cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
5 һарын 10
Табадугаар һарын 10 — Григориин литын жэлэй 130-дэхи үдэр (үндэр жэлдэ 131-дахи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 235 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Лариса Петровна Сахьянова
Зүүлтэ
Категори:Буряадууд
Тайбэй
Эдэй засаг
Тайваниин ниислэл хотоор тус хото түргэн хүгжэлэй ба эдэй засагай гайхамшагай түб болоо. 2007 оной байдалаар Тайбэйн нэрын ДНБ 160 тэрбум доллар оршом болоод, бүхы бөөгнэрэлэй ДНБ — оройлсойгоор 260 тэрбум доллар. Нэгэ хүндэ ДНБ хадаа 48 400$ болоод, Азида 65 453$ ДНБ-тэй Токио һүүлдэ хоердохи.
Тайбэй — шухала тээбэриин түб. Шухала һалбаринууд хадаа электроникын ба тэрэнэй хэһэгүүдэй, тоног түхеэрэмжын, нэхэмэлэй ба хубсаһанай, хоолой бүтэгдэхүүнэй бүтээлгэ. Эдэй засагта наймаан, тээбэри болон банкын хэлтэс шухалажална. Туризмынь томо бэшэшье һаа, баһа шухала һалбаринуудай нэгэ.
Мехико хото
Холбооһон
Категори:Мексика Категори:Америкын ниислэлнүүд
5 һарын 12
Табадугаар һарын 12 — Григориин литын жэлэй 132-дэхи үдэр (үндэр жэлдэ 133-дахи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 233 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Ван
Холбогдох утга
Категори:Монгол түүхэ Категори:Хаанта засаг
Туйлай туулай
Амидарха бүһэ
Энэ туулайнь Гренландай тундрын бүһэ, Канадын хойто хэһэг болон Аляскада тараан нютагладаг. Үбэл болоходо сагаан арһатай болохо ба зунай уларилда боро саарал үнгэтэй байна.
5 һарын 13
Энэ үдэрэй тэмдэглэлтэ баяр
Категори:Үдэрнүүд
Шотланд
Шотланд (Scotland, Alba ) Нэгэдэһэн Хаанта Уласые бүридүүлэгшэ улас юм. Тус уласынь газар зүйн байралалай хубида Ехэ Британи аралай хойто хэһэгтэ оршохо ба урда талаараа Англи улас, зүүн талаараа Хойто тэнгис, баруун хойто талаараа Атлантын далай, баруун урда талаараа Хойто һубаг, Ирландын тэнгисээр тус тус хүреэлэгдэһэн. Шотландиин эхэ газарые Хойто Исль болон Гебрид гэжэ хубааха ба ниитэ 790 аралһаа бүридэнэ. Лох-Несс нуурынь байгаалиин зүй тогтолой хэб шэнжээрээ дэлхэйдэ нэн алдартай бэлэй.
Хаанта уласай статустай байха үедөө 1707 ондо Англиин Хаанта уластай нэгэдэн Ехэ Британи, Хойто Ирландын Нэгэдэһэн Хаанта Уласые байгуулалсаһан түүхэтэй.
5 һарын 14
Энэ үдэрэй тэмдэглэлтэ баяр
Категори:Үдэрнүүд
Эдирне
Эдирне (Edirne), гээшэ Түрэг Уластахи Баруун-хоцто Тракидахи Мармара нютаг можодо байрладаг томо хото.
Гарагай нэгэн
Категори:Долоон хоног
Чукчанууд
Тоо болон нүүлгэн шэлэжүүлэлгэ
Мейныпильгыно тосхон 363
Инчоун тосхон 356
Ванкарем тосхон 160
Хаилино тосхон 294
Москва хото 138
Гарагай долоон
Монголшууд энэ үдэрые монгол хэлэндэ Бимба гэһэн удхатай 3 янзаар нэрлэдэг уламжалалтай ушар байна. Эгээн түгээмэл түбэд гаралтай "бимба", энэһээ гадна санскрит гаралтай санчир, мүн буряадшалһан шороон үдэр гэжэ нэрлэгдэдэг.
Мешхед
Мешхед, Иранай зүүн-урда хэһэгтэ байрладаг хото, Хорасан-Резави можын засаг захиргаанай түб. Хүн зониинь 2,15 сая ажаһуугшад (2004). Хүнэһэнэй, нэхэмэлэй гэхэ мэтэ ажаүйлэдбэри. Хибэсые үйлэдбэрилгэ. Ехэ һургуули. XII-XIX зуун жэлэй уран барилгын болон соелой дурасхалта байшанууд: мечеть (Гаухаршад, 15 в.), Реза имамай бунхан. Мешхедэй хажууда — Персиин болон таджик ирагуу найрагша Фирдоусиин бунхан байна.
Салават
Салава́т (Салауат ) — Оросой холбоото уласай хото, Башкортостан Уласай томо ажаүйлэдбэриин түб. Уласай ажа холбогдолтой хото болоод, Салават хотын тойрогые бүридэнэ. Томо ажаүйлэдбэриин потенциалтай, 165 мянган хүн зонтой Урда-Башкортостанай олон түбтэ бөөгнэрэлдэ багтана. Тус хотодо Оростохи ганса нэгэ гептил гэжэ ракетын түлишэ үйлэдбэридэг «Салавадай химиин үйлэдбэри» байрлана.
Хитад үзэг
Түүхэ
Хитадай түб хэһэгэй Хэнань можын Аньян хотодо, ойролсоогоор 24 дүрбэлжэн км талмайтай Инь гэжэ нэрлэһэн эртын томохон хотын туури байха ба, энэ эртын хотын нэрэнь дэлхэйн соёлой түүхын хуудаһанаа үүрдэ тэмдэглэгдэжэ үлэһэн юм.
Яһан бэшэг гэдэг яһата мэлхэйн хуяг гү, али амитанай яһан дээрэ һиилэжэ бэшэһэн эртын бэшэг юм. Шан уласай хаад ноёд бурханда этигэжэ, буг шүдхэртэ сүсэглэдэг байһан болоод алибаа хэрэгые бүтээхэһөө үмэнэ ямагта яһата мэлхэйн хуяг, амитанай яһаар һайн муу хуби заянаа түлэгдэн үзэжэ, түлгэндэ бууһан зүйлһээ яһан дээр тэмдэглэн үлдээдэг байгаа. Яһан дээрэхи тэрэ бэшэгые «Яһан бэшэг» гэжэ нэрлэбэ. Уламаар түлгэндэ буулһан зүйл бэелхэ үедэ тухайн зүгнэлые тэмдэглэһэн хуяг юмуу яһые албан ёһоной архивай баримта болгон хадгалдаг байһан байна. Иимэһээшье эдэ суглуулгань Хитад уласай хамагай эртын бэшэмэл түүхын баримта болодог ажа.
Хитад үзэгэй онсолиг
Лата сагаан толгойн онсолиг нэгэ абяа бүриие тэмдэглэхэ онсолигтой байдаг болбол ханза үзэгынь абяа, үгэ, хэлбэриие бүхэлидэнь нэгэ болгожо дүрсээр элирхылдэгээрээ онсолигтой. Гэбэшье оршон сагай хитад хэлэнэй дан үгэнь хамагай ехэдээ хоёр ба тэрэнһээ дээшэ ханзын ниилэмжээр нэгэ удхые элирхылдэг болоо. Мүн хитад үзэгэй онсолиг, уламжалалта үзэг зүйн заршамаар хитад үзэг хэлбэри, дуудалга, удха гэһэн гурбан хэлбэриие өөртөө шэнгээһэн байдаг.
