cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Káh-ngṳ̄ Băh-uâ-cê
Káh-ngṳ̄ Băh-uâ-cê (客語白話字, Káh-gă-ngṳ̄: Pha̍k-fa-sṳ) sê siŏh cṳ̄ng ciŏng-muòng dò̤ lì pĭng-siā Káh-gă-ngṳ̄ gì Lò̤-mā-cê, iâ sê Gáu-huôi Lò̤-mā-cê gì siŏh cṳ̄ng. 1905 nièng, iù diòng-gáu-sê̤ṳ Donald MacIver chăng-kō̤ Mìng-nàng-ngṳ̄ Băh-uâ-cê huák-mìng.
分類:Ùng-cê 分類:Káh-gă
20 nièng
Guó-sié
分類:20 nièng-dâi
Tanzania
Tanzania sê Hĭ-ciŭ dĕ̤ng-buô gì siŏh ciáh guók-gă.
São Paulo
São Paulo sê Bă-să̤ gì siŏh ciáh siàng-chê.
分類:siàng-chê
Cerro Gordo Gông (Iowa)
Cerro Gordo Gông sê Mī-guók Iowa gì siŏh ciáh gông.
分類:Iowa gì gông
Chiĕu-chê
Chiĕu-chê (超市) sê chiĕu-gék chê-diòng (超級市場) gì gāng-chĭng, sê siŏh cṳ̄ng duâi hìng gì lìng-sêu-dáing, ék-buăng sê lièng-sō-dáing.
分類:Gĭng-cá̤
Orthosie (ôi-sĭng)
Orthosie sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
Sponde (ôi-sĭng)
Sponde sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
841 nièng
841
Guó-sié
分類:840 nièng-dâi
Hù Iêu-băng
Ĭ găk 1980 nièng dŏng-sōng Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng dṳ̆ng-iŏng cṳ̆-gé-ché̤ṳ cūng-cṳ̆-gé, 1981 nièng dŏng-sōng Dṳ̆ng-guók Gêṳng-sāng-dōng dṳ̆ng-iŏng ūi-nguòng-huôi gì ciō-sĭk. 1982 nièng lâng ciáh cék-ôi tiék-siĕu, gāi kó̤ có̤ Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng dṳ̆ng-iŏng-ūi-nguòng-huôi cūng-cṳ̆-gé.
Ĭ găk có̤ liāng-dô̤-ìng gì sèng-âu, dó̤i iā sâ̤ Ùng-huá Dâi-gáik-mêng sèng-âu gì „iêu-puái“ bìng-huāng, iâ sê Gāi-gáik Kăi-huóng gì gê̤ṳ-tā̤ cĭk-hèng-ciā. Bók-guó ĭ găk 1987 nièng gì sèng-âu ké̤ṳk nè̤ng piĕ-bàng „huāng-dó̤i cṳ̆-sāng-găi-gék cê̤ṳ-iù-huá bók-lĭk“, bék ĭ lŏk-dài, iù Diêu Ciē-iòng ciék-băng. 1989 nièng bâng-sī. Sī lō̤ ī-hâiu, Mò̤-niŏh-òng cêu huák-sĕng Lĕ̤k-sé Sê̤ṳ-giông.
分類:Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók ìng-ŭk 分類:Céng-dê-gă 分類:Sáng Hù
Houston Gông (Alabama)
Houston Gông (Ĭng-ngṳ̄: Houston County) sê Mī-guók Alabama gì siŏh ciáh gông.
分類:Alabama gì gông
3 nguŏk 1 hô̤
Guó-sié
分類:3 nguŏk
21 nièng
Guó-sié
分類:20 nièng-dâi
Sék
Sék (錫) sê siŏh cṳ̄ng gĭng-sṳ̆k, iâ sê siŏh cṳ̄ng huá-hŏk nguòng-só. Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 50, huá-hŏk hù-hô̤ sê Sn.
Lī Bèng
Lī Bèng (李鵬, ) Sé̤ṳ-chiŏng Kéng-hù nè̤ng, sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì siŏh ciáh céng-dê-gă.
Sék
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Gĭng-sṳ̆k 分類:Huá-hŏk 分類:Huá-hŏk nguòng-só
Lī Bèng
Ĭ iù 1988 nièng kăi-sṳ̄ có̤ guók-ô-iêng cūng-lī, 1998 nièng sṳ̀-cék.
Uòng-dô̤ Sĕk-nê Sĭng-cô̤
Uòng-dô̤ Sĕk-nê Sĭng-cô̤ sê uòng-dô̤ gà̤-dēng gì sĕk-nê ciáh sĭng-cô̤. Ciā sĕk-nê ciáh sĭng-cô̤ sê Iòng-gĕ̤ng-cô̤, Gĭng-ngù-cô̤, Sĕ̤ng-sĕng-cô̤, Chiĕk-giāng-cô̤, Săi-giāng-cô̤, Ék-nṳ̄-cô̤, Tiĕng-bìng-cô̤, Giék-giāng-cô̤, Siâ-chiū-cô̤, Săng-iòng-cô̤, Cūi-bìng-cô̤ gâe̤ng Sĕ̤ng-ngṳ̀-cô̤.
Lī Bèng
分類:Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók ìng-ŭk 分類:Céng-dê-gă 分類:Sáng Lī
Uòng-dô̤ Sĕk-nê Sĭng-cô̤
Diŏh gô-dā̤ gì sèng-âu, să̤-huŏng nè̤ng ciŏng sĕk-nê sĭng-cô̤ dò̤ lì sáung-miâng. Bók-guó gĭng-dáng ciā sĕk-nê sĭng-cô̤ gì ôi-dê gâe̤ng gô-dā̤ ĭ gì dê-huŏng uòng-ciòng mâ̤ siŏh iông lāu. Gĭng-dáng nè̤ng ciŏng ĭ gô-dā̤ găk gì dê-huŏng hô̤ lā̤ gṳ̆ng, dò̤ lì sáung-miâng sāi.
Gái káng
分類:Tiĕng-ùng 分類:Hŭng-sṳ̆k‎
3 nguŏk 2 hô̤
Guó-sié
分類:3 nguŏk
842 nièng
842
Guó-sié
分類:840 nièng-dâi
Mumbai
分類:siàng-chê
Kale (ôi-sĭng)
Kale sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
Piĕ
Piĕ (批) iâ hô̤ lā̤ iù-giông (郵件), sê siŏh cṳ̄ng ciŏng buóh siōng gōng gì uâ siā diŏh cāi gà̤-dēng gié ké̤ṳk nè̤ng káng gì huŏng-sék.
Gái Káng
分類:Séng-sék
843 nièng
843
Guó-sié
分類:840 nièng-dâi
23 nièng
Guó-sié
分類:20 nièng-dâi
Mecca
Mecca (Ā-lá-báik-ngṳ̄: مكة) sê Saudi Ā-lá-báik gì siŏh ciáh siàng-chê. Ciā siàng-chê iâ sê Ĭ-sṳ̆-làng-gáu diē-sié siŏh ciáh cĭng dâe̤ng-iéu gì siàng-chê.
分類:siàng-chê
22 nièng
Guó-sié
分類:20 nièng-dâi
Chaffee Gông (Colorado)
Chaffee Gông sê Mī-guók Colorado gì siŏh ciáh gông.
分類:Colorado gì gông
Hegemone (ôi-sĭng)
Hegemone sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
Pasithee (ôi-sĭng)
Pasithee sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
3 nguŏk 4 hô̤
Guó-sié
分類:3 nguŏk
Mneme (ôi-sĭng)
Mneme sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
Huŏng Bīng-gié
Huŏng Bīng-gié (方炳桂, ), Hók-ciŭ-nè̤ng, chók-miàng gì mìng-sṳ̆k cuŏng-gă.
Sĕng-bìng
Huŏng Bīng-gié 1930 nièng găk Hók-ciŭ Chŏng-săng-kṳ̆ Hông-gŏng-diē (鳳崗裏) siŏh bĭk có̤ guŏng-biāng gì sié-gă chók-sié. Niék-gūi-huói sèng-hâiu báik-cèng tá̤ dŏng-sì nàng-hâ gáng-buô có̤ Pū-tŭng-uâ Hók-ciŭ-uâ huăng-ĭk gĕ̤ng-cáuk, kăi-sṳ̆ ngiēng-géu Hók-ciŭ ùng-huá. 1996 nièng kăi-sṳ̄ dăng-êng Hók-ciŭ Ìng-mìng Guōng-bó̤ Diêng-dài «Cō̤-hāi Hiŏng-ĭng» (左海鄉音) ciék-mŭk cuō-tì-ìng. Hók-ciŭ Diêng-sê-dài iâ cuŏng-muŏ-muŏ ôi ĭ kŭi-siék «Huŏng-lō̤ Gōng-gū» (方老講古) gì huŏng-ngiòng làng-mŭk. Gūi-sĕk-nièng giĕng-tì ngiēng-géu, sŏng-duòng Hók-ciŭ mìng-sṳ̆k hiŏng-tū ùng-huá.
2016 nièng 12 nguŏk 7 hô̤ cā-kī-tàu, Huŏng Bīng-gié chăng-gă diŏh Hók-ciŭ Duâi-buông-dáing gṳ̄-hèng gì guók-gă lĭk-sṳ̄ ùng-huá miàng-siàng 30 ciŭ-nièng cô̤-dàng-huôi sèng-hâiu, sĭng-câung-bâng huák-cáuk chiōng-géu mò̤-hâu, màng-buŏ găk cê-gă chuó lā̤ guó-sié, hiōng-sêu 86 huói.
Cáuk-pīng
分類:Hók-ciŭ-nè̤ng 分類:Sáng Huŏng
Diāng
Diāng (鼎 hĕ̤k 鐤) sê siŏh cṳ̄ng dò̤ lā̤ có̤ siăh gì nó̤h, â̤ dé̤ṳng cṳ̄, chā, ciĕng gâe̤ng pù.
12世紀
12世紀是指趁1101年1月1號開始，遘1200年12月31號結束其蜀隻世紀.
Diāng
分類:Īng-sĭk
Aoede (ôi-sĭng)
Aoede sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
Chambers Gông (Alabama)
Chambers Gông sê Mī-guók Alabama gì siŏh ciáh gông.
分類:Alabama gì gông
3 nguŏk 5 hô̤
Guó-sié
分類:3 nguŏk
845 nièng
845
844 nièng
844
Guó-sié
分類:840 nièng-dâi
自由
自由是蜀萆政治哲學臺中其概念，敆總款條件下人類會使自家支配，藉自由意志來行動，固加為自家其行為負責任. 學術上存在對自由概念其𣍐蜀様理解，敆對個人共社會其關係認識上𣍐蜀様. 自由包括各國憲法規定其言論信息自由共新聞自由. 當然固有野価其自由意志，比如講思想自由、宗教信仰自由等等，但因為學術上對於自由其概念多有不同，固加自由共胡作伓使儷差仂囝，故此敆法律概念懸頂使無罪自由原則來保障人其自由權.
3 nguŏk 6 hô̤
Guó-sié
分類:3 nguŏk
24 nièng
Guó-sié
分類:20 nièng-dâi
Ā-lĭk-săng-dâi Dâi-dá̤
Mā-gì-dóng gì Ā-lĭk-săng-dâi 3-sié (Hĭ-lé-nà̤-ngṳ̄: Ἀλέξανδρος Γ' ὁ Μακεδών, ), iâ hô̤ lā̤ Ā-lĭk-săng-dâi Dâi-dá̤ (Hĭ-lé-nà̤-ngṳ̄: Ἀλέξανδρος ὁ Μέγας), sê Gū Hĭ-lé-nà̤ gâe̤ng Mā-gì-dóng Uòng-guók gì siŏh ciáh guók-uòng, sèng 336 nièng gáu sèng 323 nièng câi-ôi.
分類:ìng-ŭk
Găng Guók-bō̤
Găng Guók-bō̤ (甘國寶, ), cê Gié-diêu (繼趙), báik-cèng có̤ Hók-gióng Lṳ̆k-lô Tì-dók (福建陸路提督), Mìng Iók-chŏ̤ Dâi-sìng (閩閱操大臣), sê Dṳ̆ng-guók Chĭng-dièu ū-guăng guăng-uòng.
Sĕng-bìng
Găng Guók-bō̤ Kŏng-hĭ Sé-sĕk-báik-nièng (1709) chók-sié diŏh gĭng-dáng Bìng-nàng-gâing Siēu-lì-iòng-chŏng (小梨洋村). Kŏng-hĭ Ngô-sĕk-sé-nièng (1715) buăng chuó gáu Kŭ-chèng-gâing Dòng-liāng-chŏng (長嶺村). Ṳ̆ng-céng Sé-nièng (1726) bô chiĕng gáu Hók-ciŭ Ùng-ṳ̀-huŏng (文儒坊).
