cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Găng-nàng
Găng-nàng, ciòng-miàng hô̤ lā̤ Găng-nàng Câung-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ, sê Dṳ̆ng-guók Găng-sé̤ṳk-sēng gì siŏh ciáh cê̤ṳ-dê-ciŭ.
分類:Găng-sé̤ṳk
Lìng-hâ
Lìng-hâ, ciòng-miàng hô̤ lā̤ Lìng-hâ Huòi-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ, sê Dṳ̆ng-guók Găng-sé̤ṳk-sēng gì siŏh ciáh cê̤ṳ-dê-ciŭ.
分類:Găng-sé̤ṳk
Ciĕk-káik
Ciĕk-káik (Ciĕk-káik-ngṳ̄: Česká republika) sê sié-gāi gà̤-dēng gì siŏh ciáh guók-gă. Ĭ ôi-dé găk Dṳ̆ng-ĕu, sê Ĕu-mèng gì sìng-uòng-guók.
分類:Ĕu-ciŭ guók-gă
3 nguŏk 12 hô̤ (nùng-lĭk)
3 nguŏk 12 hô̤ sê nùng-lĭk 3 nguŏk gì dâ̤ 12 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 3 nguŏk
Grant Gông (Wisconsin)
Grant Gông (Ĭng-ngṳ̄: Grant County) sê Mī-guók Wisconsin gì siŏh ciáh gông.
分類:Wisconsin gì gông
Băh-săng
Băh-săng sê Dṳ̆ng-guók Gék-lìng-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Gék-lìng
Kiên Giang
Kiên Giang sê Uŏk-nàng gì siŏh ciáh sēng.
16
16 sê 15 gâe̤ng 17 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
15
15 sê 14 gâe̤ng 16 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
Grant Gông (Louisiana)
Grant Gông (Ĭng-ngṳ̄: Grant County) sê Mī-guók Louisiana gì siŏh ciáh gông.
分類:Louisiana gì gông
Hùng Séu-ciòng
Hùng Séu-ciòng (洪秀全, 1814 n. 1 ng. 1 h. - 1864 n. 6 ng. 1 h.) sê Tái-bìng-tiĕng-guók gì gióng-lĭk-ciā. Ĭ sê siŏh ciáh Káh-gă-nè̤ng.
Ĭ găk 1843 nièng chăng-kō̤ Gĭ-dók-gáu cháung-lĭk Bái-siông-dá̤-huôi. 1850 nièng găk Guōng-să̤ cô̤-huāng, gióng-lĭk Tái-bìng-tiĕng-guók, cê̤ṳ-chĭng Tiĕng-uòng (天王). 1853 nièng páh giâ Gĭng-lìng (gĭng-dáng gì Nàng-gĭng), ciŏng hŭ-uái gāi-miàng hô̤ lā̤ Tiĕng-gĭng, diâng có̤ siū-dŭ.
1864 nièng, Muāng-chĭng buô-dôi bău-ùi Tiĕng-gĭng, ĭ găk hī sèng-âu bâng-sī. Mò̤-niŏh-òng Tiĕng-gĭng ké̤ṳk Muāng-chĭng páh giâ lì, Tái-bìng-tiĕng-guók miĕk-uòng.
分類:Dṳ̆ng-guók huòng-dá̤ 分類:Sáng Hùng
Vincent van Gogh
Vincent van Gogh sê Hò̤-làng gì siŏh ciáh chók-miàng éng-chiông-puái gì uâ-gă.
分類:Hò̤̀-làng 分類:Uâ-gă
3 nguŏk 13 hô̤ (nùng-lĭk)
3 nguŏk 13 hô̤ sê nùng-lĭk 3 nguŏk gì dâ̤ 13 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 3 nguŏk
Băh-siàng
Băh-siàng sê Dṳ̆ng-guók Gék-lìng-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Gék-lìng
Hāi-mā
Hāi-mā (海馬) sê siŏh cṳ̄ng buô-ṳ̄ dông-ŭk.
分類:Buô-ṳ̄ dông-ŭk
Lièu-nguòng
Lièu-nguòng sê Dṳ̆ng-guók Gék-lìng-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Gék-lìng
目睭
目睭 （讀「mĕ̤k-ciŭ」，也讀做「」，本字是「目珠」），書語號𡅏眼，是動物見覺光其器官. 簡單其目睭會感覺周圍環境其光明共烏暗，複雜其目睭會形成視覺.
除了看乇，儂也使目睭來交流情感：伊其歡喜、受氣故是苦惻，都表現着伊其目睭裡勢.
近視或者遠視其儂著戴眼鏡，目睭看乇乍會看清. 青盲其儂，目睭無辦法看見乇.
參考資料
分類:頭
Benton Gông (Tennessee)
Benton Gông sê Mī-guók Tennessee gì siŏh ciáh gông.
分類:Tennessee gì gông
1647 nièng
1647
Sé-bìng
Sé-bìng sê Dṳ̆ng-guók Gék-lìng-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Gék-lìng
Buô-ṳ̄ dông-ŭk
Buô-ṳ̄ dông-ŭk (哺乳動物), iâ hô̤ lā̤ siăh-nĕng dông-ŭk, sê dó̤i siŏh lôi dông-ŭk gì tūng-chĭng.
分類:Buô-ṳ̄ dông-ŭk
3 nguŏk 14 hô̤ (nùng-lĭk)
3 nguŏk 14 hô̤ sê nùng-lĭk 3 nguŏk gì dâ̤ 14 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 3 nguŏk
17
17 sê 16 gâe̤ng 18 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
Benton Gông (Oregon)
Benton Gông sê Mī-guók Oregon gì siŏh ciáh gông.
17
分類:Só-cê
Benton Gông (Oregon)
分類:Oregon gì gông
Granville Gông (North Carolina)
Granville Gông (Ĭng-ngṳ̄: Granville County) sê Mī-guók North Carolina gì siŏh ciáh gông.
分類:North Carolina gì gông
1648 nièng
1648
Guó-sié
分類:1640 nièng-dâi
18
18 sê 17 gâe̤ng 19 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
Hà Nội
Hà Nội (Hà Nội) sê Uŏk-nàng gì siū-dŭ.
分類:Uŏk-nàng 分類:Siàng-chê
Dòng-mò̤-chiông
Dòng-mò̤-chiông sê siŏh cṳ̄ng ī-gĭng ciók-miĕk gì buō-ṳ̄ dông-ŭk.
分類:Buō-ṳ̄ dông-ŭk
Ngièng Hók
1867 nièng, Ngièng Hók diē Hók-ciŭ Sùng-céng Hŏk-dòng hŏk-sĭk sāi sùng. 1877 nièng, ĭ liù-hŏk Ĭng-guók hŏk-sĭk hāi-gŭng, 1879 nièng duōng-lì Dṳ̆ng-guók. 1895 nièng Gák-ngū Hāi-ciêng Dṳ̆ng-guók ciêng-bâi cĭ-hâiu, ĭ kăi-sṳ̄ ciŏng cêng sâ̤ să̤-huŏng siĕng-céng gì sṳ̆-siōng gái-siêu diē Dṳ̆ng-guók, bī-gáu chók-miàng gì huăng-ĭk cáuk-pīng ô «Tiĕng Iēng Lâung» (天演論) gâe̤ng «Guók Hô Lâung» (國富論).
Ngièng Hók ciŏng «Tiĕng Iēng Lâung» diē-sié gì lâng guó „natural selection“ gâe̤ng „survival of the fittest“ hŭng-biék huăng-ĭk siàng „ŭk gêng tiĕng dĕk“ (物競天擇) gâe̤ng „sék-ciā sĕng-còng“ (適者生存). Ngièng Hók siōng tŭng-guó cī lâng guó uâ gó̤-só Dṳ̆ng-guók-nè̤ng, ék-diâng diŏh ôi-lāu guó-găk hô-giòng kṳ̀ng-gīng hóng-dáu, nâ-mò̤ cêu â̤ ké̤ṳk bĕk-nè̤ng kiă.
Ngièng Hók huăng-ĭk să̤-huŏng cáuk-pīng, tái-dô iā nêng-cĭng. Găh «Tiĕng Iēng Lâung» gì sê̤ṳ diē-sié, ĭ siā gáu: „Ĭk-sê̤ṳ săng nàng: Séng Dăk Ngā“ (譯事三難: 信達雅). Séng, cêu sê ng-sāi gāi-biéng nguòng cáuk-ciā gì é-sé̤ṳ; Dăk, cêu sê ngṳ̄-ngiòng diŏh tŭng-sáung, hù-hák ngṳ̄-huák; Ngā, cêu sê sāi sṳ̀ cô̤ guó diŏh ô ngā-dé. Cī guó uâ dó̤i hâiu-sié īng-hiōng cêng duâi, ék-dĭk gáu gĭng-dáng, nè̤ng ĭng-nguòng nêng-ùi „Séng“ „Dăk“ „Ngā“ sê puáng-duáng huăng-ĭk hō̤ ngài gì biĕu-cūng (chŭi-iòng Ngièng Hók cê-gă táu-dā̤ mò̤ cūng-kuāng gōng guó).
Sṳ̀ng-nguòng
Sṳ̀ng-nguòng sê Dṳ̆ng-guók Gék-lìng-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Gék-lìng
Lù Ū-hièng
Ĭ găk Hàng-guók gì Gyeongsang Báe̤k-dô̤ chók-sĕng̤, gó-dā̤ sê siŏh ciáh lŭk-sṳ̆.
2009 nièng, găk cê-gă gì gă-hiŏng cê̤ṳ-sák.
分類:Dâi-hàng Mìng-guók ìng-ŭk
Kon Tum
Kon Tum sê Uŏk-nàng gì siŏh ciáh sēng.
3 nguŏk 16 hô̤ (nùng-lĭk)
3 nguŏk 16 hô̤ sê nùng-lĭk 3 nguŏk gì dâ̤ 16 gĕ̤ng.
Kon Tum
分類:Uŏk-nàng
3 nguŏk 16 hô̤ (nùng-lĭk)
分類:Nùng-lĭk 3 nguŏk
Tŭng-huá
Tŭng-huá sê Dṳ̆ng-guók Gék-lìng-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Gék-lìng
Benton Gông (Washington)
Benton Gông sê Mī-guók Washington gì siŏh ciáh gông.
分類:Washington gì gông
1649 nièng
1649
Guó-sié
分類:1640 nièng-dâi
Gratiot Gông (Michigan)
Gratiot Gông (Ĭng-ngṳ̄: Gratiot County) sê Mī-guók Michigan gì siŏh ciáh gông.
分類:Michigan gì gông
Ăng-sông
Ăng-sông sê Dṳ̆ng-guók Gói-ciŭ-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Gói-ciŭ
Okinawa-gâing
Okinawa-gâing (沖縄県) sê Nĭk-buōng gì siŏh ciáh gâing, diŏh Liù-giù Gùng-dō̤ gà̤-dēng, Dài-uăng nè̤ng ék-buăng gó̤ ciā gâing hô̤ lā̤ „Liù-giù“ (琉球).
Gái káng
分類:Nĭk-buōng
3 nguŏk 17 hô̤ (nùng-lĭk)
3 nguŏk 17 hô̤ sê nùng-lĭk 3 nguŏk gì dâ̤ 17 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 3 nguŏk
5 nguŏk
5 nguŏk sê Gregorius Lĭk-huák nièng diē-sié gì dâ̤ 5 ciáh nguŏk. Ciā nguŏk sê duâi-nguŏk, dŭ-liāng ô 31 gĕ̤ng.
分類:5 nguŏk
19
19 sê 18 gâe̤ng 20 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
6 nguŏk
6 nguŏk sê Gregorius Lĭk-huák nièng diē-sié gì dâ̤ 6 ciáh nguŏk. Ciā nguŏk sê siēu-nguŏk, dŭ-liāng ô 30 gĕ̤ng.
