cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хүнэй эрхэ
Хүнэй эрхые хамгаалха тухай һанаа
XIX зуунда хэд хэдэн тусгаар тогтониһон улас орон энэ заршамые баталһан ба ниигэм, эдэй засагай эрхые мүн аажамдаа хүлээн зүбшөөржэ эхилһэн юм. Улас оронуудай Үндэһэн хуулинда хүнэй эрхые баталгаажуулһан байдаг болобошье хуули тогтоомжооршье юм гү, албадалгаар, магадгүй ниигэмэй албан буса арга хэрэгһэлээр, түүниие хизгаарлаха гү, али үгыдхэхэ ябадал зарим үедэ гаража байна. Үүгээршье зогсохогүй улас оронууд өөрһэдөөшье хуулишалаһан эрхынхинь байдалые үлэ харгалзан хүнэй эрхые зүршэхэ ябадал олонтоо гарадаг.
Амар мүрэн
Амар мүрэн (река́ Аму́р, ), гү, али Хэйлунцзян (, "Хара Луу мүрэн", IPA: ), — Алас Дурнын эгээн ехэ мүрэн. Оросой холбоото уласта эхилээд Японой далай руу ородог мүрэн юм. Хитад ба Орос уласуудаар урдадаг. Нэрэнь "Амуур" - манжуур хэлэнэй «амар», «дамуур» - «ехэ мүрэн». Манжаар «Сахаляан ула», хитадаар «Хэйхэ» ((, «Хара Луу мүрэн») нэрлэдэг.
Түрэг хэлэн
Түрэг хэлэн (турк Türkçe, Türk dili, Türkiye Türkçesi) — Алтайн хэлэнэй изагуурай түрэг хэлэнэй бүлэгэй аялгуу юм. Түрэг улсын албан ёһоной хэлэн.
Сагаан һара
XIII зуунай үеһээ тэнгэри шүтэлгэ, бөөгэй ёһоор сагаалжа байһан тухай Марко Пологой зохёолдо тодорхой гарадаг. Бүхы хүн сагаан һараар сагаан зүсэмэй морин унажа, сагаан бүдөөр хэһэн хубсаһан үмдэжэ, бэе бэедээ сагаан хадаг үргэж, сагаан эдеэн зооглодогынь хэн хэндээ хирэгүй сагаан сэдьхэлээр ябажа байя гэһэн эб найрын бэлэгдэл байжа. Алгаа дэлгэнэ гэдэг надад зэр зэбсэг алга, минии сэдьхэлэй үнгэ энэ гэһэн удха бэлэй. Чингис хаанай аша хүбүүн Хубилай хаан гэгшын 1267 оной зарлигаар намар болодог байһан сагаан һара (сагаалган) хабарай эхин һарын шэнэдэ шэлжүүлэгдэһэн түүхэтэй. Энэ хадаа үбэлэй хүйтэн саг үнгэржэ, дулаан үдэрнүүд ерэбэ гэжэ найр наадаяа хэдэг ёһо заншал.
Сагаалган
Архи хэмһээ үлүүгээр уужа болохогүй. Урдандаа 40 наһа хүрөөгүй эрэшүүл архи уудаггүй байгаа.
Наранай аймаг
Наранай аймаг Наран, түүнэйе татаха хүсэнэйхэнь уламһаа тойрон эрьехэ найман гараг ( Пүрбэ, Мягмар, Дэлхэй, Һагба, Далайн ван, Бямба, Тэнгэриин ван, Баасан), 5 тогтоогдоһон одой гараг (Дэлхэйн ван, Церера, Макемаке, Эрида, Хаумеа), тэдэнэй дахуулнууд, маша олон тооной зэжиг бэетэнүүдые багтааһан системэ юм.
Шэтэ
Шэтэ (Чита́) — Забайкалиин хизаарай ниислэл, Оросой холбоото уласай нютаг можо.
Далай шадар хизаар
Хүн зон
Эгээн томо хото болбол ниислэл Владивосток (2010 ондо 592 000 ажаһуугшадтай). Ондоо томо хото хадаа Находка (2010 ондо 159 700 ажаһуугшадтай), Уссурийск (2010 ондо 158 000 ажаһуугшадтай) ба Артём (2010 ондо 102 600 ажаһуугшадтай).
Нэрhэн
Нэрhэн (Vaccinium uliginosum) зэрлиг жэжэ жэмэс.
Далайда гаралгагүй уласууд
Далайда гаралгагүй оронуудһаа Казахстан (2 724 900 км²) хамагай томо нютаг дэбсэгэртэй болон Монгол (1 566 500 км²), Чад (1 284 000 км²), Нигер (1 276 000 км²), Мали (1 240 000 км²), Этиоп (1 104 300 км²), Боливи (1 098 581 км²) уласууд миллион км²-һаа томо нютаг дэбсэгэртэй.
Людвиг ван Бетховен
Залуу наһа
Хүгжэмэй һуута зохёолшо Людвиг ван Бетховен Германиин Бонн хотодо түрөө. Абяас бэлэгиинь багааһаа тодорһон Бетховен 10 наһандаа даралтада хүгжэм, бадралта бэшэгүүрээр тоглодогоороо Бонн хотодо алдаршажа эхилжээ. 17 наһатайдаа Венэ хотоноо ошожо хэдэнһээ мүрөөдһэн алдарта В. Моцартай хүгжэмдэхые сонсоһон түдыгүй дотоно танилсаһаниинь түүнэдэ асара ехэ урам зориг нэмэжээ. Хоёр ехэ хүнэй анханай ушарал БетхоВенэй ерээдүйе түгэс тодорхойлжо үгэһэн юм. Гэбшье энэ уулзалта түдэ удаһангүй Л.БетхоВенэй эхэ наһа баража хүндэ гараза тохёолдоһон баһа амиа бодогшо эсэгиинь орон гэрээ орхижо одоһон тула Бетховенда хоёр дүүгээ асарша тэтэгэхэ үүргэ ногдоһон байна. Эндэ Бетховен дууриин театрай эрэдүү хэлшээр ажалалжа сүлөө забандаа концертда хүгжэмдэжэ, хүгжэмэй хэшээл заадаг болобо.
Бүтээл туурбилай үенүүд
1812 ондо долоо, наймадугаар симфони хэдэн һарын дотор бэшэһэн. 1816 онһоо 1823 ох хүрэтэр олон янзын үбшэн эмхэг тусшье баһа ахуй амидаралай хубида ехэхэн хашагдамал байһан болобошье тэрэ тэсбэрлэһээр, бүтээһээр байба. БетхоВенэй 9-р симфони боло тэрэнэй уран бүтээлэй орьёл юм. Энэ боло симфониин түүхэндэ анха удаа дуушад дуулажа, тэрэнэй хүгжэлдэ шэнэшлэл хэһэн алдарта бүтээл байгаа. Бетховен уг алдарта симфони бэшэжэ байхадаа таг дүлии байһан юм. 1824 оной 5-р һарада энэ һуута бүтээлээ ударидан тоглуулжа дууһаад, эргэжэ ёһолохдоо сонсогшодой алга ташилтын нижигнээниие огто сонсохогүй гагсахүү нёлбоһон мэлтэгэнэһэн нюудээр баяр бахадалдаа дэбэрһэн сонсогшо олоной дахин сонсохые шаардаһан гар иралзажа байхые хаража, тэдэндэ юу бүтээжэ үгэһэнөө ойлгожоо. 1826 ондо Л. Бетховен амидаралынхаа һүүлшын бүтээл болохо шабхадаһата хүгжэмэй дүрбэлэйе дууһагаад байха үедэ һалхинда сохюулһан. «Би мянга дахин амидархые хүсэжэ байна», «Өөр баһа хэдэ хэдэн томо бүтээлээ юртэмсэдэ бэлэглэнэ» гэжэ бодожо ябаһан хүгжэмэй ехэ зохёолшо таалал түгэсбэ.
Даша-Рабдан Одбоевич Батожабай
Һүүлэй жэлнүүдтэ Д.-Р. Батожабай хэдэн зүжэг бэшэжэ, «Уулын бүргэдүүд» гэһэн роман хэблүүлээ.
9-р Далай Лама
Үндэр гэгээн юһэдүгээр Далай Лама Жамбал Жамсо (, 1805-1815) 1805 ондо Кхамда түрэбэ. Гурбан наһатай байхадань Далай Ламын хойтын дүрэ гээд танижа тодоруулан Һасада абажа ерээ. Тэрэ 4 наһатай 1808 ондо Бодала ордондо шэрээнээ заларһан байна. 1811 ондо Жирун гэһэн улас түрын зүблэхэнь наһа баража, Түбэдэй эрхые Дилав хутагта бариха болоһон энэ үедэ Англи улас Энэдхэгые эрхэшээлдээ абажа Түбэд рүү добтолхоор бэлэдхэжэ байгаа. IX Далай Лама, Далай Ламанарай доторһоо хамагай бага наһалжа 1815 ондо Бодала ордондоо таалал түгэсөө.
Монгол
Гадаад харилцаа
2005 оной арваннэгдүгээр һарын 21-нд Жорж Буш Монголд айлчилһан АНУ-ай анханай ерөнхийлөгч болоһон. 2004 ондо Европын аюулгүй байдал, хамтын ажиллагааны байгууллагыгБолгар улас толгойлж байх үедэ Монгол тус байгууллагын Азийн нэгэн хамтран ажиллагч болоһон.
