cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Richard Clayderman
Ciŏng-cĭk
T
U
Mab (ôi-sĭng)
分類:Tiĕng-uòng-sĭng gì ôi-sĭng
Richard Clayderman
Ciŏng-cĭk
V
W
Z
Numbers
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Huák-guók ìng-ŭk 分類:Ĭng-ngŏk-gă
821 nièng
821
Guó-sié
分類:820 nièng-dâi
Perdita (ôi-sĭng)
Perdita sê Tiĕng-uòng-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Tiĕng-uòng-sĭng gì ôi-sĭng
Castro Gông (Texas)
Castro Gông sê Mī-guók Texas gì siŏh ciáh gông.
分類:Texas gì gông
Lobamba
Lobamba sê Eswatini hièng-huák diē-sié giĕng-diâng gì siū-dŭ, bók-guó dṳ̀-kó̤ uòng-gṳ̆ng cĭ ngôi, Eswatini céng-hū gĭ-gáiu dŭ găk Mbabane.
分類:Eswatini 分類:siū-dŭ
Mbabane
Mbabane sê Eswatini sĭk-cié gì siū-dŭ.
Tiĕng-ciō-gáu
Dói-ùi Hók-ciŭ gâe̤ng Dṳ̆ng-guók bàng-siòng gōng gì Tiĕng-ciō-gáu, cék Lò̤-mā-tiĕng-ciō-gáu, chiāng chăng-giéng Lò̤-mā-tiĕng-ciō-gáu.
Mbabane
分類:Eswatini 分類:siū-dŭ
Tiĕng-ciō-gáu
分類:Gĭ-dók-gáu
5 nguŏk 21 hô̤
Guó-sié
分類:5 nguŏk
Hood River Gông (Oregon)
Hood River Gông (Ĭng-ngṳ̄: Hood River County) sê Mī-guók Oregon gì siŏh ciáh gông.
分類:Oregon gì gông
4 nièng
2001
Guó-sié
分類:0 nièng-dâi
Tantalum
Tantalum sê siŏh cṳ̄ng gĭng-sṳ̆k, iâ sê siŏh cṳ̄ng huá-hŏk nguòng-só. Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 73, huá-hŏk hù-hô̤ sê Ta.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Huá-hŏk nguòng-só
Dodoma
Dodoma sê Tanzania gì siū-dŭ.
分類:Tanzania 分類:siū-dŭ
1世紀
1世紀是指趁1年1月1號開始，遘100年12月31號結束其蜀隻世紀.
大事
0
Cupid (ôi-sĭng)
Cupid sê Tiĕng-uòng-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Tiĕng-uòng-sĭng gì ôi-sĭng
822 nièng
822
Guó-sié
分類:820 nièng-dâi
Huài-dáik
Huài-dáik (懷德; Ĭng-ùng: Moses Clark White; 1819 n. 7 ng. 24 - 1900 n. 10 ng. 24 h.) sê Mī-ī-mī-huôi lì Dṳ̆ng-guók gì tàu ciéh duòng-gáu-sê̤ṳ.
Sĕng-bìng
Huài-dáik 1819 nièng 7 nguók 24 hô̤ găk Mī-guók Niū-iók-ciŭ chók-sié. 1842 gáu 1845 nièng, Huài-dáik diŏh Ôi-lī Hŏk-iêng (Wesleyan Class) hŏk-sĭk. Bék-ngiĕk ī-hâiu, ĭ dò̤ 2 nièng sì-găng găk Ià-lū Dâi-hŏk (Yale University) hŏk-sĭk ĭ-hŏk gâe̤ng sìng-hŏk. 1847 nièng 3 nguŏk 13 hô̤, Huài-dáik gâe̤ng Cēng (Jane Isabel Atwater of Homer) giék-huŏng.
1847 nièng 9 nguŏk, Huài-dáik gâe̤ng ĭ chă̤-cṳ̄ Cēng lièng Mī-ī-mī-huôi lêng-nguôi siŏh ciéh nièng-kĭng gì duòng-gáu-sê̤ṳ Kŏ̤-lìng (Judson Dwight Collins) lì gáu Hók-ciŭ, kăi-sṳ̄ Mī-ī-mī-huôi găk Dṳ̆ng-guók gì duòng-gáu sê̤ṳ-ngiĕk. 1848 nièng 5 nguŏk 25 hô̤, Cēng găk ĭng hié-lò̤-bâng guó-sié, hiōng-sêu nâ 16 huói. 1851 nièng, Huài-dáik gâe̤ng Mā-lé-ā Să̤-lā̤ (Mary Seely) giék-huŏng. Mā-lé-ā Să̤-lā̤ iâ sê siŏh ciéh lì Hók-ciŭ gì duòng-gáu-sê̤ṳ.
Huài-dáik găk Dṳ̆ng-guók duòng-gáu 7 nièng, găk hī dâung sì-găng, ĭ cháung-lĭk Hŏk-hâu, ŏ̤h gōng Hók-ciŭ-uâ, huăng-ĭk Mā-tái Hók-ĭng (ĭ sê tàu ciéh sāi Hók-ciŭ-uâ huăng-ĭk Séng̤-gĭng gì nè̤ng). Hiā sèng-hâiu duòng-gáu cêng-gó̤ káung-nàng, Huài-dáik cêu cêng sèu sāi ĭ gì ĭ-hŏk dĭ-sék tá̤ báng-nè̤ng muŏk-bâng, iâ kuóng báh-sáng ng-sāi siĕh ă-piéng.
Ĭng-ôi sĭng-tā̤ nguòng-ĭng, Huài-dáik 1853 nièng liê-kŭi Hók-ciŭ (siŏh nièng sèng ĭ chă̤-cṳ̄ iâ liê-kŭi). Siŏh duōng gáu Mī-guók, ĭ cêu gié-sṳ̆k kó̤ Ià-lū Dâi-hŏk ŏ̤h ĭ-hŏk. 1854 nièng, ĭ găk Ià-lū dáik diŏh Ĭ-hŏk Báuk-sê̤ṳ hŏk-ôi, iù-sê ĭ kăi-sṳ̄ hèng ĭ, ék-dĭk gáu ĭ guó-sié.
分類:Mī-guók ìng-ŭk 分類:Diòng-gáu-sê̤ṳ 分類:Sĕk-ék
Gă-săk
Gă-săk (虼蚻, 虼𧏫, 虼𧑎, tĕ̤k có̤ gă-lăk) sê siŏh cṳ̄ng tè̤ng-ngiê. Sié-gái siông ô dâi-mō̤ 4,000 cṳ̄ng gă-săk, gì-dṳ̆ng ô 30 cṳ̄ng sĕng-uăk diŏh ìng-lôi gì gŭ-cê̤ṳ-kṳ̆. Ĭng-ôi gă-săk ó̤i siăh nă-că-nó̤h, sê cêng-sâ̤ sá̤-kṳ̄ng gì duòng-bó̤ muòi-gái, gă-săk ék-buăng ké̤ṳk nè̤ng nêng-ùi sê hâi-tè̤ng.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Ciék-ciĕ dông-ŭk 分類:Tè̤ng-ngiê
Europa (ôi-sĭng)
Europa sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
5 nguŏk 22 hô̤
Guó-sié
分類:5 nguŏk
Europa (ôi-sĭng)
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
Lā̤-bái-ék
Lā̤-bái-ék (禮拜一) iâ hô̤ lā̤ bái-ék (拜一), sê siŏh sĭng-gĭ dâi-dŏng gì siŏh nĭk, cī lā̤-bái gâe̤ng bái-nê dâi-dŏng gì hī siŏh nĭk.
Bái-ék gô-dā̤ hô̤ lā̤ nguŏk-iêu-nĭk (月曜日), gĭng-dáng Nĭk-buōng gâe̤ng Dièu-siēng gó sê ciŏng-uâng gó gì.
Găk gĭ-dók-gáu gì ùng-huá diē-sié, siông-dá̤ diŏh bái-ék cháung-cáuk chók cāi-tàu gâe̤ng màng-buŏ. «Séng-gĭng» „Cháung-sié-gé“ gì tàu siŏh ciŏng sê ciŏng-uâng gōng gì:
"<small style='color:#0000ff;'>3 Siông-dá̤ gōng: 'Diŏh ô guŏng.' Cêu ô guŏng. <small style='color:#0000ff;'>4 Siông-dá̤ káng ciā guŏng sê hō̤. Siōng-dá̤ hŭng-biék guŏng gâe̤ng áng. <small style='color:#0000ff;'>5 Ciā guŏng Siông-dá̤ giéu lō̤ Nĭk-dŏng, áng giéu lō̤ Màng-buŏ. Ô màng-buŏ, ô nĭk-dŏng, cuòi sê siŏh nĭk."
分類:Sì-găng
Galileo Galilei
Galileo Galilei (1564 n. 2 ng. 15 h. - 1642 n. 1 ng. 8 h.) sê siŏh ciáh É-dâi-lé gì ŭk-lī-hŏk-gă, só-hŏk-gă, tiĕng-ùng-hŏk-gă gâe̤ng diék-hŏk-gă.
分類:É-dâi-lé ìng-ŭk 分類:ŭk-lī-hŏk-gă 分類:só-hŏk-gă 分類:tiĕng-ùng-hŏk-gă 分類:diék-hŏk-gă
Caswell Gông (North Carolina)
Caswell Gông sê Mī-guók North Carolina gì siŏh ciáh gông.
分類:North Carolina gì gông
Ĕu-ciŭ Lièng-mèng
Ĕu-ciŭ Lièng-mèng (歐洲聯盟), gāng-chĭng Ĕu-mèng (歐盟), sê áng 1993 nièng gì Maastricht Dèu-iók sìng-lĭk gì siŏh ciáh céng-dê gĭng-cá̤ lièng-mèng. Hièng-câi Ĕu-mèng ô 28 ciáh sìng-uòng guók.
Sìng-uòng guók
€: sāi euro gì guók-gă. : chăng-gă nièng.
Nguôi-buô Lièng-giék
分類:Ĕu-ciŭ 分類:Céng-dê
Ganymede (ôi-sĭng)
Ganymede sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
Lomé
Lomé sê Togo gì siū-dŭ.
5 nièng
2001
Guó-sié
分類:0 nièng-dâi
Harry Potter
«Harry Potter» sê Ĭng-guók cáuk-gă J. K. Rowling siā gì chék buōng hiê-liĕk siēu-siók, guăng-ṳ̀ siŏh ciáh dòng-buŏ-giāng ŭ-sṳ̆ Harry Potter gâe̤ng ĭ bèng-iū Ron Weasley gâe̤ng Hermione Granger. Gū-sê̤ṳ siék-diâng diŏh mò̤-huák hŏk-hâu Hogwarts Hŏk-iêng diē-sié, cuō-iéu cìng-ciék dŭ sê Harry Potter gâe̤ng buóh-āi tūng-dê mò̤-huák sié-gái gì ngài-áuk ŭ-sṳ̆ Voldemort cĭ-găng gì cĕng-dáu.
Hiê-liĕk
分類:Ùng-hŏk 分類:Ĕu-ciŭ
Huăng-siŏh-liù
sṳ̆k-ngṳ̄
分類:Cūi-guō
2世紀
2世紀是指趁101年1月1號開始，遘200年12月31號結束其蜀隻世紀.
大事
0
5 nguŏk 23 hô̤
Guó-sié
分類:5 nguŏk
823 nièng
823
Guó-sié
分類:820 nièng-dâi
Tunis
分類:Tunisia 分類:siū-dŭ
Lā̤-bái-nê
Lā̤-bái-nê(禮拜二) iâ hô̤ lā̤ bái-nê(拜二), sê siŏh sĭng-gĭ dâi-dŏng gì siŏh nĭk, cī bái-ék gâe̤ng bái-săng dâi-dŏng gì hī siŏh nĭk.