Хитад үзэгые зээлдэжэ абаһан улас оронууд ба одоо хэрэглэхэ нүхэсэл байдал
Map-Chinese Characters.png, Макао, Хон Конг) Ногоон - Хилбаршуулһан болон уламжалалта бэшэглэлтэй хитад үзэгые зэргэсүүлэн хэрэглэжэ бай орон (Сингапур, Малайзи)
Потала ордон
Түүхэ
Түбэдэй хаан Соронзон Гомбо эрхэ мэдэлээ бэхэжүүлхын тулада хитадай гүнжэ Вань Чэн болон Непалай хаанай охиниие хатанаараа үргэмжэлбэ. Тэрэ хоёр хатандаа зорюулан урлаһан Будда бурханай хоёр барималһаа Һаса ("Бурхадай хото") гэдэг нэрэ бии болобо. Тус хотын баруун хэһэгтэ оршохо үндэр уртабтар хада дээрэ Потала Ордониие ("Хоёрдохи ехэ тэжээгшын Ордон") баряа. Түбэдэй шажанай ударидагша хэд хэдэн Далай Лама һүүлшын гурбан зуугаад жэлэй турша Потала ордондо дараалан амидаран һуужа байгаа. Хадан доторһоо урган гаража түүнтэй нэгэ сула мэтэ байха 13 дабхар Потала Ордон Һаса хото дээгүүр хүбэжэ байгаа мэтэ сэдьхэгдэл түрүүлнэ. Ордоной сагаан хана, олон тооной сонхо, янза бүриин түбшэн байралуулһан дээбэринь аласһаа тодо харагдана. Поталань санкрит хэлээр "Будда бурханай уула" гэһэн удхатай ажа һэн.
1645 ондо Түбэдэй табадугаар Далай Лама хуушан ордоной һуурин дээрэ Ордон босгохо зарлиг гаргаба. 1872 ондо тэрэниие наһа барахада ордониие бариха ажал дүүргөөгүй байһан тула тэрэнэй үхэһэн тухай мэдээе Ордон баригдажа дууhалга хоёр жэл хаб дараһан байна.
Үүлэн
Үүлэн гээшэ агаарта хуран сугларһан уһанай уурал юм.
Ган булад
Холбооһон
Категори:Түмэрлигэй холисо
Волгоград
Тус хотодо хүгжөөһэн ажаүйлэдбэри юуб гэхэдэ, машина бүтээлгэ («Волгоградский тракторный завод», «Баррикады» г.м. үйлэдбэриин холбоо) ба металл эдлэл үйлэдбэри: хара түмэрлиг («Красный Октябрь» г.м. үйлэдбэри) ба үнгэтэ түмэрлиг, химиин ба газар тоһоной химиин, модо болбосоруулха, барилгын материалай, хүнгэн, хүнэһэнэй ажаүйлэдбэри. Волгоградай хажууда Эжэл мүрэнэй (Волгоградай) Уһан сахилгаан станци оршодог. 7 дээдэ һургуулинууд (энэ тоодо Волгоградай гүрэнэй ехэ һургуули), 5 театрнууд. Музейнууд (Мамайн обоодохи «Сталинградай байлдаанай геройн түлөө» дурасхал, хамгаалгын, нютаг тухай, уран һайханай музей).
7 һарын 17
Долодугаар һарын 17 — Григориин литын жэлэй 198-дахи үдэр (үндэр жэлдэ 199-дэхи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 167 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Баскетбол
Баскетболой дүримээр 3.05 метрын үндэр шонгой самбарта сахариг бэхлэгдэһэн байхаар тогтоһон. Арай ойроһоо бүмбэгые шэдэжэ оруулбал 2 оноо, гурбанай шугамай араһаа шэдэжэ оруулбал 3 оноониие тоглогшо багтаа нэмэрлэнэ. Залалта, алахалта, дамжуулалта зэргээр бүмбэгые хүдэлгэдэг.
Луужин
Луужин (,, luójīng) — суранзангай үйлэшэлэлые ашаглан зүг шэгые заадаг багажа юм.
Ородой Украина руу добтолон оролго (2022)
Зүүлтэ
Категори:Орос-Украинын дайн Категори:Европодо үргэлжэлжэ буй Конфликт Категори:2022 оной Конфликт Категори:Украина дахи 2022 оной 2 һарын ябадал Категори:Европо дохи 2022 оной 3 һарын ябадал Категори:2022 он уласхоорондын харилсаанда Категори:2022 он Украинада Категори:2022 он Оросдо Категори:2022 оной арсалдаан Категори:Украина руу добтолон оролго Категори:Оросой хииһэн добтолон оролго Категори:Украинын сэрэгэй түүхэ Категори:Зүблэлтын дараахи конфликт Категори:Оросой ирредентизм Категори:Орос–НАТО-гой харилсаа Категори:Орос–Украинын сэрэгэй харилсаа Категори:Украина–НАТО-гой харилсаа Категори:Беларусь–Украинын харилсаа Категори:Владимир Путин Категори:Владимир Зеленский Категори:Украинын Дайн Категори:Оросой Дайн Категори:Беларусиин Дайн Категори:Чечнягай Дайн Категори:Бүгэдэ Найрамдаха Донецк Арад Уласай Дайн Категори:Бүгэдэ Найрамдаха Луһанск Арад Уласай Дайн
Махабхарата
Махабхарата бол Энэдхэгэй дэлхэйн уран зохёолой гайхамшагта бүтээл юм. Жэнхэни үйлэ ябадалыень шудалагшад 1500-аад оной үедэ болоһон гэжэ үзэдэг. Харин энэ үйлэ ябадалые МЭҮ VI—МЭҮ II-дугаар зуунай үедэ тэмдэглэһэн бололтой. Энэ сагһаа хойшо үргэжэжэ, одоо бидэнэй мэдэжэ байгаа хубилбари болобо. Түрүүшынхеэ 8800-аад шад шүлэгтэй зохёол байһан бол одоо буман шүлэгтэй, Махабхаратын гурбан хубилбари байна. Эхинэй хубилбаринь 8800, дэдынь 2400, гурбадахинь 10000 шад шүлэгһөө бүтэдэг. Монгол хэлэнээ үргэлжэлһэн үгээр найруулһан тобшо хубилбарииень оршуулһан юм.
7 һарын 20
Долодугаар һарын 20 — Григориин литын жэлэй 201-дахи үдэр (үндэр жэлдэ 202-дэхи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 164 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Энэ үдэр наһа бараһаниинь
Категори:Үдэрнүүд
Бороо
Шэнжэ шанар
Борооной жаахан дуһалнууд бүмбэлиг хэлбэритэй байха ба дуһалай хэмжээ томроходо уг дуһалай (бүмбэлигэй) доодо талань хабтагай, дээдэ талань бүмбэгэр хэлбэритэй, бүри томо хэмжээнэй дуһалнууд шүхэр хэлбэритэй болоно. Борооной дуһалай хэлбэриие Филипп Ленард 1898 ондо шудалжа, 2 мм-һээ бага хэмжээтэй дуһалнууд бүмбэлиг, 5 мм диаметр оршомынь хөөһэн бообо хэлбэритэй, 5 мм-һээ дээшэ хэмжээтэйнь тогтоборигүй болодогые тогтооһон байна. Борооной дуһалнууд дундажаар 1 - 2 мм хэмжээтэй байна. Дэлхэй дээрэ эгээн томо борооной дуһал 2004 ондо Бразил ба Маршаллай арал дээрэ ороһон борооной үедэ тэмдэглэгдэһэн ба дуһалай хэмжээ 10 мм-һээ дабаһан байна.