эдэй засаг
Монголой эдэй засаг хэдийгээр өсөж байгаа ч гэсэн 2006 оной байдлаар хүн зоной ядуурлын хэмжээ нь 32,2 %, ажилгүйдэл ба инфляцийн түвшин нь тус тус 3,3 % ба 9,5 % байна. Монголой эгээн гол худалдааны түнш бол Хитад орон байна. 2006 оной байдлаар Монголой нийт экспортын 68,4 % нь Хитад руу явсан ба Монголой нийт импортын бүтээгдэхүүний 29,8 % нь Хитадынх байлаа.
Боловсрол
Социализмын үедэ боловсролын һалбари нь эгээн амжилттай хөгжжээ. Бичиг үсэг үл мэдэх ябадал нь нүүдэлчин өрхүүдийн хүүхдүүдэд зориулагдсан дотуур байртай сургуулиудын тусламжтайгаар бараг бүтнээрээ арилгагджээ.
Бага дунд боловсрол нь нийтдээ анх арван жил үргэлжилж байһан болобошье 2008 оноос 12 жил болоһон.
11 һарын 10
Арбан нэгэдүгээр һарын 10 — Григориин литын жэлэй 314-дахи үдэр (үндэр жэлдэ 315-дэхи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 51 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Сахалинай можо
Сахалинай можо — Оросой холбоото уласай нютаг можо, Алас Дурнын холбооной тойрог болон Алас Дурнын эдэй засагай бүһэдэ багтана. Засаг захиргаанай түб — Южно-Сахалинск хото.
11 һарын 12
Энэ үдэр наһа бараһаниинь
Категори:Үдэрнүүд
Варшава
Балтиин тэнгисэй эргэһээ 260 км, Карпатуудай ара бэлэһээ 300 км зайнда Висла мүрэнэй эрэгтэ д.т.дээшэ дунджаар 100 м үндэртэй 516.9 км² нютаг эдүгээ Варшава хотынхи байдаг ажа. 2010 ондо яга энэ хото 1.72 сая хүнтэй байһан. Гэхыдээ хүй дүүргииень оролсуулбал 3,000 км² нютагта 2.63 сая хүн оршон һуугшатай гэжэ үзэжэ болоно.
Варшава хото дотор автобус, трамвай, метро, сахилгаан галта тэргээр ниитые тээхэ үйлэшэлгээ байдаг. 1995 ондо ашаглалтанда ороһон метронь 23 километр урта, 21 буудалтай, ганса шугамынхи юм. Мүн Варшавада олон уласай 2 ниидэхэ буудал байдаг.
Мухаммед
Худалдаашан эрэ Мухаммед өөрын нэрэ хүндээ 610 дугаар ондо хүлээн абаа. Энэ үедэ Аллахай номлогшо Жабраил тэрэниие Аллахай элшэ хэмээн нэрэлжэ, хүмүүные бүхы ниитын Аллахые һүһэглэн дагахые уряалха, Бүтээгшын үгые тэдэн дамжуулхые этигэжэ байгаа хэлэһэн гэдэг. Тэрэ һүниһөөнь эхилэн Мухаммед Жабраилай ядхан этигүүлһэнээр Аллахай хүсэлые хүлээн абаха болоо. Тэрэнэй хүлээн абаһан элгээлтэнүүд араб хэлэнэй “уншаха”, “уран уншаха” гэһэн удхатай Коран номлолой ариин бэшэлгые бүрилдүүлдэг. Мухаммедай шажанай замаар анха түрүүн тэрэнэй гэр бүлынхэн, ойро дотонын нүхэдынь ороо. Гэбэшь өөрын обог аймагтаа курайшиитүүдэй эрхэ баригша Меккын зүгһөө амидаралдань заналхиилһэн эсэргүүсэлтэй тулгараба. Тэрээр бүхы обог аймгуудай заагые арилгаһан, нэгэдэмэл нэгэ шүтэлгэдэ ниигэмые Мухаммед бүрилдүүлхээр оролдожо байна хэмээн заналхиилбэ. Мухаммед Медина хотын түрэ баригшаһаа тэндэ ерэжэ, һургаха урилга хүлээн абаа. Мухаммед өөрын һүһэгтэнүүдэй хамтаар Меккые нюусаар орхин Медина руу ябаа. Тэдэнэй энэ нүүдэлые хижра хэмээн нэрэлдэг ба энэнь ислам шажанай он тоололой үндэһые табяаа.
Эртын Греци
Эртын Грециин соёл эргэншэл 4 дахи мянган жэлһээ  I зуун хүрэтэр Газарай дундада тэнгисэй оршомдо сэсэглэһэн хүгжөөжэ байһан соёл юм. Энэ соёл эргэншэл дэлхэй дахинаа шэнжэлхэ ухаан, философи, засаглал, уралиг, уран барилгараа маша алдартай бэлэй, Баруун зүгдэ хамагай нүлөөтэй эргэншэл байга. , родину мировой демократии Эртын Грецида Грек хэлэээр хэлэгшэдһээ гадна зан заншал, шажан шүтэлгэ, амидарал, засаглалай хэлбэринь эжэл Газарай дундада тэнгисэй эрье шомой хүмүүниие оруулан абажа үзэдэг. Эртын Грециин хамагай алдартай үень 480-323 он хүрэтэрхи хугасаае хамарха Һунгадаг эрин болоод Грекшүүд хүгжэл дэбжэлтынгөө орьёлдо хүрэжэ, гайхалтай уралигай бүтээлнүүдые үйлэдэжэ үлдэгдэһэн бэлэй. Энэ үедэ грегүүд ехэбшэлэн ямар нэгэн хаанаар ударидуулдаагүй байба. Тэдэ өөрөө ударидаха ёһониие эрхимэлэн Грециин хото уласуудай холбоониие бии бологон оршожо байһаншье дайн тулааниинь шиидэлдэ хүрэхэ түгөөмэл гарагалуудай нэгэ байһан. Гэхыдээ шажан шүтэлгэ, хэлэн соёл, уралиг, ахы эжэл Грециин хотонууд олимпын наадамые анха зохёон байгуулһан юм.
Микеныгэй Греци (МЭҮ 1550 — МЭҮ 1000 )
Минойшуудһаа хэлэн, шажан (Ελληνική θρησκεία), уран барилгын хэсэ маягаараа эрһэ илгаатай байһан ажа. 1400-аад ондо Микены Минойе байлдан дахуулһан байна.
Македониин засаглал (МЭҮ 359 — 323)
Хойто Грециин жажагхан уласай хаан II Филипп болон тэрэнэй хүбүүн Ехэ Александр Грециин хэн анзаарамгүй жажагхан газар нютагай аһар хүсэрхэг эзэнтэ гүрэн болгон хубиргаһан юм. Македони бол хойто Грециин түб хэһэгтэ оршохо жажагхан хаанта улас байһанаа бүхы Грекые тэрэ шэгээрэнь өөрын мэдэлдээ оруулан уламаар тухайн үеын хамагай хүсэрхэг улас болохо Персиие байлдан дахуулһан аба. Македоншууд Грекшуудһаа өөр хэлэтэй байһан болоод хэзээшье Грекшууд шэгэ хото улас байгуулжа байһангүй.
6 һарын 27
Зургадугаар һарын 27 — Григориин литын жэлэй 178-дахи үдэр (үндэр жэлдэ 179-дэхи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 187 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Софи
Газарзүй
Владай, Перлов зэргэ голнууд хотын дундуур урдана.
Кузьма Петров-Водкин
Кузьма Сергеевич Петров-Водкин (11 һарын 5 1878 он Хвалынск, Саратовой можо, Оросой эзэнтэ гүрэн — 1939 оной 2 һарын 15, Ленинград, Зүблэлтэ холбоото улас) — Оросой уран зурааша, РСФСР-эй уралигай габьяата ажаябуулагша (1930). 1910-аад онуудһаа хойшо аллегоритой бүтээлһээ хэмнэлтэтэ композицитой, ялагар харанхы үнгын контрасттай бүтээл зуража эхилһэн («Наададаг хүбүүд», 1911). Бүмбэрсэг перспектива гэһэниие бүтээгээд, драматай һэдэбэй зурагуудые («Петроградта 1918 он», 1920), аналитикын хатуу хүрэгые («А. А. Ахматова», 1922), юумэнэй юртэмсын конструктивизмые харуулдаг натюрмортууд («Стакан соо мойһон», 1932). Мүн графикаар ба театрын зураашаар хүдэлжэ ажаллаба.
12 һарын 17
Арбан хоёрдугаар һарын 17 — Григориин литын жэлэй 351-дэхи үдэр (үндэр жэлдэ 352-дохи үдэр). Жэлэй эсэн болотор 14 үдэрүүд үлэжэ байна.
Донецк
Донецк Северский Донец голой нэрэмжэтэ байдагшье аад, үнэндөө Донецк хото Северский Донец голһоо холо, урда тээ байрладаг.
12 һарын 18
Арбан хоёрдугаар һарын 18 — Григориин литын жэлэй 352-дэхи үдэр (үндэр жэлдэ 353-дохи үдэр). Жэлэй эсэн болотор 13 үдэрүүд үлэжэ байна.
Алгана
Алгана (Perca fluviatilis) зэрлиг загаhан.
