cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Олоноо Үргэгдэһэн Монгол Улас
Улас хоорондо сэхэеэ
Гадаад монголыг XX зууны эхэн үеэс сонирхох болсон Япон юуны өмнө Өвөр монгол дахь нөлөөний хүрээгээ Оростой дахин баталж авлаа. Япон Орос хоёр 1912 оны 7 дугаар сарын 8-нд нууц конвенци байгуулж, Өвөр монголыг Бээжингийн уртрагаар (Гринвичийн 116 градус 21 минут)хоёр хувааж,түүний дорнод хэсгийг японы,баруун хэсгийг оросын нөлөөний хүреэн гэжээ. Энэ конвенцийн дараа Орос улс, монголын талаар 5 дугаар сард тодорхойлсон зарчмуудаа 8 дугаар сарын 15-нд яамдын сайдууд, II Николай хаанаар хүлээн зөвшөөрүүлээд засгийн газрынхаа бүрэн эрхт төлөөлөгчөөр Коростовецийг Хүрээнд томилов. Коростовец 1912 оны 9 дугаар сард Нийслэл Хүрээнд иржээ. Оросын талаас Коростовец, монголын талаас да лам Цэрэнчимэд толгойлж байсан төлөөлөгчид Монгол хэмээх нэрэнд хамааруулах газар нутаг, статусын талаар маргалдаж, Коростовец хурал хаяж байсан боловч гэрээнд гарын үсэг зуржээ. Коростовец"Гадаад монгол" гэсэн томьёоллоос "Гадаад" гэсэн үгийг хасч, өргөн утгаар ойлгож болох "Монгол" гэсэн үгийг орос эхэд, "Монгол улс" гэсэн томьёоллыг монгол эхэд хэрэглэхийг зөвшөөрөх, "автономия" гэсэн грек гаралтай үгийг монгол эхэд "өөртөө тогтнож", "өөртөө эзэрхэх" ёс журам хэмээн хөрвүүлэхийг үл татгалзах зэргэ буулт хийсэн байна. Ийнхүү хоёрдмол утгатай болсон боловч, Хаант Оростой бие даан гэрээ байгуулсан нь монголын хувьд маш чухал ач холбогдолтой байлаа.
Дотоодын ниитэ бүтээгдэхүүн
Үйлэдбэрилэлтын арга
Ниитэ үйлдэбэрилэл - Ниитэ забсарай хэрэглээ = Ниитэ нэмэгдэл үртэгэ гэжэ тоосохые үйлдэбэрилэлтын арга гэнэ.
Панама
Категори:Хойто Америкэ
Һүйдхэхэ ажал ябуулга
Һүйдхэхэ ажал ябуулга (подрывная деятельность) — гадна ороной армиин агентнууд ба тагнуулшадай дайсанай хүсэ шадал муудуулха тула арадань (ара талада) шухала шухала сэрэгэй ба үйлэдбэриин газарнуудые галдажа, тэһэлжэ, сэрэгэйшье үедэ, энхэ тайбанай сагай үедэ зоной байдал һамууруулха ябадал, ондоо гүрэнэй хэрэгтэ оролсохо нюуса хэлбэри. Һүйдхэхэ ажал ябуулгын олон янзын арга бии: улас түрын ударидалгые алахын тула алууршад, тагнуулшан ба диверсантнуудые эльгээхэ, диверси, саботаж, путч, түрын эрьелтэ г. м. эмхидхэнэ.
Зүүлтэ
Категори:Улас түрэ
Юрэнхылэгшэ
Юрэнхылэгшэ (президент) гэбэл зарим байгууллага, компани, ехэ һургуули, олон уласын байгууллага, бүрэн эрхэтэ юм уу харъяат уласын удэрдагшаийг хэлэнэ. Эргэдэһээ шууд һонгуулир эсвэл хууль тогтоох байгууллагын сонголтоор гэдгийн аль нь ч байсан хамаагүй өнөө үед ихэнх бүгд найрамдах төрийн хэлбэрт улсын төрийн тэргүүний цол нь ерөнхийлөгч гэгдэнэ.
Москвагай хотын дума
Холбооһон
Категори:Москвагай хотын дума Категори:Оросой Хотын дума Категори:ОХУ-ай можоной хуули тогтоогшо байгууллага
Диверси
Зүүлтэ
Категори:Сэрэг Категори:Дайн
Бимба (гараг)
Холбооһон
Категори:Наранай аймаг Категори:Гарагууд
Сахилгаан гүйдэл
Гүйдэлэй үйлэшэлэл
Янза бүриин гэрэл гүйдэлээр ажаллана. Үүнһээс үзэхэд саха/гүйдэл гэрэл, дулаан, суранзан, химиин үйлэшэлгээтэй. Металл доторхи электронуудай журамлагдаһан хүдэлөөнэй хурдые дараахи томьёогоор тодорхойлно. .
Белорусууд
Холбооһон
Категори:Беларусь
Балласт
Зүүлтэ
Категори:Техникэ
Шубуун
Агаарай оршонг эзэгнэһэнээр шубуудынь бусад амитадһаа тусгаарлагдаба. Энэхүү зорилгодо гайхалтай даһан зохисохо шубуудынь хубисалай гайхамшагта ололто болохо ниидэхэ шадабариие үзүүлдэг.
Бишкек
Бишкек (Бишкек; 1926—1991 оной хоорондо Фрунзе), Кыргызстанай ниислэл хото, Чүй можын түб (1990 онһоо хойшо), Чүй хонхорто Хиргис шэлын хойто хормойдо байрлана. Түмэр замай үртөө. 944,3 мянган ажаһуугшадтай (2016). Машина бүтээлгэ (ашаанай автомашиные холболго, сахилгаан техникын тоног түхөөрэмжые, хэрэгсэл болон станогые бүтээлгэ, хүдөө ажахын машина бүтээлгэ, сахим тоосоолуурай үйлэдбэри гэхэ мэтэ), хүнгэн, хүнэһэнэй, химиин, химиин-эм зүйн, мебелиин, барилгын материалай үйлэдбэрилгэ. Кыргызстанай Үндэһэтэнэй Эрдэм Ухаанай Академи. Дээдэ һургуулинууд (энэ тоодо Хиргис гүрэнэй ехэ һургуули). Театртай (энэ тоодо оперо болон баледэй театр). Музейнүүд: Кыргызстанай түүхын музей, Кыргызстанай уран һайханай музей, Токтогул нэрэмжэтэ удха зохеолой музей, байгаалиин музей гэхэ мэтэ. Фрунзегэй (Пишпектэ түрэһэн), Гапар Айтиевай, Семён Чуйковой гэр-музейнүүд. 1864 ондо ородой сэрэгэй һууринаар байгуулагданхай, 1878 онһоо хойшо хотын зэргэтэй. 1924 онһоо хойшо Хара-Хиргис автономито можын (1925 онһоо хойшо Хиргис автономито можын) түб, 1926 онһоо хойшо Хиргис Автономито Зүблэлтэ Социалис Уласай, 1936 онһоо хойшо — Хиргис Зүблэлтэ Социалис Уласай, 1991 онһоо хойшо — Кыргызстанай ниислэл хото.
Зүүлтэ
Категори:Кыргызстан Категори:Азиин ниислэлнүүд
Түнхэнэй аймаг
Газар зүй
Түнхэнэй тала Туран-Мон (үгышье һаа Могойтын гэдэг), Түнхэнэй, Хойморой, Тоорын гээд хэдэн газар хубаардаг байха юм. Ганса Тоорын талада 210 шахуу нуур тоологдодог. Эрхүү мүрэнэй утань 586 км., Түнхэнэй газар дайдаар 375 километртэ урдадаг. Ехэ-Уһан, Зангисан, Ингарга, Жэмһэг, Түнхэн, Хэнгэргэ, Зүүн-Мүрэн, Үргэдэй, Марасхан, Сагаан-Уһан болон бусад гол горход Эрхүү мүрэндэ шудхан ородог юм.
Түүхэ
Эрхэтэнэй дайнай үедэ хабаатай хүшөөнүүд, хүүрнүүд мүн лэ элбэг.
Литва
Түүхэ
Стефан Баторийн ба III Сигизмунд хааншалгада Оросые диилэн эзэмдэжэ туршажа байгаа. Ян Замойский (1542 – 1605) тэдэнэй хааншалгын үедэ уласай түрын талаар шухала зүдхэлтэн байгаа. Краковто Вавелиин ордондо гал түймэр болоһоной һүүлээр 1596 ондо III Сигизмунд (1587 – 1632) хаан ордонтоёо Варшава руу зөөжэ ерэһэн. Варшава хото Речь Посполитойн ниислэл хото болоһон байна. Швециин Ваза хаан обогой хунтайжа байһан III Сигизмунд баһал Швециин хаан болоһон, харин 1598 ондо Швецидэ унагааһанай һүүлдэ заргаяа үргэлжэжэ Швецитэй дайн эхилбэ. Тэрэнэй гадна, 1606—1607 ондо шляхта изагууртанай буһалгааниие даража, османшуудта эсэргүү тэмэсбэ. Тэрэ хаан шэрээнээ IV Владислав (1632–1648) ба II Ян Казимир (1648–68) хүбүүдтэ дамжуулан залгажа үгэһэн юм.
Baikaloplana valida
Категори:Амитад
Доодо-Үдэ хото
Газар зүй
Доодо-Үдэ хото Орос уласай ниислэл Москва хотоһоо 3757 км, Тасеева мүрэндэ шудхажа ородог Үдэ мүрэнэй эрьедэ оршдог.
