cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лев Толстой
«Дайн ба энхэ» болон «Анна Каренина» гэһэн романуудые бэшэһэн ородой агуу зохёолшо, анархист байһан. Толстой Ородой Тула можын Ясная Поляна гэдэг эдэлэн газарта түрэжэ София Андреевна Берстэй гэрлэбэ. Тэрэ Христосой шажантай ба хүсэн хэрэглэхэдэ эсэргүү байгаа. Тэрэнэй «Бурханай хааншлал танай дотор бии» гэһэн бүтээлэй хүн зондо үзүүлһэн нүлөөе Махатма Ганди болон Мартин Лютер Кингтэй зүйрлэжэ болоно. Тэрэ Астапово галта тэрэгэнэй буудал дээрэ 1910 ондо 82 наһатайдаа наһа бараба.
Зүүлтэ
Категори:Уран зохёолшод Категори:Ородой зохёолшод Категори:Ород Категори:Намтар
Сампин
Сампин (, суанпан — «тоолохо табюур»), мүн бодохо мохлиг ехэбшэлэн Ази түби газарда тархаһан тоо бодохо үйлэдэл гүйсэдхэхэ багажа юм. Анхандаа элһэн, модон, шулуу, түмэрлиг зэргые ухаһан ховилын дагуу шош, шулуу зэргые хүдэлгэдэг байһан бол мүнөө үедэ эрхинь гулгаха нарин түмэр шор, хулһан хүрээтэй хэгдэдэг болоһон.
Оршон үеын тоо бодохо аргашалал үүдэхэһээ үмэнэ сампингиинь хэдэн зуунай туршада хэрэглэгдэһээр ерэһэн болоод одоошье гэһэн Ази, Африка, хаа шье бай худалдаажа, бэшээжэ гэхэ мэтэ хэрэглэһээр байдаг. Сампингаар тоо бодохо үйлые сампин сохихо гэдэг.
Хитад сампин
Хитад сампингай тухай анха 2-р зуунай үедэ тэмдэглэгдэжэ үлэһэн байдаг. Хитад хэлэнэй нэрэнь суанпан (算盤, сэхэ оршуулбал «тоолохо табюур») гэнэ. Хитад сампингиинь ехэбшэлэн 7 ба тэрэнһээ олон эгнээтэй, 20 см ута, янза бүриин үргэнтэй байдаг. Дээдэ нүдэндэнь 2 эгнээ, доодо нүдэндэнь 5 эгнээндэ тус бүри эрхэнүүд шорлогдон байрлаһан байдаг. Үүгээр арбан зургаатын тоолол, арбатын тоололдо бодохо боломжотой.
Эртэ сагта нэгэ хитад хүн агнаһан ангаа шоролон мүрлэжэ ябаа аншадһаа һанаа абажа, модон эрхые нүхэлжэ ута модондо хэлхэн, анханай сампинг бүтээһэниинь хамагай анханай хэлбэри болоо. Хитад хүмүүн багаһаа сампин хэрэглэжэ һураба. Сампин һурахад хямда, хэрэглэхэд амар, бүтэсэнь энгын. Тоое түлөөлдэг бүмбэлиг, тооной оронг түлөөлдэг сабхануудынь сүм модоор бүтэдэг. Энгын аргуудыень сээжэлшэхэд лэ сампин дээрэ олон үйлэдэлтэй хэсүү тоое нэмэжэ, хасаха, үржүүлхэ, хубааха дүрбэн үйлэдэлые хямдархан гүйсэдхэнэ. Сампин бол Хитадай түдыгүй хүн түрэлхитэнэй тоосоолхо хэрэгсэлэй үбгэн юм.
Япон сампин
Япондо сампиные баһа нэгэ хубирал нэрэ болохо соробан (算盤, сэхэ оршуулбал «тоолохо табюур», удхаарынь оршуулбал мэдээжэ «сампин») гэжэ нэрлэдэг. Япондо одоошье гэһэн сампинг олоноор үйлэдбэрилжэ, үдэр тутимай хямда тоосоолол болон һургуулиин хүтэлбэритэ багтаан хэрэглэдэг.
Бага Хинган
Бага Хинган (Малый Хинган, 小興安嶺), БНХАУ-ай Хара-Мүрэн можодо ба Оросой Алас Дурнын урдада Ехэ Хинганһаа зүүн хойшо байдаг шэлэ нюруу юм. Зүүнһээ баруун тиишэ нэмжыгшэ, 400 км утатай.
Зүүлтэ
Категори:Шэлэ нюруу
Дайнай уралиг
Сунь Цзын «Дайнай уралиг» гээшэ гансашье Хитадай эртын сэрэг дайнай онолой агуу ехэ содон бүтээл бэшэ, дэлхэй ниитэдэ эгээн ехэ нүлөөтэй, эгээн үргэнөөр уламжалагдан дэлгэрһэн Хитадай эртын ном зохеолнуудай нэгэ юм. Уг номдо үгүүлһэн арга тактика болон гүн ухаанай үзэл һанаа сэрэг дайн, улас түрэ, эдэй засаг зэргэ һалбарита үргэнөөр хэрэгдэжэ байдаг. Манай эринэй үмэнэхи IV-V зуунда бии болоһон Сунь Цзын «Дайнай уралиг» нэрэтэй энэ ном дэлхэй дээрэхи сэрэгэй дайнай онол тухай эгээн түрүүшын зохеол болон Европын Клаузевицэй бэшэһэн «Дайнай онол» （Vom Kriege）гэһэн номһоошье 2300 жэлэй урда бүтээгдэһэн юм.
