cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нэгэдэһэн Үндэһэтэнэй Байгуулга
Холбооһон
Категори:Нэгэдэһэн Үндэһэтэнэй Байгуулга
Халзанов, Барас Цыретарович
Барас Цыретарович Халзанов (1938—1993) хадаа Сэлэнгын аймагай Жаргаланта нютагта түрэhэн юм. «Улаан Сэлэнгэ» ( Красная Селенга), «Буряад-Монголой Үнэн» гэhэн сонинууд соо шүлэгүүдынь гарадаг байгаа.
Карачи
Карачи (کراچی, ڪراچي), Инд мүрэнэй адагта байрладаг Пакистанай эгээн томо хото ба шухала эдэй засагай түб, Синд можын засаг захиргаанай түб. 13 205 мянган ажаһуугшадтай (1981). Уласхоорондын ниидэхэ онгосын буудал. Карачи ба тойрондо (гүрэнэй ажаүйлэдбэриин хахад оршом) хүбэн-саарһан, хүнэһэнэй, химиин, түмэр эдлэл болбосоруулха, машина бүтээлгэ, газарай тоһо болбосоруулха ажаүйлэдбэри; түмэрлиг, онгосо заһалга. Атомой сахилгаанай станци. Ехэ һургуули. Пакистанай үндэһэтэнэй музей. Карачи XVIII зуунда бии болобо.
Лех Валенса
Лех Валенса (Lech Wałęsa, IPA [ˈlɛx vaˈwɛ̃sa], 1943 оной 9 һарын 29 түрэһэн) — Польшын улас түрын зүдхэлтэн ба 1990—1995 оной хоорондо Польшын юрэнхылэгшэ, хүнэй эрхын түлөө эдэбхитэй тэмсэгшэ. «Солидарнощч» гэһэн мэргэжэлэй холбооной түрүүшын ударидагша.
Хэжэнгын аймаг
Хэжэнгын аймаг (Кижингинский райо́н) — Буряад Уласай аймаг. Аймагай түб — Хэжэнгэ (Кижинга) һуурин. Талмай:. Хүн зон:.
Шадаев Аполлон Иннокентьевич
1961 ондо А. Шадаевай «Жаргалта үдэр» гэжэ шэлэгдэмэл зохёолнуудайнь нэгэ боти хэблэгдэһэн байна. Аполлон Шадаев зүжэгүүдһээ гадна, рассказуудые, очеркнуудые бэшэдэг, арадай үльгэр, онтохонуудые ехэ олоор суглуулжа, тэдэнээ шадамар бэрхээр найруулдаг байһан юм.
Новосибирскын можо
Холбооһон
Органы власти
Чии
Чии (х.-монг. чий, < мо.б. čii < хи. 尺chǐ) — утын хэмжээн, арбан цун гү, али дэлгүүрэй гуримаар (市用制) 0,3333 меэтэр, барилгын чии, нярбын лангай гуримаар (營造庫平制) 0,32 меэтэр.
Хезер Карван
Хезер Карван - Афганын хөлбөмбөгчин бөгөөд. Категори:Афганистан
Хун тайжа
Категори:Хаанта засаг
Дэлхэйн дулааралга
ИПСС-гиин уурал амисхалай загбаршалал, 1990—2100 оной хоорондо агаарай дундажа температура 1.1 — 6,4 °C нэмэгдэжэ болзошгүйе харуулжа байгаа болоод ерээдүйд агаар мандал руу сасагдаха хүлэмжын хиие хэр багадхахаһаа хамааран температурын дээдэ доодо хизгаариинь тодорхойлогдожо байгаа болоно. Хэдыгээр ехэнхи судалгаа, 2100 он хүрэтэр өөршэлэлтые голшолон анхааршье байгаа болобош, ерэхэ мянган жэлдэ, агаар мандал дахи хүлэмжын хиин агуулга одооныхоһоо нэмэгдэхэгүй тогтобортой байхад, дэлхэйн дулааралга, далайн уһанай түбшэн ехэдхээр байна гэжэ таамаглажа байна. Энэнь далайн уһанай дулаан багтаамжатай холбоотой юм.
Агдам
Категори:Азербайджан
Шатар
Түүхэ
АНУ-ай эрдэмтэдэй гаргаһан баримтаар үдэртэ шатарые 1,500,000,000 хүн тоглодог гэжээ. Үүнэй 28 % эхилэн суралсагша гү, али сурша байгаа, 71 % мэргэжлын, үлэһэн 1 % оюунай үндэр шадбартай гү, али маша ухаантай хүн ородог юм байна.
Цун
Цун (х.-монг. цун, < мо.б. čun< хи. 寸cùn) — ута богониин хэмжээн, ямха. Дэлгүүрэй гуримаар (市用制) 3,3333 см. Барилгын чии, нярбын лангай гуримаар (營造庫平制) 3,2 см.
Киншаса
Киншаса (Ville de Kinshasa, 1966 он болотор — Леопольдвиль; Léopoldville), Конго (Заир) Уласай ниислэл хото. Конго мүрэнэй зүүн эрьедэ, Малебо (хуушанаар Стэнли-Пул) гэһэн нуурай хажууда байрлана. Гүрэнэйнгөө эгээн наймаан-тээбэриин, ажаүйлэдбэриин ба соёлой түб. Харин 2009 ондо хотын ажаһуугшадай тоо 10 076 099 хүн байгаашье һаа, хотын дэбисхэр газарай 60% үсөөнхи һуурижаһан хүдөөгэй газар болоно. Зундаа бороо олон, үбэлдөө хуурай cубэкваторой уларилтай; 7 һарын дундажа температура 22°С оршом, 4 һарын дундажа температура 27°С оршом; жэлдээ 1359 мм шииг нойтотой.
Византиин эзэнтэ гүрэн
Бусад
Категори:Византиин эзэнтэ гүрэн Категори:Грек түүхэ Категори:Турк түүхэ Категори:Усадхаһан хаанта уласууд
Хорвати
Зүүлтэ
Категори:Балканай уласууд Категори:Түб Европын уласууд Категори:Европын уласууд Категори:Хорват хэлээр хэлэлсэдэг уласууд ба газар нютагууд Категори:Европын Зүблэлэй гэшүүн уласууд Категори:Европын Холбооной гэшүүн уласууд Категори:НАТО-гай гэшүүн уласууд Категори:НҮБ-эй гэшүүн уласууд Категори:Бүгэдэ Найрамдаха Уласууд Категори:Зүүн Урда Европын уласууд Категори:Урда Европын уласууд Категори:1991 ондо байгуулагдаhан улас ба газар нютаг
Казахстан
Зүүлтэ
Категори:Ази
Бүгэдэ Найрамдаха Чехи Улас
Зүүлтэ
Категори:Түб Европо Категори:Түб Европын уласууд Категори:Европын уласууд Категори:Далайда гаралгагүй уласууд Категори:НАТО-гай гэшүүн уласууд Категори:Европын Зүблэлэй гэшүүн уласууд Категори:Европын Холбооной гэшүүн уласууд Категори:НҮБ-эй гэшүүн уласууд Категори:Бүгэдэ Найрамдаха Уласууд Категори:1993 ондо байгуулагдаhан улас ба газар нютаг
Энди Маррей
Энди Маррей (аангли Andy Murray, 1987 оной 5-р hарын 15 Глазго, Ехэ Британи) - Шотландын теннисист.
Азаску
Холбооһон
Категори:Газар зүй
Диего Марадона
Холбооһон
Категори:Аргентинэ
Фёдор Достоевский
Белинскийн арадшалһан социалис үзэл һанаа, Франциин утопист-социалистууд, тэрэ дундаа Шарль Фурьегэй онолоор нүлөөлһэн байна. 1847-һаа Достоевский М. В. Буташевич-Петрашевскийн бүлгэмые орожо, 1848 онһоо Н. А. Спешнев болон С. Ф. Дуровой хубисхалта бүлгэмэй эдибхэтэй оролсогшо юм. Петрашевецүүай суглаанда Достоевский хоёр удаа хориглоһон Белинскийн Гогольдо бэшэг уншаба. 1849 ондо петрашевецүүай тохёолдолоор Достоевский саазаар абаха яла шүүдхэгдэжэ, буудалгын урда хүнды хүдэлмэреэр андалдаба.
Күнзы
Күнз （Хитад: 孔夫子, Kong Fuzi гү, али K’ung-fu-tzu, удхашалбал «Конг багша», гэхдээ Kongzi 孔子 гү, али Күнзы гэдэг нэрэнь дурна дахинда түгээмэл,  — ) — Хитад уласай гүн ухаантан, ехэ сэдхэгшэ юм. Тухайн үеын ниигэмэй үзэл суртал боложо байһан шаманизмые гүн һудалһаны үндэһэн дээрэ өөрын гүн ухааниие болбосорууланиинь мүнөө Күнзын һургаал гэгдэнэ.
Кипр
Кипр (Κυπριακή Δημοκρατία) — Аазийн ба орон болон улас.
Холбооһон
Категори:Аази
Испаниин фаланга
Фаланга (Falange Española) гээшэ 1933 ондо Хосе Антонио Примо де Риверагай үндэһэлһэн национал-синдикалис Испаниин улас түрын нам байгаа. Юрэнхыдөө фашизмын онолые дахаһан фаланга Испаниин үндэһэтэн уламжалалда, илангаяа эзэнтэ гүрэнэй ба Һэргэн мандалтын христосой шажанда анхаралаа түблэрүүлһэн ушар ондоо фашис бүлэгүүдһөө илгаарба. Фалангын сэрэгүүд Испаниин эрхэтэнэй дайнай үедэ националистуудтай сугаараа дайлаба. 1937 ондо тус байгуулга Уламжалалта Испаниин фаланга боложо, Франсиско Франкогой дэглэмэй гансахан улас түрын нам байгаа.
