cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Че Гевара
Урда Америкын хубисхалша, улас түрын лидер хүн байһан ба капитализм, коммунизмын али алиһаань зүб талануудыень абажа хэрэглэһэнээр 1960 аад оной шэнэ зүүнэй радикалис үзэлтэнүүдэй баатар болоһон юм. Тэрэ Аргентинын Росарио хотодо дунда зэргээй гаралтай гэр бүлэдэ түрэһэн ба 1953 ондо Буэнос Айресай ехэ һургуулиие эмшын мэргэжэлээр дүүргэбэ.
1954 ондо Мексика ябажа Кубын сүлэгдэһэн хубисхалша Фидель Кастротой нэгэдэжэ Урда Америкын ниигэмэй шударга буса байдалые сэрэгэй эргэлтээр эмшэлнэ гэдэгтэ этигэн ябаа. 1950 оной һүүлээр Кубын дарангылагша Фулгэнсио Батистада эсэргүү Кастрогой партизанай дайнда (1956-1959) тэрэ гол үүргэ гүйсэдхэжэ оролсобо. Кастро 1959 ондо түрын эрхэ мэдэлые абаад Геварае үйлэдэбэри худалдаанай сайдта (1961-1965) дэбшүүлээ. АНУ-ай нүлөөлэлэй талаар хүсэтэй шүүмжэлэгшэ байһанаар гурбадахи юртэмсэ гэжэ дуудагдаха боложо мүн тэрэ Кастрогой дэглэмдэ нүлөөлэн АНУ-ай зүгһөө коммунис улас гэжэ эдэй засагай хориг арга хэмжээ абахад хүргэбэ.
Хубисхалай галые дэлхэйн үнсэгэ булан бүридэ асаажа, хүн түрэлхитэндэ һайн һайханые асарха мүрөөдэлдөө хүтэлэгдэжэ Бүгэдэ Найрамдаха Арадшалһан Конго Уласта ошоһоншье сэрэгүүдэйнь хүсэл эрмэлзэл бага байһанда урамынь хугарша бусажа Кубада ошоод, Кастротой зүблэлдэжэ, шэнээр хубисхал хэхэ газараараа Боливи уласые һунгаба. Боливида үмэнэнь хубисхал гараһаншье дарангылагша дэглэмэй гарта ороһон байгаа. Гэбэшье Боливиин Коммунис Намай дэмжэлгые хүлеэгээгүй, мухардмал байдалда орожо, хүндэ хэсүү партизанай дайн хэһээр 1967 оной 10 һарын 8-нда Боливиин засагай газарай сэрэгүүдтэ алагдаба.
Наһа бараһанайхаа дараа гурбадагша юртэмсын оронуудай хубида баатарай хэмжээндэ хүндэлэгдэжэ, домог болон дуугарагдаха болоһон бэлэй.
Категори:Хубисхалшад
Нохой
Нохой (монгол:Нохай; Canis lupus familiaris) — хүхэтэн ба мяхан эдишэ амитан юм. Хүнэй хамагай үнэншэ, дүтын нүхэр гэгдэдэг нохойе тэрэнэй үбгэн болохо саарал шоноһоо 15,000 жэлэй үмэнэ гэршүүлһэн гэжэ үзэдэг. Одоогоор дэлхэй дээрэ ниитэ 800 оршом үүлдэрэй 400 сая нохой байна.
Анатоми
Нохойнь үүлдэр угсаанһаа шалтагаалан бэеын хэмжээ янза бүри байна. Хамагай жаахан нохой (йоркшир терьер) мүрэнэй үндэр 6.3 см, бэеын ута 9.5 см, жэнгиинь 113 гр байһан бол хамагай томонь (англиин мастиф) 155.6 кг жэнтэй, хоншоорһоо һүүл хүрэтэрхи утань 250 см байгаа. Хамагай үндэр нохойн (дог) мүрэнэй үндэр 106.7 см гэжэ бүридхэгдээд байна. Нохойнь бусад мяхан эдишэтэ, хүхэтэн амитадай адляар хүсэрхэг булшан, ута нарин хүл, дабхижа харайха, хол газар туулахад тэсэбэритэй зохисоһон зүрхэн судасай системэ, бэеын бүтэсэтэй байдаг.
Холбооһон
Категори:Хүхэтэн амитан
Татабари
Татабари — засаглалай үйлэ ажаллалга дэмжэхэ зорилгоор уялгата тус тусдаа компенсацилхагүй хүсөөр ногдуулһан түлэлгэ юм.
Египет
Египедэй үе үеын фараонуудай үедэ татабари хураагшадые бэшээшэд гэдэг байгаа. Нэгэ эрын туршада бэшээшэд татабариие хоол тоһоор оноодог байба. Эргэд хоол тоһоной татабариһаа гүйдэһэлжэрхихэ боломжогүй байһан болоод үрхэтын тоһоной хэрэглээе бэшээшэнэр сайтар хинадаг баһа татабари ноогдоһон тоһонһоо өөр орлуулха зүйлээр хоол хэжэ болодоггүй байгаа.
Греци
Дайнай үедэ Афинада ноогдуулһан татабариие эйсфора (εἰσφορά) хэмээдэг байба. Хэншье энэ татабариһаа сүлөөлэгдэдэггүй байһан ба энэ татабаринь дайнай үеын тусхай зардалнуудта зарсуулагдадаг байгаа. Грециин олон ниитэ дайнай аюул арилһан гэжэ үзэһэн тохёолдолдо энэ татабариие хүсэнгүй болгохо эрхэтэй байһан байна. Дайн хэжэ ялажа уламаар ашаг хонжоо олоһон бол энэ нэмэлтэ эхэ үүдэбэриие татабари түлэһэн эргэдтэ бусаан олгодог байһан. Афинынхид мүн түүншэлэн гадаадын эргэд болон эсэгэ эхэнь хоёулаа Афинынхид бэшэ хүмүүнтэ хүн зоной татабари ноогдуулдаг байһан ба энэнь нэгэ эрэгтэй бүридэ нэгэ драхма, эхэнэрдэ хахад драхма байгаа. Энэ татабариие метойкион μετοίκιον гэжэ нэрэлдэг байгаа.
Римэй эзэнтэ гүрэн
Римэй эртын татабариин хэлэлэгынь portoria гэжэ байһан болоод энэнь экспорт, импортда ноогдуулдаг гаалиин татабари байгаа. Цезарь Август Римэй эзэнтэ гүрэнэй татабариин ехэнхи ухаалаг бодолгые һанаашалһан хүн юм. Түүниин хааншалалай үедэ publicani гү, али татабари хураагша хэмээн нэрэлһэн албан хаагшад түб засагай газарта байгаа. Энэ саг үедэ хотонуудай захиргаанай нэгэ үүргэнь татабари хурааха ябадал болоо. Цезарь Август үб залгамжалалай татабариие бии болгожо үүнһээ бүридэһэн санг сэрэгэй тэдхэбэри, тэдхэмжэ олгоход зарсуулжа байгаа.
Англи болон Германинь Августын үндэһэлһэн энэ үб залгамжалалай татабари дээрэ һуурилан өөһэдын үб залгамжалалай татабариие бии болгоһон түүхэтэй. Юлий Цезариин үедэ борлуулалтын татабариие дүнгэй 1 хубяар тогтоодог болоһон болоод энэнь Цезарь Августын үедэ боолой борлуулалтанда 4 хуби бусад бүхы худалдаанда 1 хуби байдаг байгаа.
Дунда зүүн
Татабариин түүхэ дэхи нүхэсэлнүүд:
Дунда зуунай Англи
Хатагтай Годивань 11-р зуунай үедэ Англида амидаржа байһан англосаксон гаралтай һамгани юм. Домогто үгүүлһэнээр тэрэнэй нүхэр Леофрикта ноогдуулһан үндэр татабариие багадхахые шаардажа Ковентри хотын гудамжаар нюсэгэн дабхиһан гэдэг. Англи болон Франци уласуудай хоорондо болоһон Зуун жэлэй дайн 1337 ондо эхилжэ 1453 ондо дууһаһан. 1369 ондо шэнэ дабшалта эхилүүлхээр түлэблэжэ байха үедэ гараһан эсэргүүсэл бодолгын гол шалтгааниинь Хара Принц хэмээгдэхэ Эдвардын хархис шэрүүн татабариин бодолго байгаа.
14-р зуунай үедэ татабариин хэмжээ этигэмээргүй ехэдхэжэ байһанай нэгэ жэшээнь Ланкестер хотын энгын ядуу таряашадта ноогдуулһан хүн зоной татабариие 520 дахин абажа байһан ябадал юм. I Карл хаан урабан тэрсэлһэн хүмүүнэй балгаар баригдажа саазалагдаба. Түүниин гол асуудалынь парламенттай холбоотой зүршэлдөөн байһан болоод татабари ноогдуулха эрхые хаанда үгэхэ гү, парламентда байха гү гэдэгһээ үүдэлтэй.
Колониин үеын Америка
Колони орон гадаадын бурам, элһэн шэхэр болон бусад үргэн хэрэглээнэй бараанай импортын татабариие багтаажа 1764 ондо шэнэшэлэн баталһан Бурамтайн Хуулиин (Molasses Act) хүрээндэ татабари түлэдэг байһан. Энэ хуулиинь одоо Шэхэрэй Хуули (Sugar Act) боложо өөршэлэгдэн мүрдэгдэжэ байгаа. Шэхэрэй Хуулинь орлогын хэмжээе хангалтатай ехэдхэжэ шадахагүй байһан тула Тамгын Хуулиие (Stamp Act) 1765 ондо нэмэжэ баталһан. Энэ хууляар колони орондо хэблэгдэһэн бүхы сонин хэблэлдэ шууд татабари ноогдуулха болоһон.