Категори:Хитадай түүхэ
Һондурас
Һондурас - Америкын улас.
Категори:Хойто Америкэ
Олон улсын эмэгтэйчүүдийн эрхийг хамгаалах өдөр
Категори:Монгол
Наадам
Наадам - бүх нийтээр амарч, уламжлалт баяр наадмаа тэмдэглэдэг.
Категори:Монгол
10 һарын 30
Арбадугаар һарын 30 — Григориин литын жэлэй 303-дахи үдэр (үндэр жэлдэ 304-дэхи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 62 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Энэ үдэр наһа бараһаниинь
Категори:Үдэрнүүд
Йоһанн Себастьян Бах
Иоганн Себастьян Бах (Johann Sebastian Bach, 1685 оной 3 һарын 21 O.S. – 1750 оной 7 һарын 28 N.S.) Германиин хүгжэмэй зохёолшо, бага бэшэгүүршэ хүгжэмшэн байжээ. Түүнэй найрал дуу, найрал хүгжэм, хүгжэмэй зэмсэгүүдэдэ зорюулагдаһан бүтээлүүдэ бароккогой үеые дээдэ сэгтээ хүргэхэдэ гүн хубита нэмэриеэ оруулһан байна.
Зүүлтэ
Категори:Германиин хүгжэмэй зохёолшод Категори:Хүгжэмшэд
Гренада
Гренада - Америкийн улас.
Категори:Хойто Америкэ
Иосиф Сталин
Иосиф Виссарионович Сталин (1878 оной 12 һарын 18-нда түрэжэ — 1953 оной 3 һарын 5-нда наһа бараһан), Иосиф Виссарионович Джугашвили (იოსებ ბესარიონის ძე ჯუღაშვილი) түрэһэн нэрэтэйнь Зүблэлтын хубисхалша, дарангуйлагша, түрын, сэрэгэй, намай ударидагша.
Гүрждэ гуталшанай хүбүүн боложо түрэһэн тэрэ шажанай һургуулида һуража байһан болобошье хубисхалта үйлэ ажалалгаа ябуулһанай ушар 1899 ондо һургуулиһаа хөөгдэһэн. Тэрэ нюуса хубисхалта бүлгэмдэ нэгдэжэ, 1903 ондо Ородой Социал Демократ Ажалшанай Намай большевик фракциин талада оробо. Владимир Ильич Ленинэй шаби болоһон тэрэ намда доогуур албан тушаал хашажа байгаад 1912 ондо анханай Большевик Түб хороонод томилогдоһон.
6 һарын 20
Зургадугаар һарын 20 — Григориин литын жэлэй 171-дэхи үдэр (үндэр жэлдэ 172-дохи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 194 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Иосиф Сталин
1917 оной Ородой хубисхалаар большевигууд түрын эрхэндэ гараха хүрэтэр тайзанай арад эдибхэтэй ажаллажа байһан болоод 1913-1917 ондо сүлэлгэдэ байһан. Сталин (ородой сталь буюу “булад” хэмээхэ үгэһээ гаралтай) хэмээхэ нэрые абаад, большевик засагай газарта үндэһэтэн яһатанууд болон түрын хиналтые харюусаһан комиссарын үүргэдэ ажалые гүйсэдхэһэн (1917-1923). 1922 онһоо Сталин намай Түб Хорооной юрэнхы нарин бэшэгэй дарга болоод Улас түрын тобшооной гишүүн болоһон. Энэ юрэнхы нарин бэшэгэй даргын албан тушаалынь һүүлдэ дарангуйлал тогтоохо эрхэ мэдэлэйхинь үндэһэ һууриие бүридүүлһэн.
6 һарын 20
Энэ үдэрэй тэмдэглэлтэ баяр
Категори:Үдэрнүүд
Иосиф Сталин
Лениные наһа бараһанай (1924) дараа Сталин Лев Троцкий, Григорий Зиновьев, Лев Каменев, Николай Бухарин, Алексей Рыков зэргэ мүрысэлдэгшэдөө илажа, Зүблэлтэ улас түрын хиналтые гартаа абаа. 1928 ондо тэрэ Зүблэлтын эдэй засаг, ниигэмэй бүтэсые эрсэ өөршэлжэ, олон сая хүнэй аминда хүрэһэн Табан жэлэй түлэблигөөгөө тунхаглаба. 1930-аад ондо тэрэ Хидалга хэжэ, олоноорынь саазаар абаха, сээрлүүлхэ зэргээр эрхэ мэдэлдэнь ушарха аюулые арилгажа дүнгэбэ. Дэлхэйн хоёрдугаар дайнай үеээр тэрэ баруун хилээ бэхэжүүлхын тулада Германи-Зүблэлтын харилсан үл добтолхо хэрээндэ (1939) гарын үзэг зуража, Финланд руу добтолжо (Зүблэлтэ-Финэй дайные үзэнэ гү), Зүүн Европын зарим хэһэгые Зүблэлтэдэ нэгэдхэбэ. Германи Зүблэлтэдэ халдан добтолход (1941) Сталин сэрэгэй үйлэ ажалалгаанай ударидалгые гартаа абаһан.