Категори:Эрхүүгэй можо
Банкното
Банкното (bank — «банк» ба note — «бэшэлгэ»)— хүбэнгөөр, саарһаар, маалингааар гү, али пластигаар хэһэн гүрэнэй банкнуудай гаргадаг банкын биледүүд, мүнгэнэй тэмдэг.
Дарья Беседина
Намтар
1988 ондо Химкидэ түрэһэн. Хүүгэд байхадиинь тэрээнэй гэрэ бүлэ олон нүүдэг байһан: эсэгэнь — физикшэ, Оксфорд ба Гамбург дахи лабораторидо хүдэлдэг байһан. 2004 ондо Бесединын гэрэ бүлэ Оросдо бусажа ерэһэн.
Москвагай хотын Думын һунгуули
Болбосорол, байгаали оршоной политика, хотын эдэй засаг, гэр байрын политикын комиссиин гэшүүн.
Москва хотын Думадахи ябуулга
Дарья Беседина Москва хотын Думын депутатай кабинетиие эзэлһэнэй дараа бэшэгэй стол дээр һолонгын туг табижа, мүн москвагайханай гей-парад хиихэ эрхые дэмжэһэн. Дарья Бесединын VII таталгын Москва хотын Думын депутат болохо туладаа анханай һанаашалгань Москва хотын Думые тарааха инициатива байба. Бесединын һанамжаар оппозициин ехэнхи кандидатууд һунгуулида оролсохо эрхэгүй байһан тула парламентын һунгагдаһан бүридэлиинь москвагайханай жэнхэни настроениие харуулхагүй байна гэһэн юм. Өөрыгөө тарааха һаналые депутатууд дэмжээгүй.
2019 оной 12 һарада тэрээр Нэгэдэһэн Орос фракцһаа Москва хотын Думын регламентда оруулһан, депутатуудые хуралда оролсохогүйгээр һанал үгэхэ боломжые олгоһон, заһалгые буруушаажа сүүдтэ гомдол бариһан. Энэтэй адли нэхэбэри МХД-ын эсэргүү депутатай хииһэн анханай тохёолдол юм. 2020 оной 3 һарын 12-ой үдэр Юрэнхылэгшэ Владимир Путинай һанал болгоһон Үндэһэн хуулида оруулһан засалгые баталхын тулада Думын ээлжээтэ бэшэ заседани дээр Беседина «Öбнулись» гэһэн бэшэгтэй футболкотой ерэһэн ба Владимир Путинай юрэнхылэгшын хухасаагые тэгэлхэ һаналые зүбшөөхэгүй байгаагаа мэдүүлһэн.
Тусгаар Уласуудай Хамтын Нүхэрлэл
Тусгаар Уласуудай Хамтын Нүхэрлэлэй (ТУХН) уласууд хуушан Зүблэлтэ Холбооной бүрэлдэхүүндэ багтажа байһан оронуудай хамтын ажалалагаанай харилсаае зохёсуулха ёһотой бүһэ нютагай олон уласай байгуулалга юм. ТУХН уласай дээрэхэ улас бэшэ болоод һайн дурын үндэһэн дээрэ нэгэдэһэн байгуулалга юм. Армени, Казахстан, Молдав, Ород Холбооной Улас, Узбекистан, Украина улсууд тус Хамтын нүхэрлэлэй гишүүн уласууд юм.
Куба
Испаниин колонизацилга (1492-1898)
Куба Испаниин эзэмшэлдэ 1898 он хүрэтэр гү, али бараг 400 жэл байгаа. Энэ хугасаада газар таряалан, уул уурхай дээрэ һуурилһан эдэй засагтай байһан болоод Европо руу сахар, кофе болон тамхи экспортировалдаг байба.
Бэе даанги байдал
Харин эрхэ сүлөө, тусгаар тогтонолой түлөөхи буһалгаан 1868 ондо эхилһэн байна. Карлос Мануэль де Сеспедесэй ударидаһан уг буһалгаан арбан жэлэй дайнай эхилэл болоһон юм. АНУ болон Европо, Латин Америкын олон оронууд Кубые тусгаар тогтониһон улас гэхэ хүлеэн зүбшөөрхэһөө татгалзажа байба. Хэдыгээр 1886 ондо богоолшолгые халажа шадаһаншье Африка гаралтай эргэд ниигэм, эдэй засагай хубида хабшагдамал байһаар байба. Энэ хугасаанда Испанида идуурал нэмэгдэжэ, 1868 ондо хубисхал гаража, олон хүнүүд Куба руу дүрбэн гаража эхилбэ. Удалгүй АНУ-ай юрэнхылэгшээр Теодор Рузвельт һунгагдажа, 1901 ондо Испанитай хэһэн хэлэлсээрые сусалһан байна. 1902 оной табадугаар һарын 20-нда Куба уласай тусгаар тогтонолые АНУ хүлеэн зүбшөөрһэн юм.
Хүнэй эрхэ
Хүнэй эрхын хубида Куба улас маша доогуур ородог. Тус уласай засагай газарые залхаан сээрлүүлэлтэ, зүй буса байсаалта, арбитраар хорихо зэргэдэ буруудхадаг байна. Тэрэнэй эргэдэйь һанал бодолоо сүлөөтэй элирхылхэ, эблэлдэн нэгэдэхэ, хүдэлөөн зохёон байгуулха зэргэ энгын эрхые систематизировалан хориһон байдаг гэжэ олон уласай хүнэй эрхын байгуулга үзэдэг юм.
Мүн үзэхэ
Категори:Хойто Америкэ
Дарангылал
Дарангылал (диктатура) — юугээршье хизаарлагдаагүй, ямаршье хуули, дүрим, хэмжээгээр хашагдаагүй хүшэрхэлдэ шууд түшэһэн засаг.
Лихтенштейн
Лихтенштейн (Liechtenstein; ), албан ёһоор Лихтенштейнэй Ванта Улас (Fürstentum Liechtenstein),  — Европын улас. Ниислэл — Вадуц.
Холбооһон
Категори:1415 ондо Арюун Римэй эзэнтэ гүрэндэ байгуулагдаhан Категори:Түб Европын уласууд Категори:Христосой шажантай уласууд Категори:Европын уласууд Категори:Германи хэлээр хэлэлсэдэг уласууд ба газар нютагууд Категори:Далайда гаралгагүй уласууд Категори:Европын Зүблэлэй гэшүүн уласууд Категори:Европын Сүлөөтэ Худалдаанай Эблэлэй гэшүүн уласууд Категори:НҮБ-эй гэшүүн уласууд Категори:1866 ондо байгуулагдаhан улас ба газар нютаг Категори:Баруун Европын уласууд
Олимпиин наадан
Олимпиадын шэнэ эрэ
П. Кубертенэй һанаашалгаар 1894 ондо Париста олон уласай тамиршадай ехэ хурал хуралдажа, «Олимпиадын тоглолтын һэргэлтэ» һэдэб хэлэлсэн олимпиин хартын үндэһэн заршамые болбосоруулжа, 6 һарын 23-нда ОУОХ байгуулан оршон үеын анханай олимпиин нааданые 1896 ондо Афины хотодо (Грек) зохёон байгуулхаар шэдэбэрлэбэ.
Олимпиин хүдэлөөн
Олимпиин хүдэлөөниинь олон уласай спортын хамтын ажалалгаанай үзэл һанаае тайбан амгалан нүхэсэлдэ улас түрэ, зохёон байгуулалта, ёһо һуртахуунай бүхы лэ хүсэн шармайлтые, найрамдал хамтын ажалалгаанай ашаг һонирхолдо ниисүүлэн, түүниин уламжалалые хадгалжа үргэжэн хүгжүүлһэнээр мүнөөнэй түбшэндэ хүрэбэ.
Алжир
Эртэнэй түүхэ
Гэбэшье 200 ондо бербершүүд дахин эзлэгдэбэ. Энэ удаада Римэй бүгэдэ найрамдаха улас тэдэниие харьяандаа оруулаа. Баруун Римэй эзэнтэ улас задаран унахадаа бербершүүд олон газар дахин тусгаар тогтониһон уласаа байгуулһан бол үлэһэн хэһэгтэ вандалнууд хиналтаяа тогтоожо, Византиин эзэн хаан I Юстинианай сэрэгтэ сохигдон хөөгдэхэ хүрэтэрээ тэндээ байгаа. Византиин эзэнтэ гүрэн уламаар тус ороной зүүн хэһэгые VIII зуунда арабшууд ерэхэ хүрэтэр хатуу шанга гарай доро барижа байба.
Олимпиин наадан
Холбооһон
Категори:
Алжир
Лалын шажан нэбтэрһэн
Кабилиин Кутамаг өөрын үйлэ хэрэгтээ урбуулһан лалын шиит шажанда Фатимидууд Рустамидые түлхэн унагажа, Египетые эзэлжэ, Алжир, Тунисые Зирид угсаанай вассалнууддаа үлөөбэ. Зиридүүд боһолго гарахада Фатимид династи хүн зон олонтой арабын нэгэн аймаг болохо Бану Хилалые эльгээжэ тэдэнэй хүсэниие һулараа.
Москва
ЦСКА Москва
Ородой Москва хүлбүмбэгэй баг.
Спартак Москва
Ородой Москвагай хүлбүмбэгэй бүлгэм.
Виктор Янукович
Ви́ктор Фёдорович Януко́вич (укр. Віктор Федорович Янукович) — Украинын дүрбэдүгээр юрынхэлэгшэ байһан улас түрэгшэ.
