cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Христофор Колумб
Нүлөө
Колумбын нээлтэнь колонизацилгые дахуулһан гэжэ хэлэжэ болоно. Колумбын нээлтын тухай маргаан эрдэмтэдэй дунда мүнөө хүрэтэр үргэлжэлдэг. Колумб ба тэрэнэй баг уугуул зондо эсэргүү аймшагтай гэмтэ хэрэг хэһэн, мүн тэрэшэлэн Колумбые зүүн хойто Америкэдэ хүрэхэһөө олон зуун жэлэй урда викингүүд ошоһон гэдэг нотолгоо байдаг. Тэрэшэлэн Африкын ажаһуугшадые мүлжэжэ богоолшолоод һанаандагүйгөөр Америкын торпикын бүһэд ошожо байһанииешье мартаха аргагүй юм. Гэбэшье һаа, Колумб Америкэ түбиие дахин нээһэниинь дэлхэйн хэмжээнэй аша холбогдолтой юм. Колумб Америкые нээһэнээр баруунхид газар зүйн мэдэлгэ баяжажа, уламаар хилын саанада газар нютагтай гүрэн бии болохо үндэһэ болоһон юм.
Зүүлтэ
Категори:Далайгаар ябагшад Категори:Италиин аялагшад Категори:Испаниин аялагшад
Гана
Категори:Африка
Гвиней
Гвиней - Африкийн улас.
Категори:Африка
Технологи
Технологи (τέχνη — уралиг, дархалалга; λόγος — «үгэ», «ухаан», «удха») гээшэ материалай, бодосой, түүхэй эдэй шэнжэ шанарые, хэлбэриие болбосоруулха, үйлэдбэрилхэ, хубилгаха арга зам; технологиин үйлэ ябасада ажалладаг физикын, химиин, механикын гэхэ мэтэ хуули тогтоомжо шэнжэлдэг эрдэм ухаан. Үйлэдбэрилгын үйлэ ябасын нэгэ хэһэг болодог олзоборилхо, болбосоруулха, тээбэрилхэ, хадагалха, хинаха үйлэ ажаллалгые баһа технологи гэнэ.
Категори:Технологи
Гвиней-Биссау
Гвиней-Бисау - Африкийн улас.
Категори:Африка
Бундестаг
Бундестаг (Bundestag — холбооной хурал, герм. Bund (холбоо), герм. Tag, Tagung (хурал)) — ХБНГУ-ай нэгэ танхимтай арадай түлөөлэлэй орган.
Категори:Германи
Джибути
Категори:Африка
Замби
Замби - Африкийн улас.
Категори:Африка
Арал
Арал — нуур далай, гол мүрэн соо бүхы талаараа уһаар хүреэлэгдэһэн, хөөрэлгын сагташье хуурай газар юм. Хэдэ хэдэн арал бүлэгые олтирог гэнэ.
Гүн ухаан
Гүн ухаан гү, али философи (грек φιλοσοφία) — хорбоо юртэмсэ ба хүнэй ниигэмэй мүн шанар, түүншэлэн хүнэй амидаралай утга ушарай талаар эсэслэн тунгаажа, али болохо түгээмлээр зүбшөөрэгдэхүйсэ тайлбарые хайжа һудлаха ухаан юм. Гүн ухаан гэдэг грек хэлэнэй "φίλος" гү, али дураха, "σοφία" гү, али сэс мэргэн гэһэн хоёр үгэнэй ниилбэрһээ гаралтай болоод "сэс мэргэндэ дураха" гэдэг утгаар хэрэглэгдэжэ байба.
Гүн ухаан гэдэг боло бидэ улам илүү мэргэн ухаантай болохо, өөрыгөө гүн Гүнзыгэй ухамсарлан улам һайн хүн болохо зорилгоор үйлдэжэ, үнэлжэ сэгнэжэ, оюун дүгнэлтэ гаргажа байгаа тэрэ аргые бүтээлшэ шүүмжэлэлтэйгээр, системтэй шэнжэлэн һудлха ябадал юм. Анханай агуу ехэ гүн ухаантан Сократ гүн ухаан боло амидаралай һонголто, үйлэ ажалалгаа болон сэтгэн бодохын зүб заршимые олохо зорилготой өөрыгөө шүүмжэлэлтэйгээр танин мэдэхэ үйлэ ябаса мүн гэжэ үзэжэ байба. Сократ асуулта-харюултын аргандаа өөрын алдаа болон юм мэдэхэгүй байгаагаа хүлээн зүбшөөрдэггүй зоной бэеэ тооһон бодолые бута сохихын тулда югөөдэлые ашиглаһан юм.
Гүн ухаан дахи хоёр үндэһэн уламжалал
17, 18-р зуунда гүн ухаантад гүн ухаан дахи хоёр уламжалалые хүные шэнжэлхэ ябадалда абаашажа нэгэтхэн байгаалиие танин мэдэхэ бидэнэй мэдэлэгэй зааг хизаарые тодорхойлхые оролдоһон. Энэ шэнэ хандалага Декартһаа эхилжэ хүгжэлэй дээдэ оргилиинь Кант болоһон.
Гүн ухаантадай дотор философидо эсэргүү байра һууритай зон байһан. Гүн ухаан аша холбогдол багатай зүйлэ һудалдаг, болбол жэнхэни бэшэ хуурамша асуудалаар оролдодог, болбол оршин тогтоножо байгаа улас түрын байгуулалагые зүбтэгэхэд лэ үйлшэлдэг гэхэ мэтээр буруутгадаг байба. Манай үедэ гүн ухааные хамагай хайра найрагүй шүүмжэлһэн хүнэй нэгэ Австриин гүн ухаантан Витгенштайн байһан юм.
Мүн гүн ухаан хүн өөрыгөө танижа мэдэхэ һонирхолтой һалбари юм. Энэ һалбарида өөрыгөө яагад эндэ байгаае юу хэхые хүсэжэ байгаагаа ойлгохогүй хүндэ илүү тохиромжотой. Тэдэнэй амидаралда энэ һалбари тодорхой зорилготой баһа яаруу бэшэ уужуу болгоно. Гэхэдээ зүбхэн иимэ зондо зорюулһан юм бэшэ бүхы хүндэ нээлтэтэй
Зүүлтэ
Категори:Философи Категори:Шэнжэлхэ ухаан
Саг хугасаа
Саг хугасаа үнгэрһэн, модоо, ерээдүй    гэһэн гурбан хэмжээсэтэй байха ба тэдэгээрэй хоорондо үрнэжэ бай үйлэ ябадалай үргэлжэлхэ хугасаанай хэмжүүр болодог. Эртэһээ нааша саг хугасаанай тухай ойлголтонь шажан болоод шэнжэлхэ ухаанай гол шухала һэдэб асуудалай нэгэ байһанаар ерэһэн болоод бүхыл һалбарида хэрэглэхэдэ тохиромжотой байдалаар тодорхойложо ерэһэн болобошье эрдэмтэд үнэндээ тодорхойлжо шадаагүйл байна. Тиимэ болобошье бизнес, үйлэдбэрилэл, спорт, шэнжэлхэ ухаан мүн уралигай һалбаринуудта өөр өөрын гэһэн саг хугасаа хэмжэхэ системые хэрэглэдэг. Гэхэдээ зарим энгиин эргэлзээгүй тодорхойлолтонууд байдаг “саг хугасаанай нэгэ эгшэндэ бүхы зүйл гансал удаа тохёолдодог” “саг хугасаае сагаар хэмжэдэг” гэхэ мэтэ.
Олон алдартай философууд, гүн ухаантануудай дунда саг хугасаанай тухай хоёр илгаатай үзэл баримталал байдаг. Нэгэниинь “саг хугасаа бол оршолон юртэмсын бүтэсын үндэһэн хэһэг болоод бэе дааһан зүйл юм”. Исаак Ньютон энэ үзэлтэй һанал ниилэдэг байһан болоод заримдаа “Ньютоной саг хугасаа” гэжэ нэрэлдэг байгаа. Үүнэй эсэргүү үзэл һанаань “саг хугасаа бол ямар нэгэн үйлэ ябадал, объектһоо хамааралтай зүйл бэшэ, ямар нэгэн зүйлын урасхал баһа бэшэ болоод харин үйлэ ябадалые жэшэжэ харисуулжа дэһэ дараалалда оруулжа байдаг хүнэй оюун ухаан сэдьхэхын бүтэсэ (оронзай ба тоо дугаартай хамта) юм” гэһэн байдаг. Готтфрид Лайбниц ба Иммануил Кантын энэ хоёрдохи үзэл һанаанай дагуу саг хугасаа бол ямар нэгэн үйлэ ябадал бэшэ мүн ямар нэгэн зүйл бэшэ, тиимэһээ энэнь хэмжэжэ болохогүй, аялжа болохогүй зүйл юм.