Арадшалал
Дарангылал {{legend|#f46d43|3.01–4}} {{legend|#a8261f|2.01–3}} {{legend|#660018|0–2.00}}
Хошимин
Томохон тээбэрин уулзабари. Уласхоорондын ниидэхэ онгосын буудалтай (Таншоннют болон Бьенхоа). Хүнгэн (нэхэмэлэй,арһанай гэхэ мэтэ), хүнэһэнэй (тутарга сэбэрлэхэ, загаһа болбосоруулха, саахарай, тоһоной, сай болбосоруулха, кофе болбосоруулха гэхэ мэтэ), модо болбосоруулха, химиин үйлэдбэрилгэ, машина бүтээлгэ болон металл эдлэл үйлэдбэрилгэ, барилгын материалай үйлдэбэри. Уламжалалта дархалалгын үйлдэбэри (заанай һоеогоо болбосоруулха болон зэдэй үйлдэбэри, шабар юумэнэй, гүрэмэл болон будагтай бүтээлнүүдэй гэхэ мэтэ). Загаһа барилгын түб. Хошимин хотын гол наймаанай-үйлэдбэрилгын хороо хадаа Шолон хороо юм.
5 һарын 29
Табадугаар һарын 29 — Григориин литын жэлэй 149-дэхи үдэр (үндэр жэлдэ 150-дахи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 216 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Ухаанта хүн
Эргэншэл
Ойролсоогоор 6,000 жэлэй үмэнэ, прото-уласууд болохо Месопотами, Эртэнэй Египет гаралһан, сэрэг, арми, ударидалга, түрын байгуулалта бии болобо. 2,000-3,000 жэлэй үмэнэ Перси, Хитад, Римэй зэргэ гүрэнүүд бүрэлдэн тогтожо, ойро оршомой жажаг уласуудые өөртөө нэгэдхэлээ. Мүн энэ үедэ шажанай анханай урасхалнууд үүдэһэн байна.
Шэнжэлхэ ухаан ба технологи
Шэнжэлхэ ухаан гэдэгэнь оршолон дэлхэйн тухай, зохёон байгуулалтанда оруулһан мэдэлэгэй согсо, харин технологи гэдэгтэ хүн түрэлхитэн өөрын хэрэгсээндэ зорюулан бүтээһэн бүхы зүйлые хамаруулна.
Хори
Урдын урда сагта Хоридой гэжэ нэрэтэй мэргэн 11 хүбүүдтэй байhан байгаа юм. Тэдээнhээнь мүнөө хориин 11 эсэгэ болоно: Галзууд, Хуасай, Хүбдүүд, Гушад, Шарайд, Харгана, Худай, Бодонгууд, Хальбан, Сагаангууд, Батанай, тэдээнhээ 8 эсэгэниин Агын (Забайкалиин) буряад болоно, Байгалhаа холо байжа, 1837 ондо Хориин управаhаа гаража, Нерчинскын мэдээлдэ ороо һэн. <!--
Версии бурятских летописей
После создания империи Чингис-хана большая часть хоринских воинов была расквартирована со своими семьями в Ираке в местности Наян-наваа (ныне провинция Наинава, на севере страны). По всей видимости участвуя в походах на ближнем востоке под предводительством монгольских полководцев на территории Израиля, Турции, Египта. После падения власти монгольских династии на ближнем востоке (около 1500 год) стали переселятся возле и севернее Великой китайской стены. Во времена правления династии Минь и правления малых ханов, в правление Лигдэн-хана часть происходивших от сыновей Хоридай-мэргэна родов под началом Дай-хун-тайджи, сына солонгутского (солонского или маньчжурского) Бубэй-бэйлэ и его супруги Балджин, дочери Лигдэн-хана, около 1613 года бежала на родину своего первопредка, в Забайкалье( где и встретились с русскими казаками примерно в 1650 году), и расселилась сначала по Аргуни и Онону, а затем, в результате стычек с тунгусскими племенами, по Уде, Хилку, Курбе, Чикою и озёрам Еравна, Хорго, Сакса (Шакша) и Архирей (Арахлей), тогда как часть родов осталась на Ононе. Вслед за этим последовали сражения с тунгусскими племенами и с прибывшими из Монголии сородичами, желавшими вернуть ушедших, в союзе с баргу и солонгутами. Победа над агрессорами из Монголии сплотила хоринцев, а лебеди (считается предками Хоринцев по материнской линии), сопутствовали их победе над вторжением из Внутренней Монголии.
4-р Далай Лама
Зүүлтэ
Категори:Далай ламанар
Франк Швальба-Хот
Болбосорол
Отто Һанай нэрэмжэтэ гимнази дүргээ ба Германиин армида бага лейтенантаар сэрэгэй алба хааһан юм. 1974 онһоо 1981 он болотор Филиппын нэрэмжэтэ Маргбургын дээдэ һургуулида хүмүүнлиг эрдэм ухаануудые шудалаа һэн.
Үзэг бэшэг
Хэб янза
Оршон сагай олон хэлэн соо Латин сагаан толгойн түрэлүүд хэрэглэжэ байна.
Stromae
Зүүлтэ
Категори:Бельги
Антиимпериализм
Зүүлтэ
Категори:Улас түрэ Категори:Үзэл суртал
Южно-Сахалинск
Рауил Әхмәтов (тыуған. 1948) инженер-ракета төҙөүсе, ЦСКБ начальнигы.
Зүүлтэ
Категори:Сахалинай можо
Бакзянг
Категори:Вьетнам
Нэгэдэһэн гүрэнэй шалгалта
Нэгэдэһэн гүрэнэй шалгалта (ЕГЭ, Единый государственный экзамен), гээшэ Оросой холбоото уласта юрэнхы дунда болбосоролой программын талаар гүрэнэй дүнгэй аттестациин (ГИА) нэгэ хэлбэри, шалгалта. Нэгэдэһэн гүрэнэй шалгалта ород хэлэнэй, тоогой ухаанай, хари хэлэнэй (англи, германи, франци, испани), физикын, химииин, биологиин, газар зүйн, удха зохёолой, түүхын, ниигэмэй ухаанай, информатикын талаар ябуулагдана.
Хэлэн
Хэлэн гэдэгынь хүнэй юрэнхы ойлголто, үзэл бодол, удха һанаа зэргые элирхылжэ хоорондоо харисахада хэрэглэгдэдэг дохёо зангаа, дүрэм зүй, тэмдэглэгээ, дуудалга, үгэ зэргые бүхэлдэнь хамаруулһан системэ юм.
Аньда
Аньда - Хитад Уласын хото, Аази.
Категори:Аази
Башкортостан
Түүхэ
1557 ондо башкирнууд Оросой мэдэлдэ оробо. Үндэһэтэнэй ба богоолшолхо ноёрхолой ушар XVII-XVII зуун жэлэй Башкир буһалгаанай боложо, башкирнууд 1773—1775 оной Таряашадай дайнда хабаадалсаба. 1917 ондо зүблэлтэ засаг һуулгагдаба. 1918 ондо сагаантанай Уфын директориин засагай доро байгаа. 1919 оной 3 һарын 23-да РСФСР бүридэһэн Башкир АССР байгуулагдаба. 1992 оной 2 һарада Башкортостан Улас шэнээр нэрлэгдэбэ.
Засаг захиргаанай хубаари
Башкортостан Уласта 54 аймагууд, 21 хотонууд, 7 хотын тойрогууд, 2 хотын түхэлэй тосхон, 828 һуурин газарнууд бии.
Эрбээхэй
Эрбээхэй гү, али Хашарһан далитан (Lepidoptera) — бүрин хубиралтай хорхой шумуулай баг юм. Далиин хоёр хосуудынь ялагар үнгэтэй хашарһатай. Томо зүйлнүүдэй дали 30 см дэлисэтэй, бага зүйлнүүдынь 3 мм оршом дэлисэтэй. Наһаа хүсэһэн (имаго) эрбээхэйнүүд хэдэ хэдэн сагһаа хэдэн долоо хоног хүрэтэр амидарна (үбэлжэдэг эрбээхэйнүүдынь хэдэн һара). 158 000 зүйлнүүд эрбээхэй бии, маша үргэн тарааһан байна. Эрбэхэйнүүдэй олон зүйлнүүд ургамалнуудай тооһо хүртэлтэдэ туһална; торгоной хүр хорхойн үүрһөө торгон үйлэдбэринэ. Олон эрбээхэйн үтэн (орхой) хүдөө ажахын ба ойн ургаса, хүнэһэнэй нөөсэ, арһанай бүтээлые гэмтээнэ. Эрбээхэйн 104 зүйлнүүд Уласхоорондын байгаали ба байгаалиин нөөсэ хамгаалха холбооной Улаан ном соо багтана.
