳ̄ ké̤ṳk nè̤ng hô̤ lā̤ Uâng-lĭk Huòng-dá̤ (萬曆皇帝). Ĭ sê Lè̤ng-kéng Huòng-dá̤ gì giāng.
分類:Mìng-dièu huòng-dá̤
764 nièng
764
Guó-sié
分類:760 nièng-dâi
Gàu
Gàu (猴) sê siŏh lôi bău-guák 200 cṳ̄ng cṳ̄ng-lôi gì siēu-hìng lìng-diōng dông-ŭk. Gàu siăh cūi-guō, chéu-niŏh, cṳ̄ng-cī, huă, tè̤ng-ngiê, tĭ-tṳ̆, lâung gâe̤ng nâung gì dông-ŭk.
Gàu â̤ buŏng có̤ 2 cṳ̄ng ciō-iéu gì duâi lôi: Gô Sié-gái gàu (Old World monkey) gâe̤ng Sĭng Sié-gái gàu (New World monkey). Sĭng Sié-gái gàu gì muōi â̤ dièng diŏh chéu-ciĕ lā̤, Gô Sié-gái gàu mò̤ nièng-ngài. Sĭng Sié-gái gàu gâe̤ng Gô Sié-gái gàu gì pé, méng, gū-chiŏng iâ săng mâ̤ siŏh-iông.
Gàu gì ùng-huá
Găk Dṳ̆ng-guók ùng-huá diē-sié, gàu sê siŏh cṳ̄ng lìng-dâe̤ng gì dông-ŭk. Gàu-dṳ̆ng-uòng (猴中王) sê Dṳ̆ng-guók sìng-uâ dṳ̆ng cĭng dê̤ṳng-iéu gì ìng-ŭk, ĭ gì gū-sê̤ṳ dŭ gé diŏh mìng-găng duòng-suók gâe̤ng siēu-siók «Să̤-iù-gé» (西遊記) diē-sié.
分類:Buô-ṳ̄ dông-ŭk
Carroll Gông (Tennessee)
Carroll Gông sê Mī-guók Tennessee gì siŏh ciáh gông.
分類:Tennessee gì gông
Helene (ôi-sĭng)
Helene sê tū-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Tū-sĭng gì ôi-sĭng
1490 nièng-dâi
1490 nièng-dâi téng 1490 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1499 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
Epimetheus (ôi-sĭng)
Epimetheus sê tū-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Tū-sĭng gì ôi-sĭng
1 nguŏk 12 hô̤
Guó-sié
分類:1 nguŏk
Dìng Nguòng-guŏng
Dìng Nguòng-guŏng (陳元光, 657 n. - 711 n.) sê Dòng-dièu sèng-âu gì siŏh ciáh ciŏng-gŭng.
Băh-mā-cŏng-uòng
Băh-mā-cŏng-uòng (白馬尊王), bô hô̤ lā̤ Băh-mā-săng-lòng (白馬三郎), sê Hók-ciŭ-nè̤ng sáng gì siŏh ciáh sìng.
Dìng Nguòng-guŏng
Ĭ dó̤i Ciŏng-ciŭ gì kăi-huák có̤ guó iā duâi góng-hióng, ké̤ṳk gĭng-dáng Ciŏng-ciŭ nè̤ng hô̤ lā̤ Kăi Ciŏng Séng Uòng (開漳聖王).
Băh-mā-cŏng-uòng
Băh-mā-cŏng-uòng gì kī-nguòng ô 2 ciáh ìng-ŭk: siŏh ciáh sê Mìng-uŏk guók-uòng Cĕu Tīng gì dâ̤ săng ciáh giāng, siŏh ciáh cêu sê Kăi-mìng-séng-uòng Uòng Sīng-dĭ. Gáu-muōi-lāu Hók-ciŭ-nè̤ng ciŏng 2 ciáh sìng hông-siŏh-dŏi kó̤.
Dâing Siēu-bìng
Dâing Siēu-bìng (鄧小平, ), Sé̤ṳ-chiŏng Guōng-ăng-gâing nè̤ng, Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng sèng liāng-dô̤-ìng, sê chók-miàng gì gáik-mêng-gă, céng-dê-gă, nguôi-gău-gă gâe̤ng gāi-gáik-gă. Chŭi-iòng Dâing táu-dā̤ mò̤ có̤ guó Dṳ̆ng-guók céng-hū gì siū-nō̤, dáng-sê iù 1978 nièng gáu 1990 nièng-dâi cā-gĭ, ĭ sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók sĭk-cié ciōng-ŏk guòng-lĭk gì nè̤ng.
Băh-mā-cŏng-uòng
分類:Dô̤-gáu 分類:Hók-ciŭ-nè̤ng 分類:Sĕk-ék
Dâing Siēu-bìng
Có̤ ùi Dṳ̆ng-guók dâ̤ nê dâi liāng-dô̤-ìng gì dâi-biēu ìng-ŭk, Dâing Siēu-bìng īng diē Să̤-huŏng cṳ̆-buōng ciō-ngiê gì chê-diòng gĭng-cá̤ tā̤-cié, sāi Dṳ̆ng-guók gĭng-cá̤ gă-sók huák-diēng.
分類:Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók ìng-ŭk 分類:Sáng Dâing
765 nièng
765
Hidalgo Gông (New Mexico)
Hidalgo Gông (Ĭng-ngṳ̄: Hidalgo County) sê Mī-guók New Mexico gì siŏh ciáh gông.
Papua New Guinea
Papua New Guinea sê Dâi-iòng-ciŭ gì siŏh ciáh guók-gă.