Табан хушуу мал
Эртэһээ нааша Монгол түмэнэй гол амин зуулгань мал ажахы боложо ерэһэнэй хубида Монгол зон олон табан хошуу малаа ехэ дээдэлдэг болоод табан хошуу малые ниитэдынь мүн табан эрдэни хэмээн хэлэдэг.
Цыдып Аюшиев
Һургуулияа дүүргээд, аранжировщик, звукорежиссер байhан юм. Бүхы дуунуудаа буряад хэлэн дээрэ гоёор дууладаг. Үшөө тиихэдэ мэдээжэ зүжэгшэдээр харилсадаг. 2008 ондо “Буряад Орон” гэhэн нэгэдэхи шэнэ альбом гараа.
Христосой шажан
Христосой шажан дэлгэрһэниинь
Ойрохи Дурнада болон Хойто Африкада бэе даанги церковьнууд болобо. Янза бүриин оронууд дахи христосой шажанай тархалга, церковьнуудай үүдхэлгэнь юунай үмэнэ аялагша монахууд ашаар ябагдажа байба. Франциин хаан I Хлодвигые Реймсда (489 он) хэрээһэлһэнээр түримхэй бөө мүргэлтэ Европодо христосой шажан дэлгэрхэ эхилэл болобо. Лалын шажантанууд Хойто Африка болон Пиренейн хахад арал руу добтолһоной дараа VII—VIII зуунда эдэгээр бүһэ нютагуудта христосой шажанай нүлөө бүримүһэн унаһан байба.
Адольф Һитлер
Дэлхэйн нэгэдүгээр дайнда одон медаляар шагнуулһан ахамад дайшан Гитлер 1920 ондо Германиин ажалшадай намда (DAP) орожо, 1921 ондо ударидагшань болоһон. 1923 ондо урагшагүй «Пивын түрын эрьелтын» дараа түрмэ шорондо хоригдон гаража ерээд үндэһэрхэг үзэл, семитүүдтэ эсэргүү үзэл, коммунизмда эсэргүүүзэлые өөрын харизматик элидхэлшэнэй шадабари, ухуулгаар сурталшалан дэмжэлгэ оложо абаа. Гитлер 1933 ондо канцлераар томилогдожо, удалгүй тоталитар фашис дарангылал дэглэмэй тогтообо. Гитлер Германида амидарха орон зай абаха зорилгые гадаада бодолгодоо туушатай баримталжа, уласайнгаа абаха баялигые энэ зорилгодо шэглүүлжэ байгаа. Тэрэ Вермахтые дахин һэргээжэ 1939 ондо Польшые эзэмдэһэн Европодо Дэлхэйн хоёрдугаар дайнай галые носообо.
Вергили
Публи Вергили Марон (Publius Vergilius Maro, 70 оной 10 һарын 15 –  19 оной 9 һарын 21) — эртын Римэй шүлэгшэ болон хойто Италиин Мантуя хотын оршом шэнэлиг таряашанай гэр бүлэдэ түрөө. Тэрэ Кремона, Милан, Рома, Неаполь зэргэ хотонуудта болбосорол оложо, тэндэхиин изагууртануудай хүүгэдүүдтэй хамта гүн ухаан, илангаяа Эпикурэй һургаалай хэшээн үзэжэ, баһа анагааха ухаан, физикэ, математикада һуралсажа байба. Вергили энэ үедэ Юлий Цезариин аша, хожомой эзэн хаан Август Октавиантай тохой ниилүүлэн һуража байһан гэдэг.
Марий Эл
Зүүлтэ
Категори:Марий Эл Категори:Оросой холбоото уласай нютаг можонууд
Хүрэнгэтэ журам
Зүүлтэ
Категори:Капитализм Категори:Улас түрэ Категори:Эдэй засаг
Коми
Газар зүй
Хойто талаараа Ненецэй автономито тойрог, зүүн талаараа Ямал-Ненецэй автономито тойрог, Ханты-Мансиин автономито тойрог, Свердловскын можо, урда талаараа Пермиин хизаар, Кировой можо, баруун талаараа Архангельскын можотой хилэлнэ.
Байгаалтиин баялиг
Тус нютаг можын нютаг дэбисхэртэ шулуун нүүрһэн, газарай тоһон, байгаалиин хии, алтан, алмаазай ордо газарнууд бии.
Боже правде
Боже правде — Серб Уласай дуулал.
Антарктида
Шэнжэлэлгын түүхэ
Дүрбэдэхи (1955 онһоо хойшохи) үеһөө эхилэн олон уласай геофизикын шудалга хэгдэжэ 11 ороной 57 станци Антарктида, тэрэнэй эрье хажуугаар аралнууд дээрэ байгуулагдан нютаг даяар бүрин шудалга ажаглалта хэхэ боломжо бүридүүлөө. Эдэ шудалгын баазанууд дээрэ эрдэм шэнжэлэлгын ангинууд андалдан ошожо шудалга хэжэ байна. Орос улас тэндэ «Мирный», «Оазис», «Пионерская», «Восток», «Комсомольская» станци байгуулжа, тогтомол шудалга хэжэ бүрин хайгуул шэнжэлэлгын ангинууд ажаллажа байна. 1972-1973, мүн 1983—1984 ондо ажаллаһан Урда туйлые шудалха XVIII, XXVIII хайгуул эрдэм шэнжэлэлгын ангинуудта Монголой мэргэжэлтэн Ж. Цэрэндэлэг, Д. Чулуунбат хоёр оролсон, Антарктидада ошожо шудалга, шэнжэлэлгын ажал хэһэн бэлэй. Оршон үеын шудалгын ябасада Антарктидын эхэ газарай тогтосо, гадарга, ашагта малтамал, мүльһэн хушалгын байгуулга, уларил, ургамал, амитанай аймаг шудлагдажа, байгаалиин оршон, хүнэй бэе махабадта хэр нүлөөлхэ зэргэ олон асуудал шиидбэрилэгдэжэ байна.
Буряадай түүхэ
XVI зуунай үеһээалтан, ангиин арһаар баялиг Буряад нютагта Орос хаанта уласай худалдаашад, сэрэгүүд һуурижажа эхилһэн байгаа. Ородууд 1666 ондо Үдэ голой хүндыдэ бэхилэлтэ барижа, Дээдэ Үдэ гү, али Верхне-Удинск гэжэ нэрлэһэниинь хожомой Улаан-Үдэ хото болоод тэрэ үеһээ тус бүһэ нютагай түб болоһон юм. 1689 ондо Манжын Цин гүрэн, Оросой хаанта уласай хоорондо байгуулһан Нерчинскын хэрээ ёһоор албан ёһоор ород мэдэлдэ шэлжэһэн байна.
1991 оной 5 һарын 27-ндо Буряад Улас болгожо нэрээ хубилһан тус улас мүн оной 12 һарын 25-нда СССР задрахада ОХУ-ай бүрилдэхүүндэ үлэжэ, 1994 ондо түүхэндээ анха удаа арадшалһан замаар юрэнхылэгшэеэ һунгахада Леонид Потапов тус уласай юрэнхылэгшээр һунгагдаһан байна.
Буряад-Монгол ороной түүхэһээ
Дэлгэрэнгые Буряад-Монгол ороной түүхэ һэдэбые үзэнэ үү.
Калидаса
Категори:Энэдхэгэй зохёолшод
Түүхэ
Буряад Республикын түүхэ
1991 оны 5 сарын 27-нд Бүгд Найрамдах Буряад Улас болгож нэрээ өөрчилсөн тус улс нь мөн оны 12 сарын 25-нд ЗХУ задрахад ОХУ-ын бүрэлдэхүүнд үлдэж, 1994 онд түүхэндээ анх удаа ардчилсан замаар ерөнхийлөгчөө сонгоход Леонид Потапов тус улсын ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон байна.
Дуури
Түүхэ
Дууринь хүгжэлынхөө ябасад "opera seria" (итал.), "tragédie lyrique" гү, али һүүлдэ "grand-opéra"(франц.), хошон маягай дуури болохо "semiseria", хошон дуури: opera-buffa (итал.), "opéra-comique"(франц.), романтик дуури, түүхэн, удха уянгын зэргэ олон түрэлөөр баяжан хүрээгээ тэлэжээ. Дууриин урлагта К.Глюк, В. Моцарт, Ж.Россини, Ж.Верди, Р.Вагнер, Ж.Пуччини, П.Чайковский, М.Мусоргский олон хүгжэмэй зохёолшод абъяаһа хүдэлмэрөө зорюулһан байдаг.
Зүүлтэ
Категори:Дуури
Чингис хаан
Гадаада аян дайнууд
Зүршэдэй Алтан уластай дайтажа ябаһан Чингис хаан үүдэһэн нүхэсэл байдалай уламһаа Хорезмын хаанта уластай дайтахаһаа аргагүй болоо. Чингис хаан Алтан уластай дайтаха үүргые Мухулайд даадхажа, өөрөө Монгол сэрэгэй гол хүсэниие ударидан, Хорезмдэ эсэргүү дайнай бэлэдхэлдэ оробо. Алтан уластай хэхэ дайнда Мухулай жанжанай баруун гар болон оролсохые Тангуудһаа шаардаба. Чингис хаан Хорезмые дайлаар мордохын урда 1219 оной хабар Ехэ хуралдай хуралдуулжа, баруун зүгтэ хэхэ дайнай түлэблигөө болбосоруулаа. Монгол сэрэг хэдэхэн һарын дараа Хорезмын эзэнтэ уласта тулажа ошоһон байгаа. Манай эрдэмтэдэй үзэжэ байгаар Чингис хаанай сэрэг 120 мянган оршом хүнэй бүрилдэхүүнтэй байгаа. Эзэн хаан ами алагдаһан тохеолдолд Ехэ Монгол уласай хаанай шэрээе Үгэдэйдэ залгамжалуулхаар хэрээсэлбэ.