Găng Guók-bō̤ cê̤ṳ-sá̤ ngâu ū-sŭk, Ṳ̆ng-céng Chék-nièng (1729) dé̤ṳng ū-gṳ̄ (武舉). Ṳ̆ng-céng Sĕk-ék-nièng (1733), dâing-sé̤ṳ (殿試) dé̤ṳng nê-gák dâ̤ báik miàng céng-sê̤ṳ, sé̤ṳ Ngê̤ṳ-cièng Sê-ôi (御前侍衛). Gièng-lṳ̀ng Niék-nièng (1755) gáu Niék-sé-nièng (1759), siŏng-gié chók-êng Gói-ciŭ Ŭi-nìng (貴州威寧), Gŏng-nàng Sŭ-sĕ̤ng (江南蘇松), Ciék-gŏng Ŭng-ciŭ (浙江溫州), Mìng-uŏk Nàng-uŏk (閩粵南粵) dēng dê-huŏng gì cūng-bĭng.
Gièng-lṳ̀ng Niék-sé-nièng (1759) sĕk nguŏk, Găng Guók-bō̤ ké̤ṳk puái gáu Dài-uàng guá-éng cūng-bĭng. Cī dâung êng-gĭ dâi-dŏng, Găng Guók-bō̤ bō̤-siū giŏng-gái, huák-diēng nùng-ngiĕk, ūng-dêng Dài-uàng guŏh-sié. Gièng-lṳ̀ng Niék-lĕ̤k-nièng (1761), Găng Guók-bō̤ sĕng-chiĕng có̤ Hók-gióng Cūi-sṳ̆ Tì-dók (福建水師提督), Hók-gióng hāi-giŏng ăng-dêng. Huòng-dá̤ sé̤ṳ ĭ Ìng-lṳ̆k Dâi-hŭ (榮祿大夫) gì chĭng-hô̤.
Gièng-lṳ̀ng Niék-gāu-nièng (1764), Găng Guók-bō̤ guòng-chṳ̆ng Hùng-nàng Kăi-huá (雲南開化) cūng-bĭng, bìng-sék Miēng-diêng puáng-luâng. Gièng-lṳ̀ng Săng-sĕk-nièng (1765), chók-êng Guōng-dĕ̤ng Lòi-kìng (廣東雷瓊) cūng-bĭng, bìng-dêng Lè̤-cŭk có̤-huāng cĭ hâiu, duōng kó̤ Dài-uàng có̤ cūng-bĭng, gé̤ṳ-suók dŏng-sì Dài-uàng báh-sáng iā huăng-ngìng.
Gièng-lṳ̀ng Săng-sĕk-nê-nièng (1767) Găng Guók-bō̤ bô diêu êng Guōng-dĕ̤ng Tì-dók. Gièng-lṳ̀ng Săng-sĕk-sé-nièng (1769), có̤ Hók-gióng Lṳ̆k-lô Tì-dók. Gièng-lṳ̀ng Siék-ék-nièng (1776), chók-sùng Hók-gióng Báik-hū, duô gĭng Cuòng-ciŭ sèng-âu hàng-mò̤-sì puái-bâng, ĭ-dê mò̤-hâu, guó-sié. Găng Guók-bō̤ gì muó găk Hók-ciŭ-siàng ngiê-dāu gì Mà-tàu-săng (貓頭山).
Chŭi-iòng Găng Guók-bō̤ sê ū-cióng, dáng-sê ùng-mĕ̤k huôi-uâ dŭ cĭng să, dĕk-biék sê uâ lâu-hū.
分類:Sĕk-ék 分類:Nìng-dáik-nè̤ng 分類:Céng-dê-gă
Thelxinoe (ôi-sĭng)
Thelxinoe sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
13世紀
13世紀是指趁1201年1月1號開始，遘1300年12月31號結束其蜀隻世紀.
Mì-pŏ̤-lù
Mì-pŏ̤-lù (微波爐) sê siŏh cṳ̄ng kék mì-pŏ̤ lì gă-iĕk siăh gì nó̤h gì diêng-ké.
13世紀
大事
1
Mì-pŏ̤-lù
分類:Diêng-ké 分類:Īng-sĭk
股票
股票是蜀種證券，是股份公司卜想湊錢發乞投資者其蜀種代表公司部分資金所有權其憑證. 買遘股票其儂就是公司其股東，按手𡅏股票數量其多共少有權力分紅，不過僅是公司食本其話，股東也會受遘損失.
分類:經濟
維基課本
維基課本（Wikibooks）是維基媒體基金會（Wikimedia）其工程之一，目的是創建蜀本每蜀隻儂都會使編輯其教科書共手冊. 伊敆2003年7月10號成立，內容遵循GNU自由文檔許可證.
外部鏈接
分類:維基工程
Cook Gùng-dō̤
Cook Gùng-dō̤ sê Niū-să̤-làng gì siŏh ciáh lièng-hiê-băng.
分類:Niū-să̤-làng 分類:Dâi-iòng-ciŭ guók-gă
Hók-gióng tū-làu
Hók-gióng tū-làu (福建土樓) sê Mìng-să̤ siŏh cṳ̄ng kĕk mò̤ gă-gĕ̤ng guó gì tù kī gì ièng-ièng gŏ̤-gŏ̤ sék iā duâi gì chió. Ciā chió kī lā̤ gâe̤ng siàng-bō̤ siŏh iông, â̤ diêu gó̤-lòng gă-cŭk gì nè̤ng.
Tū-làu ciō-iéu hŭng-buó diŏh Lṳ̀ng-ngàng gì Īng-dêng, Ciŏng-ciŭ gì Nàng-céng gâe̤ng Huà-ăng. Gô-dā̤ nè̤ng gó̤ cuòi hô̤ lā̤ Káh-gă tū-làu (客家土樓), gó-nâ-háng nâ ô Káh-gă-nè̤ng ô ciā nó̤h, bók-guó sĭk-cié Mìng-nàng-nè̤ng iâ â̤ kī cuòi, gó-chṳ̄ gĭng-dáng gāi miàng hô̤ lā̤ „Hók-gióng tū-làu“.
= Gióng-dé̤ṳk gì gáiu-có̤ = Hók-gióng tū-làu sê Mìng-nàng dê-kṳ̆ iù Dòng (唐) ī-lài “nguôi-káiu cĭ chók-ĭk, mù-chĕk cĭ nô̤i-hùng” gì dĕk-sṳ̆ siâ-huôi kuàng-gīng gì sāng-ŭk, Hók-gióng tū-làu kī-nguòng ṳ̀ Dòng-dièu Dìng Nguòng-guŏng kăi-ciŏng (開漳) sèng-âu gì bĭng-iàng, sìng-bō̤ gâe̤ng săng-câi gióng-dé̤ṳk, sìng-sé̤ṳk ṳ̀ Mìng muăk (明末), Chĭng-dièu gâe̤ng Mìng-guók sì-gĭ, kĕk tù, mĕ̤k, siŏh, dé̤ṳk-có̤ ciō-iéu gióng-dé̤ṳk cài-lâiu, lé-ê̤ṳng muôi gĭng guó siĕu-buôi gì tù gâe̤ng áng ék-dêng bī-liê gì săi-cék gâe̤ng nièng-cék săi-tù buâng-hăk, héng ngiék-chiòng-bēng (夹墙板) hăng-dé̤ṳk (夯築) có̤ sìng gì lâng cèng ī-siông gì chió.
Arche (ôi-sĭng)
Arche sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
Chambers Gông (Texas)
分類:Texas gì gông
Gū-piéu
Gū-piéu (股票) sê siŏh cṳ̄ng céng-guóng, sê gū-hông gŭng-sĭ buóh siōng cháu cièng huák ké̤ṳk dàu-cṳ̆-ciā gì siŏh cṳ̄ng dâi-biēu gŭng-sĭ buô-hông cṳ̆-gĭng sū-iū-guòng gì bìng-céng. Mā̤ gáu gū-piéu gì nè̤ng cêu sê gŭng-sĭ gì gŭng-dŭng, áng chiū lā̤ gū-piéu só-liông gì dŏ̤ gâe̤ng ciēu ô guòng-lĭk buŏng-è̤ng, bók-guó nâ sê gŭng-sĭ siăh-buōng gì uâ, gū-dŭng iâ â̤ sêu gáu sŭng-sék.
分類:Gĭng-cá̤
846 nièng
846
Guó-sié
分類:840 nièng-dâi
Iē-giāng
Iē-giāng(椅囝) sê siŏh cṳ̄ng ké̤ṳk nè̤ng sô̤i gì gă-sĭ.
3 nguŏk 7 hô̤
Guó-sié
分類:3 nguŏk
Avarua
Avarua sê Cook Gùng-dō̤ gì siū-dŭ.
25 nièng
Guó-sié
分類:20 nièng-dâi
Avarua
分類:Cook Gùng-dō̤ 分類:Siū-dŭ
紙票
紙票也號𡅏錢票、票或者紙幣，是蜀種政府挈紙印其錢.
再看
分類:經濟
Kallichore (ôi-sĭng)
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
Cṳ̆-dó̤h
Cṳ̆-dó̤h(書桌) sê siŏh cṳ̄ng ké̤ṳk nè̤ng káng cṳ̆ siā cê gì dó̤h.
分類:Gă-sĭ
847 nièng
Guó-sié
分類:840 nièng-dâi
Uô-guōi
Uô-guōi (芋粿) sê Hók-gióng gâe̤ng Dài-uăng gì siŏh cṳ̄ng siēu-siăh, iâ sê Hók-ciŭ diòng-tūng gì siŏh cṳ̄ng dĕk-sáik siēu-siăh. Ĭ sê kék sŭk-mī gâe̤ng uô có̤ gì, gó-chṳ̄ hô̤ lā̤ „uô-guōi“.
Uô-guōi gì có̤-huák săng ciŏng-uâng: ciŏng sŭk-mī ĕng cūi diē-sié céng, gái muài siàng ciŏng; dāng gái gâe̤ng chiák guó gì uô, huă-sĕng, muài, sièng kĕk siŏh dŏi, ĕng chuŏi-sòng diē-sié chŭi sṳ̆k; có̤i muōi siók nâung-nâung déng, gĕ̤h diāng diē-sié kó̤ pù.
26 nièng
Guó-sié
分類:20 nièng-dâi
Helike (ôi-sĭng)
Helike sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
Champaign Gông (Illinois)
Champaign Gông sê Mī-guók Illinois gì siŏh ciáh gông.
14世紀
14世紀是指趁1301年1月1號開始，遘1400年12月31號結束其蜀隻世紀.
大事
1
Houston Gông (Georgia)
分類:Georgia gì gông
Wolfgang Amadeus Mozart
Wolfgang Amadeus Mozart sê Ó̤-dê-lé gì siŏh ciáh cáuk-ké̤ṳk-gă.
分類:Ó̤-dê-lé ìng-ŭk 分類:Ĭng-ngŏk-gă
Angola
Angola sê Hĭ-ciŭ nàng-buô gì siŏh ciáh guók-gă.
分類:Hĭ-ciŭ guók-gă
Carpo (ôi-sĭng)
Carpo sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
Eukelade (ôi-sĭng)
Eukelade sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
3 nguŏk 10 hô̤
Guó-sié
分類:3 nguŏk
Dà-gī
Dà-gī(茶几) sê siŏh cṳ̄ng ciŏng-muòng dò̤ lā̤ siăh dà gì dó̤h.
分類:Gă-sĭ
Ludwig van Beethoven
分類:Dáik-guók ìng-ŭk 分類:Ĭng-ngŏk-gă
848 nièng
848
Guó-sié
分類:840 nièng-dâi
Mìng-chòng
Mìng-chòng(眠床) sê siŏh cṳ̄ng gă-sĭ, nè̤ng kó̤-káung sèng-âu dó̤ ĭ gà̤-dēng.
分類:Gă-sĭ
Johann Strauss 2-sié
分類:Ó̤-dê-lé ìng-ŭk 分類:Ĭng-ngŏk-gă
Huà Guók-hŭng
Huà Guók-hŭng (華國鋒, 1921 n. 2 ng. 16 h. - 2008 n. 8 ng. 20 h.), nguòng-lài miàng-cê hô̤ lā̤ Sŭ Ció (蘇鑄), Săng-să̤ Gău-siàng nè̤ng, sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gâe̤ng Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng gì ciō-iéu liāng-dô̤-ìng cĭ ék.
Huà Guók-hŭng găk Lìng Biĕu hĭ-gĭ sék-sê̤ṳ ī-hâiu dáik gáu Mò̤ Dĕk-dŭng gì séng-êng, 1976 nièng Mò̤ Dĕk-dŭng sī lō̤ ī-hâiu ciék-băng, ciŏng Gŏng Chĭng, Diŏng Chŭng-giò, Uòng Hùng-ùng, Ièu Ùng-nguòng 4 ciáh nè̤ng (ciā 4 ciáh ké̤ṳk nè̤ng hô̤ lā̤ 4 nè̤ng bŏng) niăh kī lì puáng-hìng, Ùng-huá Dâi-gáik-mêng ciék-sók. Bók-guó ĭ giĕng-tì Mò̤ Dĕk-dŭng gì sū-iū céng-cháik, có̤ cṳ̄ng găk 1981 nièng ké̤ṳk Dâing Siēu-bìng dṳ̆k lŏk-dài.