分類:Dâi-iòng-ciŭ guók-gă
Hidalgo Gông (New Mexico)
分類:New Mexico gì gông
Nguòng-bō̤
Nguòng-bō̤ (元寶) kō̤-nèng sê cī:
St. John's (Antigua gâe̤ng Barbuda)
St. John's sê Antigua gâe̤ng Barbuda gì siū-dŭ.
分類:Antigua gâe̤ng Barbuda 分類:siū-dŭ
1500 nièng-dâi
1500 nièng-dâi téng 1500 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1509 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
Nassau (Bahamas)
Nassau sê Bahamas gì siū-dŭ.
分類:Bahamas 分類:siū-dŭ
Telesto (ôi-sĭng)
Telesto sê tū-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Tū-sĭng gì ôi-sĭng
1 nguŏk 13 hô̤
Guó-sié
分類:1 nguŏk
Canberra
Canberra sê Ó̤-ciŭ siū-dŭ.
分類:Ó̤-ciŭ 分類:siū-dŭ
Rio de Janeiro
Rio de Janeiro sê Bă-să̤ gì siŏh ciáh siàng-chê.
分類:Siàng-chê
Calypso (ôi-sĭng)
Calypso sê tū-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Tū-sĭng gì ôi-sĭng
Carroll Gông (Virginia)
Carroll Gông sê Mī-guók Virginia gì siŏh ciáh gông.
分類:Virginia gì gông
Kāng-muòng-giāng
Chăng-kō̤ ùng-hióng
分類:Chió
Tái-chiŏng Huòng-dá̤
Mìng Guŏng-cŭng (明光宗, 1582 n. - 1620 n.), miàng Ciŏ Siòng-lŏk (朱常洛), sê Mìng-dièu gì siŏh ciáh huòng-dá̤, 1620 nièng 8 nguŏk gáu 9 nguŏk câi-ôi. Nièng-hô̤ Tái-chiŏng, gó-chṳ̄ ké̤ṳk nè̤ng hô̤ lā̤ Tái-chiŏng Huòng-dá̤ (泰昌皇帝). Ĭ sê Uâng-lĭk Huòng-dá̤ gì giāng.
分類:Mìng-dièu huòng-dá̤
766 nièng
766
Guó-sié
分類:760 nièng-dâi
Bridgetown
Bridgetown sê Barbados gì siū-dŭ.
分類:Barbados 分類:siū-dŭ
Chió
Chió (厝, sĭk-cié tĕ̤k-ĭng „Chuó“) sê siŏh cṳ̄ng kī lā̤ dò̤ ké̤ṳk nè̤ng dêu gì nó̤h.
分類:Chió
Osmium
Osmium sê siŏh cṳ̄ng gĭng-sṳ̆k, iâ sê siŏh cṳ̄ng huá-hŏk nguòng-só. Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 76, huá-hŏk hù-hô̤ sê Os.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Huá-hŏk nguòng-só
Atlas (ôi-sĭng)
Atlas sê tū-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Tū-sĭng gì ôi-sĭng
Chŏng
Chŏng kō̤-nèng sê:
München
分類:Dáik-guók
Hidalgo Gông (Texas)
Hidalgo Gông (Ĭng-ngṳ̄: Hidalgo County) sê Mī-guók Texas gì siŏh ciáh gông.
分類:Texas gì gông
1510 nièng-dâi
1510 nièng-dâi téng 1510 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1519 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
Belmopan
Belmopan sê Belize gì siū-dŭ.
分類:Belize 分類:siū-dŭ
銅
縮圖|銅其電子示意圖 銅，是蜀種化學元素，也是蜀種金屬，是蜀種紫紅色其金屬. 伊其原子序數是29，元素符號是Cu. 伊是儂家人類最早開始使其金屬之一. 銅經綢掏去做電線，價格也雅便宜.
常見反應
氧化銅共碳反應：
氧化銅共一氧化碳反應:
氧化銅共氫氣反應：
古代儂做銅其方法：（硫酸銅共鐵反應）
印電路板其方法：（銅共氯化鐵反應）
銅共氯氣反應：
參考資料
分類:化學元素
Prometheus (ôi-sĭng)
Prometheus sê tū-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Tū-sĭng gì ôi-sĭng
Julius Caesar
Gaius Julius Caesar sê Lò̤-mā Gê̤ṳng-huò-guók gì siŏh ciáh céng-dê-gă. Ĭ có̤i cā gâe̤ng Pompey, Marcus Licinius Crassus săng ciáh nè̤ng cū-siàng dùng-mèng. Crassus sī lō̤ ī-hâiu, ĭ diŏh sèng 49 nièng ciéng-liāng Lò̤-mā, miĕk lâi Pompey, biéng siàng siŏh ciáh dŭk-cài-ciā. Sèng 44 nièng, ké̤ṳk Marcus Junius Brutus dēng dēng gì nguòng-lō̤-iêng gì sìng-nguòng áng-sák. Ĭ gì iōng-cṳ̄ Augustus sê Lò̤-mā Dá̤-guók gì gióng-lĭk-ciā.
Ĭ iâ sê páuk-káik diē-sié huŏng-kuái K gà̤-dēng uăk gì ìng-ŭk.
分類:Céng-dê-gă
767 nièng
767
Guó-sié
分類:760 nièng-dâi
Huă
Huă (花) sê kŭi-huă sĭk-ŭk gì huàng-sĭk ké-guăng. Huă gì hṳ̀ng-lūi diē-sié ô huă-hūng, huă-hūng iù mĭk-pŭng hĕ̤k-ciā hù-diĕk dái gáu gì-tă huă gì cṳ̀-lūi gà̤-dēng, cêu â̤ sìng-gŭng huàng-sĭk.