Бодото байдал
Онтологи гэһэн баруунхи гүн ухаанай һалбари бодото байдалай мүн шанар тухай асуудалые шудалдаг. «Бодото байдал» гэһэн нэрэ томьёоной тад эсэргүү зүйл хадаа «хуурмаг байдал» юм.
Мүнөө үеын гүн ухаан
Мүнөөгэй философи бодото байдал тухай олон онолтой юм. Томас Кунай ёһоор, бодото байдалые бидэ оршодог парадигмын дээрэһээ харахада тайлбарилна. Манай баримтанууд манай дүршэл ба шэнэ туршлага бии болгоходо тохёолдоһон нүхэсэл байдалһаа үүдэлтэй. Хэлэнэй гүн ухаантанай ёһоор, бидэ эрдэмые оршон тойрон байдалай шүүрээр оложо абанабди. Энэ онолой гол түлөөлэгшэ хадаа Людвиг Витгенштайн юм. Витгенштайн баталан хэлэһэниинь, үгэ үгы байдаг үзэгдэл олон байдаг ушар, хэлэн болбол бодото байдалые тайлбарилхада эгээн томо һаад юм. Ондоо онолой ёһоор, бодото байдал манай бэеэрээ ойлгожо үзэдэг хэбээр оршоно. Феноменологи гэжэ нэрэтэй тус урадхал шэглэлэй гол түлөөлэгшэ Мартин Хайдеггер болоод, тэрэнэй гол зохёол болохо «Оршон байдал ба сагай» ёһоор хүн юртэмсын түбтэ байрладаг. Хайдеггерэй ёһоор, хүн зон өөрын саг ба оршон байдалай бүтэгдэхүүн аад, бодото байдал зүбхэн манай дүршэл мүн.
Канада
Нэрын гаралга
Франциин Канадын колони гэжэ Гэгээн Лаврентиин голой уташань оршохо Шэнэ Франциин хэһэг болон Ехэ Нуурнуудай хойто эрьеэ хэлэжэ байба. Һүүлдэ энэ газар Дээдэ Канада, Доодо Канада гэһэн Британиин хоёр колони болон хубаагдаһан болоод 1841 ондо Британиин Канада можо болон нэгдэбэ. 1867 ондо Канадын Холбоо байгуулагдахада Канада гэһэн нэрэ бүхэли уласта хэрэглэгдэхэ болоһон болон Доминион гэһэн нэрые тус уласай титул болгон олгобо. 1950-яад он хүрэтэр тус уласые Канадын Доминион гэхэ түгээмэл байгаа. Канада Британиһаа улас түрын автономито байдалаа баталгаажуулжа абаһанаар холбооной засагай газар хуулиин баримта бэшэг, хэрээнүүдтэ Канада гэһэн нэрые улам бүри ехэ хэрэглэхэ болоһон. 1982 оной Канадын актда зүбхэн «Канада» нэрлэжэ байха болоод энэ нэрэнь одоо ганса хуули ёһоной (хоёр хэлэн дээрэхи) нэрэ болоһон. 1982 ондо тус уласай үндэһэнэй баяр Доминионой үдэрые Канадын үдэр болгон нэрыень хубилгаһанаар энэ нэрые батадхаһан юм.
Шэнэ Франци
Франциин шэнжэлэгшэ Самюель де Шамплен 1603 ондо ерэжэ, 1605 ондо Шэнэ Шотландиин Порт Рояль хото, 1608 ондо Квебек хотын һууриие тус тус табижа Европын анханай байнгын һуурин газарнуудые байгуулаа. Эдэнь һүүлдэ Акади ба Канадын ниислэл хотонууд болоһон. Шэнэ Франциин франциинхи колонизаторнууд болохо Canadiens Гэгээн Лаврентиин голой нугада олоноор һуурижаһан болбол акадишууд мүнөөнэй Далайн можонуудта нютаглаһан. Энэнэй зэргэсээ Франциин үһэтэй арһанай худалдаашад ба Рене-Робер Кавелье де Ла Саль мэтэ католик миссионернүүд Ехэ Нуурнууд, Гудзон булан, Миссисипиин уһанай хагалбариһаа эхилээд Шэнэ Франциин Луизиана хүрэтэр газар нютагые нээн шудалаа һэн. Үһэтэй арһанай худалдаанда табиха хиналтаһаа боложо Франци-Индеецүүдэй дайн дэгдэһэн юм.
Автономито Канада
Ехэ уналта Канадын бүхы нютагта эдэй засагай хүндэрэл асарба. Энэнэй харюуд Альберта, Саскачевандахи Хоршоололой Хамтын Нүхэрлэлэй Холбоо (ХХНХ) 1940-1950-яад ондо Томми Дугласай анха һанаашалһан халамжын уласые анха зүгнөө. Дэлхэйн хоёрдугаар дайнай үеэр Британи Германида дайн зарлаһанһаа хойшо гурба хоногой дараа Канада Либерал Юрэнхы сайд Уильям Лайон Макензи Кингын ударидалга доро Германида хараата бусаар дайн зарлаһан. Канадын армиин түрүүшын анги нэгэдхэлнүүд 1939 оной арбанхоёрдугаар һарада Британида ерэсхээһэн юм. Канадын сэрэг Атлантын Далайн тулалдаан, нуран унаһан 1942 оной Францидахи Дииппиин добтолго, Холбоотоной Италиие эзэлхэ ажаллалга, D-үдэрэй Нормандиин буулга, Нормандиин тулалдаан, 1944 оной Шэлдтын тулалдаан зэргэдэ шухала үүргэ гүйсэдхэбэ. Нидерландые эзэлэгдэһэнэй дараа дайнай үеэр тус уласай хаанай гэр бүлые орогнуулжа байһанайхинь түлөө Нидерланд Канадада талархал хүргэһэн болон Нидерландые Нацис Германиһаа сүлөөлхэдэ манлайлжа, томохон хуби нэмэри оруулһанайхи түлөө талархаһанаа элирхылһэн. Канадын ажаүйлэдбэри Канада, Британи, Хитад, Зүблэлтэ Холбоодо зорюулан сэрэгэй зорюулалтатай техника, хэрэгсэл үйлэдбэрилжэ байһан тула эдэй засаг сэсэглэн хүгжөө һэн. Квебектэ сэрэг таталгын химарал дахин дэгдэһэншье гэһэн Канада дэлхэйдэ томдоо орохо зэбсэгтэ хүсэнтэйгээр дайниие дүүргэгдэһэн. 1945 ондо дайнай үеэр Канада Нэгэдэһэн Үндэһэнэй Байгуулгада оруулсаһан анханай уласуудай нэгэ болоһон.
Засагай газар ба улас түрэ
Канада үндэһэн хуулита хаанта засагтай болон Канадын Хатан хаан II Елизавета түрын тэргүүн болон Канадын Юрэнхы сайд засагай газарай тэргүүн юм. Тус улас парламентын засаглалтай холбооной тогтолсоо, арадшалалай хүсэтэй уламжалал бүхы парламентын арадшалһан улас юм.
Харюусалгатай засагай газарай заршамуудһаа гаража ерэһэн энэ зохисуулалта засагай газарай тогтоборитой байдалые хангажа, Засагай газарай танхимай бусад гэшүүд, сенаторнар, холбооной шүүхын шүүгшэд, хатан хаанай корпорацинууд, засагай газарай агентлигуудай тэргүүнүүд, холбооной болон можын түлөөлэгшэдые томилхоор һунгадаг Юрэнхы сайдай албые тус тогтолсооной эгээн хүсэтэй байгуулгануудай нэгэ болгодог. Гэхыдээ хатан хаан ба Амбан захирагша үндэһэн хуулиин химарал гараһан онсогой нүхэсэлдэ онсо эрхээ хэрэгжүүлхэ эрхэтэй юм.
Холбооной парламент Хатан хаан (Амбан захирагшаар түлөөлүүлһэн) болон хоёр танхимһаа бүридэдэг. Ниитын танхим һунгууляар бүрилдэдэг бол Канадын Сенатай гэшүүд томилогдодог юм. Ниитын танхимай гэшүүн бүри һунгуулиин тойрргуудһаа энгын олонхиин һаналаар һунгагдадаг. Юрэнхы һунгуули тогтоһон хугасаанай дагуу дүрбэн жэл тутамда нэгэ удаа болодог гү, али Ниитын танхимай Засагай газарта этигэл үзүүлхэ үгы, гү талаархи һанал хураалтаар Засагай газар этигэл хүлеээгүй тохёолдолдо (ганса үсөөнхиин засагай газар байгуулагдаһан үедэл боломжотой) ээлжэтэ буса һунгуули зарлажа болоно. Һуудалыень бүһэ бүһээр хубаарилһан Сенатай гэшүүдые Юрэнхы сайд һунгажа, Амбан захирагша албан ёһоор томилдог ба тэдэ 75 наһа хүрэтэрээ энэ албые хашадаг.
Засаг захиргаанай хубаари
Бүхы можонууд дан танхимта парламенттай болон Канадын Юрэнхы сайдай нэгэн адли һунгагдаһан Юрэнхы сайдаар ударидуулһан, һунгууляар гаража ерэдэг хуули тогтоохо байгуулгатай. Можо бүридэ Хатан хааные түлөөлхэ Канадын Амбан Захирагшатай адли Дэд Захирагша һуудаг. Дэд Захирагша Канадын Юрэнхы Сайдай зүблэһэнөөр томилогдодог болобошье һүүлшын жэлнүүдтэ можын засагай газарнуудтай зүбшэлдэжэ байжа энэ албанда томилхонь улам ехэдхэжэ байна.