分類:Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók ìng-ŭk 分類:Céng-dê-gă 分類:Sáng Huà
Cyllene (ôi-sĭng)
Cyllene sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
Europium
Europium sê siŏh cṳ̄ng gĭng-sṳ̆k, iâ sê siŏh cṳ̄ng huá-hŏk nguòng-só. Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 63, huá-hŏk hù-hô̤ sê Eu.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Huá-hŏk nguòng-só
3 nguŏk 11 hô̤
Guó-sié
分類:3 nguŏk
28 nièng
Guó-sié
分類:20 nièng-dâi
Champaign Gông (Ohio)
Champaign Gông sê Mī-guók Ohio gì siŏh ciáh gông.
3 nguŏk 13 hô̤
Guó-sié
分類:3 nguŏk
Champaign Gông (Ohio)
分類:Ohio gì gông
850 nièng
850
Guó-sié
分類:850 nièng-dâi
849 nièng
Guó-sié
分類:840 nièng-dâi
Kore (ôi-sĭng)
Kore sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
Bà-lùng-sùng
Bà-lùng-sùng (扒龍船), cêu-sê bī-piâng lùng-sùng gì ká̤ mâing. Cuòi sê Dĕ̤ng-ā gì diòng-tūng hŭng-sṳ̆k. 分類:Ùng-huá 分類:Hŭng-sṳ̆k
15世紀
15世紀是指趁1401年1月1號開始，遘1500年12月31號結束其蜀隻世紀.
大事
1
Lùng-sùng
縮圖|Bà-lùng-sùng Lùng-sùng hĕ̤k-ciā lṳ̀ng-sùng (龍船), sê siŏh cṳ̄ng sùng, iông-sék gâe̤ng lṳ̀ng iā chiông.
Ék-buăng Dṳ̆ng-guók, Uŏk-nàng, gâe̤ng Liù-giù nè̤ng găk ngô-nguŏk-cáik gì sèng-âu dŭ â̤ bà-lùng-sùng. Nĭk-buōng gì Diòng-gì (長崎) iā ô ciā hŭng-sṳ̆k.
分類:Ùng-huá 分類:Hŭng-sṳ̆k
27 nièng
Guó-sié
分類:20 nièng-dâi
Herse (ôi-sĭng)
Herse sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
硩紙
硩紙，也號𡅏掃墓，是東亞儂其蜀種風俗. 着固定其時間去親戚其墓夫塊拜蜀拜供蜀供. 福州儂一般着清明其辰候做者事，着將錢紙硩墓懸頂來供，故此號𡅏「硩紙」.
S/2000 J 11
S/2000 J 11 sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
硩紙
分類:風俗
S/2000 J 11
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
錢紙
錢紙也號𡅏紙錢，是蜀種挈紙做其乇. 按迷信其講法，錢紙是燒乞死儂使其錢.
平常最稠看見其錢紙，是將紙懸頂塗上金箔或者銀箔做其，噲乞福州儂號𡅏“元寶”. 也有其儂會將者“元寶”折成舊底金元寶其形狀，噲也乞儂號𡅏“元寶錠”. 固有蜀種錢紙是清明硩紙辰候專門掏來硩墓懸頂其.
元寶燒剩下來其烏烏式乇號𡅏“元寶灰”.
再看
分類:風俗
851 nièng
851
Guó-sié
分類:850 nièng-dâi
Chariton Gông (Missouri)
Chariton Gông sê Mī-guók Missouri gì siŏh ciáh gông.
分類:Missouri gì gông
S/2003 J 12
S/2003 J 12 sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
George Frideric Handel
分類:Dáik-guók ìng-ŭk 分類:Ĭng-guók ìng-ŭk 分類:Ĭng-ngŏk-gă
29 nièng
Guó-sié
分類:20 nièng-dâi
3 nguŏk 16 hô̤
Guó-sié
分類:3 nguŏk
福清
福清市（福州話羅馬字：Hók-chiăng-chê）敆福建東部沿海，是中國福建省下轄縣級市，由福州地級市代管，簡稱「融」，因城南玉融山而得名. 福清市是中國實力野懸其蜀萆縣|縣市，是頭頭批全國「綜合改革試點縣市」、全國「村鎮建設試點縣市」，綜合競爭力福建省各縣（市）其第二位，2010年全國縣域經濟百強縣（市）列第廿八位. 人均GDP是34,137元（合4,997美元）. 設有江鏡華僑農場、東閣華僑農場.
歷史
春秋戰國時候，是屬七閩. 前222年，秦朝統一天下後，敆閩設閩中郡. 趁閩越國亡國遘東吳政權建立之前這蜀段時期，關於福州其記載野少. 西晉敆282年（太康三年）設晉安郡. 「八姓入閩」以後，得遘了初步開發. 隋唐時期，福建其政治共經濟中心趁閩北轉移遘了閩江下游其福州蜀帶. 唐聖歷二年（公元699年），析長樂縣南八鄉置萬安縣. 天寶元年（742年）改名福唐縣. 元和三年（808年），長樂縣並裡福唐縣. 元和五年（810年），復析出置長樂縣. 後梁開平二年（908年）改名永昌縣. 後唐同光元年（923年）復名福唐縣. 龍啟元年（933年），以「山自永福里，水自清源里，會於治所」，改福清，福清其名稱趁此開始. 元貞元年（1295年），以戶滿四萬，升為福清州. 明洪武元年（1369年）復爲縣. 嘉慶三年（1798年），析海壇島地置平潭廳. 清朝時福清縣城周長六里幾，編戶有一百二十三里.
民國元年，屬閩海道. 民國十四年，直屬省轄. 中華共和國人民革命政府期間，福清縣屬閩海省.
1990年12月26日國務院批准撤縣立市，1991年5月5日正式掛牌.
2005年12月24號，福建省人民政府《關於同意福清市中心城區行政區劃調整的批覆》（閩政文［2005］586號）：同意撤銷音西、陽下、宏路、融城3個鎮、1個街道，析出海口鎮其祥豐、塘頭、北店、柏渡、隆中、坊里、南宅、先強8個村委會，整合設立玉屏、龍山、龍江、音西、宏路、石竹、陽下7個街道辦事處. 嚽是福清市中心城區行政區劃作出其蜀回重大調整，涉及5個鎮街100個村（社區），調整後其市區面積擴大10倍，達244.5平方千米，人口45.8萬.
地理
敆古地質時代，福建共臺灣臺中其海峽是隆起並相連其陸橋，而福清半島亦為此陸橋其蜀部分. 上古時代其生物包括古人類趁這萆陸橋行去臺灣，遘尾，陸橋沉沒變成海峽，臺灣變蜀萆島. 福清半島岩層裏勢其珊瑚等等古生物痕跡有見證遘滄海桑田其變遷.
福清地處亞熱帶，受海洋影響野大，屬海洋性亞熱帶季風氣候. 年均氣溫18.8攝氏度，年均無霜期365天，年均降雨量1525毫米. 夏季風共颱風是主要其降水來源，雨量野大但是集中着夏季，素有十年九旱之稱. 解放後建成其東張水庫對緩解旱情有積極意義.
行政區劃
仱福清市下轄7萆街道辦事處，17萆鎮：
人口
2000年11月1號零時普查總人口是1177873人，漢族占絕對多數，有畲、京、瑤、壯、藏等14隻少數民族.
福清散居海外人口眾多，遍布世界各地. 福清是野有名其僑鄉，華僑旅外其歷史有500幾年.
Mùng-gū-ngṳ̄
Mùng-gū-ngṳ̄ sê Mùng-gū-cŭk gì mū-ngṳ̄. Sié-gái gà̤-dēng gōng ciā uâ gì dŭ-liāng ô 570 uâng.
福清
鏈接
分類:福州
Mùng-gū-ngṳ̄
分類:Ngṳ̄-ngiòng
Houston Gông (Minnesota)
分類:Minnesota gì gông
南投縣
南投縣是臺灣中部其蜀隻縣.
分類:城市 分類:臺灣
番錢囝
番錢囝也號𡅏硬幣，是指挈硬其乇（一般是金屬）做其錢.
再看
分類:經濟
Alofi
Alofi sê Niue gì siū-dŭ.
分類:Niue 分類:Siū-dŭ
Botswana
Botswana sê Hĭ-ciŭ nàng-buô gì siŏh ciáh guók-gă.
S/2003 J 3
S/2003 J 3 sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
Botswana
分類:Hĭ-ciŭ guók-gă
S/2003 J 3
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
852 nièng
852
Charles City Gông (Virginia)
Charles City Gông sê Mī-guók Virginia gì siŏh ciáh gông.
分類:Virginia gì gông
Cê-mō̤
Cê-mō̤ (字姆, 字母) sê cê-mō̤-hié-tūng diē-sié gì cê-só (字素), iâ sê siā cê sèng-âu có̤i gĭ-buōng gì dăng-ôi.
Franz Schubert
Franz Schubert sê Ó̤-dê-lé gì siŏh ciáh lâung-mâng-ciō-ngiê cáuk-ké̤ṳk-gă.
分類:Ó̤-dê-lé ìng-ŭk 分類:Ĭng-ngŏk-gă
Cê-mō̤
分類:Ùng-cê
Antonio Vivaldi
Antonio Lucio Vivaldi sê É-dâi-lé diŏh Baroque sì-gĭ gì siŏh ciáh cáuk-ké̤ṳk-gă. Ĭ có̤i chók-miàng gì cáuk-pīng sê „Sé-gié“ (Le quattro stagioni).
分類:É-dâi-lé ìng-ŭk 分類:Ĭng-ngŏk-gă
3 nguŏk 18 hô̤
Guó-sié
分類:3 nguŏk
16世紀
16世紀是指趁1501年1月1號開始，遘1600年12月31號結束其蜀隻世紀.
大事
1
30 nièng
Guó-sié
分類:30 nièng-dâi
853 nièng
853
Guó-sié
分類:850 nièng-dâi
Diòng-gĕ̤ng
Diòng-gĕ̤ng (長江) iâ hô̤ lā̤ Iòng-cṳ̄-gĕ̤ng (揚子江), sê Dṳ̆ng-guók nàng-huŏng gì siŏh dèu gĕ̤ng. Ciā gĕ̤ng găk Chĭng-câung gŏ̤-nguòng hŭ-uái huák-nguòng, làu guó Să̤-câung, Chĭng-hāi, Sé̤ṳ-chiŏng, Hùng-nàng, Dṳ̀ng-kéng, Hù-báe̤k, Hù-nàng, Gŏng-să̤, Ăng-hŭi gâe̤ng Gŏng-sŭ, diŏh Siông-hāi làu gáu Dĕ̤ng-hāi diē-sié kó̤. Gó̤-lòng dèu gĕ̤ng dŭ-liāng ô 6300 gŭng-lī hī māng dòng.
分類:Dṳ̆ng-guók gì ò̤
Kana
Kana (Nĭk-buōng-ngṳ̄: ) iâ hô̤ lā̤ gā-miàng (假名), sê Nĭk-buōng-ngṳ̄ gì cê-mō̤. Kana â̤ dé̤ṳng buŏng hiragana (bìng-gā-miàng, 平假名) gâe̤ng katakana (piéng-gā-miàng, 片假名) dēng dēng gūi cṳ̄ng.
Kana liĕk-biēu
分類:Ùng-cê 分類:Nĭk-buōng
Franz Liszt
Franz Liszt, hĕ̤k-ciā hô̤ lā̤ Liszt Ferenc, sê Hungary gì siŏh ciáh lâung-mâng-ciō-ngiê cáuk-ké̤ṳk-gă.
分類:Ĭng-ngŏk-gă
S/2003 J 18
S/2003 J 18 sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
S/2011 J 1
S/2011 J 1 sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
S/2010 J 2
S/2010 J 2 sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
3 nguŏk 19 hô̤
Guó-sié
分類:3 nguŏk
854 nièng
854
Guó-sié
分類:850 nièng-dâi
Charles Gông (Maryland)
Charles Gông sê Mī-guók Maryland gì siŏh ciáh gông.
分類:Maryland gì gông
Ĭng-guók liāng Éng-dô Dá̤-guók
Ĭng-guók liāng Éng-dô Dá̤-guók (英國領印度帝國, Ĭng-ngṳ̄: British Raj) sê Ĭng-guók găk Éng-dô gióng-lĭk gì siŏh ciáh sĭk-mìng dá̤-guók, tūng-dê sì-găng sê 1858 nièng gáu 1947 nièng.
Giĕ-lè̤ng
Hèng-céng Dăng-ôi
Giĕ-lè̤ng-chê dŭ-liāng ô 7 ciáh kṳ̆:
Gáu-ṳ̆k
分類:Dài-uăng siàng-chê‎
31 nièng
Guó-sié
分類:30 nièng-dâi
3 nguŏk 20 hô̤
Guó-sié
分類:3 nguŏk
Richard Wagner
Richard Wagner sê Dáik-guók gì siŏh ciáh cáuk-ké̤ṳk-gă.