1930-аад оной үе
1930-аад оной үедэ холбооной хубиин оролгын албан татабаринь Үндэһэнэй ниитэ бүтээгдэхүүнэй 1.4 хубиһаа хэзээшье дээшэ гаража байһангүй. Компаниин оролгын албан татабаринь Үндэһэнэй ниитэ бүтээгдэхүүнэй 1.6 хубиһаа хэзээшье дээшэ гаража байһангүй.
Холбооһон
Категори:Татабари Категори:Эрхэ зүй
Сай
Сай (,, «ча́»-һаа гаралтай) — сайн набшаһа бусалһан уһанда эдеэшүүлһэн ундан. Урда сагта манай Буряад орондо сайн ургадаггуй дээрэһээ, мүн худалдаа наймаанай эхилээдуй сагта буряад зон нютагтаа ургадаг элдэб ургамалай набшаһа суглуулжа хатаагаад, сай буйлуулдаг байһан гээшэ. Сайн бүридэлдэ юун ороноб гэбэл: үлирэй набшаһан, һүдэнэй эшэ, нохойн хоншоорой набшаһан гэхэ мэтэ.
Сайн ургамалай camellia sinensis набша, нахяа, эшые олон янзын аргаар бэлэдхэн болбосоруулһан хүнэһэниие бүтээгдэхүүн сай гэдэг.
Мүн сай энэ ургамалай болбосоруулһан набшые халуун болон бусалһан уһанда хэжэ хандалан бэлэдхэдэг анхилуун үнэр, аагтай ундааниие хэлэнэ. Дэлхэйдэ эгээн үргэн тархаһан ундааниинь уһанай дараагаар сай юм. Хэд хэдэн түрэлэй үнгэ, үнэр, амта аагтай байна.
Зүүлтэ
Категори:Сай
Макс Борн
Макс Борн (Max Born, 1882 оной 12 һарын 11 – 1970 оной 1 һарын 5) — Германиин физик, математик болон квантын механикын үндэһые табижа, хүгжүүлхэдэ үнэтэй хуби нэмэри оруулһан эрдэмтэн юм. Хатуу бэетын физикэ, оптикын һалбарида оруулһан хуби нэмэри болон 1920, 30-аад оной олон физикын шудалгаанай ажалда зүблэхэ үүргэтэй оролсожо байһанаараа алдартай. Борн 1954 ондо Вальтер Ботегэй хамта физикын Нобелиин шагнал хүртэбэ.
Намтар
Германиин эзэнтэ гүрэнэй Бреслау хотодо түрэбэ.
1924 ондо Луи де Бройль (Бройлиин долгин) гэһэн долгин атомые бүридэдэг маша бага тооһонсорые хинадаг гэжэ онолбо. Эрвин Шрёдингер математик процесс ба физикын үзэл баримталалые систематизировалһан квантын механикын долгиной тэгшэдхэлые (Шрёдингерэй тэгшэдхэл) зарлаба. Борн Шрёдингерэй шэнжэлэлгын һуурида Бройлиин долгин миин лэ юрэдөө али һуури байрада тооһонсорой бии байхын магадлал юм гэжэ дүнгые гаргаба. Квантын механикэдэ томо хуби нэмэри оруулаад, баһал кристаллографи ба оптикодо хуби нэмэри оруулжа, 1954 ондо физикын Нобелиин шагнал хүртэбэ.
Тэрэнэй зээ басаганиинь Ехэ Британиин ба Австралиин, АНУ-гай дуушан, кинозүжэгшэ, мюзиклын зүүжэгшээр алдартай Оливия Ньютон-Джон.
Зүүлтэ
Категори:Германиин эрдэмтэд Категори:Нобелиин шагналда хүртэгшэд
Хүшэл
Хүшэл — гэжэ металлаар халагдаха шадабаритай уһантүрэгшын атом ба хүшэлэй үлэгдэлһөө тогтоһон ниилэмэл бодос; лакмус гэдэг хүхэ үнгын саарһые хэбэл улаан болгодог химиин нэгэдэл.
Хүшэлые найралгаарынь хүшэлтүрэгшэтэй ба хүшэлтүрэгшэгүй, уһантүрэгшын атомой тоогоорынь 1,2,3 атомтой хүшэл гэжэ ангилдаг.
Физикын шэнжэ
Ехэнхи хүшэлнүүд шэнгэн түлэбтэй, үсөөхэн хүшэлнүүд хатуу түлэбтэй. Жэшээнь H2SiO3, H3BO3 хүшэлэй нягтань уһаһаа ехэ байдаг ушарһаа уһатай дурын харисаагаар холилдодог, уһада һайн хайладаг, ОоС-тэ хүлдэдэг. Ехэнхинь үнгэгүй, H2CrO4 — шара, HМnO4 — хүрэн ягаан үнгэтэй.
Анаагай дасан
Анаагай дасан — Хориин Анаа голдо хуушан модон дасангай дэргэдэ 1808 ондо шулуун дасан баригдажа дүүрэһэн байна.
Японой иен
Иен (円, えん) гээшэ Японой мүнгэнэй нэгэжэ юм. Японой хэлээр дүхэриг, дугы гэһэн утгыг илэрхийлдэг. Мүнөөгэй япон хэлэн дээрэ эн гэжэ дуудагдадагшье, анха бии болоһон 1870-аад ондо йен гэжэ дуудагдаһан байгаа.
Анаагай дасан
Зүүлтэ
Категори:Дасанүүд
Японой иен
Категори:Япон Категори:Мүнгэн тэмдэгтэ
Абида
Абида (, Amitābha, «саглашагүй гэрэл») — Аминдаба, Саглашагүй гэрэлтэ. Абида бурханһаа Арьяа-Баала бодисада гарбалтай, харин газар дэлхэйдэ байһан хубилганиинь Будда Шигэмүни, гадна Баншан Лама тэрэнэй хубилгаан гэдэг. Буряадаар Абида гэжэ алдаршаһан бурхан юм. Зоблон эдлэжэ байгаа али бүхы хүн амитад тэрээндэ гүн сэдьхэлһээ этигэн һүгэдэбэл, оршодог Сухабаадиин диваажанай орондонь түрэн, һэрэгшэ шадаха гэдэг.
Зүүлтэ
Категори:Буддын шажанай бурханууд
Хүүргэ
Хүүргэ  — гол мүрэн, һубаг, зам, хада сохёо, хабсал, хүнды зэргын нүгөө таладань хүрэхэ боломжые олгодог хэмэл байгууламжа юм. Туулан ошохо газарай зай, хэмжээ гэхэ мэтэ шаардалганууд зорюулан хэгдэһэн янза бүриин хэлбэри, хэмжээ, загбар, зохёон байгуулалтатай олон янзын хүүргэ байдаг. .
Эндэ хүүргын эгээн түгээмэл загбарнууд болохо нуман хүүргэ, хураагдадаг хүүргэ, шулуун хүүргэ, хүндэлэбшэ тулгуурида хүүргэ болон бэхэлгэтэ хүүргэ ороно. Ямар онсолигтой газар баригдахаһаа шалтагаалжа эдэ загбарһаа һунгалтаяа хэдэг. Жэшээнь нуман хүүргэ түб хэһэгһээ эхилһэн ута хүндэл байдаггүй ушарһаа уһан дээрэ барихада тохиромжотой байдаг. (Хүндэл модониинь заабал уһан дээрэ баригдаха албагүй ба заби доогуурынь хилбарихан гараха боломжотой байдаг.) Хураагдадаг хүүргэнь хол зайтай газар барихада үлүү тохиромжотой. Зарим хүүргын шон болон хүндэлынь арга һайтай, хүсэтэй байдаг бол бусадынь түмэр бэхэлгэ, утаһан болобол холбооһон дээрэ һуурилан гурбалжан хэлбэритэй бүтэсэ болон холбогдожр шэгнүүр хубаарилха зорюулалтатай болон баригдаһан байдаг.
Хүүргэ барихада абажа үзэхэ ёһотой эгээл шухала зүйлынь тухайн хүүргэ хэдэн тон шэгнүүр дааха арга боломжотой баригдаха ёһотойе тодорхойлжо мүн һалхин, саһан, бороо зэргые тэсэбэрилхэдэ зорюулагдаһан загбарые гаргаха юм.
Холбооһон
Категори:Уран барилга
Душанбе
Душанбе (1929—1961 оной хоорондо — Сталинабад), Таджикистанай ниислэл хото. Гиссарай хонхорто далайн нюруу дээшэ 750—930 метрын үндэртэ, Душанбинка голдо (Варзоб мүрэн) Ехэ Гиссар һубаг орожо шудхадаг сэгтэ байрладаг. Нютаг дэбисхэрынь 300 км². Хүн зониинь 599,9 мянган ажаһуугшад (2004). Түмэр болон шоссегэй замай уулзабари, улас хоорондын ниидэхэ онгосын буудал.