分類:6 nguŏk
Lài-gŭng
Dâung lài-gŭng (逿雷公), sê siŏh cṳ̄ng tiĕng-ké hiêng-chiông (天氣現象). Dái céng-diêng (正電) gì hùng (雲) gâe̤ng hó-diêng (負電) gì pâung diŏh siŏh-dŏi huák-chók iā duâi gì siǎng-ĭng, cī cṳ̄ng tiĕng-ké hiêng-chiông cêu-sê hô̤ lā̤ „dâung lài-gŭng“, iâ hô̤ lā̤ „hiōng lài-gŭng“ (響雷公), „lài-gŭng hiōng“, „páh lài-gŭng“ (拍雷公). Gó-dā̤ gì nè̤ng diòng-gōng, cī cṳ̄ng siăng-ĭng sê tiĕng-gŭng huák-cók gì, gó-chṳ̄ gó̤ „lài-gŭng“.
Bék-ciék
Bék-ciék sê Dṳ̆ng-guók Gói-ciŭ-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
Lài-gŭng
Chăng-kō̤ ùng-hióng
分類:Ké-chiông
Bék-ciék
分類:Gói-ciŭ
3 nguŏk 18 hô̤ (nùng-lĭk)
3 nguŏk 18 hô̤ sê nùng-lĭk 3 nguŏk gì dâ̤ 18 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 3 nguŏk
Sôi-sê̤ṳ
Sôi-sê̤ṳ (瑞士, Dáik-ngṳ̄: Schweiz, Huák-ngṳ̄: Suisse, É-dâi-lé-ngṳ̄: Svizzera) sê sié-gāi huák-dăk gì gĕ̤ng-ngiĕk-huá guók-gă. Ĭ ôi-dé găk Să̤-ĕu, báe̤k-buô sê Dáik-guók.
分類:Ĕu-ciŭ guók-gă
Benzie Gông (Michigan)
Benzie Gông sê Mī-guók Michigan gì siŏh ciáh gông.
分類:Michigan gì gông
Graves Gông (Kentucky)
Graves Gông (Ĭng-ngṳ̄: Graves County) sê Mī-guók Kentucky gì siŏh ciáh gông.
分類:Kentucky gì gông
1650 nièng
1650
Guó-sié
分類:1650 nièng-dâi
4 nguŏk
4 nguŏk sê Gregorius Lĭk-huák nièng diē-sié gì dâ̤ 4 ciáh nguŏk. Ciā nguŏk sê siēu-nguŏk, dŭ-liāng ô 30 gĕ̤ng.
分類:4 nguŏk
Dè̤ng-ìng
Dè̤ng-ìng sê Dṳ̆ng-guók Gói-ciŭ-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Gói-ciŭ
3 nguŏk 19 hô̤ (nùng-lĭk)
3 nguŏk 19 hô̤ sê nùng-lĭk 3 nguŏk gì dâ̤ 19 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 3 nguŏk
Mī-guók
Mī-guók (美國) sê Báe̤k Mī-ciŭ gì siŏh ciáh guók-gă. Ĭ liāng-tū să̤-buô sê Tái-bìng-iòng, dĕ̤ng-buô sê Dâi-să̤-iòng, báe̤k-buô sê Gă-nā-dâi, nàng-buô sê Mĕ̤k-să̤-gŏ̤. Mī-guók sê sié-gái siông céng-dê, gŭng-sê̤ṳ, gĭng-cá̤, kuŏ-gé có̤i huák-dăk gì guók-gă.
Miàng-cê
Ciòng-chĭng Mī-lé-giĕng Hăk-cé̤ṳng-guók (美利堅合衆國, Ĭng-ngṳ̄: United States of America), gô-dā̤ iâ hô̤ lō̤ Huă-gì-guók (花旗國), Dâi-mī-guók (大美國).
Lĭk-sṳ̄
15,000 nièng ī-sèng, Éng-dê-ăng buô-lŏk cêu ī-gĭng sĕng-uăk diŏh Mī-ciŭ. 16 sié-gī, Ĭng-guók ciéng-liāng Báe̤k Mī-ciŭ dĕ̤ng-ngiâng, kăi-sṳ̄ sĭk-mìng tūng-dê. 1776 nièng 7 nguŏk 4 hô̤, ĭ gì 13 ciáh sĭk-mìng-dê siŏng-buó dŭk-lĭk; 1783 nièng, dŭk-lĭk ciéng-cĕng giék-sók, Ĭng-guók sék-bâi bêng-chiā sìng-nêng ĭ gì sĭk-mìng-dê dŭk-lĭk. Cī 13 ciáh ciŭ cêu sê có̤i cā gì Mī-guók. Hiêng-hâ-sì gì Mī-guók gê̤ṳng-cūng ô 50 ciáh ciŭ.
1991 nièng Sŭ-lièng gāi-tā̤ ī-hâiu, Mī-guók ék-dĭk sê sié-gái mì-ék gì chiĕu-gék duâi-guók.
Ùng-huá
Mī-guók gióng guók sèng-hâiu, ĭ gié-sìng gì ciō-iéu sê Ĭng-guók gì ùng-huá, dáng-sê mā-siông cêu ṳ̀ng-hăk lāu Să̤-băng-ngà, Ái-ī-làng, Dáik-guók, É-dâi-lé, Huák-guók, Hò̤-làng ī-gĭk Hĭ-ciŭ gâe̤ng Ā-ciŭ gì ùng-huá. Ô cĭng sâ̤ nè̤ng gōng Mī-guók sê ùng-huá gì „ṳ̀ng-diāng“ (melting pot), bók-guó hiêng-dâi iâ ô nè̤ng nêng-ùi cūng-kuāng gì bī-liê mâ̤ sék-dáung, ĭng-ôi Mī-guók ùng-huá sê dŏ̤-nguòng-huá, ng-sê "ṳ̀ng-diāng".
Mī-guók ô cĭng sâ̤ Hók-ciŭ iè-mìng, duâi-buô-hông sê téng Diòng-lŏ̤h lì gì.
Mī-guók-nè̤ng ó̤i páh lài-giù gâe̤ng gāng-lāng-giù (hĕ̤k miàng "Mī-guók kă-giù").
Cŭng-gáu
Cŭng-gáu sê Mī-guók ùng-huá cĭng iéu-gīng gì siŏh buô-hông. 46% gì Mī-guók-nè̤ng ô có̤ lā̤-buái gì sĭk-guáng. 58% gì Mī-guók-nè̤ng gōng, ĭ-gáuk-nè̤ng bàng-siòng sèu-sèu sṳ̆-liòng sĕng-miâng é-ngiê gì ùng-dà̤. Ciā bī-liê chiĕu-guó lāu Ĕu-ciŭ, Nĭk-buōng dēng huák-dăk guók-gă.
58% gì Mī-guók-nè̤ng séng Gĭ-dók-gáu gì Sĭng-gáu. Mī-guók gì guók-gă gáh-ngiòng sê "In God we trust" (Nē̤ng-gă siŏng-séng Siông-dá̤). Sĭng-gáu gì sṳ̆-siōng īng-hiōng lāu Mī-guók gì céng-dê.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Báe̤k Mī-ciŭ guók-gă 分類:Mī-guók
20
20 sê 19 gâe̤ng 21 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
Lĕ̤k-buàng-cūi
Lĕ̤k-buàng-cūi sê Dṳ̆ng-guók Gói-ciŭ-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Gói-ciŭ
10 nguŏk
10 nguŏk sê Gregorius Lĭk-huák nièng diē-sié gì dâ̤ 10 ciáh nguŏk. Ciā nguŏk sê duâi-nguŏk, dŭ-liāng ô 31 gĕ̤ng.
分類:10 nguŏk
3 nguŏk
分類:3 nguŏk
3 nguŏk 20 hô̤ (nùng-lĭk)
3 nguŏk 20 hô̤ sê nùng-lĭk 3 nguŏk gì dâ̤ 20 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 3 nguŏk
Bergen Gông (New Jersey)
Bergen Gông sê Mī-guók New Jersey gì siŏh ciáh gông.
分類:New Jersey gì gông
Mò̤-muōi-hṳ̀ng
Mò̤-muōi-hṳ̀ng (無尾熊), iâ hô̤ lā̤ Koala, sê siŏh cṳ̄ng buō-ṳ̄ dông-ŭk, gĭng-dáng nâ sĕng-uăk diŏh Ó̤-ciŭ hŭ-uái.
Chăng-kō̤ ùng-hióng
分類:Buō-ṳ̄ dông-ŭk
1651 nièng
1651
Guó-sié
分類:1650 nièng-dâi
Lai Châu
Lai Châu sê Uŏk-nàng gì siŏh ciáh sēng.
分類:Uŏk-nàng
Kièng-dĕ̤ng-nàng
Kièng-dĕ̤ng-nàng (黔東南), ciòng-miàng hô̤ lā̤ Kièng-dĕ̤ng-nàng Mièu-cŭk Tŭng-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ, sê Dṳ̆ng-guók Gói-ciŭ-sēng gì siŏh ciáh cê̤ṳ-dê-ciŭ.
分類:Gói-ciŭ
11 nguŏk
11 nguŏk sê Gregorius Lĭk-huák nièng diē-sié gì dâ̤ 11 ciáh nguŏk. Ciā nguŏk sê siēu-nguŏk, dŭ-liāng ô 30 gĕ̤ng.
分類:11 nguŏk
空氣
空氣是對地球大氣層臺中所有氣體混合其統稱. 今旦地球大氣層裏勢有78%其氮氣，21%其氧氣，固有1%其稀有氣體共混合物. 空氣敆自然狀態下底是無味其.
分類:氣象
閩江
閩江是福建省第一大其河，發源着福建共江西邊界其武夷山脈，向東南流入東海. 江長577公里，流域面積60,992平方公里，佔福建全省面積50%以上. 南平嚽塊是上游，南平遘古田開口是中游，茲遘下底是下游. 閩江有眞価支流，水量豐富，平均流量是1,980 m3/s，流域面積敆全中國臺中排第12位，年平均流量排全國第七位. 黃河其流域面積比閩江大11倍，不過水量囇是伊其92%.
Gray Gông (Kansas)
Gray Gông (Ĭng-ngṳ̄: Gray County) sê Mī-guók Kansas gì siŏh ciáh gông.
閩江
流域
閩江有三芘源頭：北源「建溪」，中源「富屯溪」，也號𡅏「劍溪」，南源「沙溪」. 茲三條溪敆武夷山脈共大王山脈裡勢彎來彎去、拋來拋去，遘中尾敆南平繞遘蜀堆. 閩江中游支流有「尤溪」共「古田溪」，下游支流有「大樟溪」共「梅溪」.
Kièng-nàng
Kièng-nàng (黔南), ciòng-miàng hô̤ lā̤ Kièng-nàng Buó-ĭ-cŭk Mièu-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ, sê Dṳ̆ng-guók Gói-ciŭ-sēng gì siŏh ciáh cê̤ṳ-dê-ciŭ.
Gray Gông (Kansas)
分類:Kansas gì gông
Kièng-nàng
分類:Gói-ciŭ
閩江
流域
閩江敆福州茲橛分作南北兩條，趁南臺着馬尾合併，敆閩安鎮復分作兩條入東海. 閩江敆福州有眞価景觀，有金山寺、江心公園、羅星塔等等.
分類:福建 分類:民族 分類:河
Háng-ngṳ̄ Guăng-uâ
Háng-ngṳ̄ Guăng-uâ (漢語官話), iâ hô̤ lā̤ Guăng-uâ (官話), găk Dṳ̆ng-guók nàng-huŏng iâ ké̤ṳk nè̤ng hô̤ lā̤ Báe̤k-huŏng-uâ (北方話), sê Háng-ngṳ̄-cŭk diē-sié gì siŏh cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng. Dṳ̆ng-guók dṳ̆ng-nguòng, dĕ̤ng-báe̤k să̤-báe̤k gâe̤ng să̤-nàng gì nè̤ng dŭ sê kĕk ciā ngṳ̄-ngiòng có̤ mū-ngṳ̄. Guăng-uâ iâ sê Háng-cŭk diē-sié sāi gì nè̤ng có̤i sâ̤ gì siŏh cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng, dŭ-liāng ô 9.6 é. Pū-tŭng-uâ sê Guăng-uâ gì siŏh cṳ̄ng huŏng-ngiòng.