分類:Dáik-guók ìng-ŭk 分類:Ĭng-ngŏk-gă
Mùng-gū-cŭk
Mùng-gū-cŭk gōng Mùng-gū-ngṳ̄.
分類:Mìng-cŭk 分類:Dṳ̆ng-guók 分類:Mùng-gū
Sĭng-găng
Sĭng-găng-tàu gì sèng-dāu sê nĕng-nĕng.
分類:Sĕng-lī
Houston Gông (Tennessee)
Houston Gông (Ĭng-ngṳ̄: Houston County) sê Mī-guók Tennessee gì siŏh ciáh gông.
分類:Tennessee gì gông
3 nguŏk 22 hô̤
Guó-sié
分類:3 nguŏk
17世紀
17世紀是指趁1601年1月1號開始，遘1700年12月31號結束其蜀隻世紀.
大事
1
Siă-cŭk
Siă-cŭk (畲族) sê Hók-gióng có̤i nguòng-sṳ̄ gì mìng-cŭk, iâ sê Dṳ̆ng-guók guăng-huŏng giĕ-dêng gì „Dṳ̆ng-huà Mìng-cŭk“ cĭ ék.
Siă-cŭk gōng Siă-ngṳ̄, bók-guó gĭng-dáng duâi buô-hông nè̤ng dŭ mâ̤ báik gōng lāu.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Dṳ̆ng-guók mìng-cŭk
S/2003 J 19
S/2003 J 19 sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
855 nièng
855
Cūi-ngṳ̀ng
Cūi-ngṳ̀ng (水銀), iâ hô̤ lā̤ góng (汞), sê siŏh cṳ̄ng gĭng-sṳ̆k, iâ sê siŏh cṳ̄ng huá-hŏk nguòng-só. Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 80, huá-hŏk hù-hô̤ sê Hg.
Cūi-ngṳ̀ng sê gĭng-dáng â̤ báik gì nguòng-só dâi-dŏng mì-ék siŏh ciáh diŏh siòng-ŭng â-dā̤ sê ĭk-tái gì gĭng-sṳ̆k nguòng-só.
Chăng-kō̤
分類:Gĭng-sṳ̆k 分類:Huá-hŏk 分類:Huá-hŏk nguòng-só
S/2003 J 16
S/2003 J 16 sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
32 nièng
2032
S/2003 J 16
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
32 nièng
Guó-sié
分類:30 nièng-dâi
S/2003 J 15
S/2003 J 15 sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
Charles Mix Gông (South Dakota)
Charles Mix Gông sê Mī-guók South Dakota gì siŏh ciáh gông.
856 nièng
856
Charles Mix Gông (South Dakota)
分類:South Dakota gì gông
856 nièng
Guó-sié
分類:850 nièng-dâi
3 nguŏk 23 hô̤
Guó-sié
分類:3 nguŏk
857 nièng
857
Guó-sié
分類:850 nièng-dâi
Sṳ̆k-dê
Sṳ̆k-dê (屬地), hĕ̤k-ciā hô̤ lā̤ sṳ̆k-liāng (屬領), sê diŏh ciō-guòng guók-gă â-dā̤ gì, ô buô-hông dŭk-lĭk guāng-lī cê-gă dê-buàng guòng-lĭk gì dê-kṳ̆, chŭi-iòng-gōng mò̤ ciō-guòng, dáng-sê dê-ôi bī gì-tă liāng-tū gèng. Ék-buăng diŏh céng-dê, sṳ̆-huák, hāi-guăng kóng-cié dēng-dēng huŏng-miêng ô cê̤ṳ-ciō gì guòng-lĭk.
Gái káng
分類:Céng-dê 分類:Sṳ̆k-dê
Felix Mendelssohn
Felix Mendelssohn sê Dáik-guók gì siŏh ciáh lâung-mâng-ciō-ngiê cáuk-ké̤ṳk-gă.
分類:Dáik-guók ìng-ŭk 分類:Ĭng-ngŏk-gă
Johann Wolfgang von Goethe
Johann Wolfgang von Goethe sê Dáik-guók gì siŏh ciáh gū-diēng ciō-ngiê hié-kiŏk-gă, sĭ-ìng gâe̤ng kuŏ-hŏk-gă.
分類:Dáik-guók ìng-ŭk 分類:Cáuk-gă 分類:Kuŏ-hŏk-gă
18世紀
18世紀是指趁1701年1月1號開始，遘1800年12月31號結束其蜀隻世紀.
大事
1
3 nguŏk 26 hô̤
Guó-sié
分類:3 nguŏk
S/2003 J 23
S/2003 J 23 sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
33 nièng
2033
Diòng-siàng
Diòng-siàng(長城) iâ hô̤ lā̤ Uâng-lī Diòng-siàng(萬里長城), sê gô-dā̤ Dṳ̆ng-guók kī gì siŏh gì iā dòng gì gŭng-sê̤ṳ huòng-ngṳ̄ chiòng. Ciā chiòng să̤ kī Gă-ṳ̆k-guăng, dĕ̤ng gáu Ák-liŏh-gĕ̤ng.
33 nièng
Guó-sié
分類:30 nièng-dâi
S/2003 J 10
S/2003 J 10 sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
3 nguŏk 27 hô̤
Guó-sié
分類:3 nguŏk
Zimbabwe
Zimbabwe sê Hĭ-ciŭ nàng-buô gì siŏh ciáh guók-gă.
分類:Hĭ-ciŭ guók-gă
Gadolinium
Gadolinium sê siŏh cṳ̄ng gĭng-sṳ̆k, iâ sê siŏh cṳ̄ng huá-hŏk nguòng-só. Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 64, huá-hŏk hù-hô̤ sê Gd.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Huá-hŏk nguòng-só
Hans Christian Andersen
Hans Christian Andersen sê Dăng-măh gì siŏh ciáh cáuk-gă gâe̤ng sĭ-ìng.
分類:Dăng-măk ìng-ŭk 分類:Cáuk-gă
Houston Gông (Texas)
Houston Gông (Ĭng-ngṳ̄: Houston County) sê Mī-guók Texas gì siŏh ciáh gông.
分類:Texas gì gông
Huòi-cŭk
Huòi-cŭk sê Dṳ̆ng-guók gì siŏh ciáh mìng-cŭk, iâ sê Dṳ̆ng-guók guăng-huŏng giĕ-dêng gì „Dṳ̆ng-huà Mìng-cŭk“ cĭ ék.
S/2011 J 2
S/2011 J 2 sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
Huòi-cŭk
分類:Dṳ̆ng-guók mìng-cŭk
Uòng-ò̤
Uòng-ò̤ (黃河) sê Dṳ̆ng-guók báe̤k-huŏng gì siŏh dèu ò̤. Ciā ò̤ găk Chĭng-câung gŏ̤-nguòng hŭ-uái huák-nguòng, làu guó Chĭng-hāi, Sé̤ṳ-chiŏng, Găng-sé̤ṳk, Nìng-hâ, Nô̤i Mùng-gū, Siēng-să̤, Săng-să̤, Ò̤-nàng gâe̤ng Săng-dĕ̤ng, có̤i cṳ̄ng diŏh Săng-dĕ̤ng gì Dĕ̤ng-ìng làu gáu Bók-hāi diē-sié. Gó̤-lòng dèu ò̤ dŭ-liāng ô 5464 gŭng-lī hī māng dòng.
分類:Dṳ̆ng-guók gì ò̤
34 nièng
2034
858 nièng
858
19世紀
19世紀是指趁1801年1月1號開始，遘1900年12月31號結束其蜀隻世紀.
Alexandre Dumas
Alexandre Dumas, Lìng Chṳ̆ (林紓) ciŏng ĭ gì miàng-cê kĕk Hók-ciŭ-uâ ĭng-ĭk có̤ Dê̤ṳng-mā (仲馬), sê Huák-guók gì siŏh ciáh lâung-mâng-ciō-ngiê cáuk-gă.
19世紀
大事
1
Alexandre Dumas
分類:Huák-guók ìng-ŭk 分類:Cáuk-gă
S/2010 J 1
S/2010 J 1 sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
859 nièng
Guó-sié
分類:850 nièng-dâi
Lī Siòng-sêu
Lī Siòng-sêu (李常受, 1905 n. 9 ng. 3 h. - 1997 n. 6 ng. 9 h.) sê Dṳ̆ng-guók gì siŏh ciáh gĭ-dók-gáu diòng-gáu-sê̤ṳ.
Gái Káng
分類:dṳ̆ng-guók ìng-ŭk 分類:Gĭ-dók-gáu 分類:Sáng Lī
S/2003 J 4
S/2003 J 4 sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
中洲基督教堂
中洲基督教堂是福州倉山區其一隻基督教教堂，起著閩江臺中其中洲島懸頂.
1952年，倪柝聲乞共產黨掏唻，參加聚會其信徒開始變少. 者教堂著文化大革命其辰候關門，遘2002年乍重新開起來.
分類:十邑 分類:教堂
Charlevoix Gông (Michigan)
Charlevoix Gông sê Mī-guók Michigan gì siŏh ciáh gông.
分類:Michigan gì gông
Diòng-gáu-sê̤ṳ
Diòng-gáu-sê̤ṳ (傳教士) sê cī giĕng-dêng gì sáng cê-gă gì cŭng-gáu, mâ̤ giăng huông, bié gáu gì-tă dê-huŏng hióng bék-nè̤ng sŏng-diòng cŭng-gáu gì nè̤ng.
Găk Háng-ngṳ̄ diē-sié, Diòng-gáu-sê̤ṳ ék-buăng sê cī Gĭ-dók-gáu gì Diòng-gáu-sê̤ṳ. Gì-sĭk Hŭk-gáu gâe̤ng Ĭ-sṳ̆-làng-gáu iâ ô Diòng-gáu-sê̤ṳ.
Edgar Allan Poe
Edgar Allan Poe sê Mī-guók gì siŏh ciáh cáuk-gă gâe̤ng sĭ-ìng.
Diòng-gáu-sê̤ṳ
分類:Cŭng-gáu 分類:Cék-ngiĕk
Edgar Allan Poe
分類:Mī-guók ìng-ŭk 分類:Cáuk-gă
Huák-lùng-gŭng
縮圖 Huák-lùng-gŭng (法輪功), iâ hô̤ lā̤ huák-lùng dâi-huák (法輪大法), sê Dṳ̆ng-guók gì siŏh ciáh cŭng-gáu séng-cék gì cŭ-cék. 1992 nièng 5 nguŏk, iù Lī Hùng-cé găk Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì Gék-lìng cháung-lĭk. Huák-lùng-gŭng găk 1999 nièng ké̤ṳk Dṳ̆ng-guók céng-hū diâng có̤ siŏh ciáh sià-gáu cŭ-cék, sáng ĭ gì nè̤ng ng-sê ké̤ṳk niăh kī lì, cêu sê cāu guók-ngôi kó̤.
分類:Dṳ̆ng-guók 分類:Ìng-guòng 分類:Cŭng-gáu
曲蹄
曲蹄（），也號𡅏曲蹄囝、連家船民或者福州蜑民，是生活著閩江上共福州海墘其蜀隻民系，屬蜑民其蜀種. 「曲蹄」者詞是陸地懸頂其漢儂對伊各儂其蔑稱.
按傳統來講，曲蹄蜀世儂臺中大部份其時間都住著船懸頂，陸地上其漢儂看𣍐起伊各儂. 不過今旦，曲蹄基本已經上岸定居了.
除去福州其曲蹄，蜑民敆中國別塊也有分佈，像閩南、廣東許蜀帶都有.
名稱
曲蹄也號𡅏曲蹄囝，有其辰候也會寫作科題，是福州漢儂對茲蜀陣儂其稱呼. 茲蜀陣儂日日著船裏勢生活，骹腿會做彎彎式拔𣍐直，故此號𡅏者名字. 女其曲蹄也乞福州儂號𡅏江妹囝或者曲蹄婆.
古代書裏勢將曲蹄號𡅏游艇子，者名字著《北史》共《三山志》裏勢都有出現過，是對中國東南海墘生活其蜑民統稱. 唐朝共宋朝其辰候一般告伊各儂號𡅏白水郎、白水仙或者白水人，茲幾隻名字著《三山志》裏勢都有講遘. 但茲字是指南方其夷人，者稱呼著隋朝其辰候開始出現，遘南宋以後乍開始普遍挈嚽來告茲蜀陣著海墘生活其儂.
起源
曲蹄其起源，著曲蹄自家其傳說臺中就有野価種講法，其中有茲幾種比較出名：
現代學術界主要其觀點是：曲蹄是舊底百越儂其後代，共今旦其畬族起源差不多，儷是講差別其話，曲蹄住著水其邊兜. 曲蹄共其他地方其蜑民有蜀隻組織，有其曲蹄是趁浙江海墘夫塊搬過來其，有其曲蹄趁福州搬去浙江共江蘇，遘尾了復趁夫塊搬轉來.