Толгойн сааза
Cаазаар абаха арга
[[Файл:Death Penalty World Map.svg|thumb|300px| Саазаар абаха ялын системые харуулһан дэлхэйн газарай зураг (2009 оной 1 һарын 15-най байдалаар)
Урда Солонгос
Хубаагдаһанай дараахи БНСУ
Дайнай дараахи гурбан жэл Солонгосой үмэнэ хахад АНУ-ай сэрэгэй хиналтада байжа, капиталис (хүрэнгэтэ) эдэй засаг, арадшалһан дэглэмээр замнахада бэлэдхэгдэнхэй. Японһоо Солонгосые тусгаар тогтонуулхын түлөө тэмсэжэ ябаһан нүхэдһөө АНУ-да гойдо таалагдаһан Ли Сын Ман 1945 ондо АНУ-һаа ерэжэ, 1948 оной 8 һарын 13-нда БНСУ тунхаглагдахада түрүүшын юрэнхылэгшэ болобо. Хүйтэн дайнай арсалдаанай анханай гэжэ болохо Солонгосой дайн 1950-һаа 1953 оной хоорондо дэгдэбэ. ЗХУ-аар дэмжигдэһэн Хойто Солонгос эхэнэй үедэ амжилтатай давшижа, зориһоноороо Солонгосые бүхэлдэнь коммунис уласдаа нэгэдхэхэ шахаһаншье АНУ, НҮБ-ын хүсэнэй туһаламжатайгаар Урдахи ухраан түрж хойтынхи холбоотон БНХАУ-ай 1 сая сэрэгэй хүсэтэй тулаажа дайн зогсобо. 1953 оной 38-р үргэргээр хилэ тогтоожо, харилсан галаа зогсооһон хэрээндэ АНУ, Хойто Солонгос хоёр гарай үзэг зуралсаба. Үмнэдынхин гарай үзэг зураагүй болохоор техникын талаасаа хоёр Солонгос одоошье дайнай байдалда байгаа юм.
Газарзүйн байрлалга ба уурал амисхал
Урда Солонгосынь Сoлонгосой хахад арал урда хэһэгые эзэлэн оршоно. Уг хахад аралынь хойноһоо урагша ниитэ 1,100 км ута болоод хойто хэһэгээрээ Ази түбитэй холбогдоно. Энэ уулархаг хахад аралынь баруун талаараа Шара тэнгис, зүүн талаараа Япон тэнгисээр (Зүүн тэнгис) хүреэлэгдэнэ.
БНСУ-нь ниитэ 99.6 мянган хабтагай ам дүрбэлжэн км газар нютагтай ба газарзүйн хубида 4 бүһэ нютагта хубаажа болоно. Зүүн хэһэгынь нариин далайн эрье бүхы үндэр ууланууд, баруун хэһэгынь далайн эрье, голой ай һаба бүхы тэгшэ тала, баруун урда хэһэгынь ууланууд ба хүнды, зүүн урда хэһэгынь Накдон голой ай һабаһаа бүридэһэн тэгшэ тала юм. Солонгос ороной газар нютагай ехэнхи хэһэгынь уулархаг газар эзэлдэг болоод нам доро, тэгшэ тала ниитэ газар нютагай 30%-ые эзэлнэ.
Эдэй засаг
Урда Солонгосой тэргүүлэгшэ компаниинууд болохо Хёндай, Самсонг, LG, SK зэргэ хубиин (제벌 — гэр бүлын) компанинууд Пакай ударидалагай үеын һанхүүгэй болон татбарай тааламжатай нүхсэлдэ сэсэглэн хүгжэһэн байна.
2003—2005 оной хоорондо эдэй засагай жэлэй үсэлтэ 4 % боложо буураба. Энэ бууралтань хуби хүмүүсэй картын зээл, Хитадай ихээхэн хэмжээнэй импорт зэргэһээ үүдэлтэй байна. 2005 онһоо хэрэгжүүлжэ эхилһэн үлэ хүдэлхэ хүрэнгэй, тэтгэбэрэй, ажаллаха хүшэнэй шэнэтгэлэй дүндэ, 2006 оной эдэй засагай үсэлтэ 5,1%-д хүрһэн байна.
Баир Бадёнов
Баяр Доржиевич Бадёнов - байт харбаанай Буряад Ороной мастер. 2007 оной Дэлхэйн сумын абрага.
Жан-Поль Сартр
Жан-Поль Сартр (1819 оной 6 һарын 20, Парис — 1880 оной 10 һарын 5, Парис) — Франциин гүн ухаантан, атеис экзистенциализмын түлөөлэгшэ (1952—1954 онуудта Сартр марксизмда эльгэсэбэ), уран зохёолшо.
Далайн офицерэй хүбүүн. 1929 ондо Дээдэ нормаль һургуули дүүргээд, лицейнүүдтэ философи багшалба. Франци фашистуудай эзэлһэн байхада (1940-1944) эсэгэй ороноо хамгаалха Эсэргүүсэлэй Хүдэлөөнэй хэблэлдэ хүдэлмэри хэбэ. 1945 ондо "Мүнөө саг" ("Les Temps modernes") гэһэн сэтгүүлые үндэһэлбэ.
Үзэл суртал
Зүүлтэ
Категори:Үзэл суртал Категори:Улас түрэ
Токопилья
Токопилья (исп: Tocopilla) — болбол Чилиин хойто зүгтэ байрладаг Антофагаста можоной хото ба комунна. Энэиинь мүн адал нэрэтэй аймагай ниислэл юм.
Физикэ
Оршол
Бодос зүйнь туршалгын үрэ дүнг тайлбарлаха онолой загбар болбосоруулха, үнэн загбартаа тулгуурлан дараагай шатанай туршалгын үрэ дvнг тоосохо маягаар шэнжэлхэ ухаанай аргые ашаглан байгаалиие танижа мэдэхэ оролдого хэдэг. Анха физикэнь байгаалиин философиин нэгэ хэһэг байһан ба 19-р зуунда философиһоо һалажа бэеэ дааһан позитив шэнжэлхэ ухаан болон хүгжэбэ. Физикууд кваркуудһаа хара нүхые хүрэтэр, тусгаар атомһоо хэтэ дамжуулагша хүрэтэр үргэн хүрээнэй физикэ үзэгдэлнүүдые шудалдаг.
Физикын тулгуур онолнууд
Категори:Байгаалиин шэнжэлхэ ухаанууд
Густав Малер
Густав Малер (Gustav Mahler; 7.7.1860, Калишт, Чехи, ‒ 18.5.1911, Венэ), Австриин хүгжэмэй зохёолшо ба дирижёр. Бага наһан Йиглавада үнгэрөө, 1875‒78 ондо Венын консерваторида һуража гараа. 1880 онһоо Австри-Унгарай бишыхан хотонуудай театрнуудта дирижёроор ажаллаа, 1885‒86 оной хоорондо Прага хотын Германиин театрта хγдэлдэг болоо, 1886‒88 ондо Лейпцигтэ ажаллаа, 1888‒91 оной хоорондо Будапештын Хаанай оперын даргаар болон дирижёроор хγдэлөө, 1891‒97 ондо Һамбургын оперын түрүүшын дарга болоһон байна. 1897‒1907 оной хоорондо Венын ордоной оперын дарга, дирижёр болон режиссёроор ажаллаа, тэрэнэй ударидалга доро театрынь сэсэглэн хүгжэбэ. Малер дирижёрой ажал хүдэлмэри хүгжэмэй театрын түүхэдэ бүхэли эрин үе болоһон байна. Рихард Вагнерэй, Вольфганг Амадей Моцартын, Людвиг ван Бетховенэй оперонуудай илгаран гараһан тайлбарилагшаар гэжэ алдартай боложо, Венэдэ түрүүшынхиеэ Пётр Чайковскийн, Бедржих Сметанын оперануудые тайзанда табяа. Симфониин дирижёроор концерт харуулба, Һолланд, Оросто (1897, 1902, 1907) гастролида ябаа. 1907 ондо изагууртанай оппозициин даралгын доро театрһаа гараа: Америкэдэ ажаһуужа зун бүри Венэдэ бусаба. 1908‒1909 ондо Нью-Йоркын «Метрополитен-оперогой» дирижёроор ажаллаа, 1909‒11 ондо Нью-Йоркын филармониин оркестрые хүтэлбэрилөө.
Сеул
Засаг захиргаанай хубаари
Сеул эхилээд 25 дүүргэ (구 ку), дүүргэнь сааша 522 хороон боложо (동 дон) хубаагдана. Доорохи дүүргэнүүдһээ эгээн томонь Сочхо-гу, эгээн зааханиинь Чун-гу дүүргэ юм.
Гэлүгбэ
Түүхэ
Бурханай шажан VI зуунай үедэ Энэдхэгтэ үүсээд манай ээрын VII зуунай үедэ Түбэдтэ нэбтэрбэ. ХIV зуунай һүүлһээ эхилэн шара малгайтанай болон улаан малгайтанай хоёр урасхал һалан тус тусай нүлөө дэлгэрүүлхээр өрсөлдсөнөөс Төвдөд шарын шашин маш хурдан дэлгэрэв.
Шарын шажанай ехэ хүлгэн сударнууд
Шарын шажаниинь өөрын үзэл номлол юртэмсые үзэхэ үзэлын үндэһые болобоһоруулжа тэлжэ ерэһэн түүхэн үзэл, тэрээй номлолой мүн шанар, ушар шалтгаантай согсо шажан бэлэй.
Борбилоогойхин
Зүүлтэ
Категори:Шубууд
Аполитицизм
Зүүлтэ
Категори:Улас түрэ
Загаһан
Бүхы Дэлхэйдэ загаһанай (2013 оной 8 һарын 5 үдэртэ) 32 834 зүйлнүүд мэдээгдэдэг. Жэл бүри 300—500 оршом шэнэ зүйлнүүд бэшэгдэһэн юм. Россида 3000 тухай зүйлнүүд байдаг, энэ тоондо 280 зүйлнүүд дабһангүй уһан дотор амидардаг.