Gái káng
分類:Ngṳ̄-ngiòng 分類:Dṳ̆ng-guók
1940 nièng-dâi
1940 nièng-dâi téng 1940 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1949 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
3 nguŏk 21 hô̤ (nùng-lĭk)
3 nguŏk 21 hô̤ sê nùng-lĭk 3 nguŏk gì dâ̤ 21 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 3 nguŏk
Mā-gì-dóng Uòng-guók
Mā-gì-dóng Uòng-guók (Hĭ-lé-nà̤-ngṳ̄: Μακεδονία) sê Gū Hĭ-lé-nà̤ să̤-báe̤k buô gì siŏh ciáh gū guók. Gŭng-nguòng sèng 4 sié-gī, Mā-gì-dóng mâing-mâing giòng-duâi kī-lì, gáu gŭng-nguòng sèng 336 nièng Ā-lĭk-săng-dâi siông-dài ī-hâiu, cĭng-hŭk lāu Hĭ-lé-nà̤, Pŏ̤-sṳ̆, Ăi-gĭk dēng duâi guók, séng-cé páh gáu Éng-dô kó̤, biéng có̤ siŏh ciáh dê-kuá Ĕu-ciŭ, Ā-ciŭ gâe̤ng Hĭ-ciŭ gì duâi dá̤-guók. Cièng 323 nièng, Ā-lĭk-săng-dâi sī hâiu, Mā-gì-dóng Dá̤-guók hŭng-liĕk siĕu-uòng.
分類:Lĭk-sṳ̄ 分類:Hĭ-lé-nà̤
Sŭ-lièng
Sŭ-mì-ăi Siâ-huôi-ciō-ngiê Gê̤ṳng-huò-guók Lièng-mèng (蘇維埃社會主義共和國聯盟, Союз Советских Социалистических Республик), gāng-chĭng Sŭ-lièng (蘇聯), sê gô-dā̤ gì siŏh ciáh siâ-huôi-ciō-ngiê guók-gă, iâ sê sié-gái gà̤-lēng tàu ciáh siâ-huôi-ciō-ngiê guók-gă. Siū-dŭ sê Moskva.
1917 nièng, huák-sĕng Sék-nguŏk Gáik-mêng, Ngò̤-lò̤-sṳ̆ Gê̤ṳng-huò-guók ké̤ṳk siâ-huôi-ciō-ngiê-ciā tŭi-huăng, siŏh ciáh hô̤ lā̤ Sŭ-mì-ăi Ngò̤-lò̤-sṳ̆ gì guók-gă gióng-lĭk. 1922 nièng, gâe̤ng gūi ciáh siâ-huôi-ciō-ngiê guók-gă hăk-siŏh-dŏi. Sŭ-lièng cêu ciŏng-uâng sìng-lĭk lāu.
Chŭi-iòng gōng Sŭ-lièng cê-chĭng sê lièng-mèng, sĭk-cié gáuk ciáh guók-gă dŭ sê Ngò̤-lò̤-sṳ̆ gì hô-ṳ̀ng. Sŭ-lièng có̤ gì gié-hĕk gĭng-cá̤, dó̤i gì-tă gă-mèng-guók gì huák-diēng pó̤-huâi iā duâi. Gīng-dáng iā sâ̤ nguòng-lài gă-mèng-guók gì nè̤ng iā nô Ngò̤-lò̤-sṳ̆, cêu sê ĭng-ôi ciā nguòng-ĭng.
Sŭ-lièng diŏh Dâ̤ 2 ché̤ṳ Sié-gái Dâi-ciéng gì sèng-âu có̤i cā gâe̤ng Năk-sói Dáik-guók guăng-hiê mâ̤ ngài, gáu-muōi-lāu gâe̤ng Dáik-guók có̤ mâ̤ huò, bô gâe̤ng Ĭng-guók, Mī-guók dēng dēng guók-gă siŏh-dŏi páh Dáik-guók. 2 ciéng ciék-sók ī-hâiu, liāng-dô̤ siâ-huôi-ciō-ngiê guók-gă gâe̤ng să̤-huŏng gì cṳ̆-buōng-ciō-ngiê guók-gă gêng-cĕng, ciā gêng-cĕng diŏh lĭk-sṳ̄ gà̤-lēng hô̤ lā̤ „Lēng-ciéng”. Sŭ-lièng có̤ mâ̤ guó Mī-guók, tì-lāu huák-diēng gŭng-sê̤ṳ, có̤i cṳ̄ng gĭng-cá̤ có̤ bŭng-huôi kó̤, diŏh 1991 nièng ciáng-sék gāi-tā̤.
分類:Ngò̤-lò̤-sṳ̆ 分類:Gô-dā̤ gì guók-gă
Kagoshima-gâing
Kagoshima-gâing (鹿児島県) sê Nĭk-buōng gì siŏh ciáh gâing.
分類:Nĭk-buōng
21
21 sê 20 gâe̤ng 22 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
12 nguŏk
12 nguŏk sê Gregorius Lĭk-huák nièng diē-sié gì dâ̤ 12 ciáh nguŏk. Ciā nguŏk sê duâi-nguŏk, dŭ-liāng ô 31 gĕ̤ng.
分類:12 nguŏk
Săng-guók (Dièu-siēng)
Săng-guók (三國, Dièu-siēng-ngṳ̄: 삼국) sê Dièu-siēng lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng gì siŏh ciáh sì-dâi. Găk ciā sì-dâi diē-sié, Dièu-siēng buŏng Gŏ̤-guó-là̤, Báik-cá̤, Sĭng-lò̤ săng ciáh guók-gă, gó-chṳ̄ hô̤ lā̤ săng-guók sì-dâi.
660 nièng Sĭng-lò̤ miĕk Báik-cá̤; 668 nièng, bô miĕk Gŏ̤-guó-là̤, sìng-lĭk Tūng-ék Sĭng-lò̤. Ô gì Gŏ̤-guó-là̤ nè̤ng cāu kó̤ Muāng-ciŭ, gâe̤ng hŭ-uái gì nè̤ng cà̤ gióng-lĭk Buŏk-hāi-guók. Hiā sì-dâi hô̤ lā̤ Nàng-báe̤k-guók.
Gái Káng
分類:Dièu-siēng lĭk-sṳ̄
1940 nièng
1940
1652 nièng
1652
1940 nièng
Guó-sié
分類:1940 nièng-dâi
1652 nièng
Guó-sié
分類:1650 nièng-dâi
22
22 sê 21 gâe̤ng 23 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
Gray Gông (Texas)
Gray Gông (Ĭng-ngṳ̄: Gray County) sê Mī-guók Texas gì siŏh ciáh gông.
分類:Texas gì gông
Berkeley Gông (South Carolina)
Berkeley Gông sê Mī-guók South Carolina gì siŏh ciáh gông.
分類:South Carolina gì gông
Kièng-să̤-nàng
Kièng-să̤-nàng, ciòng-miàng hô̤ lā̤ Kièng-să̤-nàng Buó-ĭ-cŭk Mièu-cŭk Cê̤ṳ-dê-ciŭ, sê Dṳ̆ng-guók Gói-ciŭ-sēng gì siŏh ciáh cê̤ṳ-dê-ciŭ.
3 nguŏk 22 hô̤ (nùng-lĭk)
3 nguŏk 22 hô̤ sê nùng-lĭk 3 nguŏk gì dâ̤ 22 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 3 nguŏk
Déng-gŏng
Déng-gŏng (鎮江) sê Dṳ̆ng-guók Gŏng-sŭ gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
1 nguŏk
1 nguŏk sê Gregorius Lĭk-huák nièng diē-sié gì dâ̤ 1 ciáh nguŏk. Ciā nguŏk sê duâi-nguŏk, dŭ-liāng ô 31 gĕ̤ng.
分類:1 nguŏk
1941 nièng
1941
Guó-sié
分類:1940 nièng-dâi
23
23 sê 22 gâe̤ng 24 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
Huài-ăng
Huài-ăng kō̤-nèng sê:
Buŏk-hāi-guók
Buŏk-hāi-guók (渤海國, Dièu-siēng-ngṳ̄: 발해) iâ hô̤ lā̤ Cīng-guók (震國, 진국), sê Dièu-siēng gâe̤ng Muāng-ciŭ lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng gì siŏh ciáh guók-gă. Gŏ̤-guó-là̤ ké̤ṳk Sĭng-lò̤ miĕk-uòng ī-hâiu, ô siŏh buô-hông gì Gŏ̤-guó-là̤ nè̤ng cāu kó̤ Muāng-ciŭ, gâe̤ng hŭ-uái gì nè̤ng cà̤ gióng-lĭk Buŏk-hāi-guók. Buŏk-hāi nàng biĕng sê Tūng-ék Sĭng-lò̤, ciā sì-dâi ké̤ṳk Hàng-guók hŏk-ciā hô̤ Nàng-báe̤k-guók.
Buŏk-hāi găk 926 nièng ké̤ṳk Kié-dăng miĕk dâi.
分類:Dièu-siēng lĭk-sṳ̄ 分類:Muāng-ciŭ
1653 nièng
1653
Guó-sié
分類:1650 nièng-dâi
3 nguŏk 23 hô̤ (nùng-lĭk)
3 nguŏk 23 hô̤ sê nùng-lĭk 3 nguŏk gì dâ̤ 23 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 3 nguŏk
Nàng Sṳ̆-lá-hŭ Siâ-huôi-ciō-ngiê Lièng-băng Gê̤ṳng-huò-guók
Nàng Sṳ̆-lá-hŭ Siâ-huôi-ciō-ngiê Lièng-băng Gê̤ṳng-huò-guók (南斯拉夫社會主義聯邦共和國), gāng-chĭng Nàng Sṳ̆-lá-hŭ, sê 1945 nièng－1992 nièng găh Dĕ̤ng-ĕu còng-câi gì siŏh ciáh siâ-huôi-ciō-ngiê guók-gă, ṳ̀-gĭng hŭng-liĕk biéng Serbia, Croatia, Slovenia, Montenegro, Mā-gì-dóng Gê̤ṳng-huò-guók‎, Bosnia gâe̤ng Herzegovina, Kosovo ciā gūi ciáh guók-gă.
分類:Ĕu-ciŭ guók-gă
Berkeley Gông (West Virginia)
Berkeley Gông sê Mī-guók West Virginia gì siŏh ciáh gông.
分類:West Virginia gì gông
Ó̤-dê-lé
Ó̤-dê-lé (奧地利, Österreich) iâ hô̤ có̤ Ó̤-guók (奧國), sê sié-gāi huák-dăk gì gĕ̤ng-ngiĕk-huá guók-gă. Ĭ ôi-dé găk Dṳ̆ng-ĕu, sê Ĕu-mèng gì sìng-uòng-guók.
Chăng-kō̤
分類:Ĕu-ciŭ guók-gă
24
24 sê 23 gâe̤ng 25 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
Ŭng-dìng
Ŭng-dìng (塕塵) sê kŭng-ké dâi-dŏng gì siŏh cṳ̄ng gó-tái hièng-pù-ŭk, â̤ gĭng-guó hŭng chuŏi siŏh-chék-ché̤ṳ kó̤.
Gái káng
分類:Sĕng-tái 分類:Ôi-sĕng
2 nguŏk
2 nguŏk sê Gregorius Lĭk-huák nièng diē-sié gì dâ̤ 2 ciáh nguŏk. Ciā nguŏk sê siēu-nguŏk, diŏh bìng-nièng gì sèng-âu dŭ-liāng ô 28 gĕ̤ng, diŏh nông-nièng gì sèng-âu dŭ-liāng ô 29 gĕ̤ng.