曲蹄原來有自家其語言，遘尾了因為共陸地懸頂其漢儂經過長期其接觸，遘明朝其辰候已經漢化，改成使閩東語. 滿清雍正7年（1729年）其辰候，雍正皇帝命令：「無能耐起厝其蜑民，讓伊住著船𡅏，伓使強迫伊各儂上岸；有能力起厝其，會使著水邊兜起自家其村來住，共漢儂蜀樣著上戶口，方便調查，痞囝𣍐使去欺負伊各儂. 告做官其去勸蜑民開荒地、做塍，共其他儂蜀樣. 」雍正允許蜑民上岸買厝、買塍、做生意共讀書，趁茲辰候開始，有少部份其蜑民上岸定居，茲蜀陣儂乞儂號𡅏「歇家」. 中華民國成立以後，政府禁止漢儂看𣍐起蜑民，上岸定居其儂開始變価. 中華人民共和國成立以後，政府安排野価蜑民上岸，今旦基本無儂像舊底夫款住著水𡅏了.
中華人民共和國乍成立其辰候，最早將蜑民當蜀隻少數民族來看. 遘尾了著1955年民族識別調查其辰候，共產黨見覺蜑民已經乞漢族同化，無自家民族特徵共意識，故此將伊各儂當漢族其蜀部份.
體質特徵
舊底曲蹄可能固有閩越儂身體其特徵，不過現在已經共漢儂無什乇區別了. 舊底曲蹄最明顯其特徵，皮膚顏色比較深，骹腿比較短會做彎彎式，福州儂告伊各儂號𡅏「曲蹄」，可能就是趁嚽塊來其. 總款其外形，共伊各儂野稠著復暗復矮其船裏勢骹屈頭彎𡅏去睏、骹腿盤𡅏坐著地兜、叉開來拿魚有直接其關係.
人口共語言
各時期對曲蹄人口統計其數據都差野遠. 民國辰候其學者陳文濤見覺福州市區其曲蹄差不多會達遘10萬，者數據可能比較接近當時其情況. 共產黨乍上臺辰候做過統計：閩江入海口其曲蹄都領有3731厝、17235儂，其中男其8760儂、女其8475儂，男女比例1:0.967；著閩江長樂、永泰、南平附近剃了搬來搬去其有4219厝、10369儂. 總款講閩江共福州曲蹄有27604儂，嚽固無算海墘羅源、連江夫塊其曲蹄. 固有資料講，遘1950年左右，閩江裏勢有曲蹄3萬幾隻.
曲蹄最早住著福州其三縣洲、幫洲、義洲、鴨姆洲、泛船浦、上渡、中洲、蒼霞共水部夫塊. 遘尾了復搬遘南嶼、洪塘、馬江、亭江、琯頭、劉岐，固有閩侯、長樂、永泰、閩清、羅源、連江總款其江墘共海墘. 復有曲蹄趁閩江剃了向上游行，搬遘閩北其南平、邵武、順昌、建甌、將樂夫塊去. 也有其搬去海墘其寧德、霞浦夫所.
今旦其曲蹄都使閩東語其福州話做自家其母語. 搬去閩北其曲蹄也是講福州話. 有其地方其曲蹄固有自家特殊其詞. 曲蹄著歷史懸頂有自家其語言，不過遘尾了開始換去使漢儂其福州話. 遘明朝其辰候，大部份其曲蹄已經會講福州話了，不過固有保留野価自家語言其語法共單詞. 共產黨上臺以後大做推廣普通話，故此今旦野価曲蹄也會講普通話.
姓
曲蹄其姓有十幾種，野価都是明朝共滿清漢化其辰候起其. 儂比較価其姓可能都共水或者拍魚有干過. 比較典型其像江、唐、翁、歐、潘、卞、池、浦等等. 其中，「翁」其意思可能是「漁翁」（拍魚其）；「潘」意思是「水懸頂其番囝」；「歐」可能指「海鷗」；池、浦、江、海總款其姓，都是伊各儂生活其地方. 另外有其姓陳其曲蹄講自家是陳友諒其後代. 長樂籌東村其姓盧其曲蹄講伊各儂是盧循其後代.
福州市區其曲蹄野価姓唐、姓賴、姓江、姓翁或者姓詹；閩侯其野価姓歐、卞、池、江共郭；長樂其姓陳、江、翁共倪其比較価；羅源海墘其主要姓林、歐、江、鄭、連、陳、翁、劉、卞或者唐.
文化
著歷史懸頂，曲蹄乞陸地懸頂其漢儂看𣍐起，伓讓伊各儂上岸，蜀世儂住著船懸頂. 曲蹄經濟來源主要是著海墘或者河𡅏拿魚，或者使船來下乇. 大部份儂厝野逼，復加𡅏生活野容易受遘風颱其影響. 中華民國成立以前，曲蹄大部份都無什乇文化. 共產黨上臺以後，大部份其曲蹄上岸定居，野価傳統其風俗共生活方式開始變無，有失傳其危險.
頌
滿清遘民國其辰候，曲蹄一般頌挈麻布做其衣裳褲，染成藍、烏或者茶色. 夫款其褲野寬野大，乞儂號𡅏「曲蹄褲」. 女界手腕懸頂愛䋎上蜀層蜀寸寬其烏烏式邊邊. 著上岸定居以前，大部份其曲蹄愛褪跣骹，伓戴帽. 女界伓纏骹，頭髮梳尖尖式，尾尾蹺天，者髮型號𡅏「尖螺髻」；老姆會將頭髮盤起來，使蜀種樣式像蛇其、有五尺許罔長其簪簪插頭髮𡅏. 嚽乞有其學者當做曲蹄是閩越儂後代其證據，因為閩越儂真迷信老蛇.
住
古代大部份其曲蹄蜀世儂都是住著船𡅏. 「連家船」者名字是對曲蹄比較中性其稱呼，者詞也對曲蹄無什乇看𣍐起其意思.
閩江懸頂其連家船一般有5遘6米許滿長，有3米許滿寬. 頭尾尖尖式翹天，臺中復平復闊，固有挈竹蓬做其船堵. 蜀架總款其船是曲蹄工作共生活其地方，拍魚著船頭其甲板，船堵就是就是厝共倉庫，船尾是廁所. 曲蹄一般挈蜀種粗粗式竹筒趁褲骹邊下底禿入去接尿排出來，有其曲蹄固會著船尾養雞共鴨茲蜀類其頭牲. 比較早辰候上岸定居其曲蹄會著江墘或者灘塗𡅏起厝. 伊各儂先著地兜𡅏拍挈柴做其砧，再將原來自家其船廮著懸頂當厝來使，或者伓挈船來做，敆砧懸頂鋪柴板來起厝. 夫款其厝野嫩，乞儂號𡅏「四骹樓」或者「提骹房」.
紅白大事
按傳統其風俗，曲蹄其結婚一般由爸奶做主，也有告儂做媒其. 一般程序是送禮、做出動、請奶（請臨水奶）共過關.
諸娘囝18歲出嫁，結婚以後去唐餔厝𡅏住，許蜀晡有啼嫁、罵嫁其風俗. 江妹囝會嫁上岸，曲蹄囝無討陸地其女界做老媽. 結婚許蜀日，水面其船儷是看見去接新婦其船，無管會認識𣍐，都會使行過去討米酒來啜. 米酒是女方陪嫁其乇，號𡅏「新婦尿」. 江妹囝著唐餔死去以後一般會改嫁蜀隻，結婚以前儷是有共別隻男界𠚺，別儂也𣍐去講伊，嚽都無漢儂許罔講究. 厝富其男界固會去討細婆.
曲蹄死儂辰候其風俗共陸地懸頂其漢儂有仂囝差別. 譬如講，曲蹄厝逼，無能耐請和尚道士來做七. 海墘其曲蹄無墓，一般掏草蓆卷囇，埋著比較僻其灘塗裏勢，嚽𣍐使乞別儂看見. 最早信天主教其曲蹄埋著福州城西北其奉教山. 者山就是今旦其馬鞍山，舊底福州儂告伊曲蹄山.
做節
福州儂祭灶有「官三民四曲蹄五」其講法. 就是講，做官其著十二月廿三祭灶，百姓著廿四祭灶，曲蹄著廿五祭. 三十暝晡其辰候，曲蹄會將船開遘閩江臺中去，免𡅏債主來討錢，嚽號𡅏「遷篙」. 正月初二遘初四，女界共伲囝會上岸討粿，去漢儂住其地方，家家厝厝唱詩百年，講吉利其話來討粿. 曲蹄出名其《討粿詩》有：「姑嫂雙雙賀新年，紅紅傘燈掛廳前；好糕好粿送奴去，金字牌板豎門前」「舊年過了又新年，生意興隆賺大錢；恭喜發財平安過，送奴糖粿過門前」等等. 做節其辰候，曲蹄有唱漁歌其傳統，不過嚽敆今旦有失傳其危險.
禁忌
曲蹄野驚趁船先斗經過，伊各儂見覺嚽是水馬（意思是浸死其女界）其象徵. 不過儷是dé̤ṳk著水馬都著撈懸來，避免鬼來討麻煩. 曲蹄看見逿水𡅏儂𣍐使直接就上來，有三沉三浮再救其習慣. 因為野稠行船，曲蹄驚「退」、「橫」茲蜀類其字. 曲蹄見覺看見擺冷覆其乇都𣍐吉利，鼎咯盆盆咯都𣍐使擺冷覆，食魚也𣍐使翻蜀面. 曲蹄見覺魚其目睭𣍐食其，伊各儂著船頭會雕魚其目睭，見覺嚽會保佑船𣍐碰.
漁歌
曲蹄其漁歌是曲蹄民間其蜀種傳統音樂，主要有盤歌共唱新年歌兩種，都是挈福州話來唱. 盤歌是蜀男蜀女對唱，歌詞是現場發揮其；賀年歌是著過年其辰候向陸地懸頂其漢儂討粿辰候唱其歌. 曲蹄漁歌有閩劇其曲調，也對福州其他其民謠曲藝有一定其影響，不過今旦有失傳其危險，現在已經乞政府加遘福州市共福建省其非物質文化遺產其名單裏勢去了.
宗教
最早，曲蹄信福建本土特色其野価道教神，其中包括無諸、蛇神、蛙神、龍神，固有媽祖、拿公、白馬尊王、開閩尊王（王審知）、威武尊王（王審潮）、五福王爺、臨水奶、陳尚書（陳文龍）、七星奶、田螺姑娘共各種地頭神. 曲蹄真稠行船，故此著伊各儂臺中盡去信媽祖，固將媽祖其信仰傳遘閩北其內陸地區去. 曲蹄固將白馬尊王其信仰傳遘馬祖島，拿公其信仰傳去琉球. 也有蜀部份其曲蹄信佛教.
對曲蹄其歧視
趁宋朝開始，曲蹄乞陸地懸頂其漢儂當做「賤民」看𣍐起. 舊底有蜀種講法，福州其男界儷無錢討老媽，伓是討江妹囝，就是去討兩個聲（指外地來其儂）. 曲蹄其生產共生活都受遘野大其限制，𣍐使上岸定居，𣍐使頌絲綢其衣裳，𣍐使共漢儂結婚，上岸𣍐使遮傘共頌鞋，有好事𣍐使張燈結綵，行墿中著彎腰低頭沿邊兜行，𣍐使頌漢儂其衣裳，褲管蜀面懸蜀面低. 女界梳半爿髻，𣍐使學漢儂女界夫款梳. 有其地方固禁止曲蹄上岸來，當地有「曲蹄莫上岸，上岸拍死無賠命」其講法. 上岸定居其曲蹄也𣍐使起挈瓦做頂其厝，學漢儂起有火墻包其厝更更是𣍐使其. 有其厝富其曲蹄挈野価錢去賄賂蜀姓其漢儂，挈漢儂其民籍去讀書考書. 滿清末期福州有蜀隻名號𡅏郭柏蒼其讀書儂，著伊寫其《竹間十日話》裏勢，有講蜀隻順治年間名字號𡅏金鏡其進士因為厝逼共江妹囝結婚，社會地位變野低其故事：
金鏡字肅明，作秀才貧甚，與賣漁人通譜. 福州所稱賣漁嫂即曲蹄婆，以其生長船中，兩足俱曲故名. 沒為賤種，子孫不得應試. 例不登岸，作半片髻，以別田婆；有梳髻帶中簪者，田婆輒毆之. 近三十年始溷矣. 州邊田中灣里所稱曲蹄婆乃妓女，托為賣魚嫂，故涉訟. 則穿紈絝稱漁婆. 人為之語曰「月照池塘，漁人錯認金鏡」. 按鏡居玉尺山以仕耿逆流口外，鬻為何提督傅筆.