Хэтэдээ уншаха
Категори:Монгол Категори:Монгол хаашуул Категори:Монголой түүхэ
Байгал
Байгалай амитад ба ургамал
Байгалай нюрганай яhагүй амитадые хүсэд дүүрэн тодорхойлогдоо гэхын аргагүй. Жэл бүри мэргэжэлтэд ондо ондоо янзануудые оложол байдаг, эрдэмтэдэй үшөө мэдээ, тайлбарилаагүй амитадшье олдожо байдаг. Байгал соо амидардаг газарайнгаа байдалаар 3 янзын амита бодосууд илгардаг:
Байгалай hалхинууд
Байгал суута hалхинуудаар олон. Далай дээрэ бултадаа 30 гаран янзын хүсэтэй hалхинууд хүдэлдэг. Иимэ олон hалхитай нуур дэлхэй дээрэ ондоо үгы юм. Дэмы энэ нуурые далай гэжэ нэрлээгyй бэзэ. Эгээ мэдээжэ hалхинай нэгэниинь «баргажан» юм. Энэ hалхин тухай «Алдарта Байгал, арюухан далай» гэhэн дуун соо хэлэгдэдэг. Энэ hалхин Баргажанай гол талаhаа үлеэжэ эхилээд, Ойхон олтирог хүрэдэг. Баргажан hалхин жэгдээр үлеэдэг, сэлмэг наратай үдэрнyyдые асардаг.
Вячеслав Владимирович Наговицын
1999 оной декабрь hарада Томскын областиин Правительство толгойлоо, тэрээнтэеэ зэргэ губернаторай орлогшын тушаал эзэлжэ байгаа.
Мексикэ
Мексикэ 1 972 550 км² газар нютагтайгаараа дэлхэйн 14-р, Америкэ түби газарай 5-р томо орон болохоһоо гадна 112.3 сая хүн зонтой тула дэлхэйн 11 дэхи, Испани хэлэтэ оронуудһаа хамагай олон хүн зонтой улас гэгдэнэ. Хүн зоной үндэһэн хэлэн - Испани. Зонхилхо шажан - Христосой шажан. Ниислэл Сьюдад де Мехико дэлхэйн ехэ хотын тоондо багтадаг.
2000 оны һунгуулида анха удаад сүрэг хүсэнэй нам, 1929 онһоо хойшо Юрэнхылэгшын албые барижа байһан Байгуулалай Хубисхалта намые ("Partido Revolucionario Institucional" : PRI) дэлжэ илалта байгуулба.
Мольер
Мольер (жэнхэни нэрэ Жан Батист Поклен, Jean-Baptiste Poquelin, Molière тайзанай нэрээрээ алдаршаһан, 1622 оной 1 һарын 15, Парис — 1673 оной 2 һарын 17, Парис), XVII зуунай Франциин хошон зүжэгэй зохёолшо, зүжэгшэ байба. Һүүлдэ реалис драматургида зам нээһэн «дээдын хошон зүжэг» жанрын бүтээгшэ. Һэргээн мандалтаһаа заламжалһан хүмүүнлиг һанаа бодол Франциин арадай театрын уламжалалтай холбожо уягаад, Мольер оршом үедэ хандаһан изагууртан-буржуа ниигэмые һэжэлдэг шэнэ хошон зүжэгэй хэлбэриие бүтээбэ.
Финики
Гэхыдээ Хойто Африкада бии болоһон колониин хото-улас Карфаген Финикидэхи хото-уласууд алга болоһонһоо хойношье хүгжэн сэсэглэжэ байһан болоод уламаар гурбан удаагай дайнай эсэстэ Римэй республикада эзэлэгдэһэн юм. Карфагеншуудай ярилсадаг байһан финики хэлэниинь Римэй эзэнтэ гүрэнэй үедэшье Хойто Африкада оршон байһан байбашье аажамаар бербер хэлэн, араб хэлэн зэргэдэ шахагдан һуларжа, мүхэһэн байна.
Урда далай
Урда далай — 5805 метр хүрэтэр гүнзэгы, 20,327 сая км² талбайе эзэлдэг болоод Урда туйлын далай, Урда мүльһэн далай, Антарктикын далай (Антарктидатай андууржа болохогүй) гэхэ мэтээр баһа нэрлэгддэг.
Буряад-Монгол ороной түүхэ
Түүхын дурасхаалта зүйлнүүд тухай
Буряад-Монголой түрүүшын эрдэмтэн Банзарай Доржо (Доржи Банзаров) бүтээлнүүд соогоо Буряад зоной урдын байдал тушаа бэшэһэн байха юм. ⅩⅨ зуунай һүүлдэ, ⅩⅩ зуун жэлэй эхеэр эрдэмтэн К. Д. Талькоо-Грынцеэвич гэгшэ Байгалай урда талаар ехэхэн ажал хэжэ, олон тоото һонирхолтой юумэнүүдые олоһон байха.
Карл Маркс
Тобшо намтар
Карл Маркс 1818 оной 5-р һарын 5-нда Германиин Трир хотодо түрэбэ, Бонн, Берлинай ехэ һургуулида һуралсан хуулиин болон эдэй засагай болбосорол эзэмшээ. Хегелиин философиин нүлөөлэл дор философи, эрхын судалгаа хэжэ, «Демокрит ба Эпикурай натурфилософиин илгаа» (Differenz der demokritischen und epikureischen Naturphilosophie) һэдэбэри 1841 ондо Йенын ехэ һургуулида философиин ухаанай докторын зэргэ хамгаалһан. Тухайн үеын Пруссиин хаанта засаглалтай үзэл һанаанай зүрэлдөөнтэй байһан болохоор ехэ һургуулида багшалха һонирхолоо орхожо сүлөөтэ сэтгүүлэй ажалые дагнан эрхэлхэ болобо. Маркс улас түрэ, эдэй засагай һэдэбэри Европо, Америкын хэд хэдэн һонин сэтьгүүлдэ ниитэлэлээ тогтомол хэблүүлдэг байһан болоод улас түрын амидаралда эдэбхитэй оролсогшо тэдыгүй тэрэниие зохёон байгуулагшань байба.
Эмир Кустурица
Эмир Кустурица (серб. Емир Кустурица, 24. 11. 1954 Сараево) — серб кинорежиссёр.
Вепс хэлэн
Холбооһон
Категори:Хэлэнууд
Никола Тесла
Холбооһон
Категори:АНУ-ай эрдэмтэд Категори:Сербиин эрдэмтэд
Малайзи
Малайзи (Malaysia) — Малай болон ондоо Британиин эзэмдэлгэтэй (Сингапур, Саравак ба Сабах) нэгэдэһэнэй үрэ дүндэ 1963 оной 9 һарын 16 үдэрдэ байгуулһан Зүүн-Урда Азиин улас. Ниислэл — Куала-Лумпур хото (2009 оной тоололгоор 1 809 мянган хүн зонтой). 1965 ондо Сингапур Малайзиһаа гаража тусгаар амяарлан тогтобо. 1966 онһоо хойшо Саравак ба Сабах албан еһоор Зүүн Малайзи нэрэтэй боложо, Малайн хуушан нютагынь Баруун Малайзи нэрэтэй болобо. 1972 онһоо Баруун Малайзи Хахад аралай (Хойгой) Малайзи нэрлэжэ, Зүүн Малайзида Саравак ба Сабах дахин һэргээбэ.
VII–XIV зуун жэлэй хоорондо мүнөө үеын Малайзиин газар нютагынь Шривиджая уласай хэһэг байгаа. 1511 ондо Малаккые португалшуудай эзэлһэниинь колониализацилгын эхилһэниие тэмдэглэбэ. 1641 ондо һолланшууд һэлгэжэ ерээд, XVIII зуун жэлһээ англишуудай засаг доро оробо. 1914 ондо бүхэ орониие мэдэлдээ эсэслэн абаа.1941–45 оной хоорондо японшуудай эзэлбэ.
Үлзытын Дондог
Намтар
Үндэhэн буряад ирагуу найрагынь, илангаяа тэрэнэй уянгын hалбаринь реалис харгыда шиидэн орохо хэрэгтэ шэн зориг гаргаhан үндэр амжалта туйлаhан бэлигтэ ирагуу найрагшадай нэгэн болохо Үлзытын Дондогой уран бүтээл олоной дурые татаһаар байна. «Ая гангын орон» гэhэн ном соонь тэрэнэй арба гаран жэлэй туршада бэшэhэн шүлэг, найраглалайнь дээжэ ороһон байна. Эдэ шэлэмэл зохёол соонь — «Аврорын» дуунай сууряан, hүр жабхаланта социалис ажабайдалай магтаал, инаг дуранай түрүүшын зөөлэхэн амисхаал, арса жодоо, ая гангын хоншуу… Наhатайшье, залуушье уншагшадта илгадгүй hонирхолтой, hайшаалтай, үнгэрhэн сагай үйлэ байдал hануулмаар, мүнөөдэрэй hанаа сэдьхэл тэжээмээр шүлэгүүд байна.