Bái-nê gô-dā̤ hô̤ lā̤ huōi-iêu-nĭk(火曜日), gĭng-dáng Nĭk-buōng gâe̤ng Dièu-siēng gó sê ciŏng-uâng gó gì.
Găk gĭ-dók-gáu gì ùng-huá diē-sié, siông-dá̤ diŏh bái-nê cháung-cáuk chók kŭng-ké (tiĕng) gâe̤ng cūi. «Séng-gĭng» „Cháung-sié-gé“ gì tàu siŏh ciŏng sê ciŏng-uâng gōng gì:
"<small style='color:#0000ff;'>6 Siông-dá̤ gōng: 'Cūi dṳ̆ng diŏh ô kĕ̤ng-ké, â̤ buŏng kŭi siông â gì cūi.' <small style='color:#0000ff;'>7 Siông-dá̤ cô̤ ciā kĕ̤ng-ké, lièng hŭng-biék siông â gì cūi. Cêu ô ciŏng-uâng. <small style='color:#0000ff;'>8 Ciā kĕ̤ng-ké Siông-dá̤ giéu lō̤ Tiĕng. Ô màng-buŏ, ô nĭk-dŏng, cuòi sê dâ̤ nê nĭk."
分類:Sì-găng
Hooker Gông (Nebraska)
Hooker Gông (Ĭng-ngṳ̄: Hooker County) sê Mī-guók Nebraska gì siŏh ciáh gông.
分類:Nebraska gì gông
Catahoula Gông (Louisiana)
Catahoula Gông sê Mī-guók Louisiana gì siŏh ciáh gông.
分類:Louisiana gì gông
6 nièng
2001
Guó-sié
分類:0 nièng-dâi
Mì-lĕk-hŭk
Mì-lĕk bù-sák (彌勒菩薩, Huáng-ngṳ̄: मैत्रेय), iâ hô̤ lō̤ Mì-tà̤ (彌提), sê Hŭk-gáu Bù-sák cĭ ék. Ĭ sê Sék-giă-mèu-nà̤ Hŭk-cū gì ciék-băng-ciā, â siŏh sié â̤ biéng siàng hŭk, gó-chṳ̄ găk Háng-diòng Hŭk-gáu diē-sié ék-buăng gó̤ ĭ Mì-lĕk-hŭk (彌勒佛).
分類:Hŭk-gáu
5 nguŏk 24 hô̤
Guó-sié
分類:5 nguŏk
Kampala
o̤
分類:Uganda 分類:siū-dŭ
Bī-dáik
Báe̤k-dŏ̤-lṳ̆k (伯多祿), bók hô̤ lō̤ Báe̤k-dŏk (伯鐸), găk Gĭ-dók-gáu Sĭng-gáu dăng-dŏng hô̤ lō̤ Bī-dáik (彼得), sê Ià-sŭ gì sĕk-nê sé̤ṳ-dù cĭ-ék. Lò̤-mā Tiĕng-ciō-gáu nêng-ùi Báe̤k-dŏ̤-lṳ̆k sê dâ̤ ék ciáh ciō-gáu.
Laos
Laos sê Dĕ̤ng-nàng Ā gì siŏh ciáh guók-gă.
分類:Ā-ciŭ guók-gă
Himalia (ôi-sĭng)
Himalia sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
Amalthea (ôi-sĭng)
Amalthea sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
Callisto (ôi-sĭng)
Callisto sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
5 nguŏk 26 hô̤
Guó-sié
分類:5 nguŏk
825 nièng
825
Guó-sié
分類:820 nièng-dâi
3世紀
大事
0
Lusaka
Lusaka sê Zambia gì siū-dŭ.
分類:Zambia 分類:siū-dŭ
Catawba Gông (North Carolina)
Catawba Gông sê Mī-guók North Carolina gì siŏh ciáh gông.
分類:North Carolina gì gông
Hók-gióng
Hók-gióng (福建; Mìng-nàng-ngṳ̄: Hok-kiàn; Ĭng-ngṳ̄: Fujian, Fuchien hĕ̤k Fukien), gāng-chĭng Mìng (閩), sê Dṳ̆ng-guók dĕ̤ng-nàng iòng-hāi gì sēng. Hók-gióng báe̤k-buô sê Ciék-gŏng, să̤-buô sê Gŏng-să̤, nàng-buô sê Guōng-dĕ̤ng. Dài-uăng găk dĕ̤ng-buô gì Dài-uăng Hāi-hiĕk dó̤i-méng. "Hók-gióng" ciā mìng-chĭng (名稱) sê téng Hók-gióng gì lâng bĭk siàng-chê Hók-ciŭ (福州) gâe̤ng Gióng-ĕu (建甌) lì gì.
Hók-gióng duâi-buô-hông dê-kṳ̆ sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók guāng-hăk. Bók-guó, iâ ô siŏh piĕ dō̤-sê̤ṳ, Gĭng-muòng (金門) gâe̤ng Mā-cū (馬祖) sê Dṳ̆ng-huà Mìng-guók (Dài-uăng) gì liāng-tū. Gó-chṳ̄, sĭk-cié ô lâng bĭk dè̤ng miàng gì sēng hô̤ lō̤ „Hók-gióng“. Lâng ciáh céng-hū sāi-ê̤ṳng mâ̤ siŏh-iông gì Guók-ngṳ̄ Lò̤-mā-cê lì siā „Hók-gióng“, Dṳ̆ng-guók Dâi-lṳ̆k siā „Fujian“, Dài-uăng siā „Fuchien“.
Còng-câi lâng bĭk Hók-gióng-sēng gì nguòng-ĭng sê Guók-gê̤ṳng Nô̤i-ciéng. 1949 nièng, Dṳ̆ng-huà Mìng-guók céng-hū páh dâung Dṳ̆ng-guók Dâi-lṳ̆k (bău-guák duâi-buô-hông Hók-gióng), cāu gáu Dài-uăng, dáng-sê ĭng-nguòng iéng lā̤ Hók-gióng hāi-gièng gì siŏh piĕ dō̤-sê̤ṳ. Téng hiā sèng-âu kī, Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gâe̤ng Dṳ̆ng-huà Mìng-guók cêu kăi-sṳ̄ hŭng-biék lī-dê Hók-gióng.
Hók-ciŭ sê Dṳ̆ng-guók Dâi-lṳ̆k gì Hók-gióng gì sēng-huôi. Dài-uăng tūng-dê gì Hók-gióng céng-hū dê-cī găk Gĭng-muòng gì Gĭng-siàng-déng (金城鎮).
Lĭk-sṳ̄
Ciō dèu-mĕ̤k: Hók-gióng lĭk-sṳ̄
Dê-lī
Hók-gióng duâi-buô-hông dê-kṳ̆ sê săng. Hók-gióng să̤-báe̤k-buô gâe̤ng Gŏng-să̤ siŏng kiâng gì dê-huŏng cêu sê Ū-ì-săng (武夷山), sê ciòng sēng hāi-băk dék gèng gì sū-câi.
Hók-gióng dĕ̤ng-buô sê Dĕ̤ng-hāi, nàng-buô sê Nàng-hāi. Hāi-ngiâng-siáng mâ̤ bàng-dĭk, ô iā sâ̤ hāi-uăng gâe̤ng dō̤-sê̤ṳ.
Mìng-gĕ̤ng (閩江) gâe̤ng ĭ ciĕ-làu ô làu guó Hók-gióng báe̤k-buô gâe̤ng dṳ̆ng-buô duâi-buô-hông dê-kṳ̆. Gì-tă ciō-iéu gì ò̤ gó ô Céng-gŏng (晉江) gâe̤ng Gāu-lṳ̀ng-gŏng (九龍江).
Hók-gióng gâe̤ng Dài-uăng dài-dŏng gì Dài-uăng Hāi-hiĕk ô 180 km kuák. Dài-uăng Hāi-hiĕk gà̤-dēng gì siŏh piĕ dō̤-sê̤ṳ iâ sê Hók-gióng-sēng gì siŏh buô-hông, dṳ̀ lā̤ Gĭng-muòng gâe̤ng Mā-cū sê iù Dài-uăng lī-dê.
Hók-gióng sṳ̆k ā-iĕk-dái ké-hâiu, dĕ̤ng-tiĕng tiĕng iâ hēng nōng. Ék-nguŏk sèng-âu hāi-gièng ŭng-dô bìng-gĭng 7-10 °C, săng-kṳ̆ ŭng-dô 6-8 °C. Hâ-tiĕng tiĕng-ké iā iĕk, gó sêu diŏh téng Tái-bìng-iòng chuŏi lì gì hŭng-tăi gì ŭi-hiĕk. Nièng bìng-gĭng gáung-ṳ̄-liông ô 1400-2000 mm.
Hèng-céng dăng-ôi
Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók tūng-dê gì Hók-gióng buŏng có̤ 9 bĭk dê-ngék-chê, gé diŏh â-dā̤:
Dṳ̀ lā̤ Lṳ̀ng-ngàng, Nàng-bìng gâe̤ng Săng-mìng, sū-iū siàng-chê dŭ găk ièng-hāi.
Gĭng-muòng buōng-dā̤ sê sṳ̆k Ciòng-ciŭ guāng-hăk, Mā-cū buōng-dā̤ sê sṳ̆k Hók-ciŭ guāng-hăk, dáng cī lâng bĭk gâing sĭk-cié iù Dài-uăng tūng-dê.
Ìng-kēu
Hók-gióng ciō-iéu ìng-kēu sṳ̆k Háng-cŭk (bău-guák să̤-nàng-buô gì Káh-gă-nè̤ng). Siă-cŭk sê Hók-gióng dék nê duâi gì mìng-cŭk, hŭng-buó diŏh dĕ̤ng-buô gâe̤ng báe̤k-buô gì săng-gău-lău. Gŏng-gé̤ṳ gĭ-ĭng ngiēng-géu, Hók-gióng Háng-cŭk gì háik-tūng ciō-iéu sê téng gū-cā gì Mìng-uŏk-cŭk lì gì.
Sié-gái Huà-ìng, dĕk-biék sê Dĕ̤ng-nàng-ā (Mā-lài-să̤-ā, Hĭ-lĭk-pĭng, Sĭng-gă-pŏ̤ gâe̤ng Éng-dô̤-nà̤-să̤-ā) gì Huà-ìng, ô cêng sâ̤ dŭ sê téng Hók-gióng lì gì. Dài-uăng gì Háng-ìng, iâ ciō-iéu sê lài-cê̤ṳ Hók-gióng Mìng-nàng dê-kṳ̆. Ĕu-Mī guók-gă gâe̤ng dê-kṳ̆ iâ ô cêng sâ̤ Hók-gióng-nè̤ng (dĕk-biék sê Hók-ciŭ-nè̤ng).
Ùng-huá
Ĭng-ôi lĭk-sṳ̄ gâe̤ng dê-lī gì nguòng-ĭng, Hók-gióng gì ngṳ̄-ngiòng sê Dṳ̆ng-guók gáuk ôi-ché̤ṳ dék hók-căk gì. Ék-buăng gōng, Hók-gióng huŏng-ngiòng dŭ sṳ̆k diŏh Mìng-ngṳ̄ (bău-guák Mìng-báe̤k-ngṳ̄, Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄, Mìng-dṳ̆ng-ngṳ̄, Mìng-nàng-ngṳ̄ gâe̤ng Buò-siĕng-ngṳ̄ cī ngô cṳ̄ng). Găk Lṳ̀ng-ngàng duâi buô-hông nè̤ng gōng Káh-gă-ngṳ̄, lêng-nguôi siŏh cṳ̄ng Háng-ngṳ̄ huŏng-ngiòng. Bók-guó, chiông Dṳ̆ng-guók gì-tă dê-kṳ̆ siŏh-iông, Hók-gióng gì guăng-huŏng ngṳ̄-ngiòng nâ ô Pū-tŭng-uâ.