茲蜀段文言文翻譯成閩東語意思就是：
金鏡，字肅明，做秀才其辰候厝野逼，共賣魚其結婚. 福州儂告其賣漁嫂就是曲蹄婆，生活著船裏勢，兩隻骹腿都會做彎彎式，故此號者名字. 遘尾了地位變盡去低，囝弟𣍐使去考書. 按習慣𣍐使上岸，梳半片髻，共塍婆（漢儂做塍其女界）區別開來；儷是敢梳髻戴中簪其儂，都會乞塍婆拿𡅏拍. 三十幾年以後乍開始（共漢儂）混蜀堆去. 鄉下儂講其曲蹄婆是賣笑其，騙儂自家是賣漁嫂，故此會乞儂告狀. 有儂因為嚽講：「月dàng池塘𡅏，拍魚其認綻金鏡. 」按：者金鏡住著玉尺山，遘尾了對手耿精忠造反，流放遘山海關外斗去，賣乞何提督做傅筆.
趁滿清開始，政府共曲蹄都卜想取消者歧視其政策. 18世紀雍正年間，政府允許曲蹄上岸定居，不過民間固有真価儂看𣍐起伊各儂. 滿清末期做憲政，有儂向福州諮議局提出議案，要求立法保護曲蹄共漢儂待遇平等，但是政府講嚽是習慣，無接受嚽議案. 中華民國成立以後，完全解除曲蹄𣍐上岸其禁令. 共產黨上臺以後，政府安排野価曲蹄上岸. 歧視其政策完全無了，不過有其漢儂固是看𣍐起曲蹄.
福州民間其文化形象
福州民間文化裏勢看𣍐起曲蹄，見覺伊各儂奸狡利. 著福州話臺中有野価看𣍐起曲蹄其俗語. 像「曲蹄瘟」，「一粒橄欖丟過坑，曲蹄也想做先生；手拈筆仔抖抖戰，賣寫三字竇燕山」，「曲蹄會做官，中原變北番」茲蜀類，固有「曲蹄莫上岸，上岸乞拍死無賠命」總款威脅其話. 滿清政府允許曲蹄買官，固有「搖船搖船啦，曲蹄做老爹. 少爺擔糞桶，小姐去踏車. 廳中儂客喊恭喜. 房裡奶奶脫跣骹」總款笑曲蹄其俗語. 《閩都別記》裏勢有野価貶低曲蹄其文字，不過有其曲蹄著者裏勢是以正面形象出現其. 福州有野価其地名共曲蹄有干過. 福州市區西北有馬鞍山，舊底號𡅏曲蹄山，夫塊舊底有野価曲蹄埋著嚽所. 馬祖其南竿島也有曲蹄澳.
番囝筆下底其閩江共曲蹄
曲蹄是蜀隻復大復有味其社會階級. 江兩邊其淺灘，固有橋面共橋墩，都是野好其停船其地方，停𡅏各種各色其野価船. 大仂囝其船掏來下貨，著城裡城外開來開去，或者掏來下來福州港其鹽船共米船懸頂搬下來其貨；嫩仂囝其船掏來下儂或者拍魚. 出海其板船停著橋下，野稠蜀江面都是者船…
電影文化臺中其曲蹄
美國導演Julien Bryan著1947年攝過蜀部名字號𡅏《板船之家》（Sampan Family）其電影，講其是閩江入海口夫塊蜀厝姓林其曲蹄蜀日其生活.
2009年，導演巫向華根據曲蹄其文化生活攝成蜀部電影《天主其漁夫》，者電影裏勢大部份內容是挈福州話講其.
現狀
趁20世紀50年代開始，中國政府安排曲蹄上岸定居，接受教育. 今旦閩江江墘共海墘有野価曲蹄其村，都是許辰候起其. 曲蹄大部份固是做共水有干過其工作，像倉山區閩江南岸其曲蹄就乞安排遘倉山區水上漁業大隊裏勢去，1979年，政府固撥款起蜀座漁民新村. 趁1990年代起，野価厝都自家挈磚頭或者柴來起厝. 羅源縣政府固乞海墘其曲蹄起海上村（著松山鎮）、先鋒村（著碧里鄉）、乘風村（著松山鎮）三隻村. 1990年開始，福州市政府將剩下來其曲蹄都安排上岸定居.
參考資料
分類:十邑
GFW
GFW (Ĭng-ngṳ̄: Great Firewall of China), iâ hô̤ lā̤ Huòng-huōi Diòng-siàng (防㷄長城), ciáng-sék miàng-cê hô̤ lā̤ Dṳ̆ng-guók Guók-gă Huòng-huōi-chiòng (中國國家防火牆), sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók diŏh cê-gă guók-gă diē-sié có̤ gì siŏh ciáh iā duâi gì huòng-huōi-chiòng. Siék-gié ciā nó̤h gì cūng gĕ̤ng-tiàng-sṳ̆ sê Dṳ̆ng-guók Gĕ̤ng-tiàng-iêng gì iêng-sê̤ṳ Huŏng Bĭng-hĭng.
Céng-hū có̤ ĭ gì mŭk-dék sê niông ĭ gì báh-sáng káng mâ̤ diŏh céng-hū mâ̤ ūng-hṳ̄ káng gì hô-lièng-uōng (uōng-cié-uōng-lô) gì nô̤i-ṳ̀ng. Ciā nô̤i-ṳ̀ng duâi buô-hông sê gâe̤ng céng-dê, cŭng-gáu ô găng-guó gì. Chiông guók-ngôi chók-miàng gì sáik-cìng uōng-câng, chók-miàng gì sĭng-ùng uōng-câng, gó ô Google, Youtube, Facebook, Twitter cī siŏh lôi gì siâ-gău uōng-câng, dŭ ké̤ṳk ĭ hŭng-sō̤. Wikipedia găk gô-dā̤ ô iā sâ̤ huòi dŭ ké̤ṳk Huòng-huō Diòng-siàng hŭng-sō̤, hiêng-câi ī-gĭng gāi-hŭng, bók-guó gó ô iā sâ̤ dèu-mĕ̤k dĭk-ciék káng mâ̤ lì.
Dṳ̆ng-guók nè̤ng ciŏng ké̤ṳk ciā Huòng-huō Diòng-siàng hŭng-sō̤ hô̤ lā̤ „ké̤ṳk-chiòng“. Sāi gáuk-cṳ̄ng bâing-huák kó̤ ché̤ṳ „ké̤ṳk-chiòng“ gì nô̤i-ṳ̀ng hô̤ lā̤ „huăng-chiòng“. Chiông Tor, Freegate, goagent, ù-gái-liù-lāng cī siŏh lôi niōng-giông, dŭ sê Dṳ̆ng-guók nè̤ng é̤ṳ sāi gì „huăng-chiòng niōng-giông“.
Chăng-kō̤
分類:Séng-sék 分類:Dṳ̆ng-guók
S/2003 J 9
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
860 nièng
860
Guó-sié
分類:860 nièng-dâi
35 nièng
2035
Guó-sié
分類:30 nièng-dâi
Hĭ-Pŏ̤ Ciéng-cĕng
Hĭ-Pŏ̤ Ciéng-cĕng sê téng sèng 499 nièng gáu sèng 448 nièng huák-sĕng diŏh ô sâ̤ Gū Hĭ-lé-nà̤ siàng-băng gâe̤ng Pŏ̤-sṳ̆ Dá̤-guók cĭ-găng gì siŏh hiê-liĕk ciéng-cĕng. Lièng-mèng gì Hĭ-lé-nà̤-nè̤ng sìng-gŭng páh iàng lāu Pŏ̤-sṳ̆-nè̤ng gì ĭk-chĭng. Ng-sê sū-iū Hĭ-lé-nà̤-nè̤ng dŭ gâe̤ng Pŏ̤-sṳ̆ kŭi ciéng: ô siŏh piĕ dŭ sê bō̤-tì dṳ̆ng-lĭk, dĕk-biék sê dŏng Pŏ̤-sṳ̆ dâi-gŭng lì gáu Hĭ-lé-nà̤ sèng-âu, gó ô siŏh piĕ Hĭ-lé-nà̤-nè̤ng gâe̤ng Pŏ̤-sṳ̆ lièng-mèng. Gū Hĭ-lé-nà̤ lĭk-sṳ̄-hŏk-gă Hĭ-lò̤-dŏ̤-dáik ô gŏng-gé̤ṳ ciā dà̤-cài piĕng-siā siŏh buô ūi-dâi gì lĭk-sṳ̄ cáuk-pīng «Lĭk-sṳ̄».
Hĭ-lé-nà̤ gâe̤ng Pŏ̤-sṳ̆
Dŏng-sì, Hĭ-lé-nà̤ sĭk-hèng siàng-băng tā̤-cié. Ô sâ̤ siàng-băng dài-dŏng, Ngā-diēng gì mìng-cuō cié-dô gâe̤ng Sṳ̆-bă-dăk gì cĭk-tā̤-huá, gŭng-sê̤ṳ-huá cié-dô có̤i ô dô̤i-biēu-séng.
Gâe̤ng Hĭ-lé-nà̤ mâ̤ siŏh-iông, Pŏ̤-sṳ̆ sê siŏh ciáh duâi dá̤-guók, mò̤-dìng-mò̤-hiók găk lā̤ kuóng-diŏng. Pŏ̤-sṳ̆ găk Gṳ̆-lū-sê̤ṳ Dâi-dá̤ (Cyrus the Great) sì-dô̤i kăi-sṳ̄ cĭng-hŭk gì-tă Ā-ciŭ, Hĭ-ciŭ gì mìng-cŭk, siĕng-hâiu cĭng-hŭk Lṳ̄-dā̤-ā (Lydia), Bă-bī-lùng gâe̤ng Ăi-gĭk. Găk Dâi-liù-sê̤ṳ (Darius) sì-dô̤i, Pŏ̤-sṳ̆ siàng có̤ dŏng-sì sié-gái dék giòng-duâi gì guók-gă.
Ĭ-ó̤-nà̤-ā Có̤-huāng
Sèng 550 nièng, Pŏ̤-sṳ̆ sié-lĭk kuóng-diŏng gáu Siēu Ā-sá̤-ā ièng-ngiâng, iâ cô sê Ĭ-ó̤-nà̤-ā (Ionia) dê-kṳ̆. Ĭ-ó̤-nà̤-ā gì Mī-lé-dŭ (Miletus) giăng cê-gă gì dê-ôi sêu ŭi-hiĕk, cêu kuóng-suók gì-tă Ĭ-ó̤-nà̤-ā siàng-băng dŭ kiê kī-lì có̤-huāng. Mī-lé-dŭ hióng Sṳ̆-bă-dăk giù bŏng-cô, dáng-sê Sṳ̆-bă-dăk mâ̤ kīng, nâ ô Ngā-diēng niék dèu ciéng-sùng ciĕ-tì. Chŭi-iòng bĭng mâ̤ sâ̤, ciéng-cĕng kī-tàu Ĭ-ó̤-nà̤-ā gó sê iā sìng-gŭng. Sèng 498 nièng, Ĭ-ó̤-nà̤-ā cuòng-buô kī-lì có̤-huāng, bók-guó mò̤ dŏng nuâi òng cêu ké̤ṳk ák-cié giâ, tiék-dā̤ sék-bâi go̤.
Mā-lá-sŏng Ciéng-ĭk
Chŭi-iòng Ĭ-ó̤-nà̤-ā Có̤-huāng ké̤ṳk áik giâ go̤ lāu, bók-guó Ngā-diēng-nè̤ng ciĕ-tì Ĭ-ó̤-nà̤-ā ciā dâi-gié niông Dâi-liù-sê̤ṳ duâi sāi-sáng, buóh-ái bó̤-siù. Sèng 490 nièng, Dâi-liù-sê̤ṳ giók-é hióng Ngā-diēng huák-dông ciéng-cĕng. Ĭ puái lâng-uâng ciáh sê̤ṳ-bĭng găk Mā-lá-sŏng (Marathon) bàng-nguòng dĕng-lṳ̆k, có-chói buóh miĕk-uòng Ngā-diēng, bêng-chiā céng siŏh buô sāi Sṳ̆-bă-dăk hŭk ĭ tūng-dê. Hiā sèng-âu Ngā-diēng giêng-giêng ô siŏh-uâng siông sê̤ṳ-bĭng. Ôi lāu giù géu-bĭng, Ngā-diēng puái bié dék ká̤ gì séng-sé̤ṳ Hié-dĭ-pì-dā̤-sṳ̆ (Pheidippides) săng-sĕk-lĕ̤k dēng-cṳ̆ng diē bié gáu Sṳ̆-bă-dăk. Dáng-sê Sṳ̆-bă-dăk ĭng cŭng-gáu nguòng-ĭng, muôi gáu muāng nguŏk cêu mâ̤-sāi chók bĭng.