Абарга загаһан
Томо сагаан акула загаһан 3-7 м ута, 1500 кг жэнтэй. Ангяан хэмээхэ абарга загаһан толгойтойгоо холбогдоһон сээжын хүсэрхэг жэгүүр хэлбэриин жэбрүүдтэй. Халиман абарга загаһан — Дэлхэй дээрэхи хамагай томо загаһан: тэрээр уһан доторхи эгээн жэжэг амитан ургамалай махабадуудые (планктон) шүүхэ замаар хоололдог. Ангяан абарга загаһанай үнгэнь хүрээлэн буй оршондоо уудахад туһалдаг: зарим тиимэ загаһан хортой хатхуур хэлээр зэбһэглэгдэһэн байдаг.
Һагба (гараг)
Һагба гү, али Лхагба гараг (тэмдэг: ) — наранай аймаг дахи наранда хамагай ойрохон, хамагай бишыхан, халуунаараа хоёрто (хамагай халууниинь Баасан гараг) орохо гараг юм. Гадаргуунь тогоонуудаар бүрихэгдэһэн тула һаратай адлихан харагдадаг. Үдэрынь маша халуун, һүнинь маша хүйтэн.
Хирээнэйхин
Хирээнэйхин (, Corvidae) гээшэ борбилоо хэлбэритэн шубуунай бүлэгэй обог юм. 120 элдэб зүйлнүүдһөө бүридэһэн тус обог бүхы шахуу түби газараар тарааһан байна. Эдэ шубууд томо гү, али дунда хэмжээтэй, бэе бэеэ адли мүн. Дээдэ приматууд мэтэ хүгжөөһэн оюун ухаатай. 21 шахам түрэлтэй, эдэ дунданьː
Хандагай
Хандагай (Alces alces) болбол, хара халюун зүһэтэй, тэмээнэй шэнээн бэетэй, ой хүбшын гориходоор байралдаг, үбһэ ногоо, модоной мүшэр, хүбхэ мэтые эдидэг, хабтагай ехэ эбэртэй, аса туурайтай амитан, энүүниие манай агнуушад намарай үедэ алажа, арһа мяхые олзолдог байна.
Ехэ нуурнууд
Сент-Клэр
Сент-Клэр — Ехэ нуурнууд системэдэ хамагай бишыхан нуур, Хурон болон Эри нуурнууд хороондо оршодог.
Максим Кац
Намтар
2016 ондо Ехэ Британиин засагай газарай Чивнинг стипенди абаһан арбан гурбан ородуудай дунда байба. Энэ стипендинь янза бүриин һалбарида түрүүлэн ябаха шадабаритай хуби хүнүүдтэ Ехэ Британиин ехэ һургуулида магистрын зэргэ хамгаалха боломжые олгодог. Кациинь Глазгогой Ехэ Һургуулида олониитэ, улас түрын эрдэм ухаанай факультетдэ "Хотын эрхилэлгэ ба олониитын улас түрэ" мэргэжэл магистратурада ороһон. Кацай хэлэһэнээр тэрээр ород, англи, иврит хэлээр сүлөөтэй яридаг.
2022 ондо тэрээр Ородһоо Израиль руу түр зуура ябаһан. 2022 оной 5 һарын 3-да Максим ба Екатерина Лера гээшэ нэрлэһэн хүүгэдтэй болоһон.
Метрогой схемэ
2012 ондо "Хотын Түсэлнүүд" ба Максим Кац томилолгые туйлажа, Москвагай метрогой шугамай хамагай һайн схемын шэнэ нээлтэтэй конкурсай эмхидхэлгэдэ оролсоһон юм. 35 оролсогшодой дунда "Артемий Лебедевэй студи" илагша болоһон юм.
Троллейбусай хамгаалга
2020 оной 8 һарын 25-ай үдэр троллейбусай хүдэлөөные бүрин зогсожо, троллейбусай маршрутда автобус, электробусые ябуулһан.
Сахюур
Изотопи
22-һоо 44 хүрэтэр атом масса бүхы изотопинууд мэдэгдэжэ байгааһаа 28Si (92.23%), 29Si (4.67%), ба 3030Si (3.1%) гэһэн тогтоборитой изотопинууд, мүн Аргоной задаралаар үүдэдэг 32Si (хахад задаралай хугасаань 170 жэл) үргэн тархалтатай болоно.
Холбооһон
Категори:Химиин элемент Категори:Хахад дамжуулагша
7 һарын 3
Энэ үдэр наһа бараһаниинь
Категори:Үдэрнүүд
Гүрөөһэн
Категори:Амитад
Лалын шажан
Нэрэ
Монголшуудай хэрэглэдэг «лала» гэхэ үгэнь түбэд хэлэнэй «лало» (, kla klo; монголшолбол Буруу номтон) гэхэ үгэнһээ гаралтай буруу ойлголто болоод дэлхэйн бүхэ хэлэндэ лалын шажан, мусульман хэмээн хэлэгдэдэг.
Мухаммед (610–632)
Муххамед курайшуудай уламжалал ёһоор, жэл бүри нэгэ һара үлүү хугасаанда Меккагай ойролсоохи Хира уулын агыда даян хэдэг байгаа. Иимэ даяаншалалай үеэр тэрэнэй урда сахюусан тэнгэри Жибраил үзэгдэбэ. Тэрэ Муххамедые «Унша» гэжэ шаардахада, «Юу уншаха бэлэй ?» гэжэ Муххамед харюулба. «Хүмүүниие бүлеэн нүжинһөө бүтээһэн Бүтээгшэ Аллахайнгаа түлөө унша, үзэг бэхэдэ һурган, хүмүүнэй мэдэхэгүй зүйлыень мэдүүлжэ үгэһэн Үгөөмэр дээдэ Бурханшни тэрэ" гэбэ (96:1-5). Энэниие уншаһанай һүүлдэ Муххамед һэрэбэ.
Зүүлтэ
Категори:Шажан
Хөөрхэ
Сагай уларил
Эндэхи дулаан, хүйтэнэй эрьесэ эрид түргэн хубилдаг, убэлдөө нилээд хүйтэн, зунай үдэр халуун, һүни үдэрэй хүйтэн гү, али дулаан ехэ һэлгээтэй, орой болотор хюруу унадаг (июнь), эртэ хюруу унажа болохо (августын 20 гаранаар), бороо (шииг нойто) багатай, ороходоо ургасын тэрээндэ ехэ хэрэгтэй үедэ, саг соогоо тудахань хилбар. Уларилынь Хэжэнгэһээ (аймагай туб) хэзээшье 3-5 градусаар доошоо хүйтэн байдаг юм.
Хитад
Түүхэ бурангы ниигэмэй үедэ өөр өөр нэрэтэй маша олон «хитад улас» ээлжэ дараалан халагдажа үнгэрһэн болоод яг одоогой газар нютаг бүхы Бүгэдэ Найрамдаха Хитад Арад Улас 1949 ондо байгуулагдажа, хэдэн жэл хүлеэһэнэй дараа 1971 ондо НҮБ-ын гэшүүн бүрин эрхэтэй улас боложо шадаба. Хитадууд энэ уласаа тобшоор 中国 гэжэ бэшэжэ [жунъгуо] гэжэ дуудадаг. Энэһээ тус уласай Үбэр Монгол орондо монголоор Монгол уласайхидһаа илгаатайгаар [дунда улас] гэжэ нэрлэжэ оршуулжа, «» (думдаду улус) гэжэ бэшэжэ байгаа.
Уула
Хитадай уула шэлэдэ Тэнгэри уула, Уишань уула, Яншань уула, Бэйшань уула, Наньлингай уула, Ехэ Хянганай дабаан, Тайханшань уула, Ушань уула, Фэншань уула, Алтайн уула, Линшань уула, Алашань уула, Паньшань уула болон Гималай зэргэ байдаг. Энэһээ гадна, Хитадай 5 хайрхан гэжэ байдаг. Энэнь тухайлбал зүүн хайрхан Тайшань уула, урда хайрхан Хен шань уула, баруун хайрхан Хуашань уула, хойто хайрхан Хэйшань уула, түб хайрхан Суншань уула болоно. Хитадай үндэрлигүүд дотор Хүхэнуур Түбэдэй үндэрлиг хамагһаа нэрэтэй. Далайн нюрууһаа дундажаар 4000 тухай метртэ үргэгдэһэн энэ үндэрлигэй талмай 2 сая 500 мянган хабтагай дүрбэлжэн километр болоод, Хитадай нютаг дэбисхэрэй бараг 1/4 хубиие эзэлдэг. Хүхэ Нуур Түбэдэй үндэрлигһээ гадна Үбэр Монголой үндэрлиг, Шара Хүрьһэтэ үндэрлиг, Юньнань-Гуйчжоугой үндэрлиг байдаг.
Арад түмэн
Олон яһатанай ехэнхинь урдын тай-кадай изагуурай хэлэтэй байдаг. Бүгэдэл өөрын гэһэн хубсаһан гоёл, зан заншалаараа илгарха болобошье Хитад үндэһэтэнэй хүсэтэй нэбтэрэлтээр Хитад хэлэтэй болоод түрэлхи хэлээ гээсхээжэ байна. Түбэд-бирма бүлэгэй хэлэтэй-шарын шажаниие үүсхэгшэ түбэд, түрэг бүлэгэй хэлэн-ислам шүтэлгэтэй уйгур, хасаг, монгол бүлэгэй хэлэн-шарын шажанай уламжалалта монгол зэргэ хизгаарай арад түмэн Хитад хэлэн һурахын хамтаар өөрын түрэлхи хэлэн бэшэгээ боломжоороо хадагалжа үлэһэн.