Hók-gióng iâ ô cê-gă gì dê-huŏng hié-kiŏk, chiông Hók-ciŭ gì Mìng-kiŏk, Ciòng-ciŭ gì Gŏ̤-gák-hié gâe̤ng Nàng-ĭng, Ciŏng-ciŭ gì Siŏng-kiŏk, Buò-dièng gì Hĭng-huá-hié, dēng-dēng.
Hók-gióng iâ sĕng-sāng dà, chiông ŭ-lṳ̀ng-dà, mĕ̤k-lê-huă-dà, tiék-guăng-ĭng-dà dēng-dēng. Găk Mìng-nàng dê-kṳ̆, gŭng-hŭ-dà sê cĭng dê̤ṳng-iéu gì siŏh cṳ̄ng lā̤-ciék ùng-huá. Ĭng-ngṳ̄ diē-sié gì "tea" cêu sê téng Mìng-nàng-ngṳ̄ gì "tê" lì gì.
Elara (ôi-sĭng)
Elara sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
Christopher Columbus
Christopher Columbus (1450 n. 10 ng. 31 h. - 1506 n. 5 ng. 20 h.) É-dâi-lé Genova nè̤ng, sê Ĕu-ciŭ lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng có̤i chók-miàng gì siŏh ciáh hòng-hāi-gă gâe̤ng sĭk-mìng-ciā. Ĭ sê tàu ciáh gáu Mī-ciŭ gì Ĕu-ciŭ nè̤ng, dó̤i-chiū Să̤-băng-ngà ciéng-liāng Mī-ciŭ. Bók-guó ĭ táu-dā̤ dŭ mâ̤ báik cê-gă huák-hiêng gì sê siŏh ciáh sĭng-dâi-lṳ̆k, gó-nâ-háng gáu gì sê Éng-dô.
分類:É-dâi-lé ìng-ŭk 分類:Să̤-băng-ngà ìng-ŭk
Iòng (gĭng-sṳ̆k)
Iòng (鉛) sê siŏh cṳ̄ng gĭng-sṳ̆k, iâ sê siŏh cṳ̄ng huá-hŏk nguòng-só. Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 82, huá-hŏk hù-hô̤ sê Pb.
Cié-chṳ̄
分類:Gĭng-sṳ̆k 分類:Huá-hŏk 分類:Huá-hŏk nguòng-só
Măh Lé-huò
Măh Lé-huò (麥利和; Ĭng-ngṳ̄: Robert Samuel Maclay; 1824 n. 2 ng. 2 h. - 1907 n. 8 ng. 18 h.), Mī-guók Bĭng-să̤-huák-nà̤-ā-ciŭ nè̤ng. Ĭ chók-sié diŏh siŏh gá Sùng-dô̤-cŭng gă-dìng diē-sié. 1841 nièng chiŭ-tiĕng, Măh Lé-huò diē Dĭk-gĭng-sŏng Hŏk-iêng (Dickinson College) ŏ̤h sìng-hŏk. 1845 nièng ĭ dáik diŏh ùng-hŏk-sê̤ṳ hŏk-ôi, 1848 nièng dáik-diŏh sĭk-sê̤ṳ hŏk-ôi, cĭ-hâiu bô dáik diŏh sìng-hŏk gì báuk-sê̤ṳ hŏk-ôi. Bék-ngiĕk 1 nièng hâiu, Măh Lé-huò ké̤ṳk êng-mêng kó̤ Bă-ī-dék-mò̤ gì Mī-ī-mī-huôi gĕ̤ng-cáuk. 1847 nièng, Măh Lé-huò ké̤ṳk puái gáu Dṳ̆ng-guók diòng gáu, kăi-sṳ̄ siŏh dâung cĭng òng gì hāi-nguôi diòng gáu cék-ngiĕk sĕng-uăk.
1848 nièng 4 nguŏk 12 hô̤, Măh Lé-huò gáu Hók-ciŭ. Ĭ sāi 23 nièng gì sì-găng hŏk-sĭk ngiēng-géu Hók-ciŭ-uâ, cháung-bâing Hŏk-hâu gâe̤ng gáu-dòng, sŏng-gōng Hók-ĭng. Găk Dṳ̆ng-guók, ĭ ô huák-biēu lâng buōng cṳ̆: «Sĕng-uăk diŏh Dṳ̆ng-guók-nè̤ng Dṳ̆ng-găng» (Life Among the Chinese with Characteristic Sketches and Incidents of Missionary Operations and Prospects in China, 1861 n.), ī-gĭk gâe̤ng Mò̤ Gă-lĭk Mŭk-sṳ̆ (Rev. C. C. Baldwin) gák-chiū siā gì «Hók-ciŭ-uâ Pĭng-ĭng Cê-diēng» (An Alphabetic Dictionary of the Chinese Language in the Foochow Dialect, 1870 n.).
1871 nièng, ĭng-ôi sĭng-tā̤ gì nguòng-ĭng, Măh Lé-huò diōng kó̤ Mī-guók hiŭ-iōng. 1873 nièng 6 nguŏk 12 hô̤, ĭ bô ké̤ṳk puái gáu Nĭk-buōng Huàng-bĭng hô-cáik siŏh bĭk sĭng siék-lĭk gì diòng-gáu-kṳ̆. Téng hiā sèng-âu kī, ĭ siàng có̤ Nĭk-buōng Sùng-dô̤-cŭng gì siŏh-buô-hông. Găk Nĭk-buōng sèng-âu, iâ ô nè̤ng chiāng ĭ kó̤ Dièu-siēng diòng gáu. 1884 nièng 6 nguŏk, Măh Lé-huò buái-huōng lāu Seoul, Dièu-siēng guók-uòng iâ hṳ̄-kō̤ ĭ diŏh Dièu-siēng siék-lĭk ĭ-iêng, Hŏk-hâu, kŭi-diēng diòng gáu uăk-dông. Bók-guó Măh Lé-huò sṳ̀ lâi liāng-dô̤ Mī-guók Sùng-dô̤-cŭng găk Dièu-siēng gì diòng gáu gĕ̤ng-cáuk, diōng kó̤ Huàng-bĭng.
1887 nièng, Măh Lé-huò tó̤i-lō̤, diōng gáu Mī-guók Gă-lé-hók-nà̤-ā-ciŭ sĕng-uăk, có̤ sĭng-săng gá sìng-hŏk. 1907 nièng 8 nguŏk 18 hô̤, ĭ găk Gă-ciŭ Lŏk-săng-gĭ guó-sié, hiōng-sêu 83 huói.
Harare
Harare sê Zimbabwe gì siū-dŭ.
分類:Zimbabwe 分類:siū-dŭ
7 nièng
2001
Pasiphaë (ôi-sĭng)
Pasiphaë sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
7 nièng
Guó-sié
分類:0 nièng-dâi
826 nièng
826
Hopkins Gông (Kentucky)
Hopkins Gông (Ĭng-ngṳ̄: Hopkins County) sê Mī-guók Kentucky gì siŏh ciáh gông.
Lā̤-bái-săng
Lā̤-bái-săng (禮拜三) iâ hô̤ lā̤ bái-săng (拜三), sê siŏh sĭng-gĭ dâi-dŏng gì siŏh nĭk, cī bái-nê gâe̤ng bái-sé dâi-dŏng gì hī siŏh nĭk.
Hopkins Gông (Kentucky)
分類:Kentucky gì gông
Lā̤-bái-săng
Bái-săng gô-dā̤ hô̤ lā̤ cūi-iêu-nĭk (水曜日), gĭng-dáng Nĭk-buōng gâe̤ng Dièu-siēng gó sê ciŏng-uâng gó gì.
Găk gĭ-dók-gáu gì ùng-huá diē-sié, siông-dá̤ diŏh bái-săng ciŏng cūi cê̤ṳ diŏh siŏh dŏi, buŏng chók lṳ̆k-dê gâe̤ng hāi-iòng; bô cháung-cáuk chók gáuk cṳ̄ng sĭk-ŭk. «Séng-gĭng» „Cháung-sié-gé“ gì tàu siŏh ciŏng sê ciŏng-uâng gōng gì:
"<small style='color:#0000ff;'>9 Siông-dá̤ gōng: 'Tiĕng â gì cūi diŏh cê̤ṳ siŏh ôi-ché̤ṳ, ciā dă tù iâ diŏh hiêng chók.' Cêu ô ciŏng-uâng. <small style='color:#0000ff;'>10 Ciā dă tù Siông-dá̤ giéu lō̤ Dê, cê̤ṳ siŏh-dŏi gì cūi giéu lō̤ Hāi. Siông-dá̤ káng ciŏng-uâng sê hō̤.<small style='color:#0000ff;'>11 Siông-dá̤ gōng: 'Dê diŏh săng chāu, lièng giék cī gì chái, gâe̤ng giék guōi-cī gì chéu, guōi-cī diē-sié ô hŏk, dŭ bìng ĭ cṳ̄ng-lôi lŏ̤h dê siông.' Cêu ô ciŏng-uâng.<small style='color:#0000ff;'>12 Dê cêu săng chāu gâe̤ng â̤ giék cī gì chái, lièng giék guōi-cī gì chéu, guōi-cī diē-sié ô hŏk, dŭ bìng ĭ cṳ̄ng-lôi. Siông-dá̤ káng ciŏng-uâng sê hō̤.<small style='color:#0000ff;'>13 Ô màng-buŏ, ô nĭk-dŏng, cuòi sê dâ̤ săng nĭk."
4世紀
4世紀是指趁301年1月1號開始，遘400年12月31號結束其蜀隻世紀.
大事
0
Napoléon Bonaparte
Napoléon Bonaparte (1769 n. 8 ng. 15 h. - 1821 n. 5 ng. 5 h.) iâ hô̤ lā̤ Nā-pó̤-lùng 1 sié, sê Huák-guók lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng siŏh ciáh huòng-dá̤. 1804 nièng gáu 1814 nièng câi-ôi.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Huák-guók ìng-ŭk
5 nguŏk 27 hô̤
Guó-sié
分類:5 nguŏk
Casablanca
Casablanca sê Morocco gì siŏh ciáh siàng-chê, iâ sê cī ciáh guók-gă có̤i duâi gì siàng-chê.
分類:Morocco 分類:siàng-chê
827 nièng
827
Guó-sié
分類:820 nièng-dâi
Niū-să̤-làng dollar
Niū-să̤-làng dollar sê Niū-să̤-làng gì liù-tŭng huó-bê, hù-hô̤ sê NZD$ hĕ̤k-ciā NZD.
Niū-să̤-làng dollar iâ sê Niū-să̤-làng, Cook Gùng-dō̤, Niue, Pitcairn Gùng-dō̤ gâe̤ng Tokelau gì huák-dêng huó-bê.
Ngiê-dāu lièng-giék
分類:Niū-să̤-làng
Sinope (ôi-sĭng)
Sinope sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
Mŏ̤-mŏ̤
Mŏ̤-mŏ̤ (饃饃), iâ hô̤ lā̤ màng-tàu (饅頭), sê siŏh cṳ̄ng sĭk-ŭk.
分類:īng-sĭk
Nàng Sudan
Nàng Sudan sê Hĭ-ciŭ dĕ̤ng-buô gì siŏh ciáh guók-gă.
分類:Hĭ-ciŭ guók-gă
Catoosa Gông (Georgia)
Catoosa Gông sê Mī-guók Georgia gì siŏh ciáh gông.
分類:Georgia gì gông
Lysithea (ôi-sĭng)
Lysithea sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
8 nièng
2001
Guó-sié
分類:0 nièng-dâi
5 nguŏk 29 hô̤
Guó-sié
分類:5 nguŏk
Justin Bieber
Justin Drew Bieber (1994 n. 3 ng. 1 h. - ) sê Gă-nā-dâi gì siŏh ciáh gŏ̤-chiū.