Зүүлтэ
Категори:Хойто Америкэ
Киев
Киев (Київ), Украина уласай ниислэл болон эгээн ехэ хото, Киевэй можын засаг захиргаанай түб. Днепр мүрэнэй эрье дээрэ Украина уласай хойто хэһэгтэ оршодог боомто. Түмэр замай узуулбари. 2 901 мянган ажаһуугшадтай (2015). Машина бүтээлгын түб (энэ тоодо станок, тээбэриин машина, нарин багажа хэрэгсэл бүтээлгэ), сахилгаанай техникын ба радиоэлектроникын ажаүйлэдбэри; хүнгэн (торгон, трикотаж, хубсаһан, гутал), полиграфикын, хүнэһэнэй ажаүйлэдбэри; барилгын материалай үйлэдбэрилгэ. 1960 ондо Киевтэ метрополитен баригдаһан. Украинын Эрдэм Ухаанай Академи, 18 дээдэ һургуули (энэ тоодо Тарас Шевченкын нэрэмжэтэ Киевэй үндэһэнэй ехэ һургуули, П.И.Чайковскийн нэрэмжэтэ Киевэй үндэһэнэй консерватори), 15 театрнууд (энэ тоодо Украинын үндэһэнэй опера), 30 оршом музейнүүд (энэ тоодо Т. Г. Шевченкын нэрэмжэтэ уран зохеолой ба уран зурагай, түүхын, Украинын уран һайхан уралигай, ород уралигай, баруун ба зүүн уралигай, арадай уран барилгын ба ажабайдалай, Киевэй түүхын, археологиин, арадай гоёл шэмэглэлэй, удха зохеолой ба уралигай архив-музей, анагааха ухаанай түүхын г.м.), «Олимпийский» стадион.
Чанчунь
Хитад хэлэнһээ оршуулбал Чанчунь «ута хабар» гэжэ удхатай. Хотын гол суурхаһан юумэнүүдэй дунда — Хэбтэ ёһон хаанай ордоной комплекс ( Вэйхуангун — «хүүхэлдэй эзэн хаанай ордон»), япон хэб маягаар баригдаһан Түрын зүблэлэй болон найман яаманай байшанууд. Энэнэй гадна, туристуудай анхарал татадаг ондоо түүхын объектнүүд бии, энэ тоодо Хитан уласай үеын «Эрдэни субарга» (1023—1030, үндэрынь — 44 м). Мүнөө үеын суурхаһан юумэнүүдэй дунда олон хитад телесериалнуудые хэдэг Чанчуниин кино-хотохон, Наньху сэсэрлиг; Бээжэнгэй «сыхэфан» (Хитад уламжалалта уран барилгын байшан, түбдэ дүрбэлжэн хашаатай, буландань дүрбэн флигельтэй) — хуушан хитад дүүргэ; Бэйшань сэсэрлигэй Юаньтунсы сүмэ. Чанчуньһаа зүүн-урда тиишэ 15 км зайда Хойто Хитадаар алдартай Цзинъюэтань ой нэрэтэй байгаалиин зоно ба дархан саазатай газар байна (талмай — 150 дүрбэлжэн км, энэ тоодо уһанай зоно — 430 га үлүү).
Тагтаа
Тагтаа (Columbidae) тагтаа хэлбэритэн (Columbiformes) багай шубууд юм. Үргэн тарааһан ба эгээн ехэ һуурижаһан Индонези болон Австралиин бүһэ нютаг болоно. Тагтаанай 300 оршом зүйл бии.
Аргентинэ
Аргентинэ - Урда Америкын улас. Ниислэл — Буэнос-Айрес.
Газар зүй
Аргентинын дарааха уласуудтай хилэ залгана (сагай зүүнэй эсрэгээр, баруун-хойто зүгhөө зүүн-үмэнэдэ зүг рүү): Чили, Боливи, Парагвай. Мүн харисангы бага уhаар Атлантын далай ойролсоо.
7 һарын 5
Энэ үдэр наһа бараһаниинь
Категори:Үдэрнүүд
Чанша
Чанша, Түб Хитадай Сянцзян мүрэнэй эрьеэр байрладаг хото. Хунань можын засаг захиргаанай түб мүн. Хүн зониинь 3,617 сая ажаһуугшад (2010).
Зүүлтэ
Категори:Хитадай хотонууд
Намтар
Намтар (,, rNam-thar) — хүн, алибаа юумэнэй амидарал, ахы, бүтээлые тобшолон тодорхойлжо бэшэһэн түүхэ, садиг, биографи.
Жаяг заршам
Жаяг заршам — хатуугаар тогтоогдоһон дүримые тус байгуулгын гэшүүд бүхэнэй эрхэбэшэ дахаха, сохихо ябадал. Заримдаа жаяг заршамые мэдэрэл ехэтэйгээр, өөрынгөө дураар дахан бэелүүлнэ.
Суранзан орон
Хүдэлжэ бай сахилгаан сэнэгүүд болон үндэһэн квант шанартай холбоотой өөрын эгэл хэһэгүүдэй эргэлдэхэ хүдэлөөнһөө суранзан орон үүдэнэ. Харисангын онолоор сахилгаан болон суранзан орониинь нэгэ объектын хоёр харилсан холбоотой үзэл бодол юм. Сахилгаан суранзан орон гэжэ нэрлэгдэдэг энэ ороной бүридэл хэһэг болохо сахилгаан болон суранзан оронуудынь ажаглагша болон сэнэгэй харисангы хурданһаа хамаардаг. Квант физикэдэ сахилгаан суранзан орон квант хэлбэритэ шэлжэһэн байдаг ба фотоной харилсан шэлжэһэнэй үрэ дүндэ сахилгаан суранзан харилсан үйлэшэлэл бии болодог.
Чэнду
Чэнду (, Chéngdū), Хитадай баруун-урда хэһэгтэ, Миньцзян мүрэнэй хүндыдэ байрладаг хото. Сычуань можын засаг захиргаанай түб мүн. Хүн зониинь 4 сая ажаһуугшад (2004), хотын захатай тоолобол 4,6 сая ажаһуугшад.
Томохон тээбэриин уулзабари болон үйлэдбэрилгын түб. Уласхоорондын ниидэхэ онгосын буудал. Машина бүтээлгэ (радиоаппаратура, станок, тоног түхеэрэмжэ, багажа зэбсэг, тээбэриин арга, автомашина гэхэ мэтэ), хара болон үнгэтэ түмэрлиг. Химиин, модо болбосоруулха, нэхэмэлэй, арһанай, хүнэһэнэй үйлэдбэрилгэ. Уламжалалта дархалалгын үйлдэбэри. Дээдэ һургуулинууд.
Махатма Ганди
Тобшо намтар
1921 ондо Энэдхэгэй Үндэһэнэй Конгрессэй дарга болоһоноор үндэһэтэн даяархи ажалгүйдэл, ядуурал зэргэые бууруулжа бэе даанги улас болохо, тусгаар тогтонолоо хангаха зэргэ томохон асуудалнуудтай тулгарһан. 1893 онһоо тэрээр ниигэмэй хүдэлгөөндэ оролсожо эхилһэн. Тэрэнэй оруулһан томохон хуби нэмэринь тэмсэлые шуһан асгаруулһан хүсэн хэрэглэһэн байдалаар бэшэ харин үлэ нэгэдһэн, үлэ хамтарһан байдалаар өөр арга замаар хэхэ номлол дэбжүүлэн тэрэнэйнгээ хэрэгжүүлһэн ябадал юм.
Хурдан
Траекториин үдүүхэн хэһэгтэ харгалзуулан тодорхойлоһон хурдые хоромхон (эгшэн зуурын) хурдан, харисангы ехэ хэһэгтэ харгалзуулан тодорхойлһон хурдые дундажа хурдан гэжэ тус тус нэрэлнэ. Ниитэ ябаһан замые зарсуулһан бүхы хугасаанда харисуулан дундажа хурдые скаляр хэмжэгдэхүүнээр тодорхойлно.
Эрнест Резерфорд
Зүүлтэ
Категори:Шэнэ Зеландын эрдэмтэд Категори:Британиин эрдэмтэд Категори:Нобелиин шагналда хүртэгшэд
Масса
Масса (μᾶζα гэхэһээ гаралтай) гэжэ физикын шэнжэлхэ ухаанда алибаа бодосой гурбан шэнжэ шанарай (инерциал масс, эдибхэтэй гравитациин масса, эдибхэгүй гравитациин масса) али нэгые тодорхойлдог хэмжэгдэхүүн юм. Үдэр тутамай амидаралда ехэнхидээ масса гэхые жэн гэдэгтэй эжэл удхаар абадагшье шэнжэлхэ ухаанда хоёр өөр шэнжэ шанар болоно.
Нил Армстронг
Зүүлтэ
Категори:Замбуулингай ниидэгшэд
Джеймс Уатт
Намтар
Уаттые энэхүү хүндэ байдалһаа Глазгогой Ехэ һургуулиин гурбан профессор абаража, ехэ һургуулиинхаа дотор зүжэг цех байгуулха боломжо үгэбэ. 1758 ондо энэ цех байгуулагдаһан болоод дээрэхэ гурбан профессорой нэгэ физик, химик Джозеф Блэк Уаттай анда нүхэр болоһон.