Тэрэ Ородые Британи, АНУ-ай холбоотон болгожо, Тегеран, Ялта, Потсдамай бага хуралууд дээрэ хэлэлсээ хэхэ шадабаригаа харуулһан юм. Дайнай дараа тэрэ Зүүн Европо дахи Зүблэлтын нүлөөе бэхэжүүлжэ, Зүблэлтэ Холбооные дэлхэйн сэрэгэй гүрэн болгоһон. Сталин дотоодын эсэргүү үзэл бодолые хинаха улас түрын хархис арга хэмжээ абажа байһан болоод улам бүри параноитай боложо байгаа. Тэрэ наһа бараха үедээ Эмшэнэрэй хуйбалдаан хэмээхэ хидалгын дараа дахин нэгэ хидалга ябуулхаар бэлдхэжэ байгаа. Арад түмэндээ аймшагтай ехэ гараза хохирол ушаруулан байжа Зүблэлтэ Холбооной дэлхэйдэ нүлөөтэй гүрэн болгоһон гэгдэдэг тэрэ хархислал, айдас хүйдэсын зэрэгсээ ажа үйлэдбэрижэһэн сэрэгэй гүрэнг үлдээһэн юм. 1956 ондо Сталин болон тэрэнэй тахин шүтэхэ үзэлые Никита Хрущёв шүүмжэлжэ буруушааһан юм.
Бага наһа
Сталин Гүржиин Горидо түрэһэн болоод гэр бүлын санхүүгэй байдалһаа болоод түүные 10 хүрэхэ хоорондо тэдэнэйхи 9 газар һолижо нүүһэн байба. Сталин 8, 9 хүрэтэрээ ород хэлээр яридаггүй байба. 10-тайдаа церковиин һургуулида ороһон болоод тэндэ эзэн хаан III Александрын зарлигай ёһoop, зайлшагүй ород хэлэн һураха ёһотой байба. Сталин 12-тойдоо морин тэргэндэ дайруулан носотой бэртэлгэ абаһан. Һургуулиин ахалха ангида байхадаа Сталин һургуулиин бусад хүүгэдэй нэгэн адляар хорёотой Виктор Гюгогой зохёолнууд, марксис зохёолнуудые нюусаар уншадаг байба. Һургуулиин нэгэн багша Эсэгэ Абашидзе һургуулиин хүүгэдүүдые хархисаар дэглэжэ, нэгыень нүгөөгөөрынь тагнуулжа, һургуулиие айдас хүйдэстэ абтуулдаг байба. Марксис ном уншалаа гэжэ баригдажа Сталин нэгэ буса удаа шиитгүүлжэ байба. Энэ бүхы нүхэсэл байдал хожом тэрэнэй улас түрын үзэл бодол, айдас хүйдэсээр дамжуулан түрэ барихадынь нүлөөлһэн гэжэ Сталин хожом дурсаһан байдаг.
Хубисхалта үйлэ ажалалгаа
1899 онһоо Сталин хубисхалай үйлэ хэрэгтэ оролсохо болоһон. Уламаар 1902 ондо барибшалагдан Шэбэр рүү 3 жэлээр сүлэгдэһэн. Гэһэншье Сталин хуурамжа бэшэг баримта оложо абан 1904 оной 1 һарын 17-нда Сибириин сүлэлгэһөө оргоһон. 1906 ондо Ленин Сталин хоёр анха удаагаа бэешэлэн уулзажа, танилсаһан байдаг. Дараань Ленин, Сталин хоёр 1907 ондо Лондондо болоһон Ородой Социал Демократ Хүдэлмэриин Намай хуралда оролсоһон. 1908 ондо Сталин дахин барибшалагдан шорондо хэдэн һара байһанай дараа, Шэбэр рүү дахин 2 жэлээр сүлэгдэһэн. Сүлэгдэһэнһөө хойшо 7 һарын дараа Сталин эхэнэр болон зүсээ хубирган дахин оргоһон. Гэһэншье хубисхалта намай дотор хаанта засагай тагнуулнууд олоноор шургалһан байһаные хожомынь Сталин мэдэһэн болоод тэрэ үедэ оройтоһон байба. 1910 оной 4 һарада Сталин дахин барибшалагдан, үмэнхи сүлэлгөө дуусгахаар элгээгдэһэн. 1911 оной эхээр тэрээр богони хугасаагаар дахин оргоһон. Оргоод ябажа байха үедэнь тэрэндэ мүнгэн дамжуулха ёһотой өөр нэгэн сүлэлгын хүн мүнгөө абаад оргон зугтаһан. Хожомынь тэрэнь түлөө, үмэнэхөө эргэн һанан, Сталин 1937 ондо тэрэ нүхэрые буудуулһан.
1912 ондо Ленин социал демократ намһаа салажа Большевик намые байгуулһан болоод Намай түб хороондо һунгагдаһан зарим гишүүд хаанта засагай сагдаанар, Охрананарта баригдаһанай дараа, хооһон албан тушаалые нүхэхэ үүдэнһээ Ленин Сталиные намай түб хорооной гишүүнээр томилһон.
Сэнхир хасуури
Сэнхир хасуури (Picea obovata) Байгалай урда эрьеээр, тиихэдэ Зүүн Саяанай хормойгоор, Аршаан курорт шадараар Сибириин эгээл hайхан мододой нэгэн – сэнхир хасуури ургадаг. Юрын хасууриhаа шэлбүүhэнэйнгээ үнгөөр илгардаг. Сэнхир хасуури 400-600 жэлнүүдэй туршада ургадаг. Байкальск хотын барилгын үедэ энэ хасууриин зариман хюдагдаhан байгаа, үлөөшэ зариманиинь целлюлозо-саарhанай комбинадай хаядаhанhаа хатажа захаланхай.