分類:Gŏ̤-chiū
Ó̤-ciŭ dollar
Ó̤-ciŭ dollar (Australian dollar) sê Ó̤-ciŭ gì liù-tŭng huó-bê, hù-hô̤ sê AUD$ hĕ̤k-ciā AUD.
Ó̤-ciŭ dollar iâ sê Ó̤-ciŭ, Kiribati, Nauru, Tuvalu, Séng-dáng-dō̤, Cocos (Keeling) Gùng-dō̤ gâe̤ng Norfolk-dō̤ gì huák-dêng huó-bê.
分類:Ó̤-ciŭ
Carme (ôi-sĭng)
Carme sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
Ananke (ôi-sĭng)
Ananke sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
5世紀
5世紀是指趁401年1月1號開始，遘500年12月31號結束其蜀隻世紀.
大事
0
Hopkins Gông (Texas)
Hopkins Gông (Ĭng-ngṳ̄: Hopkins County) sê Mī-guók Texas gì siŏh ciáh gông.
Catron Gông (New Mexico)
分類:New Mexico gì gông
Hopkins Gông (Texas)
分類:Texas gì gông
Leda (ôi-sĭng)
Leda sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
9 nièng
2001
Guó-sié
分類:0 nièng-dâi
828 nièng
828
Guó-sié
分類:820 nièng-dâi
4 nguŏk 9 hô̤
Guó-sié
分類:5 nguŏk
維基百科
維基百科，英文號𡅏Wikipedia，是蜀本網絡百科全書，敆2001年1月15號生辰. 伊其目的是做蜀本完全自由、多語其百科全書.
維基百科其主服務器著美國，備用其服務器著荷蘭共韓國.
閩東語
閩東語（平話字：Mìng-dĕ̤ng Ngṳ̄）也號𡅏閩東話，是着福建東部地區共浙江東南部地區通行其蜀種閩語，代表方言是福州話. 講閩東語其儂告自家其母語號𡅏平話（），意思是「平常講其話」.
着中國，官方定義者語言是漢語其方言，告伊閩東方言. 不過，儷仈講漢語其儂完全聽𣍐會意閩東語，故此閩東語是蜀種語言，伓是方言.
今旦講福州平話其地方主要有十一芘縣市，包括福州市區、閩侯、永泰、閩清、長樂、羅源、連江、福清、平潭、屏南共古田，着外國其福州儂組織號𡅏福州十邑同鄉會. 中華民國其連江縣（馬祖），講其是連江腔其福州平話.
敆滿清末期，盡価福州移民將平話傳遘東南亞、日本、美國等等地區，今旦夫塊野価其福州儂社區裡勢是講平話其，故此福州平話是外國影響力比較大其漢語族語言.
方言
閩東語下底會中分3隻方言片區，茲3隻片區之間交流有困難：
音韻體系
閩東語各種方言之間其差別野大，故此各種方言其聲母、韻母共聲調都有比較大其差別.
閩東語敆韻母懸頂差別野大. 蠻講其韻母最少，有39隻；最価其是寧德話，有69隻許滿価.
閩東語所有方言都有7隻聲調，不過著各地讀音都𣍐蜀樣. 今旦其閩東語除去上聲無能耐分陰共陽，其他聲調都有陰、陽兩種.
下底是閩東語各種方言裡勢7隻聲調其讀音：
內部差異
閩東語方言著字詞讀音上差別野大. 下底是數字「一」遘「十」著閩東語裡勢其讀法.
外部鏈接
分類:語言 分類:閩東
829 nièng
829
Guó-sié
分類:820 nièng-dâi
Gă-nā-dâi dollar
Gă-nā-dâi dollar (Ĭng-ngṳ̄: Canadian dollar, Huák-ngṳ̄: Dollar canadien) sê Gă-nā-dâi gì liù-tŭng huó-bê, hù-hô̤ sê C$ hĕ̤k-ciā CAD.
Diŏng Hiēu-kĭng
Diŏng Hiēu-kĭng (張曉卿, 1935 n. - ), Mā-lài-să̤-ā gì ké-ngiĕk-gă, Hók-ciŭ Mìng-chiăng hâiu-iô, sê cháung-gióng diŏh 1975 nièng gì mŭk-cài gŭng-sĭ "Siòng-chĭng Cĭk-tuàng" ciō-sĭk. Diŏng Hiēu-kĭng dêu diŏh Să-lá-uŏk gì Sĭ-ŭ. Gŏng-gé̤ṳ bó̤-dô̤, ĭ cṳ̆-sāng dâi-mō̤ 11 é mī-nguòng, ké̤ṳk Forbes bà̤ có̤ sié-gái dâ̤ 840 bó gì nè̤ng.
Gă-nā-dâi dollar
Ngiê-dāu lièng-giék
分類:Gă-nā-dâi
Diŏng Hiēu-kĭng
分類:Sáng Diŏng 分類:Mā-lài-să̤-ā ìng-ŭk
Adolf Hitler
Adolf Hitler sê siŏh ciáh Ó̤-dê-lé nè̤ng, iâ sê Dáik-guók lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng iā chók-miàng gì céng-dê ìng-ŭk. Ĭ sê Nazi dōng gì liāng-dô̤-ìng, iù 1934 nièng gáu 1945 nièng sê Nazi Dáik-guók gì có̤i gŏ̤ nguòng-siū. Ĭ găk 1939 nièng huák-dông Dâ̤ 2 ché̤ṳ Sié-gái Dâi-ciéng, gáu-muōi-lāu páh suŏ, diŏh Báik-lìng cê̤ṳ-sák.
6世紀
6世紀是指趁501年1月1號開始，遘600年12月31號結束其蜀隻世紀.
Lā̤-bái-sé
Lā̤-bái-sé (禮拜四) iâ hô̤ lā̤ bái-sé (拜四), sê siŏh sĭng-gĭ dâi-dŏng gì siŏh nĭk, cī bái-săng gâe̤ng bái-ngô dâi-dŏng gì hī siŏh nĭk.
6世紀
大事
0
Lā̤-bái-sé
Bái-sé gô-dā̤ hô̤ lā̤ mŭk-iêu-nĭk (木曜日), gĭng-dáng Nĭk-buōng gâe̤ng Dièu-siēng gó sê ciŏng-uâng gó gì.
Găk gĭ-dók-gáu gì ùng-huá diē-sié, siông-dá̤ diŏh bái-sé cháung-cáuk chók nĭk-tàu, nguŏk gâe̤ng tiĕng gà̤-lēng gì gáuk cṳ̄ng sĭng-sĭng. «Séng-gĭng» „Cháung-sié-gé“ gì tàu siŏh ciŏng sê ciŏng-uâng gōng gì:
Cattaraugus Gông (New York)
Cattaraugus Gông sê Mī-guók New York gì siŏh ciáh gông.
Lā̤-bái-sé
"<small style='color:#0000ff;'>14 Siông-dá̤ gōng: 'Tiĕng siông diŏh ô săng guŏng hiêng chók, hŭng-biék nĭk-dŏng màng-buŏ, diâng sé̤ṳ sì, gé nièng nĭk. <small style='color:#0000ff;'>15 Ciă guŏng diŏh tiĕng-dīng â̤ ciéu lŏ̤h dê lā̤.' Cêu ô ciŏng-uâng.<small style='color:#0000ff;'>16 Siông-dá̤ cô̤ lâng ciáh duâi guŏng: duâi gì guāng nĭk-dŏng, sá̤ gì guāng màng-buŏ; iâ cô̤ hṳ̄ sâ̤ gì sĭng.<small style='color:#0000ff;'>17 Siông-dá̤ bà̤-buó ciă guŏng diŏh tiĕng siông, ciéu lŏ̤h dê lā̤.<small style='color:#0000ff;'>18 Â̤ guāng-lī nĭk màng, hŭng-biék guŏng áng. Siông-dá̤ káng ciŏng-uâng sê hō̤.<small style='color:#0000ff;'>19 Ô màng-buŏ, ô nĭk-dŏng, cuòi sê dâ̤ sé nĭk."
Cattaraugus Gông (New York)
分類:New York gì gông
Nĭk-buōng yen
Nĭk-buōng yen (Nĭk-buōng-ngṳ̄: 日本円) sê Nĭk-buōng gì liù-tŭng huó-bê, hù-hô̤ sê ¥ hĕ̤k-ciā JPY.
分類:Nĭk-buōng
Lā̤-bái-sé
分類:Sì-găng
Thebe (ôi-sĭng)
Thebe sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
Adrastea (ôi-sĭng)
Adrastea sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
830 nièng
Guó-sié
分類:830 nièng-dâi
Duang
Duang (tĕ̤k: duăng, Háng-ngṳ̄ Pĭng-ĭng:  duāng  ; Ció-ĭng Hù-hô̤ :  ㄉㄨㄤ ) sê siŏh ciáh Dṳ̆ng-guók gì uōng-cié-uōng-lô sṳ̀-ngṳ̄. Ciā sṳ̀ sê téng Hiŏng-gē̤ng mìng-sĭng Sìng-lṳ̀ng (成龍) gì „bá-uòng sā̤-huák-cūi“ (霸王洗髮水) guōng-gó̤ diē-sié lì gì, dò̤ lì hìng-ṳ̀ng siŏh ciáh dâe̤ng-cáuk gì dĕk-háu puói-ĭng, cī siŏh hâ céu dăk gáu gì dĕk-sṳ̀ háu-guō.
分類:Ùng-huá
10 nièng
2001
Guó-sié
分類:10 nièng-dâi
Johann Sebastian Bach
Johann Sebastian Bach (Dáik-ngṳ̄: Johann Sebastian Bach, ) sê Baroque sì-gĭ ô-miàng gì Dáik-guók cáuk-ké̤ṳk-gă, să̤-huŏng ĭng-ngŏk-sṳ̄ siông có̤i dé̤ṳng-iéu gì ìng-ŭk cĭ-ék, ké̤ṳk nè̤ng cŏng-chĭng ùi ĭng-ngŏk-cĭ-hô.
Sĕng-bìng
Bach 1685 nièng 3 nguŏk 31 nĭk chók-sĕng ṳ̀ Dáik-guók dṳ̆ng-buô Eisenach siàng diē gì siŏh ciáh ĭng-ngŏk sié-gă, ĭ nòng-bâ gâe̤ng gă-cé̤ṳk dŭ-sê ĭng-ngŏk-gă. Bach sĕk huói mò̤ lāu bâ-nà̤, iù ĭ gŏ̤ ciéu-gó gáu-ṳ̆k. Ĭ cê̤ṳ-éu găk hŏk-hâu cô kăi-sṳ̄ hŏk-sĭk cŭng-gáu gâe̤ng ĭng-ngŏk, béng sìng-ùi lāu siŏh ciáh Sĭng-gáu Lô-dáik-cŭng gì séng-dù. Iù hŏk-hâu bék-ngiĕk hâiu, ĭ sĕng-hâiu gáu Weimar, Köthen, Leipzig dēng-dēng dê-huŏng gì gáu-dòng gâe̤ng gṳ̆ng-dìng cṳ̀ng-sê̤ṳ iēng-cáiu gâe̤ng cáuk-ké̤ṳk gì gĕ̤ng-cáuk. 1707 nièng, ĭ gâe̤ng biēu-muói Maria giék-huŏng, 1720 nièng Maria sī hâiu, ĭ bók gâe̤ng Anna giék-huŏng. Bach tūng-gâe̤ng ô 20 ciáh giāng. 1750 nièng 7 nguŏk 28 nĭk, Bach sī diŏh Dáik-guók Leipzig.