Пүрбэ (гараг)
Холбооһон
Категори:Наранай аймаг Категори:Гарагууд
Дэлхэйн хоёрдугаар дайн
Байлдагшад
Гитлертэ эсэргүү коалици: Польш, Британиин эзэнтэ гүрэн (ба Британиин доминионууд: Канада, Энэдхэг, Урда Африкын Холбоо, Австрали, Шэнэ Зеланд), Франци, Этиопи, Дани, Норвеги, Бельги, Нидерланд, Люксембург, Грек, Югослави, Зүблэлтэ Холбоо, Танну Тува, Монгол, АНУ, Филиппин, Гоминьданын Хитад, Мексика, Бразил Гитлертэ эсэргүү коалици: Германи, Словаки, Итали, Албани, Унгар, Ирак, Румыни, Хорвати, Финланд, Япон, Маньчжоу-го, Болгари, Тайланд, Ван Цзинвэиин Хитад, Мьянмар, Филиппин thumb|upright=2| Бараан ногоон : Японой [[Пёрл Һарбортохи добтолго үмэнэ ниилэһэн Холбоотоной хүсэнүүд.
Улбар шара : Тэнхэлигэйхин хүсэнүүд.]]
Хасагууд
Хасагуудай обог аймагууд
Ехэ жүз:
Холбооһон
Категори:Казахстанай арадууд Категори:Оросой арадууд Категори:Хитадай арадууд Категори:Узбекистанай арадууд Категори:Монголой арадууд
Буряадай гүрэнэй телерадиокомпани
Холбооһон
Категори:Буряад Улас Категори:Телевидени Категори:Радио
Макс Планк
Aжал хүдэлмэри
1880 ондо Мюнхенэй ехэ һургуулиин доцент, удалгүй Киль, Берлинэй ехэ һургуулиин профессор болобо. 1894 ондо Берлинэй Эрдэм Ухаанай Академиин гэшүүнээр һунгагдан 1922—1943 он хүрэтэр тус академиин эрдэмтэн нарин бэшэгэй даргаар таһаралтагүй ажаллажа байгаа.
Ололто амжалтын замнал
Макс Планк оюутан байхаһаа эхилэн термодинамикые һонирхон шудалба. Залуудаа бэшэһэн бүтээлнүүдынь дулаанай үзэгдэлые тайлбарилха, термодинамикын хоёрдугаар хуулиие үндэһэлхэ (энэ сэдэбээр докторой зэргэ хамгаалһан), термодинамикые физикэ-химиин процессто хэрэглэхэ аргые болбосоруулхада шэглэһэн байдаг.
Эрдэм ухаанда оруулһан гарамгай хуби нэмэрииень үнэлжэ 1918 ондо тэрэндэ Нобелиин шагнал хүртээһэн юм.
Бодорой һуурин
Хүн зон
2015 жэл: Бадарой — хооһон талмай, барилга үгы, хүн үгы.
Ханты-Манси автономито тойрог — Югра
Эдэй засаг
Газарай тоһон (Самотлорой, Мамонтовскын, Федоровскын, Красноленинскын гэхз мэтэ гарадаг газар) ба байгаалиин хии (Игримскын, Пунгимскын гэхэ мэтэ гарадаг газар) томо олзоборилхо түб. Хии болбосоруулха үйлэдбэринүүд. Ой модо сабшаха, болбосоруулха, загаһа барилгын ажаүйлэдбэри. Сургут ГРЭС-1 ба ГРЭС-2, Нижневартовскын ГРЭС.
Уһан
Биологийн үүрэг
Устөрөгчийн холбоосны улмаас ус нь олон төрлийн температурт шингэн хэвээр үлддэг бөгөөд өнөө үед дэлхий гариг дээр өргөн тархсан байдаг.
Холбооһон
Категори:Уһан Категори:Химиин холбоо
Пол Грингард
Зүүлтэ
Категори:АНУ-ай эрдэмтэд Категори:Нобелиин шагналда хүртэгшэд
Христофор Колумб
Христофер Колумб (Cristoforo Colombo, Cristóbal Colón, Christophorus Columbus, 1451 оной оршом — 1506 оной 5 һарын 20) Италиин Генуя хотоһоо гаралтай далайгаар ябагша, богоолшологшо, худалдаашан болоод Баруун дэлхэйһээ Америкэ түбие дахин нээжэ, колонизацилгын эриниие эхилүүлһэн хүн юм.
Гана
Гана - Африкийн улас.
Джибути
Джибути - Африкын улас. Ниислэл - Джибути хото.
Саг хугасаа
Саг хугасаанай хэмжэлтые эрдэмтэд болон технологиин туһаламжатай тодорхойлжо навигаци болон одон орон шудалал ухаанай һуури болоһон. Мүсэлигтэ үйлэ ябадалнууд болон хүдэлөөниинь саг хугасаанай стандарт нэгэжэ байдалаар хэрэглэгдэжэ ерэһэн. Жэшээлбэл: тэнгэри дэхи наранай хүдэлөөн, һарын байрлалга хэлбэри, дүүжин һабалуурын һаблалта мүн зүрхэнэй сохилто зэрэг. Оршон үедэ олон уласай сагай нэгэжэнь “секунда” юм. Секундань цезиин атомай сасаруулха сасарагай үргэлжэлхэ хугасаанаар тодорхойлогдодог. Саг хугасаа мүн ниигэмдэ ехээхэнаша холбогдолтой, “саг бол алтан” гэһэн зүйр үгэнь үдэр хоногой үргэлжэлхэ хугасаа хизгаартай, хүмүүнэй амидарха хугасаашье мүн хизгаартай гэдэгые анхааруулжа байдаг.
Зүүлэмэ һуурин
Зулумай (Зулумай) — Оросой холбоото уласай Эрхүүгэй можын Зэмэ аймагай Зулумай сельсоведай засагай захиргаанай түб.
Удмурт хэлэн
Үзэг бэшэг
Категори:Удмурт хэлэн Категори:Пермь хэлэнүүд Категори:Ородой хэлэнүүд Категори:Агглютинатив хэлэнүүд
Дээдэ Шэлбэй һуурин
Хүн зон
2012 жэл: 23 хүн.
Кабо-Верде
Кабо-Верде - Африкийн улас.
Категори:Африка
Үрэнхэй һуурин
Хүн зон
2012 жэл: 119 хүн.
Коморой аралнууд
Коморын арлууд (ком. Udzima wa Komori, фр. Union des Comores, араб. الاتحاد القمري‎‎) - Африкийн улас, арлууд. Араб хэлэнһээ al-qamar - һар. Хэлэнууд - коморын, франц болон араб. Ниислэл хото - Морони.
Тель-Авив
1904–1917: Орой Османай Үедэхи Байгуулга
Хоёрдугаар Алия саашанхи үргэдхэлгэдэ ерүүлһэн. 1906 ондо Яффа хотын ажаһуугшада байһан хэсэг еврейшүүд Акива Арье Вайсай һанаашалгые дагажа Аһузат Баит (бук. "усадьба") бүлгэмые байгуулхаар нэгэдэбэ. Бүлгэмэй нэгэ зорилгонь "Эстэтикэ, мүнөөнэй гигиенын дүрим журамай дагуу түсэблэгдэһэн, элүүр оршондо еврей хотын түбиие байгуулха" байба. Шэнэ хотын хото түсэблэлгэдэ сэсэрлиг-хотын хүдэлөөн нүлөөлһэн.
Үлэ добтолхо хэрээ
Үлэ добтолхо хэрээ гээшэ хоёр үлүү улас хоорондо энхэ тайбанай түлөө тэмсэхэ аргануудай нэгэнь болоно. Иимэ уласхоорондын хэрээ бэшэг хадаа дайн ба бэшэ ямаршье үһөө хиһаатай ябадалда эсэргүүсэхэ удхатай юм.
Израилиин шэнэ шекель
Түүхэ
"Шекель" (שֶׁקֶל‎) нэрэнь адли нэрэтэй эртэнэй Библиин мүнгэн тэмдэгтэһээ гаралтай. Авраамые Хеврон дахи Патриархуудай Агыда зорюулжа Хиттитын Ефрондо "дүрбэн зуун мүнгэн шекель" түлэһэн гэжэ Библиин эртын эшэдэ дурдаһан байдаг. Шекель болбол эртэнэй Израилиин шэгнүүри гү, али мүнгэн тэмдэгтиин хэдэ хэдэн единицын нэгэ ба еврей гаралтай ש-ק-ל (š-q-l) нь 'татаха' гэһэн удхатай (שָׁקַל šaqal 'шэгнэхэ', שֶׁקֶל šeqel 'нэгэ янзын шэгнүүри'), бусад Семит хэлэнүүдэй адлирхуу байдагиинь Аккади (тусх. šaqālu ба šiqlu) ба Арамей (тусх. תְּקַל teqal ба תִּקְלָא tiqla). Анха энэнь ешмээнэй шэгнүүритэй холбоотой байһан байжа магадгүй юм. Эртэнэй Израильда шекелиинь 180 оршон орооһон (11 грамм гү, али. 35 тройн унци) байһан гэдэг.