Иосиф Сталин
Хубисхалта үйлэ ажалалгаа
Сталинда энэ тухай мэдэгдэһэнэй дараа Сталин сүлэлгэһөө дахин оргожо 1912 оной 4 һарада Санкт-Петрбургда ерэһэн. Гэһэншье удалгүй Сталин 7 һарадань дахин баригдажа, гурбан жэлэй яла абан Шэбэр рүү сүлэгдэһэн. Гэбэшье энэнь Сталинай хамагай богони шиидхэл байба. Тэрээр юрэдөөл 38 хоногой дараа дахин оргоһон. 1913 оной 3 һарын 8-нда намай нүхэрэйхөө зүблэгөөе даган нэгэн хуралда һууха үедэнь сагдаанар орожо ерэжэ тэрэниие барибшалһан. Энэ удаада 4 жэлэй яла абан сүлэгдэһэн. 1917 ондо Сталин сэрэгтэ татагдаһан болобош багадаа абаһан гэмтэлэй уламһаа сэрэгһээ сүлөөлэгдэһэн. Энэ удаада Сталин дахин орголгүй сүлэлгөө дуусхаһан.
Сэнхир хасуури
Категори:Ургамалнууд Категори:Модод
Иосиф Сталин
Сталинизм ба хэлмэгдүүлэлтэ
Лениные наһа бараһанай дараа түрын эрхые барихын түлөө тэмсэн, мүрысэлдэгшэдөө янза бүриин аргаар замһаа нэгэ болон хэһэгээрынь зайлуулһан. Энэ дараа 1936-1938 оной Ехэ Сэбэрлигээнэй (Великая чистка) дараа Сталинтай эн зэрэгсэхэ хүн Зүблэлтэдэ үгы боложо, Сталин хизгааргүй эрхэ мэдэлые гансаараа эзэмшэһэн.
Хүн түрэлхитэнэй түүхэдэ маша сөөхэн хүндэл байһан эрхэ мэдэлые гансаараа олоһон тэрээр хүн түрэлхитэнэй үмэнэ байгаагүй томо ниигэмэй туршалтууд, ниигэмэй өөршэлэлтэнүүдые хэһэн. Ород ороные таряашадай оронһоо ажа үйлэдбэрижэһэн улас болгохо ажалые хүн хүсэн, сэрэг сагдаа, 5 жэлэй түлэблигөөгөөр далайлган хэрэгжүүлһэн. Мүн янза бүриин угсаатан, арад түмэнүүдые түрэлхи нютгһаань зуу зуун мянга, саяарынь нүүлгэн шэлжүүлжэ, сая сая хүнэй юу эдихэ, юу эдихэгүйе гансаараа шиидэжэ байба.
Хожом һудалаашад Сталинай дэглэмэй уламһаа 4-10 сая тухай зүблэлтын эргэн наһа бараһан гэжэ тоосоолдог. Зарим һудлаашад үлэсхэлэн мүн оролсуулан, зүбхэн 32-33 оной үлэсхэлэнгэй үеээр 6 оршом сая хүн наһа бараһан. Энэ тооһоо гадна 1.5 сая хүные саазаар абаһан; ГУЛАГ-уудта, шорондо 5 сая хүн наһа баража; 7.5 сая хүные сүлэжэ, нүүлгэн шэлжүүлхэ үеээр 1.5 сая оршом; германиин сэрэгэй хоригдол болон германиин эргэд 1 сая оршом гэжэ тоосоолдог. Энгэжэ тоосоолбол 15 сая оршом хүн Сталинай дэглэмэй золёос, хохирогшо болон хэлмэгдэһэн.
Дэлхэйн хоёрдугаар дайнда Зүблэлтэ эхинэй үедэ маша носотой хохирол амсажа, буужа үгэхэ тухай асуудалшье яригдажа байһан гэдэг. Гэһэншье дайнай ябасад өөршэлэлтэ гаража уламаар дайные Зүблэлтые илалтаар дуусгаха боломжотой болоһон. Тиимэ гансаараа засагласаар 1953 оной 3 һарын 1-ндэ Сталин наһа нүгшэһэн. Сталинай үхэлэй талаар янза бүриин таамаг, онол байдаг.
Рембрандт
Рембрандт ван Рийн (Rembrandt Harmenszoon van Rijn) - XVII зуунай үедэ амидарша уран бүтээлээ туурбэжэ байһан Голландын агуу зурааша Рембрандт Ван Рейн /1606-1669/ боло бүхэ дэлхэйн дүрэслхэ урлагай түүхэндэ яаха аргагүй нэрэ хүндэтэй байра һуурые эзэлдэг гайхамшигтай зурааша юм. Тэрэнэй бүтээһэн бүтээлнүүд уран һайхан түүхэйн һодо бүтээл болон саг хугасаа үнгэрхэ тусам үнэ улам бүрэ нэмэгдэжэ, алдар нэрэни суурайтһаар лэ байна. Агуу зурааша Рембрандт Голландада хүрэнгэтэнэй бүгэдэ найрамдаха уласай дэгэ жаяе тогтоод байһан 1606 оной долодугаар һарада тээрэмшэнэй гэр бүлдэ мэндэлжээ. Испаниин булаан эзлэгэһэдэйн эсэрэг байгуулһан габъяаных түлөө Лейдэн хотын хондо барижа үгэһэн һургуулида Рембрандт 14 наһатайдаа ороо. Эртэнэй һунгадаг эди шэдитэй юртэмсэтэй хэрэнээ хүн амын тэн хагас үлэсхэлэнгэй аман дээрэ тулаад байһан залуу зураашад маша хүсэнтэй сэдьхэгдэл тэрүүлһэн байна.