Ayman al-Zawahiri
Ayman Mohammed Rabie al-Zawahiri sê Ĭ-sṳ̆-làng-gáu cŭ-cék al-Qaeda gì dâ̤ 2 êng liāng-dô̤-ìng.
分類:Ăi-gĭk ìng-ŭk 分類:Saudi Ā-lá-báik ìng-ŭk
Johann Sebastian Bach
Ĭng-ngŏk Cháung-cáuk
分類:Dáik-guók ìng-ŭk 分類:Ĭng-ngŏk-gă
Metis (ôi-sĭng)
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
7世紀
7世紀是指趁601年1月1號開始，遘700年12月31號結束其蜀隻世紀.
大事
0
Horry Gông (South Carolina)
Horry Gông (Ĭng-ngṳ̄: Horry County) sê Mī-guók South Carolina gì siŏh ciáh gông.
分類:South Carolina gì gông
4 nguŏk 11 hô̤
Guó-sié
分類:4 nguŏk
Huăng-ciĕu
Huăng-ciĕu (番椒) sê siŏh cṳ̄ng sĭk-ŭk, ĭ gì guō-cī iā lăk, â̤ có̤ dièu-lâiu.
分類:Dièu-lâiu 分類:Sĭk-ŭk
Hafnium
Hafnium sê siŏh cṳ̄ng gĭng-sṳ̆k, iâ sê siŏh cṳ̄ng huá-hŏk nguòng-só. Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 72, huá-hŏk hù-hô̤ sê Hf.
Callirrhoe (ôi-sĭng)
Callirrhoe sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
Cūng-tūng
Cūng-tūng (總統) sê iā sâ̤ gê̤ṳng-huò-cié-dô guók-gă nguòng-siū gì chĭng-hŭ.
分類:Céng-dê
11 nièng
2001
Guó-sié
分類:10 nièng-dâi
Cūng-lī
Cūng-lī (總理) sê iā sâ̤ guók-gă guāng hèng-céng gĕ̤ng-cáuk gì guók-gă céng-hū siū-nō̤ gì chĭng-hŭ.
分類:Céng-dê
Palikir
Palikir sê Micronesia Lièng-băng gì siū-dŭ.
Benito Mussolini
Benito Mussolini (1883 n. 7 ng. 29 h. - 1945 n. 4 ng. 28 h.) sê siŏh ciáh É-dâi-lé lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng iā chók-miàng gì céng-dê ìng-ŭk. Ĭ sê Fasci dōng gì liāng-dô̤-ìng, iù 1922 nièng gáu 1943 nièng sê É-dâi-lé Uòng-guók gì siū-sióng. É-dâi-lé găk Dâ̤ 2 ché̤ṳ Sié-gái Dâi-ciéng dâi-dŏng páh suŏ ī-hâiu lŏk-dài, gáu-muōi-lāu ké̤ṳk sáng Gê̤ṳng-sāng-ciō-ngiê gì nè̤ng niăh kī lì tài sī.
分類:É-dâi-lé ìng-ŭk
4 nguŏk 12 hô̤
Guó-sié
分類:4 nguŏk
Hiŏng-gē̤ng dollar
Hiŏng-gē̤ng dollar (Ĭng-ngṳ̄: Hong Kong dollar), hĕ̤k-ciā hô̤ lā̤ Gē̤ng-bê (港幣), sê Hiŏng-gē̤ng gì liù-tŭng huó-bê, hù-hô̤ sê HK$ hĕ̤k-ciā HKD.
Megaclite (ôi-sĭng)
Megaclite sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
Hiŏng-gē̤ng dollar
分類:Hiŏng-gē̤ng
Megaclite (ôi-sĭng)
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
Themisto (ôi-sĭng)
Themisto sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
Uganda
Uganda sê Hĭ-ciŭ dĕ̤ng-buô gì siŏh ciáh guók-gă.
分類:Hĭ-ciŭ guók-gă
Gibraltar
Gibraltar sê Ĭng-guók gì siŏh ciáh hāi-ngôi liāng-tū, găk Iberia Buáng-dō̤ gì có̤i nàng.
Gibraltar buōng-dā̤ sê Să̤-băng-ngà gì siŏh buô-hông, diŏh 1704 nièng ké̤ṳk Ĭng-guók ciéng-liāng. 1713 nièng, Să̤-băng-ngà ciŏng Gibraltar gák ké̤ṳk Ĭng-guók. Bók-guó gĭng-dáng Să̤-băng-ngà céng-hū gó sê nêng-ùi Gibraltar sê Să̤-băng-ngà gì liāng-tū.
分類:Ĭng-guók
12 nièng
2001
Guó-sié
分類:10 nièng-dâi
831 nièng
831
Guó-sié
分類:830 nièng-dâi
Cavalier Gông (North Dakota)
Cavalier Gông sê Mī-guók North Dakota gì siŏh ciáh gông.
分類:North Dakota gì gông
4 nguŏk 13 hô̤
Guó-sié
分類:4 nguŏk
Lā̤-bái-ngô
Lā̤-bái-ngô (禮拜五) iâ hô̤ lā̤ bái-ngô (拜五), sê siŏh sĭng-gĭ dâi-dŏng gì siŏh nĭk, cī bái-sé gâe̤ng bái-lĕ̤k dâi-dŏng gì hī siŏh nĭk.
Găk gĭ-dók-gáu gì ùng-huá diē-sié, siông-dá̤ diŏh bái-ngô cháung-cáuk chók gáuk cṳ̄ng dông-ŭk. «Séng-gĭng» „Cháung-sié-gé“ gì tàu siŏh ciŏng sê ciŏng-uâng gōng gì:
"<small style='color:#0000ff;'>20 Siông-dá̤ gōng: 'Cūi diŏh săng cêng sâ̤ ô uăk-miâng â̤ dêng-dâe̤ng gì nó̤h, iâ diŏh ô cēu buŏi lŏ̤h tiĕng dŏng kĕ̤ng-ké lā̤.'<small style='color:#0000ff;'>21 Siông-dá̤ cêu cháung-cô̤ duâi ngṳ̀, lièng cūi diē sū săng gáuk cṳ̄ng â̤ dêng-dâe̤ng uăk gì nó̤h, dŭ bìng ĭ cṳ̄ng-lôi, gâe̤ng gáuk cṳ̄ng buŏi cēu iâ bìng ĭ cṳ̄ng-lôi. Siông-dá̤ káng ciŏng-uâng sê hō̤.<small style='color:#0000ff;'>22 Siông-dá̤ cé̤ṳk-hók ĭ, gōng: 'Diŏh sĕng-ṳ̆k cêng sâ̤, chṳ̆ng-muāng lŏ̤h gáuk hāi hṳ̄ diē, cēu iâ diŏh sĕng-ṳ̆k cêng sâ̤ lŏ̤h dê lā̤.'<small style='color:#0000ff;'>23 Ô màng-buŏ, ô nĭk-dŏng, cuòi sê dâ̤ ngô nĭk."
Sĭng-gă-pŏ̤ dollar
分類:Sĭng-gă-pŏ̤
Lā̤-bái-ngô
分類:Sì-găng
832 nièng
832
Gēng Gié-mâiu
分類:Gū-dâi Dṳ̆ng-guók ìng-ŭk 分類:Hók-ciŭ-nè̤ng 分類:Sáng Gēng
832 nièng
Guó-sié
分類:830 nièng-dâi
Lā̤-bái-lĕ̤k
Lā̤-bái-lĕ̤k (禮拜六) iâ hô̤ lā̤ bái-lĕ̤k (拜六), sê siŏh sĭng-gĭ dâi-dŏng gì siŏh nĭk, cī bái-ngô gâe̤ng lā̤-bái dâi-dŏng gì hī siŏh nĭk.
Bái-sé gô-dā̤ hô̤ lā̤ tù-iêu-nĭk (土曜日), gĭng-dáng Nĭk-buōng gâe̤ng Dièu-siēng gó sê ciŏng-uâng gó gì.
Găk gĭ-dók-gáu gì ùng-huá diē-sié, siông-dá̤ diŏh bái-lĕ̤k áng cê-gă gì hìng-chiông cháung-cáuk chók nè̤ng.
分類:Sì-găng
Maldives
Maldives sê Dĕ̤ng-nàng Ā gì siŏh ciáh guók-gă. Ciā guók-gă diŏh Éng-dô-iòng dâi-dŏng gì siŏh ciáh gùng-dō̤ gà̤-dēng, hŭng-gīng mâ̤ ngài.
Suva
分類:Fiji 分類:siū-dŭ
Nàng Tarawa
Nàng Tarawa sê Kiribati gì siū-dŭ.
分類:Kiribati 分類:siū-dŭ
Cayuga Gông (New York)
Cayuga Gông sê Mī-guók New York gì siŏh ciáh gông.
分類:New York gì gông
4 nguŏk 14 hô̤
Guó-sié
分類:4 nguŏk
Taygete (ôi-sĭng)
Taygete sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
清朝
清朝，或者號𡅏滿清、大清（滿洲語：）共清國，是中國最後蜀隻封建王朝. 滿清其皇帝都是滿洲儂（現在號𡅏滿族儂），姓「愛新覺羅」（滿洲語：）.
滿清皇帝其祖宗是建州女真其首領. 努爾哈齊其郎爸、伊公共外公都敆明朝拍女真儂叛亂其辰候乞儂刣死，遘尾努爾哈齊就借嚽起兵，自稱後金皇帝，反對明朝. 明朝派兵剃了去拍，都𣍐贏. 滿洲儂聯合蒙古，差仂囝拍遘北京城. 再好有袁崇煥、孫承宗各儂其保護，者城乍無乞伊拍下來.
遘皇太極手𡅏，吸收漢儂來做伊其部下. 滿清罔變罔強大，拍贏朝鮮，拍下蒙古，1636年，將國號改成大清.
許辰候山海關是明朝共滿洲（現在號𡅏「東北」）其邊界. 明朝派吳三桂去守關. 者吳三桂是蜀隻出名其將軍，滿洲儂都野驚伊.
滿清入關以後傳10隻皇帝（未入關其辰候固有2隻）. 1911年發生辛亥革命，滿清乞孫中山其中華民國推翻.
13 nièng
Guó-sié
分類:10 nièng-dâi
Chaldene (ôi-sĭng)
Chaldene sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
Majuro
Majuro sê Marshall Gùng-dō̤ gì siū-dŭ.
分類:Marshall Gùng-dō̤ 分類:siū-dŭ
4 nguŏk 19 hô̤
Guó-sié
分類:4 nguŏk
Hot Spring Gông (Arkansas)
Hot Spring Gông (Ĭng-ngṳ̄: Hot Spring County) sê Mī-guók Arkansas gì siŏh ciáh gông.
分類:Arkansas gì gông
Éng-dô rupee
Éng-dô rupee sê Éng-dô gì liù-tŭng huó-bê, hù-hô̤ sê ₹ hĕ̤k-ciā INR.
Dièu-siēng Mìng-ciō-ciō-ngiê Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók won
Dièu-siēng Mìng-ciō-ciō-ngiê Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók won (Dièu-siēng-ngṳ̄: 조선민주주의인민공화국 원) sê Dièu-siēng Mìng-ciō-ciō-ngiê Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì liù-tŭng huó-bê, hù-hô̤ sê ₩ hĕ̤k-ciā KPW.
分類:Dièu-siēng Mìng-ciō-ciō-ngiê Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók
Éng-dô rupee
分類:Éng-dô
Harpalyke (ôi-sĭng)
Harpalyke sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
Cecil Gông (Maryland)
Cecil Gông sê Mī-guók Maryland gì siŏh ciáh gông.
834 nièng
834
Guó-sié
分類:830 nièng-dâi
833 nièng
833
Dâi-hàng Mìng-guók won
Dâi-hàng Mìng-guók won (Hàng-guók-ngṳ̄: 대한민국 원) sê Dâi-hàng Mìng-guók gì liù-tŭng huó-bê, hù-hô̤ sê ₩ hĕ̤k-ciā KRW.