Dāng sié-huóng iā ngùi-gék. Hĭ-lé-nà̤ giók-dêng puái Mī-ī-tì-ā-dā̤-sṳ̆ (Miltiades) dăng-êng cī-hŭi-guăng. Ĭng-ôi Pŏ̤-sṳ̆ gŭng-dôi cuō-iéu sê iù gṳ̆ng-ciéng-chiū, gó-chṳ̄, dŏng Hĭ-lé-nà̤ gŭng-dôi céng diē Pŏ̤-sṳ̆ gŭng-dôi siâ-tiàng huàng-ùi diē-sié sèng-âu, cêu ék-diâng ái gă ká̤ iè-dông sók-dô ciáh mâ̤ gáu ké̤ṳk gŭng-ciéng siŏng diŏh. Dáng-sê, sāi hūng-kuāng gì sók-dô bié, cuōng bō̤-tì dôi-ngū dêng-hìng sê dék duâi gì káung-nàng. Giék-guō, Hĭ-lé-nà̤-gŭng ká̤-sók iè-dông gì ciéng-sŭk iā sìng-gŭng. Hĭ-lé-nà̤ gŭng-dôi bié gì sèng-âu, ciŏng Pŏ̤-sṳ̆ gŭng-dôi bău găk dài-dŏng, Pŏ̤-sṳ̆ gŭng-dôi ké̤ṳk káik siŏh dŏi, dôi-hìng duâi luâng, sī siŏng lĕ̤k-chiĕng siông, Hĭ-lé-nà̤ nâ sī báh-gūi ciéh. Mā-lá-sŏng Ciéng-ĭk, Hĭ-lé-nà̤ páh iàng Pŏ̤-sṳ̆.
Siék-să̤-sṳ̆ cūng-bê ĭk-chĭng
Sèng 486 nièng, Dâi-liù-sê̤ṳ guó-sié, ĭ giāng Siék-să̤-sṳ̆ (Xerxes) gié-ôi. Siék-să̤-sṳ̆ có-chói tá̤ lòng-bâ bó̤-siù. Ĭ dò̤ ngô nièng sì-găng cūng-bê. Sèng 480 nièng, Pŏ̤-sṳ̆ dông-uòng sĕk-ngô-uâng sê̤ṳ-bĭng gâe̤ng chă-bók-dŏ̤ lâng-báh dèu ciéng-sùng cūng-bê páh Hĭ-lé-nà̤, cuòi găk lĭk-sṳ̄ diē cĭng ciēu giéng. Bók-guó, Siék-să̤-sṳ̆ găk gă-tiĕng bĭng-lĭk sèng-âu mâ̤ gé siŏh ciéh ông-dà̤: Ciéng-siáng kák dòng, kuók-huăk hō̤ gì gē̤ng-kāu â̤ biéng siàng ciŏng-lài páh-ciéng sèng-âu cêng-go̤ kō̤-pá gì káung-nàng; Lêng-nguôi, duâi-dŏ̤-só Pŏ̤-sṳ̆-nè̤ng sĕng-uăk dê-huŏng liê hāi iā huông, dŭ mâ̤ siù-cūi, páh hāi-ciéng sèng-âu iā kék-kŭi.
S/2003 J 5
S/2003 J 5 sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
Hĭ-Pŏ̤ Ciéng-cĕng
Ŭng-cuòng-guăng Ciéng-ĭk
Găk ciā ngùi-nâng gì guŏh-sié â-dā̤, Ngā-diēng gâe̤ng Sṳ̆-bă-dăk lièng-hăk kī lì dó̤i-káung Pŏ̤-sṳ̆. Lṳ̆k-dê siông, Sṳ̆-bă-dăk guók-uòng Lī-ó̤-nà̤-dăk Ék-sié (Leonidas I) gēng-sōng chók dék cĭng-liòng gì 300 ciáh ciéng-sê̤ṳ, suái-liāng ĭ-gáuk-nè̤ng huòng-siū Ŭng-cuòng-guăng (Thermopylae). Ŭng-cuòng-guăng sê siŏh dèu hēng cáh hēng cáh gì duô, giê siū nàng páh. Pŏ̤-sṳ̆-nèng háng dĭh cuòi sê kó̤ Hĭ-lé-nà̤ mì-ék gì duô, cô ngâing ciĕng diē, sī siŏng iā sâ̤. Săng gĕ̤ng hâiu, siŏh ciáh buōng-dê-nè̤ng chók-mâ̤ Hĭ-lé-nà̤, dái Pŏ̤-sṳ̆ gŭng-dôi giàng uăng duô dĭk-ciék lì gáu Sṳ̆-bă-dăk gŭng-dôi piăng-âu. Lī-ó̤-nà̤-dăk gâe̤ng ĭ 300 ciáh ciéng-sê̤ṳ ĭng-ṳ̄ng dā̤-káung, dáng-sê, gó-sê cuòng-buô ké̤ṳk tài sī.
S/2003 J 5
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
3 nguŏk 29 hô̤
Guó-sié
分類:3 nguŏk
Hĭ-Pŏ̤ Ciéng-cĕng
Ŭng-cuòng-guăng Ciéng-ĭk
Chŭi-iòng Ŭng-cuòng-guăng Ciéng-ĭk ī Sṳ̆-bă-dăk sék-bâi sák-muōi, bók-guó cuòi ôi sié lŏ̤h lì Ngā-diēng páh iàng Să-lá-mī-sṳ̆ Ciéng-ĭk tì-gṳ̆ng gĭ-chṳ̄.
Să-lá-mī-sṳ̆ Ciéng-ĭk
Sṳ̆-bă-dăk-nè̤ng găk Ŭng-cuòng-guăng gì sék-bâi niông Hĭ-lé-nà̤-nè̤ng duâi giăng kī lì, ô sâ̤ siàng-băng dŭ páh-sáung tó̤i liê Să-lá-mī-sṳ̆ (Salamis) hāi-uăng. Bók-guó Ngā-diēng ciŏng-gŭng Tì-mī-sṳ̆-dŏ̤-káik-sṳ̆ (Themistocles) giĕng-tì cuō-diŏng, găk Să-lá-mī-sṳ̆ Hāi-uăng gâe̤ng Pŏ̤-sṳ̆ giók-ciéng. Ĭ gì lī-iù ô lâng ciéh: 1, Pŏ̤-sṳ̆ gŭng-dôi diòng-dù lì gáu cuāi-nē̤, buō-chṳ̆ng káung-nàng, diŏh kó̤ hāi-gŭng ciáh ô nièng-ngài sié lì páh. Gó-chṳ̄, iŏk-sṳ̄ â̤-sāi pó̤-huâi Pŏ̤-sṳ̆ hāi-gŭng, Pŏ̤-sṳ̆ gŭng-dôi cêu â̤ cāu kó̤. 2, Să-lá-mī-sṳ̆ dê-sié cáh, Pŏ̤-sṳ̆ dâi-gŭng mò̤ bâing-huák diēng kŭi. Kŭi páh hâiu, Tì-mī-sṳ̆-dŏ̤-káik-sṳ̆ cô īng-iū Pŏ̤-sṳ̆ hāi-gŭng gáu Să-lá-mī-sṳ̆, sāi ĭ găk hāi-uăng diē-sié mâ̤ dêng-dâe̤ng, ké̤ṳk Hĭ-lé-nà̤ hāi-gŭng páh iàng. Téng dāng kī, Hĭ-Pŏ̤ Ciéng-cĕng gì giék-guŏh cô chă-bók-dŏ̤ káuk-diâng go̤.
Īng-hiōng
Hĭ-Pŏ̤ Ciéng-cĕng ī-hâiu, Să̤-huŏng sié-gái gì ùng-mìng dṳ̆ng-sĭng téng Gê̤ṳng-dĕ̤ng dê-kṳ̆ iè gáu Dê-dṳ̆ng-hāi. Hĭ-lé-nà̤ ùng-mìng siàng có̤ hâiu-sié Să̤-huŏng ùng-mìng gì gĭ-chū. Pŏ̤-sṳ̆ ùng-mìng gì īng-hiōng muōng biéng muōng sŏi-lŏ̤h, có̤i-dṳ̆ng ké̤ṳk Mā-gì-dáung miĕk-uòng.
分類:Lĭk-sṳ̄
Huák-guók liāng Guiana
Huák-guók liāng Guiana (法國領--, Guyane française) sê Huák-guók găk Nàng Mī-ciŭ gì siŏh ciáh sṳ̆k-dê. Siū-hū sê Cayenne.
分類:Huák-guók 分類:Nàng Mī-ciŭ
861 nièng
861
Guó-sié
分類:860 nièng-dâi
Kū-guă
Kū-guă (苦瓜) sê siŏh cṳ̄ng sŭ-chái, ê â̤ dĕu.
分類:Sĭk-ŭk 分類:Chái
George Bernard Shaw
George Bernard Shaw sê Ĭng-guók gì siŏh ciáh cáuk-gă.
分類:Ĭng-guók ìng-ŭk 分類:Cáuk-gă
Charlotte Gông (Florida)
Charlotte Gông sê Mī-guók Florida gì siŏh ciáh gông.
分類:Florida gì gông
S/2003 J 2
S/2003 J 2 sê Mŭk-sĭng gì siŏh ciáh ôi-sĭng.
分類:Mŭk-sĭng gì ôi-sĭng
Lá-dĭng cê-mō̤
Lá-dĭng cê-mō̤ (拉丁字姆, 拉丁字母) iâ hô̤ lā̤ Lò̤-mā-cê (羅馬字), sê gô-dā̤ Lò̤-mā Dá̤-guók huák-mìng gì siŏh cṳ̄ng cê-mō̤, iâ sê gĭng-dáng có̤i sâ̤ nè̤ng sāi gì siŏh tó̤ cê-mō̤.
Gĭ-buōng cê-mō̤
Gì-dṳ̆ng, diŏh Lá-dĭng-ngṳ̄ diē-sié mò̤ sāi J, U gâe̤ng W 3 ciáh cê-mō̤.
Iēng-sĕng Lá-dĭng cê-mō̤
分類:Ùng-cê
Mark Twain
Mark Twain, nguòng-lài miàng-cê hô̤ lā̤ Samuel Langhorne Clemens, sê Mī-guók gì siŏh ciáh siēu-siók-gă gâe̤ng cáuk-gă.
分類:Mī-guók ìng-ŭk 分類:Cáuk-gă
3 nguŏk 30 hô̤
Guó-sié
分類:3 nguŏk
Howard Gông (Arkansas)
Howard Gông (Ĭng-ngṳ̄: Howard County) sê Mī-guók Arkansas gì siŏh ciáh gông.
862 nièng
862
Guó-sié
分類:860 nièng-dâi
Howard Gông (Arkansas)
分類:Arkansas gì gông
36 nièng
2036
Guó-sié
分類:30 nièng-dâi
Cṳ̀-ciŏng
Cṳ̀-ciŏng (瓷磚) sê siŏh cṳ̄ng gióng-dé̤ṳk cài-lâiu.
20世紀
20世紀是指趁1901年1月1號開始，遘2000年12月31號結束其蜀隻世紀.
Cṳ̀-ciŏng
分類:Gióng-dé̤ṳk cài-lâiu
20世紀
大事
2
Zambia
Zambia sê Hĭ-ciŭ nàng-buô gì siŏh ciáh guók-gă.
分類:Hĭ-ciŭ guók-gă
863 nièng
863
Guó-sié
分類:860 nièng-dâi
Cūi-nà̤
Cūi-nà̤ (水泥) sê siŏh cṳ̄ng gióng-dé̤ṳk cài-lâiu.
Dṳ̆ng-huà Dâi-hŏk
Dṳ̆ng-huà Dâi-hŏk sê Dài-uăng gì siŏh sū dâi-hŏk, gāng-chĭng Huà-dâi (華大), sìng-lik sì-găng sê 1990 nièng.
Cūi-nà̤
分類:Gióng-dé̤ṳk cài-lâiu
Dṳ̆ng-huà Dâi-hŏk
分類:Dài-uăng gáu-ṳ̆k
21世紀
21世紀是指趁2001年1月1號開始，遘2100年12月31號結束其蜀隻世紀.
大事
2
864 nièng
864
Guó-sié
分類:860 nièng-dâi
Dièu-siēng-cê
Hangul (Dièu-siēng-ngṳ̄: 한글 hĕ̤k-ciā 조선글), iâ hô̤ lā̤ Dièu-siēng-cê (朝鮮字) hĕ̤k-ciā ngiêng-ùng (諺文), sê Dièu-siēng-ngṳ̄ gì cê-mō̤.
Hangul sê Dièu-siēng Uòng-dièu gì sèng-âu Sié-cŭng Dâi-uòng gó̤ nè̤ng huák-mìng gì, hī sèng-âu hô̤ lā̤ „Hóng-mìng Céng-ĭng“ (訓民正音).
分類:Ùng-cê 分類:Dièu-siēng
37 nièng
2037
Guó-sié
分類:30 nièng-dâi
Charlotte Gông (Virginia)
Charlotte Gông sê Mī-guók Virginia gì siŏh ciáh gông.