Борооной дуһалнуудай унаха хурдан дуһалай хэмжээһээ хамаарха ба далайн нюруутай тэнсүү үндэртэ, һалхигүй тохёолдолдо 0.5 мм диаметртэй дуһал 2 м/сек хурдатайгаар, харин 5 мм хэмжээтэй дуһал 9 м/сек хурдатайгаар унана.
Банди
Банди ( < < ) — Буддын шажанай анхан шатын һахилтан, һахил санбаарай хамагай доодо зэргэ, голдуу хүүгэд залуушуул хамаарагдана.
2022 оной Үбэлэй Олимпиин наадан
Тендерэй ябаса
2015 оной 7 һарын 31-дэ Малайзиин Куала-Лумпур хотодо болоһон 128-р УОХ-ой Сессиэр Алматы хотые дүрбэн һаналай илгаагаар илажа, Бээжэн 2022 оной Үбэлэй Олимпиие зохёон байгуулха хотоор һунгагдаһан.
7 һарын 27
Энэ үдэр наһа бараһаниинь
Категори:Үдэрнүүд
Джайнай шажан
Гол
Джайнууд гэгээрээлдэ хүрэхэ хамагай гол зам сүлөөлэлтэ (мокша, ) гэжэ үзэдэг байна. Энэниие махаврата гэжэ нэрлэдэг. Энэнэй удхань гайхамшагта сахил санбаар юм. Эндэ:
Волгоградай можо
Газар зүй
Хойто зүгһөө урда зүг тээ Волгоград можо 400 үлүү километр нэмжыдэг. Можын хилын ниитэ утань — 2221,9 км. Тус можо хойто зүгтэ — Саратовой можотой (29,9%), баруун хойто зүгтэ — Воронежэй можотой (11,3%), баруун ба баруун урда зүгтэ — Ростовой можотой (26,8%), зүүн урда зүгтэ — Астраханиин можотой (11,4%) ба Хальмаг Уласта (10,9%), зүүн зүгтэ — Казахстантай (9,7%) хилэлнэ.
Пномпень
Далайн онгосо хүрэжэ болодог уһанай боомтотой. Гол тээбэриин уулзабари. Уласхоорондын ниидэхэ онгосын буудал. Модо болбосоруулха, нэхэмэлэй, хүнэһэнэй, металл эдлэл болбосоруулха ажаүйлэдбэри, автомашина бүтээлгэ болон онгосо заһабарилга. Олон ехэ һургуулинууд. Дээдэ техникын хүреэлэн, эдэй засагай хүреэлэн. Үндэһэтэнэй музей.
XIV зуун жэлдэ бии болонхой; XV зуун жэлһээ олон удаа гүрэнэйнгөө ниислэл хото байгаа (1866—1953 оной хоорондо; Франциин Камбоджо харьяата уласай засаг захиргаанай түб). Субаргатай Пном дасан хиид (1434); XIX-XX зуун жэлэй уран барилганууд: Хаанай ордоной согсолбори, «Мүнгэн дуган», Бэе даанги байдалай хүшөө дурасхал.
Тбилиси
Засаг захиргаанай хубаари
Мүнөөдэр хото иимэ дүүргэдэ хубаагдаһан : 2008 онһоо Тбилиси нютаг засагта хамта  16 015 ажаһуугшадтай (2014 оной тоосоо)  4 хотын янзатай һууринууд — Диди-Лило (2420 ажаһуугшадтай, 2002), Загэси (5331 ажаһуугшадтай, 2002), Коджори (1867 ажаһуугшадтай, 2002), Цхнети (8187 ажаһуугшадтай, 2002)  — болон 22 сельских населённых пункта общей численностью 30 420 человек (перепись 2014) ороно Текущая статистика учитывает пгт и снп в составе города Тбилиси, тогда как переписи населения выделяют отдельно.
8 һарын 1
Наймадугаар һарын 1 — Григориин литын жэлэй 213-дахи үдэр (үндэр жэлдэ 214-дэхи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 152 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Воронежэй можо
1934 оной 6 һарын 13-да РСФСР-эй түб гүйсэдкомой түрүүлгын зарлигаар байгуулһан ушар, 6 һарын 13 Воронежэй можодо һайндэр юм.
Урда зүгтэ Украинада (Луһанскын можо) ба Ростовой можодо, баруун зүгтэ Белгородой можодо, баруун хойто зүгтэ Курскын можодо, хойто зүгтэ Липецкын можодо, зүүн-хойто зүгтэ Тамбовой можодо, зүүн урда зүгтэ Волгоградай можодо, зүүн зүгтэ Саратовой можодо хилэ нэгэтэй байна.
Циндао
Зурагай сомог
Категори:Хитадай хотонууд
Хальмагууд
Категори:Хальмаг Категори:Монгол Категори:Оросой арадууд
Баруун Вирджини
Мүн үзэхэ
Анхдагч эх сурвалж
Уралиг
Уралигай тодорхойлолто, үнэлгэ XX зуунай эхинһээ илангаяа түбэгтэй боложо ерэһэн. Рихард Воллхайм гурбан хандалгые илган тодорхойлһон.
Холбооһон
Категори:Соёл Категори:Уралиг
Ажаүйлэдбэри
Ажаүйлэдбэри — үйлэдбэрилэлэй хэрэгсэл, хэрэглээнэй зүйл үйлэдбэрилхэ, байгаалиин баялигые олдоборилон болбосоруулха, түүхэй эд болбосоруулжа гаргаха үйлэ ажаллалгые эрхэлһэн арадай ажахын һалбари.
Швед хэлэн
Зүүлтэ
Категори:Хэлэнүүд
Стефания Туркевич
Хүүхдийн дуурь
15. Цар Ох буюу Оксанагийн зүрх – 1960 он
17. Хүнсний ногооны талбай (1969)
Найрал дууны бүтээлүүд
19. Шептицкийн дуулал
Танхим - Хэрэгслийн бүтээлүүд
24. (a) 1960 – 1970 он – чавхдаст хөгжмийн дөрвөл
24. (b) 1960 – 1970 он – чавхдаст хөгжмийн дөрвөл
Баренцын тэнгис
Голландын аялагша Виллем Баренцын нэрээр нэрлэгдэһэн. Тэрэһээ урда Мурманай тэнгис гэжэ нэрлэдэг байба.
Лиззи Каплан
Залуу сагууд
Лос-Анджелес хотын Miracle Mile тойрогто дурэгдэhэн ба ургаhан. Эжэ абаниинь еврей яhатан байгаа. Абанинь юристор худэлдэг, эжынинь политигуудта хамалсадаг байhан. Лииззи гурбан хүүгэд соонь аhань залуу байhан. 13 болоодуй байхаданинь эжэниинь гээгдэшэhэн. Каплаан Alexander Hamilton High School hураха ороhон,  тэндээ Дуунай академиин hургуулидан hураhан. Анханhаа пианиинаар наадажа hуржайгаад hулдэнь драмада hуража эхилэ. 2000 ондо тэрэ hургуулия дуургэhэн, тиигэд колледжа оронгуйгоор актриса болохоо hанаба.
Зүгы
Зүгын ниидэхэ хурдан
Зүгы 24-40 км/саг хурдалан ниидэхэдээ даляа секундэдэ 200—250 удаа дэбдэг. Гэхыдээ ехэ үндэртэ ниидэхэгүй. Амтата шүүһэн, сэсэгэй тоһон суглуулха үедээ 27.5 м/секундын хурдатай ниидэнэ.
Холбооһон
Категори:Хоорхой шумуул Категори:Хүдөө ажахы
1902 он
1902 он (MCMII) гү, али Нэгэ мянга хоёр он — һагбада эхэлһэн ердын жэл юм. Григориин тоолол гү, али Нийтийн тоолол ёһоор Манай эрин-эй 1902 дэхи он болоод 2 дахи мянганай 902 дахи, 20-р зуунай 2 дэхи, 1900-д оной 3 дахи он болоно.
