cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dṳ̆ng-hâ Iâ cĭ Máe̤ng
Kái-iéu
Dŏng-sì, siĕng-nṳ̄ guók-uòng Ó̤-bé-lòng (Oberon) gâe̤ng ĭ nṳ̄-uòng Tái-tá-nà̤-ā (Titania) iâ lì gáu Ngā-diēng ngiê-dāu gì chéu-lìng. Ĭ lâng ciáh ciáng lā̤ uŏng-gă. Ó̤-bé-lòng còng-é sāi ĭ chă̤-cṳ̄ ái siông chéu-lìng diē dék giăng-nè̤ng gì nó̤h, ŏ̤h-ciŏng-uâng lì dīng-huăk ĭ. Gó-chṳ̄, ĭ chă̤-kiēng diĕu-pì gì Hō̤-nè̤ng Lò̤-bĭng (Robin Goodfellow) kó̤ diáh siŏh cṳ̄ng iā gì-dĕk gì huă, nâ kĕk ciā huă gì cáik-cáik dĕk lŏ̤h ciáng lā̤ káung-mìng gì nè̤ng mĕ̤k-tiák lā̤, ciā nè̤ng cêu â̤ ái siông ĭ mĕ̤k-ciŭ siŏh báh kŭi sū káng giéng diŏh gì tàu iông nó̤h, câi ĭ sê nè̤ng gó sê iā-séu. Dák-dák Ó̤-bé-lòng tā-sĕng iâ pâung diŏh lâng ciáh Ngā-diēng hâiu-săng-giāng (cô sê Dā̤-mī-táik-lì-sṳ̆ gâe̤ng Hāi-lé-ná), giéng-gáe̤k hiā dòng-buŏ-nè̤ng dâi hiā cṳ̆-niòng-nè̤ng iā ngài. Ĭ cêu hŭng-hó Lò̤-bĭng, tié-chiū kó̤ tō̤ siŏh ciáh Ngā-diēng nàng-gái, iâ dù nék-giāng huă cáik-cáik gáu ĭ mĕk-ciŭ lā̤. Lò̤-bĭng liê-kŭi hâiu, dáe̤k diŏh ciáng lā̤ káung gì Lài-săng-dăk, gó háng ĭ cêu sê Ó̤-bé-lòng gōng gì hĭ siŏh ciáh Ngā-diēng nàng-gái, giék-guō dù dâng go̤. Guó nék-òng, Ó̤-bé-lòng bô káng-giéng Dā̤-mī-táik-lì-sṳ̆ gâe̤ng Hāi-lé-ná, siŏh ciáh lā̤ bié siŏh ciáh lā̤ dṳ̆k, găng-huō cêu duâi cĕ̤ng. Dīng Dā̤-mī-táik-lì-sṳ̆ káung-lŏ̤h-mìng hâiu, Lò̤-bĭng iâ dék nék-giāng cáik-cáik gáu ĭ mĕ̤k-ciŭ diē. Dāng lâng ciáh nàng-gái chĭng-chāng hâiu, dŭ ái siông Hāi-lé-ná lāu, chiông diĕng-pă siŏh-iông. Hāi-lé-ná háng dék cī lâng ciáh nàng-gái sê găk lā̤ chié-kă̤ ĭ, iâ sêu-ké; Háik-mī-ā háng dék cuòi dŭ sê Hāi-lé-ná chók gì gūi-gié. Sé ciáh nè̤ng kī-kă-dâe̤ng-chiū, duâi sŏng-páh. Lài-săng-dăk gâe̤ng Dā̤-mī-táik-lì-sṳ̆ páh-sáung tō̤ siŏh ciáh dê-huŏng giók-dáu lì diâng suŏ iàng. Ó̤-bé-lòng giăng ô nè̤ng â̤ ké̤ṳk tài sī, cêu mêng Lò̤-bĭng kó̤ diáh gāi-iŏh lì gāi-dṳ̀ Lài-săng-dăk sĭng lā̤ gì mò̤-huák.
Hiā sèng-âu ciáng-ciáng-hō̤ ô siŏh dêng có̤-gĕ̤ng-gì lì gáu chéu-lìng diē-sié buóh bà̤-liêng hié-kiŏk, ó̤i diŏh Tì-siŭ-sṳ̆ gì huŏng-lā̤ iēng-chók. Lò̤-bĭng káng-giéng ĭ-gáuk-nè̤ng, cêu bié guó kó̤ gā̤-mông dài-dŏng siŏh ciáh miàng Nà̤-káik Bŏ̤-tóng (Nick Bottom) gì nè̤ng, gâe̤ng ĭ tàu biéng có̤ lè̤ gì tàu. Dāng nṳ̄-uòng Tái-tá-nà̤-ā chĭng-chāng hâiu ché̤ṳ diŏh ĭ, cêu ái siông ĭ, giéu ĭ chiū-â chiông sê̤ṳ-hâiu gói-cŭk siŏh-iông dâi ĭ. Ó̤-bé-lòng gé-iòng dăk gáu mŭk-dék, cêu hŭng-hó Lò̤-bĭng gāi-dṳ̀ ĭ chă̤-cṳ̄ gì mò̤-huák, bêng-chiā gâe̤ng Bŏ̤-tóng gì tàu biéng duōng lì.
6 nguŏk 4 hô̤ (nùng-lĭk)
6 nguŏk 4 hô̤ sê nùng-lĭk 6 nguŏk gì dâ̤ 4 gĕ̤ng.
Dṳ̆ng-hâ Iâ cĭ Máe̤ng
Kái-iéu
Dâ̤ nê nĭk cā-tàu, Tì-siŭ-sṳ̆ gâe̤ng Hĭ-pŏ̤-lṳ̄-tá (Hippolyta) găk chéu-lìng diē káng giéng sé ciáh hâiu-săng-giāng dō̤ diê-dău káung, cêu gâe̤ng ĭ gáe̤ chĭng-chāng. Gé-iòng Dā̤-mī-táik-lì-sṳ̆ mò̤ cái dé̤ṳng-é Háik-mī-ā, Tì-siŭ-sṳ̆ sṳ̀ lâi Háik-mī-ā lòng-bâ É-géu-sṳ̆ gì iĕu-giù, tá̤ cī lâng hăk luông-ìng ăng-bà̤ huŏng-lā̤. Sé ciáh hâiu-săng-giāng lièng biéng siàng lè̤ gì Bŏ̤-tóng dŭ giéng-gáe̤k siŏh-màng-buŏ huák-sĕng gì dâi kēng-diâng sê có̤ máe̤ng. Huŏng-lā̤ gà̤-dēng, có̤-gĕ̤ng-nè̤ng gì hié-kiŏk ciáng-sék iēng-chók, diē-sié huăk-kiĕ gì biēu-iēng niông sū-iū nè̤ng dŭ duâi chiéu, ké-hông iā tióng-lŏk. Sák-muōi, dŏng muōi siŏh ciáh nè̤ng dŭ káung cĭng diŏh gì sèng-âu, Ó̤-bé-lòng gâe̤ngTái-tá-nà̤-ā gáung-lìng, sé̤ṳ hók ké̤ṳk cī găng chuó gì sū-iū nè̤ng ī-gĭk sĭng-huŏng hŭ-chă̤ gì giāng-sŏng.
6 nguŏk 4 hô̤ (nùng-lĭk)
分類:Nùng-lĭk 6 nguŏk
1718 nièng
1718
Guó-sié
分類:1710 nièng-dâi
112
112 sê 111 gâe̤ng 113 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
Buò-dò̤-tòng
Buò-dò̤-tòng (葡萄糖), iâ hô̤ lā̤ háik-tòng (血糖), sê siŏh cṳ̄ng tòng.
分類:Īng-sĭk 分類:Sĕng-lī
Gunnison Gông (Colorado)
Gunnison Gông (Ĭng-ngṳ̄: Gunnison County) sê Mī-guók Colorado gì siŏh ciáh gông.
分類:Colorado gì gông
Măk-ngà-tòng
Măk-ngà-tòng (麥芽糖) sê siŏh cṳ̄ng tòng.
Bă-biĕk-ták
Bă-biĕk-ták (巴别塔) sê Séng-gĭng gà̤-dēng-sié gé-cái gì 1 bĭh dê-miàng. Bă-biĕk sāi Hĭ-báik-lài-ngṳ̄ siā có̤ „בָּבֶל“, é-sé̤ṳ sê „biéng láung“.
Titanium
Titanium sê siŏh cṳ̄ng gĭng-sṳ̆k, iâ sê siŏh cṳ̄ng huá-hŏk nguòng-só. Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 22, huá-hŏk hù-hô̤ sê Ti.
Bă-biĕk-ták
Gŏng-gé̤ṳ Gô-iók Séng-gĭng «Cháung-sié Gé» dâ̤ 11 ciŏng gé-cái, Bă-biĕk-ták sê ìng-lôi ôi lāu sāi cê-gă gì miàng gèng gáu tiĕng, sū kī gì ták. Hiā sèng-hâiu, tiĕng-â nè̤ng lūng-cūng gōng 1 cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng. Ĭng-ôi Siông-dá̤ Ià-huò-huà nêng-ùi ìng-lôi gì siōng-huăk sê ngài gì, i-cà̤ mâ̤ gé-sì i-cà̤ sê Siông-cuō cáung có̤ gì, gó siông gâe̤ng Siông-cuō piâng nèng-lik, huâng lāu giĕu-ngô̤ gì cô̤i. Gó-chṳ̄ cêu biéng láung ĭ-gáuk-nè̤ng gì kēu-ĭng, giéu ĭ-cà̤ mò̤ nièng-ài gié-sṳ̆k kī ták. Gó-sê̤ṳ nè̤ng sèu-sèu dò̤ Bă-biĕk-ták lì gāi-sék ìng-lôi ká̤-sié ô hī-māng sâ̤ gì ngṳ̄-ngiòng.
Titanium
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Huá-hŏk nguòng-só
Bă-biĕk-ták
Séng-gĭng nguòng-ùng
«Cháung-sié Gé» 11:1-9 gé diŏh â-dā̤: "<small style='color:#0000ff;'>1 Dŏng-sì tiĕng-â nè̤ng kēu-ĭng siŏh-iông, uâ-ngṳ̄ siŏng-dùng. <small style='color:#0000ff;'>2 Iù dĕ̤ng biĕng buăng kó̤ sì-hâiu, gáu Sê-nā dê-huŏng, ngê̤ṳ diŏh bàng dê, cêu lŏ̤h hŭ-uái dêu. <small style='color:#0000ff;'>3 Gáuk-nè̤ng siŏng ngiê-lâung gōng: 'Diŏh cà̤ lì có̤ ciŏng, sāi huōi siĕu hō̤.' Ŏ̤h ciŏng-uâng, ô ciŏng, dáung có̤ siŏh, bô ô siŏh-iù, dáung có̤ huŏi. <small style='color:#0000ff;'>4 Bô gōng ā: 'Diŏh cà̤ lì kī siàng gâe̤ng ták, ták dīng diŏh gèng gáu tiĕng, sāi nguāi miàng diòng chók, miēng-dék nguāi-nè̤ng sáng kó̤ dê lā̤ gáuk-ché̤ṳ.' <small style='color:#0000ff;'>5 Ià-huò-huà gáung-lìng, ó̤i káng sié-găng nè̤ng sū kī gì siàng, gâe̤ng ták. <small style='color:#0000ff;'>6 Ià-huò-huà cêu gōng: 'Cé̤ṳng-nè̤ng có̤ siŏh-iông gì, báh-sáng uâ-ngṳ̄ iâ siŏng-dùng, dăng kī-chiū ciŏng-uâng có̤ lāu. Gáu ī-hâiu, ĭ sū ó̤i có̤ gì, mò̤ siŏh iông â̤ géng-cī dék ĭ. <small style='color:#0000ff;'>7 Ngō̤-că̤ diŏh gáung-lìng, biéng luâng ĭ-gáuk-nè̤ng gì kēu-ĭng, sāi ĭ uâ-ngṳ̄ mâ̤ siŏng tŭng.' <small style='color:#0000ff;'>8 Ŏ̤h ciŏng-uâng, Ià-huò-huà cêu sāi ĭ iù hŭ-uái sáng kó̤ dê lā̤ gáuk-ché̤ṳ, kī siàng gì dâi cêu sák kó̤. <small style='color:#0000ff;'>9 Ĭng Ià-huò-huà biéng luâng cé̤ṳng báh-sáng gì kēu-ĭng, sāi ĭ iù hŭ-uái sáng kó̤ dê lā̤ gáuk-ché̤ṳ, gó-chṳ̄ ciā siàng miàng giéu Bă-biĕk."