Саг хугасаа бол Олон уласай нэгэжын системын үндэһэн долоон физикэ хэмжүүрэй нэгэн юм. Саг хугасаагаар бусад хэмжэгдэхүүные тодорхойлодог. Жэшээлбэл: үнсэг хурдан, тодорхой хугасаанда хэжэ бай эргэлтын тоогоор тодорхойлогдодог. Саг хугасаанай үйлэдэлэй тодорхойлолто, шудалжа хэмжэжэ бай саг хугасаае тодорхой стандартаар тогтооһон өөр нэгэ дабтамжатай саг хугасаагаар хэмжэхэ шаардалга гараһан ба эндэһээ “секундые” хэрэглэхэ болоо. Энэ нэгэжэнь шэнжэлхэ ухаанай шудалгаа шэнжэлгээ болон үдэр тутамай амидаралда маша үргэн хэрэглэгдэдэг. Саг хугасаанай үйлэдэлэй тодорхойлолтонь тооложо хэмжэжэ болодоггүй саг хугасаа гэжэ нэрэлэгдэдэг зүйл гэһэн ойлголтые халажа энэ бол урдан үнгэрдэг, тооложо хэмжэжэ болодог зүйл гэһэн ойлголтые бии болгоһон. Оршолон юртэмсын үргэлжэлһэн саг хугасаанай шудалгаа шэнжэлгээнь саг хугасаан доторхи оронзайн талаархи асуудалые гаргажа ерэһэн ба энэ асуултань байгаалиин шэнжэлхэ ухаанай шэглэлые шудалжа бай оюутадай һуури ажал болодог байна.
Зүүлтэ
Категори:Саг
Зимбабве
Зимбабве - Африкийн улас.
President : Emmerson Mnangagwa Категори:Африка
Берлин
Берлин (Berlin ) — Германи Уласай холбооной ниислэл болон 16 холбооной газарнуудай нэгэн. Шпрее мүрэн Һафель мүрэндэ шудхажа ородог үзүүртэ, Эльба ба Одер мүрэнүүдтэй холбодог онгосын һубагуудта оршоно. 890 км² оршом талмайтай. 1939 ондо 4,3 сая, 1945 ондо 2,8 оршом сая, 1949 ондо 3,3 сая, 1995 ондо 3,5 сая хүнтэй байгаа. Одоо тус хотодо 3 469 800 гаран (2013) зон амидардаг.
Берлин — болбол Германиин эгээн томо ажаүйлэдбэриин, соёлой ба эрдэм ухаанай түб. Шёнефельд ба Тегель хоёр улас хоорондын ниидэхэ онгосын буудалтай, 2008 оной 10 һарын 31 болотор Темпельһоф гэһэн ниидэхэ онгосо ажаллажа байгаа. 150 км зурлаа метрополитентэй. Ажаүйлэдбэриин гол һалбари: машина бүтэлгэ (сахилгаанай техника, сахим, тоног түхеэрэмжэ, ниитын ба тээбэри), хими-эм зүй (эмэй болон нарин химиин синтезэй бодосой үйлэдбэрилгэ), полиграфи (хэблэл), бүдэй, оёдолой, хүнэһэнэй ажаүйлэдбэри.
Берлин хото XIII зуун жэлэй эхиндэ хото болобо. 1486 онһоо хойшо Бранденбургын (хожомынь Пруссиин) ниислэл хото, 1871 онһоо хойшо — Германиин ниислэл. Европодохи Дэлхэйн хоёрдугаар дайнай һүүлшын шатада 1945 оной 5 һарын 2-до зүблэлтэ сэрэгүүд хүсэдөөр хотые эзэлбэ (Берлинэй операци). Фашис Германиин илагдалай һүүлдэ Берлинэй нютаг дэбисхэр зүблэлтэ, АНУ-ай, Ехэ Британиин ба Франциин дүрбэн эзэмдэлгын бүһэдэ хубаагдаһан байна. 1948 ондо баруун гүрэнүүд хотын парламентын һунгуули ябуулба. 1949 оной 10 һарын 7-до зүүн хэһэгтэ БНАГУ тунхаглагдажа, Берлин хото Зүүн Германиин ниислэл болобо. 1961 ондо хүн зоной баруун руу нүүхэ ябадалые болюулхын түлөө Берлинэй хана (102 км утатай, энэ тоодо 45 км ута хотын хилэдэ байрладаг Баруун ба Зүүн Берлин хоорондо хашаа барилга) баригдаһан байна. Зүүн ба Баруун Германиин нэгэдэлэй һүүлдэ 10 һарын 3-да холбооной ниислэл Боннһоо Берлиндэ ошобо. Дээдэ һургуулинууд. Театрнууд: опера ба баледэй театр, «Комише опер», «Берлинер ансамбль» гэхэ мэтэ. Берлинэй гүрэнэй музейнүүд, Германиин түүхын музей гэхэ мэтэ. Зоопаркууд. XIII—XIV зуунай готикын церковь сүмэнүүд, XVII—XIX зуунай барокко ба классицизм маягай ансамбльнууд. XI Олимпиадын наадан (1936 он).
Зүүлтэ
<references group="note" responsive="" />
Категори:Германи Категори:Германиин хотонууд Категори:Саятан хото Категори:Европын ниислэлнүүд
Зүүлэмэ һуурин
Нэрэ
Бии дүрбэн тухайлууд:
Хүн зон
2012 жэл: 296 хүн.
Категори:Эрхүүгэй можо Категори:Зэмэ аймаг
Удмурт хэлэн
Удму́рт хэлэн (Удмурт: Удмурт кыл) — Ураал хэлэнэй бүлэгэй Пермиин нэгэн хэлэн юм. Удмуртууд ба Бесермянуудай үндэһэнэй хэлэ юм.
Дээдэ Шэлбэй һуурин
Дээдэ Шэлбэй (Верхний Щельбей) — Оросой холбоото уласай Эрхүүгэй можын Зэмэ аймагай Зулумай сельсоведай засагай захиргаанай мэдэгдэнги.
Нэрэ
Бии гурбан тухайлууд:
Хүн зон
Категори:Эрхүүгэй можо Категори:Зэмэ аймаг
Урду хэлэн
Урду хэлэн гээшэ хинустани хэлэнэй хоёр хэлбэринүүдэй нэгэн юм. Энэ хадаа Пакистанай албан ёһоной үндэһэнэй хэлэн, лингва франка юм. Энэдхэгтэ Энэдхэгэй Үндэһэн хуулиин ёһоор хүлеэн зүбшөөрэгдэһэн 22 хэлэн болоод, Джамму ба Кашмир, Телангана, Уттар Прадеш, Бихар, Джаркханд, Баруун Бенгал зэргэ зургаан можо уласта, Дели ниислэл тойрогто албан ёһоной статустай юм. Мүн Балбын нютагай хэлэн юм.
Категори:Хэлэнүүд
Тюмениин можо
Тюмениин можо — Оросой холбоото уласай нютаг можо. Ураалай холбооной тойрогто, Баруун Сибириин эдэй засагай бүһэдэ оруулдаг мүн. Тюмениин можо Ханты-Манси автономито тойрог болон Ямал-Ненец автономито тойрогые багтаана. Засаг захиргаанай түб — Тюмень хото.
Түүхэ
Можо нютагай һуурижалга 43 мянган жэлэй урда эхилһэн байна.
XIII—XVI зуун жэлдэ Тюменка голой эрьегээр (Турын шудхал) татарнуудай хэрэйдэй Тюмениин ханлигай ниислэл Чинги-Тура (Чимги-Тура) байрлажа байгаа. Тус ханлиг Алтан Ордоной мэдэлдэ байгаа. 1500 оной оршомдо Тюмениин ханлигай хан Баруун Сибириин ехэнхи хубиие нэгэдхэжэ Кашлык ниислэлтэй Сибириин ханлигые байгуулба.
«Тюмень» гэһэн нэрэ түрүүшынхиеэ 1406 ондо Архангелогородой түүхэдэ дуридана.
1708 ондо Тобольск Оросой эзэнтэ гүрэнэй эгээн томо Сибириин амбан можын засаг захиргаанай түб болоһон. 1782 ондо үгы болоһон Тобольскын аймагай нютаг дэбисхэрһээ Тобольскын амбан нютаг боложо, 1796 ондо Тобольскын можо болобо.
Тюмениин можо 1944 оной 8 һарын 14 үдэртэ Омскын болон Курганай можын зарим аймагуудһаа байгуулба.
Газар зүй
Ураалай нюруугай зүүн урда хэһэгтэ, Баруун Сибириин тэгшэ газарай баруун захада оршоно. Урда талаараа Казахстанай Хойто-Казахстанай можотой хилэлнэ. Баруун хойто талаараа (Ямал-Ненец автономито тойрогоор) Архангельскын можотой, баруун талаараа Коми Улас, баруун урда талаараа Свердловскын ба Курганай можотой, зүүн урда талаараа Омскын ба Томскын можотой, зүүн талаараа Красноярскын хизаартай хилэлдэг. Хойто талада Хойто мүльһэн далай байдаг. Түби газарай уларилтай.
Сагай бүһэ
Тюмениин можо Екатеринбургын саг сагай бүһэдэ байрлана. UTC-һаа +5:00 шэлжэлтэтэй. Москвагай сагһаа тус сагай бүһэ +2 сагай үргэлжын шэлжэлтэтэй байгаад Оросто MSK+2 гэжэ тэмдэглэгдэнэ.