Хельсинкиин политехникын институт
Туухэ
Политехникын институт Финландын һургуулинуудай аһан туруу нэгэн соо фин хэлээр заажа  эхилһэн швед хэлэнээ хажуугар.
Андрей Рублёв
Андрей Рублёв (1360 оной оршом  — 1428 оной 11 һарын 17, Москва) — Москвагай иконо зураашадай һургуулиие үндэһэлэгшэ юм. 1988 ондо Ород үнэн алдарта сүмэдэ канонизировалагдаһан. Амиды байхадаа алдартай байгаашье һаа, наһа бараһанайнгаа һүүлдэ суута болобо. XVI зуун жэлһээ хойшо 1551 оной Стоглавый хуралай дүнгээр бүтээлнүүдынь ород алдарта шажантан зураашадай алдар жэшээ болобо.
Минск
Категори:Беларусь Категори:Саятан хото Категори:Беларусиин хото Категори:Европын ниислэлнүүд
Буряад Республикын түрын һүлдэ
Холбооһон
Категори:Буряад Улас
Вермонт
Холбооһон
Онлайн хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл
Уулалга
Уулалга, альпинизм — тамир ба эдэбхитэй амаралтын нэгэ янза. Уулалгын зорилго — уулын оройдо гараха юм. Уулалгын удхань — байгааляар бүтээгэдһэн бэрхэ һаад (үндэр, сагай уларил, хэлбэри) дабаха.
Пермиин хизаар
Уһан зүй
Пермиин хизаарта хоёр томо мүрэд (500 км-һаа ута): Кама (1805 км) ба зүүн шудхалынь Чусовой мүрэн (592 км).
Вирджини
Холбооһон
Засгийн газар
Мухаммед Али
Намтар
Кассиус Марселлус Клэй 1942 оной 1 һарын 17-нда Америкын Нэгэдэһэн Уласай Кентукки можо уласай Луисвилль хотодо түрөө һэн.
Ринг гаража болиходоо 61 дахин ринг гараһан юм, тэрэнэй 56 шүгөө (37 унатрын шаага) тиигэд ганса 5 шүүгдөө. .
Мекленбургын VI Иоганн
Намтар
Иоганн Мекленбургын герцогой IV Генрих ба I Фридрих Бранденбургын маркграфай басаган Бранденбургын Доротеягай хоёрдохи хүбүүн. 1451 ондо түрүүшынхиеэ абатаяа зонхилхын дуулдаһан. 1464 ондо ахайтаяа VI Альбрехт зарим амта гартаа абаһан тиигэд бэшэ зонхилхоо болиһон. 1472 ондо VI Иоганн Помераниин II Эрихай Софи гэһэн басагыень һамга абахаа байтараа гээгдэшэһэн. Франкони нагасада, Альбрехт Ахилл курфюрстда, ошожо байтараа Кульмбахта Милан тахалда халдаад наһа бараһан.
Компьютер
III үе (1965—1970) — интеграл схемэ
ИС гэдэгынь өөр дээрээ маша олон тооной бэшэл транзисторые агуулһан, маша бага хэмжээтэй (хэдэн см2) сахюурай ялтаһан юм. Заримдаа микросхемэ, заримдаа хахад дамжуулагша чип гэжэ нэрэлнэ. Технологиин хубида, олон тооной бэшэл транзистор болон бусад электрон эд ангинуудые уридшалан тодорхойлһон схемын (загбарай) ёһoop сахюурай ялтаһан дээрэ «хэблэхэ» ү.х. «ургуулха» замаар ИС-ые гаргажа абадаг байна.
Оршон үеын компьютер нэгэ бэшэ харин түүнһөө олон ИС-үүдые агуулдаг. Эдэгээр ИС-үүдынь хамтадаа эхэ хабтан (motherboard) дээрэ байралжа байдаг.
Газар зүйн һольбосол
Зүүлтэ
Категори:Газар зүй
Челябинскын можо
Газар зүй
Ураалай нюруугай зүүн урда хэһэгтэ, Баруун Сибириин тэгшэ газарай баруун захада оршоно. Урда талаараа Казахстантай хилэлнэ. ОХУ дотор баруун талаараа Башкортостан, хойто талаараа Свердловскын можо, зүүн талаараа Курганай можотой хилэлдэг. Түби газарай уларилтай.
Делавэр
Танисуулга
Анха XVI зуунда европошууд эрьэень нээхэһээ үмэнэ, Делавэртэ унаган америкынхидай хэд хэдэн бүлэг оршон һуужа байһанай дотор хойто зүгтэ Линапе, урда зүгтэ Нантикоке омогойхид нютаглажа байба. Анха 1631 ондо мүнөөдэрэй Левес хотын ойролсоо оршохо Зваанендэ дахи голланд худалдаашад энэ нютагые колонизацилһан. Делавэрынь Америкын хубисхалта дайнда оролсоһон түрүүшын 13 можо уласай нэгэ болон 1787 оной арбанхоёрдугаар һарын 7-ндо АНУ-ай Үндэһэн Хуулиие соёрхон баталһан түрүүшын можо улас болобо.
Түмһэн
Түрэлнүүд
Маша олон сортын түмһэ байдагшье үндэһэн дүрбэн түрэлдэ хубаагдадаг байна. Эндэ:
Свердловскын можо
Сагай бүһэ
Свердловскын можо Екатеринбургын саг сагай бүһэдэ байрлана. UTC-һаа +5:00 шэлжэлтэтэй. Москвагай сагһаа тус сагай бүһэ +2 сагай үргэлжын шэлжэлтэтэй байгаад Оросто MSK+2 гэжэ тэмдэглэгдэнэ.
Хүн зон
Росстатай мэдэнээр, можын ажаһуугшадай тоо 4 330 006 хүн (2016). Нягта һиирэгынь — 22,28 хүн/км2 (2016), Оросой дундажа нягта һиирэгһээ (8,57) гурба дахин ехэ. Хото һуурин газарай хүн зоной тоо — 84.48 % (3658043).
Японууд
Японууд, Япон Уласай хүн зоной олонхи (98 % үлүү) , японоор хэлэлсэдэг арад түмэн, 130 сая хүнтэй үндэһэтэн. Японой гадаада АНУ-да, гол түлэб Һавай можо уласта; Бразил ба ондоо Латин Америкын оронуудта; Канадада ажаһуудаг. Диилэнхи хуби Ехэ Хүлгэнэй номой буддын шажантад, олон һургаалда хубаагдана. Юрэнхыдөө нэгэн зэргэ синто номтой. «Шэнэ» синкретик шажанууд багаар түгээмэл, энэһээ үшөө багаар христосой шажан дэлгэрһэн. Мүнөөгэй японууд ехэнхи хуби зүбхэн нэрээр шажантайшье һаа, үнэндөө хахад үлүү шажангүй.