分類:Sĭk-ŭk
Bayern
Bayern, iâ hô̤ lā̤ Bavaria, sê Dáik-guók gì siŏh ciáh ciŭ.
分類:Dáik-guók
Pandora (ôi-sĭng)
Pandora sê tū-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Tū-sĭng gì ôi-sĭng
1520 nièng-dâi
1520 nièng-dâi téng 1520 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1529 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
Tiĕng-kiē Huòng-dá̤
Mìng Hĭ-cŭng (明熹宗, 1605 n. - 1627 n.), miàng Ciŏ Iù-hâu (朱由校), sê Mìng-dièu gì siŏh ciáh huòng-dá̤, 1620 nièng gáu 1627 nièng câi-ôi. Nièng-hô̤ Tiĕng-kiē, gó-chṳ̄ ké̤ṳk nè̤ng hô̤ lā̤ Tiĕng-kiē Huòng-dá̤ (天啓皇帝). Ĭ sê Tái-chiŏng Huòng-dá̤ gì giāng.
分類:Mìng-dièu huòng-dá̤
Carson Gông (Texas)
Carson Gông sê Mī-guók Texas gì siŏh ciáh gông.
分類:Texas gì gông
Cièng-cāi
Cièng-cāi (錢紙) iâ hô̤ lā̤ cāi-cièng (紙錢), sê siŏh cṳ̄ng kĕk cāi có̤ gì nó̤h. Áng mì-séng gì gōng-huák, cièng-cāi sê siĕu ké̤ṳk sī-nè̤ng sāi gì cièng.
Bàng-siòng có̤i sèu káng-giéng gì cièng-cāi, sê ciŏng cāi gà̤-dēng dù siông gĭng-bŏh hĕ̤k-ciā ngṳ̀ng-bŏh có̤ gì, huòi ké̤ṳk Hók-ciŭ nè̤ng hô̤ lā̤ „nguòng-bō̤“ (元寶). Iâ ô gì nè̤ng â̤ ciŏng ciā „nguòng-bō̤“ siék siàng gô-dā̤ gĭng-nguòng-bō̤ gì hìng-câung, huòi iâ ké̤ṳk nè̤ng hô̤ lā̤ „nguòng-bō̤-diâng“ (元寶錠). Gô ô siŏh cṳ̄ng cièng-cāi sê chĭng-mìng dáh-cāi sèng-âu ciŏng-muòng dò̤ lì dáh muó gà̤-dēng gì.
Nguòng-bō̤ siĕu diông giâ lì gì ŭ-ŭ-sék nó̤h hô̤ lā̤ „nguòng-bō̤-hŭ“ (元寶灰).
San José (Costa Rica)
San José sê Costa Rica gì siū-dŭ.
Cièng-cāi
Gái Káng
分類:Hŭng-sṳ̆k
San José (Costa Rica)
分類:Costa Rica 分類:siū-dŭ
La Habana
La Habana sê Cuba gì siū-dŭ.
分類:Cuba 分類:siū-dŭ
Mìng-dièu
Mìng-dièu gì tàu ciáh huòng-dá̤ sê Hùng-ū huòng-dá̤ Ciŏ Nguòng-ciŏng. Ciā nè̤ng sê gĭng-dáng Ăng-hŭi Hông-iòng nè̤ng. Có̤-sá̤ sèng-âu chió bék, bâ-nā̤ dŭ găk có̤-căi gì sèng-âu ngô̤ sī. Hī sèng-âu Dṳ̆ng-guók sê iù Mùng-gū nè̤ng gì Nguòng-dièu (iâ hô̤ lā̤ Hù-nguòng) tūng-dê gì, báh-sáng sĕng-uăk iā kék-kŭi, gó-chṳ̄ iā sâ̤ nè̤ng cô̤-huāng. Ciŏ Nguòng-ciŏng gĭng-guó gô-dā̤ gì káh-dièu-bŏng Tŏng Huò gì dó̤i-chiū, diŏh 1352 nièng kó̤ Guóh Cṳ̄-hĭng hŭ-uái tàu-gŭng. Guóh Cṳ̄-hĭng iā káng-dâe̤ng ĭ, niông ĭ có̤ ciŏng-gŭng. Bók-guó gáu-muōi-lāu ĭ giéng-gáe̤k Guóh Cṳ̄-hĭng ciā nè̤ng mò̤-nó̤h-sāi, cêu dŭk-lĭk chók lì cê-gă huák-diēng. Ĭ sĕng ciŏng Dìng Iū-liông, Diŏng Sê̤ṳ-sìng cī siŏh dêng miĕk dâi, gái puái buô-dôi páh Báe̤k-gĭng, ciŏng Nguòng-dièu có̤i-hâiu siŏh ciáh huòng-dá̤ Nguòng Sông-dá̤ dṳ̆k kó̤ Mŏk-báe̤k. 1368 nièng, găk Éng-tiĕng (應天, gĭng-dáng gì Nàng-gĭng) dĕng-gĭ, guók-hô̤ „Dâi-Mìng (大明)“, nièng-hô̤ (年號) hô̤ lā̤ „Hùng-ū (洪武)“. Mìng-dièu cêu ciŏng-uâng sāng-sĕng lāu.