分類:2 nguŏk
Pak Hon-yong
Pak Hon-yong(Dièu-siēng-ngṳ̄: 박헌영/朴憲永, 1900 n. - 1956 n.) sê Hàng-guók gì siŏh ciáh céng-dê-gă, dŭk-lĭk ông-dông-gă gâe̤ng gê̤ṳng-sāng-ciō-ngiê-ciā. hô̤ Yijung(이정 而丁, 而靜), YiChun(이춘, 而春), cê Deokyoung(덕영 德永).
Dièu-siēng Mìng-ciō-ciō-ngiê Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók sìng-lĭk ī-hâiu có̤ ngôi-ô-sióng(外務相). Gáu-muōi-lāu ké̤ṳk Kim Il-sung páh-dō̤, tài-sī.
分類:Hàng-guók Céng-dê-gă 分類:Dièu-siēng Mìng-ciō-ciō-ngiê Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók ìng-ŭk 分類:Céng-dê-gă
蘇聯
蘇維埃社會主義共和國聯盟（俄羅斯語：Союз Советских Социалистических Республик）是舊底其蜀隻社會主義國家，也是世界懸頂頭隻社會主義國家. 首都是莫斯科.
雖然講蘇聯自稱是聯盟，實際各隻國家都是俄羅斯其附庸. 蘇聯做其計劃經濟，對其他加盟國其發展破壞野大. 今旦也価原來加盟國其儂野怒俄羅斯，就是因為者原因.
蘇聯着第二次世界大戰其辰候最早共納粹德國關係𣍐呆，遘尾了共德國做𣍐和，復共英國、美國等等國家蜀堆拍德國. 二戰結束以後，領導社會主義國家共西方其資本主義國家競爭，者競爭着歷史懸頂號𡅏“冷戰”. 蘇聯做𣍐過美國，剃了發展軍事，最終經濟做崩潰去，着1991年正式解體.
分類:俄羅斯 分類:國家 分類:歷史
1942 nièng
1942
Guó-sié
分類:1940 nièng-dâi
Huài-ăng (chê)
Huài-ăng (淮安) sê Dṳ̆ng-guók Gŏng-sŭ gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Gŏng-sŭ
Nĭk-buōng
Nĭk-buōng (日本) sê Ā-ciŭ dĕ̤ng buô Tái-bìng-iòng lā̤ gì dō̤-guók, diŏh Dṳ̆ng-guók, Dièu-siēng gâe̤ng Ngò̤-lò̤-sṳ̆ dĕ̤ng sié. Ĭ sê sié-gái siông gĭng-cá̤ dâ̤ nê giòng gì guók-gă.
Gê̤ṳng-dâi
Mìng-dê Mì-sĭng cĭ-hâiu, Nĭk-buōng sìng-ùi sié-gái có̤i giòng gì guók-gă cĭ ék, páh bâi Dṳ̆ng-guók (1894 - 1895 nièng gì Gák-ngū Hāi-ciéng) gâe̤ng Ngò̤-lò̤-sṳ̆ (1904 - 1905 nièng gì Nĭk-Ngò̤ ciéng-cĕng). Gáu Nê Ciéng sèng-hâiu, Nĭk-buōng gióng-lĭk "Dâi Dĕ̤ng-ā Gê̤ṳng-ìng-kuŏng" (大東亞共榮圈), liāng-tū bău-guák Nĭk-buōng buōng-tū, Kó-hiĕk Dō̤ nàng buô, Dṳ̆ng-guók dĕ̤ng-buô, Dièu-siēng, Dài-uàng, Nàng-iòng gâe̤ng Tái-bìng-iòng gì cĭng sâ̤ dê-kṳ̆. Nĭk-buōng gì gê̤ṳng-dâi lĭk-sṳ̄ dŭ sê ké̤ṳk Gŭng-guók-cuō-ngiê sū tūng-dê gì, ék-dĭk gáu Nê Ciéng giék-sók: 1945 nièng Mī-guók hióng Nĭk-buōng gì Guōng-dō̤ gâe̤ng Diòng-gì dàu-bóng 2 lăk nguòng-cṳ̄-dâng, tài sī chiĕu-guó 21 uâng nè̤ng. 8 nguŏk 15 hô̤, Nĭk-buōng dàu-hòng, Nê Ciéng iù-sê giék-sók.
Ùng-huá
Dioh gū-cā, Nĭk-buōng gì ùng-huá sêu Dṳ̆ng-guók īng-hiōng cĭng duâi, cāi-ê̤ṳng Háng-cê, séng-hông Hŭk-gáu gâe̤ng Ṳ̀-gáu.
Nĭk-buōng hiêng-dâi gì ùng-huá sê Dĕ̤ng-huŏng gâe̤ng Să̤-huŏng gì ṳ̀ng-hăk.
Nĭk-buōng-nè̤ng ó̤i siăh ngṳ̀, nṳ̆k gâe̤ng sŭ-chái, bī-gáu chók-miàng gì ĭng-sĭk chiông "sêu-sṳ̆" (壽司) gâe̤ng "lăk-miêng" (拉麵).
Nĭk-buōng gì tā̤-ṳ̆k bī-gáu chók-miàng gì ô "iù-dô̤" (柔道), "kŭng-chiū-dô̤" (空手道) gâe̤ng "giéng-dô̤" (劍道). "Siŏng-páuk" (相撲) ék-buăng ké̤ṳk nè̤ng nêng-ùi sê Nĭk-buōng tā̤-ṳ̆k gì dâi-biēu.
分類:Ā-ciŭ guók-gă 分類:Nĭk-buōng
2 nguŏk 29 hô̤
Guó-sié
分類:2 nguŏk
Séng-gĭng
Séng-gĭng (聖經, Bible, Biblia, Βίβλος, ביבליה) sê Iù-tái-gáu gâe̤ng Ià-sŭ-gáu gì cŭng-gáu gĭng-diēng, bău-guák Gô-iók Séng-gĭng lièng Sĭng-iók Séng-gĭng. Gô-iók cêu sê Iù-tái-gáu gì Hĭ-báik-lài Séng-gĭng, Sĭng-iók sê gé-lṳ̆k Ià-sŭ-gĭ-dók gâe̤ng ĭ dù-dâ̤ sū gōng gì uâ lièng sū có̤ gì dâi-gié.
Hók-ciŭ-uâ Séng-gĭng
19 sié-gī hâiu buáng hiăh, Ĭng Mī gáuk puái gáu-huôi hióng Dṳ̆ng-guók puái-kiēng diòng-gáu-sê̤ṳ. Ôi-lāu huăng-biêng diòng gáu, lì-gáu Hók-ciŭ gì să̤-huŏng diòng-gáu-sê̤ṳ nêng-cĭng hŏk-sĭk Hók-ciŭ-uâ bêng ciŏng Séng-gĭng huăng-ĭk siàng Hók-ciŭ-uâ tū-kiŏng bēng-buōng. Duâi-buô-hông chók-bēng-ŭk sê sāi Bàng-uâ-cê éng gì. Bī-gáu chók-miàng gì sê "Dâi-ĭng lièng Nguôi-guók Séng-cṳ̆ Huôi" (British and Foreign Bible Society) găk 1905 nièng chók-bēng gì Sĭng-iók Séng-gĭng; 3 nièng hâiu gié-sṳ̆k chók-bēng Gô-iók Séng-gĭng.
Ngiê-dāu Lièng-giék
分類:Gĭ-dók-gáu
1654 nièng
1654
Guó-sié
分類:1650 nièng-dâi
3 nguŏk 24 hô̤ (nùng-lĭk)
3 nguŏk 24 hô̤ sê nùng-lĭk 3 nguŏk gì dâ̤ 24 gĕ̤ng.
Lạng Sơn
Lạng Sơn sê Uŏk-nàng gì siŏh ciáh sēng.
分類:Uŏk-nàng
Nàng-tŭng-chê
Nàng-tŭng (南通) sê Dṳ̆ng-guók Gŏng-sŭ gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Gŏng-sŭ
1943 nièng
1943
Guó-sié
分類:1940 nièng-dâi
25
25 sê 24 gâe̤ng 26 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
2 nguŏk 1 hô̤
Guó-sié
分類:2 nguŏk
Hù-cé-mìng-chê
Hù-cé-mìng-chê (Thành phố Hồ Chí Minh) sê Uŏk-nàng nàng-buô gì siŏh ciáh siàng-chê, iâ sê Uŏk-nàng có̤i duâi gì siàng-chê.
Nguòng-lài miàng-cê hô̤ lā̤ Sài Gòn (Sài Gòn/柴棍), sê Uŏk-nàng Gê̤ṳng-huò-guók (Nàng-uŏk) gì siū-dŭ. 1976 nièng, Uŏk-nàng Gê̤ṳng-huò-guók ké̤ṳk Báe̤k-uŏk miĕk lâi. Báe̤k-uŏk kĕk ĭ nguòng-lài liāng-dô̤-ìng Hù Cé-mìng gì miàng-cê, ciŏng ĭ gāi miàng hô̤ lā̤ „Hù-cé-mìng-chê“.
分類:Uŏk-nàng 分類:Siàng-chê
1944 nièng
1944
Guó-sié
分類:1940 nièng-dâi
Hò̤-làng-ngṳ̄
Hò̤-làng-ngṳ̄  (Nederlands) sê Să̤ Gé-ī-màng-ngṳ̄ gì siŏh ciĕ, sê sié-gái ciō-iéu gì ngṳ̄-ngiòng cĭ-ék. Hò̤-làng-ngṳ̄ gâe̤ng Ĭng-ngṳ̄, Dáik-ngṳ̄ sê chĭng-chék. Ciòng sié-gái ī Hò̤-làng-ngṳ̄ có̤ mū-ngṳ̄ gì nè̤ng dŭ-liāng ô 2800 uâng nè̤ng.
Dâi-mā-sáik
Dâi-mā-sáik (大馬色, دمشق‎) sê Sê̤ṳ-lé-ā gì siū-dŭ, Dṳ̆ng-dĕ̤ng ô-miàng gì gū siàng, ìng-kēu 1,711,000.
Chăng-kō̤
分類:Siàng-chê 分類:Sê̤ṳ-lé-ā
3 nguŏk 25 hô̤ (nùng-lĭk)
3 nguŏk 25 hô̤ sê nùng-lĭk 3 nguŏk gì dâ̤ 25 gĕ̤ng.
Berks Gông (Pennsylvania)
Berks Gông sê Mī-guók Pennsylvania gì siŏh ciáh gông.
分類:Pennsylvania gì gông
1655 nièng
1655
Guó-sié
分類:1650 nièng-dâi
Nagasaki-gâing
Nagasaki-gâing (長崎県) sê Nĭk-buōng gì siŏh ciáh gâing.
分類:Nĭk-buōng
3 nguŏk 26 hô̤ (nùng-lĭk)
3 nguŏk 26 hô̤ sê nùng-lĭk 3 nguŏk gì dâ̤ 26 gĕ̤ng.
26
26 sê 25 gâe̤ng 27 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
⿱成龍
（按平話字表示其讀音：duâng，普通話漢語拼音：duāng、注音符號：ㄉㄨㄤ）是蜀隻中國其網絡語言. 茲話趁香港其明星成龍「霸王洗髮水」廣告底裡來其，伊講茲話辰候作出特效，故此茲話成名去. 敆香港亦作「動L」.