Зүүлтэ
Категори:Тюмениин можо
Нотр-Дам-де-Пари
Нотр-Дам-де-Пари, Парисай Богоматериин собор гээшэ Франциин ба ондоо гүрэнэй олон сээрхэбүүдэй үльгэр жэшээ болоһон эртын Франциин готикын уран барилгын дурасхал юм. Париста Сенэ голой Сите аралда байрлана. Тус собор хадаа 5-нефтэй, богони трансепдтэй ба баруун талаар хоёр 69 метр үндэр самхагтай базилика (130 м ута, 108 м үргэн, 35 м үндэр интерьер таазатай) мүн. Нотр-Дамай уран барилга романеск (фасадай хүндэлэн хубаалга, зарим хубиинь заһабарилһангүй хана, хилбар декор) ба готикын (һуман хэлбэритэй арка, аркбутанууд) хэб маягүүдые холино.
Тус собор 1163 ондо баригдажа эхилээд, 1257 ондо түгэсхэһэн байгаа (хор 1177 түгэсхэһэн аад, трансепт ба неф 1196 ондо түгэсхэһэн, баруун фасад 1200—50 оной шахуу түгэсхэһэн). XIII зуунай үнгэтэ шэлэй розо-сонхонууд 2019 оной гал түймэр хүрэтэр хадалагдаһан байгаа. XIX зуунда реставрировагдлажа һэргэн заһагдаһан байгаа.
Зүүлтэ
Категори:Парис Категори:Франци
Үрэнхэй һуурин
Үрэнхэй (Урункуй) — Оросой холбоото уласай Эрхүүгэй можын Зэмэ аймагай Хазанай сельсоведай засагай захиргаанай мэдэгдэнги.
Нэрэ
Бии хоёр арадай тухайлууд:
Хүн зон
Категори:Эрхүүгэй можо Категори:Зэмэ аймаг
Испани хэлэн
Испани хэлэн гү, али Кастиль хэлэн — дэлхэйн 500 сая оршом хүнэй түрэлхи хэлэн болон Латин Америкын оронууд болон Испани уласай албан ёһоной хэлэн юм. Энэдхэг-Европо хэлэнэй аймагай Итали хэлэнэй бүлэгтэ багтадаг.
Испани хэлэнэй испани хэлээрхэ нэрэнь Кастельяно (Castellano) гү, али эспаниол (Español). Урда Америкын оронуудта кастельяно гэжэ нэрэлэгдэхэнь олон ба Мексика, Түб Америкэ, Карибын оронуудта зүбхэн эспаниол гэжэ нэрэлдэг.
Түүхэ
Испани хэлэниинь Ибериин хахад аралые захиржа байһан Римэй эзэнтэ гүрэнэй эргэдэй ярилсадаг хэлэн болохо латин хэлэндэ үндэһэлһэн болон араб хэлэнэй нүлөөе абажа хүгжэһэн хэлэн юм.
Тархалта
Испани хэлэниинь НҮБ-ын албан ёһоной 6 хэлэнэй нэгэн (Бусадиинь англи хэлэн, франци хэлэн, ород хэлэн, хитад хэлэн, араб хэлэн) болон Испани болон Латин Америкын 18, Африкын 1, ниитэ 20 уласай албан ёһоной хэлэн болно. Испани хэлые албан ёһоной хэлээ болгоһон уласуудые доро жагсааба.
Холбооһон
Категори:Хэлэнүүд
Камерун
Камерун - Африкийн улас.
Категори:Африка
Юрий Гагарин
Юрий Алексеевич Гагарин (1934 оной 3 һарын 9 - 1968 оной 3 һарын 27) 1961 оной 4 һарын 12-до хүн түрэлхитэнэй дундаһаа түрүүшынхеэр замбуулин сансарта ниидэһэн Зүблэлтэ холбоото уласай ниидэгшэ, сансарын ниидэгшэ.
Кени
Кени - Африкийн улас.
Юрий Гагарин
Залуу бага наһан
Гагарин Смоленскын можын Гжатск хотын (мүнөөгэй Гагарин хото) оршомой Клушино гэһэн бишыхан тосхондо түрөө. Эсэгэ эхэнь хамтаралай ажалшад байба. Юрий дээрээ хоёр ахатай, доороо нэгэ дүүтэй байгаа. Тэрэнэй бага һургуулиин арифметикын багшань армида ниидэгшэ боложо, дайнда оролсохоор ябаһан ушар тэрэнэй амидаралда томо нүлөө үзүүлһэн гэдэг.
Кени
Категори:Африка
Юрий Гагарин
Залуу бага наһан
Метталургиин үйлдэбэридэ дадалгаар ажаллажа эхилһэн Гагарин ажалаа һайн хэжэ байһан тула Саратов хотын ажаүйлэдбэриин һургуулида һуралсуулхаар болобо. Тэндэ Гагарин агаарай клубта орожо, онгосоор ниидэжэ үзөө һэн. Һургууляа дүүргэһэн Гагарин ниидэгшэ болохоор зорижо, 1955 ондо Оренбургта байһан Агаарай сэрэгэй офицерэй һургуулида оробо. 1957 ондо Оренбургта танилсаһан Валентина Голичева гэһэн басагатай гэрлэбэ. Һургуули дүүрнгэжэ Мурманскдахи сэрэгэй ангида хубаарилагдан ошобо.
Сансарые эзэмшэхэ аян
1960-аад ондо сансарай шудалал эршэмтэй хүгжэжэ, сансарын ниидхэшэдые һунган шалгаруулхада Гагарин 20 хүнэй хамта нэрэ дэбжэбэ. Иимэ тэрэ бусад нүхэдтэйгөө хамта сансарай ниидэгшэ болохоор бэлэдхэл һуралга хэжэ эхилһэн юм.
Иигээд дэлхэйдэ анха удаа хүн һуулгаһан сансарын хүлэг хөөргэхэ болмогсо Гагарин болон Герман Титов хоёр тунажа үлдэн, эсэстэнь Юрий һунгагдаба.
Сансарта ниидһэн
1961 оной 4 һарын 12.Тоблоһон үдэр боложо, Гагарин Восток3KA-2 (Восток-1 гэжэ алдаршаһан) хүлэгөөр хүн түрэлхитэнэй дундаһаа түрүүшынхиеэ сансарта ниидэһэн бэлэй. Тус ниидэлгын үеэр хэрэглэгдэһэн кодынь «хуша» гэһэн үгэ (Кедр) байба. Восток хүлэг дэлхэйн татаха хүсэнһөө гаража, сансарта 1 саг 48 минута оршом байһан болоод дэлхэйе нэгэ тойроһон байна.
Ниидэлгын үеэр Гагарин ТАСС агентлиг тэрэниие ахамадһаа хушууша боложо соло ахиһан тухай нэбтэрүүлжэ байхые соносоһон гэдэг. Энэнь тэрэниие амида эрьежэ ерэхэгүй байха гээд засагай газарай холбогдохо албан тушаалтанууд таамаглажа байһанһаа үүдэлтэй байгаа. Ушарынь Восток хүлэгынь агаар мандалда бусажа ороод, 7000 метрын үндэрһөө ниидэжэ һуудалтайнь гарган, шүхэрөөр буулгаха гэһэн аюултай заршамтай байгаа.
Эхэ дэлхэйдээ хүлэ табимагса Гагарин алдар хүндээр булуулһан юм. Никита Хрущевтай уулзаха үеэрээ тэрээр Коммунист намай һүр хүшые бахдан магтажа, Зүблэлтын коммунист дэглэмын үзэл һуртэлын нэгэ зэбсэг боложо байлаа. Гагарин дэлхэйн олон хото, уласаар айлшилжа, хүндэтэ иргэн боложо байба.
Сансарын баатар, гэнтын үхэл
Гэнтын алдар хүндэдэ умбаһан Гагаринай сэдьхэл һанаа тогтоборгүйтэжэ, архинда оржээ.
Тэрээр 1962 ондо ЗХУ-ай арадай хуралай депутатаар һунгагдаһан юм. Гагарин сансарһаа эргэжэ ерэһэныхээ дараа Ододой хотохондо һууришижа, сансарын хүлэг зохёон бүтээхэ түсэбдэ оролсожо байба.
Сэрэгэй нисэгшэ байһан тэрээр 1968 оной 3 һарын 27-ой үдэр һургуулилтын нислэг үйлдэжэ байгаад МиГ-15УТИ онгостойгоо унажа наһа бараһан юм. Ослын шалтгаан тодорхой болоогүй бөгөөд 1986 ондо дэлгэгдэһэн баримтаһаа үзэбэл тэрэ хабида нисэшье байһан Су-11 онгосоной үндэр хурданһаа боложо үүссэн агаарын урсгалда орожо ударидалагаа алдан унаһан гэһэн таамаглал хэжээ.
2005 ондо ослын талаарха шэнэ дүгнэлтэ гаршье, онгосоной агааржуулагшьень эбдэрһэн гү, али үмэнэхэ нисэгшиин алдаанһаа онгорхой орхигдоһонһоо болоод хүшилтүрэгшэ алдагдаһан хэмээн тайлбарлажээ.
Гаданай холбооһон
Категори:Зүблэлтэ замбуулингай ниидэгшэд Категори:Замбуулингай ниидэгшэд Категори:Ород Категори:Зүблэлтэ холбоото уласай Баатар
Бүгэдэ Найрамдаха Конго Улас
Конго - Африкийн улас.