Шэнэ шекель (1985–мүнөө үе)
1980-д оной эдэй засагай кризис, удаахи 1985 ондо шэнэ шекелиие нэбтэрүүлһэнһээ хойшо Израилиин Банк болон Израилиин Засагай газар үлүү болгоомжотой, консерватив түсэб, мүнгэ-кредитэй политикые ябуулжа, заха зээлидэ һуурилһан эдэй засагай янза бүриин реформые аажамаар бэелүүлжэ эхилһэн. Тэрээнһээ гадна сүлөөтэ худалдаанай хэлсээндэ баталалһанаар Израилиин эдэй засаг тэмсэлдэхэ шадабаритай боложо, ажа үйлэдбэри ба научна базада ехэ хэмжээнэй зөөри оруулалга хииһэнээр туһа улас дэлхэйн мэдэлгын эдэй засаг үргэлгэтэй холбоотой боломжоо ашаглажа, уламаар экспорт нэмэгдэжэ, продукт ба хангалтада шэнэ заха зээли нээгдэһэн. Эдэгээр нүхэсэлүүдэй үрэ дүндэ инфляци нилээд бага байһан ба мүнөө үедэ уласиинь түлбэриин положительна балансые дэмжэжэ байгаа ба 2010 ондо ДНБ-ээ 3 оршон хубитай эквивалентнэ урдадаг счётой ашагтай гараһан юм. Тиимэһээ валютань евро, швейцари франкын тусхай ургалтаһаа багашье гэһэн шангарша 2001-2011 онуудта АНУ-ай доллартай зэргэсүүлхэдэ шэнээнэй 20%-иар дээшэлһэниинь урдахи арбан жэлдэ һуларһантай сасуулхада эсэргүү байба.
C сери (2014–мүнөө үе)
The committee proposed that the new series would bear the portraits of prominent Hebrew poets, among them Rachel Bluwstein, Shaul Tchernichovsky, Leah Goldberg and Nathan Alterman. 2010 оной 12 һарада энэ серидэ Менахем Бегин, Ицхак Рабин, Рахель, Шмуэль Йосеф Агнон нарын хүрэгые оруулха болоно гэжэ мэдэгдэһэн. Бегинэй гэр бүлынхан энэ шиидхэбэриие эсэргүүсэхэдэ хорооной анханай һаналые дахин абаһан.
Тэнгэриин ван
Тэнгэриин ван ( «Тэнгэриин ван одон»; тэмдэг: ) — наранай аймагай гурбандахи томо, дүрбэдэхи хүндэ, наранһаа тоолобол долоодохи гараг юм. Тухайн гарагынь эртэ үедэ мэдэгдэжэ байһан 5 гарагтай эжэлээр ил нүдэндэ харагдахашье тодо буса байдал, удаан орбитоһоо шалтагаалжа гарагта тоосогдодоггүй байба. 1781 оной 3 һарын 12-ндо Ноён Уильям Хершель тэнгэриин ванг нээһэные мэдэгдэжэ оршон үеын түүхэндэ наранай аймагай мэдэгдэхэ хилэ хизгаарые ехэдхэһэн анханай тохёолдол боложо байба. Үүнһээ гадна энэнь дуран абайгаар олдоһон анханай гараг байгаа.
Иммануил Кант
Юрэнхы ойлголто
Категори:Германиин гүн ухаантад Категори:Германиин зохёолшод
Үрэмшэ
Үрэмшэ  — Хитад Уласай Синьцзян аймагай харьяата аймагай зэргэтэй хото юм.
Ирландын Парламент
Ирландын Парламент гү, али Эряхтас (Ирланд: Oireachtas) — болбол Ирландын хуули тогтоохо байгуулга юм. Эряхтас хадаа удаахи зүйлһөө бүридэдэг:
Одон
Хэмжэхэ нэгэжэ
Ехэнхи тохёолдолдо СИ системын нэгэжүүдые ашаглана. Масса, гэрэлтэлтэ, радиус зэргые Наратай харисуулан хэмжэнэ:
Химиин найрлага
Хамагай бага түмэрэй агуулгатай одониинь HE1327-2326 оодой одон болоод Наран дахи түмэрэй агуулгын 1/200,000-тэй тэнсэнэ. Харин хамгийн их төмрийн агуулгатай од нь 14 Геркулус бөгөөд Нарнаас 3 дахин их төмрийн агуулгатай.
Диаметр
Одонуудынь Дэлхэйһээ асар холо зайда оршохо тула һүни сэг шэнги бишыхан, мүн Дэлхэйн агаар мандалһаа боложо анабшажа мэтэ харагдадаг байна.
Фернан Магеллан
Зүүлтэ
Категори:Далайгаар ябагшад Категори:Португалай аялагшад
Бойкот
Зүүлтэ
Категори:Улас түрэ
Данте Алигьери
Данте Алигьери - (Dante Alighieri, 1265 - 1321) боло Һэргэн мандалтын үеын Италиин агуу ехэ шүлэгшэ юм.
Монгол хэлэн
Монгол хэлэнэй Халх-Буряад-Хальмаг товч толи бэшэг
Монголшууд Түб Аазийн харилцан ялгаатай орнуудад тархан суурьшиж, нэг бус олон тусгаар улс дотор багтан байгаа тул үсэг бичгийн систем гү, али цагаан толгой зарим үг үсгээр ялгаатай дуудагдан, бичигдэх болсон учраас хоорондоо ойлголцохгүй байх явдал гаргахгүйн тулд түгээмэл хэрэглэгддэг үгсийг харьцуулан жишиж үзүүлэв. Энэ нь Монгол хэлээр хэлэлцэгсэд хил хязгаараар хязгаарлагдсан ч хоорондоо ойлголцох, үндэстэний хэл, соёлоо хадгалан хөгжүүлэхэд дэмжлэг болох зорилготой юм.
Буряад хэлэн
Хубисхалай һүүл үе
Буряад удха зохёолой хэлэнэй, тэрэнэй үзэглэлэй асуудалаар 1936 ондо суглаан болобо. Энээниие тэрэ үедэ ГИЯЛИ гэһэннэрэтэй институт үнгэргөө. Энэ сутлаан дээрэ буряад удха зохёолой хэлэнэй үндэһэн болгогдожо, хори нютаг хэлые абтаһан түүхэтэй. Алфавидынь лата зандаа үлөө, тиигээд халха-монгол хэлэнэй абяанууд буряад абяанууд — үзэгүүдээр һэлгэгдээ: сара — һара, джаргал — жаргал, дзам — зам, цас — саһан, чоно — шоно гэхэ мэтэ. Энэ сагһаа мүнөө үеын удха зохёолой хэлэмнай тогтожо эхилээ.
Энхэ тайбан
Р. Джексонэй мэдээр, 1945 он һүүлдэ Дэлхэй дээрэ 26 энхэ тайбанай үдэрнүүд байна.
Мали
Бүгэдэ Найрамдаха Мали Улас (République du Mali; бамана Mali ka Fasojamana) — Баруун Африкада оршохо улас. Далайда гаралгагүй энэ орон баруун талаараа Сенегал, хойто талаараа Мавритани, Алжир, зүүн талаараа Нигер, урад талаараа Буркина Фасо, Кот д'Ивуар, Гвинея гэхэ долоон уластай газраар хилэ залгадаг.
Буряадууд
Хэлэ бэшэг
Буряадууд Алтайн хэлэнэй изагуурай монгол хэлэнэй бүлэгэй Буряад хэлээр ярилсадаг. Эртэ үеһөө бусад монголшуудтай адляар уйгар бэшэгтэ үндэһэлэһэн монгол бэшэг ашагладаг байһан болобошье 1931 онһоо лата, 1939 онһоо кириил бэшэг хэрэглэхэ болоһон.
Шажан шүтэлгэ
Уламжалалта шажан шүтэлэг хара шажан (самаан шажан) гү, али бөө мүргэл, тэнгэри болоод ⅩⅥ зуун жэлэй һүүлшэһээ түбэдэй Буддын шажан гү, али шара шажан (Ехэ хүлгэнэй урасхал)-да ороһон (Гэлүгбаа, һүүлдэ Нинмаба, Хажи). Буряадта Христоосой шажан анханай ородуудтай хамта нэбтэржэ, ⅩⅩ зуун жэлэй һүүлэй хагаста үргэн тархаһан.
Танванхэ
Танванхэ - Ород Википеэдийн Үбэр Монголой долоо хоногой үгүүлэл.
Наполеон Бонапарт
Корсикада түрэжэ, эхэ газарай Францида ехэ буунай офицер болон бэлтгэгдэһэн Наполеон Франциин анхадугаар бүгэдэ найрамдаха уласай үедэ алдар хүндэ оложо абаһан ба Франциин эсэрэг Анхадугаар Хоёрдугаар эбсэлэй эсэргэ дайнай ажалалгаае амжалтатай ударидаһан. 1799 ондо Бонапарт түрын эрьелтэ зохёон байгуулжа, өөрыгөө анханай консулаар томилжо, табан жэлэй дараа өөрыгөө Франциин Эзэн хаанаар үргэмжэлһэн. XIX зуунай эхэнэй арбан жэлдэ тэрээр Франциин анхадугаар эзэнтэ уласай армиие Европын томохон гүрэнүүдэй эсэргэ хүдэлгэжэ, Аустерлицай тулалдаан Вагнерай тулалдаан зэргэ олон тулалдаанда дараалһан илалтууд байгуулжа Европын эхэ газарда ноёлобо. Тэрээр үргэн эбсэл байгуулжа, анда нүхэд, аха дүү нараа Европын бусад уласуудта эрхэ баригшаар томилхо замаар Франциин нүлөөлэлэй хүрөөе тогтоожоо.