Һэдэбэй талаараа Үлзытын Дондогой ирагуу найраг хэмжээлшэгүй үргэн. Тэдэнэй дунда Эхэ орон, тоонто нютаг, байгаали дэлхэй, үетэн нүхэд, инаг дуран, шэнэ байдал, холошье һаа, дүтын шэнгеэр һанагдаха орон нютаг зэргые магтажа бэшэhэн шүлэгүүд нилээд олон байна.
Фридрих Ницше
Фридрих Вилхелм Ницше (1844 оной 10 һарын 15 — 1900 оной 8 һарын 25) (Friedrich Wilhelm Nietzsche) 19-р зуунай нүлөө бүхы агуу сэтьгэгшэдэй нэгэн, германай гүн ухаантан, зохёолшо байба.
Үзэл сурталнууд
Фридрих Ницше Германиин түдэгүй ниитэ үрнэ дахинай уран зохёол, шажан судлалда гүнзэгэй нүлөө үзүүлһэн сэдьхэгшэ юм. Жэшээнь, тэрэнэй дэбшүүлһэн үзэл һанаань германиин гүн ухаантан Мартин Хайдеггер, АНУ-ай теологшо Паул Тиллих, еврейн гүн ухаантан Мартин Бубер, франциин зохёолшо Альбэр Камю, Жан Поль Сартр зэргэ нэрэтэ эрдэмтэн зохёолшодой уран бүтээлдэ тусгалаа олоо.
1989 оной Тяньаньмэнь талмайн алалга
Һонирхолтой баримтанууд
Оюутан залуушадай засагай газартаа табиһан нэгэ үндэһэн шаардалгань:
Зэд
Зэд зөөлэн металл болоод маша һайн сахилгаан дамжуулха шадбартай тула, сахилгаан болон дулаан дамжуулагша, барилгын материал, мүн түрэл бүриин хайлаша гарган абахад хэрэглэнэ.
Гаргалга
Зэдые зэдэй рудануудһаа болон минералуудһаа гаргална. Зэдэй гаргалгын гол арга — пирометаллурги, гидрометаллурги болон электролиз.
Хархис ябадал
Зүүлтэ
Категори:Улас түрэ
Алтан
Бодос зүйн шанар
Байгаалида маша хобор тохёолдолдо 6; 8;12; ханатай кристалл хэлбэреэр оршодог. Ехэнхидээ байгаалида нунтаг тооһон, үйрмэг, нимгэн хуудаһан, нарин үзэлгэ түрэхэтэйгээр газарай дабхаргада һудал, бусад металл болон шулуулигтай холимог хадан тогтосын хэлбэритэйгээр 1,1•10³ ppm нягтаралтайгаар оршодог. Сула хадан болон хабтан хэлбэреэр хэзээшье оршодоггүй гэжэ үзэдэг. Алтаниинь уян хатан, дабтагдаха, сунгагдаха, сутагагдаха үбэрмэсэ шанартай болоод дулаан сахилгаанай маша һайн дамжуулдаг. Атмосферын нүлөөндэ тэсбэртэй, бараг бүхы түрэлэй хүсэлэй үйлэслэлдэ тэсбэритэй онсогой шэнжэ шанартай металл юм. Алтан озонтой дабаһанай хүсэлдэ урбалда орон Au2 нэгэдэлые үүдгэхэ ба цианай уусмалда задарша Au4 нэгэдэлые үүдгэдэг ушар алтые илган абахад цианай хүсэлые хэрэглэхэ тохёолдол байдаг. Алтанай хамагай онсогой шанар — уһан болоод агаарай нүлөөндэ абтаггүй ябадал юм.
Малтан абалга
Алтанай ордо газарнууд түби бүрт харилсан адлигүй тархаа. Алтан ехэтэй уласта Урда Африка, Австрали, Ород, АНУ, Узбекстан, Канада, Перу, Индонези, Хитад зэргэ ороно.
Греци
Грециинь Европо, Ази, Африка гурбые холбоһон газар оршодог. Мүн Эртэнэй Грек, Рома, Византиин гүрэнүүд, Османай эзэнтэ гүрэнэй 4 зуунай туршаха захиргаанай үбые залгамжалагша юм. Грецида арадшалал, баруунай гүн ухаан, Олимпиин наадан, баруунай удха зохёол, историографи, улас түрын шэнжэлхэ ухаан, шэнжэлхэ ухаанай болон тооной ухаанай гол заршамууд, баруунай зүжэгэй уралиг (эмгэнэлт болон хошон) зэргэ анха гаража хүгжэбэ.
Сикх шажан
Нанакай залгамжалагшадай үедэ тодорхой дүрим бии болобо. Сикх шажанай гурбадугаар багша Амар Дас (1552—74) багшын эрхэ засагые залгамжалалтай болгожо, сикх шажанай захирагшадай обог удамай үндэһэлэгшэ болобо. Табадугаар багша Арджуна (1581—1606) «Ади Грантх» гэһэн сикх шажанай нангин номые бэшэбэ. Сикх шажанай нангин Амритсар хотодо Алтан сүмэдэ «Ади Грантх» хадагалагдана. Арбадугаар (һүүлшын) багша Говинд Сингхын (1675—1708) үедэ сикх бүлгэмдэ ехэ шэнэшлэл болобо. 1699 ондо Говинд Сингх бүхы сикх һүзэгэдэй хурал (хальса) зарлажа, бүлгэмэй бүхы һүзэгтэдые тэгшэ гээд юрэнхы хуралые дээдэ эмхи зурган болгоно. Багшанарай залгамжалха эрхэ үгы болобо. XVIII зуун жэлдэ хальса Ехэ Моголой эзэнтэ гүрэндэ эсэргүү Пенждабай арад зоной тэмсээлые ударидаба. 1765 ондо сикхууд өөрынгөө уласые үндэһэлбэ. Хариншье һаа, XVIII зуун жэлэй хоёр хахадта сикх шажан арадшалалаа болёо. 1849 ондо хоёр Англи-сикх дайнай үрэ дүндэ сикх уласые эзэмдэбэ.
Татуур
Зүүлтэ
Категори:Байгал шадар аймаг
Мүлхигшэд
Матар болон аллигатор
Матар болон аллигаторынь одоо амидаржа буй мүлхигшэдһөө хамагай томо бэетэйнь. Тэдэгээрынь дэлхэйн дулаан бүһэ нютагуудта амидардаг ба амидаралынхаа ехэнхи хэһэгые уһан дотор үнгэрүүлжэ, тэндээ хоол тэжээлээ хүлээн босоо шэглэлтэй хамарай нүхээр амисхалдаг. Тэдэ сахилгаан шиг хурдан эрэг рүү тэмүүлжэ, хоол болохо амитанаа барижа абан уһанай доошо абажа одоно. Матарынь зажилжа шададагүй болохоор барижа абаһан амитаниинь задаржа эхилтэл хэд хоног хүлээһэнэй дараа хэдэн хэһэг болгон таһашан залгидаг.
Википеэди
Түүхэ
Википеэди түсэлэг 2001 оной 1 һарын 15-һаа Джимми Уэйлс «Сүлөөтэ нэбтэрхэй толи» нэрэ доро хэрэгжүүлжэ эхилһэн байна.
Тыва Улас
Засаг захиргаанай хубаари
Мүнөө Тыва Улас 17 хошуун (кожуун, район), хошуунһаа гадна хоер хототой (хоорай, город).
Сидней
Сидней (Sydney), зүүн-урда Австралида байрладаг хото Шэнэ Урда Уэльс можо уласай засаг захиргаанай түб. 4,840 сая хүн зонтой (2014). Порт-Джэксон булангай эрьедэ байрладаг уһанай боомто (30 сая тонно үлүү ашаанай эрьесэтэй). Уласхоорондын ниидэхэ онгосын буудал. Гүрэнэйнгөө эгээн томо эдэй засагай түб. Машина бүтээлгэ (тээбэри, сахилгаан хэрэгсэл), түмэрлиг, химиин, бүдэй, саарһанай, газарай тоһо болбосоруулха ажаүйлэдбэри. Жэл бүриин нооһоной үнэ хаялсаха худалдаан (аукционууд). Метрополитен. Дээдэ һургуули. Хотын суурхаһан байра болохо оперын театр (1959). Шэнэ Урда Уэльсын уран һайханай галерей, Австралиин музей, Сэрэгэй-дурасхалай уран һайханай галерей. 1788 ондо байгуулагданхай (Австралиин түрүүшын Европынхид колонизаторнуудай һуурин). XXVII-дугаар Олимпиин наадан.
Германи
Шэнэ үе
1517 ондо Протестант шэнэшлэл эхилжэ, 1524-26 оной Таряашадай дайн ушаруулба. Германи католик ба протестант гүнлигүүдтэ хахараа. 1618-48 оной Гушан жэлэй дайн Германиин децентрализациие бэхижүүлбэ. XVIII зуун жэлдэ Прусси Австриһаа Силезиие, Польшоһоо Баруун Прусси ба Познаниие эзэлжэ, агуу гүрэнөөр өөдэлбэ.
Мьянма
Мьянма (မြန်မာ, 1989 он болотор Бирма), албан ёһоор Мьянмагай холбоото улас (ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်) Энэдхэг-Хитадай хахад аралай баруун хойто хэһэгтэ байрладаг Зүүн Урда Азиин улас гүрэн. Нютаг дэбисхэрынь 677 мянган км². Хүн зониинь 55 сая хүн (2013), энэ дунда 69 % — бирманшууд, гадна каренүүд, шанууд, араканшууд гэхэ мэтэ. Хотынхи хүн зониинь 25 % оршом (1993). Албан ёһоной хэлэн — бирма хэлэн. Диилэнхи хуби буддын шажантад. Мьянма хадаа — 7 можо уластай, 7 засаг захиргаанай можотой, болон 5 өөрөө засаха оронууд холбоото улас. Ниислэл хотонь Нейпьидо, 2005 болотор — Янгон. Түрын тэригүүн ба засагай газарай толгойлогшо — Тейн Сейн.