833 nièng
Guó-sié
分類:830 nièng-dâi
Kalyke (ôi-sĭng)
Kalyke sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
Huăng-siông
分類:Cūi-guō
性交
性交是動物之間掏生殖器來交配其做法. 儂其性交也號𡅏做愛，講土話正號𡅏𠚺. 性交有異性（男界共女界）之間做其，也有同性之間做其.
男界將陰莖插遘女界其陰道裡勢性交其前後，精液㑚是趁陰道流裡子宮，精液臺中其精子有可能共女界其卵子合蜀堆變成受精卵，這樣款女界就會懷孕生囝.
9世紀
9世紀是指趁801年1月1號開始，遘900年12月31號結束其蜀隻世紀.
大事
0
Hot Springs Gông (Wyoming)
Hot Springs Gông (Ĭng-ngṳ̄: Hot Springs County) sê Mī-guók Wyoming gì siŏh ciáh gông.
分類:Wyoming gì gông
閩中十邑
茲10隻縣是：
其中，閩縣共侯官縣今旦已經合蜀堆設閩侯縣；平潭島趁福清裡勢劃出來設平潭縣；福清共長樂改成福州其蜀隻縣級市；永福改名號𡅏永泰；屏南共古田2隻縣今旦屬寧德管，不過夫塊其儂固是認同福州其文化.
Yaren
Yaren sê Nauru gì siū-dŭ.
分類:Nauru 分類:siū-dŭ
Ngerulmud
Ngerulmud sê Palau gì siū-dŭ.
分類:Palau 分類:siū-dŭ
Lò̤-mā-tiĕng-ciō-gáu
Lò̤-mā-tiĕng-ciō-gáu (羅馬天主教), găk Hók-ciŭ gâe̤ng Dṳ̆ng-guók tĕ̤ng-chĭng ùi Tiĕng-ciō-gáu (天主教), sê sié-gái Gĭ-dók-gáu gáu-pái dăng-dăng-dŏng séng-dù có̤i sâ̤ gì gáu-huôi. Ĭ găk ciòng sié-gái chă-bók-dŏ̤ ô 12 é séng-dù, ciéng ciòng sié-gái ìng-kēu gì dâi-iók lĕ̤k-hông-ék. Lò̤-mā-tiĕng-ciō-gáu iù Lò̤-mā (Huáng-dé-gŏng) gì gáu-cŭng liāng-dō̤.
Mìng-chĭng
Lò̤-mā-tiĕng-ciō-gáu găk Hók-ciŭ gâe̤ng Dṳ̆ng-guók tĕ̤ng-chĭng ùi Tiĕng-ciō-gáu, găk Hĭ-lăk-ngṳ̄ diē-sié hô̤ lō̤ καθολικισμός, găk Lá-dĭng-ngṳ̄ diē-sié hô̤ lō̤ Catholicismus, dŭ sê ciòng sié-gái, ciòng-tā̤, hĕ̤k-ciā puō-sié gì é-sé̤ṳ. Dĕ̤ng-să̤-gáu-huôi-hŭng-liĕk cĭ-hâiu, ĭng să̤-huŏng gáu-huôi ī Lò̤-mā ùi dṳ̆ng-sĭng, ī Lò̤-mā ciō-gáu (gáu-cŭng) ùi liāng-sêu, gó-chṳ̄ hô̤ lō̤ Lò̤-mā-tiĕng-ciō-gáu.
Lĭk-sṳ̄
Lò̤-mā-tiĕng-ciō-gáu nguòng-ṳ̀ cō̤-gĭ Gĭ-dók-gáu, sê Iă-sŭ gì sū-dù Báe̤k-dŏ̤-lṳ̆k găk Gŭng-nguòng 1 sié-gé cháung-gióng ṳ̀ Lò̤-mā. Gŭng-nguòng 5 sié-gé, Lò̤-mā-dá̤-guók hŭng-liĕk ùi dĕ̤ng să̤ lâng buô-hông, Lò̤-mā sê Să̤-lò̤-mā-dá̤-guók gì siū-dŭ, Lò̤-mā ciō-gáu dáik-gáu Să̤-lò̤-mā-dá̤-guók huòng-dá̤ gì ciĕ-tì. Gŭng-nguòng 11 sié-gé Dĕ̤ng-să̤-gáu-huôi-dâi-hŭng-liĕk cĭ-hâiu, Lò̤-mā-tiĕng-ciō-gáu sìng-ùi să̤-huŏng Gĭ-dók-gáu gì gáu-huôi, iù Lò̤-mā-ciō-gáu cék gáu-cŭng liāng-dō̤. Gŭng-nguòng 16 sié-gé, Cŭng-gáu-gāi-gáik-ông-dông găk Ĕu-ciŭ chók-hiêng, să̆-huŏng gáu-huôi bók hŭng-liĕk ùi Lò̤-mā-tiĕng-ciō-gáu (Tiĕng-ciō-gáu) gâe̤ng Sĭng-gáu (găk Hók-ciŭ gâe̤ng Dṳ̆ng-guók gáe̤ lō̤ Gĭ-dók-gáu) lâng-ciáh déng-ìng.
Lò̤-mā-tiĕng-ciō-gáu ṳ̀ Gŭng-nguòng 16 sié-gé iù Iă-sŭ-huôi gâe̤ng Dô̤-mìng-huôi duòng gáu Hók-gióng, bók gĭng Hók-gióng gâe̤ng Dṳ̆ng-guók dĕ̤ng-nàng iòng-hāi dê-kṳ̆ duòng gáu Dṳ̆ng-guók nô̤i-dê. Hók-gióng sê dŏng-sì Tiĕng-ciō-gáu găk Dṳ̆ng-guók gì dê̤ṳng-iéu dṳ̆ng-sĭng. Gĭng-guó Mìng-dièu muăk-nièng chiông Lé Mā-dâiu (利瑪竇) gâe̤ng Ngái Ṳ̀-liŏk (艾儒略) cūng-kuāng gì duòng-gáu-sê̤ṳ gì nū-lĭk, Tiĕng-ciō-gáu găk Hók-gióng gâe̤ng Dṳ̆ng-guók huák-diēng cĭng ká̤, iā-sâ̤ guăng-uòng iā gă-ĭk gáu-huôi. Hók-ciŭ lĭk-sṳ̄ siông dâ̤-ék cô̤ gáu-dòng Săng-săng-dòng (三山堂) cê̤ṳ sê găk ciā sì-gĭ iù Mìng-dièu cāi-sióng Iĕk Hióng-gŏ̤ (葉向高) gì sŏng-giāng sū kī. 1645 nièng Lè̤ng-ū Huòng-dá̤ găk Hók-ciŭ dĕng-gĭ gì sèng-hâu iā dâi-lĭk ciĕ-tì Tiĕng-ciō-gáu, bók dṳ̀ng siŭ lāu Săng-săng-dòng. 1680 nièng, Tiĕng-ciō-gáu Hók-gióng dái-mŭk-kṳ̆ (天主教福建代牧區) sìng-lĭk. Chĭng-dièu chĕ̤, iù-ṳ̀ Lā̤-ngiè-cĭ-cĭng, Tiĕng-ciō-gáu găk Dṳ̆ng-guók sêu gáu páe̤k-hâi, duōng gáu dê-â duòng-gáu, dĭk-tàu gáu 1846 nièng cĭ-hâiu ciáh huŏi-hŭk uăk-dông. 1883 nièng, Hók-gióng báe̤k-gīng dái-mŭk-kṳ̆ (福建北境代牧區) sìng-lĭk, ī-hâiu Hók-ciŭ dái-mŭk-kṳ̆ (福州代牧區) bók buŏng chók-lì, béng ṳ̀ 1946 nièng sĭng ùi Hók-ciŭ cūng-gáu-kṳ̆ (福州總教區), ciō-cô̤-dòng găk Huăng-sùng-puō Tiĕng-ciō-dòng. 1949 nièng Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng siông-dài cĭ-hâiu, Tiĕng-ciō-gáu găk Dṳ̆ng-guók sêu gáu ák-cié, nguôi-guók sìng-cék ìng-uòng ké̤ṳk dé̤ṳk-cāu, Dṳ̆ng-guók Tiĕng-ciō-gáu ái-guók-huôi sìng-lĭk, găk Gê̤ṳng-sāng-dōng ăng-bà̤ â cê-gă guāng-lī cŭng-gáu sê̤ṳ-ô. Siŏh buô-hông gáu-dù duōng-gáu dê-â gié-sṳ̆k ciék-sêu Lò̤-mā gáu-cŭng gì guāng-lī, hô̤ lō̤ dê-â gáu-huôi.
Gáu-ngiê gâe̤ng Cū-cék
Lò̤-mā-tiĕng-ciō-gáu séng-ngiōng săng-ôi-ék-tā̤ gì dăng-ék-sìng Ià-sŭ. Gáu-ngiê ī Séng-gĭng ùi dṳ̆ng-sĭng. Tiĕng-ciō-gáu gì séng-ngiōng sĕng-uăk ī chék gióng séng-sê̤ṳ ùi dṳ̆ng-sĭng, dăng-dŏng dâ̤-ék dê̤ṳng-iéu gì sê có̤ mì-sák. Séng-mū Mā-lé-ā găk Tiĕng-ciō-gáu diē-sié ô dê̤ṳng-iéu gì dê-ôi. Tiĕng-ciō-gáu ô hŭng-hó gì lā̤-ngiè tā̤-hiê.
Lò̤-mā-tiĕng-ciō-gáu-huôi ô siŏh ciáh iā duâi gì cū-cék giék-gáiu, sāi-ê̤ṳng dēng-ngék guāng-lī gì cié-dô. Sìng-cék ìng-uòng cū-cék siông, gáu-cŭng (教宗) sê có̤i-gŏ̤ gì guăng-lī ìng-uòng, â-dā̤ ĭ-ché̤ṳ sê sŭ-gĭ (樞機), cūng-ciō-gáu (總主教), ciō-gáu (主教), câe̤-lī ciō-gáu (助理主教), hū-lī ciō-gáu (輔理主教), sìng-hô (神父) gâe̤ng cĭk-sê̤ṳ (執事). Siŭ-sê̤ṳ gâe̤ng siŭ-nṳ̄ ng sê sìng-cék ìng-uòng. Dăng-ôi cū-cék siông, ī séng-cô̤ (聖座) ùi dṳ̆ng-sĭng, â-dā̤ sê cūng-gáu-kṳ̆ (總教區), gáu-kṳ̆ (教區), dòng-kṳ̆ (堂區).
分類:Gĭ-dók-gáu
4 nguŏk 20 hô̤
Guó-sié
分類:4 nguŏk
閩東
閩東是蜀隻地理概念，指中國福建省其東|東部其地方. 有其時候是指福州共寧德兩隻，有其時候只指寧德，無包括福州.
Lev Trotsky
Lev Trotsky (Ngò̤-lò̤-sṳ̆-ngṳ̄: Лев Давидович Троцкий, 1879 n. 11 ng. 7 h. - 1940 n. 8 ng. 21 h.) sê siŏh ciáh Sŭ-lièng céng-dê-gă, Sŭ-lièng Gê̤ṳng-sāng-dōng gì ciō-iéu liāng-dô̤-ìng cĭ ék, iâ sê Sĕk-nguŏk Gáik-mêng gì sèng-âu iā dâe̤ng-iéu gì siŏh ciáh ìng-ŭk. Ĭ sê Sŭ-lièng È̤ng-gŭng gì cŭ-gióng nè̤ng. Ĭ huāng-dó̤i Liĕk-nìng gì iā sâ̤ guăng-diēng, Liĕk-nìng sī lō̤ ī-hâiu, ké̤ṳk Josef Stalin kăi-dṳ̀ chók dōng, cāu kó̤ guók-ngôi. 1940 nièng, ké̤ṳk Stalin puái dĕk-gĕ̤ng áng-sák.