Дэлхэйн урлагэй томохон түб болоһон Голландиин ниислэл Амстердам хотодо хагас жэл хэртэй ажаллажа амидарһан Рембрандт урлагай шэнэ туйлалтаһаа хүртэхэд ихээхэн түлхэсэ боложээ. Энэ үеэһэ эхэлэн эртэнэй Грек, Рома, библиин домгуудые үлүү сэдьхэл хүдэлэлэй амида шэнжэтэй болгохоор эрмэлзэн амидаралай жижиг сажиг зүйлүүдээр баяжуулхын һасуу хамагай гол хүнэй зан шанарые гайхалтай гүн гүнзэгы тусган харуулжа эхилээ.
Зүүлтэ
Категори:Нидерландын уран барималшад Категори:Нидерландын уран зураашад
Хүүхдийн эрхийг хамгаалах өдөр
Хүүхдийн эрхийг хамгаалах өдөр - эх үрсийн баяр болон Хүүхдийн баяр зэрэг олон нэршилтэй.
Категори:Монгол
Улс тунхагласны өдөр
Улас тунхагласны өдөр - Монгол Уласын өдөр.
Категори:Монгол
10 һарын 31
Арбадугаар һарын 31 — Григориин литын жэлэй 304-дахи үдэр (үндэр жэлдэ 305-дэхи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 61 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Энэ үдэр наһа бараһаниинь
Категори:Үдэрнүүд
Хүхы
Хүхы (Cuculidae sp.) томо шубуун.
Категори:Шубууд
Ехэ театр
Оросой гүрэнэй академическэ Ехэ театр (Государственный академический Большой театр России), Оросой эгээн томо, Дэлхэйн эгээн шухала театрнуудай нэгэ болохо опера ба баледэй зүжэгэй ордон. 1776 ондо Москва хотодо байгуулһан. Мүнөөгэй байра ордон 1825 ондо баригдаһан юм (уран барилгашан О. И. Бове; 1856 ондо А. К. Кавос уран барилгашанай заһабарилһан). Хари гүрэнэй болон М. И. Глинкагай, А. С. Даргомыжскийн, П. И. Чайковскийн, М. П. Мусоргскийн, А. П. Бородинай, Н. А. Римский-Корсаковой гэхэ мэтын түрүүшын ород дуури ба баледүүд тайзанда табяагдаһан. XX зуунай эхинһээ хойшо ород хоолой дуунай (Ф. И. Шаляпин, А. В. Нежданова, Л. В. Собинов гэхэ мэтэ) болон баледэй (Е. В. Гельцер, А. А. Горский, В. Д. Тихомиров гэхэ мэтэ) һургуулинууд бүхэдэлхэйн үндэр нэрэ солодо оробо. 1919 онһоо академическэ зэргэдэ хүртэбэ.
Категори:Театр
Мойһон
Мойһон (Prunus padus) модон ба жэжэ жэмэс.
Категори:Ургамалнууд Категори:Модод Категори:Жэмэстүүд
11 һарын 1
Арбан нэгэдүгээр һарын 1 — Григориин литын жэлэй 305-дахи үдэр (үндэр жэлдэ 306-дэхи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 60 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Энэ үдэр наһа бараһаниинь
Категори:Үдэрнүүд
Шэнэ жэлэй һайндэр
Шэнэ жэлэй баяр — он тоололой литын ёһооp хуушан он арилжа, шэнэ он гаража байе тэмдэглэхэ баяр юм. Ямар литэ хэрэглэжэ байһаа шалтагаалан Шэнэ жэлэй баярынь орон бүридэ эжэл байдаггүйшье дэлхэйн ехэнхи улас орондо Григорийн тоололой эхинэй үдэр гү, али 1-р һарын 1-ндэ Шэнэ жэлэй баярые тэмдэглэдэг.
Буряадта аргын болон бэлигэй тоололой Шэнэ жэлнүүдэй али алииень хүндэдхэн улас даяараа тэмдэглэдэг болобошье аргын тоололой Шэнэ жэлые Шэнэ жэлэй баяр гэжэ нэрлэдэг, бэлигэй тоололоор Шэнэ жэлэй баярынь сагаан һара гэнэ. Россида шэнэ оной эхинэй үдэрынь улас ниитээрээ амарха баярай үдэр юм.
Дэлхэй даяар
Дэлхэйн ехэнхи улас орондо 1 һарын 1-ндэ Шэнэ жэлэй баярые тэмдэглэдэг.