Газар зүй
Урда эрьеэр муссон һалхитай жэлдэ 5000 мм шииг нойтонтой байдаг бол мүрэнэй адагаар 2500 мм, түб хэһэгэй хуурай газараар 1000 мм-һээ бага шииг нойтонтой. Хойто хэһэгтэ харисангы сэрюун болон жэлэй дундажа температура 21 °C байха ба урда хэһэгтэ халуун гү, али дундажаар 32 °C температура хүрэжэ халана.
Зэрлиг энжэгэн
Зэрлиг энжэгэн (Equus hemionus hemionus) зэрлиг амитан.
Ниигэм
Ниигэмэй амидаралай хүреэн
Үүргэ роль гэдэгынь хүнүүдэй эрхэ ба үүргэнүүдэй согсо юм. Ниигэмэй үүргэ ролиие гүйсэдхэгшэ бэе хүнүүдынь өөр хоорондоо ниигэмэй харилсан үйлэшэлэлдэ тогтомол орожо байдаг. Ниигэм хэмээхэ томо тогтолсооной дэд тогтолсоо гү, али институтуудынь улас түрэ, эдэй засаг, ниигэм, соёл, оюун һанаа, гадаада харилсаа зэргэ түүниин амидарал, харилсаанай шухала хүрээнүүд юм.
Ниигэмэй тэгшэ бэшэ байдал гү, али дабхраажил болон ниигэмэй хүрээе шудалха ябасада хүнүүдые ниигэмэй дабхараа, анги бүлэг, ниитэлиг, угсаатанай, хүн зоной, үндэһэтэнэй, мэргэжэлэй, нютагшалтын ниитэлигүүдтэ илгаруулжа бай болон ниигэмэй хэбтээ, босоо шэлжэлтэдэ оруулжа бай ниигэмэй шалтагаан, холбоо, харилсаануудые шудална.
Хурисал
Категори:Бэлгын системэ
Зүблэлтэ холбоото улас
Октябриин хубисхал
Ородой эзэнтэ гүрэн 1917 оной хубисхал, эрхэтэнэй дайн, гадаадын интервенциин нүлөөгөөр газар нютагһаан 90,000 км² нютаг, 49 сая хүн зоноо алдаа. Дайн, үлэсхэлэн, тахалһаа болон олон сая хүнээ алдаба. (185,2 саяһаа 136,9 сая) 1917 оной Октябриин хубисхалай дараа Ородой эзэн хааниие буудажа эзэнтэ гүрэнэй түүхэ түгэсһэншье тэрэниие залгамжалан СССР 1922 ондо бии бололгые тогтоһон юм. Эдэй засагай хубида 19-р зуунай дунда нюрууда очитлоо доройтоһон Россиин орониие СССР залгамжалан абаа һэн.
Сталинай дараахи Зүблэлтэ холбоото улас: «Хрущёвэй дулааралга» (1953—1964)
Энэнэй зэргэсээ олон уласай харилсаадашье наашатай дулаан уурал амисхал бии боложо 1963 ондо сүмэй зэбсэгые хизгаарлаха хэрээ байгуулагдажа байба. Гэбэшье намай ударидалгадахи хуушансаг (консерватив) хүсэн Хрущевые улас түрын табсанһаа зайлуулан коммунис дарангылалай системэеэ дахин тогтоожо шадаһанаар социализм «һунгадаг» маягаар оршон тогтониһон юм.
Сибирь
Категори:Оро
Ехэ Карл
Тобшо намтар
Мүнөөдэр тэрэниие Франци, Германиин хаанта ёһые үндэһэлэгшэ ганса бэшэ, Европын эсэгэ гэдэг бэлэй. Римэйхидһээ хойшо анха удаа Баруун Европын ехэнхи хэһэгые Ехэ Карлын эзэнтэ улас нэгэдхэжэ шадаһан болон Каролингын һэргэн мандалта Европын ниитэлиг түрэхые бүридүүлхэдэ түлхисэ үгэһэн юм.
Карели Улас
Кареэл Республика (Респу́блика Каре́лия; ; Karjalan tazavaldu; Karjalan tasavalta; Karjalan Tazovaldkund, Людик: Kard’alan tazavald), гү, али Карели (Каре́лия, Ка́рьяла; Karjala), гээшэ Оросой холбоото уласай нютаг можо. Ниислэл — Петрозаводск.
Агаарай тээбэри
Авиаци (aviation, avis — шубуун) aгaapһaa хүндэ аппарадаар ниидэхэ ябадал.
Япон Улас
Түүхэ
Улас байгуулагдаһан огноог Европын литээр 660 оной 1-р һарын 1 гэжэ үзэдэг байна.
Уур амисхал
Зун Номгон далайн ехэ даралтын нүлөө ехэдэжэ, халуун шииглэг үдэрнүүд үргэлжэлнэ. Гэхэдээ нютагай умарада хэһэгээрынь Агнууриин тэнгисэй ехэ даралтын нүлөөгөөр сэрүүн байдаг.
Эдэй засаг, ажа үйлэдбэри
Гадаада худалдаанай гол түншүүдынь АНУ, Дурна Ази, Зүүн Урда Зүгэй Ази, Европын холбоон, Саудиин Араб, БНХАУ гэхэ мэтэ. Гадаада худалдаанай тэнсэлынь ашагтай байдаг.
Амуници
Амуници (munire — «зэбсэгжүүлхэ», munition) — сэрэгэй зэбсэг болохо юумэнүүд
Аянгалһан үгэ
Аянгалһан үгэ гээшэ алибаа хүнэй мэдэрэл, сэдьхэлэй байдал, хүсэл гэхэ мэтэ харуулһан тусхай үгүүлбэритэй тогтомол үгэ болон мэдүүлэлнүүд юм. Буряад хэлэндэ аянгалһан үгэнүүд олон: Ай! («харамтай»), Аа! («хамаагүй»), Үү! («гайхалтай»), '''Һэ! Һай! («ууртай»), Пэй! Пэйхи! («харамтай гайхал»), Сөөг! (бөөгэй хэрэглэдэг), Татай! («тьфу»), Хош! Дуу! («яба сааша»), Ай Бурхан! Бурхан зүг! Бурхан Арьяа-Баала! Ум мани бадмэ хум! (Бурханай шажанһаа ерэһэн), Ёо-ёх-хо! («эсэлтэ»), Юдөө! Ээгхэ! Эбы-эбы!' («харамтай»)'' гэхэ мэтэ.
Тамчын дасан
Түүхэ
Категори:Дасангууд
10 һарын 8
Энэ үдэр наһа бараһаниинь
Категори:Үдэрнүүд
Узбекистан
Газар зүй
Узбекистан 448,978 дүрбэлжэн километр газар нютагтай, хэмжээгээрээ Ирак уласһаа арай томо гү, али дэлхэйн 58-р томо орон юм. Узбекистан хойто үргэригэй 37° — 46°, зүүн утаригай 56° — 74° дотор Түб Ази, тэрэ дундаа Дунда Азида оршодог. Хүндэлэн 1,425 км, гулд 930 км байдаг тэгшэ үнсэгтэ хэлбэриин нютаг дэбисхэртэй. Далайда гаралгагүй, бүри Лихтенштейн шэнги хоёр улас дамжаха хэрэг гарана. Хойто талаараа Казахстан (203 км), Арал тэнгис (420 км), зүүн талаараа Кыргызстан (1099 км), Таджикистан (1161 км), урда талаараа Афганистан (137 км), Туркменистан (1621 км) уластай хилэ залгадаг.
Курил олтирог
Ниитын талмайнь 15,6 мянган км², 1175 км шахуу тахир шугамаар нэмжынэ. Ехэ Курил нюруугай гол аралнууд: Парамушир, Онекотан, Симушир, Уруп, Итуруп, Кунашир. Бага Курил нюруунь 6 аралнууд ба хоёр орьёлой бүлэгһөө бүридэнэ, эгээл томонь Шикотан. 2339 м үндэрые хүрэдэг уулархаг газарай хэлбэритэй байна (Атласовой аралда Алаид галта уула). 160 оршом галта ууланууд, энэ дунда 40 амиды, олон халуун аршаанууд, заримдаа хүсэтэй газар хүдэлэлгэ болоно.
Түүхэ
1855 оной Симодагай хэрээгээр Орос, Японой хоорондохи уһан замай хилэ хизаарые Итуруп ба Уруп аралай хоорондуур тогтооһон байна. Уг хэрээгээр Сахалин алибаа уласай эрхэтэд һуурижажа болохоор үлдөө. 1875 ондо Санкт-Петербургын хэрээ Оросой эзэнтэ гүрэн, Японой эзэнтэ гүрэн хоёрой хоорондо байгуулагдаһан. Энэ хэрээ ёһоор Япон Сахалиниие эзэмшэхэ эрхые Курилай аралнуудай Уруп аралһаа хойшохо хэһэгые Орос улас эзэмшэхэ эрхээр һолёо.
Эстони
Эстони Балтиин тэнгисэй эхэ газар руу түрэжэ ороһон хэһэг болохо Финэй булангаар хойто талаараа, Ригын булангаар баруун урда талаараа, Балтиин тэнгис нэрэтэ уһаар баруун талаараа далай тэнгистэ тулана. Урда талаараа Латви (343 км), зүүн талаараа Росси (338.6 км) гэхэ хоёр уластай газараар хиллэдэг. Балтиин тэнгисэй саана урда зүгтэ Швеци, хойто зүгтэ Финланд хоёр улас Эстонидэ үлүү ойро байрладаг.