Варзоб, Кофарнихон хоёр голой бэлшээридэ байрладаг Душанбе XX зуунай эхин үе хүрэтэр тосхон байгаа. 1920-1921 онуудта Бухарагай һүүлшын эмир болон Оросой улаан армиин эрхэдэ эзэлжэ дараалан орожо байба. 1925 ондо хото һэргээгдэжэ, Таджикистан өөртөө засаха холбооной социалис бүгэдэ найрамдаха уласай ниислэл болоһон байна. 1929 ондо хотын нэрые Сталинабад гээд өөршэлжэ, 1961 ондо эрьен нэрээ абаһан болон руссифицировалһан кирилл үзэгтэ тохируулһан Душанбе гэжэ нэрлэгдэбэ. Социализмын жэлнүүдтэ энэ хото хүбэн даабуу болон торгон үйлэдбэрилэлөөр түрэлжэжэ, хотын хүн зон ехэдхэбэ. 1992-1997 ондо үргэлжэлһэн Тажикистанай эрхэтэнэй дайнай үеэр хото багагүй мүхэһэн.
Душанбе хотодо сахилгаан энергетикын, машина бүтээлгын, металл эдлэл болбосоруулха, хүнгэн, хүнэһэнэй болон барилгын материалай үйлэдбэри. 90 үлүү шухала үйлэдбэри дунда: нэхэмэлэй, торгоной, мяхан консервын, цементын комбинадууд; хүдөө ажахын, нэхэмэлэй болон наймаанай машина бүтээлгын, автомашина заһабариха, утаһанай, хүргүүрэй (холодильник) бүтээхэ үйлэдбэри. Тусгаар амяарлан тогтоһоной һүүлдэ болон эхилһэн эрхэтэнэй дайнай һүүлдэ шахуу бүхы үйлэдбэринүүд зогсобо. Ниислэлэй арилжаанай түб — зүүн ороной юрын базаар болохо Баракат нэрэтэй томо хаалтатай заха зээли.
Ниислэл хотодо Таджикистанай Эрдэм ухаанай академи (1951 ондо байгуулагданхай) болон 18 эрдэм шэнжэлгын хүреэлэнгүүд, олон дээдэ һургуулинууд, энэ тоодо Таджикистанай үндэһэтэнэй ехэ һургуули, Орос-Таджик (Славян) ехэ һургуули, Лалын шажанай болон Техникын ехэ һургуулинууд, Фирдоуси Гүрэнэй нэрэмжэтэ номой сан, 5 музейнүүд, энэ тоодо Таджикистанай нэгэдэһэн, Эртэ урдын сагай үндэһэтэнэй музей, түүхын, этнографиин музейнүүд. 5 театрнууд, энэ тоодо оперо болон баледэй театр, драмын академиин театр, ородой драмын театр, залуушуулай театр, филармони, 70 үлүү кинотеатрнууд ажаллана. Радио- болон телецентртай.
Душанбегэй суурхаһан юумэнүүдэй дунда Фирдоуси нэрэмжэтэ номой сангай байшан, оперын театр (1939—1946), Садриддин Айниин мавзолей бунхан, Рохат гуанза (1958—1959). Хүшөөнүүд: Исмоил Сомони, (43-метрын аркатай хүшөө Оросто хайлуулжа 2001 ондо Саманид уласай 1100 жэлэй ойдо бариһан), Абу Али ибн Сине, Рудаки (1964), С. Айни (1956).
Хүн зон
Душанбегэй хүн зонииень үндэһэтэн, яһатанай бүтэсээр ангилбал: 83.4% таджик, 9.1% узбек, 5.1% ород, 2.4% бусад болоно.
Дүүргэ
Душанбе хото доорохи 4 дүүргэтэй: <ol> <li> Абу Али Ибн Сина <li> Фирдавси <li> Исмаил Сомони <li> Шохмансур </ol>
Категори:Таджикистан Категори:Азиин ниислэлнүүд
Пензэ
Пензэ (Пенза), Оросой холбоото уласай Пензын можын засаг захиргаанай түб, Сура мүрэндэ оршодог. Ажаһуугшадай тоонь 523 726 хүн зон (2017).
Түмэр замай узуулбари болоод, Пензэ дундуур урда зүгһөө Зүүн Урда түмэр замай Харьковой шугам болон хойто тээ, баруун тээ ба зүүн тээ Куйбышевскын түмэр замай Доодо Новгородой, Ряжскын ба Сызраниин шугам ябадаг.
Тус хотодо ажаүйлэдбэри хүгжөөһэн, жээшэнь машина бүтээлгэ (дизель, компрессор, тоолохо сахилгаанай машина, часы, химиин, бүдэй машина, велосипед бүтээлгэ), хүнгэн, хүнэһэнэй, саарһанай ба модо болбосоруулха гэхэ мэтэ ажаүйлэдбэри; эмэй үйлэдбэри, пианино бүтээхэ фабрика бии.
5 дээдэ һургуулинууд (энэ тоодо Пензын гүрэнэй ехэ һургуули), 2 театрнууд. Ботаникын сэсэрлиг. Нютаг шэнжэлгын, арадай уралигай, И. Н. Ульяновой, Н. Н. Бурденкын, В. Э. Мейерхольдын музейнүүд. К. А. Савицкийн уран зурагай галерей. 1663 ондо бэхилэлтээр байгуулагданхай. Барокко маягар бариһан Петропавлын собор сүмэ (XVIII зуун, колокольни самхаг — XIX зуун), Спасо-Преображениин хиидай кафедрал собор сүмэ (ампир, XVIII—XIX зуун).
Зүүлтэ
Категори:Пензын можо Категори:Оросой холбоото уласай хотонууд
Тамхи
Тамхи  — үнгэ ногоон, набша томо нэгэн зүйл үбһэн ургамалые хатаажа болбосоруулан, хэршэн талхалжа татаха, үнэрлэхэдэ бэлэн болгоһон зүйл юм. Татаха гү, али үнэрлэжэ, зажилжа хэрэглэхэдэ зорюулһан мансууруулха, нүлөөтэй, өөрһөөн хараата байдал үүсхэн донтуулха үйлэшэлгэтэй бодос агуулһан нэгэ түрэлэй хорон юм.
Элүүр энхэ
Тамхида 4800 тухай түрэлэй химиин бодос, нэгэдэл байдаг ба энэһээ 250 хорото хабдар бии болголгые нүлөөлдэг туйлай аюултай хорото бодос байдаг ажа. Тамхида байдаг никотин гэһэн бодос донтуулдаг үйлэшэлгэтэй ушарһаа тамхида нэгэ оршохобол тэрэнһээ гараха амаргүй болодог. Никотиниинь маша хүсэтэй даһал үүсхэдэг хорото бодос. Ганса нэгээр татажа эхилжэ байгаад бэе махабад тэрэндэ даһажа тамхигүйгээр байжа шадахагүй болгодог. Донтохо гэдэгынь бэе болон сэдьхэл зүйн хубида ямар нэгэн зүйлһээ хамааралтай болохо, тэрэниие байнга шаардахые хэлэнэ. Нэгэ шэрхэг сигаретэдэ байгаа никотинай үйлэшэлгэ хүнэй бэедэ 8 саг хүрэтэр байдаг ба үйлэшэлгэнь дууһабал хүнэй бэе, сэдьхэл тэрэнэйгээ үгылжэ тамхи татахаһаа аргагүй байдалда хүргэдэг ушарһаа хүсэһэн үедээ амархан хаяжа болодоггүйн шалтагааниинь болодог. Шухам энэл бодос тамхи үйлэдбэрилэгшэд, наймаашадай ашаг олохо ганса зэбсэгынь болодог.
Түүхэ
1612 ондо Британи колони болохо Вирджиниин Джеймстаунда зэрлиг тамхинай ургамалые ургуулжа эхилһэн болоод энэнеэ Англи улас руу экспортлодог байгаа. Удалгүй арай зөөлэн түрэлэй тамхинай ургамалаар Европын заха зээлые хангахын тулада баруун Энэдхэгтэ ургуулжа эхилһэн байна. Колони уласууд дахи тамхинай таряалалта үндэр ашагтай байһан гэдэг. Тиимэһээ түүхэшэд «Хэрбээ тамхинай таряалалта байгаагүй һэн бол Хойто Америкэдэхи Англиин колонизацилга нуран унаха байһан юм» гэжэ тэмдэглэһэн бололтой.
1614 ондо набшан тамхинай үлгы болоһон Испаниин Сивилья хотын гуйраншад сигаретые анха һэдээ. Гуйраншад тамхинай үртэһые суглуулан сааһанда ороожо татадаг байһаниинь сигаретын үүсхэл байба.
1776 он гэхэдэ тамхинай таряан талмай Вирджиниһаа хойто Каролина, Миссиуриин баруун тала хүрэтэр хүрээеэ тэлэһэн байгаа. Ушарынь Бритаиншууд тамхинай таряалалтын хүрээг улам үргэжүүлхын тулада хоригдолнууд болон үрэтэй хүнүүдые ажаллуулһан ажа. Богоолнууд эзэдтээ али болохо томо талмайда ехэ хэмжээнэй тамхи таряалжа, 5-12 жэлэйхи хүлһэн хүдэлмэриие зорюулһанай эсэстэ эрхэ сүлөөтэй болодог байгаа.
1864 оной үедэ Огайо можын нэгэн таряашан хлорфилгүй тамхи гарган абажа тэрэнэйхи сагаан тамхи гэжэ нэрлэбэ. Тэрэ тамхинь оршон үеын хэб маягай тамхинай бии бололго загбарынь болоһон юм.
1853—1856 оной хоорондо Британиин сэрэгүүд байлдажа байха үедээ Түрэгүүдһөө анха сигаретэ тамхиие оложо мэдэбэ. Тэдэ гаанһаар татахань набшан тамхиһаа хамаагүй эбтэйхи болохые ажаглажа, уламаар хэрэглэжэ заншаһан байдаг.