閩東
再看
分類:閩東
Lev Trotsky
分類:Céng-dê-gă 分類:Ngò̤-lò̤-sṳ̆ ìng-ŭk
Cedar Gông (Iowa)
分類:Iowa gì gông
Tanaka Hisashige
Tanaka Hisashige (田中 久重)) sê Edo Sì-dâi (江戸時代) gì siŏh ciáh huák-mìng-gă. Ĭ sê Toshiba (東芝) gì cháung-sṳ̄-ìng.
Iocaste (ôi-sĭng)
Iocaste sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
Port Moresby
Port Moresby sê Papua New Guinea gì siū-dŭ.
Erinome (ôi-sĭng)
Erinome sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
Tanaka Hisashige
分類:Nĭk-buōng ìng-ŭk
Port Moresby
分類:Papua New Guinea 分類:siū-dŭ
Erinome (ôi-sĭng)
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
14 nièng
Guó-sié
分類:10 nièng-dâi
Siâ-huôi-ciō-ngiê
Siâ-huôi-ciō-ngiê (社會主義) sê siŏh cṳ̄ng céng-dê lī-lâung gâe̤ng céng-dê ông-dông. Ĭ ciō-diŏng gĕ̤ng-ìng găi-gék mò̤ guăng nàng-nṳ̄ dŭ ĭng-găi kĕk mìng-ciō gì huŏng-sék cĭk-tā̤ guăng-lī siŏh ciáh siâ-huôi.
Siê-huôi-ciō-ngiê â̤ dé̤ṳng buŏng kuŏ-hŏk siâ-huôi-ciō-ngiê, guók-gă siâ-huôi-ciō-ngiê, mìng-ciō siâ-huôi-ciō-ngiê, Dṳ̆ng-guók dĕk-sáik siâ-huôi-ciō-ngiê dēng dēng.
Gái Káng
分類:Céng-dê
Iocaste (ôi-sĭng)
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
Mā-lài-să̤-ā ringgit
Mā-lài-să̤-ā ringgit (Mā-lài-ngṳ̄: ringgit Malaysia) sê Mā-lài-să̤-ā gì liù-tŭng huó-bê, hù-hô̤ sê RM hĕ̤k-ciā MYR.
分類:Mā-lài-să̤-ā
835 nièng
835
Guó-sié
分類:830 nièng-dâi
4 nguŏk 21 hô̤
Guó-sié
分類:4 nguŏk
Hĭ-lé-nà̤-ngṳ̄
Hĭ-lé-nà̤-ngṳ̄ sê Hĭ-lé-nà̤-nè̤ng gōng gì ngṳ̄-ngiòng.
分類:Ngṳ̄-ngiòng
15 nièng
Guó-sié
分類:10 nièng-dâi
Sofie gì Sié-gái
«Sofie gì Sié-gái» (Sofie其世界, Nò̤-ŭi-ngṳ̄: Sofies verden) sê Nò̤-ŭi cáuk-gă Jostein Gaarder găk 1991 nièng siā gì siēu-siók. Cuòng cṳ̆ cuō-iéu tŭng-guó Sophie gâe̤ng sìng-bé ìng-ŭk Alberto gì dó̤i-uâ ī-gĭk puâng lā̤ huák-diēng gì siŏh-hiê-liĕk gì-ê gì cìng-ciék lì gái-siêu gĭ-buōng gì diék-hŏk dĭ-sék. «Sofie gì Sié-gái» 1995 nièng ké̤ṳk huăng-ĭk có̤ Ĭng-ngṳ̄, cĭ-hâiu bô ĭk siàng gì-tă gáuk guók ngṳ̄-ngiòng, siàng có̤ sié-gái chók-miàng gì siēu-suók.
Kái-iéu
Sophie Amundsen sê siŏh ciáh sĕk-sé huói gì cṳ̆-niòng-giāng. Ĭ gâe̤ng ĭ lòng-nā̤ dêu diŏh Nò̤-ŭi, ĭ lòng-bâ sê gŭng-guăng, găk Dṳ̆ng-dĕ̤ng gĕ̤ng-cáuk, duâi-buô-hông sì-găng dŭ mò̤ găk chió. Ô siŏh gĕ̤ng, Sophie siŭ diŏh lâng tiŏng gié ké̤ṳk ĭ gì mò̤-miàng piĕ-séng, diē-sié muóng ĭ: ''Nṳ̄ sê dê̤ṳng? Sié-gái sê iù diē-nē̤ lì gì?''. Ĭ bìng-cêng gì sĕng-uăk téng dāng kī giék-sók go̤.
Cĭ ciéh siā piĕ gì sìng-bé nàng-gái sê ngô-sĕk huói gì diék-hŏk-gă Alberto Knox. Ĭ kăi-sṳ̄ gá Sofie diék-hŏk gì lĭk-sṳ̄, téng Hĭ-lé-nà̤ ùng-mìng gì nguòng-tàu gáu Gĭ-dók-gáu, gái gáu Dṳ̆ng Sié-gī, Ùng-ngiê hók-hĭng, Baroque Sì-dâi, Kī-mùng Sì-dâi, Lâung-mâng Ciō-ngiê Sì-dâi, ék-dĭk gáu gĭng-dáng. Alberto gâe̤ng Sophie gōng, nâ ô ŏ̤h diék-hŏk ciáh â̤ liēu-gāi ĭ gì sié-gái.
分類:Ùng-hŏk 分類:Diék-hŏk 分類:Ĕu-ciŭ
Isonoe (ôi-sĭng)
Isonoe sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
Sĕ̤ng-pău-giò
Sĕ̤ng-pău-giò (雙抛橋), găk Hók-ciŭ Iòng-giò-lô (楊橋路), Dăk-mìng-lô (達明路) gâe̤ng Nàng-âu-gă̤ gău-chă-kāu. Siŏng-gê̤ṳ Bĭng-sĭng, Lìng Gáuk-mìng gì gó-gṳ̆ giêng-giêng sĕk-gūi mī huông.
Guăng-ṳ̀ „Sĕ̤ng-pău-giò“ mìng-chĭng (名稱) gì lài-lĭk ô cêng sâ̤ suók-huák, liù-duòng dék kuák gì sê gōng, gū-cā sèng-hâiu ô siŏh hăk nàng nṳ̄ iù giò lā̤ dàu-cūi cê̤ṳ-sák, cĭ-hâiu lâng ngiâng săng chók lâng dău sṳ̀ng-chéu, bī-chṳ̄ siŏng bô̤. Cī lâng dău sṳ̀ng-chéu hô̤ lō̤ „Sĕ̤ng-pău-hăk-bô̤-ṳ̀ng“ (雙抛合抱榕).
分類:Sĕk-ék
Honiara
Honiara sê Solomon Gùng-dō̤ gì siū-dŭ.
836 nièng
836
Honiara
分類:Solomon Gùng-dō̤ 分類:siū-dŭ
836 nièng
Guó-sié
分類:830 nièng-dâi
10世紀
10世紀是指趁901年1月1號開始，遘1000年12月31號結束其蜀隻世紀.
Nuku'alofa
Nuku'alofa sê Tonga gì siū-dŭ.
10世紀
大事
1
Apia
Apia sê Samoa gì siū-dŭ.
Praxidike (ôi-sĭng)
Praxidike sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
Apia
分類:Samoa 分類:siū-dŭ
Kenya
Kenya sê Hĭ-ciŭ dĕ̤ng-buô gì siŏh ciáh guók-gă.
分類:Hĭ-ciŭ guók-gă
Cedar Gông (Missouri)
Cedar Gông sê Mī-guók Missouri gì siŏh ciáh gông.
分類:Missouri gì gông
Nàng-hĭ rand
Nàng-hĭ rand sê Nàng-hĭ gì liù-tŭng huó-bê, hù-hô̤ sê R hĕ̤k-ciā ZAR.
Nàng-hĭ rand iâ sê Nàng-hĭ, Lesotho gâe̤ng Namibia gì huák-dêng huó-bê.
分類:Nàng-hĭ
Autonoe (ôi-sĭng)
Autonoe sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
Houghton Gông (Michigan)
Houghton Gông (Ĭng-ngṳ̄: Houghton County) sê Mī-guók Michigan gì siŏh ciáh gông.
分類:Michigan gì gông
837 nièng
837
Guó-sié
分類:830 nièng-dâi
4 nguŏk 24 hô̤
Guó-sié
分類:4 nguŏk
Gê̤ṳng-sāng-ciō-ngiê
Gái Káng
分類:Céng-dê
Wikimedia
Wikimedia iâ hô̤ lā̤ Wiki Muòi-tā̤ Gĭ-gĭng-huôi (維基媒體基金會), sê ciŏng-muòng hó-cáik Wikipedia, Wiktionary, Wikiquote, Wikibooks, Wikisource, Wikispecies, Wikinews gâe̤ng Wikimedia Commons gáuk cṳ̄ng hâung-mŭk gì hĭ-ìng-lé cū-cék, găk Mī-guók gì Florida cé̤ṳ-cháh. 2003 nièng 6 nguŏk 20 hô̤, Bomis gŭng-sĭng gì CEO Jimmy Wales ciáng-sék sŏng-buó sìng-lĭk ciā Wikimedia.
„Wikimedia“ dâi-dŏng gì „Wiki“ é́-sé̤ṳ sê „wikiwiki“, diŏh Hawaii-ngṳ̄ diē-sié sê „ká̤ nék-giāng“ gì é-sé̤ṳ; „Media“ diŏh Ĭng-ngṳ̄ dâi-dŏng sê „muòi-tā̤“ gì é-sé̤ṳ. Ciā miàng-cê có̤i cā sê Sheldon Rampton găk Wiki-EN-l iù-giông liĕk-biēu dâi-dŏng tì-chók gì, Daniel Mayer có̤i sĕng dái gáu wikimedia.org ciā ṳ̆k-miàng.
11世紀
大事
1
Wikimedia
Ngiê-dāu Lièng-giék
W
Thyone (ôi-sĭng)
Thyone sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
Sôi-sê̤ṳ franc
Sôi-sê̤ṳ franc sê Sôi-sê̤ṳ gì liù-tŭng huó-bê, hù-hô̤ sê CHF.
Ngiê-dāu lièng-giék
分類:Sôi-sê̤ṳ
Funafuti
分類:Tuvalu 分類:siū-dŭ
荔枝肉
荔枝肉是蜀種福建特色其菜，福州共莆田其比較出名. 挈刀將豬其㾪肉削成十字形，加入莓薺，扔鼎裡勢去炸. 炸完以後，㾪肉會將莓薺包着裡勢. 再加入番茄醬、白糖、香草、豉油、味素茲蜀類其調料，荔枝肉就做好了.
者肉炸出來其樣式野像荔枝，復加𡅏裡勢其莓薺其味野像荔枝許滿甜，故此號𡅏「荔枝肉」. 不過，今旦也有其店伓使莓薺做餡其，是使番囝薯其.
分類:飲食 分類:十邑文化 分類:興化
Só̤h-miêng
Só̤h-miêng (索麵), iâ hô̤ lā̤ chiék-miêng hĕ̤k-ciā siáng-miêng (線麵), sê Hók-ciŭ gâe̤ng Nìng-dáik gì siŏh cṳ̄ng siēu-siăh.
Có̤-huák
Só̤h-miêng kĕk miêng-hūng có̤ nguòng-lâiu, gă diē sièng, huăng-sṳ̀-hūng, iù dēng dēng gì dièu-lâiu, sāi chiū-gĕ̤ng bĕk siàng.