Автодром
Зүүлтэ
Категори:Тээбэри
Мүнгэн (металл)
Химиин шанарууд
Мүнгэн мүнгэнэй уһанда хүгэнөөр хайлаад, амальгамые (мүнгэнэй уһан болон мүнгэнэй шэнгэн шудхамал) байгуулдаг.
Пакистан
Пакистан (پاکستان), албан ёһоор Лалын Бүгэдэ Найрамдаха Пакистан Улас (اسلامی جمہوریۂ پاکستان) болбол Урда Азиин орон юм. Баруун талаараа Афганистан, Иран оронуудтай, зүүн талаараа Энэдхэгтэй, зүүн хойто талаараа Хитадтай тус тус хиллэдэг. Урда талаараа Аравиин тэнгистэ 1,046 км ута эрьетэй.
Мухар Шэбэр
Категори:Мухар-Шэбэрэй аймаг
Дэлхэй
Манти
Мантинь Дэлхэйн ниитэ эзэлхүүнэй 70%-ийг эзэлдэг, ниитэдээ 2,890 км зузаан. Даралта манти ба сүмэй заагта ~140 ГПа (1.4 Maтм), температура 500 °C-900 °C (932 °F-1,652 °F) хоорондо хэлбэлзэхэ ба манти, гадаада сүмэй зааг дээрэ 4,000 °C (7,200 °F) байна. Мантиие үндэһэн 2 хэһэгтэ хубаадаг. Дээдэ болон доодо манти. Энэ хоёр үень бүрдүүлэгшэ эрдэс минералаараа илгагдана.
Дэлхэйн эрьелтэ ба орбита
Дэлхэй тэнхлэгээрээ 23 саг, 56 минут, 4.091 секундта нэгэ бүтэн эргэдэг болоод Наранһаа дундажаар 150 сая км зайда, 30 км/сек (108,000 км/саг) хурдатайгаар 365.2564 үдэртэ Нараниие нэгэ бүтэн тойроно.
Гүйсэдком
Категори:Зүблэлтэ үе
Гэр бүлэ
Гэр бүлэ — гэжэ хамтадаа амидардаг, бэе бэетэйгээ ямар нэгэн холбоотой (шуһан холбоотой, гэрлэһэн гэхэ мэтэ) бүлэг хүмүүн гү, али амитадые (зарим амитад үрэ түлөө асаржа гэр бүлэтэй түһөөтэй зүйлые бүридүүлдэг) хэлэнэ. Гэр бүлын анхадагша үүргэнь үрэ удамаа нүхэжэ үйлэдбэрилхэ, үүсхэжэ хүмүүжүүлхэ ябадал юм.
Гэр бүлэ болоһоноор гэр бүлэ дотор хэн нэгэнэй ноёрхол тогтодог. Үүндэ:
Гэр бүлын оршожо бай хэлбэриие
Отто фон Бисмарк
Албанай дэбжэлтын эхил
Отто фон Бисмарк Шёнхаузенда 1815 оной дүрбэдүгээр һарын 1 түрэһэн. Помераниин юнкер гэр бүлэһээ гараһан. Гёттенген, Берлин хотодо хуули һураһан. 1847—1848 онуудта Пруссиин Нэгэдэһэн Ландтагай депутат; 1848 хубисхалай үедэ тулалдаанаа зэбсэгтэ даралга зүбшөөһэн. Пруссиин Консерватив намын зохёон байгуулагшадай нэгэ юм.
1851—1859 ондоо Бисмарк Майн дахи Франкфуртай Бундестагда Пруссиин түлөөлэгшэ байһан. 1859—1862 ондо Ород соо Пруссиин элшэн сайд, 1862 ондо Франци соо элшэн сайд. 1862 оной юһэдүгээр һарада Пруссиин хаанта засаг болон Пруссиин Ландтагай сүлөөтэ олонхиин хоорондохо үндэһэн хуулиин мүргэлдөөнэй үедэ Пруссиин хаан I Вильхельм Бисмарк Юрэнхэлэгшэ сайдаар томилобо; Бисмарк буурахгүй титимэй эрхые хамгаалжа, хаан засаг талада зүршэлгые шиидхэһэн.
Гадаадын бодолго — Реалполитик
Тэрэнэй гадаадын бодолго Франциин Франко-Пруссиин дайнда илагдалда болон Эльзас ба Лотрингенай нүлөөлгэдэ үндэһэлһэн байба. Орёо холбооной системэ дамжуулан Бисмарк Франциие тусгаарлаба, Австри-Унгарда ойртолдуулба, Ород дахи һайн хариласааниие дэмжэлгэбэ. Холбооной системын аргаар («гурбан эзэн хаашуулай холбоо» — Германи, Австри-Унгар ба Ород 1873 он ба 1881 он; 1879 оной австри-германиин холбоо; 1882 оной «Гурбалдахи холбоо» — Германи, Австри-Унгар и Итали; 1887 оной «Газар дундада тэнгисэй хэлсээн» — Австри-Унгар, Итали ба Англи; болон 1887 оной Ородой хамта «бэеэ сагааруулха хүсэлэй хэрээ бэшэг») Бисмарк Европодо эбые үргэлжэлүүлбэ; Германиин эзэнтэ гүрэн улас хоорондын политкагай ударидагша болоһон.
Вануату
Категори:Австрали ба Океани
Саудай Арави
Зүүлтэ
Категори:Ази Категори:Саудай Араб
Крым хахад арал
Холбооһон
Категори:Хахад аралнууд
Адмирал
Зүүлтэ
Категори:Уһан далайн сэрэгэй флот Категори:Сэрэгэй тушаал
Чечня
Чечня (Чечня́; Нохчийчоь), албан ёһоор Бүгэдэ Найрамдаха Чечня Улас (Чече́нская Респу́блика; Нохчийн Республика), болбол Оросой холбоото уласай нютаг можо. Ниислэл — Грозный.
Науру
Науру - Австралийн улас.
Эмшэн
Гаданай холбооһо
Категори:Анагааха ухаан
Палау
Зүүлтэ
Категори:Австрали ба Океани
Иоһаннес Брамс
Иоһаннес Брамс (Johannes Brahms; 1833 оной 5 һарын 7, Һамбург – 1897 оной 4 һарын 3, Венэ) - Германиин хүгжэмэй зохёолшо, романтизмын гол түлөөлэгшэдэй нэгэн. 1862 онһоо хойшо Венэдэ ажаһууба. Пианист болон дирижёрой үүргые дүүргэбэ. Брамсын симфонизм Венын һунгадаг (классикын) һургуулиин заншал болон романтизмын уран дүрсэлэлые нэгэдхэбэ.
Категори:Германиин хүгжэмэй зохёолшод
Коми хэлэн
Үзэг бэшэг
Коми хэлээр хэблэгдэһэн түрүүшын ном хадаа 1815 оной вакцинацилгын гарай абалга юм.
Аялгуу
Лыткинай (1966:44-49; 1976:106–115) ба Тепляшинагай (1976:106–115) бэшэһэнэй ёһоор, коми макро хэлэн прото-коми *l абяанай хүгжэл хамаатайгаар дүрбэн гол аялгуу бүлэгтэ хубаагдана.
Чечнягай дуулал
Чечен хэлэн
Хьан лаьттан сий дина яхь йолчу наха.
Башламан баххьашка дайн синош дуьссу.
Булган
1932 онhоо 1998 он болотор республика дотор 228 мянган арhан олзоборилогдоо. Табин найман жэлэй туршада дунда зэргээр 4 мянган арhан олзоборилогдоhон байна. Булганай эгээ олон болоhоной тоо 1961 оноор тэмдэглэгдэнэ. 1969 онhоо арhанай үйлэдбэри доошоо унаа, тэрэ уналга 1984 он болотор үргэлжэлбэ, дунда зэргээр 3,2 мянган арhан (2,4-3,8). Арбан зургаан жэлэй турша соо оройдоол 50,2 мянган арhан (22;%) олзоборилгодо оруулагдаба.
Категори:Амитад
Анархизм
Анархизм (ἀν, «ан», — «үгы» ба ἄρχή, «архэ», — «засаг») — улас түрын гүн ухаан, үзэл суртал, юрэнхы һургаалууд болон үзэл бодолууд байна гэбэл: ямаршье засаглалай, хүтэлэлгын, болон хүниие хүнэй зүгһөө хэрзэгыгээр мүлжэлгын ажал ябуулга зогсоохо.
Холбооһон
Категори:Улас түрэ
Тоогой ухаан
Тоогой ухаан (Тоон ухаан) гү, али Математика (Грек: μάθημα, Англи: mathematics, Ород: математика) тоо хэмжээ, бүтэсэ, огторгуй, өөрэшэлэлтэ зэргэ ойлголтууд дээрэ түблэрһэн мэдлэгэйн согсо, мүн тэдгээрэйн тухай судалдаг шэнжэлхэ ухаан юм. Бенжамин Пиерс математикае «зайлшагүй дүгнэлтүүдые гаргадаг шэнжэлхэ ухаан» хэмээһэн. Линн Стийн ба Кейт Девлин нар математик нь зүй тогтлын шинжлэх ухаан бөгөөд тоонууд, огторгуй, шинжлэх ухаан, компьютер, эсвэл хийсвэр зүйлүүдэд зүй тогтлуудыг эрдэг гэж үзсэн.