Монголдо
Шэнэ он болохоһоо дундажаар 15 хоногой үмэнэ Шэнэ жэлэй һүлдэ модоноо (ёолко) заһаһанаар Шэнэ жэлэй уур амисхал орожо эхилдэг. Айл үрхэнүүд Шэнэ жэлээр гол түлэб хүүгэдтээ зорюулан һүлдэ модон заһажа бүмбэлигэн тоглоом, саа, гэрэл зэргээр шэмэглэдэг бол албан байгуулалганууд албан газарайнгаа дотор али ойролсоо һүлдэ модоёо заһадаг. Мүн ниисэлэлэй захиргаанһаа жэл бүри Чингисэй талмайда томо һүлдэ модон заһадаг.
Айл үрхэнүүд 12 һарын 31-нэй орой гэр бүлээрээ баярай шэрээгээ тойрожо һуун хуушан онойнгоо баяр хөөрые хэлэлсэжэ Шэнэ ондоо амжалтатай һайхан байхые хүсэн он һолигдохо сагаар орьелуун дарһан орьелуулжа шэнэ оноо угтадаг.
Шэнэ жэлэй баярай һалашагүй нэгэн хэһэгынь саһан мүльһэнэй оронһоо сан хүүргээ татуулан, саһан охидоо (Снегурочкэ) болон дагуулан ерэжэ арилжа бай ондоо һайн үйлэсэ хэһэн хүүгэд багашуудта бэлэг үгэдэг үбэлэй үбэгэн (Дед Мороз, буряадта Сагаан үбэгэн) юм.
Категори:Баярнууд
Түбэд
Түбэд  — Гималай ара дахи Tүбэд үндэһэтэнэй нютаг болохо үндэрлиг орон. Газар зүйн тогтосын хубида Tүбэдэй үндэрлиг (Хүхэ Нуур-Tүбэдэй үндэрлиг) хэмээхэ энэ газар орон дундажаар далайн түбшэнһөө дээшэ 4900 метрда үргэгдэбэ.
Үгүүлэн бай Түбэд орон үдэгөө Бүгэдэ Найрамдаха Хитад Арад Уласай улас түрын бүрэн эрхэй харяанд Түбэдэй өөртөө заһаха орон, Сычуань можо, Хүхэнуур можодо хубаагдадаг. Түбэдһөө гадна Хитад, Монба, Хотон, Чян, Лоба зэрэг яһан үндэһэтэн амидардаг.
Түүхэ
1951 ондо Түбэдые өөрын салшагүй хэһэг гэжэ үзэһэн БНХАУ сэрэгэй хүсэнээр нэгэдхэгдэжэ үдэгөө Түбэдэй өөртөө заһаха Орон, Хүхэ Нуур болон Сычуань можын баруун бэеээр 5.4 сая гаруй Түбэд хүн амидаран һуужа байна. 1959 ондо Түбэдтэ гараһан боһолгоһоо үүдэн Далай Лама нютагтаа байха аргагүй боложо Энэдхэг рүү дүрбэн гарһанһаа хойшо дахин эхэ нютагтай ошохо боломжогүй байна.
Зүүлтэ
Категори:Ази
Астана
Нур-Султа́н  — Казахстанай ниислэл хото. Казахстанай түб хойто талада Акмола можоор хүреэлүүлжэ 722 км² газар эзэлэн байрладаг. 2012 оной тоосоогоор 743,014 оршон һуугшатай байна. Энэнээр хадаа Алматы хотын дараахи уласай хоёрдугаар ехэ хото гэгдэнэ.
СССР-эй үедэ 1961 онһоо үмэнэ Акмолинск, 1961—1992 оной хоорондо Целиноград гэжэ нэрэтэй байгаад Казахстан улас тусгаар амяарлан тогтоһоной дараа 1992 онһоо «Акмола» гэжэ нэрэлэгдэһэн. 1997 ондо уласай ниислэлые Алматыһаа тус хотодо шэлжүүлжэ Астана («ниислэл») гэжэ нэрлэбэ.
1989 ондо бүхы хүн зоной тоо 281 мянга байжа ородууд дилэнхидээ (хүн зоной 54,1 % ород, 17,7 % казах) һуужа байһан бол 2010 ондо ниитэ хүн зоной тоо 684 мянгад хүрэжэ хүн зоной 65,1%-ые казахууд бүридүүлхэ болоо.
Зүүлтэ
Категори:Казахстан Категори:Казахстанай хотонууд Категори:Азиин ниислэлнүүд
Үндэһэнэй тусгаар тогтонолой баяр (Монгол)
Үндэһэнэй эрхэ сүлөө, тусгаар тогтонолоо һэргээһэнэй баярай үдэр (Үндэсний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээсний баярын өдөр) - Монгол манзын Чин уласай дарлалһаа гаража, тусгаар тогтонолоо сэргээһэн үдэр юм.
Соцализмын он жэлнүүдтэ энэ түүхын шухала үдэрэй үнэ сэные ойшоолгүй ерэһэншье Уласай Ехэ Хуралай 2007 оной 8 һарын 16 хууляар 12 һарын 29-ые ниитээр тэмдэглэхэ тэмдэглэлтэ үдэр болгон уламаар 2011 оной 12 һарын 23 үдэрэй хууляар Үндэһэнэй эрхэ сүлөө, тусгаар тогтонолоо һэргээһэнэй баярай үдэр хэмээн ниитээр тэмдэглэхэ баярай үдэр болгохоор хуулишалаһан юм. Энэ үдэр улас ниитээр амардаг.