分類:Virginia gì gông
Ciŏng-tàu
Ciŏng-tàu (磚頭) sê siŏh cṳ̄ng gióng-dé̤ṳk cài-lâiu.
Dè̤ng
Dè̤ng (銅) sê siŏh cṳ̄ng gĭng-sṳ̆k, iâ sê siŏh cṳ̄ng huá-hŏk nguòng-só. Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 29, huá-hŏk hù-hô̤ sê Cu.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Gĭng-sṳ̆k 分類:Huá-hŏk 分類:Huá-hŏk nguòng-só
38 nièng
2038
Guó-sié
分類:30 nièng-dâi
Gáung-gṳ̆ng
Gáung-gṳ̆ng (鋼筋) sê siŏh cṳ̄ng kĕk gáung có̤ gì gióng-dé̤ṳk cài-lâiu.
分類:Gióng-dé̤ṳk cài-lâiu
Terbium
Terbium sê siŏh cṳ̄ng gĭng-sṳ̆k, iâ sê siŏh cṳ̄ng huá-hŏk nguòng-só. Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 65, huá-hŏk hù-hô̤ sê Tb.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Huá-hŏk nguòng-só
0年代
0年代趁1年1月1號開始，遘9年12月31號結束.
Swadesh hŏk-sĭng-sṳ̀ liĕk-biēu
Swadesh hŏk-sĭng-sṳ̀ liĕk-biēu sê Mī-guók ngṳ̄-ngiòng-hŏk-gă Morris Swadesh tŭng-guó tŭng-gié ngiēng-géu chók lì gì, muōi siŏh cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng dŭ ô gì hŏk-sĭng-sṳ̀ liĕk-biēu. Ciā liĕk-biēu diē-sié dŭ-liāng ô 207 ciáh hŏng-sĭng-sṳ̀.
151 gáu 207
分類:Ngṳ̄-ngiòng
Claude Debussy
Achille-Claude Debussy sê Huák-guók gì siŏh ciáh cáuk-ké̤ṳk-gă.
分類:Huák-guók ìng-ŭk 分類:Ĭng-ngŏk-gă
Charlton Gông (Georgia)
Charlton Gông sê Mī-guók Georgia gì siŏh ciáh gông.
分類:Georgia gì gông
865 nièng
Guó-sié
分類:860 nièng-dâi
866 nièng
866
Guó-sié
分類:860 nièng-dâi
Chase Gông (Kansas)
Chase Gông sê Mī-guók Kansas gì siŏh ciáh gông.
分類:Kansas gì gông
魁北克
魁北克（Quebec）是加拿大其蜀隻省，省內大部分儂是法國儂其後代，故此官方語言是法語.
分類:加拿大
Ì-cô̤-hūng
Ì-cô̤-hūng (胰皂粉) siŏh cṳ̄ng sā̤ ĭ-siòng gì sèng-âu sāi gì hūng-hūng, â̤ niông nó̤h sā̤ kī lì gó táh-gáik.
分類:Huá-hŏk
Malawi
分類:Hĭ-ciŭ guók-gă
Jules Massenet
Jules Émile Frédéric Massenet sê Huák-guók gì siŏh ciáh cáuk-ké̤ṳk-gă.
分類:Huák-guók ìng-ŭk 分類:Ĭng-ngŏk-gă
39 nièng
2039
Guó-sié
分類:30 nièng-dâi
破晝
破晝也號𡅏正午、當午、中午，是蜀日臺中12點正其辰候.
中午食飯號𡅏食晝. 中午去睏號𡅏睏晝或者歇晝.
分類:時間
Pyotr Ilyich Tchaikovsky
Pyotr Ilyich Tchaikovsky (Ngò̤-lò̤-sṳ̆-ngṳ̄: Пётр Ильи́ч Чайко́вский, ) sê Ngò̤-lò̤-sṳ̆ gì siŏh ciáh cáuk-ké̤ṳk-gă. Ĭ chók-miàng gì cáuk-pīng ô «Tiĕng-ngò̤-hù», «Káung diŏh sĕng-lìng gì mī-nṳ̄», «Hŏk-tò̤ kìng-giāng», «1812» dēng-dēng.
分類:Ngò̤-lò̤-sṳ̆ ìng-ŭk 分類:Ĭng-ngŏk-gă
Georges Bizet
Georges Bizet sê Huák-guók gì cáuk-ké̤ṳk-gă. Ĭ có̤i chók-miàng gì cáuk-pīng sê Carmen.
分類:Huák-guók ìng-ŭk 分類:Ĭng-ngŏk-gă
暝晡
暝晡是蜀日臺中日頭落山其許蜀段時間.
Howard Gông (Indiana)
Howard Gông (Ĭng-ngṳ̄: Howard County) sê Mī-guók Indiana gì siŏh ciáh gông.
暝晡
暝晡食飯號食暝，暝晡去睏號𡅏睏暝或者歇睏.
分類:時間
Howard Gông (Indiana)
分類:Indiana gì gông
Chase Gông (Nebraska)
Chase Gông sê Mī-guók Nebraska gì siŏh ciáh gông.
分類:Nebraska gì gông
867 nièng
867
Guó-sié
分類:860 nièng-dâi
868 nièng
868
Guó-sié
分類:860 nièng-dâi
Cáung-cŭk
Cáung-cŭk (壯族, Cáung-ngṳ̄: Bouxcuengh) sê Dṳ̆ng-guók Guōng-să̤ gì siŏh ciáh mìng-cŭk, iâ sê Dṳ̆ng-guók guăng-huŏng giĕ-dêng gì „Dṳ̆ng-huà Mìng-cŭk“ cĭ ék.
Cáung-cŭk gōng Cáung-ngṳ̄.
40 nièng
2040
Guó-sié
分類:40 nièng-dâi
Huòng-dĭng Gié
Huòng-dĭng Gié (皇貞季, 1984 n. 9 ng. 12 h. - ), buōng-miàng Uòng Dĭng (王禎), Hók-ciŭ nè̤ng. Sê puói-ĭng iēng-uòng, iâ sê puói-ĭng dô̤-iēng, cuō-iéu ké̤ṳk dông-uâ, iù-hié puói-ĭng. Gâe̤ng Săng-sĭng (山新) dēng-dēng nè̤ng cháung-lĭk lāu Báe̤k-dēu Kié-ngò̤ Gĕ̤ng-cáuk-sék.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók ìng-ŭk 分類:puói-ĭng iēng-uòng 分類:puói-ĭng dô̤-iēng 分類:Sáng Uòng (王)
10年代
10年代趁10年1月1號開始，遘19年12月31號結束.
Bók-séu-gáung
Bók-séu-gáung (不鏽鋼) sê siŏh cṳ̄ng tiék gì hăk-gĭng. Ĭ gì iông-sék chiông gáung, dáng-sê mâ̤ chiông gáung hŭ-uâng ṳ̀ng-ê săng-cĭng, gó-chṳ̄ hô̤ lā̤ „bók-séu-gáung“.
分類:Ŭk-lī
Să̤-câung
Să̤-câung Cê̤ṳ-dê-kṳ̆ (西藏自治區, བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་) sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì siŏh ciáh cê̤ṳ-dê-kṳ̆.
Ùng-huá
分類:Dṳ̆ng-guók
Sri Lanka
Sri Lanka sê Nàng Ā gì siŏh ciáh guók-gă.
Hector Berlioz
Hector Louis Berlioz sê Huák-guók gì siŏh ciáh cáuk-ké̤ṳk-gă.
Chatham Gông (Georgia)
Chatham Gông sê Mī-guók Georgia gì siŏh ciáh gông.
分類:Georgia gì gông
Johannes Brahms
Johannes Brahms sê Dáik-guók gì siŏh ciáh cáuk-ké̤ṳk-gă.
分類:Dáik-guók ìng-ŭk 分類:Ĭng-ngŏk-gă
Howard Gông (Iowa)
Howard Gông (Ĭng-ngṳ̄: Howard County) sê Mī-guók Iowa gì siŏh ciáh gông.
分類:Iowa gì gông
41 nièng
2041
870 nièng
870
41 nièng
Guó-sié
分類:40 nièng-dâi
870 nièng
Guó-sié
分類:870 nièng-dâi
Ĭng-guók liāng Virgin Gùng-dō̤
Ĭng-guók liāng Virgin Gùng-dō̤ (英國領--群島, Ĭng-ngṳ̄: British Virgin Islands) sê Ĭng-guók găk Báe̤k Mī-ciŭ gì siŏh ciáh sṳ̆k-dê. Siū-hū sê Road Town.
分類:Ĭng-guók 分類:Báe̤k Mī-ciŭ
869 nièng
869
Guó-sié
分類:860 nièng-dâi
20年代
20年代趁20年1月1號開始，遘29年12月31號結束.
42 nièng
Guó-sié
分類:40 nièng-dâi
Lesotho
Lesotho sê Hĭ-ciŭ nàng-buô gì siŏh ciáh guók-gă.
分類:Hĭ-ciŭ guók-gă
871 nièng
871
Niccolò Paganini
Niccolò Paganini sê É-dâi-lé gì siŏh ciáh cáuk-ké̤ṳk-gă.
871 nièng
Guó-sié
分類:870 nièng-dâi
Niccolò Paganini
分類:É-dâi-lé ìng-ŭk 分類:Ĭng-ngŏk-gă
Dáng-mìng
Dáng-mìng sê sĕng-uăk diŏh Hók-gióng, Guōng-dĕ̤ng, Guōng-să̤, Hāi-nàng, Ciék-gŏng gĕ̤ng-hāi siông gì siŏh ciáh mìng-hiê, sṳ̆k Háng-cŭk. Diŏh Hók-ciŭ, lṳ̆k-dê siông gì Háng-ìng ciŏng Hók-ciŭ Dáng-mìng ā̤-huá miàng „Kuóh-dà̤“ hĕ̤k „Kuóh-dà̤-giāng“. Duòng-tūng siông, Dáng-mìng̤ ék-sĕng duâi-buô-hông sì-găng dŭ dêu sùng gà̤-dēng.
分類:Mìng-cṳ̆
Chatham Gông (North Carolina)
Chatham Gông sê Mī-guók North Carolina gì siŏh ciáh gông.
分類:North Carolina gì gông
Muāng-cŭk
Muāng-cŭk (滿族) iâ hô̤ lā̤ Muāng-ciŭ-cŭk (滿洲族, Muāng-ngṳ̄:, manju), sê Dṳ̆ng-guók gì siŏh ciáh mìng-cŭk, iâ sê Dṳ̆ng-guók guăng-huŏng giĕ-dêng gì „Dṳ̆ng-huà Mìng-cŭk“ cĭ ék.
Muāng-cŭk nè̤ng có̤i cā diêu diŏh Muāng-ciŭ (bău-guák gĭng-dáng gì Dṳ̆ng-guók Dĕ̤ng-báe̤k gâe̤ng Ngò̤-lò̤-sṳ̆ gì Uōng-dĕ̤ng), 1644 nièng diē guăng gióng-lĭk Muāng-chĭng. Ī-hâiu Muāng-cŭk nè̤ng buŏng gáu ciòng-guók gáuk dê kó̤ diêu.
Muāng-cŭk nè̤ng gì mū-ngṳ̄ sê Muāng-ngṳ̄, bók-guó gĭng-dáng duâi buô-hông Muāng-cŭk nè̤ng dŭ mâ̤ báik gōng lāu.
分類:Dṳ̆ng-guók mìng-cŭk
Lord Byron
Lord Byron, nguòng-lài miàng-cê hô̤ lā̤ George Gordon Byron, sê Ĭng-guók gì siŏh ciáh sĭ-ìng gâe̤ng céng-dê-gă.
分類:Ĭng-guók ìng-ŭk 分類:cáuk-gă
30年代
30年代趁30年1月1號開始，遘39年12月31號結束.
Kūng-cṳ̄
Kūng-cṳ̄ (孔子, cièng 552 n. hĕ̤k 551 n. - cièng 479 n.), miàng Kiŭ (丘), cê Dé̤ṳng-nà̤ (仲尼), Lū-guók-nè̤ng, Dṳ̆ng-guók Chŭng-chiŭ Sì-dâi gì sṳ̆-siōng-gă, diék-hŏk-gă gâe̤ng gáu-ṳ̆k-gă. Ĭ sê Ṳ̀-gă hŏk-suók gì châung-lĭk-ciā. Hók-ciŭ gì Séng-ìng-miêu cêu sê géng-bái Kūng-cṳ̄ gì sū-câi.
43 nièng
2043
Guó-sié
分類:40 nièng-dâi
Kūng-cṳ̄
分類:Diék-hŏk
Dysprosium
Dysprosium sê siŏh cṳ̄ng gĭng-sṳ̆k, iâ sê siŏh cṳ̄ng huá-hŏk nguòng-só. Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 66, huá-hŏk hù-hô̤ sê Dy.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Huá-hŏk nguòng-só
Chattahoochee Gông (Georgia)
Chattahoochee Gông sê Mī-guók Georgia gì siŏh ciáh gông.