Ciŏ Nguòng-ciŏng câi-ôi gì sèng-âu, â̤ giăng giāng-diê gì huòng-ôi ké̤ṳk nè̤ng dŏk kó̤, ciŏng ô gŭng gì nè̤ng dŭ tài chă-bók-dŏ̤ lāu, bô puái cê-gă gì giāng kó̤ gáuk dê có̤ huăng-uòng. 1398 nièng ĭ táung-kuàng ī-hâiu, ĭng-ôi duâi-giāng ī-gĭng sĕng gò̤, cêu niông diōng-sŏng Gióng-ùng Huòng-dá̤ ciék-băng. Gióng-ùng dó̤i cê-gă gì gūi ciáh gă-gă iā mâ̤ huóng-sĭng, cióh gáuk cṳ̄ng lī-iù ciŏng ĭ-gáuk-nè̤ng gì huăng dṳ̀ dâi. Gì-dṳ̆ng siŏh ciáh gă-gă Ciŏ Lâ̤ găk 1398 nièng diŏh Sông-tiĕng (gĭng-dáng gì Báe̤k-gĭng) cô̤-huāng, có̤i-cṳ̄ng diŏh 1402 nièng páh gáu Éng-tiĕng, ciŏng huòng-ôi dŏk kó̤. Ciā Ciŏ Lâ̤ cêu sê lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng chók-miàng gì Īng-lŏk Huòng-dá̤.
Gióng-ùng nè̤ng biéng mò̤-dó̤i-tō̤, ô gì nè̤ng gōng ĭ cāu kó̤ Să̤-iòng, gó-chṳ̄ Īng-lŏk puái Dâng Huò, diŏh 1405 nièng lŏk Să̤-iòng kó̤ tō̤. Iù hī nièng kăi-sṳ̄, Dâng Huò lŏk să̤-iòng lŏk chék-huòi, gáu guó iā sâ̤ gô-dā̤ táu-dā̤ mò̤ tiăng guó gì guók-gă. Bók-guó, Gióng-ùng dó̤-dā̤ găk diê-nē̤, có̤i-muōi ciŏng-gì, gáu hiêng-câi gó mò̤ nè̤ng â̤ hiēu.
Īng-lŏk gì sèng-âu sê Mìng-dièu có̤i huák-dăk gì sì-gĭ. 1449 nièng, Mìng Ĭng-cŭng kó̤ páh Mùng-gū, cê-gă ké̤ṳk Mùng-gū bĭng niăh kó̤. Iù cuòi ī-hâiu Mìng-dièu huák-diēng mò̤ ī-sèng hō̤ lāu. Gáu-muōi-lāu bô gă lā̤ uŏ-káiu tié-lāu chĭng-lŏk nàng-huŏng, Muāng-ciŭ (cêu sê ī-hâiu gì Muāng-chĭng) chĭng-lŏk dĕ̤ng-báe̤k, guók-gă kăi-sṳ̄ muōng có̤ muōng ngài.
Tiĕng-kiē Huòng-dá̤ câi-ôi gì sèng-âu, huòng-dá̤ mâ̤ báik cê, gó-chṳ̄ niông tái-gáng Nguôi Dṳ̆ng-hièng dó̤i-chiū ĭ ché̤ṳ-lī céng-dê. 1627 nièng, Sùng-dĭng Huòng-dá̤ siông-dài, ciŏng ciā Nguôi Dṳ̆ng-hièng tài dâi. Sùng-dĭng buōng-dā̤ buóh siōng hō̤-hō̤ gāi-gáik siŏh hâ, mò̤-niĕ-ài céng-dê hū-bâi, gó̤-lòng guók duâi có̤-căi, siŏh-chék-ché̤ṳ nùng-mìng duâi cô̤-huāng. Có̤i cṳ̄ng diŏh 1644 nièng, Lī Cê̤ṳ-sìng gì nùng-mìng-gŭng páh giâ Báe̤k-gĭng, Sùng-dĭng cê̤ṳ-sák. Lĭk-sṳ̄-hŏk-gă dŭ ciŏng cī siŏh nièng dŏng có̤ Mìng-dièu miĕk-uòng gì nièng.
Lī Cê̤ṳ-sìng diē Báe̤k-gĭng ī-hâiu, ĭ gì buô-hâ ciŏng iā sâ̤ dŏng-guăng-gì cài-sāng dŏk kó̤, bô găk Báe̤k-gĭng siàng diē-sié lâung-bók-có̤. Mìng-dièu siū Săng-hāi-guăng gì ciŏng-gŭng Ngù Săng-gié, ĭ gì sá̤-bò̤ Dìng Uòng-uòng cêu ké̤ṳk Lī Cê̤ṳ-sìng gì buô-hâ Làu Cŭng-mīng dŏk kó̤, ĭ nông-bâ Ngù Siŏng iâ sêu gáu Lī Cê̤ṳ-sìng gì páuk-hâi. Ngù Săng-gié găng-huō-cĕ̤ng, bóng Muāng-chĭng buô-dôi diē guăng, ciŏng Lī Cê̤ṳ-sìng miĕk lâi. Muāng-chĭng bô puái bĭng hióng nàng, ciŏng gó̤-lòng ciáh Dṳ̆ng-guók páh giâ lì.