Засаг захиргаанай хуубари
БНХАУ-ын I дэсийн 33 нютаг, өөрийн гэж мэтгэдэг 1 газрыг харууласан газрын зураг
Иисус Христос
Назаретһээ ерэһэн Иисус
Христосой шажан номой (Евангелиин) Шэнэ Хэлсээндэ багтадаг хамагай эртэниинь Маркай Евангели буюу тэдэгээрынь Назаретһээ ерэһэн Иисус — сүсэгтэнэй ударидагша, гэгээнтэнэй үйлэ ажалалгаае тодорхойлон үгүүлдэг. Христосой һурталынь Иисусые үхэһэнэй дараа, үүдэн буй ниигэмлэгүүдтэ гэгээнтэнүүд тэрэнэй тухай домог, һургаалые дахин дабтан яриха үеһээ шажан болон түлэбшэжэ эхилбэ. Эхилээд Иисусай элгээлтые ама дамжан яридаг байһанаа, дараань суглуулан бэшэжэ тэмдэглэбэ. Эртэнэй христосой зохёогшодой этигэл һургаалиинь Христосой мэндэлһэн, тэрэнэй хүүгэд наһанай тухай хүүрнэлдэ тусгагдаба.
Бүгэдэ Найрамдаха Монгол Арад Улас
Түүхэ
1952 оной 1 һарын 26-нд Хорлоогийн Чойбалсан Москва хотодо наһа барахад Юмжаагийн Цэдэнбалда эрхэ мэдэл шэлжэбэ. Энэ үеһэ харисангуй тайбан байдал үрнэхэ боложээ. 1961 ондор Нэгэдэмэл Үндэhэнэй Байгуулгын гишүүн боложол, баруун зүгэй орнуудтай дипломат харилсаа тогтоохо боложээ. Харин аад яага энэ үедэ гү, али 1960-аад онһоо ЗХУ-БНХАУ хоорондын харилсаа тасарша Монгол ЗХУ-тай нэгэ тала болжээ. Ингэснээр Зүблэлтэ Холбооной нүлөө ехэсэшээ. Монголой эдэй засаг 60-аад онһоо эршимтэй хүгжэжэ бүхэ ниитээрээ бэшэг үзэгдэ тайлагдаһан Азиин анханай улас боложээ. 1984 ондо Цэдэнбал Москвада айлшилжа байхад түүны эсэрэг эргэлтэ гарша Жамбын Батмөнхые Монголой удирдагшаар һонгожээ.
Иисус Христос
Христосой бэе хүн
Иисус — энэ боло Иешуа хэмээхэ арамейн нэрын грек хэлбэри. Иисусай амидарал, үйлэ ябадал еврейн уламжалалууд дээрэ үндэһэлэгдэбэ. Евангели ном сүсэглэлынхиинь үндэһэн болодог Иисусай амидарал, һургаалые үгүүлдэг.
Франц Шуберт
Тайзанда зорюулһан бүтээлнүүд
Категори:Австриин хүгжэмэй зохёолшод
Роман
Роман (< хуушанфранцяар romanz) — үльгэр-туулиин зохёолой томохон түрэл зүйл; түүхэн роман (түүхэн үйлэ ябадалһаа һэдэблэн, түүхэдэ хүн тухай бэшэһэн үргэлжэлһэн үгын зохёол); түүхэн романда улас үндэһэтэнэй ниигэмэй үйлэ ябасые туулиин сараатай дүрсэлдэг бол ажа байдалай романда арад түмэнэй амидаралай нарин зүйлые хүүрнэн үгүүлдэг байна.
Тяньцзинь
Түүхэ
1900 ондо Ихэтуань буһалгаан дэгдэн гараһан үедэ хотодо гадаадын сэрэгүүд дахин орожо ерэбэ. Хотын хэрмэн усадхагдаба. Буһалгаанай үрэ дүндэ Тяньцзинда концессигүй интервент-гүрэнүүд концесси хүлеэн абаа, хамта дээрээ хотодо найман концессинүүд байгаа: Австри-Унгар (1901 онһоо), Итали (1901), Орос (1900), Бельги (1902), Япон (1888), Франци (1861), Ехэ Британи (1860) баГермани (1899).
Будда
32 тэмдэг
Категори:Буддан шажан
Борбилоо
Зүүлтэ
Категори:Шубууд
Буряад Улас
Зүблэлтэ засагай үедэ
1991 оной гурабадахи һарын (маартын) 27-до Буряадай Уласай Хурал (Парлаамента) уласай нэрэһээ «Зүблэлтэ», «Ниигэм Журамта» гэһэн элирхэйлэгшэ үгэнүүдые болюулжа, «Бүгэдэ Найрамдаха Буряад Улас» болгобо. Бүрин эрхэтэ улас, өөрын Үндэһэн хуулитай, хуули гаргаха, тэрэниие хэрэг дээрэ бэелүүлхэ засагтай. 1994 ондо Буряадай түүхэдэ түрүүшын Юрэнхылэгшэ (Перзидеэнтэ) һунгагдаа һэн. Энэ бас буриад,өвөр улс анхандаа монгол улстай нэг байхад салж явжээ.Буриад нь  орос өвөр нь хятад руу очсон байв
Театрнууд
Гадна арадай дуу хатарай хэдэн шуулга («Бадма сэсэг» («Лотос»), «Княжий остров», «Булжамуур», «Уряал», «Магтаал», «Ойхон» («Ольхон») , «Наран Гоохон», «Ангар» («Ангара») ), залуушуулай уран һайханай олон тоото бүлгэмүүд байха. Улан-Үдэ хотодо байд гээд лэ наадан, мүрысөөнүүд үнгэргэгдэжэ байдаг.
Аньцин
Аньцин - Хитад Уласын хото, Аази.
Аборт
Хүгжөөһэн оронуудта хуулиин ёhоор хэһэн аборт эгээн аюулгүй процедурэнүүдэй дунда юм. Мүнөө үедэ медикаментын гү, али хирургиин аборт гэжэ хоёр арга зам бии. Мифепристон ба простагландин хэрэглэдэг арга жэрмэһэн байдалай нэгэдэхи ба хоёрдохи триместрдэ операцитай адли аюулгүй ба ашагтай арга юм. Хирургиин арга замай дунда эгээн дэлгэрэнги нэгэниинь вакуумай аспираци. Контрацептив аманай эм гү, али умайн спираль абортын һүүлдэ хэрэглэжэ болоно. Аюулгүйгөөр ба хуули ёhоор хэһэн хэмэл аборт удаан болзорой сэдьхэлэй ба бэеын үбшэнэй рискые дээшэлүүлдэггүй. Нүгөө талаһаа, аюултай аборт (квалификацигүй хүн хэһэн аборт, аюултай багажа зэбсэг хэрэглэжэ хэһэн аборт, стерильнэ бэшэ нүхэсэлдэ хэһэн аборт) жэл бүри 47 000 үхэл ба 5 сая госпитализаци ушаруулна. Дэлхэйн элүүр мэндын байгуулга аюулгүй ба хуули ёһоной абортые бүхэ эхэнэртэ боломжотой болгохые дурадхадаг.
Зүлхэ мүрэн
Эрхүүгэй можын ба Яхад Уласай нютагаар урдана. Мүрэнэйнгөө зарим оролгонууд Үбэр Байгалай хизаараар, Красноярскын хизаараар, Хабаровскын хизаараар, Буряад Уласаар ба Амар можоор урдана. Зүлхэ мүрэн хадаа һабагаараа бүхэлеэр Орос Уласай дотоодо байрладаг эгээн томо мүрэн юм. Мүн мүнхэ сэбдэгэй бүһэдэ урдадаг эгээн томо мүрэн.
Зүүлтэ
Категори:Гол мүрэн
Үнэн алдарта шажан
Түүхэ
IX зуунай алдада III Лев папа ямар нэгэн зураг хүрэгтэ мүргэхэ зэргые хориглоһон ба гурбалые (троицые) зүбшөөржэ байгаа. Энэ улам даамжарһаар маша томо хагарал боложо эхилһэн байна. Ушарынь зураг хүрэг үнэн алдартануудта шухала ба бурханай гурбалые үл зүбшөөржэ байгаа. Энэ ушарһаа 1054 ондо Рим, Константинополь хоёр хото хоорондоо муудалсан зүүн баруун хоёр сүмэ һалаһан. Энэ хахарал мүнөөшье байдаг.
Үнэн алдарта шажан ба буряадууд
Оросой гүн Александр Невский монголшуудтай тэмсэхэ хүсэн байхагүйгөө ойлгон тэдэнтэй нэгдэһэнээр католик шажантануудһаа үнэн алдарта шажантанай эсэргүү хэһэн дайнда илаһан юм.
Удха зохёол
XVII-р зуунай һүүлдын удха зохёол
Ренессанс үедэ шэнэ зохёолой хэлбэри — роман бии болобо. Дэлхэйн түрүүшын роман — Японой Гензиин домог байба. Гэгээрэлэй үедэ түүхын, хүнэй ​​мүн шанарай гүн ухаанай хэһэгхэн болон таамаглалууд ниигэм, улас түрын хүгжөөлые удха зохёолдо нэгэдгэһэн.