1656 nièng
1656
⿱成龍
分類:文化
1656 nièng
Guó-sié
分類:1650 nièng-dâi
2 nguŏk 3 hô̤
Guó-sié
分類:2 nguŏk
2 nguŏk 4 hô̤
Guó-sié
分類:2 nguŏk
2 nguŏk 5 hô̤
Guó-sié
分類:2 nguŏk
28
28 sê 27 gâe̤ng 29 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
Siòng-ciŭ
Siòng-ciŭ (常州) sê Dṳ̆ng-guók Gŏng-sŭ gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Gŏng-sŭ
Grays Harbor Gông (Washington)
分類:Washington gì gông
Grayson Gông (Kentucky)
Grayson Gông (Ĭng-ngṳ̄: Grayson County) sê Mī-guók Kentucky gì siŏh ciáh gông.
分類:Kentucky gì gông
Tái-ciŭ
Tái-ciŭ (泰州) sê Dṳ̆ng-guók Gŏng-sŭ gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Gŏng-sŭ
27
27 sê 26 gâe̤ng 28 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
Dăng-ciŭ
Dăng-ciŭ (儋州) sê Dṳ̆ng-guók Hāi-nàng-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Hāi-nàng
1657 nièng
1657
Guó-sié
分類:1650 nièng-dâi
Luxembourg
Luxembourg (Luxembourg-ngṳ̄: Groussherzogtum Lëtzebuerg) sê sié-gāi gà̤-dēng gì siŏh ciáh guók-gă. Ĭ ôi-dé găk Să̤-ĕu, sê Ĕu-mèng gì sìng-uòng-guók.
分類:Ĕu-ciŭ guók-gă
2 nguŏk 6 hô̤
Guó-sié
分類:2 nguŏk
Săng-să
Săng-să kō̤-nèng sê:
30
30 sê 29 gâe̤ng 31 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
29
29 sê 28 gâe̤ng 30 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
30
分類:Só-cê
29
分類:Só-cê
Grayson Gông (Texas)
Grayson Gông (Ĭng-ngṳ̄: Grayson County) sê Mī-guók Texas gì siŏh ciáh gông.
分類:Texas gì gông
1658 nièng
1658
Guó-sié
分類:1650 nièng-dâi
Guók-ngṳ̄
Guók-ngṳ̄ (國語) sê cī siŏh ciáh guók-gă diŏh ché̤ṳ-lī nô̤i-buô céng-dê gâe̤ng ngôi-gău diòng-hăk sāi gì guăng-huŏng ngṳ̄-ngiòng. Ô gì sèng-âu cī dâi-biēu siŏh ciáh guók-gă gì ngṳ̄-ngiòng.
Diŏh Dṳ̆ng-huà Mìng-guók (Dài-uăng), guók-ngṳ̄ ék-buăng cī Hiêng-dâi Biĕu-cūng Háng-ngṳ̄, hiā uâ ké̤ṳk Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók hô̤ lā̤ „Pū-tŭng-uâ“, sê Háng-ngṳ̄ Guăng-uâ gì siŏh cṳ̄ng huŏng-ngiòng.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Céng-dê 分類:Siâ-huôi 分類:Ngṳ̄-ngiòng
31
31 sê 30 gâe̤ng 32 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
1659 nièng
1659
Guó-sié
分類:1650 nièng-dâi
Nguòng-siĕu bā̤-màng
Nguòng-siĕu bā̤-màng (元宵擺暝) sê Mā-cū diŏh Nguòng-siĕu-cáik gì siŏh cṳ̄ng hŭng-sṳ̆k.
分類:Hŭng-sṳ̆k
2 nguŏk 7 hô̤
Guó-sié
分類:2 nguŏk
Sĕng-ŭk hŭng-lôi-huák
Gĭng-dáng gì sĕng-ŭk hŭng-lôi-huák ciŏng sū-iū gì sĕng-ŭk kĕk gái (界), muòng (門), gŏng (綱), mŭk (目), kuŏ (科), sṳ̆k (屬), cṳ̄ng (種) lì hŭng-lôi.
Dài-báe̤k
Dài-báe̤k (Háng-cê: 臺北, Mìng-nàng-ngṳ̄: Tâi-pak) sê Dṳ̆ng-huà Mìng-guók gì siū-dŭ, iâ sê Dài-uăng báe̤k-buô có̤i duâi gì siàng-chê. Dài-báe̤k sé-miéng dŭ ké̤ṳk gì Sĭng-báe̤k-chê bău-ùi.
Gáu-ṳ̆k
分類:Siū-dŭ ​分類:Dài-uăng siàng-chê
Dĭng-hiŏng-kó̤
Dĭng-hiŏng-kó̤ (丁香魺  ) sê siŏh lôi nâung-nâung gì ngṳ̀.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
*
1660 nièng
1660
Guó-sié
分類:1660 nièng-dâi
Săng-să (chê)
Săng-să (三沙) sê Dṳ̆ng-guók Hāi-nàng-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Hāi-nàng
Hiroshima-gâing
Hiroshima-gâing (広島県) sê Nĭk-buōng gì siŏh ciáh gâing.
分類:Nĭk-buōng
32
32 sê 31 gâe̤ng 33 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
Mìng-dŭ Biék Gé
«Mìng-dŭ Biék Gé» (閩都別記) sê Chĭng-dièu sèng-hâiu Lī-ìng-hò̤-giù (里人何求) sāi Hók-ciŭ-uâ siā gì 1 buô siēu-siók. „Lī-ìng-hò̤-giù“ sê cáuk-ciā gì bék-miàng, ĭ gì cĭng-miàng ī-gĭng mò̤ nièng-ngài tō̤ lāu. «Mìng-dŭ Biék Gé» sê ciŏng-huòi-tā̤ gì tŭng-sṳ̆k siēu-siók, táu cṳ̆ ô 380 huòi, 120 uâng cê, diē-sié siā ô cĭng sâ̤ Hók-ciŭ dŏng-dê gì diòng-siók, hŭng-sṳ̆k, sṳ̆k-ngṳ̄ dēng-dēng, gó-chṳ̄ dó̤i ngiēng-géu Hók-ciŭ ngṳ̄-ngiòng gâe̤ng ùng-huá ô cêng duâi gì bŏng-cô.
分類:Ùng-hŏk 分類:Sĕk-ék
Berkshire Gông (Massachusetts)
Berkshire Gông sê Mī-guók Massachusetts gì siŏh ciáh gông.
2 nguŏk 8 hô̤
Guó-sié
分類:2 nguŏk
Sĭng-iók Séng-gĭng
Sĭng-iók Séng-gĭng (新約聖經, Καινή Διαθήκη) sê Ià-sŭ-gáu Séng-gĭng gì âiu buáng buô-hông, gé-lṳ̆k Ià-sŭ Gĭ-dók gâe̤ng ĭ dù-dâ̤ sū gōng gì uâ lièng sū có̤ gì dâi-gié. Ciòng cṳ̆ gê̤ṳng ô 27 guóng:
Mŭk-liŏh
分類:Séng-gĭng 分類:Sĭng-iók Séng-gĭng 分類:Gĭ-dók-gáu
Luxembourg-ngṳ̄
Luxembourg-ngṳ̄̄  (Lëtzebuergesch) sê Să̤ Germanic-ngṳ̄ gì siŏh ciĕ, sê sié-gái gì ngṳ̄-ngiòng cĭ-ék. Luxembourg-ngṳ̄ gâe̤ng Ĭng-ngṳ̄, Dáik-ngṳ̄, Hò̤-làng-ngṳ̄ sê chĭng-chék. Ciòng sié-gái ī Luxembourg-ngṳ̄ có̤ mū-ngṳ̄ gì nè̤ng dŭ-liāng ô 320 uâng nè̤ng.
分類:Ngṳ̄-ngiòng
Uŏk-nàng Gê̤ṳng-huò-guók
Uŏk-nàng Gê̤ṳng-huò-guók (越南共和國, Uŏk-nàng-ngṳ̄: Việt Nam Cộng Hòa) sê Uŏk-nàng lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng gì siŏh ciáh gê̤ṳng-huò-guók. Găk Uŏk-nàng nàng-buô, gó-chṳ̄ hô̤ lā̤ Nàng-uŏk. 1955 nièng gióng-lĭk. Mò̤-niŏh-òng huák-sĕng Uŏk-nàng Ciéng-cĕng, gâe̤ng Báe̤k-huŏng gì Uŏk-nàng Mìng-ciō Gê̤ṳng-huò-guók (Báe̤k-uŏk) páh kī lì. 1975 nièng, ké̤ṳk Báe̤k-uŏk miĕk lâi, siū-dŭ Sài Gòn iâ ké̤ṳk Báe̤k-uŏk gāi-miàng hô̤ lā̤ Hồ Chí Minh Chê.
分類:Uŏk-nàng lĭk-sṳ̄ 分類:Gô-dā̤ gì guók-gă
Grayson Gông (Virginia)
Grayson Gông (Ĭng-ngṳ̄: Grayson County) sê Mī-guók Virginia gì siŏh ciáh gông.
分類:Virginia gì gông
Chék-dài-ò̤
Chék-dài-ò̤ (七台河) sê Dṳ̆ng-guók Háik-lṳ̀ng-gĕ̤ng-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Háik-lṳ̀ng-gĕ̤ng
33
33  sê 32 gâe̤ng 34 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
Bō̤-dâi Huòng-dá̤
Bō̤-dâi Huòng-dá̤ (保大皇帝, Uŏk-nàng-ngṳ̄: }, ), miàng Uōng Hók Īng-sôi, sê Uŏk-nàng Uōng Dièu (阮朝) gì có̤i hâiu siŏh ciáh huòng-dá̤. 1926 nièng gáu 1945 nièng câi-ôi, nièng-hô̤ Bō̤-dâi.
分類:Uŏk-nàng ìng-ŭk
Dìng Cīng-lṳ̀ng
分類:Hók-ciŭ-nè̤ng
2 nguŏk 9 hô̤
Guó-sié
分類:2 nguŏk
Pŏ̤-làng-ngṳ̄
Pŏ̤-làng-ngṳ̄  (język polski) sê sê sié-gái ciō-iéu gì ngṳ̄-ngiòng cĭ-ék. Pŏ̤-làng-ngṳ̄ gâe̤ng Ciĕk-káik-ngṳ̄ sê chĭng-chék. Ciòng sié-gái ī Pŏ̤-làng-ngṳ̄ có̤ mū-ngṳ̄ gì nè̤ng dŭ-liāng ô 4500 uâng nè̤ng.
分類:Ngṳ̄-ngiòng
Bernalillo Gông (New Mexico)
Bernalillo Gông sê Mī-guók New Mexico gì siŏh ciáh gông.
Uŏk-nàng-ngṳ̄ cê-mō̤
Uŏk-nàng-ngṳ̄ cê-mō̤ (Uŏk-nàng-ngṳ̄: Chữ Quốc Ngữ) sê Huák-guók diòng-gáu-sê̤ṳ Alexandre de Rhodes diŏh 1651 nièng tá̤ Uŏk-nàng-ngṳ̄ siék-gié gì siŏh cṳ̄ng Lò̤-mā-cê. Ciā ùng-cê gĭng-dáng Uŏk-nàng nè̤ng dŭ diŏh lā̤ sāi.
分類:Ùng-cê
Séng-dáng-cáik
Séng-dáng-cáik (聖誕節) sê Gĭ-dók-gáu kéng-cé̤ṳk Ià-sŭ săng-nĭk gì cáik-nĭk. Chŭi-iòng ké̤ṳk diâng găk muōi nièng 12 nguŏk 25 hô̤, bók-guó cuòi ng-sê gōng Ià-sŭ kēng-diâng găk cī sŏ̤h nĭk chók-sié.
Séng-dáng-cáik gì Ĭng-ùng miàng „Christmas“ sê „Christ's mass“ gì dōi-siā, cuòi bô sê téng Gū Ĭng-ngṳ̄ gì „Cristes mæsse“ duōng-biéng lì gì.