Nguôi-buô lièng-giék
分類:Gĭ-dók-gáu
Boone Gông (West Virginia)
分類:West Virginia gì gông
Ìng-kāu
Ìng-kāu sê Dṳ̆ng-guók Lièu-nìng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Lièu-nìng
113
113 sê 112 gâe̤ng 114 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
1719 nièng
1719
Guó-sié
分類:1710 nièng-dâi
114
114 sê 113 gâe̤ng 115 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
Thái Nguyên
Thái Nguyên sê Uŏk-nàng gì siŏh ciáh sēng.
6 nguŏk 5 hô̤ (nùng-lĭk)
6 nguŏk 5 hô̤ sê nùng-lĭk 6 nguŏk gì dâ̤ 5 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 6 nguŏk
6 nguŏk 6 hô̤ (nùng-lĭk)
分類:Nùng-lĭk 6 nguŏk
Venezuela
Venezuela sê Nàng Mī-ciŭ gì siŏh ciáh guók-gă.
分類:Nàng Mī-ciŭ guók-gă
Pâiu-sĭng
Pâiu-sĭng sê Dṳ̆ng-guók Lièu-nìng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Lièu-nìng
Guthrie Gông (Iowa)
Guthrie Gông (Ĭng-ngṳ̄: Guthrie County) sê Mī-guók Iowa gì siŏh ciáh gông.
友幫拓
友幫拓（英語：Ubuntu）是蜀隻以桌面應用為主其Linux操作系統，名稱源自非洲南部祖魯語其詞「ubuntu」，意思是「我存在因為大家儂存在」.
外部鏈接
分類:操作系統
1720 nièng
1720
8月13號
過世
13
Bŏk-hò̤
Bŏk-hò̤ (薄荷) sê siŏh cṳ̄ng sĭk-ŭk.
分類:Sĭk-ŭk
Iù-ngṳ̀
Iù-ngṳ̀ (魷魚) sê siŏh lôi hāi diē gì niōng-tā̤ dông-ŭk, ô 10 dèu chiŭ-chiŭ, gì-dṳ̆ng lâng dèu chiŭ-chiŭ iā dòng, sê dò̤ niăh nó̤h siăh sāi gì. Iù-ngṳ̀ bók nô̤i ô mĕ̤k, bék-iéu sèng-hâu â̤ pŭng chók-lì hiáh gì-tă dông-ŭk.
115
115 sê 114 gâe̤ng 116 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
Iù-ngṳ̀
分類: Niōng-tā̤ dông-ŭk
115
分類:Só-cê
116
116 sê 115 gâe̤ng 117 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
拍獅
縮圖|[[新加坡南獅]] 拍獅、拍獅馬，也號𡅏舞獅，是蜀種東亞民間傳統藝術. 分類:文化
Borden Gông (Texas)
Borden Gông sê Mī-guók Texas gì siŏh ciáh gông.
分類:Texas gì gông
Tiék-liāng
Tiék-liāng sê Dṳ̆ng-guók Lièu-nìng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Lièu-nìng
1721 nièng
1721
Guó-sié
分類:1720 nièng-dâi
118
118 sê 117 gâe̤ng 119 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
Lè̤
Lè̤ (驢) sê siŏh cṳ̄ng tàu-săng, sṳ̆k diŏh mā gì chĭng-chék. Lè̤ bī mā nâung, dáng-sê ngê bī mā dòng, muōi chiông ngù, ngàng-sáik ék-buăng có̤ huŏi-huŏi-nuóh. Ìng-lôi iōng lè̤ gì lĭk-sṳ̄ bī mā dōi, gáu gĭng-dáng dêu, duâi-buô-hông lè̤ ī-gĭng sê gă-iōng gì, iā-lè̤ nâ hŭng-buó diŏh Hĭ-ciŭ gâe̤ng Dṳ̆ng-guók să̤-báe̤k-buô.
118
分類:Só-cê
Lè̤
Lè̤ gì ùng-huá
Lè̤ găk ìng-lôi lĭk-sṳ̄, sìng-uâ duòng-suók gâe̤ng ùng-hŏk cáuk-pīng diē-lié sèu-sèu chók-hiêng. Hók-ĭng-cṳ̆ gé-cái, Ià-sŭ cêu sê kiè lā̤ siŏh tàu lè̤ giàng diē Ià-lô-sák-lēng gì. Dṳ̆ng-guók Ùi-ngū-ī-cŭk duòng-suók gì dé-hiê ìng-ŭk Ă-huàng-tì iâ sê kiè siŏh tàu lè̤. Să-sê̤ṳ-bī-ā gì hié-kiŏk «Dṳ̆ng-hâ Iâ cĭ Máe̤ng» (A Midsummer Night's Dream) dṳ̆ng, ô siŏh ciáh nè̤ng gì tàu biéng có̤ lè̤ tàu. Găk «Dòng Gì-hŏ̤-dáik» (Don Quixote) diē-sié, Săng-chó̤ Păng-sák (Sancho Panza) iâ sê kiè siŏh tàu lè̤.
分類:Buô-ṳ̄ dông-ŭk
117
117 sê 116 gâe̤ng 118 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
6 nguŏk 7 hô̤ (nùng-lĭk)
6 nguŏk 7 hô̤ sê nùng-lĭk 6 nguŏk gì dâ̤ 7 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 6 nguŏk
8月14號
過世
14
Ū-sông
Ū-sông sê Dṳ̆ng-guók Lièu-nìng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Lièu-nìng
Siông Dáik
Siông Dáik (尚德, 1441 n. - 1469 n.) sê Liù-giù-guók gì dâ̤ 6 dâi guók-uòng, 1460 nièng gáu 1469 nièng câi-ôi.
1441 nièng, ĭ nòng-bâ Siông Tái-giū bâng-sī, iù ĭ lì ciék-băng. câi-ôi gì sèng-âu, gâe̤ng Tái-guók, Dièu-siēng dēng dēng guók-gă huák-diēng siŏng-ngiĕk guăng-hiê, Liù-giù muōng biéng muōng bó.
Siông Dáik tié-lāu páh Kikaiga Dō̤, có̤i-cṳ̄ng diŏh 1466 nièng ciŏng ĭ páh giâ lì. 1469 nièng, ciáh 29 huói gì Siông Dáik săng-mŭk-siŏh-sì sī kó̤, hiêng-dâi gì hŏk-ciā huài-ngì ĭ sê ké̤ṳk nè̤ng hâi sī gì. Ĭ sī lō̤ ī-hâiu, dâi-sìng Siông Ièng chuâng-ôi.
薄熙來
薄熙來（1949年7月3號—）是蜀隻中國其政治家，中國共產黨共中華人民共和國其高層官員. 伊是山西定襄儂，是薄一波其囝. 伊做過商務部部長，2007年起做中共其重慶市委書記共中央政治局委員. 2012年，部下王立軍走去美國領事館，因為茲件事計落臺，開除黨籍. 2013年，復因為受賄、貪污、濫用職權其罪，拿𡅏判無期徒刑，關着秦城監牢裡勢.
分類:中國 分類:人物
6 nguŏk 8 hô̤ (nùng-lĭk)
6 nguŏk 8 hô̤ sê nùng-lĭk 6 nguŏk gì dâ̤ 8 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 6 nguŏk
Chiŭ-chiŭ
Chiŭ-chiŭ sê dông-ŭk sĭng-tā̤ gì siŏh cṳ̄ng ké-guăng, ná̤eng-náe̤ng dòng-dòng gì, bī-gáu gĭng-siòng chók-hiêng diŏh niōng-tā̤ dông-ŭk sĭng-tā̤. Chiŭ-chiŭ ék-buăng sê dò̤ gāng-gáuk ciŭ-ùi kuàng-gīng hĕ̤k-chiā niăh nó̤h sāi gì.
分類:Sĕng-lī
Bosque Gông (Texas)
分類:Texas gì gông
1722 nièng
1722
Guó-sié
分類:1720 nièng-dâi
王延政
王延政（？—951年）是五代十國其辰候閩國其第5代皇帝，943年遘945年在位.
王延政是王審知其囝，也是王延翰、王延鈞共王延曦其弟. 王延鈞在位其辰候，平定王延稟其叛亂，派伊去做建州刺史. 遘尾了共王延曦做𣍐和，王延曦敆940年派部隊去拍伊，無贏. 第二年王延曦封伊做富沙王. 不過943年，伊復敆建州自立門戶，自稱殷王，年號天德.
王延政共王延曦蜀樣，對百姓收野価稅，百姓生活野喫虧，944年，敆福州其王延曦乞朱文進、連重遇刣死，福州其閩國宗室全部乞朱文進拿𡅏刣唻. 王延政派兵拍福州，945年，將者城拍下來. 閩國其大臣卜想讓王延政轉福州來，不過許辰候南唐借者事件開始侵略閩國，伊無能耐儷派自家其囝王繼昌去福州. 王繼昌乞大臣黃仁諷害死，伊聽講以後派部隊拍福州，將黃仁諷蜀厝儂都拿𡅏刣唻. 茲辰候南唐其兵已經包圍建州，伊無能耐投降.
王延政乞儂拿去南唐其首都金陵（今旦其南京），南唐中主封伊做羽林大將軍. 951年，封伊做光山王. 無箬恒病死，追封福王，諡號恭懿.
今旦福建野価姓王其儂自稱是王延政其後代.
Gwinnett Gông (Georgia)
Gwinnett Gông (Ĭng-ngṳ̄: Gwinnett County) sê Mī-guók Georgia gì siŏh ciáh gông.
分類:Georgia gì gông
藍尾星
縮圖|藍尾星 藍尾星，普通話叫螢火蟲，是蜀種昆蟲，暝晡辰侯伊其下底會發出綠綠其光. 福州童謠有「藍尾星，光彈彈. 拍鐵鼓，起涼棚. 涼棚厝，織蠐布」其講法. 但是現在環境伓好，藍尾星都野少了. 分類:節肢動物
119
119 sê 118 gâe̤ng 120 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
8月15號
過世
15
Bō̤-dêng
Bō̤-dêng sê Dṳ̆ng-guók Ò̤-báe̤k gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Ò̤-báe̤k
6 nguŏk 9 hô̤ (nùng-lĭk)
6 nguŏk 9 hô̤ sê nùng-lĭk 6 nguŏk gì dâ̤ 9 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 6 nguŏk
Hăk-mĭk-guă
Hăk-mĭk-guă (哈密瓜) sê siŏh cṳ̄ng cūi-guō.
分類:Cūi-guō
Thanh Hóa
Thanh Hóa sê Uŏk-nàng gì siŏh ciáh sēng.
分類:Uŏk-nàng
Sĕng-ŭk-hŏk
Sĕng-ŭk-hŏk (生物學) sê ngiĕng-géu sĕng-ŭk gì giék-gáiu, gŭng-nèng, sĕng-diōng, huák-ṳ̆k, céng-huá, hŭng-buô, gâe̤ng hŭng-lôi gì siŏh ciáh hŏk-kuŏ.
分類:Sĕng-ŭk
120
分類:Só-cê
Dòng-gêng-lĕ̤k
Dòng-gêng-lĕ̤k (長頸鹿) iâ hô̤ lā̤ dò̤-báu (駝豹) hĕ̤k-ciā gì-lìng-lĕ̤k (麒麟鹿), sê siŏh cṳ̄ng Hĭ-ciŭ gì dông-ŭk. Ciā dông-ŭk iâ sê gĭng-dáng sié-gái gà̤-dēng có̤i gèng gì dông-ŭk.
Mìng-dièu gì sèng-âu, Dâng Huò lŏ̤h Să̤-iòng, ciŏng Hĭ-ciŭ gì dòng-gêng-lĕ̤k dái diōng Dṳ̆ng-guók. Ciā dông-ŭk iā chiông Dṳ̆ng-guók sìng-uâ diē-sié gì gì-lìng, gó-chṳ̄ hô̤ lā̤ „gì-lìng-lĕ̤k“.