Категори:Африка
Коморой аралнууд
Категори:Африка
Тель-Авив
Тель-Авив-Яффа (ивр: תֵּל־אָבִיב-יָפוֹ ; араб: تَلّ أَبِيب - يَافَا), гү али Тель-Авив — болбол Израилиин Гуш-Дан бүһын хамагай ехэ хүн зонтой хото юм. Израилиин Газарай дундада тэнгисэй эрье дээри байрладаг ба 460,613 хүн зонтой, уласай эдэй засаг, технологиин түб юм. Хэрбээ Зүүн Иерусалим Израилиин нэгэ хэсэг мүн һаа, Тель-Авив болбол Иерусалимай дараа хамагай ехэ хүн зонтой хоёрдохи хото юм; үгы болбол Тель-Авив Баруун Иерусалимай үмэнэ ородог хамагай ехэ хүн зонтой хото юм.
Тель-Авивые Рон Хулдаи толгойлдог Тель-Авивай муниципалитет ударидадаг ба олон гадаадын посольство байрладаг. Энэнь бета+ дэлхэйн хото ба Дэлхэйн Финансова Түбүүдэй Индексээр 41-р байранда ороһон. Тель-Авивиинь Дунда Дурнадта нэгэ хүндэ оногдохо эдэй засагаараа гурба, дүрбэдүгээртэ ородог. Хотонь амидаралгын минимумаар дэлхэйдэ 31-р байранда ороһон. Тель-Авив жэл бүри 2.5 сая олон уласай орогшодые абадаг. Ойрхи Дурнын "үдэшын нааданай ниислэл", хүлтэй һүниин амидарал, 24-сагай соёлтой. Тель-Авивые нэгэ хүндэ оногдохо вегануудай тоогоор дэлхэйдэ түрүүлдэг, хото даяар олон сагаан хоолной газартай тула Дэлхэйн Веган Хоолной Түб гэжэ нэрлэдэг. Тель-Авивда 30,000 гаруй студенттэй туһа уласай хамагай том ехэ һургуули болохо Тель-Авивай Ехэ Һургуули байрладаг.
Энэ хотые 1909 ондо Ишув (Еврей ажаһуугшад) Османай эзэнтэ гүрэнэй үедэ Иерусалимай Мутасаррифатай нэгэ хэсэг байһан эртэнэй боомто хото Яффа хотын захада мүнөөнэй гэр байрын комплекс мэтэ байгуулһан. Анха энэ хотые 'Аһузат Баит' (бук. "Гэр Усадьба" гү, али "Усадьба") гэжэ нэрлэдэг байба, районые байгуулһан ассоциациин нэрэ. Теодор Герцлиин 1902 ондо бэшэһэн Альтнойланд ("Шэнэ Хуушан Газар") романай Наһум Соколовой иврит оршуулгын Тель-Абиб хэмээхэ библиин нэрые абаһанай дараа дараа жэлиинь "Тель-Авив" болгон хубилгаһан. Тель-Авивһаа үмэнэ байгуулагдаһан Яффагай бусад еврей заханууд эсэсдэнь Тель-Авивай нэгэ хэсэг болоһон ба тэдэнэй хамагай эртэнэйнь Неве-Цедек (1886 он). Тель-Авивда 1921 ондо Яффагай Муниципалитетдэ "һуурин" статус олгоһон ба 1934 ондо Яффаһаа бэеэ даанги болоһон.Page 1: "Once Tel Aviv had won municipal status (the so-called Tel Aviv Township) in 1921, it strove to amend the relevant legislation by rescission of the clauses that placed it under Jaffa municipality's supervision. In the succeeding years, this question became increasingly to the fore, and demanded a speedy solution. Together with the Tel Aviv's ambition of independence as a Hebrew city with its own autonomous Hebrew government, some members of the township's council did not favour separation from the mother city Jaffa. In the mid-1920s, the view consoli- dated among the town councillors that Tel Aviv's subjection to Jaffa municipality had to be annulled, and it must be granted its deserved status as an independent Hebrew city."
Page 3: "Tel Aviv municipality strove for full municipal rights, for the status of a municipality with all its implications, in this way enjoying absolute independence. Yet it still wished to maintain its interests in Jaffa. Most obvious was the desire not to lose the Jewish influence in the Jaffa municipality, as well as reinforcing the clout of the Jews on the municipal council. In Tel Aviv's view, Jaffa enjoyed important status not only locally. At that time it was second in importance in Palestine only to Jerusalem, and was followed by Haifa, Safed and Tiberias."
Page 4: "...the Mandate government took a positive view of Tel Aviv's desire for full municipal independence. But at that stage it refrained from making any changes at all in Tel Aviv's municipal status. From the closing years of the 1920s, the authorities immersed themselves in the preparation of a new framework for the Municipalities Law, which was intended to replace the Ottoman law. So as long as the new law was incomplete, the authorities avoided any change in the municipal status of Tel Aviv. [Footnote: The new Municipalities Order was published in 1934. That year Tel Aviv gained full municipal independence, becoming a municipal corporation.]" 1947–1949 оной Палестинын дайнай дараа Тель-Авив 1950 оной 4 һараһаа эхилэн Тель-Авив нэрээр Яффатай бүрин нэгэдэжэ, Яффа хотын зарим хэсэгые муниципальна аннексиие эхилһэн ба 1950 оной 8 һарада "Тель-Авив-Яффа" нэрэтэй болоһон.
Үлэмжэ еврей тэрьедэгшэдэй иммиграцинь Тель-Авивай ургалта удалгүй Араб хүн зон диилэнхи хубиие эзэлдэг байһан Яффагай ургалтые дабаһан гэһэн үгэ юм. Тель-Авив ба Яффа хотые 1950 ондо Израилиин Тусгаар Тогтонолой Тунхаглалһаа хоёр жэлэй дараа нэгэ муниципалитетдэ нэгэдхэһэн. 2003 ондо ЮНЕСКО-ой Дэлхэйн Үбэдэ ороһон Тель-Авивай Сагаан Хотонь Баухаус болон бусад холбогдохо мүнөөнэй архитектурын стилиие багтааһан олон уласхоорондын стилиин байшануудай сугларуулгатай.
Этимологи ба уг гарбал
Тель-Авив болбол Наһум Соколовой герман хэлэһээ оршуулһан Теодор Герцлиин Альтнойланд ("Шэнэ Хуушан Газар") хэмээхэ Еврей нэрэ юм. Соколов Иезекиильдэ дурдаһан Вавилон хотын ойро Месопотамиин һууринай нэрые абаһан: "Дараань би Челар голой эрье дээри амидаридаг Тель-Авивдахи плендэ абаһан хүнүүд, тэдэнэй амидарша байһан газар дээри ошожо, би тэдэнэй дунда долоон хоног доһололгондо орожо һууһан". Энэ нэрые 1910 ондо "Герцлия" гэхэ мэтэ хэдэ хэдэн һаналһаа һунгаһан. Энэнь эртэнэй еврейшүүдэй эхэ орондоо һэргээн бодхоолго тухай һанаагые оруулжа байһан тула болохотой тооложо байһан юм. Авив болбол ивридээр "хабар" гэһэн утхатай ба энэнь шэнэлэлгын һүлдэ тэмдэг болодог ба тель нь олон зуунай туршада нэгэ нэгээриинь бүтээһэн цивилизациин үенүүд нөөсэлэгдэжэ, эртэнэй үеын бэлгэдэл болоһон хиимэл обоо юм.
1909 ондо Яффагай хойто хэсэгтэ оршохо элһэн дюнэнүүд дээри жэжэг һуурин хэлбэрээр байгуулагдаһан болобошье Тель-Авивые эхинһээнь ерээдүйн хото гэжэ сэдьхэжэ байба. Хотын байгуулагшад хүршэ Араб хотуудай ядуу, ариг сэбэртэ харша оршон байдалһаа илгаатайнь Тель-Авивиинь Европын Варшава ба Одесса хотуудһаа зоригжожо сэбэр, мүнөөнэй хото байха болно гэжэ найдажа байба. Байгуулгые пропагандировалжа буй рекламна проспектдо дараахи зүйлые дурдаба:
"Энэ хотодо бидэ гудамжуудые бариха ба тэдэ зам, тротуар ба фонарьтай болно. Байшан бүридэ мүнөөнэй Европын хотуудай нэгэн адли хоолойгоор урдаха худагай уһа байха болно, мүн хотын ба ажаһуугшадай элүүр мэндэдэ зорюулжа канали- зационно соргые табиха болно."
- Акива Арье Вайс
Яффа
Ханаар хүреэлэгдэһэн Яффа хото болбол мүнөөнэй эхин үедэ Тель-Авив байрладаг бүһэдэхи гансахан хотын түб байба. Яффа болбол мянга мянган жэлэй туршада бүһэ нютагай шухала боомто хото байба. Археологиин гэршэлэлгэнь МЭҮ 7500 тухай онһоо эхилэн тэндэ хүнүүд амидаржа байһаные заажа байна. Хотые МЭҮ 1800 оной оройгүй байгуулһан. Түүнэй байгаалиин гавань Бронзово зэбсэгэй үеһээ ашаглагдажа эхилһэн. Османай эзэнтэ гүрэнэй үедэ Тель-Авивые тусгаар хото болон байгуулагдахда Яффа хотые 1515 ондо Османай эзэнтэ гүрэндэ орохһоо үмэнэ Ханааншууд, Египетшүүд, Филистиншүүд, Исраилууд, Ассиришүүд, Вавилоншууд, Персүүд, Финикишүүд, Птолемейшүүд, Селевкидүүд, Хасмонейшүүд, Ромшууд, Византишууд, эртэ Лалын халифатууд, Хэрээһэтэнүүд, Айюбидууд ба Мамлюкууд ударидажа байһан. Энэ хотын ойролсоо олон тулалдаан боложо байһан. Хотые эртэнэй Египетэй документдэ, Еврейн Библи дээри дурдаһан байдаг.