8 һарын 18
Наймадугаар һарын 18 — Григориин литын жэлэй 230-дахи үдэр (үндэр жэлдэ 231-дэхи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 135 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Поезд
Зүүлтэ
Категори:Тээбэри Категори:Түмэр зам
Мапучёшууд
Категори:Чили
Люучюу олтирог
Люучюу гү, али Нансей  ольтирог Японой Кюсю арал болон Тайвань хоорондо байрлажа, Зүүн Хитад тэнгисые задагай Номгон далайһаа һалгаана. Зүүн-хойтоһоо баруун-урда зүг руу 1200 км зайда һунана. 6 аралнууда бүлэгүүдһөө (Осуми, Токара, Амами, Окинава, Мияко ба Яэяма; һүүлшын 2 аралнууд заримдаа Сакисима гэдэг) бүридэнэ, ниитэдээ 4,8 мянган км² талмайтай 98 аралнуудые агуулна. Эгээн томо аралнууд бол Окинава ба Амамиосима. 1 550 мянган хүн зонтой (2005). Зүүн-урда аралнуудай һудал карст шохойн шулуугаар байгуулна; тэнхэлигэй бүһэдэ палеозойн атираата һуури нюурта харагдана; баруун-хойтодо галта уулын шулуулиг тархадаг (3 эдибхитэй болон хэдэхэн һүнэһэн галта уула байдаг). Газар нютагай талаар тэгшэ үндэрлигүүд болон бага уула (300—500 м үндэр) олон байна, бага эрьеын терасса баһа байна. Хамагай ехэ үндэр 1935 м (Яку аралда). Хойто үргэриг 29-һээ урдада заримдаа шүрэн аралнуудай һудалнууд һунгана. Фосфорит болон шулуун нүүрһэнэй олдобори. Хойто хэһэгтэ субтропик, урда хэһэгтэ — тропик, муссон (жэлдэ 2000-3500 мм шииг нойтонтой) уларилтай, 8-9 һарада байнгын тайфун байна. 1 һарын дундажа температура 14-18 °С, 6 һарада 27-28 °С. Гол хото — Окинава аралда байрладаг Наха. XV—XIX зуунда эндэ Люучюу улас оршобо.
8 һарын 24
Энэ үдэр наһа бараһаниинь
Категори:Үдэрнүүд
Баргажан мүрэн
Баргажанай хүнды
Баргажан мүрэнэй дунда хэһэгтэ 200 км утатай 35 км талмайтай Баргажанай хүнды (Баргузинская котловина) байна. Баргажанай хада ба Ихаадай хадын хоорондо байрлана.
Дээдэ Ангар мүрэн
Дээдэ Ангар мүрэн (Ород: Верхняя Ангара ), Буряад Уласта урдадаг мүрэн.
Джорджи
Газарзүйн байра
Урда талаараа Флорида; зүүн талаараа Атлантын далай, Урда Каролина можо уластай; баруун талаараа Алабама, баруун урда булангаараа Флоридатай; хойто хэһэгээрээ Теннесси, Хойто Каролинатай тус тус хилэлнэ. Можо уласай хойто хэһэгтэ Аппалачиин уулануудай томохон уулын системэ болохо Блу-Ридж уула байдаг. Джорджиин хамагай үндэр сэгынь Брасстаун Болд 1,458 м үндэр бол эгээн нам сэгынь далайн нюруу юм.
8 һарын 29
Наймадугаар һарын 29 — Григориин литын жэлэй 241-дахи үдэр (үндэр жэлдэ 242-дэхи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 124 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Ураал
Амитад
Хэдэ хэдэн зуун жэлэй урда амитад мүнөөһөө баян элдэб байгаа. Газар таряалан хагалга, ан агнуури, ой модо бэлэдхэлэй үрэ дүндэ олон амитадай амидарха газар усадханхай. Зэрлиг морид, бүхэнгүүд, тоодогууд, стрепетүүд үгы болонхой. Буганууд тундра руу нүүбэ. Гэхыдээ таряалһан газар дээрэ мэрэгшэд (үхэр огтой, хээрын хулгана) тархаһан байна. Хойто зүгтэ тундрада амидардаг цаа буга байгаад, урда зүгтэ хээрын тарбаган, атаахай, могой ба гүрбэл байна. Ойдо мяхашад олон: баабгай, шоно, нохой зээхэ, үнэгэн, булган, үен, шэлүүһэн байдаг. Тэндэ мүн туурайтан амитад (хандагай, буга, боро гүрөөһэн гэхэ мэтэ), бүргэд болон зана түрэлэй (үбэлэй) шубууд байдаг. Гол мүрэн ойродо халюун болон минжэн байна. Ильменэй нөөсэ газарта толботой буга, заарта харха, минжэн, элбэнхэ, Америкын уһанай булган, Баргажанай булган байлганхай. Зундаа, Урда болон Түб Ураалда алтан гургалдай болон галһүүлтэ зэргын дуушан шубууд ниидэжэ ерэнэ.
Байшанта уула
Байшанта уула (Байшинт-Ула) - Мүнхэ Һарьдаг ба Хамар дабаанай хоорондохи бүһэ нютагта эгээн үндэр сэг. Саяан уулын гү, али заримдаа Хамар дабаанай хэһэг (тиигэбэл Хамар дабаанай эгээн үндэр сэг гэжэ үзэхэ ёһотой) байжа болоно. 2994 м үндэр.
Категори:Уула Категори:Буряад Улас
9 һарын 2
Энэ үдэр наһа бараһаниинь
Категори:Үдэрнүүд
Иллинойс
Хүн зоной бараг 66%-нь можо уласай зүүн хойто буланда Чикаго хото болон тэрэнэй эргэн тойроной метрополиин бүһэдэ түблэрэн һуудаг.
Сиань
Түүхэ
Сиань хадаа Хитадай томо соёлой түб; ехэ һургуули болон ондоо дээдэ һургуулинууд олон байна. Сиань хадаа Хитадай эгээ эртын хотонуудай нэгэн. Шэнэ шулуун зэбсэгэй үедэ Сианиин тойрондо Баньпо газарта (半坡) Яншао соёлые (仰韶文化) үндэһэлэгшэ таряаша обог аймагууд ажаһууба. Һүүлдэ тус нютаг Чжоугай угсаатанай гуламта болобо. Чжоу уласай үедэ ( 1027—249) мүнөөнэй Сианиин хажууда Хао (鎬) болон Фэн (灃) эртын ниислэлнүүд байгаа. 202 ондо мүнөөнэй Сианиин тойрондо Хань эзэнтэ гүрэнэй Чанъань (長安) гэһэн ниислэл хото байгуулагдаба. Мүнөө эринэй эхин болотор Чанъань 300 мянган үлүү хүн зонтойгоор эртын дэлхэй даяарай эгээн томо хотонуудай нэгэн болоо (1956 ондо эхилһэн малталгын үрэ дүндэ Хань үеын хотын үлэгдэлнүүд байгаа). III-IV зуун жэлдэ Чанъань хэдэ хэдэн Хойто Хитад уласуудай ниислэл хото байгаа. 583 ондо мүнөөгэй Сианиин газар нютагта Ян Цзянь эзэн хаан Хитадай шэнэ ниислэл хото Дасин (大興) байгуулба. Һүүлдэ Дасинь Чанъань гэжэ дахин нэрлэгдэжэ, 923 он болотор ниислэл хото байгаа. 881—883 оной хоорондо хото Хуан Чао (黃巢) буһалгаашанай мэдэл доро байгаа.
Хамар дабаан
Тойм
Эгээн үндэр орьёлынь Байшанта уула (орос Байшинт-Ула; 2995 м) гү, али Хаан уула (Хан-Ула; 2396 м). Эгээн хилбар хандаха уула болохо Хара-Болдог (пик Черского; 2090 м) жэл бүри мянга мянган туристууд ошодог.
Шилкэ гол
Шилкэ гол — Оросой Үбэр Байгалай хизаарта урдадаг гол, Амар мүрэнэй зүүн шудхал (баруун шудхалынь — Эргэнэ гол).