分類:Buô-ṳ̄ dông-ŭk
Páh-săi
縮圖|[[Sĭng-gă-pŏ̤ Nàng-săi (南獅)]] Páh-săi, páh-săi-mā, iâ hô̤ lā̤ ū-săi (舞獅), sê siŏh cṳ̄ng Dĕ̤ng-ā mìng-găng diòng-tūng ngiê-sŭk. 分類:Ùng-huá
Bossier Gông (Louisiana)
Bossier Gông sê Mī-guók Louisiana gì siŏh ciáh gông.
分類:Louisiana gì gông
Siông Ŭng
Siông Ŭng (尚溫, 1784 n. 4 ng. 25 h. - 1802 n. 8 ng. 8 h.) sê Liù-giù-guók gì dâ̤ 24 dâi guók-uòng, 1795 nièng gáu 1802 nièng câi-ôi.
Ĭ sê sié-cṳ̄ Siông Diĕk gì giāng, iâ sê guók-uòng Siông Mŭk gì sŏng. 1795 nièng, Siông Mŭk bâng-sī, iù ĭ lì ciék-băng. Câi-ôi gì sèng-âu, huák-diēng Liù-giù gì gáu-ṳ̆k. 1802 nièng ĭng-ôi tiĕng-huă bâng-sī, ĭ gì giāng Siông Sìng ciék-băng.
分類:Liù-giù-guók
1723 nièng
1723
Guó-sié
分類:1720 nièng-dâi
HTML
HTML (ciòng-chĭng: HyperText Markup Language) sê siŏh cṳ̄ng ciŏng-muòng dò̤ lì cháung-gióng uōng-hiĕk gì ngṳ̄-ngiòng. 1982 nièng, iù Timothy Berners-Lee huák-mìng.
分類:Séng-sék 分類:Piĕng-tiàng ngṳ̄-ngiòng
Gĭng-guă
Gĭng-guă (金瓜) sê siŏh cṳ̄ng cūi-guō.
8月16號
過世
16
1724 nièng
1724
Guó-sié
分類:1720 nièng-dâi
Chŏng-ciŭ
Chŏng-ciŭ sê Dṳ̆ng-guók Ò̤-báe̤k gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Ò̤-báe̤k
Haakon Gông (South Dakota)
Haakon Gông (Ĭng-ngṳ̄: Haakon County) sê Mī-guók South Dakota gì siŏh ciáh gông.
分類:South Dakota gì gông
122
分類:Só-cê
121
121 sê 120 gâe̤ng 122 cĭ găng gì cê̤ṳ-iòng-só.
分類:Só-cê
Diŏng-gă-kāu
分類:Ò̤-báe̤k
6 nguŏk 10 hô̤ (nùng-lĭk)
6 nguŏk 10 hô̤ sê nùng-lĭk 6 nguŏk gì dâ̤ 10 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 6 nguŏk
Duâi-sĭng-sĭng
Duâi-sĭng-sĭng (大猩猩) sê siŏh cṳ̄ng siăh nèng gì lìng-diōng-mŭk dông-ŭk, gâe̤ng ìng-lôi gì chĭng-nguòng-séng bī-gáu duâi.
分類:Buô-ṳ̄ dông-ŭk
Bulgaria-ngṳ̄
Bulgaria-ngṳ̄̄  (български език) sê sê sié-gái gì ngṳ̄-ngiòng cĭ-ék. Bulgaria-ngṳ̄ gâe̤ng Ciĕk-káik-ngṳ̄, Pŏ̤-làng-ngṳ̄ sê chĭng-chék. Ciòng sié-gái ī Bulgaria-ngṳ̄ có̤ mū-ngṳ̄ gì nè̤ng dŭ-liāng ô 910 uâng nè̤ng.
Bulgaria-ngṳ̄ gì cê-mō̤-biēu
(съкратен вариант по отношение на произношението, вижте Фонология за по-пълен обзор на звуците)
Ngôi-buô lièng-giék
分類:Ngṳ̄-ngiòng
周永康
周永康（1942年12月—）是蜀隻中國其政治家，中國共產黨共中華人民共和國其領導人之一. 江蘇無錫儂，原來其名字號𡅏周元根.
伊敆2007年當選中共其中央政治局常委，遘2012年落臺. 2014年7月29號中共宣佈，周永康涉嫌嚴重違紀，紀檢委已經對伊立案審查. 12月5號，開除伊其黨籍，移乞司法機關處理.
分類:中國 分類:人物
Botetourt Gông (Virginia)
Botetourt Gông sê Mī-guók Virginia gì siŏh ciáh gông.
分類:Virginia gì gông
1725 nièng
1725
2015 nièng
2015
Bolivia
Bolivia sê Nàng Mī-ciŭ gì siŏh ciáh guók-gă.
分類:Nàng Mī-ciŭ guók-gă
Băh-gák
Băh-gák (白鴿) sĭk-cié diŏh tĕ̤k „băh-lák“, sê cēu (鳥) dài-dŏng gák (鴿) gì siŏh cṳ̄ng. Hiêng-câi chuó iōng gì gák duâi-buô-hông sê băh-gák.
Băh-gák găh hiêng-câi siâ-huôi sê huò-bìng (和平) gì hióng-cīng (象徵), buô hô̤ lā̤ „huò-bìng-gák“ (和平鴿).
分類:cēu
Niōng-tā̤ dông-ŭk
Niōng-tā̤ dông-ŭk sê dông-ŭk gái gì dâ̤-nê duâi gì muòng, bău-guák ô chiĕu-guó 85,000 cṳ̄ng dông-ŭk, găh ciòng sié-gái gáuk-dê dŭ ô hŭng-buô.
Niōng-tā̤ dông-ŭk sṳ̆k mò̤-cék-tùi dông-ŭk. *
6 nguŏk 11 hô̤ (nùng-lĭk)
6 nguŏk 11 hô̤ sê nùng-lĭk 6 nguŏk gì dâ̤ 11 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 6 nguŏk
Habersham Gông (Georgia)
Habersham Gông (Ĭng-ngṳ̄: Habersham County) sê Mī-guók Georgia gì siŏh ciáh gông.
分類:Georgia gì gông
Microsoft Windows
Microsoft Windows sê Mī-guók Mì-niōng gŭng-sĭ huák-mìng gì siŏh cṳ̄ng chŏ̤-cáuk-hiê-tūng (iâ hô̤ lā̤ cáuk-ngiĕk-hiê-tūng).
分類:Séng-sék
Muòng (sĕng-ŭk-hŏk)
̍Muòng (門) sê sĕng-ŭk-hŏk hŭng-lôi gì siŏh ngék, diŏh gái (界) gâe̤ng gŏng (綱) cĭ-găng.
分類: Sĕng-ŭk
1726 nièng
1726
Guó-sié
分類:1720 nièng-dâi
Gă-săk-giāng
Gă-săk-giāng (虼蚻囝, tĕ̤k có̤ gă-lăk-giāng) sê siŏh cṳ̄ng mì-hìng gì ké-chiă.
Ngò̤-lò̤-sṳ̆-ngṳ̄
Ngò̤-lò̤-sṳ̆-ngṳ̄̄  (ру́сский язы́к) sê sê sié-gái ciō-iéu gì ngṳ̄-ngiòng cĭ-ék. Ciòng sié-gái ī Ngò̤-lò̤-sṳ̆-ngṳ̄ có̤ mū-ngṳ̄ gì nè̤ng dŭ-liāng ô 14400 uâng nè̤ng.
Gă-săk-giāng
分類:ké-chiă
ASP.NET
ASP.NET sê Mì-niōng diŏh .NET Framework kuŏng-gá dâi-dŏng tì-gṳ̆ng gì, dò̤ lì kăi-huák Web êng-ê̤ṳng tiàng-sê̤ṳ gì lôi-kó, hŭng-ciŏng diŏh  ùng-giông diē-sié.
Siông-hāi Gău-tŭng Dâi-hŏk
Siông-hāi Gău-tŭng Dâi-hŏk (上海交通大學) sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì siŏh ciáh dâi-hŏk, găk Siông-hāi gì Mīng-hòng-kṳ̆.
ASP.NET
ASP.NET sê iù ASP gāi-céng kuók-diēng huák-diēng lì gì.
分類:Séng-sék
Băng-mā
Băng-mā (斑馬) sê siŏh cṳ̄ng Hĭ-ciŭ gì buô-ṳ̄-dông-ŭk.
分類:Buô-ṳ̄ dông-ŭk
Hèng-cūi
Hèng-cūi sê Dṳ̆ng-guók Ò̤-báe̤k gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Ò̤-báe̤k
Ngò̤-lò̤-sṳ̆-ngṳ̄
ngṳ̄ 分類:Ngṳ̄-ngiòng
6 nguŏk 12 hô̤ (nùng-lĭk)
6 nguŏk 12 hô̤ sê nùng-lĭk 6 nguŏk gì dâ̤ 12 gĕ̤ng.
Bìng-dīng-săng (chê)
Bìng-dīng-săng sê Dṳ̆ng-guók Ò̤-nàng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Ò̤-nàng
Káung-mìng
Káung-mìng (睏眠) iâ hô̤ lā̤ kó̤-káung (去睏), sê buô-ṳ̄ dông-ŭk, cēu-giāng, ngṳ̀ dēng dēng iā sâ̤ dông-ŭk dŭ ô gì siŏh cṳ̄ng cê̤ṳ-iòng gì hiŭ-sék câung-tái. Gâe̤ng hìng gó̤ mâ̤ siŏh iông, káung-mìng ṳ̀ng-ê ké̤ṳk nè̤ng chāu chĭng-chāng. Ô gì sèng-âu nè̤ng kó̤-káung gó â̤ có̤-máe̤ng.
Nè̤ng gì siŏh-sié dâi-dŏng ô 1/3 gì sì-găng găk lā̤ káung, gó-chṳ̄ káung gì cék-liông sê hō̤ sê ngài dó̤i nè̤ng īng-hiōng iā duâi.
徐才厚
徐才厚（1943年6月—）是蜀隻中國其政治家，中國共產黨共中華人民共和國其高層官員，也是中國人民解放軍其軍官. 伊是遼寧瓦房店儂.
伊敆2004年遘2013年是中華人民共和國中央軍事委員會其副主席. 2014年，因為受賄共貪污乞政府拿去. 6月30號，乞共產黨開除黨籍. 2015年3月15號，著北京過世.
分類:中國 分類:人物
Bottineau Gông (North Dakota)
Bottineau Gông sê Mī-guók North Dakota gì siŏh ciáh gông.
分類:North Dakota gì gông
1727 nièng
1727
Guó-sié
分類:1720 nièng-dâi
Bŭk-iòng
Bŭk-iòng sê Dṳ̆ng-guók Ò̤-nàng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
6 nguŏk 13 hô̤ (nùng-lĭk)
6 nguŏk 13 hô̤ sê nùng-lĭk 6 nguŏk gì dâ̤ 13 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 6 nguŏk
Mā-cū
Mā-cū kō̤-nèng sê:
Linux
Linux sê siŏh cṳ̄ng kăi-huóng nguòng-dâi-mā gì chŏ̤-cáuk-hiê-tūng (iâ hô̤ lā̤ cáuk-ngiĕk-hiê-tūng). 1991 nièng, iù Hŭng-làng nè̤ng Linus Torvalds kăi-huák chók ĭ có̤i cā gì siŏh ciáh bēng-buōng.
分類:Séng-sék
Haines Gông (Alaska)
Haines Gông (Ĭng-ngṳ̄: Haines County) sê Mī-guók Alaska gì siŏh ciáh gông.
分類:Alaska gì gông
1728 nièng
1728
Guó-sié
分類:1720 nièng-dâi
Hŭk-dáng Dâi-hŏk
Hŭk-dáng Dâi-hŏk sê Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gì siŏh ciáh dâi-hŏk, găk Siông-hāi.
分類:Dṳ̆ng-guók gáu-ṳ̆k
Cé̤ṳ-mā-dáing
Cé̤ṳ-mā-dáing sê Dṳ̆ng-guók Ò̤-nàng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Ò̤-nàng
Pé
Pé (鼻) sê dông-ŭk ciŏng-muòng dò̤ lā̤ hŭ-ngék (呼吸) gâe̤ng bê (齅) ê (味) gì ké-guăng (器官).