1861—1865 ондо болоһон эрхэтэнэй дайнай дараа Америкэдэ сигаретэ ехэхэн дэлгэрһэншье гар аргаар ороожо хэдэг байһан болохоор маша үндэр үнэтэй байһан гэдэг.
1880 ондо Америкын зохёон бүтээгшэ Джеймс Бонсак сигаретэ ороогшо машиные бүтээһэнээр иимэ тамхинай үнэ нилээд буураа. Уг машина сагта 10.000 шэрхэг тамхи ороохо хүсэн шадалтай байгаа.
1960-аад он хүрэтэр гү, али тамхиие «Хүнэй эрүүл мэндэдэ хоротой» гэжэ анхааруулха хүрэтэр тамхи татагшадай тоо жэлһээ жэлдэ үдхэжэ байгаа.
Таралга
Россиин дундажа нэгэ хүндэ жэлдэ татадаг тамхинай тоогоор дэлхэйн долоодохи шанһаанда орожо байна. Энэ үзүүлэлтын лидер Греци байна (жэлдэ нэгэ хүндэ 3000 үлүү сигаретэ). Гэһэншье 2012 оной һүүлээр Росси дэлхэйн гурбадахи томо заха байна. .
Ном зохёол
Категори:Никотин
Урса
Ураса (мүн урса, урц) — һургааг модо бэе бэедэнь үзүүр талаарнь түшүүлэн бодхоогоод, дээрэһээнь ангай apһaap, холтоһоор болон һэеыгээр нэмэруулэн хушаһан байра; холтоһон, ноолуур hэеы, бугын арһаар хушаһан шобхогор обоохой. Ой тайгаар ан олзоборилжо амидардаг ангуушад урса гэр соо һуудаг байһан гэжэ багсаахаар. Урасань ой хүбшэ тайга голлоһон Ураал уулын Номгон далайн эрьеэ хүрэтэр Сибирь даяар Финн Угор, Түрэг, Монгол бүлэгэй хэлэтэнэй дунда тархаһан гэр юм. Ёроолой диаметр 3-8 метр байдаг.
Зүүлтэ
Категори:Нүүдэлшэд
3 һарын 15
Гурбадугаар һарын 15 — Григориин литын жэлэй 74-дэхи үдэр (үндэр жэлдэ 75-дахи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 291 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Энэ үдэрэй тэмдэглэлтэ баяр
Категори:Үдэрнүүд
Заан
Заан гээшэ одоогоор хуурай газар дээрэхи эгээн томо һүн тэжээлтэн амитан юм. Манай гараг дээрэ 400 үлүү түрэл зүйлэй заан нютаглажа байһанһаа Энэдхэгэйхи болон Африкынхи гэһэн юрэнхы 2 түрэл үлөө һэн. Африкын заан бэеэр томо ба томо шэхэтэй байна. Мүн эмэ Африкын заан һоёотой байхада Энэдхэгэй эмэ заанда һоёогүй. Заанай тоо толгой багадхаһаар байдаг ба 2007 оной шудалгаар Африкын түби газарта 470,000-690,000 оршом байна.
Анатоми
Эгээн томо заан 1956 ондо Ангола уласта бүридхэгдэһэн байдаг. Мүрын үндэрынь 4,2 метр ба шэгнүүрынь 12 тонно байгаа һэн. Эмэ заан 22 һарын турша үрэ түлөө тээдэг ба энэнь хуурай газарай амитадһаа эгээн удаанда тоосогдоно. Дүнгэжэ түрэһэн заанай тугал дундажаар 120 кг байна. Заан 50-70 наһалха ба эгээн үндэр наһалһаниинь 82 хүрэһэн тэмдэглэл бии. Зааниинь ута хамар (хошуу), томо шэхээрээ онсолиг ба богони хүзүүтэй. Зогсожо байхадаа амаа газар хүргэжэ шадахагүй тула үбдэгөө нугалан тонгойхо гү, али балсанлиг ута хамараа ашаглан хоол тэжээл, уһа гэхэ мэтые амандаа абажа хэдэг. Мүн хамраараа уһа һороод бэе рүүгээ сэсэрэн уһалжа сарсуулна. Заанай хамарай үзүүр маша уян зөөлэн эблиг ба һамар зэргын жаахан зүйлыешье шадабарилгаар шэмхэн абажа шадана.
Үнэрлэхэ шадабари һайн хүгжэһэн ба хамараа үндэртэ һунгажа һалхяар үлээгдэн ерэхэ үнэрые илгадаг. Соносол мүн һайн болобошье хараа муутай, үнгэ илгахагүй. Заанай томо шэхэниинь һудаһаар дүүрэн ба энэнь гүйһэн шуһые хүргэжэ бэеэ сарсуулхада туһалдаг гэжэ эрдэмтэд үзэдэг ажа. Африкын эрэ заанай һоёоной ута 3,5 метр, шэгнүүрынь 90 кг хүрэхэ тохёолдол бии. Хобор, үндэр үнэ хүрэхэ һоёонһоо боложо хулгайн аншадай гарта үртэжэ алуулхань үсөөнгүй бэлэй.
Классификаци
Шулуужашаһан заанууд эртэ миоценой галабһаа мэдэжэ байна.
Холбооһон
Категори:Хүхэтэн амитан
Еврейн литэ
Мүнөөнэй еврейн литэгиинь Вавилоной нүлөөтэй хүгжэлгын үйлэ ябасай үр дүн юм. Таннаигай эрин үедэ (м.э. 10–220 он) литэдэ шэнэ һарын хадууриие хэрэглэдэг байһан ба хоёр, гурбан жэл бүри һapa нэмжэ, 12 һаратай һapын жэл ба наранай жэл хоорондохи зүрилдөөниие заһадаг байһан.
Һара
Категори:Еврейн литэ Категори:һара-наранай литэ
Калининград
Калининград (Калининград; 1255-1946 оной хоорондо — Кёнигсберг, Königsberg, Królewiec), Оросой холбоото уласай Калининградай можын засаг захиргаанай түб. Балтиин тэнгисэй Вислын буланда Преголя мүрэн шудхажа ородог үзүүртэхи хүлдэдэггүй дулаан боомто, Балтиин тэнгистэй гүнзэгы һубагаар холбоогдоһон (Балтийск хото хүрэтэр). Түмэр замай узуулбари. 453 мянган хүн зонтой (2015). Загаһа барилгын ба тээбэриин флотой бааза. Машина бүтээлгэ ба түмэрлиг эдлэл үйлэдбэрилгэ (онгосо заһаха, вагон бүтээхэ, «Электросварка», автоагрегат, загаһа болбосоруулха тоног түхеэрэмжэ г.м. үйлэдбэринүүд), целлюлозо-саарһанай, хүнгэн, хүнэһэнэй (энэ тоодо загаһанай болбосорол), гэхэ мэтэ ажаүйлэдбэри. 3 дээдэ һургуулинууд (энэ тоодо Иммануил Кант нэрэмжэтэ Балтиин холбооной ехэ һургуули), 2 театрнууд. Түүхын ба уран зурагай музей, хубын музей, Иммануил Кантын бунхан. 1255 ондо тевтон орденэй баатарнуудай бэхилэлтээр байгуулагдаһан. 1945 он хүрэтэр Зүүн Пруссиин түб. 1946 ондо Зүблэлтэ Холбооноор эзэмдэгдэхэдэ Калинин нэрэмжээр нэрлэгдэһэн.
Зурагууд
Категори:Калининградай можо Категори:Оросой холбоото уласай хотонууд
Госпиталь
Зүүлтэ
Категори:Анагааха ухаан Категори:Сэрэг
6 һарын 6
Зургадугаар һарын 6 — Григориин литын жэлэй 157-дэхи үдэр (үндэр жэлдэ 158-дахи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 208 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Олон уласай
Категори:Үдэрнүүд
Фейсалабад
Фейсалабад (1977 он хүрэтэр Лайалпур нэрэтэй байгаа; فیصل آباد), хойто зүүн Пакистанда Пенджаб можодо байрладаг хото. хүбэн тарин ургуулгын шухала түб. Хүн зониинь 2,8 сая хүн оршом (2012).
Хүбэн дабуунай, нэхэмэлэй, хүнэһэнэй, химиин үйлэдбэрилгэ; машина бүтээлгэ болон металл эдлэл үйлэдбэрилгэ. Дархалалга.
Файсалабад хото Пакистаны Пенджаб можын нютагта, Чинаб, Рави хоёрой голой дунда оршодог. Карачи хотоһоо 1135 км, Лахорһоо 128 км, Исламабадһаа 350 км зайтай. Хотын түб далайн нюрууһаа дээшэ 171 м үргэгдөө. .
Зүүлтэ
Категори:Пакистан
3 һарын 16
Гурбадугаар һарын 16 — Григориин литын жэлэй 75-дэхи үдэр (үндэр жэлдэ 76-дахи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 290 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Энэ үдэрэй тэмдэглэлтэ баяр
Категори:Үдэрнүүд
Йоһаннес Кеплер
Йоһаннес Кеплер(Johannes Kepler, 1571 оной 12 һарын 27 - 1630 оной 11 һарын 15), Германиин математик, астроном, зурхайшан ба XVII зуунай одон орон шудалалай хубисхалда гол хүн юм. Тэрэнэй нэрээр нэрлэгдэһэн гарагуудай хүдэлөөнэй хууляар алдаршалжа, һүүлшын астрономнор тэрэнэй бэшэһэн «Шэнэ астрономи», «Замбуулингай эб», «Копернигэй астрономиин тобшолол» гэһэн номуудай һуури дээрэ эдэ хуулинуудые дүримлэбэ. Тэрэнэй гадна эдэ номууд Исаак Ньютоной Бүхы юртэмсын таталсалай хуулиие байгуулхадаа нүлөө үзэбэ.