Тель-Авивдахи бусад эртэнэй газаруудиинь: Тель-Касиле, Тель-Гериса, Абатойр Обоо, Тель-Һашаш ба Тель-Кудади.
1880-д оной үедэ Анханай Алиягай үеэр еврей иммигрантууд энэ нютагта нилээн ехэхэн хэмжээгээр ерэжэ эхилмэгцэ Тель-Авивай нютаг дэбисхэртэ Яффа хотын гадна шэнэ кварталнууд байгуулагдаба. Нэгэдэхинь 1887 ондо Мизрахи Еврейшүүд Яффа хотодо хүн зоной олошоролгоһоо боложо байгуулагдажа, Аарон Шелушегэй газарта баригдаһан Неве-Цедек байба. Бусад кварталнууд: Неве-Шалом (1890 он), Яфа Ноф (1896 он.), Ахва (1899 он.), Оһель Моше (1904 он.), Керем-Һа-Тейманим (1906 он.) ба бусад. 1920-д ондо Тель-Авив хотын статусые хүлеэн абаһанай дараа эдэгээр кварталнууд, мүнөө Яффаһаа тусгаарлагдаһан, шэнээр байгуулагдаһан муниципалитетдэ ороһон.
Зүүлтэ
Категори:Тель-Авив Категори:Тель-Авив дүүргэ Категори:1909 ондо Османай эзэнтэ гүрэндэ байгуулагдаhан Категори:Израилиин хотонууд Категори:Тель-Авив дүүрэгэй хотонууд Категори:Османай эзэнтэ гүрэн дэхи еврейн тосхон Категори:Газарай дундада тэнгисэй Израилиин хото ба һуурин Категори:1909 ондо үүдхэн байгуулагдаhан һуурин
Basshunter
Basshunter, Jonas Erik Altberg (1984 оной 12 һарын 22-то түрэһэн, Хальмстад) — Швециин дуушан, продюсер, диджей юм.
Холбооһон
Категори:Швеци
Үлэ добтолхо хэрээ
Зүүлтэ
Категори:Хэрээ Категори:Уласхоорондын харилсаа
Уһагүй арал
Уһагүй арал — Байгал далайн Нарин далай хоолой соохи эгээн томо арал юм. Маша жуунагар хэлбэритэй, утань — 2,9 км, үргэниинь — 0,6 км хүрэнэ. Хүн зонгүй. Ойхон аралай Шара-Шулуун хушуу ба Хурмин булангай хоорондо байрлана. 2005 ондо тус арал дээрэ Трома Нагмо дангинын субарга баригдаһан байгаа.
Категори:Байгал Категори:Ойхоной аймаг
Рене Декарт
Рене Декарт (René Descartes; Renatus Cartesius, 1591 оной 3 һарын 31 - 1650 оной 2 һарын 11) — Франциин тоогой ухаантан, гүн ухаантан, бүдэй зүйшэ, физиологиин эрдэмтэн болоод аналитик геометриин болон оршон үеын гүн ухаанай эсэгэ, бүдэй зүйн үзэгдэлэй «рефлексын механизмые» нээһэн габьяатан юм.
Франциин «Эндр и Луара» хэмээхэ гол дагууха нютагай тосогоной хуралай гишүүнэй хүбүүн болон түрэһэн байгаа. Нэгэ наһатайда эхэ өөд болоһон болоод арбан нэгэн наһатайдаа Ла-Флешиин дунда һургуулида орожо һуралсажа байһан. Эсэгэ хуули болгохые хүсэһэн тула 1616 ондо хуулиин мэргэжэлэй дээдэ һургуулида һуралсахаар ороһоншье түдэ удалгүй гарша 1618 ондо Морис Оранскайн армида сэрэгэй алба хаахаар ябажаа байһан. Энгэжэ ябахадаа Даниин эрдэмтэн Исаак Бахмантай танилсан Тооной ухаан, гүн ухааные һудлаха боложо байһан. 1619 оной арбаннэгэдүгээр һарын 11-ндэ аналтик геометриин үндэһые табижа байһан. Түүнһээ хойшо Декарт гүн ухааные хамтатган һудалжа, олон арбан ном бэшэһэнэй доторһоо «Оюун һанаагаа ударидаха» Regulae ad directionem ingenii(1626-1628), «Дэлхэй ба хүн» Le Monde and L'Homme(1630-1633), «Арга зүйн бодорол» Discours de la mйthode(1637), «Гүн ухаанай эхилэл»Meditationes de prima philosophia(1641), «Гүн ухаанай заршим» Principia philosophiae(1644) зэрэг нь алдартай юм.
«Материалист физикиин» һудалгаае хэхэдээ субьективые анхадагша, обьективые хоёрдогшо болохые табижа идеалист үзэлтэй болохоо харюулһан юм.
Холбооһон
Дүрэһэ бэшэлэг Юрэнхы Стэнфорд нэбтэрхы толи
Категори:Франци
Сатьяджит Рай
Сатьяджит Рай (সত্যজিত রায় гү, али সত্যজিৎ রায়, Satyajit Ray  Satyajit Ray ; 1921 оной 5 һарын 2, Калькутта, Британиин Энэдхэг — 1992 оной 4 һарын 23, Калькутта, Энэдхэг) — илгарһан Энэдхэг кинорежиссёр, сценари зохёогшо, хүүгэдэй зохёолшо, хүгжэмэй зохёолшо, продюсер, хэблэгшэ, кино шүүмжэлэгшэ, иллюстратор. «Оскар» шагналда хүртэһэн түрүүшын Энэдхэгэй режиссёр. Олон тоогой өөрынгөө киногой  хүгжэмые зохёобо.
«Замай дуун» (1955) гэһэн киногой гараһанай һүүлдэ Энэдхэг кинодо неореалис маяг дүрсые үндэһэлэгшээр гэжэ тэмдэглэгдэбэ. Энэһээ хойшо тэрэнэй режиссёрой карьерэ дэлхэй даяар илгарба.
Берлинэй кинофестивальда нэгэ дахин үлүү эгээн һайн режиссурын шаниие абаһан гурбан режиссёрнуудай дунда нэгэн.
Зүүлтэ
Категори:Энэдхэгэй зохёолшод Категори:Энэдхэгэй режиссёрнууд
Израилиин шэнэ шекель
Израилиин шэнэ шекель (שֶׁקֶל חָדָשׁ '; شيكل جديد šēkal jadīd; тэмдэг: ₪; код: ILS), хилбараар Израилиин шекель''' (שקל ישראלי, شيكل إسرائيلي), болбол Израилиин мүнгэн тэмдэгтэ ба Палестинын газар нютагдахи Баруун эрэг, Газын хэлтэсдэ хуули ёһоной түлбэриин хэрэгсэл болгон ашаглагдадаг. Шэнэ шекель 100 агоротдо хубаагдадаг. Шэнэ шекелиие 1986 оной 1 һарын 1-һээ эхилэн 1000:1 харилсаанаар гиперинфляцитай хуушан шекелиие орложо ашаглагдажа эхилһэн.
Шэнэ шекелиин валютын тэмдэгиинь ⟨ ₪ ⟩ шекель ба хадаш  (шэнэ) гэһэн үгэнүүдэй эхинэй Еврей үзэгнүүдэй тааралдал юм. Энэнь үмэниинь шэнэ Израилиин шекель гэжэ нэрлэгдэдэг байһан ба NIS (ש"ח‎ ба ش.ج‎) гэһэн албан ёһоной буһа хуряамжалагдаһан үгые дотоододоо үүные нэрлэхэ зорилгоор ашагладаг хэбээр байгаа ба Израилиин Банкын вебсайт дээри гарадаг. Гэбэшье Израилиин шэнэ шекелиин уласхоорондын албан ёһоной валютын кодиинь ISO 4217 стандартын дагуу Уласхоорондын Стандартизациин Байгуулгаһаа тогтооһониинь ILS юм.
Түүхэ
Мүнөөнэй Израиль улас байгуулагдаһанһаа хойшо 1948 оной 5 һарын 14-эй үдэрһээ 1952 он хүрэтэр Англи-Палестинын Банкһаа Британиин фунт стерлингтэй уягдаһан Палестинын фунт хэлбэрээр банкнотууд гаргагдажа байһан. 1952 ондо Англи-Палестинын Банк нэрээ Банк Леуми Ле-Исраэль (Израилиин Үндэһэнэй Банк) болгон хубилгажа, валютын нэрэнь Израилиин фунт болоһон.