Йозеф Һайдн
Намтар
1732 оной 3 һарын 31-дэ Унгарай хилын ойролсоохи Доодо Австриин Рорау буусада Маттиас Һайднын (1699-1763) гэр бүлэдэ түрөө. Франц Йозефэй эсэгэ эхэ дуу хүгжэмдэ дуратай хүнүүд байһан болон хүбүүе уралигай абьяастай байхые мэдэржэ 1737 ондо найрал дуушан болгохоор Дунайдахи Һайнбург хото руу түрэлэйхидтөө һуулгахаар эльгээ һэн. Йозеф найрал дуу хүгжэмдэ һуралсаба. 1740 ондо Венын Гэгээн Стефанын найрал дуунай захирал Георг фон Рейттер бишыхан хүбүүнэй абьяасые оложо хараа. Ройттер хүбүүе өөрынгөө найрал дуунда абажа тэрэ юһэн жэлэй турша найрал дуунда өөрынгөө бага дүүтэй хамта дуулаа.
Багшаниинь тэрэниие хүгжүүлхээр хүнды хэсүү дуунуудые үгэжэ дадхаалга һурахыень баадхадаг байгаа. Найрал дуунда байхадаа Һайдн хотын сэнгүү баяр һайндэр, хурим найр, хүдөөлэлгэ ордоной хүлеэн абалтада дуулажа байгаа. 1749 ондо Йозефэй хоолой эбдэржэ тэрэ найрал дуунһаа үлдэгдөө һэн. Иигээд тэрэ арбан жэлэй турша амидархын эрхээр янза бүриин ажал хүдэлжэ байгаа. Тэрэ Италиин хүгжэмэй зохёолшо Никола Порпорын зараса хэжэ тэрээр хэшээл заалгажа байгаа. Һайдн өөрынгөө хүгжэмэй болбосоролые таһалхагүйн тулада Эммануил Бахай бүтээл, хүгжэмэй онол, зохёомжые шудалжа байгаа. Тэрэ утаһан хүгжэмдэ зорюулһан хоёр мессэ болохо Богони мессэ фа мажор болон мессэ соль мажорые бэшээ. 1749 ондо тэрэ Гэгээн Стефан собор сүмын найрал дуунһаа ябахын урда "Дохолон" нэрэтэй дуури бэшэһэн хэдышье һаа, мүнөө хүрэтэр хадагалагдан үлдөөгүй байна. 1755 онд тэрэ арбан оршом квартет, 1759 ондо түрүүшынхиеэ симфониие туурбяа. Карл фон Морцин гүнгэй ордоной найрал дуунай багша боложо өөрынгөө багахан оркестртоо зорюулжа түрүүшынхиеэ симфониие туурбяа. Гэбэшье удалгүй Морцин гүн санхүүгэй бэрхэшээлэй ушарһаа найрал дуугаа тарааба. 1760 ондо Һайдн Мария-Анна Келлертэй гэрлэбэ. Тэдэ хүүгэдтэй болохогүй байгаад залуу хүгжэмэй зохёолшо байнга гомдодог байгаа.
Австрали
Австрали, албан ёһоор Австралиин хамтын нүхэрлэл (Commonwealth of Australia, IPA: ) — Урда хахад бүмбэрсэгтэ байрладаг, эжэл нэрэтэй түби газарые, Тасмани арал ба хэдэ хэдэн ондоо аралнуудые эзэлдэг улас гүрэн; дэлхэйн нютаг дэбисхэрээ зургаадахи томо улас мүн. Австрали хамтын нүхэрлэлһээ хойто зүгтэ Зүүн Тимор, Индонези ба Папуа — Шэнэ Гвиней, зүүн-хойто зүгтэ — Вануату, Шэнэ Каледони ба Соломон аралнууд, зүүн-урда зүгтэ — Шэнэ Зеланд байрлана. Папуа — Шэнэ Гвинейһээ Австралиин түби газар хүрэтэр зай миин 145 км болоод, Австралиин Боигу аралһаа Папуа — Шэнэ Гвиней хүрэтэр 5 километрын зай болоно. Австралиин хүн зон хадаа. Австрали дэлхэйн эгээн бага түби болохо Австрали түбидэ байрладаг. Урда, баруун ба хойто талаһаань Энэдхэг далайн тэнгисүүд эрьеын норгоодог, зүүн талаһаань Номгон далайн тэнгисүүд Австралиин эрье угаадаг. Ниислэлынь — Канберра хото.
Австрали гэһэн үгэ лата хэлэнэй Australis гү, али «Урда зүгэй газар нютаг» гэжэ удхатай.
Манжуур хото
Манжуур хото. Хитад Уласай Үбэр Монгол можын Хүлэн-Буйр тойрогой хилэ дээрэ байдаг хото юм. Орос Уластай хилэһээ 4 модо саана, Забайкальск хотоһоо 6 модо холо байна; Орос-Хитад хилэ дээрэ эгээ ехэ газар хилын гарса болоно. Эндэһээ Хитадай бүгэдэ арадай "Годао 301" гэжэ автохаргы эхилнэ.
Эрдэм ухаан
Шэнжэлхэ эрдэм ухааниие 2 үндэһэн томо бүлэгтэ хубаажа болоно.
Чарльз Дарвин
Зүүлтэ
Категори:Британиин эрдэмтэд
10 һарын 21
Арбадугаар һарын 21 — Григориин литын жэлэй 294-дахи үдэр (үндэр жэлдэ 295-дэхи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 71 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Зуунмодон
Шэнэ Зуунмодон
Түб аймгийн Зуунмодон можын 70 жэлэй ойдо зорюулан Түб аймагай Зуунмодон можын Засаг Даргын Тамгын газар, Түб аймагай Нютагай Залуушуудай холбоон хамтаран зохёон байгуулжа бай «Шэнэ Зуунмодон» бүтээлжэ хото юм.
Хабаровскын хизаар
Хүн зон
Арад түмэнэй талаар ородууд диилэнхи тооной арад түмэн болоно. 2010 оной хүн зоной тоосоогой ёһоор эгээн томо арад түмэд иимэ байгаа: Хизаарта үсөөн хуби бүридэдэг олон уугуул түрэл арад зодшье ажаһуудаг:
Зүүлтэ
Категори:Хабаровскын хизаар Категори:Алас Дурнын холбооной тойрог
Сэсэг
Үрэ болбосорхо орон
Үрэбшэ гадна, дотор талаһаа зүбхэн эпидэрмисээр хушагдаһан байна. Гадаад эпидермис олон тооной амһарай аппараттай, кутикултай байна. Үрэбшын хана хүбсэгэр паренхимһаа тогтоно. Эсүүдынь харисангы жаахан, нимгэн бүрхөөлтэй, том бөөмэтэй. Түүниин мезофил, эндодермистэнь хлоропластууд агуулагдана.
Иудаизм
Еврейдэ эсэргүү үзэл (антисемитизм)
Арабын юртэмсэдэ һүүлшын үедэ еврейн эсргүү үзэл носотой газар абажа һэн. Мусульманшуудай шажанай дабуу талын тухай түсөөлэл Израиль уластай харисаха тухайда түримхэйлхэ бодолгыень хөөрэгдэжэ, Баруунай юртэмсэдэ дайсагналыень бэхжүүлжэ байна.
Һудалганай уламжалал
Иудаизмые баримталагшад тэдэнэй һургаал Синайн уула дээрэ хүлеэн абаһан сагһаа хойшо хубиршагүй хэбээр үлэһэн, үеһөө үедэ дамжаһаар ерэһэндэ этигэдэг. Мүнөөдэр еврейн шажанай номлогшод һудалгаанай уламжлалай субааг үргэлжэлүүлһээр байна. Палестинада амидардаг танаимшуудай еврейн шажанай һургуулинууд, тэдэгээрэй Палестина, Вавилон дахи баримталагшад амораимшууд Тора болон Гадхын тайлбаринуудые суглуулан ангилжа, үе удамдаа тараажа, баһа өөрынхи гэһэн Хуулиин тайлбаринуудыешье бэшэбэ. Энэ Мишна, Тосефт, Мидраша болон Иерусалим болон Вавилоной Талмуд гэһэн номууд гараба. Дунда зуунай эхин үедэ Вавилоной Талмудынь еврейн эрхэ зүйн тогтолсооной һалбарида үндэр нэрэ хүндэтэй байба.
Яргай
Категори:Ургамалнууд
Күнзын һургаал
Күнзын шүтэлгэ
Үргэмжэлэлэй үе шатанууд: I зуунһаа эхилэн Күнзын болон түүнэй 72 һурагшын дурсагалда зорюулһан үргэлые хитадай бүхы һургуулинуудта ябуулаа. 555 ондо эзэн хаан можл бүриин түб хотонуудта Күнзын дурсагалда зорюулһан сүмэнүүд бариха тухай зарлиг гаргажа һэн. 739 ондо Күнзые “хаан”, 1008 ондо “сэсэн мэргэнэй үндэһэн мүн шанар”, 1086 ондо “эзэн хаан” бологон зарлаба. 1657 ондо түүные “хамагай гэгээн багша”, эсэстэнь 1906 ондо гэгээнтэн хэмээбэ.
Шажан
Шажан (,, śāsin — «һургаал») — хүмүүнэй үйлэдэдэг, алибаа номлолые дахадаг һүзэг бэшэрэл, ёһо суртахуунуудые хэлэнэ. Энэнь дотороо юртэмсые үзэхэ үзэл, соёл болон этигэлэй системые агуулжа өөрын гэһэн ёһо зүй тэрэнһээ үүдэһэн ёһо суртахуунай үнэтэ зүйл, дахажа мүрдэхэ ёһотой хуули дүримые агуулжа байдаг.