Mìng-dièu miĕk-uòng ī-hâiu, gô ô iā sâ̤ dâi-sìng gâe̤ng ciŏng-gŭng diŏh nàng-huŏng lĭk Mìng-dièu gì chĭng-uòng có̤ huòng-dá̤, huāng-káung Muāng-chĭng, có̤i cṳ̄ng dŭ ké̤ṳk Muāng-chĭng miĕk dâi. Cī gūi ciáh céng-guòng dŭ ké̤ṳk gĭng-dáng nè̤ng hô̤ lā̤ „Nàng-mìng“(南明). 1662 nièng, Īng-lĭk Huòng-dá̤ diŏh Hùng-nàng ké̤ṳk Ngù Săng-gié tài dâi, Nàng-mìng sĭk-cié miĕk-uòng. Găk Dài-uăng gì Dâng Sìng-gŭng, chŭi-iòng-gōng gó sê sāi Mìng-dièu gì nièng-hô̤, dáng-sê ciā Dâng Sìng-gŭng dĕk-lìng-é ng-lĭk Mìng-dièu huóng-dá̤, sĭk-cié ĭ ciáh sê Dài-uăng „Dŭng-nìng Uòng-guók“ (東寧王國) gì sĭk-cié tūng-dê-ciā.
1683 nièng, Muāng-chĭng páh giâ Dài-uăng, Dâng Káik-sōng dàu-hòng, Dŭng-nìng Uòng-guók miĕk-uòng.
分類:Dṳ̆ng-guók 分類:Gô-dā̤ gì guók-gă
Hamburg
Hamburg sê Dáik-guók gì siŏh ciáh siàng-chê gâe̤ng ciŭ.
分類:Dáik-guók
768 nièng
768
Guó-sié
分類:760 nièng-dâi
Pan (ôi-sĭng)
分類:Tū-sĭng gì ôi-sĭng
Mò̤ Dĕk-dŭng
Mò̤ Dĕk-dŭng (毛澤東; ), Hù-nàng Siŏng-tàng nè̤ng, sê Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng sèng liāng-dô̤-ìng, Dṳ̆ng-guók chók-miàng gì gŭng-sê̤ṳ-gă, céng-dê-gă. Mò̤ Dĕk-dŭng liāng-dô̤ Gê̤ṳng-sāng-dōng páh iàng Guók-mìng-dōng, iù 1949 nièng gáu 1976 nièng ĭ siê-sié, ĭ ék-dĭk sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók dék gèng gì liāng-dô̤-ìng. Dṳ̆ng-guók-nè̤ng iâ hô̤ ĭ Mò̤ Ciō-sĭk (毛主席).
Mò̤ gì lĭk-sṳ̄ gŭng-guó gáu gĭng-dáng gó ô cêng duâi gì căng-ngiê. Găk Dṳ̆ng-guók Dâi-lṳ̆k, céng-hū ciŏng ĭ mièu-huôi siàng ūi-dâi gì gāi-mêng-gă, ciŏng sêu ák-páe̤k gì Dṳ̆ng-guók ìng-mìng gāi-huóng chók lì, sé̤ṳ ké̤ṳk Dṳ̆ng-guók-nè̤ng cuòng sĭng gì cê̤ṳ-cŏng, tṳ̀ng-sĭng niông Dṳ̆ng-guók kiê diŏh sié-gái giòng-guók cĭ dṳ̆ng. Bók-guók, ĭ găk gióng-guók hâiu sū huák-dông gì Dâi Iŏk-céng (大躍進) gâe̤ng Ùng-huá Dâi Gáik-mêng (文化大革命) iâ sāi ĭ sêu diŏh Dṳ̆ng-guók nguôi-nô̤i gâe̤ng Să̤-huŏng sié-gái gì piĕ-pàng. Găk Mò̤ tūng-dê Dṳ̆ng-guók gĭ-găng, gê̤ṳng-cūng ô 4450 - 7200 uâng nè̤ng ĭng-ôi ĭ sū huák-dông gì ông-dông sī-uòng.
Mò̤ Dĕk-dŭng sī hâiu, ĭ gì īng-hiōng-lĭk ké̤ṳk sĭk-siĕ gĭng-cá̤ gāi-gáik gì Dâing Siēu-bìng chṳ̄-dâi.
分類:Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók ìng-ŭk 分類:Céng-dê-gă 分類:Gŭng-sê̤ṳ-gă 分類:Sáng Mò̤
Augustus
Augustus, nguòng-lài miàng-cê hô̤ lā̤ Gaius Octavius Thurinus, sê Lò̤-mā Dá̤-guók gì gióng-lĭk-ciā.
Ĭ sê Julius Caesar gì iōng-cṳ̄. Sèng 29 nièng, ké̤ṳk nguòng-lō̤-iêng lĭk có̤ huòng-dá̤, ciáng-sék gióng-lĭk Lò̤-mā Dá̤-guók. Sī lō̤ ī-hâiu, ké̤ṳk nguòng-lō̤-iêng hŭng có̤ sìng.
鋅
縮圖|鋅其電子示意圖 鋅，是蜀種化學元素，也是蜀種金屬，伊其原子序數是30，元素符號是Zn. 鋅是人體臺中必需其微量元素之一，伊固是做電土其重要元素.
Augustus
Găk gĭng-dáng Ĭng-ngṳ̄ diē-sié, ciŏng 8 nguŏk hô̤ lā̤ August. August ciā sṳ̀ cêu sê téng ĭ miàng-cê diē-sié lì gì.
鋅
實驗室臺中經綢掏鋅粒共稀硫酸反應做氫氣：
Augustus
分類:Céng-dê-gă
鋅
分類:化學元素
Nguòng-dièu
Nguòng-dièu (元朝) iâ hô̤ lā̤ Dâi-nguòng (大元), Hù-nguòng (胡元), sê Dṳ̆ng-guók lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng gì siŏh ciáh hŭng-gióng uòng-dièu, iâ sê Mùng-gū lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng có̤i giòng-duâi gì siŏh ciáh céng-guòng. Ĭ gì Mùng-gū-ngṳ̄ guók-hô̤ sê Dâi-mùng-gū-guók (, Их Юань улс) hĕ̤k-ciā Dâi-nguòng Dâi-mùng-gū-guók (, Даян Их Монгол Улс), sê siŏh ciáh iù Mùng-gū-cŭk gióng-lĭk gì guók-gă.