Ùng-huá
Só̤h-miêng ĭng-ôi dòng, ê̤ṳ-é nè̤ng dòng miâng, gó-chṳ̄ iâ hô̤ lā̤ dòng-sêu-miêng (長壽麵). Diŏh Mìng-dĕ̤ng, nâ sê guók sĕng-nĭk, có̤ cáik hĕ̤k-ciā chió lā̤ nè̤ng téng ngiê-dău giàng diōng lì, dŭ diŏh siăh só̤h-miêng, găk miêng diē-sié gă lâng lăk giĕ-lâung, hô̤ lā̤ tái-bìng-miêng (太平麵). Giék-huŏng diâng-chĭng gì sèng-âu, nàng-gái iâ diŏh sáe̤ng ké̤ṳk nṳ̄-gái chió lā̤ ciā miêng, hô̤ lā̤ hī-miêng (喜麵).
分類:Īng-sĭk 分類:Sĕk-ék ùng-huá 分類:Nìng-dáik
Wikidata
Wikidata sê siŏh bĭh â̤ sāi hiĕk-dù̀ng piĕng-cék gì dĭ-sék só-gé̤ṳ-kó. Cī bĭh hâung-mŭk gâe̤ng Wikimedia Commons gì nguòng-lī chă-bók-dŏ̤, ciŏng gì-tă Wiki gĕ̤ng-tiàng, gâe̤ng gáuk cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng Wikipedia dâi-dŏng gì séng-sék kuŏng-kuŏng liĕk-biēu gâe̤ng ngṳ̄-ngiòng lièng-giék ĕng diŏh siŏh ciáh só-gé̤ṳ-kó diē-sié.
Ciā gĕ̤ng-tiàng găk 2012 nièng 10 nguŏk 30 hô̤ gì sèng-âu kăi-sṳ̄ sāi, biĕu-cé cêu sê kék Morse diêng-mā siā gì „Wiki“ ciā sṳ̀.
Buôi-gīng
Cī ciáh gĕ̤ng-tiàng có̤i cā sê Dáik-guók gì Wikimedia tì-chók gì, mŭk-dék sê hióng Wikipedia gì dèu-mĕ̤k tì-gông â̤ dièu-ê̤ṳng gì chók-sĕng nĭk-gĭ hĕ̤k-ciā gì-tă gĭng-guó ngiêng-céng gì só-gé̤ṳ.
Paul Allen ìng-gĕ̤ng dê-nèng ngièng-géu-sū, Gordon gâe̤ng Betty Moore gĭ-gĭng-huôi gâe̤ng Google gŭng-sĭ góng-hióng 130 uâng Ĕu-nguòng lì dó̤i-chiū ĭ.
Gái-niêng
Wikidata gì kăi-huák gĕ̤ng-cáuk ciō-iéu buŏng 3 bĭh găi-dâung:
Ngiê-dāu Lièng-giék
D
4 nguŏk 27 hô̤
Guó-sié
分類:4 nguŏk
Cedar Gông (Nebraska)
Cedar Gông sê Mī-guók Nebraska gì siŏh ciáh gông.
838 nièng
838
Cedar Gông (Nebraska)
分類:Nebraska gì gông
838 nièng
Guó-sié
分類:830 nièng-dâi
17 nièng
Guó-sié
分類:10 nièng-dâi
Port Vila
Port Vila sê Vanuatu gì siū-dŭ.
分類:Vanuatu 分類:siū-dŭ
Hermippe (ôi-sĭng)
Hermippe sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
Sôi-diēng krona
Sôi-diēng krona (Sôi-diēng-ngṳ̄: svensk krona) sê Sôi-diēng gì liù-tŭng huó-bê, hù-hô̤ sê kr hĕ̤k-ciā SEK.
分類:Sôi-diēng
Cṳ̆-buōng-ciō-ngiê
Cṳ̆-buōng-ciō-ngiê (資本主義) sê siŏh tó̤ gĭng-cá̤ lī-lâung gâe̤ng céng-dê lī-lâung, sê sêu cê̤ṳ-iù-ciō-ngiê īng-hiōng sāng-sĕng gì.
Ĭ gì dĕk-sáik sê gáuk-ìng ô cê-gă gì cài-sāng, muōi siŏh ciáh nè̤ng gì dàu-cṳ̆ uăk-dông â̤ sāi iù gáuk-ìng sṳ̆-siōng lì có̤, ng-sê iù guók-gă kóng-cié. Găk gĭng-cá̤ huŏng-miêng, có̤ chê-diòng gĭng-cá̤, ciók gó nè̤ng gâe̤ng lò̤-dông, kĕk sĕng-sāng cài-lâiu lì cháung-cô̤ gá-dĭk.
Gái Káng
分類:Céng-dê 分類:Gĭng-cá̤
Dâi-gŏng Gióng-săng-lòng
Duâi-gŏng Gióng-săng-lòng (Nĭk-buōng-ngṳ̄: ,1935 n. 1 ng. 31 h. - ) sê Nĭk-buōng gì siŏh ciáh siēu-siók-gă. Ĭ găk 1994 nièng dáik gáu Nobel Ùng-hŏk Ciōng (諾貝爾文學獎).
分類:Nĭk-buōng ìng-ŭk
4 nguŏk 28 hô̤
Guó-sié
分類:4 nguŏk
Aitne (ôi-sĭng)
Aitne sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
18 nièng
Guó-sié
分類:10 nièng-dâi
839 nièng
839
Guó-sié
分類:830 nièng-dâi
Chê-diòng (siŏng-ngiĕk)
Chê-diòng (市場) sê ìng-lôi găk gó-diâng diòng-sū gâe̤ng gó-diâng sì-găng có̤ sĕng-é gì diòng-sū.
分類:Gĭng-cá̤
Eurydome (ôi-sĭng)
Eurydome sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
Herodotus
Herodotus (ĭng-ĭk: Hĭ-lò̤-dŏ̤-dáik 希羅多德; sèng 484 n. - sèng 425 n.) sê Gū Hĭ-lé-nà̤ gì lĭk-sṳ̄ hŏk-gă, ké̤ṳk hâiu-sié nè̤ng cŏng-chĭng có̤ "Lĭk-sṳ̄ cĭ Hô". Ĭ dék chók-miàng gì cáuk-pīng sê ĭ gì «Lĭk-sṳ̄». Cī buô cáuk-pīng gé-liŏh lāu huák-sĕng diŏh sèng 490 nièng gâe̤ng sèng 480 gáu sèng 479 nièng gì Hĭ-Pŏ̤ Ciéng-cĕng.
Herodotus gì lĭk-sṳ̄ cáuk-pīng diē-sié huāng-éng cêng sâ̤ dŏng-sì sié-gái gáuk dó̤i gì hŭng-sṳ̆k ìng-cìng. Pī-ṳ̀-gōng, ĭ ô siā gáu, Nà̤-lò̤-ò̤ nièng-nièng-màng có̤ duâi-cūi sê ĭng-ôi Hĭ-ciŭ nàng-sié gì suók iòng go̤. Ô nè̤ng gōng, Herodotus siā gì sṳ̄ cṳ̆ cĭng chiông ìng-lôi ùng-huá gì báik-kuŏ-ciòng-cṳ̆.
Herodotus gì «Lĭk-sṳ̄» siā diŏh sèng 431 nièng gáu sèng 425 nièng. Ciòng cṳ̆ ké̤ṳk hâiu-sié nè̤ng buŏng có̤ gāu buōng. Tàu lĕ̤k buōng gōng gì sê Pŏ̤-sṳ̆ Dá̤-guók buók-duâi gì guó-tiàng. Dâ̤ nê buōng gōng-sŭk Ăi-gĭk ké̤ṳk hăk-biáng diē Pŏ̤-sṳ̆ gì lĭk-sṳ̄. Â-sāu sé buōng sié lŏ̤h gōng Darius tūng-dê â-dā̤ gì Pŏ̤-sṳ̆ kuóng-diŏng, Ĭ-ó̤-nà̤-ā Có̤-huāng dēng-dēng gū-sê̤ṳ. Dâ̤ lĕ̤k buōng mièu-sŭk Pŏ̤-sṳ̆ dó̤i Hĭ-lé-nà̤ gì tàu huòi chĭng-liŏh, màng-muōi, Hĭ-lé-nà̤ găk Mā-lă-sŏng Ciéng-ĭk páh iàng Pŏ̤-sṳ̆. Muōi săng buōng gōng-sŭk Pŏ̤-sṳ̆ guók-uòng Xerxes ôi lāu bó̤ Mā-lăsŏùg Ciéng-cĕng gì siù miĕk-uòng Hĭ-lé-nà̤ sū huák-dông gì ciéng-sê̤ṳ, ék-dĭk gáu Pŏ̤-sṳ̆ gŭng-dôi páh suŏ.
Bók-guó, Herodotus iâ ĭng-ôi ĭ siā gì lĭk-sṳ̄ mò̤ gŏng-gé̤ṳ sê̤ṳ-sĭk, mò̤ hŭng-biék cĭng gā, sêu diŏh hâiu-sié nè̤ng piĕ-pàng.
分類:Hĭ-lé-nà̤ ìng-ŭk 分類:Lĭk-sṳ̄ 分類:Ùng-hŏk
Hĭng-huá Bàng-uâ-cê
Hĭng-huá Bàng-uâ-cê (興化平話字, Buò-siĕng-ngṳ̄: Hing-hua̍ Báⁿ-uā-ci̍) sê siŏh cṳ̄ng ciŏng-muòng dò̤ lì siā Buò-siĕng-ngṳ̄ gì Lò̤-mā-cê. Ciā cê sê Gáu-huôi Lò̤-mā-cê gì siŏh cṳ̄ng, 1890 nièng, iù Mī-ī-mī-huôi diòng-gáu-sê̤ṳ William Nesbitt Brewster chăng-kō̤ Hók-ciŭ-uâ Bàng-uâ-cê gâe̤ng Mìng-nàng-ngṳ̄ Băh-uâ-cê huák-mìng.
分類:Ùng-cê 分類:Hĭng-huá
4 nguŏk 29 hô̤
Guó-sié
分類:4 nguŏk
Centre Gông (Pennsylvania)
Centre Gông sê Mī-guók Pennsylvania gì siŏh ciáh gông.
分類:Pennsylvania gì gông
Ngò̤-lò̤-sṳ̆ ruble
Ngò̤-lò̤-sṳ̆ ruble (Ngò̤-lò̤-sṳ̆-ngṳ̄: рубль) sê Ngò̤-lò̤-sṳ̆ gì liù-tŭng huó-bê, hù-hô̤ sê ₽, руб hĕ̤k-ciā RUB.
Ngiê-dāu lièng-giék
分類:Ngò̤-lò̤-sṳ̆
19 nièng
Guó-sié
分類:10 nièng-dâi
Samarium
Samarium sê siŏh cṳ̄ng gĭng-sṳ̆k, iâ sê siŏh cṳ̄ng huá-hŏk nguòng-só. Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 62, huá-hŏk hù-hô̤ sê Sm.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Huá-hŏk nguòng-só
Euanthe (ôi-sĭng)
Euanthe sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
Ĭng-bâung
Ĭng-bâung (英鎊, Ĭng-ngṳ̄: Pound sterling) sê Ĭng-guók huák-hèng gì huó-bê, hù-hô̤ sê £ hĕ̤k-ciā GBP.
分類:Ĭng-guók
Euporie (ôi-sĭng)
Euporie sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
Hentaigana
Hentaigana(Nĭk-buōng-ngṳ̄: ), iâ hô̤ lā̤ Itaigana(Nĭk-buōng-ngṳ̄:), sê Hiragana(平仮名) gì siŏh cṳ̄ng cṳ̆-huák(書法) huŏng-sék.
分類:Nĭk-buōng 分類:Ùng-cê
840 nièng
840
Guó-sié
分類:840 nièng-dâi