Кеплер Австриин Грац семинариин математикын багша, Тихо Браге астрономой туһалагша, II Рудольф, Матиас, II Фердинанд Арюун Римэй эзэнтэ гүрэнэй гурбан эзэн хаашуулай ордоной математик, Австриин Линцтэ математикын багша, Валленштайн жанжанай зурхайшан гэхэ мэтэ янза бүриин хүдэлмэри хэбэ. Мүн тэрэ оптико шэнжэлгын һуури табяад, рефрактор телескобые хубилган зохёон байгуулаад шанарые һайжаруулба (Кеплерэй телескоп). Нэгэ үеын хүн байһан Галилео Галилейн телескобые хэрэглэһэн нээлтэ албан ёһоор хүлеэн зүбшөөрхэдэ хуби нэмэрые оруулба.
Кеплерэй үедэ астрономи зурхай хоорондо хизгаарынь тодорхой бэшэ байгаашье һаа, астрономи (сүлөөтэ уралигай хүреэн соо математикын нэгэ һалаа) болон физикын (байгаалиин философиин нэгэ һалаа) хоорондо тогтоборитой хизгаар байгаа. Тэрэнэй ажалынь бурхан «оюуной байгаалиин гэрэлээр» дамжуулан мэдэгдэжэ болодог оюуто түлэблэлые дахажа юртэмсые бии болгоһон гэдэг теологи дүүрэн байгаад, иимэ шажанай теологиин үндэһэн дээрэ өөрын бэшэг соо шажанай арсалдаан эрдэм ухаанай тамааглалые ниилэбэ. Кеплер астрономиин юрэнхы математик физикын һалбаряар мэдэрһэнээр эртын физикын космологиин уламжалалые хубилгаад, өөрын шэнэ астрономиие «юрэдын физикэ», «Аристотелиин «Метафизикэдэ» аян» , «Аристотелиин «Бүхэ юумэн тухайда» нэмэлтэ» гээд нэрлэбэ.
Тэнгис
Тэнгис — дэлхэйн далайһаа эхэ газараар юмуу уһан доорохи үндэрлигөөр тусгаарлагдаһан уһан, саг уларилай горимоор илгагддаг ехэ уһан. Тэнгис гэдэгынь эхэ газарай ойролсоохо далайн уһанай томохон согсо хэһэгые хэлэдэг. Далай, тэнгисэй уһаниинь дабһатай байдаг ушар эхэ газарай томохон дабһатай нуурнуудые мүн тэнгис гэжэ нэрлэжэ ерэһэн уламжалалтай.
Олон Уласай Уһазүйн байгуулга (International Hydrographic Organization, IHO) тэнгис, нуур зэргые тодорхойлжо, ангилдаг болоод одоо мүрдэжэ бай тодорхойлолто, ангилалые "Special publication S-23, Limits of Oceans and Seas, 3rd edition, 1953"-һээ үзэжэ болоно. Энэ тобхимолынь гурбадахи хэблэл болоод 4 дэхи хэблэлэй нооргые 1986 ондо бэлэн болгоһон болобошье, зарим нэгэ нэршэл дээрэ һанал нэгдээгүй тула хэблээгүй байна (жэшээнь, Япон тэнгисэй нэрэ).
Зүүлтэ
Категори:Сүнхэрэг
Африкын эбэр
Африкын эбэр ( амхараар የአፍሪካ ቀንድ yäafrika qänd, القرن الأفريقي al-qarn al-'afrīqī, сомаляар Geeska Afrika, оромоор Gaaffaa Afriikaa, тигриньяар ቀርኒ ኣፍሪቃ) гү, али Сомалиин хахад арал болбол Арабай тэнгис уруу хэдэн зуун километр түрэн ороһон, Аденай булангай урда талада оршохо Дурна Африкын хахад арал юм. Африка түбиин эгээн зүүн үзүүр болоно. Эртэ болон дунда зуунай үедэ «Билад аль-Барбар» («Берберүүдэй нютаг»),  гэээшэ байһан тус хахад аралда Эритрей, Джибути, Этиопи, Сомали уласуудые хамаруулаад ойлгоно.
Зүрхэнэй дутагдал
Зүрхэнэй дутагдал, заримдаа шуһаар дүүргэн зүрхэнэй дутагдал, зүрхэн бэе махабадай хэрэгсээ түлөөхи хангалтатай хэмжээнэй шуһанай урасхалые дэмжэхын тула хөөжэ шадахагүй байхада болоно. Гол түлэб амисхал тээрэхэ, ядарха эсэхэ ба хүл хабдаха шэнжэ тэмдэгүүд ба симптомууд элирнэ. Бэеын дадхаалгые хэхэдэ, хэбтэхэдэ амисхалай тээрэлгэ муудаад, һүнидэ нойрһоо һэреэжэ болоно. Мүн хизаарлагдаһан бэеын дадхаалгые хэхэ шадабари юрын шэнжэ тэмдэг юм байна. Зүрхэнэй дутагдалай шалтагаанаар юрэдөө сээжээр үбдэнэгүй (тэрэшэлэн стенокарди болоногүй).
Зүрхэнэй дутагдалай юрэдын ушар шалтагаан дунда титим һудаһанай үбшэн (коронарна дутагдал) болон урдахи миокардын инфаркт, үндэр шуһанай даралта, тосхуурай фибрилляци, зүрхэнэй хабхалгын үбшэн, архиие хэтэргэхэ, халдабари болон үлэ мэдэгдэхэ ушар шалтагаанай кардиомиопати байна. Эдэнь зүрхэнэй үйлэ бүтэсые гү, али ажаллалгые хубилгаха дээрэһээ зүрхэнэй дутагдал ушаруулна. Зүүн хобдол агшаха гү, али зүрхэн буураха шадабари гэмтэһэниие хамаарбал, зүрхэнэй дутагдалай хоёр үндэһэн түрэлнүүдые илгана: зүүн хобдолой дисфункци ушарһан зүрхэнэй дутагдал болон хэбэй шахалтын фракцитай зүрхэнэй дутагдал. Үбшэнэй хүндэрэл бэеын дадхаалгые хэхэ бэрхэшээлээр зэргэлэгдэнэ. Зүрхэнэй дутагдал миокардын инфаркттай (зүрхэнэй балсангай хэһэг үхэхэдэ) гү, али зүрхэнэй зогсолтотой (шуһанай эрьелтэ зогсоходо) нэгэн зүйл бэшэ. Адли шэнжэ тэмдэгтэй үбшэнүүдтэ өөхэлгэ, бөөрын дутагдал, эльгэнэй бэрхэшээлнүүд, анеми болон бамбай булшархайн үбшэн.
Шэнжэ тэмдэгэй түүхэ ба бэеын үзэлгэ болон эхокардиограммаар (ЭхоКГ) баталгын баазада диагноз табина. Үндэһэн шалтагааниие таахын тула шуһанай шэнжэлгэ, ЭКГ, сээжын радиографи хэрэгтэй байха магадгүй. Хүндэлэл ба үбшэнэй шалтагааниие хамааран эмнэнэ. Архаг тогтоборитой дунда зэргын зүрхэнэй дутагдалтай үбшэтэдтэ тамхи татахаяа болихо, бэеын дадхаалга, ба хоол хубилгаха, тэрэшэлэн эм уухаһаа бүридэнэ. Зүүн хобдолой дисфункци ушарһан зүрхэнэй дутагдалаар үбшэтэдтэ, ангиотензиниие хубиргагша ферментын ингибитор гү, али ангиотензинай рецепторые хориглогшо, бета хориглогшотой хамта эмнэлгые зүблэжэ байна. Хүндэ үбшэтэдтэ, альдостероны антагонист гү, али нитраттай гидралазин хэрэглэжэ болохо юм. Шээһэн хөөхэ эм шэнгэн һаатуулхые уридшалан һэргылхэдэ туһатай юм. Шалтагаан хамаараад, заримдаа кардиостимулятор (хэм үүсгэгшэ) гү, али һуулгаха зүрхэнэй дефибриллятор адли һуулгаһан түхеэрэмжые һанал болгожо болоно. Зарим дунда ба хүндэ зэргын тохёолдолдо зүрхые дахин синхронизацилгын терапи (СРТ, ресинхронизировалха терапи) гү, али зүрхэнэй агшалтын модуляци (МСС) ашагтай байна. Бусад бүхы арга хэмжээнүүд үрэ дүнгүй бол, хобдолдо туһалха түхөөрэмжэ гү, али зүрхые шэлжүүлэн һуулгаха арга зүблэжэ болоно.
Зүрхэнэй дутагдал хадаа тарааһан, үнэтэй болон аминда аюултай үбшэн юм. Хүгжөөһэн оронуудта наһаа хүсэһэн хүнүүдэй 2 % шахуу зүрхэнэй дутагдалтай байгаад, 65-һаа дээшэ наһатайшуулда 6-10 % үбшэтэй. Диагноз табиһанай нэгэ жэлэй һүүлдэ үхэлэй аюул 35 % байха аад, һүүлдэнь жэл бүри 10 % доорохи хүрэтэр буурана. Зүрхэнэй дутагдал эртын үеһөө мэдэгдэжэ байгаад, 1550 он тухай бэшэгдэһэн Эберсын папирус соо энэнь тухай тайлбарилна.