Nguòng-dièu gì sèng-âu iā sèu chĭng-liŏk biĕng-dău guók-gă. Ĭ ciŏng ciòng-guók gì nè̤ng buŏng 4 ciáh dēng-ngék: Mùng-gū-ìng, Sáik-mĕ̤k-ìng, Háng-ìng, gâe̤ng Nàng-ìng. Mùng-gū nè̤ng ô iā sâ̤ dĕk-guòng. Háng-nè̤ng ké̤ṳk ĭ páuk-hâi, mò̤-niĕ-ài duâi cô̤-huāng. Có̤i cṳ̄ng Ciŏ Nguòng-ciŏng găk 1368 nièng ciŏng Mùng-gū nè̤ng dṳ̆k kó̤ Mŏk-báe̤k, Nguòng-dièu miĕk-uòng.
分類:Dṳ̆ng-guók 分類:Mùng-gū 分類:Gô-dā̤ gì guók-gă
Ymir (ôi-sĭng)
Ymir sê tū-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Tū-sĭng gì ôi-sĭng
Tò̤
Tò̤ (桃, hŏk-miàng: Prunus persica) sê siŏh cṳ̄ng chéu. Ciā chéu gì guōi-cī sê siŏh cṳ̄ng cūi-guō.
分類:Cūi-guō
Carter Gông (Kentucky)
Carter Gông sê Mī-guók Kentucky gì siŏh ciáh gông.
分類:Kentucky gì gông
Roseau
Roseau sê Dominica gì siū-dŭ.
分類:Dominica 分類:siū-dŭ
Chói-chiŭ
Chói-chiŭ (喙鬚 ) sê nè̤ng gì chói biĕng-dău gì mò̤ mò̤. Ék-buăng lì gōng nâ ô nàng-gái cá â̤ buóh, nṳ̄-gái mâ̤ buóh. Chói-chiŭ sê ĭng-ôi hṳ̀ng-séng gék-só găk lā̤ huák-hŭi cáuk-ê̤ṳng gì, gó-chṳ̄ huâng-guăng iâ mâ̤ huóh.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:tàu
Brandenburg
Brandenburg sê Dáik-guók gì siŏh ciáh ciŭ.
769 nièng
769
貓熊
貓熊一般號𡅏熊貓，也號𡅏大熊貓或者大貓熊，是蜀種野生其食肉動物. 伊共熊、貓蜀樣都是屬食肉目其. 雖然講野価科學家將伊分遘熊科下底去，固有儂見覺伊伓是熊其蜀種.
Gīng-chák
Gīng-chák (警察, sĭk-cié gōng có̤ géng-chák), sê siŏh cṳ̄ng ciŏng-muòng mì-hô̤ huák-lŭk gâe̤ng dê-ăng gì cék-ngiĕk.
分類:Cék-ngiĕk
貓熊
名字
1869年，法國傳教士Armand David頭回著中國其四川發現貓熊以後，將者動物其學名號做「Ursus melanoleucus」，意思是「烏色共白色其熊」. 遘尾了法國國家自然歷史博物館其動物學家Alphonse Milne-Edwards研究David帶轉來其骨骨以後，見覺嚽是蜀種共小熊貓野像其動物，就起學名號𡅏「Ailuropoda melanoleuca」，意思是「像小熊貓其動物」. 者名字遘今旦固著𡅏使.
769 nièng
Guó-sié
分類:760 nièng-dâi
貓熊
外形
貓熊身體會做肥肥式，頭做圓圓式，尾尾做短短式，身體懸頂烏共白兩種顏色分野清楚，身體共尾尾是白其色，耳、目睭、骹手共肩頭都是烏其；腹老有其是棕色，有其是烏其色.
貓熊其身體一般由120遘180釐米許罔懸，尾尾差不多10遘20釐米許罔長，身體大概有60遘150公斤許罔重. 一般來講雄性其會比雌性其大頭仂囝.
貓熊本底是生活著烏烏暗暗其竹林裏勢，故此目睭𣍐好使，不過伊著暝晡也共著日中其辰候蜀樣輪活.
分佈
貓熊會中當蜀種動物界其活化石，因為者動物其樣式共幾十萬年以前其無什乇區別. 舊底著中國東部、南部遘緬甸都有，遘現在儷生活著四川部份地區了. 伊主要著海拔2000遘3000米其竹林或者針箬林裏勢.
習慣共生態地位
貓熊愛自家住，每蜀頭其貓熊都有自家活動其地方. 除去發情其時期，伊都是自家住. 野価儂固儷喊熊貓是主要食竹箬其蜀種動物. 其實貓熊共其他熊蜀樣是雜食動物，現在其貓熊著食肉動物向食草動物過渡其時期. 貓熊會拿竹鼠茲蜀類嫩嫩式動物，也會食動物其死屍，有其辰候固會去拿頭牲來食. 貓熊其下頦共牙野有力，故此竹許罔硬其乇伊都咬會定動. 但是伊消化植物纖維共養分其能力𣍐好，故此蜀日著食15遘20公斤其竹營養乍有遘.