6 nguŏk 14 hô̤ (nùng-lĭk)
6 nguŏk 14 hô̤ sê nùng-lĭk 6 nguŏk gì dâ̤ 14 gĕ̤ng.
Gù-cŭi
Gù-cŭi (鴣隹) iâ hô̤ lā̤ băng-kiŭ (斑鳩), sê siŏh cṳ̄ng cēu.
6 nguŏk 14 hô̤ (nùng-lĭk)
分類:Nùng-lĭk 6 nguŏk
Gù-cŭi
分類:Cēu
Hale Gông (Alabama)
Hale Gông (Ĭng-ngṳ̄: Hale County) sê Mī-guók Alabama gì siŏh ciáh gông.
分類:Alabama gì gông
2010 nièng-dâi
2010 nièng-dâi téng 2010 nièng 1 nguŏk 1 hô̤ kăi-sṳ̄, gáu 2019 nièng 12 nguŏk 31 hô̤ giék-sók.
Â-muòng
Â-muòng (Mìng-nàng-uâ: Ē-mn̂g; Ĭng-ngṳ̄: Xiamen, Amoy) sê Hók-gióng-sēng iòng-hāi gì hó-sēng-ngék siàng-chê. Ĭ diŏh Ciòng-ciŭ gâe̤ng Ciŏng-ciŭ dài-dŏng, sê Mìng-nàng dê-kṳ̆ gì dṳ̆ng-sĭng siàng-chê.
Gê̤ṳng-dâi, Să̤-huŏng chĭng Â-muòng có̤ "Amoy", ciā miàng gì kī-nguòng ô 2 cṳ̄ng gōng-huák. 1 cṳ̄ng nêng-ùi sê sêu Ciŏng-ciŭ-kiŏng (漳州腔) gì īng-hiōng, áng Ciŏng-ciŭ-kiŏng, "Â-muòng" tĕ̤k có̤ "Ē-mûi"; iâ ô 1 piĕ nè̤ng nêng-ùi sê gŏng-gé̤ṳ Hók-ciŭ-uâ huák-ĭng huăng-ĭk lì gì.
Hèng-céng dăng-ôi
Ciòng Â-muòng buŏng có̤ Hāi-chŏng (海滄), Hù-lī (湖里), Cĭk-mī (集美), Sṳ̆-mìng (思明), Dùng-ăng (同安), Siòng-ăng (翔安) 6 bĭk kṳ̆, dài-dŏng Sṳ̆-mìng gâe̤ng Hù-lī cū siàng Gĭng-cá̤ dĕk-kṳ̆.
Lĭk-sṳ̄
282 nièng, Háng-dièu găk gĭng-dáng-nĭk Â-muòng gì dê-buàng siék-lĭk Dùng-ăng-gâing (同安縣), sṳ̆k Céng-ăng-gông (晉安郡). 1650 nièng, Dâng Sìng-gŭng (鄭成功) báik-cèng dái-liāng gŭng-dôi lì gáu Â-muòng, ké̤ṳk cī-bĕng kī-miàng "Sṳ̆-mìng-ciŭ" (思明洲, é-sé̤ṳ sê "sṳ̆-niêng Mìng-dièu"). Muāng-chĭng miĕk-uòng Mìng-dièu hâiu, gāi "Sṳ̆-mìng" có̤ "Â-muòng", mâing-mâing huák-diēng siàng Mìng-nàng dê-kṳ̆ dê̤ṳng-iéu gì hāi-gē̤ng. 1842 nièng, Dṳ̆ng-guók găk Ă-piéng Ciéng-cĕng siŏ ké̤ṳk Ĭng-guók, chiĕng-dêng Nàng-gĭng Dèu-iók. Gŏng-gé̤ṳ dèu-iók, Â-muòng ké̤ṳk kŭi-huóng có̤ tŭng-siŏng kēu-ngiâng (通商口岸). 1949 nièng, Dṳ̆ng-gê̤ṳng siék Â-muòng có̤ "Sēng-hăk-chê" (省辖市), cĭ-hâiu bô ké̤ṳk ĭ siék có̤ "Hó-sēng-gék-chê" (副省級市). 1980 nièng, Â-muòng ké̤ṳk siék có̤ "Gĭng-cá̤ Dĕk-kṳ̆" (經濟特區). Gĭng-guó cī sâ̤ nièng gì huák-diēng, Â-muòng ī-gĭng sê gĭng-dáng Dṳ̆ng-guók gĭng-cá̤ dék huák-dăk gì siàng-chê cĭ-ék.
A A 分類:Â-muòng
Boulder Gông (Colorado)
Boulder Gông sê Mī-guók Colorado gì siŏh ciáh gông.
分類:Colorado gì gông
Dô-giŏng-huă-sṳ̆k
Dô-giŏng-huă-sṳ̆k (杜鵑花屬) gì sĭk-ŭk gāng-chĭng Dô-giŏng (杜鵑). Găk Báe̤k-buáng-giù (北半球) gì duâi-buô dŭ ô hŭng-buó, Nàng-buáng-giù (南半球) gì Dĕ̤ng-nàng-ā (東南亞), Ó̤-dâi-lé-ā (澳大利亞) iā â ché̤ṳ diŏh. 分類:sĭk-ŭk分類:Huă
6 nguŏk 15 hô̤ (nùng-lĭk)
6 nguŏk 15 hô̤ sê nùng-lĭk 6 nguŏk gì dâ̤ 15 gĕ̤ng.
Ciĕu-cáuk
Ciĕu-cáuk sê Dṳ̆ng-guók Ò̤-nàng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
6 nguŏk 15 hô̤ (nùng-lĭk)
分類:Nùng-lĭk 6 nguŏk
Ciĕu-cáuk
分類:Ò̤-nàng
1730 nièng
1730
Guó-sié
分類:1730 nièng-dâi
Ciŭ-kāu
Ciŭ-kāu sê Dṳ̆ng-guók Ò̤-nàng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Ò̤-nàng
Buò-dièng
Hèng-céng dăng-ôi
Buò-dièng ô 4 bĭk kṳ̆ 1 bĭk gâing:
Lṳ̄-iù
Buò-dièng gì Mì-ciŭ-dō̤ (湄洲島) sê Mā-cū (媽祖) chók-sié gì dê-huŏng.
分類:Hĭng-huá 分類:Buò-dièng
Vanadium
Vanadium sê siŏh cṳ̄ng gĭng-sṳ̆k, iâ sê siŏh cṳ̄ng huá-hŏk nguòng-só. Nguòng-cṳ̄ sê̤ṳ-só sê 23, huá-hŏk hù-hô̤ sê V.
Chăng-kō̤ cṳ̆-lâiu
分類:Huá-hŏk nguòng-só
Thừa Thiên Huế
Thừa Thiên Huế sê Uŏk-nàng gì siŏh ciáh sēng.
分類:Uŏk-nàng
8月17號
過世
17
Hale Gông (Texas)
Hale Gông (Ĭng-ngṳ̄: Hale County) sê Mī-guók Texas gì siŏh ciáh gông.
分類:Texas gì gông
Sĭng-gă-pŏ̤
Sĭng-gă-pŏ̤ (新嘉波 hĕ̤k-ciā 新加坡) sê Dĕ̤ng-nàng Ā gì siŏh ciáh guók-gă, dĕ̤ng-buô sê Nàng Dṳ̆ng-guók Hāi.
Gâing-ék
分類:Ā-ciŭ guók-gă
1729 nièng
1729
Guó-sié
分類:1720 nièng-dâi
8月18號
過世
18
Nàng-gĭng Dâi-hŏk
Nàng-gĭng Dâi-hŏk gô-dā̤ hô̤ lā̤ Guók-lĭk Dṳ̆ng-iŏng Dâi-hŏk. Gáu-muōi-lāu ĭng-ôi Dâ̤ 2 ché̤ṳ Guók Gê̤ṳng Nô̤i-céng, hŏk-hâiu téng Nàng-gĭng buăng kó̤ Dài-uăng. Dṳ̆ng-guók Gê̤ṳng-sāng-dōng siông-dài ī-hâiu, diŏh hiā dâi-hŏk nguòng-lài gì hâiu-cī gióng-lĭk gĭng-dáng gì Nàng-gĭng Dâi-hŏk.
分類:Dṳ̆ng-guók gáu-ṳ̆k
21 sié-gī
Duâi dâi
分類:21 sié-gī
Wikipedia
Wikipedia, iâ hô̤ lō̤ Wiki Báik-kuŏ (Wiki百科) sê 1 buô uōng-lŏk báik-kuŏ-ciòng-cṳ̆, găk 2001 nièng 1 nguŏk 15 hô̤ sìng-lĭk. Ĭ gì mŭk-dék sê gióng-lĭk 1 buô uòng-cuòng cê̤ṳ-iù, miēng-hié, dŏ̤-ngṳ̄ gì báik-kuŏ-ciòng-cṳ̆. Wikipedia ôi cêng sâ̤ nè̤ng tì-gṳ̆ng dĭ-sék gâe̤ng chăng-kō̤ cṳ̆-lâu. Ĭ gâe̤ng ék-buăng gì báik-kuŏ-ciòng-cṳ̆ có̤i duâi gì chă-biék cêu sê cuòng sié-gái giĕng-dṳ̆k nè̤ng dŭ â̤-sāi lì Wikipedia piĕng-siā, siŭ-gāi, tō̤-lâung ùng-ciŏng, gó-chṳ̄ ĭ gì cṳ̆-nguòng sê dék hŭng-hô gì.
Wikipedia ciō hŭk-ô-ké diŏh Mī-guók, bê-ê̤ṳng gì hŭk-ô-ké diŏh Hò̤-làng gâe̤ng Hàng-guók.
Bàng-uâ Wikipedia
Bàng-uâ Wikipedia sê sāi Hók-ciŭ-uâ Bàng-uâ-cê gâe̤ng Hók-ciŭ-uâ Háng-cê siā gì Wikipedia bēng-buōng. Ĭ diŏh 2006 nièng 9 nguŏk 30 hô̤ sìng-lĭk, gáu gĭng-dáng dêu tūng-biáng ô piĕng dèu-mĕ̤k.
Nguôi-buô lièng-giék
B
Hŏk-biáh
Hŏk-biáh sê Dṳ̆ng-guók Ò̤-nàng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
6 nguŏk 16 hô̤ (nùng-lĭk)
6 nguŏk 16 hô̤ sê nùng-lĭk 6 nguŏk gì dâ̤ 16 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 6 nguŏk
Hŏk-biáh
分類:Ò̤-nàng
7 nguŏk 20 hô̤
Guó-sié
分類:7 nguŏk
Lìng Cáik-sṳ̀
Lìng Cáik-sṳ̀ (林則徐, ), biēu-cê Nguòng-hū (元撫), sê Dṳ̆ng-guók Muāng-chĭng sèng-âu gì céng-dê-gă gâe̤ng hŏk-ciā. Ĭ báik-cèng diŏh Guōng-ciŭ dái-liāng Dṳ̆ng-guók ìng-mìng dī-káung Ĭng-guók kŭi-diēng "Hū-muòng siĕu iĕng" (虎門銷煙). Chŭi-iòng cuòi ké̤ṳk nè̤ng nêng-ùi sê ĭ ūi-dâi gì sê̤ṳ-cék, dáng-sê ciā dâi iâ sê 1839 nièng huák-sĕng Dâ̤-ék-huòi Ă-piéng Ciéng-cĕng gì ciō-iéu nguòng-ĭng.
Lìng Cáik-sṳ̀ diŏh Hók-ciŭ chók-sié, có̤-sá̤ sèng-hâiu tĕ̤k-cṳ̆ iā nêng-cĭng. 1871 nièng, ĭ guăng có̤ „Hù-Guōng Cūng-dók“ (湖廣總督). Dùng nièng bô sĕng có̤ "Kĭng-chă̤ Dâi-sìng" (欽差大臣), ké̤ṳk Huòng-dá̤ pái kó̤ Guōng-dĕ̤ng géng Ă-piéng. Găk géng iĕng sèng-hâiu, ĭ mŭk-siŭ chiĕu-guó 2 uâng siŏng Ă-piéng, hŭng-sō̤ Ĕu-ciŭ lì gì sŏng-sùng. Dáng-sê, ĭ gì nū-lĭk mò̤ sìng-gŭng.