Зүүлтэ
Категори:Монгол
11 һарын 2
Арбан нэгэдүгээр һарын 2 — Григориин литын жэлэй 306-дахи үдэр (үндэр жэлдэ 307-дэхи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 59 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Үбэр Монгол
Үбэр Монгол (хитад: 内蒙古自治区 Nèi Měnggǔ Zìzhìqū; монг. ; товч. ҮМӨЗО, Үбэр Монгол, Үбэр Монголой ӨЗО) - Хитад Уласын Өөртөө Засах орон.
Баргу Буряад хэлэн
Алтайн хэлэнэй изагуурай монгол хэлэнэй аялгуу юм, уугарха, хэлэхэ Хитад Улас, Хүлүүн Буир һомон, Үбэр Монголой Өөртөө Засах орондо ажаhуудаг буряадууд хэлэлсэдэг.
Монгол хэлэн
Нэгэ из гурба Алтайин хэлэн. Монгол хзлэхэ бэшэхэ Монголшууд. Энэ гурэнэй хэлэн Монгол Уласай. Монгол хэлэн - турэлхи хэлэн обо 10.000.000 хγн.
Алтай хэлний язгуурын ерөнхий шинж болох SOV（өгүүлэгдэхүүн-тусагдахуун-өгүүлэхүүн） гэсэн дарааллаар орно. Мөн нэр үгийн холбоос болон үйл үгийн хувирал нь үгийн төгсгөл нь хувирах зарчимтай. Эгшиг зохицох ёсд захирагдана.
Грамматикын байгуулалтын хубида монгол хэлэн залгамал хэлэн болоно. Аялган абяанууд аялганай тааралдалай хуулида захирагдадаг, мүн түргэн, удаан гэжэ илгардаг. Буряад хэлэн өөрын гэhэн онсолигтой, тон баялиг үгын hантай юм. Монголшууд 95 %-нь монгол хэлые.
Үбэр-Монголой телевидени хараха боломжо
Монголой, Үбэр-Монголой, Хятадай, Австралиин телевидени үзэхэ дуратай һаа, иимэ утаһаар холбоо барина уу: 8-924-396-79-00. Сансарын телевидениин хүлеэн абагшын үнэ – 5000 түх., танай гэр байшанда угсаржа тохиргоо хэхэ ажалтайгаа – 8 000 түх.
Хальмаг хэлэн
Хальмаг хэлэн
Хальмаг хэлэнэй бэшэгэй заншал 1640-гшэ жэлһээ абана эхилнэ. Ородой Холбооной Уласай олоной болоно полиитик үүлдэшэ Заяа-Бандида хэлэн-уласай «Тодо бэшэг» үүдэһэн болодог. Энэ үдэр хальмагуудай голлогшо ангиинь Ородой Холбооной уласай Хальмаг Тангачада байдаг (175 мянган хүн), Ород гатаса байдаг хальмагууд болохо лэ, бэшэниинь Дээдэ Хитадта: Шэнжаанда 149 857 хүн (2000) (Борталын Монгол өөртөө засаха тойрогто, Баянголой Монгол өөртөө засаха тойрогто - 43 544 хүн (2000), Хобоксар Монгол өөртөө засаха аймагта, Или Хасаг өөртөө засаха тойрогто), Хүхэнуурта (Хайси Монгол ба Түгэд өөртөө засаха тойрогто - 24 020 хүн (2000), Хэнань Монгол өөртөө засаха аймагта) ба баруун Ганьсуда (Сүбэй Монгол өөртөө засаха аймагта - 4112 хүн (2000), Аксай Хасаг өөртөө засаха аймагта)) - хамта 166 мянган хүн ойрод (1982) (106 мянган - торгууд, бэшэниинь - дүрбэд), Хэйлунжяанда (Фүюй аймагта) ба Үбэр Монголой Үбэртэгэн Засаха Ороной Хүлэнбуйр хотын Имин аймагта - 2 мянган хүн хүрэхэгүй үлэд, Үбэр Монголой Үбэртэгэн Засаха Ороной Алша шулууда - 21 мянган хүн; Дээдэ Монголдо (Хобдо дэхэд Үбсэ аймагта 160 мянган хүн); Хиргисстанда (Иссык-Күл нуурай өөрэй Хараколдо (һарата хальмаг, хара хальмаг) - 5 мянган алда хүн), ехэ бэшэ багаар хальмагууд Дээдэ Эврооподо болон Америкэдэ (Пенсильвааниин Филадеэльфи хотодо, Шэнэ Джеэрсиин Паттерсон ба Хауэллда) (2 мянган алда хүн) байна, Тайванда ехэ бэшэ хальмагууд бии.
Үлдэлгэ
Үлдэлгэ гээшэ хоол тэжээл дутажа доройтохо үйлэ; бэе махабадай энергиин болон пластик хэрэглэсые хушахын талаар дутаха тээжэлэй маяг. Үлдэлгэ калори, уураг, нүүрһэн уһан, витамин болон минералые оролсуулжа болоно. Ехэбшэлэн, үлдэлгэ эдижэ болохо үндэр шанартай хоол хүнэһэнэй үгы байха ушартай. Энэнь голдоо хүнэһэнэй бүтээгдэхүүнэй үндэр үнэ сэн, ядууралтай холбоотой байна. Уураг энэргиин үлдэлгэ ба хоол хүнэһэнэй дутагдал гэһэн хоол тэжээлэй дуталгын хоёр үндэһэн түрэлнүүд байна. Хүнэһэн Хүдөө Ажахын Байгуулгын мэдээлэлээр, 2015 ондо даяар дэлхэйдэ 793 сая үлдэдэг хүн байна (дэлхэйн ниитэ хүн зоной 13%). Энэ болбол дэлхэйн хүн зоной 23% үлдэжэ байһан 1990 оной байдалһаа 216 саягай багадхалга мүн.