保護現狀
1936年1月，頭隻大貓熊乞儂下遘美國其舊金山去展覽，野価美國儂見覺伊野有味. 茲頭貓熊遘尾了乞下去芝加哥，敆1938年著許塊死去. 著伊死茲年，Brookfield動物園挈2500美元其代價買遘蜀頭貓熊. 1972年美國總統理查·尼克森訪問中國其辰候，毛澤東將2頭貓熊送乞美國. 許辰候𩚉蜀頭貓熊蜀年平均著挈260萬美元，儷是再加蜀頭貓熊其囝，就著超過300萬，嚽比其他瀕危其動物固𡅏使錢.
分類:哺乳動物
Brandenburg
分類:Dáik-guók
Ngù-nèng
Ngù-nèng (牛) sê nèng-ngù gì nèng, iâ sê gĭng-dáng ìng-lôi ciō-iéu sĭk-pīng cĭ ék.
分類:Īng-sĭk
Highland Gông (Ohio)
Highland Gông (Ĭng-ngṳ̄: Highland County) sê Mī-guók Ohio gì siŏh ciáh gông.
Paaliaq (ôi-sĭng)
Paaliaq sê tū-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
Highland Gông (Ohio)
分類:Ohio gì gông
Paaliaq (ôi-sĭng)
分類:Tū-sĭng gì ôi-sĭng
Santo Domingo
分類:Dominica Gê̤ṳng-huò-guók 分類:siū-dŭ
骹球
骹球是蜀種體育運動其辰候使其球，使骹踢.
分類:體育
Hessen
Hessen sê Dáik-guók gì siŏh ciáh ciŭ.
閩侯
閩侯縣（）是中國福建省福州市管辖其八萆县當中其蜀萆，敆福州西部共南部、闽江下游.
歷史
漢立冶縣，屬會稽郡東部都尉. 東漢東部都尉留蜀隻候官（主管斥候其軍候）鎮守，故此復號候官、東候官. 建安年間，號侯官縣，西晉析侯官置原豐、溫麻兩縣. 南朝梁天監間，侯官共原豐併為東侯官. 隋改東侯官為原豐縣，後更名閩縣. 唐析閩縣置侯官、長、福寧、新寧、溫麻五縣，之後侯官併裡閩縣. 武周長安二年（702），析閩縣西十二鄉復置侯官縣. 1913年3月，閩縣、侯官兩縣合並成閩侯縣. 1933年復分拆為閩縣、侯官兩縣 ，1944年後復改名林森縣. 1946年劃出縣城設福州市. 1950年4月復名閩侯縣.
行政区划
辖1萆街道，8萆镇、6萆乡（下勢其編號如圖所示，括號裡勢是平話字）： 1、甘蔗街道（Găng-ciá） 2、白沙镇（Bah-sāi）
3、荆溪镇（Ging-ka̤）
4、上街镇（Siông-ga̤）
5、南屿镇（Nàng-sê̤ṳ）
6、南通镇（Nàng-tung）
Sùng-dĭng Huòng-dá̤
分類:Mìng-dièu huòng-dá̤
閩侯
行政区划
7、青口镇（Chiang-kāu）
8、尚干镇（Siông-gáng）
9、祥谦镇（Siòng-kieng）
11、廷坪乡（Iòng-bàng）
12、大湖乡（Duâi-hù）
13、洋里乡（ Iòng-liē）
14、小箬乡（Siēu-lioh）
15、鸿尾乡（Hùng-muōi）
16、竹岐乡（Dé̤ṳk-giè）
鏈接
分類:城市 分類:福建
770 nièng
770
Guó-sié
分類:770 nièng-dâi
1 nguŏk 17 hô̤
Guó-sié
分類:1 nguŏk
San Salvador
San Salvador sê El Salvador gì siū-dŭ.
分類:El Salvador 分類:siū-dŭ
Lì
Lì (梨) sê siŏh cṳ̄ng cūi-guō.
分類:Cūi-guō
Carter Gông (Missouri)
Carter Gông sê Mī-guók Missouri gì siŏh ciáh gông.
分類:Missouri gì gông
Ijiraq (ôi-sĭng)
Ijiraq sê tū-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Tū-sĭng gì ôi-sĭng
Tarvos (ôi-sĭng)
Tarvos sê tū-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Tū-sĭng gì ôi-sĭng
Solomon Gùng-dō̤
分類:Dâi-iòng-ciŭ guók-gă
阿拉伯語
阿拉伯語（العربية ）是世界上其語言當中其蜀種，是阿拉伯民族其語言. 只種語言敆西亞共北非地方講，現刻時是27萆亞非國家共4萆國際組織其官方語言. 使阿拉伯語作母語其人超過二億一千萬儂，固加阿拉伯語是全世界穆斯林其宗教語言. 因為阿拉伯語使用範圍野廣，故此各地都有茲種話其方言，但是「標準」其阿拉伯語，儷有伊斯蘭教其經典《古蘭經》.
分類:語言
St. George's (Grenada)
Séng George's sê Grenada gì siū-dŭ.
分類:Grenada 分類:siū-dŭ
Suttungr (ôi-sĭng)
Suttungr sê tū-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
771 nièng
771
Suttungr (ôi-sĭng)
分類:Tū-sĭng gì ôi-sĭng
771 nièng
Guó-sié
分類:770 nièng-dâi
1 nguŏk 18 hô̤
Guó-sié
分類:1 nguŏk
Tău-dò̤-nó̤h
Tău-dò̤-nó̤h(偷掏乇) sê siŏh cṳ̄ng ciŏng bék-nè̤ng gì nó̤h găk bék-nè̤ng mò̤ cé̤ṳ-é gì sèng-âu dò̤ kó̤. Găk gĭng-dáng gì sū-iū guók-gă, cuòi dŭ sê ùi-huāng huák-lŭk gì.