Израилиин фунт (1952–1980)
Израилиин фунт (לירה ישראלית‎, "лира исраэлит") нь 1952 оной 6 һараһаа 1980 оной 2 һарын 23 хүрэтэр Израилиин мүнгэн тэмдэгтэ байһан ба 1980 оной 2 һарын 24-дэ шекелиэр һолигдоһон. 1955 онһоо эхилэн Израилиин Банк байгуулагдажа, мүнгэн тэмдэгтэ гаргаха уялгые абаһанай дараа зүбхэн "I£" тэмдэгэй хамта зүбхэн еврей нэрые ашаглажа байһан. Британиин фунт стерлингтэй уялгые 1954 оной 1 һарын 1-дэ болюулжа, 1960 ондо Израилиин фунтын бутархай единицые 1000 прутотһоо 100 агорот болгон хубилгаһан.
1960-д оной үедэ Израилиин мүнгэн тэмдэгтын еврей бэшэ нэрын талаар үгэ буляалдаанай үрэ дүндэ Һангай министрдэ фунт гэдэг нэрые Еврей нэрээр, шекель (שקל), хубилгахые захирһан хуули гараһан. Хуулинь министрдэ хубилалга оруулха он һара үдэрые тодорхойлхо боломжые олгоһон. Хуулинь 1980 оной 2 һарада Израилиин засагай газар мүнгэнэй системые хубилгажа, 1 шекель = I£10 курсээр шекелиие нэбтэрүүлһэнһээ хойшо хүсэндэ ороһон юм.
Шекель (1980–1985)
Шекель гү, али хуушан шекелиинь 1980 оной 2 һарын 24-һээ 1985 оной 12 һарын 31-эй хоорондо Израиль уласай мүнгэн тэмдэгтэ байба. Энэ болон энэнэй урдахи Израилиин фунт 1960-д ба 1970-д оной үедэ гадаада валютын девальвациие байнга хабаадуулагдажа байһан. Энэ тенденцинь 1980-д оной эхээр хуушан шекелиин гиперинфляциар түгэсэһэн юм. 1985 оной Эдэй засагай Тохонижуулга Планай үрэ дүндэ инфляциие тогтооһоной дараа 1986 оной 1 һарын 1-дэ хуушан шекелиие орлуулан шэнэ шекелиие нэбтэрүүлжэ IS 1,000-ые ₪1 сэнтэй һолиһон.
Шэнэ шекель (1985–мүнөө үе)
2003 оной 1 һарын 1-һээ эхилэн шэнэ шекелиинь сүлөөтэ конверсидэ ородог валюта болоһон юм. 2006 оной 5 һарын 7-ой үдэрһээ эхилэн шекелиин гараһан мүнгэнэй зэбсэгэй шэнэ аралжааные Чикакогой Худалдаанай Биржэдэ хиихэ боломжотой болоһон. Энэнь шэнэ шекелиие гадаада валютын заха зээлидэ фьючерсын гэрээ байгуулха боломжотой дэлхэйн хорин тухай валютын нэгэ болгожо байна. Энэнь мүн дэлхэйн олон орондо хэрэглэгшэд андалдаха боломжотой валюта юм. 2008 оной 5 һарын 26-да Олон уласай CLS Банкиинь түлбэри тоосооные шэнэ шекелиие гүйсэдхэжэ, валютые бүрэн конверсидэ ородог валюта болгоһон юм.
Зоос
1985 ондо 1 агора, 5 агорот, 10 агорот, ₪1/2, ₪1 гэһэн сэнтэй зооснууд нэбтэрүүлһэн. 1990 ондо ₪5 зооснууд, 1995 ондо ₪10 зоос эрьелтэдэ ороһон. 1 агорагай үйлэдбэрилгэ 1990 ондо зогсожо, 1991 оной 4 һарын 1-дэ эрьелтэһээ хуряагдаһан. 2 шекелиин зоос 2007 оной 12 һарын 9-дэ эрьелтэдэ ороһон. Хамагай һүүлдэ 2007 ондо сохигдоһон 5 агоротой зоосые 2008 оной 1 һарын 1-дэ эрьелтэһээ хуряагдаһан.
2011 оной 4 һарада металл бага ашагладаг, тиимэһээ үнэ сэн багатай шэнэ зооснууд сохигдохо болоно гэжэ мэдэгдэһэн. Хуурмаг зоос хиихэнь баһа хэсүү байха болоно. Израилиин Банк түсэблэгдэжэ буй зоосоной серидэ "шэнэ" гэһэн үгые хаһаха талаар хэлэлсэгдэжэ байна. Батажалгабал энэнь 1985 оной 9 һарада шэнэ шекелиин зоосые худалдаанда гараһанһаа хойшо бүхы зоосые анха һолиһон тохёолдол болохо юм. Зоосые Солонгосой Хэбтэ сохилго ба Аюулгүй Хэблэлэй Корпораци (KOMSCO) сохидог.
A сери (1985–1999)
1985 оной 9 һарын 4-эй үдэрһээ эхилэн ₪5, ₪10, ба ₪50-иин банкнотууд эрьелтэдэ ороһон. 1986 оной 5 һарын 8-да ₪1 банкнот, 1986 оной 8 һарын 19-да ₪100-иин банкнот гараһан. 1988 оной 4 һарын 2-до ₪20-иин банкнот, 1992 оной 2 һарын 16-да ₪200-иин банкнот гаража энэ сериие дуусгаһан. ₪1, ₪5 ба ₪10 банкнотуудиинь үмэнэхи IS 1000, 5000, ба 10 000 банкнотуудай эжэл загбарые ашаглаһан болобошье номиналиинь ондоо байһан.
Хожомынь ₪1, ₪5 ба ₪10 банкнотуудые зоосоор һолигдоһон. Эдэгээр хэдэ хэдэн зоосые анханай хэблэлдэ банкнот дээрхи хүнүүдэй дүрсые һиилэһэн байһан.
B сери (1999–2017)
Хоёрдохи сериин банкнотуудые 1999 ондо гаргаһан ба 2005 он гэхэдэ анханай сериие орлоһон. Ицхак Рабинай хүрэгтэй ₪500 банкнот гаргаха план 1995 ондо Рабиные алагдаһанай дараахан зарлагдаһан. Гэбэшье инфляциин бага темптэй байһан тула энэ банкнот хиихэ зайлашагүй юумэнгүй байһан ба хэзээшье гаража байгаагүй.
C сери (2014–мүнөө үе)
2012 оной 11 һарын 14-дэ, Израилиин Банк банкнотын шэжэ серинь бэлэдхэлгын эсэсэй шатада ороһоные зарлаһан. Шэнэ банкнотууд анха 2014 оной 9 һарын 16-да ₪50, дараань 2015 оной 12 һарын 23-да ₪200 эрьелтэдэ ороһон. Эсэсэй хоёр номиналууд, ₪20 ба ₪100, 2017 оной 11 һарын 23-да эрьелтэдэ орожо, "C сери" банктнотуудай сериие дүүргэһэн.
Гурбадахи сериие гаргаһанаар Израилиин Банк мүнгэн тэмдэгтынхээ англи хэлэнэй бэшэгэй стандартые шекель болгоһон. Үмэнэнь Банкиинь шекель ба шекалим (שְׁקָלִים) гэһэн Еврей транскрипциие албан ёһоор ашаглажа байһан.
Банкнотуудые Швейцариин Orell Füssli Аюулгүй Принтингын газар хэблэһэн.
Бүгэдэ Найрамдаха Арадшалһан Конго Улас
Бүгэдэ Найрамдаха Арадшалһан Конго Улас (République démocratique du Congo) гү, али хуушанаар Заир (Zaïre) — газар нютгаар гурбада жагсадаг Африкын орон юм. Хэдыгээр Түб Африкын дэд бүһэдэ хамаарагдадаг болобош Урда Африкын Хүгжэлэй Нэгэдэлэй гишүүн ороной хубида эдэй засаг, нютагай хубида Урда Африкатай нарин холбоотой. Хойто талаараа Түб Африкын Бүгэдэ Найрамдаха Улас, Судан оронуудтай, зүүн талаараа Уганда, Руанда, Бурунди оронуудтай, урда талаараа Замби, Ангола, баруун талаараа Бүгэдэ Найрамдаха Конго Уласуудтай тус тус хилэлнэ. Зүүн таладаа Танзани уласһаа Танганьика нуураар тусгаарлагдадаг. Конго гэһэн нэрэнь "агнагша" гэһэн удхатай, Конго мүрэнэй һаба газарта амидардаг Баконго аймагые түлөөлһэн нэрэ юм.
Категори:Африка
Сара Бернар
Сара Бернар — франциин зүжэгшэ, «хамаг түүхын эгээн алдартай зүжэгшэ» гэһэн театрай одон. 1870 ондо Европой тайзнууд дэрэ амжилт олоод, тэрэ гастроли забһар Америк дотор магтагдаа. Тэрэниие амплуа — нухастай драмын үүрэгүүд, ийн энэ жүжэгшэн «Гэгээнтэй Сара» хошо үгэгдээ.