Ашока
Ашока (, 304—232 он) манай эринэй үмэнэ 273—232 оной хоорондо Энэдхэгэй ехэнхи газар нютагые захиржа байһан Маурья Уласай эзэн хаан. Тэрэ Энэдхэгэй түүхэдэ эгээн агуу эзэн хаан, байлдан дагуулагшын нэрээр мүнхэрэн үлэһэн болон тэрэнэй эзэнтэ гүрэн баруун зүгтэ мүнөө үeын Пакистан, Афганистан, зүүн зүгтэ Энэндхэгэй Ассам можо, Бангладеш, урда зүгтэ Тамил хүрэтэр үргэн уудам нютагые захиржа байба. Түүхэнээ тэрэнэй нэрые мүнхэлэн үлдээхэ болоһон гол үйлэнүүд байлдан дагуулагша буса харин Буддын шажаниие дэлгэрүүлэгшэ байһан ябадал бэлэй. Калинга уласые байлдан дахуулһанайнгаа дараа ( 263 гү, али 265 он) тэрэ бэдэй (индуизм) шажаниие хаяжа Буддын шажанда оробо. Энэһээ хойшо тэрэ, Бурхан Багшын олон дурасхалнуудые барижа байгуулха ажалые хэһэн болон тэрэнэй байгуулһан ниислэл «Арсалан хотын» тууриһаа олдоһон баганын орой дээрэ байрлаха дүрбэн арсалангай баримал мүнөөнэй Энэдхэг Уласай түрын һүлдэ болобо.
Буддын шажанда орохоһоон үмэнэ тэрэ эзэлэн түрэмгылэгшэ даралгылагша байһан бол Буддын шажанда ороһоноор хүн түрэлхитэнэй түүхэдэ түрүүшын удаа һайн һанаанай аян, буянай үйлэнүүдтэ хандиб үргэхэ, зохёон байгуулха ажалые һанаашалһан хүн гэжэ тэмдэглэхэ габьяае байгуулаа һэн. Ашока Буддын шажанай ашима гү, али дуугай байха, хайрлаха, үнэншэ байха, нигүүлэһэнгүй байха, сагаан хоолтон байха гэһэн 5 үндэһэн заршамай гол агуулгые тодорхойлогшо бэшэгүй баримталагша. Хожуу Харрапа (МЭӨ 1800) үээс уламжалагдан ерэһэн Дхармачакра гү, бидэнэй нэрлэжэ заншаһанаар Номой хүрдэ Буддын шажанай эгээн эртын бэлэгдэл болон Ашока хаанай ашаар оршон үеын Буддын шажанай гол бэлэг тэмдэг болоо һэн.
9 һарын 7
Энэ үдэр наһа бараһаниинь
Категори:Үдэрнүүд
Оросой Эрдэм Ухаанай Академи
13 эрдэм ухаанай талаар һалбаритай, энэ тоодо: тооной ухаан; физикэ; энергетикэ, машина бүтээлгэ, механика ба ударидалгын ябадал; нанотехнологи ба мэдээлэлэй технологи; хими ба бодос тухай эрдэм ухаан; биологи; Дэлхэй тухай эрдэм ухаан; ниигэмэй эрдэм ухаанай; түүхэ ба хэлэ шэнжэлэл; физиологи ба һууриин анагааха ухаан; бүхэдэлхэйн асуудал ба уласхоорондын харилсаа; анагааха ухаан; хүдөө ажахын эрдэм ухаан; бүһэ нютагай һалбаринууд (Сибириин, Ураалай, Алас Дурнын) ба эрдэмэй түбүүд. Юрэнхыдөө 1000 үлүү эрдэм ухаанай эмхитэй. Эрдэм шэнжэлэл флоттой. Оюунай хүсые бэлэдхэдэг. Эрдэм ухаанай зохёолые гаргадаг. Эрдэм ухаанай ажалай түлөө медаль ба шагнал үгэнэ. Олон уласай эрдэм ухаанай харилсаае дэмжэнэ. Юрэнхылэгшэнь ОЭУА-иин шэнэшлэл ушар өөдэгүйгөөр мэдүүлһэн Геннадий Красников (2022).
Үдэ гол
Голой ута — 467 км, һаба газарай талмай — 34,8 мянган км².
9 һарын 11
Энэ үдэр наһа бараһаниинь
Категори:Үдэрнүүд
Домно һуурин
Категори:Яруунын аймаг
9 һарын 13
Юһэдүгээр һарын 13 — Григориин литын жэлэй 256-дахи үдэр (үндэр жэлдэ 257-дэхи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 109 үдэрнүүд үлэжэ байна.
9 һарын 15
Юһэдүгээр һарын 15 — Григориин литын жэлэй 258-дахи үдэр (үндэр жэлдэ 259-дэхи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 107 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Исинга һуурин
Исинга (Исинга) - Яруунын аймагай тосхон.
Эвенк хэлээр ис/ись ‘загаhан’ гэhэн удхатай болоно. Энэ тосхон загаhаар баян нуурай эрьедэ оршодог.
The Beatles
Битлз хамталигынь Америкын Хүгжэмэй Үйлэдбэрилэлэй Холбооной тэмдэглэһэнээр Америкын Нэгэдэһэн Уласай хүгжэмэй жагсаалтада сингл болон альбомоороо хамагай үндэр байра һууритай гү, али борлуулалтаараа тэригүүлхэ хамталиг хэмээн үргэмжэлэгдэба. Ехэ Британида тэдэ нэгэдүгээр байрада хүрэһэн 40 тухай сингл, альбом болон богони альбом гаргаба. Энэ боролуулалтын амжалтань бусад хэдэн орондо дабтагдаһан: 1985 тэдэнэй хүгжэмэй компани EMI Битлз хамталигые дэлхэй даяар нэгэ тэрбүмһээ үлүү диск болон кассетые зараһан гэжэ тогтооһон байна. 2004 ондо Роулинг Стоунз сэтгүүл тэдэниие "Бүхы Саг Үеын Шэлдэг 100 Хамталиг" жагсаалтадаа нэгэдүгээр байрада жагсааба.
9 һарын 18
Энэ үдэр наһа бараһаниинь
Категори:Үдэрнүүд
Нуурта тосхон
Нуурта (Озёрный) - Яруунын аймагай тосхон.
Мужыха тосхон
Категори:Яруунын аймаг
Альберта
2006 оной арбанхоёрдугаар һарын 14-һөө тус можын Юрэнхы сайдай албаниие Альбертагай Дэбжэлтэтэ Консерватив Холбооной Эд Стелмач хашажа байна.
Уһажуулга
Уһажуулгын түүхэ
800 жэлэй урда эртын Перси уласта бии болоһон Канатууд мэдэгдэжэ бай эгээн эртын уһажуулгын арга болоод мүнөө үедэшье мүн хэрэглэгдэжэ бай бэлэй. Иимэ түрэлэй уһажуулгын аргануудые мүнөөдэр Ази, Ойрохи Дурнада, Хойто Африкада хаража болоно.
Уһажуулгын мүнөөнэй багтаса
2000 оной байдалаар дэлхэйн хэмжээндэ 2,788,000 дүрбэлжэн км хэмжээтэй газар таряалангай талмай уһажуулгые ашаглажа байна. Энэһээ 68 % Ази түбидэ, 17 % Америкэ, 9 % Европо, 5 % Африка, 1 % Номгон далайн бүһэ нютагта харьяалагдажа байна. Эгээн томо, уһажуулгын үндэр нягташалтай улас дамнаһан газарынь Хойто Энэдхэг, Пакистанда Инд-Ганга мүрэнүүдэй утаашань, Хитадай Хүхэ мүрэн, Шара мүрэнэй һаба, Египет болон Суданда Нил мүрэнэй утаашань, Калифорниин зарим хэһэг болон Миссисипи-Миссури мүрэнэй ай һабаар байна. Бага багтасатай уһажуулгын бүхы талмайнь дэлхэй хүн зон һуурижаһан бараг бүхыл газарта байна.