Ă-piéng Ciéng-cĕng huák-sĕng ī-hâiu, Huòng-dá̤ ôi lāu ché̤ṳ-huăk Lìng Cáik-sṳ̀, cêu ciŏng ĭ huák-puói gáu Sĭng-giŏng chṳ̆ng-gŭng. Dáng-sê ĭ táu-dā̤ mò̤ gāi-biéng ĭ dó̤i guók-gă gì dṳ̆ng-sìng. Ĭ ô siā guó 1 dà̤ sĭ gōng: „Gēu lé guók-gă sĕng sṳ̄ ī, kī ĭng huô hók biê kṳ̆ cĭ?“ (茍利國家生死以, 豈因禍福避趨之?) 1850 nièng, ĭ sī diŏh diōng kó̤ Guōng-să̤ gì diô dŏng.
Nguôi-buô lièng-giék
分類:Gū-dâi Dṳ̆ng-guók ìng-ŭk 分類:Hók-ciŭ-nè̤ng 分類:Céng-dê-gă 分類:Sáng Lìng
La Serena
縮圖 La Serena sê Chile gì siŏh ciáh siàng-chê. 分類:Chile
Kă
Kă (骹) sê iā sâ̤ cék-tùi dông-ŭk (脊椎動物) dŭ ô gì siŏh ciáh buô-ôi (部位), dò̤ lā̤ giàng-diô sāi.
Sṳ̆k-ngṳ̄
分類:Sĕng-lī
Siông Hô̤
Siông Hô̤ (尚灝, 1787 n. 7 ng. 14 h. - 1834 n. 7 ng. 5 h.) sê Liù-giù-guók gì dâ̤ 26 dâi guók-uòng, 1804 nièng gáu 1834 nièng câi-ôi.
Ĭ sê Siông Diĕk gì giāng, iâ sê Siông Ŭng gì diê. Siông Sìng găk 1803 nièng sī lō̤ ī-hâiu, iù ĭ lì ciék-băng. Câi-ôi gì sèng-âu Liù-giù iā bék, ĭ giéng-gáe̤k Liù-giù gì bék dŭ sê Nĭk-buōng hâi gì, buóh siōng ciŏng Nĭk-buōng nè̤ng dṳ̆k kó̤. Mò̤-niĕ-ài cuòi ké̤ṳk Nĭk-buōng nè̤ng sĕng báik, diŏh 1828 nièng gōng ĭ cĭng-sìng ô mò̤-bâng, ciŏng ĭ guŏng kī lì, iù sié-cṳ̄ Siông Ṳ̆k lì ché̤ṳ-lī céng-dê. 1834 nièng bâng sī, Siông Ṳ̆k ciáng-sék ciék-băng.
杜鵑花屬
縮圖|紅紅倛杜鵑花 杜鵑花屬倛植物，簡稱杜鵑. 敆北半球倛大部都有分佈，南半球倛東南亞、澳大利亞也會覷着. 分類:植物分類:花
Siông Hô̤
分類:Liù-giù-guók
Paraguay
Paraguay sê Nàng Mī-ciŭ gì siŏh ciáh guók-gă.
分類:Nàng Mī-ciŭ guók-gă
Săng-muòng-hiĕk
Săng-muòng-hiĕk sê Dṳ̆ng-guók Ò̤-nàng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
Ăng-buôi Céng-săng
Abe Shinzō (安倍 晋三) sê Nĭk-buōng gì siŏh ciáh céng-dê-gă.
分類:Nĭk-buōng ìng-ŭk
Boundary Gông (Idaho)
Boundary Gông sê Mī-guók Idaho gì siŏh ciáh gông.
分類:Idaho gì gông
6 nguŏk 17 hô̤ (nùng-lĭk)
6 nguŏk 17 hô̤ sê nùng-lĭk 6 nguŏk gì dâ̤ 17 gĕ̤ng.
Halifax Gông (North Carolina)
Halifax Gông (Ĭng-ngṳ̄: Halifax County) sê Mī-guók North Carolina gì siŏh ciáh gông.
分類:North Carolina gì gông
Siông Ṳ̆k
Siông Ṳ̆k (尚育, 1813 n. 8 ng. 19 h. - 1847 n. 10 ng. 25 h.) sê Liù-giù-guók gì dâ̤ 27 dâi guók-uòng, 1835 nièng gáu 1847 nièng câi-ôi.
Ĭ sê Siông Hô̤ gì giāng. 1828 nièng, ĭ nòng-bâ huāng-káung Nĭk-buōng, ké̤ṳk guŏng kī lì, iù ĭ lì ché̤ṳ-lī dâi-gié. 1834 nièng Siông Hô̤ sī lō̤ ī-hâiu ciáng-sék ciék-băng.
Ĭ câi-ôi gì sèng-âu huák-diēng gáu-ṳ̆k, siŭ-gāi huák-lŭk dâi-dŏng mò̤ gáu gì dê-huŏng. Ĭ iâ buóh siōng huák-diēng gĭng-cá̤, bók-guó diŏh 1847 cêu bâng sī lāu, iù ĭ gì giāng Siông Tái lì ciék-băng.
分類:Liù-giù-guók
Mā-cū (Sìng)
Mā-cū (媽祖) sê Hók-gióng iòng-hāi gâe̤ng Dài-uăng mìng-găng buái gì cṳ̆-niòng sìng. Hók-ciŭ-nè̤ng iâ chĭng ĭ có̤ „Mā-cū Bò̤-bò̤“ (媽祖婆婆). Dó̤i ĭ gì séng-dù lì gōng, Mā-cū â̤ bé-êu tō̤-hāi-nè̤ng gì bìng-ăng.
Gŏng-gé̤ṳ diòng-siók, Mā-cū nguòng-miàng „Lìng Mĕk-niòng“ (林默娘), 960 nièng găk Buò-dièng Mì-ciŭ Dō̤ chók-sié. 16 huói sèng-âu ĭ cêu dáik diŏh sìng-siĕng gì dô̤, ôi hiŏng-mìng siĕu căi dṳ̀ hâi. Ī-hâiu sĭng tiĕng biéng có̤ sìng-siĕng, bé-êu tō̤-hāi-nè̤ng.
8月19號
過世
19
Să̤-cŏng
Să̤-cŏng(西裝) cê-méng é-sé̤ṳ sê “să̤-huŏng gì hŭk-cŏng”, sê hiêng-câi siâ-huôi ciáng-sék dòng-hăk sê̤ṳng gì hŭk-cŏng(服裝), iâ hô̤ lā̤ “ciáng-cŏng”(正裝).
分類:ĭ-siòng
7 nguŏk 30 hô̤
Guó-sié
分類:7 nguŏk
6 nguŏk 18 hô̤ (nùng-lĭk)
6 nguŏk 18 hô̤ sê nùng-lĭk 6 nguŏk gì dâ̤ 18 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 6 nguŏk
1732 nièng
1732
Guó-sié
分類:1730 nièng-dâi
Guók-lĭk Dṳ̆ng-iŏng Dâi-hŏk
Guók-lĭk Dṳ̆ng-iŏng Dâi-hŏk sê Dṳ̆ng-huà Mìng-guók (Dài-uăng) gì siŏh ciáh dâi-hŏk. Nguòng-lài găk Dṳ̆ng-guók Nàng-gĭng, gáu-muōi-lāu ĭng-ôi Dâ̤ 2 ché̤ṳ Guók Gê̤ṳng Nô̤i-céng, téng Nàng-gĭng buăng kó̤ Dài-uăng.
分類:Dài-uăng gáu-ṳ̆k
Mìng-ciō Céng-buô-dōng
Mìng-ciō Céng-buô-dōng (民主進步黨), iâ gāng-chĭng Mìng-céng-dōng (民進黨), sê Dài-uăng gì siŏh ciáh céng-dōng. 1986 nièng 9 nguŏk 28 hô̤, diŏh Dài-báe̤k gì Ièng-săng Dâi-buông-dáing sìng-lĭk.
分類:Dài-uăng céng-dōng 分類:Mìng-ciō Céng-buô-dōng
1733 nièng
1733
Guó-sié
分類:1730 nièng-dâi
6 nguŏk 11 hô̤
Guó-sié
分類:6 nguŏk
6 nguŏk 19 hô̤ (nùng-lĭk)
6 nguŏk 19 hô̤ sê nùng-lĭk 6 nguŏk gì dâ̤ 19 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 6 nguŏk
8月20號
過世
20
Halifax Gông (Virginia)
Halifax Gông (Ĭng-ngṳ̄: Halifax County) sê Mī-guók Virginia gì siŏh ciáh gông.
分類:Virginia gì gông
Bourbon Gông (Kansas)
Bourbon Gông sê Mī-guók Kansas gì siŏh ciáh gông.
分類:Kansas gì gông
𰫕
縮圖| ，是使芭蕉箬 或且糖餜箬包秫米餡或者豆餡炊出來倛. 以前是供神明.
箬野𪏸，故此有總款蜀句話：「食𡅏，箬貼別儂𩩍𡅏. 」意思是講將禍害、罪責等等推遘別儂身𡅏.
外斗鏈接
分類:福州 分類:丸囝食品 分類:中國節慶食品
Séng-iòng
Séng-iòng sê Dṳ̆ng-guók Ò̤-nàng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Ò̤-nàng
Tiền Giang
Tiền Giang sê Uŏk-nàng gì siŏh ciáh sēng.
分類:Uŏk-nàng
Iā-dièng Gă-ngiêng
Iā-dièng Gă-ngiêng (Nĭk-buōng-ngṳ̄:, 1957 n. 5 ng. 20 h. - ) sê Nĭk-buōng gì siŏh ciáh céng-dê-gă. Ĭ diŏh 2011 nièng 9 nguŏk 2 hô̤ gáu 2012 nièng 12 nguŏk 26 hô̤ cĭ găng sê Nĭk-buōng gì siū-sióng.
分類:Nĭk-buōng ìng-ŭk
Chiū-ló̤h
Chiū-ló̤h (手絡), iâ hô̤ lā̤ chiū-ták (手搨) hĕ̤k-ciā chiū-tó̤ (手套), sê siŏh cṳ̄ng dò̤ lā̤ ló̤h chiū gì nó̤h. Puòi gì chiū-ló̤h céng-tiĕng ló̤h lā̤ â̤ bō̤ niōng. Ĭ-sĕng dâe̤ng chiū-sŭk gì sèng-âu iâ â̤ dái chiū-ló̤h, ciŏng-uâng chiū mâ̤ giê lă-că.
Č
1734 nièng
1734
Guó-sié
分類:1730 nièng-dâi
7 nguŏk 15 hô̤
Guó-sié
分類:7 nguŏk
8月21號
過世
21
Siông Tái-giū
Siông Tái-giū (尚泰久, 1415 n. - 1460 n.) sê Liù-giù-guók gì dâ̤ 8 dâi guók-uòng, 1453 nièng gáu 1460 nièng câi-ôi.
Gŏ̤ Dé-sêng
Gŏ̤ Dé-sêng (高智晟, ), Siēng-să̤-nè̤ng, lŭk-sṳ̆, Dṳ̆ng-guók chók-miàng gì mìng-ciō ông-dông-ciā.
Gŏ̤ Dé-sêng sê ngiê-ìng. Ĭng-ôi ĭ ô bŏng-cô cêng sâ̤ bìng-gṳ̀ng gì nè̤ng páh guăng-sĭ, 2001 nièng, Gŏ̤ Dé-sêng ké̤ṳk sōng-gṳ̄ ùi „Dṳ̆ng-guók Sĕk-dâi Dék-hō̤ Lŭk-sṳ̆“. Găk 2003 nièng, Gŏ̤ Dé-sêng kăi-sṳ̄ chăng-gă Dṳ̆ng-guók gì mìng-ciō ông-dông, báik-cèng 3 huòi siā piĕ ké̤ṳk Dṳ̆ng-gê̤ṳng céng-hū, iĕu-giù bō̤-hô Huák-lùng-gŭng séng-dù gì hăk-huák ìng-guòng. 2006 nièng, Gŏ̤ Dé-sêng huák kī Mì-guòng Ciŏk-sĭk Ông-dông (維權絕食運動).