Энэдхэг
Түүхэ
Энэдхэг улас нь үни эртын соёл эргэншэлнүүдэй түрэлхи эхэ орон болодог болон шугам энэ уласта хиндү шажан, буддын шажан, сикх, джайн зэргэ шажанууд бии болоо. Мадьхья-Прадеш нютагта байха шулуун зэбсэгэй үеын ханан дээрэхи зураг эртын Энэдхэгтэ хүн амидаржа байһан мүр болодог. 9000 жэлэй хойно түрүүшын ажаһуугшад бии боложо Инд голой хүбөөнөө хожомой соёл эргэншэлтэ гүрэнэй һууриие табяа һэн.
1500-гаад оны үеһээ Португал, Нидерланд, Франци, Британи зэргэ Европын хэд хэдэн орон Энэдхэгтэй худалдаа наймаан хэхэ һонирхолтой боложо тархай бутархай жаахан уласуудыень булаан эзэлжэ өөрын колониие тогтоохын түлөө тэмсэжэ эхилһэнһээ Британиин эзэнтэ гүрэн эгээн хүсэтэй байжа Энэдхэг уласые өөрын колони улас болгожо шадаһан байна.
Энэһээ хойшо XX зуунай эхеэр энэдхэгшүүд тусгаар тогтонолойнгоо түлөө митаршагүй тэмсэжэ эхилһэн ба Махатма Гандигай (тэрэниие албан ёһоор оршон үеын Энэдхэгэй эсэгэ гэдэг) ударидаһан хүдэлөөн 1947 оной 8 һарын 15-нда илалта байгуулжа Энэдхэг улас бүрин эрхэтэ тусгаар тогтонолоо оложо абаһан болоод колониие табиха хуулиин ёһoop Энэдхэг шажанай үзэл һурталаараа Энэдхэг ба Пакистан гэһэн хоёр хэһэгтэ хубаагдаһан юм. Энэ шажанай үзэл бодолоороо 2 хэһэг болоһон уласуудай хоорондо олон арбан жэлэй туршада шуһата тулаан ябагдажа байгаа.
Бодосой түлэб
Хии
Хии дэхи атом молекулануудай хоорондохо зай молекулын диаметрһээ олон дахин ехэ байдаг. Молекуланууд секундада хэдэн зуун метр хурдатай хүдэлжэ байхадаа хоорондоо мүргэлдэжэ өөр өөр зүгтэ зайладаг. Иимэһээ хиин хэмжээ хизгааргүй тэлэхэ боломжотой, өөрын эзэлхүүн, хэлбэр дүрсэгүй.
Галилео Галилей
Галилео Галилей (Galileo Galilei, 1564 оной 2 һарын 15 - 1642 оной 1 һарын 8) — Италиин физик, тоогой ухаанша, гүн ухаанша, анатомиша байгаа. 18 наһандаа Пизагай ехэ һургуулида эмшын мэргэжэлээр һуралсажа байһан. Галилей математик физикые маша ехэ һонирходог байба. 1589 онһоо Пизагай ехэ һургуулида тооной багшаар ажалаладаг болоһон. Һүүлдэнь Падуагай ехэ һургуулида геометри, механик, астроном заажа эхилһэн болоод тэрэ үеһээ эхилэн эрдэм шэнжэлхээнэй нээлтүүдээ хэжэ эхилһэн байна. 1609 ондо тэрэ өөрын анханай телескопо хэһэн. 1642 оной 1-р һарын 8-нд наһа бараһан.
Боди сэдьхэл
Категори:Буддын шажан
Санкт-Петербург
Санкт-Петербург (Санкт-Петербург, 1914-24 оной хоорондо — Петроград, 1924-91 оной хоорондо — Ленинград) — Оросой холбоото уласай хото, ажаүйлэдбэриин, эрдэм ухаанай болон соелой түб мүн. Ленинградай можын засаг захиргаанай түб болон холбооной хотын зэргэтэй юм. 1712-28 оной хоорондо болон 1732—1918 оной хоорондо Оросой эзэнтэ гүрэнэй ниислэл байһан. Хотын нэрэ «Гэгээн Пётрын хото» гэһэн удхатай. Тус хотые байгуулһан I Пётр хаанай нэрээр нэрлэгдэбэ. Дэлхэйн нэгэдүгээр дайнһаа хойшо (1914—1924) Петроград гэжэ нэрлэгдэжэ байгаад, Владимир Лениниие наһа барахада тэрэнэй дурасхалда зорюулжа Ленинград (1924—1991) гэжэ нэрлэжэ байба.
Газарзүй
Россиин баруун хэһэгтэ, Балтиин тэнгисэй Финландай булангай хамагай зүүн эрье дээрэ, Нева мүрэнэй адагта оршоно. Тус уласта томохондо тоосогдохо боомтоо хото, түмэр зам, агаарай замай шухала зангилаа болоод уласдаа Москвагай дараа 2-т орохо хото юм.
Нил мүрэн
Зүүлтэ
Категори:Гол мүрэн
Баасан (гараг)
Баасан гарагынь үглөө эртэ, эсэбэл наран жаргаһанай дараахи хэдэн сагта тэнгэритэ харагдана. Монголшууд уг гарагые "Үдшийн гялаан", мүн "Үүрийн цолмон" гэжэ нэрэлдэг.
Тыва Уласай түрын дуулал
Тыва хэлээр
Өгбелерим чурттунда Өлчей тарып иженген, Өткүт хөөмей ырынга Өөрүп таалан тыва мен.
Буряад хэлээр
Уг гарбалай нютагта Үлзы утаһан зангилһан Үргэн хөөмэй дуугаяа Үргөөб, талын тыва хүн.
Гурбадугаар һара
Гурбадугаар һара, мүн Гурбадаxи һара (Латин: Mārtius mēnsis)
Солонгос долгин
Нүлөө
2008, 2009 ондо эгээн ехэ Солонгосой экспорт Дүн Бан Шин Ги Гиннесын дээдэ амжилтын номдо дэлхэйн эгээн ехэ фан-клубһоо бэшэһэн. Энэ фан-клуб Урда Солонгосто 800000, Япондо 200000, бусад уласта 200000 гэшүүнтэй.
Албадаһан ассимиляци
Зүүлтэ
Категори:Уугуул зон Категори:Улас түрын бодолго Категори:Империализм
Антуан де Сент-Экзюпери
«Бишыхан хан тайжа» гэһэн номынь 1979 ондо В.Б. Намсараевэй буряад хэлэн дээрэ оршуулһан байна.
Десант
Десант (descente — «буулга») — дайсанай газар дээрэ сэрэг буулгаха сэрэг; уһаар, хуурай газар дээгүүр ба агаараар дайсанай газарта сэрэг буулгаха ябадал.
Хатуу бэе
Мүн шэнгэн байдалһаа тодорхой температурада сарсана. Аморф түлэб байдалда байгаа бодосой жаахан хэһэгүүдэй байрлалга тодорхой эрэмбэ дараалалтай бэшэ, эмхэ замбараагүй байна. Нэгэ бодос аморф ба кристалл түлэб байдалай алишье хэлбэреэр байжа болоно. Кристалл оронто тор кристалл бодос бүриин кристаллнууд тодорхой хэлбэри дүрсэтэй байна. Натриин хлоридой кристалл шоо дүрбэлжэн, калиин сульфадай кристалл ромб хэлбэритэй, кальциин нитрадай кристалл зүб найман талада байха жэшээтэй. Кристалл оронто торые бүридүүлжэ байгаа жаахан хэһэгэй байдалһаань хамааржа түүниие ионой, атомай, молекулын ба металл оронто тор гэж хубаадаг. Металл оронто тор Металлын кристалл оронто торын зангилаанууд дээрэ уг металлын ион ба сахилгаан саармаг атомууд ээлжэлэн байрлажа, тэдэгээрэй забаһаряар электронууд сүлөөтэй шэлжэн байрлана. Энэ шанар бүхы металлнуудта юрэнхы эжэл байха ушар тэдэ сүм гилтага, уян харимхай, сахилгаан дулаан дамжуулха шанараар түһэтэй байна. Шүлтын металлнууд ба түмэр, хром зэрэг бусад металлнууд голдоо түбтэй шоо дүрбэлжэн, магни, сайр зэрэг металлнууд зургаан талада гонзгой дүрбэлжэн хэлбэриин кристалл оронто тор үүдхэн сарсана.
Испани
Римэйхидэй урда үе
Мүнөөгэй Испанидахи соёл шулуун зэбсэгэй үеһөө (палеолитһоо) эхилнэ. Альтамира мэтэ стилизовалһан агын хада дээрэ амитадай зурагууд бии болобо. Испаниин эрье кардиум шаазангай соёл хүрэжэ ерэбэ.
Римэй ба вестготуудай үе
Хоёрдугаар Пуни дайнда римэйхид Һаннибалые диилэһэнэй үрэ дүндэ карфагенэйхид үлдэһэн байна. Аха Сципионой илалтын һүүлдэ карфагенэйхид бүхы эзэмдэлгэеэ алдаба (МЭҮ 206 он). Римэйхид зүүн ба урда Испаниие эзэмдэһэншье һаа Испаниин ондоо газарта, илангаяа хойто зүгтэ, баатарлиг эсэргүүсэлые тулаһан байна. Нуманциин уналтын һүүлдэ (МЭҮ 133 он) эсэргүүсэл түгэсэһэн байгаа. МЭ I зуун жэлһээ бүхы орон Римэй хиналта доро оробо. Баскуудай гадна Ибериин хүн зон римжуулһан болобо. Римэй засаг уласай түрын талаар нэгэдэлые асарба.