Нью-Брансвик
Можын нэрэ хойто Германиин Брауншвайг хотын нэрын англи болон франци оршуулгаһаа гаралтай. Брауншвайг Нэгэдэһэн Хаанта Уласай Ганноверай III Джорджын үбгэ дээдын нютаг юм.
Тулдун тосхон
Тулдун (Тулдун) - Яруунын аймагай тосхон.
Оюутан
Категори:Болбосорол
Бурса
Зүүлтэ
Категори:Түрэгэй хотонууд
Арагон
Хэлэнууд
Арагон соо гурбан хэлэн аhан ехээр таранхай. Тэдэнээ тоодо:
Эгитэ һуурин
Эгитэ (Эгита) - Яруунын аймагай тосхон. Зуун Нарин горхон ба Хара Шэбэр хоорондо байрлана.
Категори:Яруунын аймаг
Японой Буддын шажан
Һургуулинууд
Эдэ арбан гурбан шажанууд бол:
Автомашина
Мүнөө үеын автомашина 15—20 мянган хэһэгһээ бүридэнэ; энэ дунда 150—300 хэһэгүүд эгээн шухала байгаад, үйлэ ажаллахада үлүү һамшалга гаргана.
Принц Эдвардын Арал
Принц Эдвардын Арал (Prince Edward Island, PEI гү, али P.E.I.; Île-du-Prince-Édouard; шотланд гэлеэр Eilean a’ Phrionnsa (оршуулбал «Хун тайжын арал») гү, али Eilean Eòin - оршуулбал «Иоаннай арал» гү, али аралай хуушан нэрэ Сен-Жанай арал гэһэн нэрэтэй холбоотой) микмакаар Apekweit гү, али Epikwetk багсаагаар оршуулбал «далайн уһанда бүйбээлэгдэһэн газар») — мүн эжэл нэрэтэй аралһаа бүридэхэ Канадын можо болоно. Энэ Далайн можо хуурай газарай нютаг дэбисхэр болон хүн зоноороо эгээн бишыхан можо (нютаг дэбисхэрые тоосохогүй бол). Тус арал өөр хэдэн нэрэтэй. Тухайлбал: «Булангай сэсэрлигтэ хүреэлэн» гэһэн нэрэ тухайн можын бэлшээриин үзэмжэ, хүдөө ажахын эдэлбэри газарые зааһан нэрэ бол; «Холбооной түрэһэн газар» гэһэн нэрэ 1864 оной Шарлоттаунай бага хуралые зааһан нэрэ юм.
Коммунизм
Түүхэ
Баруун түүхэдэ үмсэ хүрэнгын ниитэлиг эзэмшэлдэ һуурилһан байха ёһотой гэжэ үзэдэг. Жэшээнь, Ромада Спартак богоолой зэбсэгтэ бодолгодо нэгдэһэн байдаг. V зуунда Маздакай хүдэлөөндэ одоогой Иран һурбалжатанууд, санбаартанууд коммунистда хүсэ һориһон тухай тодорхойлон үгүүлһэн ба эгалитари үзэлтэнэй ниигэм хубиин үмсэтэ байгуулгые шүүмжэлдэг байһан.
Киото
Киото (, Кёото), Японой Хонсю аралай түб хэһэгтэ оршодог хото, гүрэнэй шухала эдэй засагай, түүхын ба соёлой түб мүн. Һубагаар холбоотой Бива нуурһаа 10 км зайда, Ямасира һаба газарта байрлана. Киото можын засаг захиргаанай түб. 1 469 мянган оршом хүн зонтой (2014). Тээбэриин узуулбари. 792‒794 оной хоорондо байгууланхай болон 794‒1192 ондо Хэйан-кё нэрэтэй байгаа. Киото 794 онһоо 1868 он хүрэтэр Японой эзэн хаанай ниислэл хото байһан болон одоо Осака-Кобе-Киото метрополи бүһын шухала хэһэг юм.
Осло
Осло (Oslo) — Норвеги уласай ниислэл хото болон эгээн ехэ хото, Норвегиин һомоной дунда гансахан можын зэргэтэй һомон мүн. Осло дунда Зүүн Норвегида (Ойстланнда), Ослофьордын үзүүртэ байрлана. 1 000 339 ажаһуугшадтаяа Осло хотын бөөгнэрэл Осло һомон болон арбан нэгэ хүршэ һомодһоо бүридэнэ. Осло һомон бөөгнэрэл түб болоод 2018 оной 4 һарын 1-ндэ 674 736 ажаһуугшадтай байгаа. Ехэ Ослогой нютаг газар 1 546 706 ажаһуугшадтай байгаа. Баруун зүгтэ Берум ба Рингерике һомод, хойто зүгтэ Люннер һомон, зүүн зүгтэ Ниттедал, Лиллестрём, Лёренскуг ба Энебакк һомод, урда зүгтэ Хойто Фуллу ба Несодден һомод байрлана. Мүнөө үеын Осло хото Христиани ба Акер гэжэ хоёр түүхын һомодой газарта байрлана. Осло/Христиани Акерсхус гүнлигэй ба Акерсхус епархиин ниислэл байгаа. Мүнөө үеын Осло 1925 ондо дунда зуун үеын хотын нэрэ абтаһан; 1925 оной урда Осло гэжэ миин лэ Хуушан хотын нэрэ байгаа аад, бүхэ хото Христиани гэжэ нэрэтэй байгаа.
Баруун Хойто нютаг дэбисхэр
Холбооһон
Категори:Канада
Апостол Павел
Апостол Павел (түрэһэн нэрынь Саул; Савл; Шауль; ивр. ‏ שאול‎ ‏‎ ‎ ; Тарсынхи Саул; Савл Тарсянин; ивр.  ‏ שאול התרסי‎ ‏‎ ‎ ; Šaʾul HaTarsi; эр.-грек  Σαούλ (Saul), Σαῦλος (Saulos) ба Παῦλος (Paulos) ; лат.  Paulus или Paullus, — орш. «бага» ; магадгүй 5/10, Тарс — 64/67, Рим) —  иудейн «буруу номтодой апостол» (Рим. 11:13); арбан хоер апостолнуудай тоодо ороногүй.
Дайша фарисейгаар христиан шажантадые хабшалгада оролсобо. Дамаскта ябаха зуураа тэрэниие туяа гэрэлтүүлээд һapгаажа, Иисус Христосой абяа дуулаба (Үйлэнүүд 9:3-8). Замайнь нүхэд тэрэниие Дамаск хотодо байһан Ананиинда асараа. Анани тэрэниие хараатай болгожо хэрээснэг болгобо. Дамаскта Савл Иисус болбол Бурханай Хүбүүн гэжэ мүргэлэй Синагогодо номножо захалба (Үйлэнүүд 9:1-20). Кипр аралда Савл Сергий Павел түшэмэлые шэглүүлһэн һүүлдэ Павел гэжэ нэрэтэй болобо (Үйлэнүүд 13:4-1213:4-12).
Бүлгэмдэ ба хүнүүдтэ Павелэй арбан дүрбэн эльгээһэн бэшэгүүд Шэнэ Хэлсээнэй шухала хэһэг болоод христосой шажанай теологиин гол бэшэг байна. Евангелиин һургаалда нэмэлтэ болоһон тус эльгээһэн бэшэгүүдтээ Павел Иисус Христосой һургаалые тайлбарилаад, Евхаристи нюуса ёһололые баталжа (1 Коринфынхидтэ 11:28), иудеохристианствые нисааба.