Зүүлтэ
Категори:Үбшэнүүд
Оросой эрхэтэнэй дайн
Большевигууд (улаантан) ба большевигуудта эсэргүүсэһэн сагаантан хоорондо эрхэтэнэй дайн Оросто 1920 хүрэтэр болобо. Сагаантан Эмхидхэхэ хуралай зарим гэшүүдые багтаадаг бүхы янзын антикоммунис этэгээдһээ бүридэбэ. Сагаантанай зарим түрүүлэгшэд сэрэгэй диктатурые үлүүдэ үзэжэ нүгөө царистууд байгаа.
Корниловой (һүүлдэнь Деникинэй) ударидаһан эрхэтэн сэрэгүүд Доной казакуудта хамта ниилэжэ, Зүблэлтэ дэглэмдэ эсэргүүсэл түрүүшынхеэр урда зүгтэ эхилбэ. 1918 оной 11 һарын 11-эй эблэрэлэй һүүлдэ Украина дайнай тайзан боложо большевигуудай (эртын 1919 он), Деникинэй сэрэг (1919 оной 8–12 һара), дахин большевигуудай (1919 оной 12 һара), эсэсэй эсэстэ полягуудай (1920 оной 5 һара) эзэмдэһэн байгаа.
Болорой һүни
Болорой һүни (Kristallnacht, 1938 оной 11 һарын 9 - 11 һарын 10) гээшэ 17 наһатай герман гаралтай еврей Гершель Гриншпан (Herschel Grynszpan) Париста герман элшэн сайдай яаманай хүдэлмэрилэгшэ Эрнст фом Ратые алаһанай сагааруулгаар болоһон СА отряднуудай эмхидхэһэн үһөө ба еврейнүүдэй эсэргүү хюдалга. Тэрэ сагта олон сонхонуудые буталан сохиһон ушарһаа Буталһан сонхонуудай һүни гэжэ хэлэнэ.
11 һарын 9-10 һүни Һитлерэй зарлигаар ба Һёббельс Һиммлер хоёрой туһаар бүхы герман еврейнүүдтэ эсэргүү хюдалга олониитын уур гээд харуулагдаһан байна. 267 синагого сүмэ ба 815 дэлгүүрнүүдые галдажа усадхаһан байгаа. 20 мянган еврейнүүдые барижа концлагерь соо хаяһан, 36 хүн алагдаһан байгаа. Ниитын хохирол 25 сая рейхсмарка хүрэжэ, эдэ дунда 5 сая буталһан сонхо байгаа.
Категори:Нацис Германи Категори:1938 он
3 һарын 17
Гурбадугаар һарын 17 — Григориин литын жэлэй 76-дэхи үдэр (үндэр жэлдэ 77-дахи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 289 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Энэ үдэрэй тэмдэглэлтэ баяр
Категори:Үдэрнүүд
Граната
Граната (Granate, Granata < Granatus — «бирзагар») — хиин (газай) хүсөөр тэһэрдэг ба дотoрһоон аймшагтай аюултай юумэ сасан хаядаг һомон; тэһэ һүрэдэг, гараар шэдэдэг багашаг һомон.
Зүүлтэ
Категори:Тэһэрхэ бодос Категори:Галта зэбсэг
Майкл Фарадей
Майкл Фарадей (Michael Faraday, 1791 оной 9 һарын 22 — 1867 оной 8 һарын 25), Англиин туршагша физик болон химик. Лондоной хаанай бүлгэмэй (1824), Франциин эрдэм ухаанай академиин (1823), Пруссиин эрдэм ухаанай академиин, АНУ-гай үндэһэтэнэй эрдэм ухаанай академиин ба Петербургын эрдэм ухаанай академиин (1830) гэшүүн юм. Электродинамикада өөрын нэрээрээ нэрлэгдэһэн электролизын тухай хуули болон индукциин тухай хуулинуудые нээжэ, Бунзенэй шатаагшые зохёон бүтээхэ зэргээр эрдэм ухаанда томо хуби нэмэри оруулһан байна.
Намтар
Фарадей III Георгын хааншалалай үе гү, али 1791 ондо түмэршэнэй гэр бүлэдэ гурбадахи хүбүүниинь болон Лондон хотодо түрөө. Тэдэнэйхи арбан үхибүүдтэй, тон ядуу айл байһан тула тэрэ дүнгэжэ бага һургуули түгэсһэн болоод арбан гурбан наһанһаан хэблэхэ үйлэдбэридэ ажаллажа эхилһэн юм. Тэндэ олон янзын ном уншадаг байһанһаа эрдэм ухаантай холбогдолтой номууд һонирхолыень татадаг, туршалтын зурагуудые хуулжа зурадаг байба. Нэгэ үдэр тэрэнэй дэбтэрыень оложо үзэһэн үйлэшэлүүлэгшэ эрдэм ухаанай лекциин таһалбари бэлэглэһэн. Тэрэ лекциин эзэн хожом тэрэнэй багша болохо хубитай Һемфри Дэви байһан болон Фарадей Дэвитэй үгэ һолижо, эрдэм ухаанай замаар замнаха хүсэлтэйгээ элирхылжэ амжаһан байна. Дэви нэгэ удаагайнгаа туршалтын үеэр зүүн нюдөө гэмтээжэ, тэрэ хоорондоо Фарадейе туһалхаараа абаһан байна.
Тэрэ өөрын абьяас шадабаряараа 1825 ондо бензолые нээхэ зэргээр маша олон нээлтэ хэжэ, 1831 ондо сахилгаан суранзан индукциин үзэгдэлые элирүүлжэ, уламаар 1833 ондо өөрын нэрээрээ нэрлэгдэһэн хуулинуудые гаргажа ерэһэн юм. Гэбэшье, изагууртан угсаатай Дэви Фарадейе дородо үзэдэг байһан тула амжалтадань атаархажа, эрдэм ухаанай академида ороходонь саада һаалта хэхэ зэргээр абиртажа байгаа. Гэхыдээ Дэви «Минии эгээн томо нээлтэ хадаа Фарадей юм» гэжэ хэлэһэн байдагынь үнэнэй хубитай бэлэй.
Майкл Фарадей 1867 ондо гэртээ һандали дээрэ һуугаагаараа нүгшэһэн юм.
Багтаамжын хэмжүүр фарад, физикын Фарадейн тогтомол тэрэнэй нэрээр нэрлэгдэһэн байдаг. Мүн 1991-2001 ондо гүйлгээндэ хэрэглэгдэжэ байһан 20 фунт стерлингын мүнгэн тэмдэгтэ дээрэ тэрэнэй хүрэг байгаа.
Зүүлтэ
Категори:Британиин эрдэмтэд
Луһанск
Луһанск (Луганськ) гэжэ Украина уласай дурна хизгаарай Луһанскын можын засаг захиргаанай түб хото юм. 1795 онһоо һуурин бии болоһон болоод Зүблэлтын үедэ Ворошиловград гэдэг байһан.
Луһанск хото 286 км² талмайтай, д.т.д. 117 м үндэр. Түмэрлигэй үйлэдбэритэй.
Киевһээ зүүн зүгтэ 843 км ябажа хүрэдэг. Дотороо 4 дүүргэтэй.
Хүн зон: 424,113 хүн (2014 оной тоосоо).
Хүн зоной 50% украина үндэһэтэн болобош хүн зоной 85% түрэлхиин ород хэлэтэн байна.
Категори:Украинын хотонууд
Липецк
Липецк (Липецк), Оросой холбоото уласай Липецкын можын засаг захиргаанай түб, Воронеж мүрэндэ оршодог. Москва хотоһоо 445 км зайда байрлана. Түмэр замай станци. 510 мянган хүн зонтой (2015). Хара түмэрлиг (Новолипецкын түмэрлигэй комбинат; «Свободный Сокол», хоолойн үйлэдбэринүүд), машина бүтээлгэ (трактор, станок бүтээлгэ), барилгын материал, химиин, хүнэһэнэй ажаүйлэдбэри. 2 дээдэ һургуулинууд (Липецкын гүрэнэй технологиин ехэ һургуули ба Липецкын гүрэнэй багшын ехэ һургуули), 2 театрнууд. Нютаг шэнжэлгын музей. Г. В. Плехановой гэр-музей. Алдартай аршаан болон эмэй шабарай амралтын газар (1803 ондо байгуулагдаһан) байна. Липецк хото 1703 ондо Нэгэдүгээр Пётрын зарлигаар байгуулагданхай. 1779 ондо Ехэ Екатеринын зарлигаар хотын зэргые абаһан.
Зурагууд
Категори:Липецкын можо Категори:Оросой холбоото уласай хотонууд
Һаса
Һаса (худам монголоор лһаса; - lha sa;   - lāsà;) — албан ёһоор БНХАУ-ай Түбэдэй Автономито Аймаг (ТАА)-ай харьяата аймагай зэргэтэй хото, юрын байдалаар түүн доторхи хото, ТАА-ай засаг захиргаанай түб.
Олон зуун жэлэй түүхэтэй энэ хото Буддын шажанай дэлхэйн хамагай томо түбүүдэй нэгэ. Мүнөөшье нүлөө зонхилолоо алдаагүй энэ Бурханай шажанай түбынь дурна дахинай уралал, шажанай зан үйлын томохон дурасхал болон оршоһоор байна.