Siông Tái-giū
Ĭ sê Siông Bă-cé gì giāng, iâ sê Siông Dṳ̆ng gâe̤ng Siông Gĭng-hók gì diê. 1453 nièng, Siông Gĭng-hók bâng-sī, sié-cṳ̄ diŏh nô̤i-lâung dâi-dŏng ké̤ṳk nè̤ng tài sī. Siông Tái-giū găk Gĭng-uòng (gáu-muōi-lāu gāi miàng Siông Ièng) gì dó̤i-chiū giâ dĕng-gĭ có̤ guók-uòng.
Gŏ̤ Dé-sêng
2006 nièng 8 nguŏk 15 hô̤, Dṳ̆ng-gê̤ṳng géng-chák muôi tĕ̤ng-dĭ Gŏ̤ Dé-sêng cêu hàng-bók-siŏh-sì ciŏng ĭ bé-mĭk niăh gáu găng-lò̤ diē-lié. 12 nguŏk 21 hô̤, huák-iêng puáng ĭ „Diĕng-hók Guók-gă Céng-guòng Cô̤i“ (顛覆國家政權罪).
分類:Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók ìng-ŭk 分類:Lŭk-sṳ̆ 分類:Sáng Gŏ̤
Siông Tái-giū
1456 nièng, ô Nĭk-buōng gì hù-siông lì Liù-giù hùng-huák. Siông Tái-giū iā siŏng-séng ĭ, kī iā sâ̤ gì miêu. Téng cī sèng-âu kăi-sṳ̄, Liù-giù ô nè̤ng sáng Hŭk-gáu.
1458 nièng, Gusamaru gâe̤ng Amawari cô̤-huāng, ké̤ṳk ĭ dŭ niăh lā̤ miĕk lâi. 1460 nièng bâng sī, ĭ gì giāng Siông Dáik ciék-băng.
分類:Liù-giù-guók
1735 nièng
1735
Guó-sié
分類:1730 nièng-dâi
6 nguŏk 20 hô̤ (nùng-lĭk)
6 nguŏk 20 hô̤ sê nùng-lĭk 6 nguŏk gì dâ̤ 20 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 6 nguŏk
Guók-lĭk Gău-tŭng Dâi-hŏk
Guók-lĭk Gău-tŭng Dâi-hŏk sê Dṳ̆ng-huà Mìng-guók (Dài-uăng) gì siŏh ciáh dâi-hŏk, găk Dài-uăng gì Sĭng-dé̤ṳk.
福建
福建大部分地區是歸中國大陸政府管轄，金門共馬祖歸臺灣政府管轄. 故此，目前行政上實際有兩萆「福建」，英文名字也有兩萆：大陸寫Fujian，臺灣寫Fuchien.
福州市是中國大陸其福建省其省會. 臺灣許邊其福建省政府敆金門其金城鎮.
歷史
參看福建歷史.
地理
福建大部分地區是山. 福建共江西相交其地方是武夷山.
福建東部是東海，南部是南海. 海岸線𣍐平直. 有野価海灣.
行政單位
中國大陸政府管轄其福建省分作九萆地級市，列著下底：
中國大陸政府聲稱金門歸泉州管轄，馬祖歸福州管轄，但是實際無權力管.
分類:福建 分類:中國
8月22號
過世
22
Ták-ò̤
Ták-ò̤ sê Dṳ̆ng-guók Ò̤-nàng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
分類:Ò̤-nàng
6 nguŏk 21 hô̤ (nùng-lĭk)
6 nguŏk 21 hô̤ sê nùng-lĭk 6 nguŏk gì dâ̤ 21 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 6 nguŏk
Mìng-âu
Mìng-âu sê Hók-ciŭ-chê guāng-hăk gì 8 bĭh gâing dài-dŏng gì siŏh bĭh. Mìng-âu-gâing gì tū-dê miêng-cék găh 8 gâing dài-dŏng bà̤ dâ̤ nê ôi.
Dê-lī
Mìng-âu diŏh Hók-gióng de̤ng buô.
Ôi-dó̤i
Mìng-âu-gâing diŏh dê-lī siông gì gĭng-ūi sê báe̤k-ūi 25° 47′ gáu 26° 37′, dĕ̤ng-gĭng 118° 51′ gáu 119° 25′ cĭ-găng, cêu sê găh Hók-gióng Sēng dĕ̤ng-buô. Mìng-gĕ̤ng dṳng-â iù. Góng gâing tū-dê miêng-cék sê 2,133 km², gṳng Ku-chèng gâe̤ng Īng-tái â-sāu, sê Sek-ék diē-sié miêng-cêk dâ̤ 3 duâi gì gâing, gak Ngū-kṳ-báik-gâing diē-sié bà̤ dâ̤ nê ôi. Mìng-âu de̤ng buô gâe̤ng Lò̤-nguòng Gâing, Céng-ang Kṳ, Gū-làu Kṳ, Chong-sang Kṳ, Diòng-lo̤h Chê siong lìng. Nàng buô gâe̤ng Hók-chiang Chê, Īng-tái Gâing siong lièng. Sā̤ buô gâe̤ng báe̤k buô sê Mìng-chiang Gâing gâe̤ng Ku-chèng Gâing. Mìng-âu-gâing du-liāng gâe̤ng 9 bih gâing, chê, kṳ siong lièng, sê Sek-ék diē-sié lìng-gâing dék sâ̤ gì.
Dê-sié
Mìng-âu báe̤k-buô gâe̤ng sā̤-nàng buô du sê sang-kṳ, dĕ̤ng buô sê Mìng-ge̤ng làu-diô hìng siàng gì ò̤-káuk, nàng-buô Siông-ga̤ gáu Chiang-kāu hī-sioh-dâi sê Hók-ciu bàng-nguòng. Gâing báe̤k Iòng-bàng gâe̤ng Duâi-hù gau-ciék gì Ngù-mō̤ Sang ô 1403 mī hī-măng gà̤ng, sê gōng gâing dék gèng gì ôi-dó̤i.
Ò̤
Mìng-âu dék duâi gì ò̤ sê Mìng-ge̤ng, Mìng-ge̤ng téng gâing sa̤ gì Siēu-lioh làu diē Mìng-âu, huàng-chiong góng gâing dṳng-buô ôi-dó̤i. Mìng-ge̤ng gah Mìng-âu diē-sié ô 100.4 mī dòng, làu ging Siēu-lioh, Hùng-muōi, Bah-sai, Dé̤ṳk-giè, Gang-ciá, Ging-ka̤, Siong-ga̤, Nàng-sê̤ṳ, Nàng-tung, Siòng-kieng, Siông-gáng, Mìng-ge̤ng 12 bih hiong-déng. Mìng-ge̤ng gah Mìng-âu gì cuōi-mih miêng-cék ô 81 bìng-huong gung-lī. Gâing diē-sié 17 dèu Mìng-ge̤ng cie-làu nâ kau diē gŏ̤ uâ, Mìng-ge̤ng gah Mìng-âu gì làu-mik miêng-cék ô 1556 bìng-huong gung-lī, ciéng gōng gâing tù-dê miêng-cék gì 73%. Mìng-ge̤ng gah Ging-ka̤ Âiu-sê̤ṳ gì Guō-sang-ciu hó-gé̤ṳng gâe̤ng Nàng-dòi dō̤ buong có̤ Nàng, Báe̤k lâng dèu gē̤ng. Báe̤k-gē̤ng guó Uòng-sang-liē ī-hâiu làu diē Hók-ciu Chê, iòng-dong-diè ciong Báe̤k-gē̤ng káng có̤ Mìng-ge̤ng gì ciáng-làu. Nàng-ge̤ng iâ hāu lă̤ U-lṳ̀ng-ge̤ng. Gah Nàng-tung Déng Sing-giè hó-gê̤ṳng Mìng-ge̤ng â-iù dék duâi gì cie-liù Duâi-ciong ka̤ huôi diē cà̤ làu. Dṳ̀ Mìng-ge̤ng ī nguòi, gá duâi gì ò̤ gó ô Duâi-me̤k Ka̤, Nguòng-liē Ka̤, Dâ̤-ék Ka̤, Ging Kā̤ dēng.
Ké-hâiu
Mìng-âu sṳk Ā-iek-dâi gié-hung ké-hâiu kṳ, Mìng-ge̤ng ge̤ng-gièng â̤ bih báe̤k buô sang-kṳ iek nék-giāng. Mìng-âu 4 gié tieng-ké hung-biék mìng-hiēng, iòng-dong-diè Chung-gié â̤ gá dòng nék-giāng, Chiu-gié gá dō̤i. Sioh nièng dék-iek gì nik-cī gah 7 nguok hâ-sùng gáu 8 nguok siông-uāng. Gieng-dṳk nièng gô-lik nièng-dau gâe̤ng Ching-mìng sê dék-chéng gì 2 bih sì-gang. Gáu 6 nguok sì-hâiu, cêu kai-sṳ̄ dâung-huô, gōng-nièng dài-dong cī nguok dék â̤ dâung.
Ung-dô
Mìng-âu gōng nèng â̤ buong có̤ 4 gié. 3~6 nguok sê Chung-gié, téng 2 nguok kī tieng-ké cêu kai-sṳ̄ huòi-lōng lāu, gáu 4 nguok ung-dô cêu â̤ dak gáu 20°C, tieng ké iâ kiū iek lāu, 6 nguok sèng-hâiu tieng-ké cêu hēng iek lāu. Téng 7 nguok kai-sṳ̄ tieng cêu iā iek lāu, gáu 8 nguok dṳng-uāng gì cī dâung sì-gang sê gōng-nièng dék-iek gì sèng-hâiu, ge̤ng-ge̤ng dék-gèng ung-dô du dioh 35°C~38°C, ô gì dê-huong â̤ chieu guó 39°C, dak gáu 40°C, 8 nguok dṳng-uāng guó hâiu, ung-dô cêu mâing mâing gáung giâ lì, ng guó dṳk-ge̤ng dék-gèng ung-dô gó sê dioh 30°C gà̤-dēng. Hâ-gié gáu 9 nguok-dā̤ cêu cha-bók-do̤ giék-sók gŏ̤ lāu, ung-dô gié-sṳk gáung giâ lì. Céng-diē 10 nguok hâiu, Chiu-gié cêu kai-sṳ̄ lāu, ciā sèng-hâiu tieng-ké cing sèu sàng, gī-hu mò̤ dâung huô, téng 11 nguok kai-sṳ̄ ung-dô kiū duâi gáung, bìng ging â̤ gáung 4.5°C. 12 nguok kai-sṳ̄ gōng gâing kai-sṳ̄ De̤ng-gié, gáu â-nièng 1 nguok dā̤ gô-lik nièng-dau sèng-hâiu ung-dô gáung gáu gōng nièng dék-dā̤ gì ôi-dé, ô sèng-hâiu â̤ gáung gáu -4°C. Mìng-âu gōng gâing nièng-bìng-ging ung-dô dioh 15°C~19.5°C ci-gang. Dék-chéng sèng-hâiu bìng ging ung-dô gah 6°C~10.5°C ci-gang, dék-iek sèng-hâiu bìng-ging ung-dô dioh 23.6°C~29.3°C. Mìng-hâiu ung-dô â̤ gṳng-lă̤ dê-sié sing-gáung. Dék ing-dáe̤ng gì sê de̤ng-nàng buô gâe̤ng Siông-ga̤, Găng-ciá, nièng bìng ging ung-dô gah 19.5°C~20°C. Ciék lă̤ sê dṳng-buô Mìng-ge̤ng gièng, nièng bìng ging ung-dô gah 17°C~20°C ci-gang. Dék-chéng gì báe̤k buô sang-kṳ, nièng bìng ging ung-dô dioh 16°C~17°C cō̤-êu.
Dâung-huô
Gâe̤ng Siông-duô bī, Mìng-âu sê Hók-gióng dék mâ̤ dâung huô gì dê-huong ci-ék, sioh nièng dâung gì ṳ̄-cuōi ô 1200~2100 hò̤-mī. Iòng-dong-diè sang-kṳ bī Mìng-ge̤ng ge̤ng-gièng â̤ dâung. Sioh nièng dài-dong, 5~6 nguok dék â̤ dâung huô, ciā sèng-hâiu dâung gì huô-cuōi iéng ciòng nièng gáung-ṳ̄-liông 30%, gó-chū sèu sèu dōng ka̤-cūi. 7 nguok gáu 8 nguok sêu gáu hāi-hung gì īng-hiōng, sèu sèu có̤ hung-tai, dâung gì huô cêng gŏ̤ duâi, ng guó nâ ô sang-sê ge̤ng cêu giék sók gŏ̤ lāu, dék-dòng mâ̤ chieu guó 1 lā̤-buái. Gó-chṳ̄ cêu nâ gōng ciā sèng hâiu gáng gì ṳ̄-liông iéng gōng nièng 36%, ng guó du mò̤ dōng ka̤-cūi. Téng 10 nguok kī cêu cing ciēu dâung huô lāu.