Kó̤ tău-dò̤-nó̤h gì nè̤ng hô̤ lā̤ chĕk(賊).
分類:huâng-cô̤i
Guatemala Chê
Guatemala Chê sê Guatemala gì siū-dŭ.
分類:Guatemala 分類:siū-dŭ
Sachsen
Sachsen sê Dáik-guók gì siŏh ciáh ciŭ.
分類:Dáik-guók
Thüringen
Thüringen sê Dáik-guók gì siŏh ciáh ciŭ.
分類:Dáik-guók
Highland Gông (Virginia)
Highland Gông (Ĭng-ngṳ̄: Highland County) sê Mī-guók Virginia gì siŏh ciáh gông.
分類:Virginia gì gông
Carter Gông (Montana)
Carter Gông sê Mī-guók Montana gì siŏh ciáh gông.
分類:Montana gì gông
Port-au-Prince
Port-au-Prince sê Haiti gì siū-dŭ.
分類:Haiti 分類:siū-dŭ
Dâing Mâiu-chék
Dâing Mâiu-chék (鄧茂七, ? - 1449 n.), nguòng-lài miàng-cê hô̤ lā̤ Dâing Hùng (鄧雲), sê Mìng-dièu sèng-âu gì siŏh ciáh nùng-mìng-gŭng liāng-dô̤-ìng. Ĭ găk 1447 nièng diŏh Să-gâing cô̤-huāng, páh giâ Hók-gióng iā sâ̤ dê-huŏng. 1449 nièng, Mìng-dièu puái iā sâ̤ buô-dôi kó̤ páh ĭ, ĭ có̤i cṳ̄ng ciéng sī.
分類:Gū-dâi Dṳ̆ng-guók ìng-ŭk 分類:Sáng Dâing
1550 nièng-dâi
1550 nièng-dâi téng 1550 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1559 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
Kiviuq (ôi-sĭng)
Kiviuq sê tū-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
1540 nièng-dâi
1540 nièng-dâi téng 1540 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1549 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
Kiviuq (ôi-sĭng)
分類:Tū-sĭng gì ôi-sĭng
1 nguŏk 19 hô̤
Guó-sié
分類:1 nguŏk
772 nièng
772
Guó-sié
分類:770 nièng-dâi
Kleopatra 7-sié
Kleopatra 7-sié (Hĭ-lé-nà̤-ngṳ̄: Κλεοπάτρα Θεἁ Φιλοπάτωρ, Lá-dĭng-ngṳ̄: Cleopatra VII Philopator, s 69 n. - s. 30 n. 8 ng. 12 h.) sê Ăi-gĭk Ptolemaios Uòng-dièu có̤i-hâiu siŏh ciáh guók-uòng, sèng 51 nièng gáu sèng 30 nièng câi-ôi.
Sèng 30 nièng, Ăi-gĭk ké̤ṳk Lò̤-mā Gê̤ṳng-huò-guók miĕk lâi, ĭ cê̤ṳ-sák.
分類:Ăi-gĭk ìng-ŭk 分類:Guók-uòng 分類:Céng-dê-gă
Lĕ̤k-sé Sê̤ṳ-giông
1989 nièng gì Lĕ̤k-sé Sê̤ṳ-giông (六四事件) gāng chĭng Lĕ̤k-sé, bô chĭng Báik-gāu Mìng-ông (八九民運), Báik-gāu Hŏk-ông (八九學運), Lĕ̤k-sé Hŭng-pŏ̤ (六四風波), Lĕ̤k-sé Tiĕng-ăng-muòng Sê̤ṳ-giông (六四天安門事件), sê 1989 nièng 4 nguŏk 15 hô̤ gáu 1989 nièng 6 nguŏk 4 hô̤ huák-sĕng diŏh Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók guók-nô̤i gì, iù gĕ̤ng-ìng, hŏk-sĕng, dĭ-sék hông-cṳ̄ dēng siâ-huôi ìng-sê̤ṳ cū-cék gì siŏh hiê-liĕk káung-ngiê sê-ŭi ông-dông. Chŭi-iòng kuók-huăk tūng-ék gì dông-gĭ, chăng-gă ông-dông gì gùng-cé̤ṳng dŭ sê huāng-dó̤i Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng gì gĭk-guòng tūng-dê gì, hĭ-uông céng-hū kăi-diēng mìng-cuō gāi-gáik. Káung-ngiê sê-ŭi ī Báe̤k-gĭng Tiĕng-ăng-muòng Guōng-diòng có̤ dṳ̆ng-sĭng, bók-guó Dṳ̆ng-guók Dâi-lṳ̆k gì-tă siàng-chê iâ ô huák-sĕng huò-bìng gì duâi-giĕ-muò gì ông-dông. Găk Báe̤k-gĭng, céng-hū diêu-dông gŭng-dôi lì dàng-ák, ô sêng sâ̤ báh-sáng gâe̤ng hŏk-sĕng sī-uòng hĕ̤k-chiā sêu-siŏng. Sī-uòng ìng-só gáuk-gă bó̤-dô̤ mâ̤ siŏh-iông, Dṳ̆ng-guók guăng-huŏng gōng 200-300, «Niū-iók Sì-bó̤» (The New York Times) bó̤-dô̤ 300-800, hŏk-ông gì ūi-uòng-huôi gâe̤ng È̤ng Sĕk-cê Huôi gū-gié sê 2,000-3,000.