Марийнууд
Тоо ба тараалга
Хүн зоной тоололгын мэдээлэлээр марийнуудай тоо (хүн):
Хэлэн
2002 оной Бүхыорос хүн зоной тоололгын мэдээлэлээр Оросто 487 855 хүн марий хэлэнүүдээр дуугардаг, энэ тоодо марий (талын-зүүн марий) — 451 033 хүн (92,5 %) ба уулын-марий — 36 822 хүн (7,5 %). Оросой 604 298 марийнуудай дунда 464 341 хүн (76,8 %) марийгаар хэлэжэ байгаад, 587 452 хүн (97,2 %) ородоор хэлэнэ, ондоогоор хэлэбэл марий-ород хоёр хэлэтэн үргэн байна. Марий Элэй 312 195 марийнуудай дунда 262 976 хүн (84,2 %) марийгаар хэлэнэ, энэ дунда 245 151 хүн (93,2 %) марий (талын-зүүн марий) ба 17 825 хүн (6,8 %) уулын-марий; 302 719 хүн ород хэлэгшэд (97,0 %, 2002 г.).
Архимед
Шатааха толи (шэл)
1900 ондо Грекын Антикериэгын эрэг оршомһоо нэгэн жэбһэн хүлэг онгосые илрүүлһэн. Тус хүлэг онгосо 1-р зуунда Грекын Роадус аралһаа гарһан байнхэй. Энэ ашаа тээбэрлэлтын хүлэг онгосон дотор набшин тамхинай хэмжээтэй маша нариин ониһон хүрдэнэй систем байһан. тус багажые Реалийн их сургуулийн эрдэмтэн Дерик Де Солло Праис һудлан үзэж Антикуитагиин механизм гэжэ нэрлэһэн ба энэ багаж нь тэнгэриин эрхэсын байрлалые заадае багаж болохые нотолһон. Дээрэхэ багаж нь оршон үеын механик саг шиг болобосронгуй болоод тэрэ үеын металл механизмуудын дэбшилтэт байдалые харуулһан.
Мозамбик
Категори:Африка
Һунгадаг механика
Онолын тайлбар
Эндэ һунгадаг механикын үндэһэн ойлголтонуудые абажа үзэхэ болоно. Бодито дэлхэйн бэесын хилбаршалһан загбар болохо, хэлбэри хэмжээень үлэ тоосожо болохо материал сэгые абажа үзэдэг. Материал сэгэй хүдэлөөниие түүниин байрлалга, масса мүн түүндэ үйлэшэлжэ бай хүсэн зэргэ үсөөн хэдэн хубисагшаар тодорхойлдог. Эдэгээр хубисагшадые нэгэ бүришэлэн абажа үзэхэ болоно.
Нигер
Нигер - Африкийн улас.
Монгол хэлэнэй Халха-Буряад-Хальмаг тобшо толи бэшэг
Холбооһон
Категори:Буряад Улас Категори:Хэлэнүүд
Цзиньшаньтунь
Цзиньшаньтунь - Ород Википеэдийн Үбэр Монголой долоо хоногой үгүүлэл.
Мэйси (Ичунь)
Мэйси - Ород Википеэдийн Үбэр Монголой долоо хоногой үгүүлэл.
Монгол Википеэди
Холбооһон
Категори:Википеэди Категори:Монгол
Ритеряй
Ритеряй («футбольный клуб Ритеряй») — Литваой Вильнюсгай хүл бүмбэгын клуб.
Афганистан
Афганистан (Перс افغانستان‎; пуштугаар Afġānistān‎), бүхэли албан еһоной нэрэнь Лалын Бүгэдэ Найрамдаха Афган Улас (үгээр хураахад ЛБНАУ), гээшэ Ази түбиин түб, урда зүгтэ хэһэгтэ далайһаа зайдуу оршодог улас гүрэн, 1946 ондо НҮБ-да ороһон 29 сая хүн зонтой бүрин эрхэтэ улас юм.
Дотаци
Зүүлтэ
Категори:Бюджет
Австри-Унгар
Хуушан Австри-Унгарай нютаг дэбисхэр соо мүнөө үеын Австри, Босни ба Герцеговина, Унгар, Словаки, Словени, Хорвати, Чехи, Румыниин хахад шахуу хуби (Трансильвани болон Сучава можо) уласууд байрлана; зарим бишыхан нютагууд Италида (Трентино — Альто-Адидже), Польшодо (Малопольскын болон Подкарпатскын можо), Сербидэ (Воеводино автономито можо), Черногоридо (Котор хото) болон Украинада (Закарпатын, Ивано-Франкивскын, Львивэй, Тернопилиин ба Черновцын можонууд) байрлана.
Мансинууд
Зүүлтэ
Категори:Ханты-Манси автономито тойрог Категори:Оросой арадууд Категори:Ураалай арадууд Категори:Сибириин арадууд
Австри-Унгар
Зүүлтэ
Категори:Австриин түүхэ Категори:Унгарай түүхэ
Гершевич, Матвей Матвеевич
Гадаад холбоос
Категори:Намтар Категори:Буряад Уласай Арадай Хурал Категори:2 һарын 28 түрэһэн
Ехэ наяд
Ехэ наяд гү, али триллион — бүхэли тоо, нэгэнэй араһаа 12 тэгтэй ( = 1012, мянган тэрбүм эсэбэл саян сая).
Платон
Тэрэнэй шаби Аристотелиин хамтаар Платон байгаалиин гүн ухаан, шэнжэлхэ ухаан, баруун гүн ухаанай үндэһэ һууриие табяа. Платон анха Сократын шаби байһан болоод Платонай сэтьгэлгээ маша ехэ нүлөөлээ.
Платонай бэшэгэй болобсорол Сократын диалогтань тусгалаа олоһон байдаг. Гушан табан диалог, 13 захидалые Платон бэшэһэн гэжэ үзэдэг байһан болобош оршон үедэ эрдэмтэд заримыень жэнхэни буса гэжэ һэжэглэжэ болоо. Платонай бэшэһэн бүтээлүүд хэд хэдэн маягаар хэблэгдэжэ ерэһэн; энэнь Платонай бэшэһэн бүтээлэй нэрын талаар хэд хэдэн конвенци бии болоход хүргээ.
Истанбул
Түүхэ
Османай эзэнтэ гүрэнэй ниислэл болоод, газарзүйн ашагтай байрашал ашаар Истанбул ехэ худалдаа наймаанай ажаүйлэдбэриин түб болоһон. Хара тэнгисэй хоолойн шухала удхань хотын шангадхалгада ба хүгжэлдэ туһа болобо. Османай эзэнтэ гүрэнэй унал үедэ (17 зуунһаа хойшо) Хара тэнгисэй хоолойтой Истанбул Европын хүсэнэй тэмсэлэй зүйл болоһон; энэ проблемэ Зүүн асуудалай шухала хэһэг оробо, 1914—18 онуудай Нэгэдүгээр дэлхэйн дайнай шалтагаануудай нэгэн.
Буряадай номой хэблэл
Буряадай номой хэблэл (Бурятское книжное издательство) — Буряад Ороной Улаан-Үдэ ород хэлэнэй хотод хэблэл, 1923 оной байгуулха нэрэ "Буряад-Монгол унэн".
Балба
Балба орон Гималайн урда хэһэгтэ байрлана, Балба ба Түбэдэй хилэ дээрэ Дэлхэйн эгээн үндэр уула болохо Жомолунгма (Эверест, үндэрынь 8848 м) байрлана; урда хэһэгээрнь — Ганга мүрэнэй хотогор нэмжынэ. Халуун (субэкваторой), бороотой, уулын уларилтай. Урда хэһэгтэ 7 һарын дундажа температура 30°C, 1 һарын дундажа температура 15°C; ууладаа энэнһээ хүйтэн, үндэр ууладаа байнгын хюруу. Жэл бүри 2000 мм шииг нойтонтой. Ганга мүрэнэй һабын гол горхон (Карнали, Кали-Гандак, Арун). Урда хэһэгтэнь — халуун ороной тропигой ой ба терай (намагархаг шэрэнги ой), уулын дунда бүһэдэнь — набшата болон шэлбэһэтэ ой, 4500 м дээшэ — нуга, хабсагай, мүльһэн гол.
Евгеникэ
Зүүлтэ
Категори:Гадуурхал Категори:Расизм Категори:Хуурмаг эрдэм ухаан
Бразил
Улас түрын тогтолсоо
Уласай Юрэнхылэгшые дүрбэн жэлээр һунгадаг. Мүнөөнэй Юрэнхылэгшэ Дилма Руссеф 2011 ондо Ажалшадай намһаа нэрэ дэбшэн, олонхиин һаналаар илажа, 2014 оной 10 дугаар һарада дахин Юрэнхылэгшээр һунгагдаһан.
Эдэй засагай байдал
Бразил Улас 100 үлүү сая үхэр, 50 үлүү сая бага мал, 40 сая гахай үрэжүүлдэг. Мяха, һү, арһа болбосоруулха хүнгэн үйлэдбэри һайн хүгжэһэн байна. Түмэрлиг, цемент, эршэм хүсэн, сахилгаан бараа, холбооной хэрэгсэл, сахим тоосоолуур, автомашина,ниидэхэ онгосо, хүлэг онгосо үйлэдбэрилдэг. Элһэн шэхэр, хүбэн, гурил, кофе, сагаан будаа, кукуруза, цитрусай жэмэс, жэмэсгэнэ таряалдаг.
Бразилиин болбосоруулха ажаүйлэдбэридэ 1990-ээд онһоо шанарай ахиц гаража металл болон сахилгаан, электроникын бараа бүтээгдэхүүнэй үйлэдбэрилэл хурдасатай хүгжэһэн. Энэ үеһөө эршэмтэй хүгжэлэй шатадаа орожо, мүрысэлдэхэ шадабаринь нэмэгдэһэн байна. Бразил Улас Ази, Номгон далайн оронуудһаа Япон, Урда Солонгос, Хитад Улстай худалдаа, эдэй засагай харилсаа һүүлшын жэлнүүдтэ тодорхойгоор үргэжэжэ байна.