Дайша фарисейгаар христиан шажантадые хабшалгада оролсобо. Дамаскта ябаха зуураа тэрэниие туяа гэрэлтүүлээд, Иисус Христосой абяа дуулаба (Үйлэнүүд 9:3-8). Замайнь нүхэд тэрэниие Дамаск хотодо байһан Ананиинда асараа. Анани тэрэниие хараатай болгожо хэрээснэг болгобо. Дамаскта Савл Иисус болбол Бурханай Хүбүүн гэжэ мүргэлэй Синагогодо номножо захалба (Үйлэнүүд 9:1-20). Кипр аралда Савл Сергий Павел түшэмэлые христосой шажанда шэглүүлһэнэй һүүлдэ, «Гэгээн апостолнарай үйлэнүүд» гэһэн номдо Савл Павел гэжэ нэрэтэй болобо (Деян. 13:4-1213:4-12).
Роза Люксембург
Һургалта ба улас түрын үйлэ ажаллалга
1905 ондо болоһон Түрүүшын Орос хубисхал тэрэниие зоригжуулба. Варшавада ерээд тэмсээд, 1906 ондо Орос засагай газарай түрмэдэ табигдаһан. 1911 ондо Социалис интернационалай гэшүүн болоод, 1914 оной 3 һарада Германиин засагай газарай түрмэдэ табигдаба.
Мацуо Басё
Намтар
Басё бүри багаһаан шүлэг зохёол бэшэхэ һонирхолдо хүтэлэгдэн хайку маягаар шүлэг туурбижа ехэхэн хүдэлмэрилһэнэй үрэ дүндэ тон нэрэдэ гаража, уламаар 1672 ондо уран бүтээл туурбиха эгээн боломжотой гэжэ тоосогдодог байһан Эдо хотодо ерэжэ, һуурижан өөрын һургуулиие үүсхэжэ, тэрэ үеын Японой нэрэ нүлөө бүхы зохёолшодтой холбоо тогтоожо ажаллаһаниинь ерээдүйн ехэ найрагша болохо замай эхилэл боллоһон юм. Энэ үедээ олон шабитай боложо, Японой хайкугай түрэлэй тэригүүн зэргын найрагша гэжэ үнэлэгдэхэ болотороо үдэһэн юм.
Зүүлтэ
Категори:Японой зохёолшод
Альцгеймерэй үбшэн
2015 ондо бүхы дэлхэй дээрэ 48 сая шахуу Альцгеймерэй үбшөөр үбшэдэг хүнүүд байгаа. Диилэнхидээ энэ үбшэн 65-һаа дээшэ наһатай хүнүүд үбшэдэгшье һаа, тохёолдолой 4% - 5% эртын Альцгеймерэй үбшэн энэнһээ эртэ эхилнэ. 65-һаа дээшэ наһатай хүнүүдэй дунда 6% Альцгеймерээр үбшэдэг. 2010 ондо, зүнтэглэл 486 000 шахуу үхэлые ушаруулба. 1906 ондо Германиин психиатр ба патолог Алоис Альцгеймер эгээн түрүүшынхиеэ тодорхойлбо. Алоис Альцгеймерэй түрүүшын эмнүүлэгшэ Августа Детер нэрэтэй байгаа. Хүгжөөһэн гүрэнүүдтэ, Альцгеймерэй үбшэн санхүүгэй талаар эгээн гаргашатай үбшэнүүдэй дунда.
Ном зохёол
Ород хэлээр: Англи хэлээр:
Жэрмэһэн
2012 ондо 213 сая болоһон жэрмэһэлэлтэ дунда 190 сая хүгжэжэ бай дэлхэйдэ болоод 23 сая хүгжэһэн дэлхэйдэ болоо. 15-һаа 44 наһатай эхэнэр дунда 1,000 бүридэ 133 эхэнэр жэрмэһэн байгаа. Баталһан жэрмэһэлэлтэ дунда 10%-һаа 15% хүрэтэр зулбалтаар дүүрэбэ. 2013 ондо, жэрмэһэнэй хүндэрэл ушар 293,000 хүн наһа бараһаншье, 1990 ондо 377,000 хүн наһа бараһанһаа бага. Ниитэлиг шалтагаан эхын шуһа алдалта, абортын хүндэрэл, жэрмэһэнэй үндэр шуһанай даралта, түрэлтын халуурал (найралалгын дараахи сепсис) болон һаалтатай найралалга багтана. Дэлхэй даяар жэрмэһэнэй 40% түлэблэгдөөгүй байна. Түлэблэгдөөгүй жэрмэһэлэлтын хахад абортын аргаар зогсоогдобо. АНУ-да болоһон түлэблэгдөөгүй жэрмэһэлэлтын 60% тохёолдолдо эхэнэр хээлитэһэн һарада контрацепцептивые хэрэглэбэ.
Хүдөө ажахы
Танилсуулга
Хоридугаар зуунда хүдөө ажахын практикада маша ехэ хубилалта гараһан. Илангаяа хүдөө ажахын химиин һалбари болон механизацилга. Хүдөө ажахын химинь химиин үтэгжүүлгэ, химиин инсектицид, пестицид, фунгицид, хүрьһэнэй нүхэн һэргээлтэ, хүдөө ажахын бүтээгдэхүүнэй шудалга, үндэр ашаг шэмтэ малай тэжээлэй хэрэгсээ гэхэ мэтын асуудалнуудые шиидэдэг.
Хүдөө ажахын асуудалнуудта хандаха хэрэглэгшэдэй анхаарал үдэн нэмэгдэһэнээр органик хүнэһэн гэхэ мэтын уряатай хүдэлөөнүүд түрэн гараха болобо.
Һүүлшын жэлнүүдтэ эршэмжэһэн хүдөө ажахын зарим асуудал ехээр анхаарал татажа хэлэлсэгдэхэ болобо. Асуудалай голынь томохон хүдөө ажахын химиин бодос үйлэдбэрилэгшэд, мяхан хилгэгшэд, хүнэһэн болбосоруулха үйлэдбэринүүдэй нүлөөлэл ехэдхэжэ бай ябадал. Өөр нэгэн асуудал бол эршэмжэһэн хүдөө ажахын байгаали оршондо үзүүлжэ бай һөөргэ (отрицательна) нүлөөлэлэй талаар юм. Жэшээлбэл, АНУ-ай Миссисипи мүрэндэ химиин үтэгжүүлгэ олон жэлэй турша урдан орожо бай болоод энэнь Мексикын булангай дээрэхи мүрэн шудхадаг (дренажна) хэһэгтэ Үхэлэй Бүһэ бии болохо шалтагааниинь боложо. Эршэмжэһэн хүдөө ажахынь мүн газарай үржэл шэмые аажамаар багадхажа ябаандаа сүлжэлгэ үүсхэхэ нүхэсэлые бүридүүлжэ байна.
Үндэр ашаг шэмэтэ мал амитан, ургамал гаргажа абаха уламжалалта селекци, генетик инженери
Хүдөө ажахы болон мал ажахын һалбарида ногоон хубисхал үндэр ашаг шэмэтэ түрэлнүүдые бии болгохо замаар малай ашаг шэмые хэд дахин ехэдхэхэ уламжалалта гибридизировалха аргые түгээмэл болгоһон. Хүгжэһэн оронуудта гол түлэб амитан болон ургамалай олон үүлдэрые ехээр гибридизировалха эхилһэн болон бусад хүгжэжэ бай оронуудта тухайн бүһэ нютагай байгаали саг уларил, үбшэн эмгэгтэ тогтууритай түрэл зүйлнүүдтэй гибридизировалха замаар үндэр ашаг шэмэтэ түрэл зүйлнүүдые гарган абажа байна.
Холбооһон
Категори:Эдэй засаг