Османай эзэнтэ гүрэн
Османай эзэнтэ гүрэн, Оттоман улас (осм. دَوْلَتِ عَلِيّهٔ عُثمَانِیّه, Devlet-i Âliye-yi Osmâniyye,«Османай Ехэ Улас») гэжэ 1299 онһоо 1922 он хүрэтэр 623 жэлэй турша Түрэгтэ түблэн хүшэрхэгээр оршон тогтоножо байһан султанта улас байгаа. Энэ эзэнтэ уласай доро олон үндэһэтэн, олон шажантан байһанай хубида эзэнтэ гүрэн гэжэ үзэгдэнэ. Тухайн үедээ бусад уласуудиинь Түрэгэй эзэнтэ гүрэн, Түрэг хэмээн нэрэлдэг байба. Османай эзэнтэ гүрэн үгы болоһоноор орондонь 1923 ондо Бүгэдэ Найрамдаха Түрэг Улас үүдхэгдэбэ.
Дитрих, Марлен
Марлен Дитрих (Marlene Dietrich) — энэ үгэ болон ород хэлэнэй, сайхан хүн.
Тэнгэриин ван
Тэнгэриин вангиинь бүтэсээрээ Далайн вангтай түһэтэй болоод бусад хиин гараг Пүрбэ, Бямба илгаатай тула аашад заримдаа "мүльһэн гарагууд" хэмээн ангилдаг. Атмосферань Пүрбэ, Бямбатай эжэл уһантүрэгшэ, гелиһээ ехэнхидээ тогтохошье бага бусалха температуратай бодос (уһан, аммони, метан, маша бага хэмжээнэй нүүрһэнуһантүрэгшэд) ехэтэйгээрээ онсолиг. наранай аймаг дахи хамагай хүйтэн атмосфератай; хамагай бага темперутурань 49 K (−224 °C). Маша нарин, дабхараануудтай үүлэн бүтэсэтэй болоод хамагай дооронь уһан, хамагай дээдэ дабхараае метан эзлэдэг хэмээн үзэжэ байна. Тэнгэриин вангай сүм хэһэгые мүльһэн, шулуулигһаа тогдог гэжэ үзэдэг.
Тэнгэриин вангиинь сахаригай системэ, суранзан мандал, маша олон дахуултайгаар бусад хиин гарагуудтай эжэл. Эргэхэ тэнхэлигынь нарые тойрохо хабтанда бараг хүрдэгээрээ бусад гарагһаа илгаатай. Иинхүү туйлуудынь бусад гарагай экватор байрлаха газар оршом оршоно. 1986 ондо Вояджер 2 сансарай хүлэгһөө абаһан зурагаар тэнгэриин ваниинь үзэгдэхэ гэрэлээр онсолиг үзэмжэгүй гараг болохонь харагдаба. Харин һүүлшын жэлнүүдтэ дэлхэйһээ ажаглахад экваторэйхинь яг дээрэ наран оршохо сэг ойротход уларилай өөршэлэлтэ, саг агаарай үзэгдэл ехэдэжэ байе ажаглаһан. Тэнгэриин ван дээрэхи һалхинай хурданиинь 250 м/с-д хүрэнэ. (900 км/цаг).
Тэнгэриин вангай англи нэрэ Uranus эртэнэй Грекай тэнгэриин бурхан Уранай нэрээр нэрэлэгдэһэн. (Οὐρανός)
Чарльз Чаплин
Чаплин Чарльз Спенсер — дуугүй киногой үедэ ехэхэн алдаршаһан Америкын ба Англиин режиссёр, зүжэгшэн ба найруулагша. Хүмүүнлиг, капитализмда ба фашизмда эсэргүү комединууд олон уласай хүлеэн зүбшөөрэгдэһэн: "Алтан халууралга" (1925), "Ехэ хотын гэрэл" (1931), "Шэнэ үе саг" (1936), "Агууехэ диктатор" (1940), "Месье Верду" (1947), "Рампын гэрэл" (1952), "Нью-Йоркын хаан" (1957), "Гонконгын гүн" (1967). "Бишыхан хүнэй" трагокомик персонаж бии болгоһоноор, өөрынгөө клоунай багые ехэ нэгэдхэхэ хүсэтэй хүнэй хэлбэри болоһон байна.
Категори:Англиин зүжэгшэд
Зэбсэгтэй хүсэн
Зэбсэгтэй хүсэн (ЗХ) — нэгэ уласай засагай газарһаа түлөөһэн баталан ​​хамгаалга, галтай тэмсэхэ хүсэн, байгуулга байна. Зэбсэгтэй хүсэн ударидаха байгуулгын гадаада ба дотоодо бодолгые туһалха болон гадаада, дотоодо булимтарагшадһаа хамгаалха үүргэтэй. Юрэнхыдөө хэлэхэд, сэрэг болон зэбсэгтэй хүсэн тэгшэ адли удхатай үгэнүүд байна. Зэбсэгтэй хүсэнөөр добтолгонь улас түрын зорилгодо хүрэхын тулада зэбсэгтэ хүсэнэй хэрэглээ юм.
Категори:Дайн Категори:Зэбсэгтэй хүсэн
Боди мүрэй зэргын тунгаамал алтан
Боди мүрэй зэргын тунгаамал алтан гү, али Ламрим Сэршүнма  гээшэ Богдо Зонхобын Тобшо Ламримда III-дугаар Далай Лама Соном Жамсогой бэшэһэн тайлбарилга юм. Тус һургаалые III-дугаар Далай Лама Монголой Алтан хаанда болон бүхы монголшуудта буддын шажан үргэн дэлхэй дээрэ дэлгэрүүлхын түлөө бэлэглээ.
Категори:Далай Лама Категори:Буддын шажан
Зигмунд Фройд
Зигмунд Фройд (Sigmund Freud, 1856 оной 5 һарын 6 – 1939 оной 9 һарын 23) — Австриин мэдрэлэй эмшэ (мэдрэлэй системай үбшэнгые эмшэлдэг хүн юм) мүн алдарт сэдьхэл зүйшэ байһан юм. "Психоанализмын эсэгэ" гэдэгээр маша олон хүн түүниие мэдэдэг. Монголшууд Фройд гэдэгшье герман хэлээр Фройд гэжэ дуудагдадаг тула Фройд гэжэ бэшэхэ зүб юм.
Түүниие анха Зигмунд Шломо Фройд гэжэ дуудадаг байһан болобошье тэрэ 21 наһатайдаа нэрээ Зигмунд Фройд болгон өөршэлһэн.
Зоной ухамсаргүй хэдэг үйлэдэлые шэнжэлхэ ухаанай аргаар хамагай анха һудалһанаараа Фройд сэдьхэл зүйн һалбарида шухала байра һуури эзэлдэг. Ухамсаргүй гэдэгэнь хүнэй бодолой нэгэ болоод мэдэгдэдэгүй мүн амархан ударидажа болдогогүй сэдьхэл мэдэрэлэй хэһэг юм. Ехэнхи хүн тэрэнэй энэ байра һууритай эблэрдэггүй байһан болоод Фройд зондо өөрэһэдынхэ мэдэгдэдэггүй далда бодол байдаг гэжэ үзэдэг байһан юм.
Анханай номоо бэшээд тэрэ Марта Белнэй гэдэг эмэгтэйтэй гэр бүлэ болоһон. Тэдэнхы 6 хүүгэдтэй байһан болоод хамагай багань болохо Анна Фройд мүн алдартай сэдьхэл шудалааша болоһон юм.
Фройд хүнэй хамагай шухала амида ябаха хэрэгсээнэй дараа сексай хэрэгсээ маша шухала гэжэ бододог байһан. Энэ хэрэгсээе тэрээр либидо гэжэ нэрлэһэн. Тэрээр хүн өөрыншье мэдэлгүй зарим зүйлые хэдэг либидогой үйлшэлэлһээ болодог гэжэ үзэдэг байһан.
Фройд 1930-аад оной үедэ Германида амидарша байба. Тэрэ Жүүд үндэһэтэн байһан ушар Хитлер түүндэ дургүй байһан юм. тэрэнэй номнуудые олоной нюудэн дээрэ галдан шатаалгажа байһан байна. Нацистуудай зарим түүниие хороохые хүсэдэг байжа байһан.
Амели Эрхарт
Аме́ли Мэ́ри Э́рхарт (Amelia Mary Earhart; 1897 оной 7 һарын 24 — алга болоо 1937 оной 7 һарын 2) — алдарта Америкын уран зохёолшо ба авиациин пионер. Атлантын далайе түрүүшынхиеэ ниидэжэ гарашаһан эхэнэр болоод, Ниидэхэ габьяагай хэрээһэндэ хүртэбэ(Distinguished Flying Cross). Ниидэһэнэйнгээ тухай хэдэ хэдэн ном бэшэбэ.
Иммануил Кант
Иммануил Кант (Immanuel Kant; 1724 оной 4 һарын 22 — 1804 оной 2 һарын 12) — Германай гүн ухаантан, зохёолшо байба.
Юрэнхы ойлголто
Кантын гүн ухаанай сэдьхэлгээнэй хүгжэлые хоёр үедэ хубаажа болоно. Нэгэдэхи үе 1870-аад ониие хүрэтэрхи үе болоод энэ үедэ Кант онолой шэнжэлхэ ухаанай хубида туршалгын баримтые харгалзахагүйгөөр философиие ухаанаар болобсоруулжа үндэһэлжэ болоно гэжэ үзэһэн. Хоёрдохи үе 1870-аад оной эхинһээ хойшохи үе болоод энэ үедээ үзэгдэлые юумэнһөө хатуу зааглахые оролдоһон.