Hèng-céng Kṳ-mih
Déng:
Nè̤ng-só gâe̤ng Ngṳ̄-ngiòng
Mìng-âu ô 61 uâng nè̤ng, gī-hù du sê Háng-nè̤ng. Gâe̤ng Hók-ciu sioh iông, Mìng-âu gōng gì ngṳ̄-ngiòng iâ sê Hók-ciu kiong gì Hók-ciu uâ.
Nè̤ng-só
Mìng-âu ô 61 uâng nè̤ng, Háng-nè̤ng iéng cūng-nè̤ng-só gì 99.68%. Ciēu-só mìng-cuk nâ ô chieng-bā nè̤ng, ī Siā-cuk ôi ciō. Mìng-âu ìng-kēu hung-buó mâ̤ bìng-hèng, iòng-dong-diè Mìng-ge̤ng ge̤ng gièng dêu gì nè̤ng bī sang kṳ ô sâ̤, de̤ng-nàng buô dêu gì nè̤ng bī sa̤ buô ô sâ̤. De̤ng nàng buô Mìng-ge̤ng Hiong sê gōng gâing ìng-kēu mik dô dék gèng gì dê huong, dak gáu 5720 nè̤ng/km. Ging-ka̤ Déng pâung Hók-ciu huong hióng gì ôi-dó̤i dèu gì nè̤ng gá sâ̤, ìng-kēu mik-dô ciék gê̤ṳng Hók-ciu Chê chê-kṳ gì cuōi bìng, ng guó Ging-ka̤ gì-ṳ̀ ôi-dói gì nè̤ng só mâ̤ sâ̤, sū ī chék-dṳ̀-báik-káu ī-hâiu, gōng déng gì ìng-kēu mik dô cêu ng sê cing gèng lāu.
Ngṳ̄-ngiòng
Mìng-âu nè̤ng gōng gì sê Hók-ciu kiong gì Hók-ciu uâ. Ng chiông gì-ta Sek-ék gâing gì nè̤ng, Mìng-âu nè̤ng nâ kui-chói gōng uâ gì uâ, Hók-ciu nè̤ng iòng-dong-diè mò̤ nèng-ài téng i gōng uâ gì kiong buong chók i sê Hók-ciu siàng-diē gĭ gó sê Mìng-âu gĭ, gó-chṳ̄ cing-ciáng é-ngiê gà̤-dēng gì Hók-ciu uâ ng-dang-dang nâ gah Hók-ciu sāi, iâ ô gah Mìng-âu gōng gâing sāi. Ng guó, Mìng-âu nè̤ng gōng gì Hók-ciu uâ gâe̤ng Hók-ciu nè̤ng gōng gì Hók-ciu gó sê ô nék-dék cha biék. Gah sing-diêu siông, Mìng-âu nè̤ng gōng gì Hók-ciu uâ diē-sié, siông-ik gah siông-sing â-sāu gì biéng huá gâe̤ng Hók-ciu nè̤ng gōng gì Hók-ciu uâ mâ̤ sioh iông. Gah ông-mō̤ siông, Hók-ciu gì Hók-ciu uâ diē-sié /œ/, /ɛu/ ī ging mò̤ gâe̤ng ké̤ṳ-sing siong ping lāu, dáng Mìng-âu gì Hók-ciu uâ diē-sié gó bō̤-làu cī lâng bih ông.
分類:Siàng-chê 分類:Hók-gióng
Hall Gông (Georgia)
Hall Gông (Ĭng-ngṳ̄: Hall County) sê Mī-guók Georgia gì siŏh ciáh gông.
分類:Georgia gì gông
1736 nièng
1736
Guāng Dĭk-ìng
Găng Dĭk-ìng (Nĭk-buōng-ngṳ̄:, 1946 n. 10 ng. 10 h. - ) sê Nĭk-buōng gì siŏh ciáh céng-dê-gă. Ĭ diŏh 2010 nièng 6 nguŏk 8 hô̤ gáu 2011 nièng 9 nguŏk 2 hô̤ cĭ găng sê Nĭk-buōng gì siū-sióng.
Bourbon Gông (Kentucky)
Bourbon Gông sê Mī-guók Kentucky gì siŏh ciáh gông.
分類:Kentucky gì gông
1736 nièng
Guó-sié
分類:1730 nièng-dâi
令計劃
縮圖|令計劃 令計劃（1956年10月22號—），山西平陸儂，是中華人民共和國其蜀隻政治家，也是中國共產黨其黨員.
伊趁2007年開始是中國共產黨中央辦公廳其主任. 不過伊其囝敆2012年出車禍死𡅏以後，伊敆政治懸頂失勢，調去做中共中央統一戰線工作部其部長.
2014年12月22號，紀檢委宣佈，令計劃涉嫌嚴重違紀，紀檢委已經開始調查伊.
分類:中華人民共和國人物
Sĭng-hiŏng
Sĭng-hiŏng sê Dṳ̆ng-guók Ò̤-nàng gì siŏh ciáh dê-ngék-chê.
Dâi-hŏk
分類:Gáu-ṳ̆k
Uruguay
Uruguay sê Nàng Mī-ciŭ gì siŏh ciáh guók-gă.
Sĭng-hiŏng
分類:Ò̤-nàng
Nĕng-dáe̤k
Nĕng-dáe̤k (𬂌+⿱隹) sê cṳ̆-niòng-giāng gì siŏh cṳ̄ng nô̤i-ĭ (內衣), sê̤ṳng có̤i diē-sié, dò̤ lā̤ bō̤-hô (保護) nĕng-nĕng. Ék-buăng lì gōng cṳ̆-niòng-giāng huák-ṳ̆k(發育) chă-bók-dŏ̤ gì sèng-hâiu diŏh dái nĕng-dáe̤k.
gái-káng
分類:Ĭ-siòng
Hall Gông (Nebraska)
Hall Gông (Ĭng-ngṳ̄: Hall County) sê Mī-guók Nebraska gì siŏh ciáh gông.
分類:Nebraska gì gông
Mùng-gū
Mùng-gū (蒙古, Mùng-gū-ngṳ̄: Монгол Улс ) sê sié-gāi gì guók-gă cĭ ék. Ôi-dé găk Dĕ̤ng Ā, báe̤k-biĕng sê Ngò̤-lò̤-sṳ̆, nàng-biĕng sê Dṳ̆ng-guók gì Nô̤i Mùng-gū.
分類:Ā-ciŭ guók-gă
Tŭng-lièu
分類:Nô̤i Mùng-gū
6 nguŏk 22 hô̤ (nùng-lĭk)
6 nguŏk 22 hô̤ sê nùng-lĭk 6 nguŏk gì dâ̤ 22 gĕ̤ng.
分類:Nùng-lĭk 6 nguŏk
Dáh-cāi
Dáh-cāi (硩紙), iâ hô̤ lā̤ só̤ muó (掃墓), sê Dĕ̤ng Ā nè̤ng gì siŏh cṳ̄ng hŭng-sṳ̆k. Diŏh gó-diâng gì sì-găng kó̤ chĭng-chék gì muó hŭ-uái bái siŏh bái gé̤ng siŏh gé̤ng. Hók-ciŭ nè̤ng ék-buăng diŏh chĭng-mìng gì sèng-âu có̤ ciā dâi, diŏh ciŏng cièng-cāi dáh muó gà̤-dēng lì gé̤ng, gó-chṳ̄ hô̤ lā̤ „dáh-cāi“.
分類:Hŭng-sṳ̆k
8月23號
過世
23
習近平
習近平（1953年6月15號—）陝西富平儂，是中華人民共和國其政治家共中國共產黨第5代領導人. 伊是習仲勳其囝. 伊老媽是蜀隻出名其歌唱家，名字號𡅏彭麗媛.
伊敆2012年當選中共其總書記，2013年當選中華人民共和國國家主席.
Hók-ciŭ-uâ
Hók-ciŭ-uâ, diŏh Mā-cū bô hô̤ lā̤ Hók-ciŭ-ngṳ̄ (福州語), sê Hók-gióng dĕ̤ng-buô gṳ̆-mìng nĭk-siòng sĕng-uăk diē-sié sāi gì siŏh cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng, sṳ̆k Háng-cáung ngṳ̄-hiê Háng ngṳ̄-cŭk Mìng-uŏk ngṳ̄-ciĕ, sê Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Nàng-piéng gì dâi-biēu huŏng-ngiòng. Gòng sié-gái duâi iók ô 1,000 uâng nè̤ng â̤ gōng cī cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng.
Sāi-ê̤ṳng dê-kṳ̆
Hók-gióng dĕ̤ng buô lĭk-sṳ̄ dê-mĭk „Mìng-dṳ̆ng sĕk-ék“ (閩中十邑) sê dék-duâi gì gōng Hók-ciŭ-uâ gì dê-huŏng, gòng sié-gái â̤ gōng Hók-ciŭ-uâ nè̤ng diē-sié chiĕu-guó 60% dŭ dêu găk cŭ-uái.
Găk Sĕk-ék ī-nguôi, Hók-gióng gó ô 2 bĭh gâing-kṳ̆ diē-sié gì buô-huông hiŏng-déng liù-tŭng Hók-ciŭ-uâ.
Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók gióng-lĭk hâiu, Dṳ̆ng-guók céng-hū ciŏng Săng-mìng gióng-siék có̤ dê̤ṳng gĕ̤ng-ngiĕk siàng-chê. Téng hiā-sì-hâiu kī cêu ô cĭng sâ̤ gì Hók-ciŭ chĭng-nièng-gŏ̤ gáu Săng-mìng có̤-gĕ̤ng sìng-gă. Gó-chṳ̄ gĭng-dáng Săng-mìng iâ ô gōng Hók-ciŭ-uâ gì nè̤ng sĕng-uăk găk cī. Lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng sié, Mìng-dṳ̆ng sĕk-ék ô cĭng sâ̤ gì nè̤ng gáu Mā-lăk-gă sĕng-uăk. Cī piĕ nè̤ng iâ ciŏng Hók-ciŭ-uâ dái gáu gĭng-dáng Mā-lăk-gă dê-kṳ̆ guók-ga diē-sié kó̤. Gĭng-dáng Mā-lài-să̤-ā, Éng-dô-nà̤-să̤-ā, Sĭng-gă-pŏ̤, Ùng-lài cī 4 bĭh guók-gă dŭ ô Sĕk-ék gì Hâiu-iô sĕng-uăk.
Mìng-chĭng
Gáu gĭng-dáng, Hók-ciŭ-uâ gó mò̤ ciáng-sék gì mìng-chĭng. Găk Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók hŏk-sŭk-gái diē-sié, ék-buăng kek „Mìng-dĕ̤ng huŏng-ngiòng Hók-ciŭ-uâ“ hĕ̤k „Hók-ciŭ huŏng-ngiòng“ lì chĭng-hŭ ĭ. Dṳ̆ng-huà Mìng-guók Lièng-gŏng Gâing Gáu-ṳ̆k-guŏk piĕng-siā gì Hók-ciŭ-uâ hiŏng-tū gáu-cài sāi „Hók-ciŭ-ngṳ̄“ (福州語) lì chĭng-hŭ ĭ.
Hiêng-câi uōng-diô gà̤-dēng iâ ô nè̤ng kĕk „Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄“ (閩東語) lì chĭng-hŭ ĭ. Ng-guó găk Sĕk-ék buōng-dê, „Mìng-dĕ̤ng“ táu-dā̤ dŭ mò̤ dò̤ lì chĭng-hŭ Hók-ciŭ-uâ. Găk Sĕk-ék nè̤ng lī-gāi diē-sié, „Mìng-dĕ̤ng“ sê bī Hók-ăng gâe̤ng Nìng-dáik. Nâ sāi „Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄“ lì chĭng-hŭ Hók-ciŭ-uâ gì uâ, ng-dáng buōng-iòng nè̤ng mâ̤ â̤ háng-lĭk sê Hók-ăng gâe̤ng Nìng-dáik gì uâ, găk kēu-ngṳ̄ diē-sié, cī bĭh sṳ̀ tĕ̤k la̤ iâ cĭng găk-chó̤i.