Лалын аль-Андалус ба Реконкиста (VIII—XV зуун жэл)
Вестгот Испаниин гансахан үлэгдэл байһан Астури хаанта улас христосой шажантан реконкистын эхилэл байгаа. Вестгот Пелайогой удам байһан Астуриин хаашуул баруун хойто Испание эзэлжэ Леон хаанта уласые байгуулба. Астуриин обог удамай ударидаһан Наварра III Санчо хааншалалай үедэ баһал Арагон ба Кастилиие мэдэлдээ асарба. Санчогой наһа бараһанай һүүлдэ уласынь Наваррада, Арагондо ба Кастилида гурбуулан хубаагдаһан байгаа. Арагон 1137 ондо Барселоно графта уластай нэгэдэбэ. Кастили 1230 ондо III Фердинандын хааншалгын доро Леонтой нэгэдэжэ, 1479 ондо I Изабелла ба V Фердинандын гэрлэһэнэй үрэ дүндэ Арагонтой нэгэдэбэ.
1492 ондо Гранада унаһанай һүүлдэ Реконкиста түгэсэжэ, Арагоной Фердинанд ба Кастилиин Изабелла Наваррын гадна бүхыиспаниин хаашуул болобо. Тэрэ жэлдэ католик хаашуул Испаниһаа еврейнүүдые үлдэбэ. 1492 оной болотор еврейнүүд ба лалашууд Андалусида ажаһуужа болобо. 1478 ондо аутодафе, тамалха, эд зөөри конфискацилха аргые хэрэглэһэн Испаниин инквизици эхилһэн.
XX зуун жэл
Шэнэ юрэнхылэгшэ либерал Алькала Самора-и-Торрес улас гүрэндэ шэнэшлэлые дүүргэжэ эхилһэншье һаа, баруунтан ба радикальна зүүнтэн бүлэгүүдһөө эсэргүүсэлтэй тулгардаба. Каталонидо гайтай тусгаарлаха ба анархо-синдикалис буһалгаанууд боложо байһан. 1933 оной һунгуулиин һүүлдэ засагай газар баруунта шэлжэжэ эхилһэн ба 1934 ондо Астурида шахтёр уурхайшадай буһалгаан ехэ шуһа урдуулан даруулһан юм.
1936 оной һунгуулида Арадай фронт (бүгэдэ найрамдаха үзэлтэн, социалистууд, коммунистууд ба синдикалистууд) диилэбэ. Мануэль Асаньягай засагай газар өөрынгөө улас түрын бодолго гүйсэдхэжэ эхилһэнэй урда сэрэгэй эрьелтэ боложо, Испаниин эрхэтэнэй дайнда олгобо. Франсиско Франкогой ударидалга доро байһан националистууд Германиин ба Италиин дэмжэһэн байгаа. Лоялистууд Арадай фронтын намай ба Каталониин, Баск ороной националистуудай дэмжэһэн байгаа. Британиин ба Франциин оросолдохогүй бодолгын дээрэһээ лоялистууд СССР-эй гадна ямаршье дэмжэгые оложо ядаба. Лоялистууд сэрэгэй хүсэнэй талаар һула байһан, дотоодын шуһата маргаантай байбашье, Испаниин түб хэһэгтэ горитой эсэргүүсэлые тогтообо. 1938 оной эхеэр лоялистнарай эзэмдэжэ байһан газар нютаг эрид хаһагдажа, 1939 оной нэгэдүгээр һарада Барселоно унаһанай һүүлдээ дайн бараг лэ дууһаһан байгаа. 1939 оной гурбадугаар һарада лоялистууд Мадридые алдаба. Лоялис засагай газар болон олон мянган тэрьедэгшэд Франци руу зугадажа, Франкогой засагай газар удалгүй СССР-һээ гадна бүхы томо улас орон хүлеэн зүбшөөгдэһэн.
Пьер-Симон Лаплас
Зүүлтэ
Категори:Франциин эрдэмтэд
Деспотизм
Деспотизм (δεσποτία) — хэмжээгүй, дураараа эдлэхэ эрхэ, бусадые өөрынгөө дуранда хүсөөр оруулха эзэрхэг засаг.
Хабарга
Категори:Бугынхин
Зургадугаар һара
Зургадугаар һара (Латин: Junius)
Атташе
Зүүлтэ
Категори:Дипломати
Аттестат
Зүүлтэ
Категори:Болбосорол
Хаһалта
Гар дээрэ һөөргэ тоо бии байхада, хаһалтые һөөргэ тоотой нэмэхэ үйлдэлэй нэгэ түрэлөөр тодорхойлжо болохо. Жэшээлбэл, 5-2=3 гэхые 5+(-2)=3 нэмэхээр үзэжэ болохо.
Эжэл мүрэн
Түүхэн баримтууд
Эжэл мүрэниинь дундада зуунай үедэ Алтан ордоной Монгол Уласай түбэлэрһэн нэгэ гол бүһэ нютаг байгаа. Эжэл мүрэнэй эрье хүбөөдэ Алтан ордоной уласай ниислэл болохо Сарай Бата болон Сарай Бэрхэ хотонуудай туури мүнөө хүрэтэр хадагалагдан үлэһэн байдаг.
Манси хэлэн
Манси бэшэг
1937 ондо ондоо СССР-эй арадуудай бэшэг мэтэ манси бэшэгые кирилл манси үзэгөөр һэлгэгдэбэ. Энэ бэшэг бүхы ород үзэгүүдые болон Нг нг диграфые агуулжа байна. 1950-яад онуудта Нг нг диграфые Ӈ ӈ үзэгөөр һэлгэгдэбэ. 1979 ондо Е. И. Ромбандеевагай бэшэһэнэй ёһоор, манси бэшэгтэ ута аялгануудые (ута эгшэг) тэмдэглэдэг үзэг нэмээбэ. Энэнэй урда 1978 ондо В. И. Ленинай «Задачи союзов молодёжи» тобхимолые хэблэхэ хадаа ута аялгануудые тэмдэглэхын түлөө сохилтын тэмдэгые хэрэглэбэ. Тус шэншэлэл хойто арадуудай бэшэгэй шэншэлэлнүүдэй дунда эгээн амжалтатай байгаа.
Зүүлтэ
Категори:Хэлэнүүд
Де-факто
Де-факто (de facto) — үнэхөөр гэжэ удхатай лата үгэ.
Танка
Категори:Буддын шажан Категори:Уран зураг
Хубаалта
14-һээ 3-ниие хаһаха үйлэдэлые хэдэ хэдэн дабталбал, 3-иинь 14 соо дүрбэн дахин орожо 2 гэһэн «үлэгдэл» байна.
Амазон мүрэн
Амазон мүрэн (Rio Amazonas, Río Amazonas) — Урда Америкэдэ оршохо, урьһасын хэмжээгээрээ дэлхэйн хамагай томо мүрэн юм.
Бандунг
Бандунг (Lampung), Ява аралда байрладаг Индонезиин хото. Баруун Ява можын (Lampung Selatan ) захиргаанай түб Jalan Raya Bumi Sari Natar Gang Bima Ruko Orange. Бандунгай тэгшэ үндэрлигэй хойто захада, далайн нюруу дээшэ 600 метрын үндэртэ байрладаг. Хүн зониинь үлүү 2 875 мянган ажаһуугшад (2004). Томохон эдэй засагай болон соёлой түб. Тээбэриин уулзабари. Уласхоорондын ниидэхэ онгосын буудал. Нэхэмэлэй, хүнэһэнэй, химиин, металл эдлэл үйлэдбэрилхэ гэхэ мэтэ үйлэдбэрилгэ. Эрдэм шэнжэлгын хүреэлэнгүүд, энэ дунда атомой эршэм хүсэнэй түб. Уулын амаралтын газар. Туризм. «Паджаджаран» дээдэ һургуули (1957 онһоо хойшо). Уран һайханай, геологиин музейнүүд. Бандунг хото 1810 ондо байгуулагданхай. 1955 оной 4 һарада тус хотодо Азиин болон Африкын гүрэнүүдэй. Бандунгай бага хурал болоо.
12 һарын 21
Зүүлтэ
Категори:Үдэрүүд
Олоноо Үргэгдэһэн Монгол Улас
Бэеэ даанги байдалай соносхол
1911 ондо Чин уласын засаг захиргааг түлхэн унагажа VIII Богдо Жабзандамба хутагтые хаан ширээндэ залжа түрын тусгаар тогтнолоо сэргээбэ. Анханай Засагай газрые табан яаматай байгуулаһанай нэгэ Сангиин яамын тэргүүн сайдаар Түшээтэ Засаг, ван Г.Чагдаржавые (Одоогой Үмэнэгоби аймагай Ханбогдо сумын уугуул) томилһон байна. Хаанта Ород уласһаа зарим тусламжа абша Хитадуудай эсрэг Табан замын байлдаан хэжэ тулалдажа, улмаар Үбэр Монголые нэгэдхэхэ зорилто табижа байһан болобшо амжалтагүй болоһон байна. Мүн Уряанхай, Буряадые нэгэдхэхэ бодрлого табижа байжээ.