Бэлиг барамидай зүрхэн судар
Бэлиг барамидай зүрхэн һудар (, Prajñāpāramitā Hridaya Sūtra,, , 般若心経, 마하반야바라밀다심경, билгин зүркн) мүн Бэлигэй зүрхэн— Бурхан шажанай Ехэ Хүлгэнэй хамагай шухала сударуудай нэгэниинь. Билгүүнэй Зүрхэн самгарид (санскрит) хэлээр 32 үетэтэй 14 шүлэгһөө бүридэһэн байна.
Зүүлтэ
Категори:Буддын шажан
Үрэмшэ
Хитадай Тан улас 648 ондо мүнөөгэй Үрэмшэ хотоһоо урагша 10 км Лунтай (輪台) хотые байгуулһаншье, энэ хото мүнөөгэй Үрэмшэ хотые үндэһэлһэн он бэшэ юм. 1954 оной 2 һарын 1-ндэ хотые «һайхан бэлшээри, үлэмжэ» гэһэн удхатай монгол үгээр нэрлэбэ. Хотын хойто талада Тэнгэри уулын һалбар Богдо уула бии.
Зүүлтэ
Категори:Уйгар Категори:Хитадай хотонууд
Арадай ажахын амжалтын үзэсхэлэн
Арадай ажахын амжалтын үзэсхэлэн (Выставка достижений народного хозяйства, 1939—1959 оной хоорондо — Бүхэхолбооной хүдөө ажахын үзэсхэлэн, 1992—2014 оной хоорондо — Бүхэорос үзэсхэлэнгэй түб), Москвагай Зүүн-Хойто засаг захиргаанай тойрогой Останкино дүүргэдэ байрладаг үзэсхэлэнгэй газар. Дэлхэйн 50 эгээн томо үзэсхэлэнгэй түбүүдэй нэгэ.
АААҮ олон жэлнүүдэй турша бии болоһон уран барилгын дурасхалнуудаараа баян. Зүблэлтэ үедэ бии болоһон тус барилганууд тэрэ үеын уран барилгын үльгэр жэшээ болоно. БАААҮ-нгэй эгээн алдарта һонин юумэнүүдэй дунда Вера Мухинагай ба Борис Иофанай «Ажалшан колхозница хоёр» гэһэн дүрсэ, «Арадуудай нүхэрлэл» ба «Шулуунай сэсэг» сорьёлоон, Украин ССР-эй, Узбек ССР-эй, «Сансар» гэжэ павильонууд.
2014 ондо Ботаникын сэсэрлигтэ ба «Останкино» парктай нэгэдэһэн һүүлдэ БАААҮ-ай ниитэ талмай 520 үлүү га болонхой, павильонуудай ниитэ талмай — 134 мянган м².
Зүүлтэ
Категори:Москва
Ирландын Парламент
Парламентын танхимууд 18-р зуунай үеын Дублиндахи Ленстер-хаусда шуулдаг. Шууд һунгагдадаг Дойл Эрен хадаа Эряхтасай хамагай хүсэтэй hалаа юм.
Зүүлтэ
Категори:Ирландиин Парламент Категори:1937 ондо Ирландта байгуулагдаһан Категори:Үндэһэнэй хуули тогтоохо байгуулга Категори:Парламент улас уласаар Категори:Хоёр танхимтай парламент Категори:Бүгэдэ Найрамдаха Ирланд Уласай улас түрэ
Одон
Одон гэдэгынь плазмаһаа тогтохо гэрэлтэгшэ, сула бүмбэлиг юм. Нараниинь Дэлхэйдэ хамагай ойро оршохо одон болоод Дэлхэйн энергиин гол үүдхүүр болоно. Харин бусад одые һүни хараха боломжотой. Одониинь тэрэнэй сүмэдэ ябагдажа сүмын нэгэдхэ урбалһаа (уһантүрэгшэ гели руу хубирха) ялгаржа энергиһээ шалтагаалан гэрэлтэдэг байна. Уһантүрэгшэ ба гелиһээ хүндэ элементүүд бараг бүгэдэ ододой сүмдэ ябагдаха энэ урбалай үрэ дүндэ үүдхэһэн болоно.
Одоной масса, наһан, химиин найрлага зэргэ олон шэнжэ шанарые, тэрэнэй спектр, гэрэлтэлтэ, хүдэлөөн дээрэ тулгуурилан тогтоожо болоно. Одоной ниитэ массань тэрэнэй хүгжэлэй үе шатые тодорхойлдог үндэһэн үзүүлэлтэ юм. Бусад шэнжэнүүд жэшээлбэл, диаметр, эрьелтэ, хүдэлөөн, температура зэргэынь тэрэнэй хүгжэлэй үе шатаар тодорхойлогдоно. Одоной температура ба гэрэлтэлтыень ашаглан (Херцсбрунг-Расселэй диаграмма, H–R диаграмма) одоной хүгжэл, наһые тодорхойлжо болоно.
Одониинь үндэһэндээ уһантүрэгшэһээ тогтоһон (маша бага хэмжээнэй гели болон бусад хүндэ элемент бүхы) манансарһаа үүдхэхэ ба үүнэй түбныь хангалтатай нягта болоход, уһантүрэгшын заримынь сүмын нэгэдэхэ урбалаар гели руу шэлжэжэ эхилнэ. Энэ урбалай үрэ дүндэ илгаржа энергиие, үлэһэн хэһэгынь радиаци ба конвекциин процессоор тогтоон барина. Энэ процессынь тухайн одые богони хугасаанда мүхэхэһөө хамгаална. Илгарха энергиин нүлөөгөөр одоной гадаргуу оршомдо стеллар һалхин үүдэнэ, мүн задгай сансарада энерги сасагдана. Сүмэ дэхи уһантүрэгшэ шабхагдажа дуусахад тухайн одоной масса наранай массаһаа доро хаяжа 0.4 дахин ехэ болох ба сүмынь, эсэбэл сүмын гадаада хэһэгынь хүндэ элементнүүдһээ тогтоһон иимэ одые абарга улаан одон гэжэ нэрэлнэ. Энэ түрэлэй одониинь мүхэжэ одон болоод уламаар хүндэ элементнүүдые харисангы ехэ хэмжээгээр агуулһан шэнэ одон үүдхэнэ.
Хос болон олон-одоной системэнь хоёр ба түүнһээ дээшэ одонһоо бүридэхэ болоод эдэгээр одонууд хоорондоо таталсалай хүсээр харилсан үйлэшэлэлсэжэ, бэеһээ тодорхой орбитоор тойрон эргэнэ. Хэрэб хоёр одон хоорондоо ойрохон бол таталсалай хүсэнэй харилсан үйлэшэлэл тэдэгээр одоной хүгжэлдэ ехэ хэмжээгээр нүлөөлнэ.
Хэмжэхэ нэгэжэ
Ехэхэн хэмжээнэй ута, радиус зэргэые хэмжэхэдээ астрономиин нэгэжэ ашаглана.
Шэнжэ шанар
Одоной бараг бүхы шэнжые тэрэнэй масса дээрэ тулгуурилан тодорхойжо болоно. Өөрөөр хэлэбэл гэрэлтэлтэ, хэмжээ, хүгжэлэй үе, наһа зэргэые тэрэнэй масса дээрэ тулгуурилан тогтоожо болоно.
Наһан
Ехэнхи одоной наһан 1 тэрбүмһаа 10 тэрбүмэй хоорондо байдаг ба одоо мэдэгдэжэ хамагай хүгшэн одон бол 13.2 тэрбүм жэлэй наһатай HE 1523-0901 одон юм.
Ехэ нягтатай, сула одон богони хугасаанда мүхэнэ. Ушарынь эдэгээр одоной сүмынь үндэр даралта доро оршохо тула уһантүрэгшэнь богони хугасаанда шабхагдажа дуусадаг байна. Иммэрхүү сул одон дундажаар 1 тэрбүм жэлэй дараа мүхэдэг бол, жаахан одон (улаан оодой одон) 10 тэрбүмһээ хэдэн зуун тэрбүм жэл оршохо боломжотой.
Химиин найрлага
Одон үүдэжэ эхилхэ үедэ тухайн одоной массын 70%-иинь уһантүрэгшэ, 28%-иинь гели, үлэхэ хэһэгынь бусад хүндэ элементнүүд байна. Түмэриинь үргэн тархалтатай, хэмжэхэд харисангы хилбари тула одоной найрлага дахи хүндэ элементые тухайн одоной агаар мандал дахи түмэрэй агуулгатай харисуулан тоосодог байна. Одон үүдхэдэг манансарынь супернова тэһэрэлгын уламһаа хүндэ элементээр таһаралгагүй баяжажа байгаа тула одоной химиин элементын найрлагаар тухайн одоной наһые тодорхойлхо боломжотой.
Диаметр
Одоной хэмжээнь 20-40 км-һээ (нейтрон одон) эхилээд Наранай диаметрһээ 650 дахин ехэ гү, али ойролсоогоор 0.9 тэрбүм км (жэшээлбэл,Бетелгейз) хүрэтэр хэлбэлзэнэ.
Кинематика
Нарые тойрон эрьехэ наранай аймагай гарагуудай хүдэлөөнэй шудалгаань одон ороной бусад ододой бии бололго, наһан, бүтэсэ, хүгжэл зэргэые тайлбарилхада ехэхэн хуби нэмэри оруулна.