Энэдхэг шажанууд
Энэдхэгэй шажанууд Энэдхэгэй хойгдо дадалһан, эсэбэл байгуулагдаһан байна. Ушарань тэдэ бүхы дхармые, шажан шүтэлгэ ёһoop хүлээгдэжэ буй тодорхой бодито байдал дээрэ хуули, үүрэг онсолог зэргээнь заримдаа дхарматай шажан гэжэ ангиладаг.
Ном зохёол
Шажан мүргэл
10 һарын 26
Арбадугаар һарын 26 — Григориин литын жэлэй 299-дахи үдэр (үндэр жэлдэ 300-дэхи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 66 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Баһамын аралнууд
Холбооһон
Категори:Хойто Америкэ
Пабло Пикассо
Пикассо бүри бага байхадаа зурадаг байһан ба тэрэ анха хэлэндэ орохдоо lapiz гэжэ хэлэһэн гэдэг. Энэ үгэ Испани хэлэнһээ оршуулбал "харандааш" гэһэн үгэ юм.
Бухын тулаан, хаана байхагүй имперссионист, сюрреалист, кубист шэг­лэл­эй уран барилга, уран зураг, гал согтой испани үхибүүдэй аян дуун, зоримог баатарлигые дуулаһан удха зохёол, урта жад агсаһан Дон Кихот тэрэнэй туһалха элжэгэн унаһан Санчо гээдэ түһөөлхөөр яахын аргагүй Испани ороной дүрсэ түрхэ нюудэнээ бууна. Испанишууд хаа байһан Америкэдэ хүршэ хүшэрхэг Инкын эзэнтэ гүрэные мүхөөнэ урда Америкэда өөрын соёл эргэншэлээ бүтээн cогcолооһон юм. Эдүгээ латин америка бүхэлдээ ис­пани хиигээд уламжилалта инкын соёл иргэншил холилдоһон манай гарагай хамагай һонин үбэрмүс атлаа хамагай хүшэрхэг соёлые буй болгожээ. Шухам иимэл үндэһэ һуурин дээрэ ХХ зуунда нэгэн гайхамшигт хүн мэндэлэжэ уран зурагай юртэмсэе бүхэлдэ сошроожээ. Тэрэ боло Пабло Пикассо байлаа.
Энэдхэгэй шажан
Энэдхэгэй шажанай үндэһэнүүд манай эрын үмэнэхи хоёрдогшо мянган жэлһээ эхитэй. Энэдхэгтэ һуурижаһан арьяшууд Ведын шажаные эндэ асараа. Брахманизмда гэгээнтэн ламанарые бурхад болон хүмүүнэй хоорондын зуушалаггшад гэжэ үзэдэг.
Амарай можо
Амарай можо 361 908 дүрбэлжэн километрын талмайтайгаар Оросой холбоото уласай ниитэ талмайн 2,12% болоно.
Орос хэлэн
Орос хэлийг түгээх гол нутаг дэвсгэр нь ОХУ юм. 2010 оны бүх Оросын хүн амын тооллогоор орос хэлээр ярьдаг хүмүүсийн тоо 137,495 мянган хүн (орос хэлний мэдлэгийн талаархи асуултад хариулсан хүмүүсийн 99.4%), үүний 110,804 мянган хүн оросууд байв. Хотод 101 сая хүн орос хэлээр ярьдаг (99.8%), хөдөө орон нутагт - 37 сая хүн (98.7%). 118 582 мянган хүн орос хэлийг төрөлх хэлээрээ тодорхойлсон бөгөөд үүний дотор оросууд - 110 706 мянга, украинчууд - 1456 мянга, татарууд - 1086 мянга. 2002 оны хүн амын тооллогоор 142,6 сая%).
Америкэ
Америкэ - дэлхэйн хоёр тибэнүүдэй нэрэ: Хойто Америкэ болон Урда Америкэ.
Бомбын шажан
Бомбын шажан буюу даосизм — бомбын гэгэнтэнүүд хэмээн нэрлэгдэхэ тэнгэриин багшанарай нэрэ хүндэ дээрэ тулгуурладаг. Энэнь шажан, гүн ухаан юм.
Викингүүд
Викингүүд ехэбшэлэн Хойто Атлантын далайгаар ябаха ба урагшаа Хойто Африка, баруун тиишэ Орос, Константинополь болон баруун Европо руу аялшалал, колонизаци, худалдаа наймаанай шэглэлээр аялдаг байгаа. Викингүүд Улаан Эригэй угсаа залгамжалагша Лейф Эриксоной ударидалга доро Хойто Америкэдэ хүрэжэ мүнөөгэй Л’Анс-о-Медоуз, Ньюфаундленд ба Лабрадор, Канадада заахан һуурингуудые байгуулба.
XII зуунда Гренландта тохёолдоһон хүсэтэй хүйтэрэл тус арал дээрэ ажаһууһан викингүүдэй обог аймагые усадхажа үгы болоходо гол үүргые хүлеэбэ.
Категори:Скандинави
Сампин
Месопотами сампин
2700—2300 оной үедэ Шумерта сампин шэнги хэрэгсэл байгаа. Тэдэнэй жартын тоололдо тааруулһан сампингай үүргые шэрээ орложо, дээрэнь багана зуржа тоо бодоход хэрэглэж байба.
Хитад сампин
ЮНЕСКО-гэй бэетэ буса соёлой үбые хамгаалха засагай газар хоорондын комиссиин 8-р хурал 4-нэй үдэр Азербайджанай ниислэл Бакуда хуралдажа, Хитадай сампинг ЮНЕСКО-гэй бэетэ буса соёлой үбэдэ албан ёһоор бүридхэн абаһан байна. Сампинг дэлхэйн хамагай эртэнэй тоосоолон бодохо хэрэглүүр гэдэг болоод Хитадай 5 дахи ехэ нээлтэ гэжэ нэрлэдэг. ЮНЕСКО-гэй танилсуулгада сампин бол Хитадай эртэнэй ехэ нээлтэ болоод 1800 тухай жэлэй турша хамагай түргэн тоосоолон бододог үйлэдэлээрээ дэлхэйн хамагай эртэнэй тоосоолон бодохо хэрэгсэл боллоо гэж тэмдэглэбэ.
Зүүлтэ
Категори:Тооной ухаан
Олон улсын эмэгтэйчүүдийн эрхийг хамгаалах өдөр
Олон улсын эмэгтэйчүүдийн эрхийг хамгаалах өдөр - Мартын баяр.
Иосиф Сталин
Хубисхалта үйлэ ажалалгаа
1917 оной хубисхалай эхээр Сталин сүлэлгэһөө суллагдан хубисхалай ажалда эдибхиилэн оролсоһон. Энэ үймээнэй үеээр Ленинэй ами наһанда аюул ушаржа болзошогүй гэжэ Сталин Лениные Финланд руу нюусаар оргон гараха ажалые зохёон байгуулһан. Лениные эзгүй үедэ Сталин Большевик намай ударидалгые гартаа абаһан.
Сталинизм ба хэлмэгдүүлэлтэ
Тэрэнэй тушаалай ёһoop Украинашууд, Польшууд, Солонгос, Эжэл мүрэнэй Германишууд, Крим татарнууд, хальмагууд, Чеченууд, Ингушууд, Мешкетын туркууд, Финландшууд, Болгарууд, Грекүүд, Латвииншууд, Литвашууд, Эстонишууд, Еврейшууд, Буряад-Монголшууд зэргэ үндэһэтэн, угсаатан хүмүүные хүсээр Шэбэр, Түб Ази руу сүлэжэ, үндэһэтэн угсаатанаарынь нютаг заан байрлуулжа байба. Ушарынь эдэгээр хүмүүные этигэжэ үл болохо хүмүүн гэжэ үзэн, 2-р зэргын хүмүүн гэжэ тэрэ үзэжэ байба.
Түбэд
Түүхэ
618 ондо Түбэд Соронзон Гомбо хаанай доро нэгэдхэгдэжэ, 841 он хүрэтэр хүсэрхэгээр оршоһон түүхэнд Түбэдэй эзэнтэ гүрэн гэжэ тэмдэглэжээ. Түүнһээ хойшо Лхаса, Шигацэ дахи Түбэд ударидалгад нэрэ түдэй нэгэдэдэг байһан ба түүнһээ хойшо зарим зуунуудта Монгол, Нанхяад, Манжын ударидалга, нүлөөлэл доро орожо байба.
11 һарын 2
Энэ үдэр наһа бараһаниинь
Категори:Үдэрнүүд
Үбэр Монгол
Манжуур хэлэн
Манжуур али Манжу хэлэн (Manzhou, хитад: 滿洲 али 满洲, пинин: Mǎnzhōu)
Хальмаг хэлэн
Категори:Хальмаг Тангача Категори:Монгол Категори:Хитад Категори:Хэлэнүүд
Магаданай можо
Газар зүй
Хойто талада Чукоткын автономито тойрог, зүүн талада Камчаткын хизаар, баруун талада Яхад Улас, урда талада Хабаровскын хизаар хилэ нэгэтэй.
Бүгэдэ Найрамдаха Доминикана Улас
Доминикана Бүгэдэ Найрамдаха Улас - Америкын улас.
Категори:Хойто Америкэ
Үбэр Байгалай хизаар
2008 ондо Шэтын можо Агын Буряадай тойрогтой нэгэдэһэнэй үрэ дүнгөөр байгуулагдаба.
Оросой холбоото уласай Амарай ба Эрхүүгэй можонууд, Буряад ба Яхад Уласууд хилэ нэгэтэй. Үбэр Байгалай хизаарай урда ба зүүн-урда хилэ Орос-Монгол ба Орос-Хитад хилэ мүн.