Засаг захиргаанай хубаари
Тус улас 26 холбооной улас, нэгэ холбооной дүүргэ, засаг захиргаанай 5563 можотой. Дэлхэйдэ томохондо тоосогдодог үйлэдбэри, худалдаанай Сан-Паулу, Рио-де-Жанейро зэргэ хототой. Албан ёһоной хэлэниинь португал хэлэн.
Борт
Борт (boord) — онгосын хажуу тала. Уһан дээрэ бортын хэһэг фальшборт гэнэ. Далайшадай уласхоорондын хэлээр, онгосын баруун борт «starboard side» (старборд сайд), зүүн борт — «port side» (порт сайд) гэнэ.
Португал
Португал (Portugal), албан ёһоор Бүгэдэ Найрамдаха Португал Улас (República Portuguesa) болбол баруун урда Европын Ибериин хахад аралда Испанитай хилэ залгажа оршохо улас юм.
Байрлалга
Португал орон Евразиин эхэ газарай туйлай баруун заха, Ибериин хахад аралай баруун урда буланда зүүн талаараа Испани уластай хилэлжэ оршодог. Хоёр уласай хилын ута 214 км. Үндэһэн нютагһаа зайдуу Атлантын далайда Азорой, Мадейра гэһэн бага бэшэ хоёр ольтирогтой.
Газар
Гол мүрэнэй хүнды гадна ехэнхи хэһэгтээ хүсэллиг, галта уулын шороотой. Эндэхиин галта ууланууд эдибхитэй.
Орон нютаг
Дээрэхи үндэһэн Португал орон дотороо тэнсүүхэн газар нютаг бүхы 18 тойрог (distrito) болодог. Дандаа түб хотынгоо нэрээр нэрлэгдэһэн.
Ажаүйлэдбэриин хубисхал
Юрэнхы ойлголто
«Ажаүйлэдбэриин хубисхал» гэдэг үгые анха 1837 ондо Луи Огюст Бланки хэрэглэһэн болоод 1844 ондо Фридрих Энгельс бүтээлдээ дуридаһанаар дэлгэрбэ. 1760-аад онһоо 1830-аад ондо Англида гараһан ажаүйлэдбэриин дэбжэлтые зааһан нэрэ томьёо байһан болоод уламаар хүгжэлэй үе шатанай онолой нэгэ эд эсиинь боложо, Англиһаа эхилэн Бельги, Франци, АНУ, Германи зэргэ уласуудта гаража, оршон үежэхэ шатандаа ороһон гэжэ үзэдэг.
Эдэй засагай бүридэл
Маша ехэ хэмжээнэй үйлэдбэрилэлынь эргээд маша ехэ хэрэглээ, заха зээлые шаардажа ерэһэн тула колонизацилгые дахин сэргээжэ, ехэ гүрэнүүд зэбсэг барин тулаха болобо. Империализмын үүдэлынь үүнтэй холбоотой гэжэ хэлэжэ болохо болоод энэнь даамжарһаар дэлхэйн шанартай дайнууд 20-р зуунда 2-шье удаа гараһан бэлэй.
Холбооһон
Категори:Хубисхалнууд Категори:Ажаүйлэдбэри
Холерэ
Холерэ үбшэн (< χολή «һэлһэн» ба ῥέω «урдана») — Vibrio cholerae нянгаар дамжан халдабарилдаг гэдэһэнэй хурса сапронозой халдабари.
Нью-Йорк хото
Нью-Йорк хото түүхынхээ ябасада олон ара нэрэтэй болоһон байна. Хото бүхэлдээ Готтам, Томо алим (The Big Apple) гэгдэдэг боло театрын түб болохо Бродвей Гол мүшэр (The Main Stem), Ехэ сагаан зам (The Great White Way) эсэбэл Реалто (The Realto) гэгдэдэг байна. Нью Йорк заримдаа зүгээр лэ «Хэзээшье унтадаггүй хото» (The City That Never Sleeps) хэмээгдэдэг.
Ёсихидэ Суга
Ёсихидэ Суга (1948 оной 12 һарын 6, Огати, мүнөө үеын Юдзава, Акита) гээшэ Япон улас түрэшэ, 2020 оной 9 һарын 14-һээ Японой либерал арадшалһан намай түрүүлэгшэ. 2020 оной 9 һарын 16-да Японой 63-дахи юрэнхы сайд болоһон.
Нигери
Нигерииинь Африка тибиин хамагай ехэ хүн зонтой улас болоод дэлхэйдэ 8-д жагсана. 148 сая эргэнтэй тус уласиинь хамагай ехэ хүн зонтой 'хара' улас юм. Бүһэ нютагтаа нүлөө бүхы тус уласынь «Next 11» гү, али эдэй засагаар дэлхэйе тэргүүлхэ дараагай 11 уласай тоондо нэрлэгдэһэн болоод Британиин хамтын нүхэрлэлэй гишүүн юм. Нигеригай эдэй засагынь Олон Уласай Валютын Сангай тоосоогоор 2008 ондо 9 % байһан болоод 2009 ондо 8,3 % байха түлэбтэй байгаань   тус уласые дэлхэйн хамагай хурдасатай хүгжэжэ буй оронуудай нэгэндэ зүй ёһоор оруулжа байгаа юм.
Америкын Нэгэдэһэн Улас
Түүхэ
Хүн түрэлхитэнэй соёл томо голнуудай һаба газараар түблэржэ ерэһэнэй адли Хойто Америкын зүүн эрье гү, али Атлантын далай оршохо хэһэгһээ нэмжыхэ Потомак мүрэнэй ай һабаар эртын индеец омогой обог, аймагууд зургаан мянган жэлэй хугаасаһаа һуурижажа ерэбэ. Ондоогоор хэлэбэл, АНУ-ай түүхэ 1492 ондо Америкэ түби нээгдэһэнһээ хойшо, тэндэ бии болоһон колонинуудһаа эхилнэ. Одоо ямар байгаа Америкын Нэгэдэһэн Уласта түрүүшын Европын тосхон 1666 ондо байгуулагдаһан Сент-Огастин хото юм.
Үндэһэтэнэй бүлэгүүд
Америкэ маша олон янзын үндэһэтэнтэй орон, олон үндэһэтэниинь өөрынгөө хэлые, ёһо заншалые хамгаалһан. Арһанай үнгэ үзэбэл, 2014 ондо Америкын хүн зоной 77.7 хубинь өөһэдыгөө «сагаан арһатан» (энэ тоодо ирландиинхид, италиинхид, еврейнүүд, ородууд, польшынхид, украиншууд), 13.2 хубинь «хара арһатан» (ехэбшэлэн XVIII зуунда Африкаһаа асарһан богоолшуудай аша гуша), 17.1 хубинь «испани хэлэтэн», 5.5 хубинь Азиинхид болон Номгон далайнхид, 1.2 хубинь — Америкын индейшууд (АНУ-ай уугуул зон) гэхэ мэтээр үзэбэ. «Өөһэдыгөө иигэжэ үзэһэниинь» шухала болоод хүснэгтэ дэхи эдэ тоо баримта сүм «өөһэдынгөө тодорхойлолто» дээрэ үндэһэлбэ. Өөрөөр хэлэбэл америкынхид өеһэдыгөө али бүлэгтэ хамаарагдахые өөһэдөө тодорхойлһон хэрэг. Нэгэ бүлэг гү, али америкын индейцуудые оролсуулхагүйгээр америка хүн гэжэ ямар хүниие хэлэхэ бэ гэһэн албан ёһоной тодорхойлолто байдаггүйл даа. Тэгэхээр америка хүнэй хубида тал юу гэжэ хэлэнэ, та түүгээрээл байна. Зарим америкынхид өөһэдыгөө хоёр юмуу, тэрэнһээ дээшэ арһанай үнгэ, угсаатанай бүлэгтэ хамаарна гэжэ үзэдэг тула дээрэхи тоо баримтанда гарал угсаа яг таг гарахагүйнь тодорхой юм. Эгээн түгөөмэл хэлэн — англи хэлэншье һаа, 32 сая америкынхид үшөө хоёрдохи хэлые хэрэгдэнэ, энэ дунда хамагай түгөөмэл — испани, хитад, ород, польшо, солонгос, вьетнам, португал, япон, грек, араб, хинди, урду, идиш, тай, армян, навахо.
Засаг захиргаан
Америкын Нэгэдэһэн Улас холбооной улас болоод 50 можо улас болон Колумбын тойрогһоо бүридэдэг.
Хуули тогтоохо
Түлөөлэгшэдэй танхим 435 гэшүүнтэй болоод хоёр жэл бүридэ хоёр жэлэй хугасаатай һунгагдана. Можо улас бүри «конгрессэй тойрог» боложо хубаагдадаг болоод тэрэ тойрогой хүн зониие тэдэ түлөөлдэг. Можо улас бүриин түлөөлэгшэдэй тоо тухайн можо уласай хүн зоной тоонһоо хамаарна. Жэшээнь хамагай олон хүн зонтой Калифорниһоо 52 түлөөлэгшэд һунгадаг байхада Делаверһаа гансахан түлөөлэгшэ һунгана. АНУ-да бараг бүхы һунгуули «илагша бүгэдые абаха» гү, али Конгрессэй тойрогто хамагай олон һанал абаһан нэрэ дэбшэгшэ илаха заршамые баримталдаг.