Mìng-dĕ̤ng dê-kṳ̆ (bău-guák Hók-ciŭ gâe̤ng Nìng-dáik) chŭi-iòng gáuk-dê gì kēu-ĭng dŭ mâ̤ siŏh-iông, dáng-sê dâi-gă-nè̤ng dŭ sāi „Bàng-uâ“ lì chĭng-hŭ ĭ.
Lĭk-sṳ̄
Hók-ciŭ sê gū-cā Mìng-uŏk-guók dŭ-siàng, có̤i cā gì gṳ̆-mìng gōng gì sê Mìng-uŏk-ngṳ̄ (閩越語). Háng-ū-dá̤ miĕk-uòng Mìng-uŏk-guók ī-hâiu, báe̤k-huŏng giòng-sié gì Háng-ùng-huá giàng diē Hók-gióng, Mìng-uŏk-ngṳ̄ iù-sê sṳ̀-dék-dék biéng có̤ Háng-ngṳ̄ gì 1 ciĕ. Hŏk-ciā gōng, có̤i-cā gì Mìng-ngṳ̄ éng-găi sê nguòng-sṳ̄ Ngù-ngṳ̄ (吳語), Chū-ngṳ̄ (楚語) gâe̤ng Mìng-uŏk-ngṳ̄ gì ṳ̀ng-hăk (chăng-kō̤ "Hók-gióng lĭk-sṳ̄").
Áng cài-lâiu gé-cái, Hók-ciŭ-uâ gì „15 ĭng hiê-tūng“ cêu sê Céng-dièu hìng-siàng gì, găk Dòng-dièu kăi-sṳ̄ diâng-hìng. Duâi-buô-hông sṳ̀ iù hiā sèng-hâiu gáu gĭng-dáng táu-dā̤ dŭ mò̤ biéng, bī-liê-gōng Dòng-dièu ô sĭ-ìng siā guó siŏh dà̤ sĭ, diē-sié ô siŏh guó „郎罷別囝“, ciā „郎罷“ „囝“ cêu sê gĭng-dáng Hók-ciŭ-uâ gì „lòng-bâ“ (hĕ̤k „nòng-mâ“) gâe̤ng „giāng“.
Chŭi-iòng Hók-ciŭ-uâ cĭ hâiu dŭ mò̤ sêu gì-tă ngṳ̄-ngiòng gì īng-hiōng, dáng-sê 3 bĭh pé-ĭng ông-muōi ô̤h Siông-duô ngṳ̄-ngiòng hūng-kuāng kiū biáng siŏh-dŏi /n/, /m/, /ŋ/ → /ŋ/. Giék-guō, „san (山)“ tĕ̤k có̤ /saŋ/, „sam (三)“ iâ tĕ̤k có̤ /saŋ/, gâe̤ng „sang (生)“ biéng có̤ dè̤ng-ĭng-cê. Sáik-muōi-ông-mō̤ iâ huák-sĕng dè̤ng-iông biéng huá, nguòng-lā̤ hùng-ông â-sāu gì sáik-muói /kˀ/ biéng có̤ hò̤-lè̤ng sáik-muōi /ˀ/, ngāi-sáik-muōi /tˀ/ gâe̤ng chói-puòi-sék-muōi /pˀ/ biáng gáu sáik-muōi /kˀ/ diē-sié, giék-guō /pakˀ/ biéng có̤ /paˀ/, „sit (實)“, gâe̤ng „sip (什)“ du te̤k có̤ /sikˀ/ gâe̤ng „sik (食)“ dè̤ng-ĭng.
Mìng-guók cĭ hâiu, Hók-ciŭ-uâ gì ĭng-ông cêu mò̤ cĭng duâi gì biéng-huá lāu. Gáu Dṳ̆ng-huà Ìng-mìng Gê̤ṳng-huò-guók sìng-lĭk, Hók-ciŭ-uâ siŏh-bĕng duâi-liông cióh diē Huà-ngṳ̄ gì sṳ̀, siŏh-bĕng găk céng-hū ngṳ̄-ngiòng céng-cháik gì páh-dáh â-dā̤ sāi-ê̤ṳng huâng-ùi duâi giŭ, dék duâi gì Hók-ciŭ-uâ siàng-chê Hók-ciŭ â̤-sê gṳ̆ng sùi Dài-báe̤k gì kă-cék, biéng có̤ dâ̤ nê bĭh diōng-hìng gáu Huà-ngṳ̄ gì Mìng-ngṳ̄ siàng-chê.
Ngṳ̄-ngiòng dĕk-sáik
Hók-ciŭ-uâ sê gū-cā Háng-ngū (nguòng-sṳ̄ Ngù-ngṳ̄ gâe̤ng gū Chū-ngṳ̄) gâe̤ng Mìng-uŏk-ngṳ̄ kău-kiăk buók-săng gì, găk hâiu-sié huák-diēng diô gà̤-dēng bô sêu gáu dŏng-dê dê-lī ùng-huá gì īng-hiōng, huák-sĕng sĭng gì biéng-huá. Gó-chṳ̄ Hók-ciŭ-uâ gì ngṳ̄-ngiòng dĕk-sáik găk Háng-ngṳ̄ diē-sié sê cêng-go̤ dŏk-chók.
Ĭng-ông dĕk-sáik
Ciō dèu-mĕ̤k: Hók-ciŭ-uâ ĭng-ông hiê-tūng
Hók-ciŭ-uâ cĭng-sâ̤ gì Háng-cê ô lâng săng cṳ̄ng tĕ̤k-ĭng. Cuòi cêu sê bàng-siòng gōng gì „băh-uâ“ (白話) gâe̤ng „cṳ̆-ngṳ̄“ (書語). „Băh-uâ“ sê gū-cā Háng-ngṳ̄ làu giâ gì Háng-cê tĕ̤k-ĭng, „cṳ̆-ngṳ̄“ sê ciŏng-muŏ-muŏ dò̤ la̤ tĕ̤k cṳ̆ sāi. Ĭng-ôi băh-uâ sê lĭk-sṳ̄ mì-làu giâ gì Háng-cê tĕ̤k-ĭng, ô gì tĕ̤k-ĭng cêng-go̤ gū-lō̤, iù cī â̤ huāng-ióng chók Hók-ciŭ-uâ sê cêng-go̤ còng-gū gì ngṳ̄-ngiòng.
Hók-ciŭ-uâ ô 7 bĭh siăng-diêu, â̤ buŏng có̤ siông-puái gâe̤ng hâ-puái lâng cṳ̄ng. Găk Hók-ciŭ-kiŏng diē-sié, hâ-puái gì diêu-dĭk dŭ bī siông-puái gèng. Cuòi găk Háng-ngṳ̄ diē-sié cêng-go̤ hāng giéng.
Hók-ciŭ-uâ găk hâiu-sié huák-diēng guó-tiàng dṳ̆ng, ông-mō̤ huák-sĕng sĕ̤ng-ông-huá hĕ̤k kŭi-ông-huá gì biéng-huá, bêng-chiā cī cṳ̄ng biéng-huá gâe̤ng siăng-diêu guăng-hiê cêng-go̤ mĭk-chiék. Cuòi găk Háng-ngṳ̄ diē-sié, iâ sê hāng-giéng gì.
Hók-ciŭ-uâ găk 19 gáu 20 sié-gī sèng-hâiu, ĭng-ông hiê-tūng bô huák-sĕng sĭng gì biéng-huá. Sṳ̀-ngṳ̄ diē-sié gì siăng-mō̤ huák-sĕng dĕ̤k-ĭng-huá hĕ̤k-ciā lôi-ĭng-huá. Găk Háng-ngṳ̄ diē-sié, sṳ̀-ngṳ̄ diē-sié gì siăng-mō̤ â̤ huák-sĕng cūng-kuāng biéng-huá gì ngṳ̄-ngiòng ng sê cĭng sâ̤.
Găk ùng-huák gà̤-dēng iâ ô tiĕng-gĕ ĭng-só gì hiêng-chiông. Dŏng nè̤ng buóh biēu-dăk „éng-hó“ cī bĭh kái-niêng sèng-hâiu, â̤ ciŏng dăng-kiă ĭng-ciék gì dông-sṳ̀ tiáh kŭi, tiĕng-gă siŏh bĭh ông-mō̤ „i“. Chiông „siā“, tiĕng-gă „i“, biéng có̤ „sì-siā“.
Gū Háng-ngṳ̄ gì sìng-hông
Hók-ciŭ-uâ ciō-iéu sê téng Gū Háng-ngṳ̄ huák-diēng chók gì. Ĭng-ôi Hók-ciŭ sêu gáu báe̤k-huŏng īng-hiōng gá-ciēu, bó̤-làu cĭng sâ̤ gū Háng-ngṳ̄ gì sìng-hông.
Ĭng-ông
Gū Háng-ngṳ̄ ô 8 bĭh siăng-diêu, găk gĭng-dáng Hók-ciŭ-uâ diē-sié, dṳ̀ siông-ké̤ṳ-diêu (上去調) gâe̤ng siông-siōng-diêu (上上調) hăk-biáng có̤ siōng-siăng (上聲) ī-nguôi, gì-tă siăng-diêu dŭ uòng-chīng bō̤-làu giâ lì.
Gâe̤ng Huà-ngṳ̄ bī-gáu
Siông-gū Háng-ngṳ̄ mò̤ kĭng-sùng-ĭng (輕唇音) /f/. Gĭng-dáng Huà-ngṳ̄ diē-sié tĕ̤k /f/ gì cê găk gô-dā̤ dŭ te̤k /p/ hĕ̤k /pʰ/. Cī bĭh hiêng-chiông găk gĭng-dáng Hók-ciĭ-uâ băh-uâ diē-sié ĭng-nguòng â̤ tō̤ diŏh.
Siông-gū Háng-ngṳ̄ mò̤ siĕk-siông-ĭng (舌上音) /ʂ/. Gĭng-dáng Huà-ngṳ̄ diē-sié tĕ̤k kiéu-siék-ĭng „zh“, „ch“ gì cê găk gū Háng-ngṳ̄ ék-buăng dŭ tĕ̤k /t/ hĕ̤k /tʰ/. Hók-ciŭ-uâ gó bō̤-làu ô gū Háng-ngṳ̄ gì cī bĭh dĕk-diēng.
Siông-gū Háng-ngṳ̄ diē-sié, „Ăh“ gâe̤ng „Gùng“ lâng bih siăng-mō̤ sê siŏng-tŭng gì. Gĭng-dáng Huà-ngṳ̄ diē-sé tĕ̤k „h“ hĕ̤k „x“ gì cê găk gū Háng-ngṳ̄ diē-sié ô tĕ̤k /k/, iâ ô tĕ̤k lìng-siăng-mō̤ (零聲母, cêu sê mò̤ siăng-mō̤). Hók-ciŭ-uâ băh-uâ bō̤-làu ô gū Háng-ngṳ̄ gì cī bĭh dĕk-diēng.
Siông-gū Háng-ngṳ̄ diē-sié, „Hùng“ gâe̤ng „Ăh“ lâng bĭh siăng-mō̤ sê siŏng-tŭng gì. Gĭng-dáng Huà-ngṳ̄ diē-sié tĕ̤k lìng-siăng-mō̤ gì cê găk gū Háng-ngṳ̄ diē-sié ô tĕ̤k /h/. Hók-ciŭ-uâ băh-uâ bō̤ làu ô gū Háng-ngṳ̄ gì cī bĭh dĕk-diēng.
Siông-gū Háng-ngṳ̄ diē-sié, „Ī (lìng-siăng-mō̤)“ gâe̤ng „Sià“ lâng bĭh siăng-mō̤ sê siŏng-tŭng gì. Gĭng-dáng Huà-ngṳ̄ diē-sié tĕ̤k lìng-siang-mō̤ gì cê găk gū Háng-ngṳ̄ diē-sié ô tĕ̤k /s/. Hók-ciŭ-uâ băh-uâ bō̤-làu ô gū Háng-ngṳ̄ gì cī bĭh dĕk-diēng.