Хүмүүнлигэй ухаан
Хүмүүнлигэй ухаан (гуманизм) — феодализмын шудар гэнжэһээ ба дунда зуунай үеын шажанай церковьһээ хүнэй бэеые сүлөөлхэ гэжэ зүдхэн оролдоһон ниигэмэй ба уран зохёолой хүдэлөөн; мүнөө сагай гуманизм болбол ниигэм тогтоожо байгаа хүнэй тухай анхаралаа табина хүмүүнлиг ёһото ба бүхы зоной гуманизм болоно: энэ гуманизмын зорилго хадаа — хүн түрэлхитэнэй, хуби хүнэй амидарал һайжаруулха ябадал.
Зүүлтэ
Категори:Үзэл суртал Категори:Һэргэн мандалта
3 һарын 18
Гурбадугаар һарын 18 — Григориин литын жэлэй 77-дэхи үдэр (үндэр жэлдэ 78-дахи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 288 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Энэ үдэрэй тэмдэглэлтэ баяр
Категори:Үдэрнүүд
Израиль
Израиль (Иврит: יִשְרָאֵל‎, Yīsrāʾēl; Араб: إِسْرَائِيل‎, ʾIsrāʾīl), албан ёһоор Израиль улас (מְדִינַת יִשְׂרָאֵל, Medīnat Yīsrāʾēl; دَوْلَة إِسْرَائِيل, Dawlat ʾIsrāʾīl) — Газар дундада тэнгисэй зүүн эрье дээрэ оршохо баруун Азиин орон юм. Хойто талаараа Ливан, зүүн хойто талаараа Сири, зүүн талаараа Йордан, баруун урда талаараа Египет оронуудтай хилэлдэг болон өөрын харисангы бага нютагиинь газар зүйн хубида өөр өөр тусхай онсолигтой. Баруун эрье болон Газын хэлтэсшье мүн зэргэлдээ оршоно. Израилиин хүн зон ехэнхи хубинь Еврей үндэһэтэн болон үүгээрээ дэлхэйн сорын ганса Еврей орон юм. Еврейшуудһээ гадна Арабай Лалын шажантад, Христосой шажантад, Друзе, Самари зэрэг үндэһэтэн, шажантанууд оршодог.
Мүнөөнэй Израиль улас гурбан мянга гарамгай жэлэй турша Иудын шажанай хамагай шухала ухагдахуунуудай нэгэ "Израилиин нютаг" (Eretz Yisrael)-һаа үндэһэтэй юм. Дэлхэйн нэгэдүгээр дайнай дараа Үндэһэтэнүүдэй Лигэнь "Еврей үндэһэтэндэ өөһэдын гэһэн орон" бүтээхэ зорилгоор Британиин Палестинэдэхи мандатые баталба. 1947 ондо НҮБ Палестинын мандатые Еврей, Араб хоёр уласта хубаахые баталһан байна. Арабай Барилдалгань энэ түлэблэлгые эсэргүүсэһэн болобош 1948 оной 5 һарын 14-ндэ Еврейн түрэ зуурын засагай газар Израилиие тусгаар тогтоноһоные мэдэгдэбэ. Дараань болоһон Араб-Израилиин дайнда Израиль илалта байгуулһанаар энэ уласай хилэ хизгаарые НҮБ-н хубааха түлэблэлгэдэ зааһанһаашье үлүүгөөр һунгаба. Энэ ябадалһаа хойшо зэргэлдээ оршохо олон Араб оронтой мүргэлдэжэ, үрэ дүндэнь олон томо дайн боложо үндэрлэжэ байгаа болон энэнь мүнөө хүрэтэр үргэлжэлһээр байна. Израиль улас анха байгуулагдаһанһаа хойшо, илангаяа зэргэлдээ оршохо Араб оронуудһаа түүнэй хилэ хизгаар болон бүри оршон тоготнхо эрхэнь хүрэтэр зүршэлтэй тулгарша байна. Харин Израилиинь Египет, Йордан оронуудтай энхэ тайбанай хэрээ байгуулжа, Палестинашуудтай бүри мүһэн зохисолдохо хэлэлсээр ябуулһаар байна.
2019 оной байдалаар 9 сая оршон хүн зонтой, Израилиинь хүгжөөлгэтэй орон ба ЭЗХАХБ-ын гэшүүн юм. Израилиинь Дунда Дурнын хамагай үндэр ажамидаралай хэмжээтэй улас ба сэрэгэй болбосоролтой эрхэтэнэй хубяар, дээдэ болбосоролой зэрэгтэй эрхэтэнэй хубяар, ДНБ-дэ эзэлхэ һудалгаа ба хүгжөөлгын хубяар, эмэгтэйшүүдэй аюулгүй байдалаар, дундажа наһалалтаар, шэнэлэлгэ байдалаар ба аза жаргалаар дэлхэйдэ түрүүлэн ябадаг.
Этимологи
Британиин Мандатай дооро (1920–1948), энэ нютагые бүхэлидэнь 'Палестина' (Иврит: פלשתינה [א״י], бук.  'Палестина [Эрец Исраэль]') гэжэ нэрлэдэг байба. 1948 ондо тусгаар тогтониһоной дараа улас 'Израиль Улас' (מְדִינַת יִשְׂרָאֵל, ; دَوْلَة إِسْرَائِيل, Dawlat Isrāʼīl, ), 'Израилиин Нютаг' (Eretz Israel), Эвер (Ебер нэрэһээ гаралтай), Сион, Иудея зэргэ дурадһан түүхэн ба шажанай бусад нэрые зүбшөөрхэгүйн дараа, албан ёһоор абаһан, харин Бен-Гурионой һанал болгоһон 'Израиль' нэрые 6–3 һаналаар баталһан. Тусгаар тогтонолой нэгэдэхи долоон хоногто засагай газар Израилиин эрхэтэные тэмдэглэлгын тулада "Израильшууд" гэһэн терминиие һунгаһан тухай Гадаада Хэрэгэй Министр Моше Шарет албан ёһоор мэдэгдэбэ.
Израилиин Нютаг ба Израилиин Үхибүүд гэһэн нэрэнүүд нь библиин Израилиин хаанта улас ба бүхы Еврейшүүдые тусхайтаар тэмдэглэлгэдэ ашаглагдажа ерэһэн түүхэтэй. 'Израиль' нэрэ (Иврит: Yisraʾel, Isrāʾīl; Септуагинта Ἰσραήλ, Israēl, 'Эль (Бурхан) нэтэржэ/захиржа', гэбэшье -иин дараа 'Бурхантай тэмсэл' тайлбарилгдадаг)   энэ хэлэлгэдэ Иаков патриархда хабаардаг, ба Еврей Библиин дагуу, Ехэ Эзэнэй ангелтэй амжилтатай барилдаһанай дараа энэ нэрые үгэһэн гэгдэдэг. Иаковой арбан хоёр хүбүүн нь, Израилиин Арбан Хоёр Племинууд гү, али Израилиин Үхибүүд гэгдэдэг, Израилитуудай үбгэ эсэгэнэр болоһон. Иаков ба түүнэй хүбүүд Ханаан нютагта амидарча байһан болобошье үлэсхэлэнгын уламһаа дүрбэн үеэрээ Египет руу ябахаар хашагдаһан, ба 430 жэл үргэлжэлһэн, Иаковой хоёрдохи гуша хүбүүн Моисей, "Гаралгын" үеэр Израилитуудые Ханаан руу бусаажа ерүүлхэ хүрэтэр. "Израиль" гэдэг үгые хамтадхаһан байдалаар дурдагдаһан хамагай эртын археологиин артифакт нь эртын Египетэй Мернептахай Стела (МЭҮ 13-р зуунай эсэсдэ табигдадаг) юм.
Энэ газарые мүн Арюун Газар гэжэ нэрлэгдэдэг ба, энэнь Иудаизм, Христосой шажан, Ислам ба Бахайн шүтэлгэ зэргэ бүхы Авраамай шажануудай хубида арюун юм. Олон зуунай туршада, энэ газарые Ханаан, Джахи, Самари, Иудея, Иехуд, Иудея, Палестинын Сири ба Урда Сири гэжэ өөр олон нэрээр нэрлэдэг байба.
Эртэ балар саг
1,5 сая жэлэй саада тээ мүнөөнэй Израилиин нютаг дэбисхэр дээрхи эртэ сагай хүнүүдэй хамагай эртэ урдын гэршэлэлтэ Галилейн тэнгисэй ойро Убайдияһаа олдоһон. Палеолит үеын бусад дурасхаалта газаруудиинь Табун, Кесем, Манотай агынууд юм. Африкаһаа гадна олдоһон анатомиин мүнөө үеын хүнүүдэй хамагай эртэ урдын шулуужанги бол 120,000 жэлэй саана одооной Израилиин хойто хэсэгтэ амидардаг байһан Схул ба Кафзехай гоминидууд юм. МЭҮ 10-р мянганай оршон Натуфиин соёл уг нютагта оршоно тогтоножо байһан.