Ô cĭng sâ̤ hŭng-sṳ̆k gâe̤ng Séng-dáng-cáik ô găng-guó, dài-dŏng dék chók-miàng gì ô Séng-dáng Lâu-nè̤ng, cêu sê Hò̤-làng hìng-sék gì St. Nicholas. Séng-dáng Lâu-nè̤ng â̤ găk cī sŏ̤h nĭk sáe̤ng niê-giāng lā̤-ŭk. Găk bùng-găng diē-sié ĕng Séng-dáng-chéu gì hŭng-sṳ̆k kī-nguòng găk Dáik-guók.
Mìng dṳ̆ng sĕk ék
Mìng dṳ̆ng sék ék (閩中十邑), gāng-chĭng Sék ék (十邑), sê cī gô-dā̤ Muāng-chĭng sèng-âu Hók-ciŭ-hū (福州府) guāng gì 10 ciáh gâing, cŭ-uái nè̤ng gì mū-ngṳ̄ ciòng-buô dŭ sê Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ gì Hók-ciŭ-uâ.
1661 nièng
1661
Mìng dṳ̆ng sĕk ék
Cī 10 ciáh gâing sê:
1661 nièng
Guó-sié
分類:1660 nièng-dâi
Mìng dṳ̆ng sĕk ék
Gì-dṳ̆ng, Mìng-gâing gâe̤ng Âu-guăng-gâing gĭng-dáng ī-gĭng hăk siŏh-dŏi siék Mìng-âu-gâing; Bìng-tàng-dō̤ téng Hók-chiăng diē-sié uăk chók lì siék Bìng-tàng-gâing; Hók-chiăng gâe̤ng Diòng-lŏ̤h gāi siàng Hók-ciŭ gì siŏh ciáh gâing-ngék-chê; Īng-hók gāi miàng hô̤ lā̤ Īng-tái; Bìng-nàng gâe̤ng Kŭ-chèng 2 ciáh gâing gĭng-dáng sṳ̆k Nìng-dáik guāng, bók-guó hŭ-uái gì nè̤ng gô sê nêng-dùng Hók-ciŭ gì ùng-huá.
分類:Sĕk-ék
3 nguŏk 27 hô̤ (nùng-lĭk)
3 nguŏk 27 hô̤ sê nùng-lĭk 3 nguŏk gì dâ̤ 27 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 3 nguŏk
2 nguŏk 10 hô̤
Guó-sié
分類:2 nguŏk
Lào Cai
Lào Cai sê Uŏk-nàng gì siŏh ciáh sēng.
分類:Uŏk-nàng
3 nguŏk 28 hô̤ (nùng-lĭk)
3 nguŏk 28 hô̤ sê nùng-lĭk 3 nguŏk gì dâ̤ 28 gĕ̤ng.
Greeley Gông (Kansas)
Greeley Gông (Ĭng-ngṳ̄: Greeley County) sê Mī-guók Kansas gì siŏh ciáh gông.
分類:Kansas gì gông
35
35  sê 34 gâe̤ng 36 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
Uŏk-ngṳ̄ Wikipedia
Uŏk-ngṳ̄ Wikipedia sê sāi Uŏk-ngṳ̄ siā gì Wikipedia. Uŏk-ngṳ̄ Wikipedia găk 2006 nièng 3 nguŏk 25 hô̤ ciáng-sék sìng-lĭk. Gáu 2022 nièng 2 nguŏk, Uŏk-ngṳ̄ Wikipedia dŭ-liāng ô 122,000 piĕng ùng-ciŏng.
Ngiê-dāu Lièng-giék
分類:Wikipedia
1662 nièng
1662
Guó-sié
分類:1660 nièng-dâi
Chŭi-huá
Chŭi-huá (催化) sê cī kĕk chŭi-huá-gé lì gāi-biéng huá-hŏk huāng-éng só-dô gì siŏh cṳ̄ng gĕ̤ng-ngiê.
Chŭi-huá (chê)
Chŭi-huá (綏化) sê Dṳ̆ng-guók Háik-lṳ̀ng-gĕ̤ng-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Háik-lṳ̀ng-gĕ̤ng
2 nguŏk 11 hô̤
Guó-sié
分類:2 nguŏk
2 nguŏk 12 hô̤
Guó-sié
分類:2 nguŏk
Ngṳ̀
Ngṳ̀ (魚) sê siŏh lôi sāi ngṳ̀-chĭ (săi, 鰓) hŭ-ngék, ô muōi-muōi, mò̤ chiēng-cāi gâe̤ng kă-cāi gì cék-tùi dông-ŭk. Sié-gái gà̤-dēng ô iā sâ̤ cṳ̄ng gì ngṳ̀.
分類:Cék-tùi dông-ŭk 分類:Ngṳ̀
1945 nièng
1945
Nĭk-cī-dăng
分類:1940 nièng-dâi
Greeley Gông (Nebraska)
分類:Nebraska gì gông
34
34  sê 33 gâe̤ng 35 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
Berrien Gông (Georgia)
Berrien Gông sê Mī-guók Georgia gì siŏh ciáh gông.
3 nguŏk 29 hô̤ (nùng-lĭk)
分類:Nùng-lĭk 3 nguŏk
36
36  sê 35 gâe̤ng 37 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
Berrien Gông (Georgia)
分類:Georgia gì gông
Gă-mŭk-sṳ̆
Gă-mŭk-sṳ̆ (佳木斯) sê Dṳ̆ng-guók Háik-lṳ̀ng-gĕ̤ng-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
36
分類:Só-cê
1663 nièng
Guó-sié
分類:1660 nièng-dâi
1946 nièng
1946
Guó-sié
分類:1940 nièng-dâi
Ā-lĭk-săng Dáik-lò̤
Ā-lĭk-săng Dáik-lò̤ (亞歷山德羅, A Lịch Sơn Đắc Lộ, ), buōng-miàng Alexandre de Rhodes, sê Huák-guók gì siŏh ciáh Ià-sŭ-huôi gì diòng-gáu-sê̤ṳ. Ĭ diŏh 1651 nièng tá̤ Uŏk-nàng-ngṳ̄ siék-gié siŏh cṳ̄ng Uŏk-nàng-ngṳ̄ cê-mō̤, gĭng-dáng Uŏk-nàng nè̤ng gô lā̤ diŏh lā̤ sāi.
分類:Uŏk-nàng ìng-ŭk
3 nguŏk 30 hô̤ (nùng-lĭk)
3 nguŏk 30 hô̤ sê nùng-lĭk 3 nguŏk gì dâ̤ 30 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 3 nguŏk
2 nguŏk 13 hô̤
Guó-sié
分類:2 nguŏk
37
37 sê 36 gâe̤ng 38 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
Giĕ-să̤
Giĕ-să̤ (雞西) sê Dṳ̆ng-guók Háik-lṳ̀ng-gĕ̤ng-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Háik-lṳ̀ng-gĕ̤ng
𥻵
<span style="font-family: 'MingLiU-ExtB', 'SimSun-ExtB', 'Sun-ExtB', 'FZSongS-Extended(SIP)', 'Simsun (Founder Extended)', 'HanaMinB', 'Sun-ExtA', 'HanaMinA', 'FZSongS-Extended', 'MingLiU', 'SimSun';">𥻵 ，復號𡅏<span style="font-family: 'MingLiU-ExtB', 'SimSun-ExtB', 'Sun-ExtB', 'FZSongS-Extended(SIP)', 'Simsun (Founder Extended)', 'HanaMinB', 'Sun-ExtA', 'HanaMinA', 'FZSongS-Extended', 'MingLiU', 'SimSun';">𥻵 囝，是福州儂年年暝冬節食其蜀種甜其乇，使秫米做成，一般都無餡. <span style="font-family: 'MingLiU-ExtB', 'SimSun-ExtB', 'Sun-ExtB', 'FZSongS-Extended(SIP)', 'Simsun (Founder Extended)', 'HanaMinB', 'Sun-ExtA', 'HanaMinA', 'FZSongS-Extended', 'MingLiU', 'SimSun';">𥻵 其做法是乞秫米磨成粉粉，再壓遘半焦，再搓成圓圓喏其形狀，廮鼎𡅏使水煮熟，做成湯丸，食時候會使加糖粉或者豆粉. 因為<span style="font-family: 'MingLiU-ExtB', 'SimSun-ExtB', 'Sun-ExtB', 'FZSongS-Extended(SIP)', 'Simsun (Founder Extended)', 'HanaMinB', 'Sun-ExtA', 'HanaMinA', 'FZSongS-Extended', 'MingLiU', 'SimSun';">𥻵 敆福州話裏勢其發音共「時」蜀樣，故此福州儂都相信，食<span style="font-family: 'MingLiU-ExtB', 'SimSun-ExtB', 'Sun-ExtB', 'FZSongS-Extended(SIP)', 'Simsun (Founder Extended)', 'HanaMinB', 'Sun-ExtA', 'HanaMinA', 'FZSongS-Extended', 'MingLiU', 'SimSun';">𥻵 時來運轉——時道就會變好.
民謠
《搓<span style="font-family: 'MingLiU-ExtB', 'SimSun-ExtB', 'Sun-ExtB', 'FZSongS-Extended(SIP)', 'Simsun (Founder Extended)', 'HanaMinB', 'Sun-ExtA', 'HanaMinA', 'FZSongS-Extended', 'MingLiU', 'SimSun';">𥻵 之搓搓》是蜀首民謠，共<span style="font-family: 'MingLiU-ExtB', 'SimSun-ExtB', 'Sun-ExtB', 'FZSongS-Extended(SIP)', 'Simsun (Founder Extended)', 'HanaMinB', 'Sun-ExtA', 'HanaMinA', 'FZSongS-Extended', 'MingLiU', 'SimSun';">𥻵 有關係，版本野価.
故有講「伲囝逿桶下，依哥此刻做郎罷」.
Muāng-ciŭ-guók
Muāng-ciŭ-guók (滿洲國), ciáng-sék guók-hô̤ hô̤ lā̤ Dâi-muāng-ciŭ Dá̤-guók (大滿洲帝國), sê Dâ̤ 2 ché̤ṳ Sié-gái Dâi-ciéng gì sèng-âu Muāng-chĭng có̤i hâiu siŏh ciáh huòng-dá̤ Puō-ngì diŏh 1932 nièng găk Muāng-ciŭ gióng-lĭk gì siŏh ciáh guók-gă. Siū-dŭ sê Sĭng-gĭng (gĭng-dáng gì Diòng-chŭng).
Uŏng Cĭng-ôi
Uŏng Cĭng-ôi (汪精衛, 1883 n. 5 ng. 4 h. - 1944 n. 11 ng. 10 h.) sê Dṳ̆ng-huà Mìng-guók gì siŏh ciáh céng-dê-gă.
𥻵
參考資料
分類:秫米食品 分類:中國碎食 分類:中國節慶食品 分類:丸囝食品 分類:十邑文化
Muāng-ciŭ-guók
Muāng-ciŭ-guók sĭk-cié sê Nĭk-buōng gì kūi-lōi céng-guòng. 1945 nièng ké̤ṳk Sŭ-lièng miĕk lâi, có̤i muōi Muāng-ciŭ bô biéng siàng Dṳ̆ng-huà Mìng-guók gì liāng-tū.
分類:Dṳ̆ng-guók lĭk-sṳ̄ 分類:Gô-dā̤ gì guók-gă
Green Gông (Kentucky)
Green Gông (Ĭng-ngṳ̄: Green County) sê Mī-guók Kentucky gì siŏh ciáh gông.
分類:Kentucky gì gông
Uŏng Cĭng-ôi
Ĭ găk Káung Nĭk Ciéng-cĕng gì sèng-âu hióng Nĭk-buōng dàu-hòng, diŏh Nàng-gĭng lêng-nguôi gióng-lĭk Dṳ̆ng-huà Mìng-guók Guók-mìng-céng-hū.
分類:Dṳ̆ng-huà Mìng-guók ìng-ŭk (1912 nièng–1949 nièng)
Hŏk-gŏng
Hŏk-gŏng (鶴崗) sê Dṳ̆ng-guók Háik-lṳ̀ng-gĕ̤ng-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Háik-lṳ̀ng-gĕ̤ng
1947 nièng
1947
Guó-sié
分類:1940 nièng-dâi
Gĭng-sĭng
Gĭng-sĭng(金星, hù-hô̤: ) sê tái-iòng-hiê gì dâ̤ 2 lăk giàng-sĭng.
Găk gô-dā̤ Dṳ̆ng-guók, gĭng-sĭng iâ hô̤ lā̤ tái-băh-sĭng(太白星) hĕ̤k-ciā guŏng-mìng-sĭng(光明星).
分類:Gĭng-sĭng
1664 nièng
1664
4 nguŏk 1 hô̤ (nùng-lĭk)
4 nguŏk 1 hô̤ sê nùng-lĭk 4 nguŏk gì dâ̤ 1 gĕ̤ng.
1664 nièng
Guó-sié
分類:1660 nièng-dâi
4 nguŏk 1 hô̤ (nùng-lĭk)
分類:Nùng-lĭk 4 nguŏk
Sokrates
Sokrates (Hĭ-lé-nà̤-ngṳ̄: Σωκράτης; ĭng-ĭk: Sŭ-gáh-lăk-dā̤ 蘇格拉底 ; Ĭng-ngṳ̄: Socrates, sèng 470 - sèng 399) sê Gū Hĭ-lé-nà̤ gì Diék-hŏk-gă. Ĭ tàu-dā̤ mò̤ siā guó sié-nó̤h cṳ̆, siŏh-sié-nè̤ng dŭ găk lā̤ gâe̤ng bĕk-nè̤ng dàng-uâ, tō̤-lâung bĕk-nè̤ng sṳ̆-siōng siông gì dâi-gié. Ĭ duâi-buô-hông gì sṳ̆-siōng káng-huák dŭ sê ĭ gì dâ̤-cṳ̄ Platon sū gé giâ gì. Sokrates nêng-ùi ĭ sê có̤i chŭng-mìng gì nè̤ng, ĭng-ôi ciòng sié-gái nâ ô ĭ siŏh ciáh nè̤ng â̤ hiēu-dék cê-gă hùng-nó̤h dŭ mâ̤ hiēu.
Dáng-sê, dŏng-sì ô cĭng sâ̤ nè̤ng hièng-hâung Sokrates, dĕk-biék sê Ngā-diēng céng-hū, ĭ-gáuk-nè̤ng nêng-ùi Sokrates gì sṳ̆-siōng dó̤i hâiu-săng-giāng ô hâi. Ngā-diēng mìng-cé̤ṳng buóh puáng sī ĭ. Hiā sèng-hâiu, Sokrates gì-sĭk ô gĭ-huôi liê-kŭi Ngā-diēng, hĕ̤k-ciā niông céng-hū ciŏng ĭ liù-bóng gáu bĕk-dó̤i, dáng-sê ĭ dŭ bóng-ké lāu. Bók-guó, ĭ gó sê siōng sī câi Ngā-diēng, ĭ hĭ-uông ĭ gì sī â̤ niông cē̤-nē̤ gì mìng-cé̤ṳng sêu gáu gáu-ṳ̆k. Gáu dṳ̆ng-muōi, ĭ ké̤ṳk nè̤ng táu sī kó̤.
Sṳ̆-siōng
Sokrates huāng-dó̤i mìng-ciō gì céng-dê cié-dô, nêng-ùi lī-séng sê ìng-sĕng gì gŏng-gĭ, dĭ-sék sê có̤i gèng gì siêng, diék-hŏk sê có̤i gèng gì dĭ-sék. Ĭ nêng-ùi, diék-hŏk gì gŏng-buōng mŭk-dék sê "nêng-sék nṳ̄ cê-gă". Sokrates tàu-tàu-huòi tà̤-chók lò̤-cék-hŏk gŭi-năk gâe̤ng dêng-ngiê gì huŏng-huák, nêng-ùi "ék-buăng" găk "gó̤-biĕk" cĭ sèng, kái-niêng sāng-sĕng sê̤ṳ-ŭk.
Cṳ̆ng
Cṳ̆ng (鐘) sê dò̤ lì káng sì-găng gì gĭ-ké.
38
分類:Só-cê
Berrien Gông (Michigan)
Berrien Gông sê Mī-guók Michigan gì siŏh ciáh gông.
Sokrates
Sṳ̆-siōng
分類:Hĭ-lé-nà̤ ìng-ŭk 分類:Diék-hŏk 分類:Lĭk-sṳ̄
Cṳ̆ng
分類:Ŭk-lī
Berrien Gông (Michigan)
分類:Michigan gì gông
Dài-uăng nguòng-cê̤ṳ-mìng
Dài-uăng nguòng-cê̤ṳ-mìng sê dó̤i Dài-uăng sū-iū nguòng-cê̤ṳ-mìng mìng-cŭk gì tūng-chĭng. Dài-uăng nguòng-cê̤ṳ-mìng gâe̤ng gô-dā̤ Mìng-uŏk gì nguòng-cê̤ṳ-mìng ô iā chĭng gì háik-tūng guăng-hiê.
Dài-uăng nguòng-cê̤ṳ-mìng gì mìng-cŭk
分類:Dài-uăng nguòng-cê̤ṳ-mìng
2 nguŏk 14 hô̤
Guó-sié
分類:2 nguŏk
Bī-lé-sì
Bī-lé-sì (比利時) sê sié-gāi huák-dăk gì gĕ̤ng-ngiĕk-huá guók-gă. Ĭ ôi-dé găk Să̤-ĕu, báe̤k-buô sê Báe̤k-hāi. Bī-lé-sì sê Ĕu-mèng gì sìng-uòng-guók.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Ĕu-ciŭ guók-gă
4 nguŏk 2 hô̤ (nùng-lĭk)
4 nguŏk 2 hô̤ sê nùng-lĭk 4 nguŏk gì dâ̤ 2 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 4 nguŏk
Bertie Gông (North Carolina)
分類:North Carolina gì gông
39
39  sê 38 gâe̤ng 40 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
Lâm Đồng
分類:Uŏk-nàng
Ĭ-chŭng
Ĭ-chŭng (伊春) sê Dṳ̆ng-guók Háik-lṳ̀ng-gĕ̤ng-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Háik-lṳ̀ng-gĕ̤ng
1948 nièng
Guó-sié
分類:1940 nièng-dâi
Nguòng-cê̤ṳ-mìng
Nguòng-cê̤ṳ-mìng (原住民) sê cī siŏh ciáh dê-huŏng bī-gáu cā diâng-gṳ̆ gì mìng-cŭk, cuòi sê gâe̤ng ngôi-lài mìng-cŭk siŏng-dó̤i gì siŏh ciáh gái-niêng.
分類:Mìng-cŭk
2 nguŏk 16 hô̤
Guó-sié
分類:2 nguŏk
1665 nièng
1665
Guó-sié
分類:1660 nièng-dâi
4 nguŏk 3 hô̤ (nùng-lĭk)
4 nguŏk 3 hô̤ sê nùng-lĭk 4 nguŏk gì dâ̤ 3 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 4 nguŏk
40
分類:Só-cê
1949 nièng
1949
Guó-sié
分類:1940 nièng-dâi
Green Gông (Wisconsin)
Green Gông (Ĭng-ngṳ̄: Green County) sê Mī-guók Wisconsin gì siŏh ciáh gông.
分類:Wisconsin gì gông
Mū-dăng-gĕ̤ng (chê)
Mū-dăng-gĕ̤ng (牡丹江) sê Dṳ̆ng-guók Háik-lṳ̀ng-gĕ̤ng-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Háik-lṳ̀ng-gĕ̤ng
Mū-dăng-gĕ̤ng
Mū-dăng-gĕ̤ng sê Dṳ̆ng-guók dĕ̤ng-báe̤k gì siŏh dèu gĕ̤ng.
分類:Dṳ̆ng-guók gì ò̤
Mĕ̤k-ciŭ
Mĕ̤k-ciŭ (iâ tĕ̤k có̤ „“, 目睭 ), cṳ̆-ngṳ̄ gōng ngāng (眼), sê dông-ŭk gāng-gáuk guŏng gì ké-guăng. Gāng-dăng gì mĕ̤k-ciŭ â̤ gāng-gáuk ciŭ-ùi kuàng-gīng gì guŏng-mìng gâe̤ng ŭ-áng, hŭk-căk gì mĕ̤k-ciŭ â̤ hìng-siàng sê-gáuk. Sĕng-ŭk sāi mĕ̤k-ciŭ gāng-gáuk sié-gái gì dâe̤ng-cáuk cêu hô̤ lō̤ „káng“ (看).
Dṳ̀ lāu káng nó̤h, nè̤ng iâ sāi mĕ̤k-ciŭ lì gău-liù cìng-gāng: ĭ gì huăng-hī, sêu-ké gó sê kū-cháik, dŭ biēu-hiêng diŏh ĭ gì mĕ̤k-ciŭ diē-sié.
Gê̤ṳng-sé (近視) hĕ̤k sê uōng-sé (遠視) gì nè̤ng diŏh dái ngāng-giáng, mĕ̤k-ciŭ káng nó̤h ciâ káng â̤ cĭng; Chăng-màng (青盲) gì nè̤ng, mĕ̤k-ciŭ mò̤ bâing-huák káng giéng nó̤h.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:tàu
4 nguŏk 4 hô̤ (nùng-lĭk)
分類:Nùng-lĭk 4 nguŏk
Bexar Gông (Texas)
Bexar Gông sê Mī-guók Texas gì siŏh ciáh gông.
分類:Texas gì gông
41
41 sê 40 gâe̤ng 42 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
Sĕ̤ng-ák-săng
Sĕ̤ng-ák-săng (雙鴨山) sê Dṳ̆ng-guók Háik-lṳ̀ng-gĕ̤ng-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Háik-lṳ̀ng-gĕ̤ng
2 nguŏk 17 hô̤
Guó-sié
分類:2 nguŏk
Huăng-cièng-giāng
Huăng-cièng-giāng(番錢囝) iâ hô̤ lā̤ ngâing-bê(硬幣), sê cī kĕk ngâing gì nó̤h (ék-buăng sê gĭng-sṳ̆k) có̤ gì cièng.
Gái Káng
分類:Gĭng-cá̤
1666 nièng
1666
Guó-sié
分類:1660 nièng-dâi
Gĭ-ĭng
Gĭ-ĭng (基因) sê cī ô dái mì-diòng séng-sék gì Tuák-iōng Hŏk-tòng Hŏk-sŏng (DNA) sê̤ṳ-liĕk.
Gái káng
分類:Sĕng-ŭk
Green Lake Gông (Wisconsin)
Green Lake Gông (Ĭng-ngṳ̄: Green Lake County) sê Mī-guók Wisconsin gì siŏh ciáh gông.
分類:Wisconsin gì gông
42
42 sê 41 gâe̤ng 43 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
Ngê
Ngê sê dông-ŭk gāng-gáuk siăng-ĭng gì ké-guăng. Dông-ŭk sāi ngê lì gāng-gáuk siăng-ĭng gì dâe̤ng-cáuk hô̤ lō̤ „tiăng“ (聽). Dṳ̀ lāu tiăng siăng-ĭng, mâ̤-ciēu dông-ŭk gì ngê iâ â̤-tĕ̤ng sāi lì gāng-gáuk bìng-hèng gâe̤ng sĭng-tā̤ gì ôi-dé.
Ŋ
1930 nièng-dâi
1930 nièng-dâi téng 1930 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 1939 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
Háik-ò̤
分類:Háik-lṳ̀ng-gĕ̤ng
2 nguŏk 18 hô̤
Guó-sié
分類:2 nguŏk
43
分類:Só-cê
4 nguŏk 5 hô̤ (nùng-lĭk)
4 nguŏk 5 hô̤ sê nùng-lĭk 4 nguŏk gì dâ̤ 5 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 4 nguŏk
Bibb Gông (Alabama)
Bibb Gông sê Mī-guók Alabama gì siŏh ciáh gông.