Эртэ дээрэ үе
Уг газар нютагай эртын түүхэ эли бэшэ байна. Мүнөөнэй археологи нь Тора дахи Иошуагай номдо бэшэгдэһэн патриархууд, Гэтэлгэ ба Ханаанай дайлан абаһан тухай түүхиие ниилээд хаяжа, энэнэй орондо энэ түүхиие Израильшуудай үндэһэнэй домог гэжэ үзэдэг. Орой Хүрэл зэбсэгэй үедэ (МЭҮ 1550–1200), Ханаанай томоохон хэсэг нь Шэнэ Египетэй хаанта уласда албан түлэдэг вассальна уласуудые байгуулһан, ба захиргаанай түб нь Газада байдаг байба. Израильшуудай үбгэ эсэгэнэрые энэ нютагай уг эртын Семит-хэлэтэй хүнүүд багтадаг гэжэ үзэдэг. Израильшууд ба тэдэнэй соёл, мүнөөнэй археологиин мэдээнүүдэй дагуу, энэ нютагые хүсээр абаагүй, харин орондо нь Яхве дээр зангидаһан тусгаар монолатрист—дараань монотеист—шажаниие болбосоруулһанаар Ханаан үндэһэтэнүүд ба тэдэнэй соёлһоо һалаһан юм. Археологиин артефактууд нь тосхон-мэтэ түбүүдые ниигэмые харуул жа байгаа, болобошье үлүү хизаарлагданги баялигтай ба жэжэг хүн зонтой. Тосхонууд нь 300 гү, али 400 хүрэтэр хүн зонтой байһан ба, хүдөө ажахы ба мал ажал эрхилдэг байһан, ба ехэнхидээ бэе-дааһан; эдэй засагай һолилго диилэнхи байба. Үзэг бэшэг мэдэгдэжэ байһан ба жэжэг газарта хүрэтэр бэшэлгэ хиихэ боломжотой байба.
Хэзээ нэгэтэ Нэгэдэһэн монархи байһан үгынь тодорхойгүйшье, МЭҮ 1200 оной үедэ хамаарха Мернептахай Стела дахи "Израиль"-да хабаарха сайн зүбшөөгдэһэн археологиин артефакт байдаг;  ба Ханааншууд нь Дунда Хүрэл зэбсэгэй үедэ (МЭҮ 2100–1550) археологиин шэнжэлгээр баталагдаһан. Израиль ба Иудеягай хаанта уласууд хамагай эртын бии байлга ба тэдэнэй хэмжээ ба хүсэнэй талаар арсалдаан байдагшье, историкууд ба археологууд Израилиин хаанта улас МЭҮ 900 ба Иудейн хаанта улас МЭҮ 700 ондо байһан гэдэгтэй һанал ниилэдэг.
Израилиин хаанта улас нь хоёр хаанта уласһаа үлүү һалбаран хүгжэжэ байһан ба удалгүй нютагай держава болон хубилһан; Омридой династиин үедэ, Самари, Галилеа, Йорданай Хүнхэрэй дээдэ хэһэг, Шарон ба Трансйорданай ехэ хэһэгые ударидажа байба. Энэнь МЭҮ 720 ондо, Шэнэ-Ассириин эзэнтэ гүрэндэ эзэлэгдэхэ үедэ һүйдхэгдэһэн. Дараань Иудейн хаанта улас нь эхилээд Шэнэ-Ассириин эзэнтэ гүрэн, дараань Шэнэ-Вавилоной эзэнтэ гүрэнэй вассал улас болобо.
МЭҮ 586 ондо Вавилоншууд Иудейгые эзэлбэ. Еврей Библидэ бэшэһэнээр, Соломоной сүмэ ба II Небухаднезар хаан Иерусалимые усадхажа, дараань Вавилон руу еврейшүүдые сүлэбэ. Мүн илагдалай тухай Вавилоной Хроникодо бэшэгдэһэн байдаг. Вавилоной плен нь МЭҮ 538 ондо медо-персиин Ехэ Кир Вавилоные эзэлжэ абаһанай дараагаар эсэслэһэн. Хоёрдохи Сүмэ МЭҮ 520 ондо баригдаһан. Персиин эзэнтэ гүрэнэй нэгэ хэһэг болохо хуушан Иудейн хаанта улас нь өөр хилэтэй, жэжэг газар нютагые хамарһан Иудея можо (Йехуд Медината) болобо. Туһа можын хүн зон хаанта уласайһаа нилээд агшаһан ба археологиин шэнжэлэлгээр МЭҮ 5-4-р зуунай үедэ 30,000 оршон хүн зонтой байһаниие харуулдаг.
Дунда зуун ба Мүнөөнэй түүхэ
634–641 ондо энэ бүһэ нютагые, түүнэй дотор Иерусалимые һаяхан Лалын шажантай болоһон Арабууд эзэлһэн. Дараагай гурбан зуунай туршада энэ газар нютагые Рашидунай Халиф, Омейядууд, Аббасууд, Фатимидууд, Сельджукууд, Хэрээһэтэнүүд ба Айюбидууд ударидажа байһан юм.
1099 ондо Түрүүшын Хэрээһэтэнэй аян дайнай Иерусалимай бүһэлэлгын үеэр туһа хотын Еврей оршон һуугшада хотые Хэрээһэтэнүүдэй эсэргүү хамгаалха гэжэ дэмы хооһон оролдоһон Фатимидай гарнизон ба Лалын шажантадтай хаяа хадхажа тулалдажа байба. Хотые нурахда синагогто нюугдажа байһан 6,000 Еврейшүүдые багтаажа ниитэ 60,000 оршон хүн алагдаһан. Энэ үедэ, Еврейн уласай уналгаһаа хойшо бүтэн мянган жэлэй дараа, улас даяар Еврейн бүлгэмүүд байһан. Тэдэгээрэй табиниинь танигдаһан ба Иерусалим, Тиберия, Рамла, Ашкелон, Кесария, Газа юм. Аахениин Альбертын хэлэһэнээр Һайфагай Еврей оршон һуугшада хотын гол байлдаанай хүсэ байһан ба "Сарацен [Фатимидай] сэрэгүүдтэй холилдоһон", тэдэ Хэрээһэтэнэй флот болон хуурай замай сэрэгүүд сухариха хүрэтэр нэгэ һара оршон эрэлхэг зоригтой байлдаһан гэһэн.
1165 ондо Маймонид Иерусалимда ошожо "агуу, арюун байшанда" Һүмын Уулада зальбаршээ. 1141 ондо Испани-Еврей шүлэг зохёогшо Иеһуда Һалеви еврейшүүдые Израилиин Нютаг руу нүүхые уряалжа, өөрөө аян замдаа гараба. 1187 ондо Айюбид уласай байгуулагша Саладин султан Хаттинай байлдаанда Хэрээһэтэнүүдые ялажа, уламаар Иерусалим болон бараг бүхы Палестиные эзлэбэ. Саг хугасаа үнгэрхэдэ Саладин еврейшүүдые бусажа Иерусалимда һуурижахые уряалһан тунхаглал гаргаһан ба Иеһуда Алхаризигай хэлэһэнээр тэдэ: "Арабууд Иерусалимые эзэлһэн үдэрһээ хойшо Израильшууд тэндэ һуурижажээ" гэһэн. Алхаризи Саладинай еврейшүүдтэ Иерусалимда һэргээн байгуулхые зүбшөөрһөн зарлигые Персиин хаан Агуу Кирэй 1600 жэлэй үмэнэ гаргаһан зарлигтай зэргэсүүлһэн.
1211 ондо Франци, Англиһаа 300 шахуу раввинай бүлгэм ерэһэнэй дараа туһа уласда Еврейшүүдэй бүлгэм бэхижэжэ, тэдэнэй дунда Сансын Самсон бен-Авраам раввин байһан юм. 13-р зуунай Испаниин раввин, Еврейшүүдэй тоогдоһон ударидагша Нахманидс (Рамбан) Израилиин Нютагые маша ехэ магтажа, түүнэй һуурижалые бүхы Еврейшүүдтэ үгэһэн һайн зарлиг гэжэ үзэдэг байба. Тэрээр "Хэрбээ язычникууд эблэрхые хүсэшэ байбал бидэ энхэ тайбан байгуулжа, тэдэные тодорхой нүхэсэлээр үлөөхэ болоно. Гэхдээ газар нютагын хубида бидэ үүные тэдэнииехиинь, алишье үндэһэнэй, нэгэ үеынхэнэй гарта үлөөхгүй." гэжэ бэшэһэн.
1260 ондо хиналта Египетын Мамлюкай султанда шэлжэһэн. Туһа уласиинь Мамлюкай хоёр хуули засагай түб Каир, Дамаскын хоорондо байрладаг байһан ба энэ хоёр хотые холбодог почтын замын дагуу хүгжэһэн юм.
Сионизм ба Британиин Мандат
Хамагай эртэ сагай еврей диаспора бии болоһонһоо хойшо олон еврейшүүд "Сион" ба "Израилиин нютаг" руу бусажа ошохые эрмэлзэжэ байһан, гэбэш иимэ зорилгодо хүрэхын тулада хэрэ ехэ хүшэн шармайлга гаргахань арсалдаантай асуудал байба. Сүлэлгэндэ амидардаг еврейшүүдэй этигэл найдабари, хүсэлиинь еврейшүүдэй этигэл шүтэлгын системын шухала тема юм. Еврейшүүдые 1492 ондо Испаниһаа намнан гаргалгын дараа зарим бүлгэмүүд Палестинда hуурижаһан. 16-р зуунай үедэ еврейшүүд Иерусалим, Тиберия, Хеврон, Цфат гэһэн дүрбэн арюун хотонуудта үндэhэ hууриа табижа, 1697 ондо Йеһуда Хачасид раввин 1500 еврейшүүдэй бүлэгые Иерусалим руу ударидаба. 18-р зуунай хоёрдугаар хахадта Перушим гэгдэдэг Хасидизмые эсэргүүсэжэ байһан Зүүн Европын эсэргүүсэгшэд Палестинда һуурижажээ.