分類:Alabama gì gông
Greenbrier Gông (West Virginia)
Greenbrier Gông (Ĭng-ngṳ̄: Greenbrier County) sê Mī-guók West Virginia gì siŏh ciáh gông.
分類:West Virginia gì gông
1667 nièng
1667
太平天國
太平天國是滿清末期其蜀隻由農民造反建立其政權. 客家語是太平天國其官方語言.
1843年，洪秀全敆廣西建立拜上帝會，雖然講者組織是參考基督教發明其，伊裡勢有野価講其共基督教𣍐蜀樣. 1850年，洪秀全造反，建立太平天國. 遘尾了拍下金陵（今旦其南京），將夫塊改名號𡅏天京，定做首都. 最強大其辰候，中國南方都乞伊拍下來了.
1864年，天京乞滿清拍下來，太平天國滅亡.
分類:中國 分類:歷史
Lâung-băh-cék
Lâung-băh-cék (卵白質) sê siŏh cṳ̄ng iù Ăng-gĭ-sŏng hŭng-cṳ̄ cū-siàng gì iū-gĭ huá-hŏk-ŭk.
7月7號
過世
7
Dièu-siēng Tái-cū
Dièu-siēng Tái-cū (, 1335 n. - 1408 n.), miàng Lī Sìng-gié, sê Dièu-siēng Uòng-dièu gì gióng-lĭk-ciā. 1392 nièng gáu 1398 nièng câi-ôi.
Ĭ nguòng-lài sê Gŏ̤-là̤ gì siŏh ciáh ciŏng-gŭng, găk 1392 nièng chuâng-ôi, gióng-lĭk Dièu-siēng Uòng-dièu. 1398 nièng niông-ôi ké̤ṳk ĭ gì giāng Lī Huŏng-guō (Dièu-siēng Dêng-cŭng).
分類:Dièu-siēng ìng-ŭk
1930 nièng
1930
Guó-sié
分類:1930 nièng-dâi
Ĕu-ciŭ
Ĕu-ciŭ (歐洲, Europa) sê sié-gái chék duâi ciŭ cĭ ék. Ĭ dĕ̤ng-buô sê Ā-ciŭ, să̤-buô sê Dâi-să̤-iòng, báe̤k-buô sê Báe̤k-bĭng-iòng. Ural Săng (Ĭng-ngṳ̄: Ural Mountains) gâe̤ng Lī Hāi (Ĭng-ngṳ̄: Caspian Sea) sê Ĕu-ciŭ gâe̤ng Ā-ciŭ gì buŏng-gái. Ĕu-ciŭ miêng-cék nâ bī Dâi-iòng-ciŭ duâi siŏh-nék-giāng. Dáng-sê áng ìng-kēu lì sáung, ĭ sê sié-gái dê 2 duâi gì ciŭ.
"Ĕu-ciŭ" ciā miàng sê téng Hĭ-lé-nà̤ sìng-uâ diē-sié 1 ciáh cṳ̆-niòng-nè̤ng gì miàng "Ĕu-lò̤-bă" (歐羅巴, Hĭ-lé-nà̤-ngṳ̄: Ευρώπη) lì gì.
Lĭk-sṳ̄
15 sié-gī Ùng-ngiê Hók-hĭng cĭ hâiu. Să̤-buô gì huák-dăk guók-gă kăi-sṳ̄ hióng hāi-nguôi sìng-tō̤ sĭk-mìng-dê. Cī kuŏ lĭk-sṳ̄ iâ hô̤ lō̤ "Dê-lī Dâi-huák-hiêng". Ĕu-ciŭ ùng-mìng ké̤ṳk sĭk-mìng-ciā dái gáu Mī-ciŭ dēng gì-tă dê-kṳ̆.
Dê-lī Dâi-huák-hiêng cĭ hâiu, Ĕu-ciŭ kăi-sṳ̄ giàng diē mìng-ciō. Hiā sèng-hâiu huák-sĕng guó bī-gáu chók-miàng gì ông-dông chiông Huák-guók Dâi-gáik-mêng dēng-dēng.
18 sié-gī, Gĕ̤ng-ngiĕk Gáik-mêng găk Ĭng-guók kăi-sṳ̄, iù-sê ìng-lôi siâ-huôi gì sĕng-săng huŏng-sék huák-sĕng cêng duâi gì biéng-huá.
20 sié-gī, ìng-lôi lĭk-sṳ̄ siông có̤i duâi gì sié-gái dâi-ciéng dŭ sê iù Ĕu-ciŭ kăi-sṳ̄. Nê Ciéng giék-sók hâiu, Siâ-huôi-ciō-ngiê gì Sŭ-lièng gâe̤ng gì-tă Cṳ̆-buōng-ciō-ngiê gì Să̤-huŏng guók-gă bô kăi-sṳ̄ Lēng Ciéng. 1991 nièng Sŭ-lièng gāi-tā̤, Lēng Ciéng giék-sók.
Gì-tă
E
Long An
分類:Uŏk-nàng
Šiprage
Šiprage sê Bosnia gâe̤ng Herzegovina gì siŏh ciáh déng.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Bosnia gâe̤ng Herzegovina
2 nguŏk 19 hô̤
Guó-sié
分類:2 nguŏk
1931 nièng
1931
Guó-sié
分類:1930 nièng-dâi
Gĭng-muòng (Hù-báe̤k)
Gĭng-muòng (荊門) sê Dṳ̆ng-guók Hù-báe̤k-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Hù-báe̤k
DNA
DNA, ciòng-miàng hô̤ lā̤ tuák-iōng hŏk-tòng hŏk-sŏng (脫氧核糖核酸, Ĭng-ngṳ̄: deoxyribonucleic acid) sê siŏh cṳ̄ng sĕng-ŭk-tā̤ diē-sié hŭng-cṳ̄-liông cêng kó̤ duâi gì hŭng-cṳ̄, ĭ â̤ cū-siàng mì-diòng cī-lêng, īng-dō̤ sĕng-ŭk-tā̤ gì huák-ṳ̆k gâe̤ng sĕng-mêng gĭ-nèng gì ông-cáuk. Ô dái lâung-băh-cék piĕng-mā gì DNA piéng-dâung hô̤ lā̤ gĭ-ĭng.
Gái káng
分類:Sĕng-ŭk
Ái-ī-làng
Ái-ī-làng (愛爾蘭, Ái-ī-làng-ngṳ̄: Éire) sê sié-gāi huák-dăk gì gĕ̤ng-ngiĕk-huá guók-gă. Ĭ ôi-dé găk Să̤-ĕu, báe̤k-buô sê Báe̤k-hāi. Ái-ī-làng sê Ĕu-mèng gì sìng-uòng-guók.
分類:Ĕu-ciŭ guók-gă
Aristoteles
Aristoteles (, ĭng-ĭk: Ā-lī-sê̤ṳ-dŏ̤-dáik 亞里士多德, ) sê Gū Hĭ-lé-nà̤ mì-sĭng-ciō-ngiê diék-hŏk-gă. Ĭ sê Platon gì hŏk-sĕng, Alexander Dâi-dá̤ gì sĭng-săng. Alexander Dâi-dá̤ guó-sié hâiu, Ngā-diēng huák-sĕng huāng Mā-gì-dáung gì ông-dông, gó-chṳ̄ Aristoteles liê-kŭi Ngā-diēng, cĭ-hâiu mò̤ nuâi òng ĭ cêu bâng sī lāu.
分類:Hĭ-lé-nà̤ ìng-ŭk 分類:Diék-hŏk 分類:Lĭk-sṳ̄
44
分類:Só-cê
Bibb Gông (Georgia)
Bibb Gông sê Mī-guók Georgia gì siŏh ciáh gông.
分類:Georgia gì gông
Cāi-piéu
Cāi-piéu(紙票) iâ hô̤ lā̤ cièng-piéu(錢票), piéu(票) hĕ̤k-ciā cāi-bê(紙幣), sê siŏh cṳ̄ng céng-hū kĕk cāi éng gì cièng.
Gái Káng
分類:Gĭng-cá̤
Báh-lāng-sê̤ṳ
Báh-lāng-sê̤ṳ (Ĭng-ngṳ̄: Bronx) sê Mī-guók Niū-iók-chê dék báe̤k gì siŏh ciáh kṳ̆, miêng-cék 42 bìng-huŏng ĭng-lī (109 bìng-huŏng gŭng-lī), 2015 nièng ìng-kēu 1,455,444.
分類:Mī-guók
4 nguŏk 6 hô̤ (nùng-lĭk)
4 nguŏk 6 hô̤ sê nùng-lĭk 4 nguŏk gì dâ̤ 6 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 4 nguŏk
1668 nièng
1668
Guó-sié
分類:1660 nièng-dâi
Hàng-nìng
Hàng-nìng sê Dṳ̆ng-guók Hù-báe̤k-sēng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Hù-báe̤k
Háu-gāng
分類:Hù-báe̤k
Greene Gông (Alabama)
Greene Gông (Ĭng-ngṳ̄: Greene County) sê Mī-guók Alabama gì siŏh ciáh gông.
Niēng-sáik-tā̤
Niēng-sáik-tā̤ (染色體) sê cĭng-hŏk sĕng-ŭk dĕk-iū gì giék-gáiu, ciō-iéu iù Tuák-iōng Hŏk-tòng Hŏk-sŏng (DNA) gâe̤ng lâung-băh-cék cū-siàng. Niēng-sáik-tā̤ gâe̤ng gĭ-ĭng ô iā sâ̤ guăng-hiê.
Ciáng-siòng gì ìng-lôi ô 24 dó̤i niēng-sáik-tā̤.
1932 nièng
1932
Guó-sié
分類:1930 nièng-dâi
2 nguŏk 20 hô̤
Guó-sié
分類:2 nguŏk
Siáng-lăk-tā̤
分類:Sĕng-ŭk
45
45 sê 44 gâe̤ng 46 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
4 nguŏk 7 hô̤ (nùng-lĭk)
4 nguŏk 7 hô̤ sê nùng-lĭk 4 nguŏk gì dâ̤ 7 gĕ̤ng.
Ái-ī-làng-ngṳ̄
Ái-ī-làng-ngṳ̄  (Gaeilge) sê sê sié-gái ciō-iéu gì ngṳ̄-ngiòng cĭ-ék. Ái-ī-làng-ngṳ̄ gâe̤ng Scotland Gael-ngṳ̄ sê chĭng-chék. Ciòng sié-gái ī Ái-ī-làng-ngṳ̄ có̤ mū-ngṳ̄ gì nè̤ng dŭ-liāng ô 94 uâng nè̤ng.
分類:Ngṳ̄-ngiòng
1933 nièng
1933
Bienville Gông (Louisiana)
分類:Louisiana gì gông
1933 nièng
Guó-sié
分類:1930 nièng-dâi
2 nguŏk 21 hô̤
Guó-sié
分類:2 nguŏk
1669 nièng
1669
4 nguŏk 8 hô̤ (nùng-lĭk)
4 nguŏk 8 hô̤ sê nùng-lĭk 4 nguŏk gì dâ̤ 8 gĕ̤ng.
7月8號
過世
8
4 nguŏk 8 hô̤ (nùng-lĭk)
分類:Nùng-lĭk 4 nguŏk
臺江區
臺江區（）是福州倛蜀萆位塊，敆福州城南部，閩江北岸. 同名其區敆行政懸頂屬於中華人民共和國福建省福州市，是福州其六區之一.
行政區域
臺江區下底有十隻街道.
Nam Định
Nam Định sê Uŏk-nàng gì siŏh ciáh sēng.
臺江區
行政區域
分類:福州分類:十邑
46
46 sê 45 gâe̤ng 47 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.