Зүүлтэ
Категори:Элүүр мэндэ
2-р Далай Лама
Үндэр гэгээн хоёрдугаар Далай Лама Гэндэн Жамсо (, 1476-1542) 1476 ондо Ү-Цанг нютагай Танай гэдэг газарта Улаанай шажантан Гунгаа Жалсангэйдэ мэндэлбэ. Гэхэдээ Сажа Бандидында бэшэ шүү. 3 наһандаа Гэндэндүбэй хойто дүрээр тодорһон. Тэрэ үедэ “Далай Лама” гэдэг нэрэ үгы байба. 11 наһандаа Даша Лхунбо хиидтэ залагдан, шажанай анханай болбосорол эзэмшэжэ, 19 наһатайдаа Брайбун хиидтэ ерэжэ бүрэн гүйсээжэ түгэсхэбэ. Тэрэ нютаг ороноороо аялан, хэрэн бэдэржэ номой буян үйлэддэг байһан болоод иигэжэ ябахадаа 1509 ондо Шойнхор Жалгун хиидые үндэһэлбэ. Энэ мэтэ үргэн түмэндэ ойро байһанаар Гэндэн Жамсын нэрэ хүндэ маша ехэ үдхэһэн болоод Брайбун хиидэй Гандан дасаные байгуулба. Тэрэ ордондо гурбадугаар, дүрбэдүгээр, табадугаар Далай Ламанар заларжа байһан болоод хожом түүниие V Далай лама Ботала ордон болгожо үргэжүүлһэн юм. Тэрэ 1542 ондо 67 наһандаа Брайбун хиидтэ таалал түгэсөө.
Уураг
Уураг гээшэ ковалент пептид холбоогоор нэгэдэһэн олон аминохүшэлые агуулдаг органик нэгэдэл юм. Уурагай молекулэнүүд полипептид гэнжэһээ бүридэнэ. Амиды эсүүдтэ (клеткэнүүдтэ) 20 элдэб аминохүшэлнүүд байна. Молекулэ бүри олон мянган гү, али сая аминохүшэлнүүдые агуулдаг дээрэһээ, боломжотой уурагуудай янзын тоо бодото хизааргүй байна. Уурагта аминохүшэлнүүдэй жагсаалта Дезоксирибонуклеинай хүшэлДНХ-дэ хадагалдаг генүүдэй хинадаг байна. Эгээн шухала уурагууд — эстэ бүхы химиин урбалнуудые нүхэсэдэг ферментүүд болон халдабарида эсэргүү тэмсэдэг антибэенүүд (эсэргүүбэенүүд). Уурагууд гүйсэдхэхэ үйлэ ажаллалга хамаатайгаар олон түрэлнүүдтэ хубаагдадаг байна.
Уураг нэгэ гү, али тэрэнһээ олон аминохүшэлэй үлэгдэлһөө бүридэһэн томо биологиин молекулэ гү, али макромолекулэ юм. Уурагууд катализаторто метаболизм, ДНХ репликаци (хуулбарилха), һөөргэ нүлөөлэлдэ харюу үйлэдэл үзүүлхэ, нэгэ байралалһаа нүгөө рүү молекулэ зөөхэ зэргэ амиды организм дотор маша үргэн хүреэнэй үүргэнүүдые гүйсэдхэдэг. Уурагууд бэе бэеһээн амин хүшэлэй дараалалаараа илгагдадаг ба энэ дараалалые тэдые кодифицировалһан генэй нуклеотидай дараалал заадаг. Уурагууд бии болоһоной һүүлдэ 3D хэлбэридэ орожо эбхэрдэг ба яажа нугалархань уурагуудай аминохүшэлэй дараалалһаа хамаардаг болон эбхэрэлтэһээ тэдэнэй эдибхи шалтагаална.
Категори:Биологи
Хойто-Байгал хото
Хойто-Байгал (Северобайкальск) — Буряад Уласай хото. Оросой холбоото уласай Байгалай хойто эрьеын хото, тэрэ дундаа Буряад Ороной хоёрдугаар ехэ хото байна. 1979 ондо 12.9 мянгаһаа оршон ажаһуугшадай тоо үзэгдэһэн байгаа. 1989 ондо 28.3 мянган хүнтэй болоһон. Мүнөө ха даа - 2010 ондо гэхэдэ, Хойто Байгалда 24.6 мянган хүн хүртэр хүн амын тоо үсөөрэбэ.
Зүүлтэ
Категори:Буряад Улас
Магаданай можо
Магаданай можо — Оросой холбоото уласай нютаг можо, Алас Дурнын холбооной тойрог болон Алас Дурнын эдэй засагай бүһэдэ багтана. Туйлай Хойто зүгэй нютаг мүн. Засаг захиргаанай түб — Магадан хото.
Сагай бүһэ
Магадан можо Магаданай сагай бүһэдэ (MAGT) харьяалагдана. Иимэһээ Дэлхэйн координировалһан сагһаа 11 (UTC+11), Москвагайнхиһаа (MSK+8) 8 сагаар түрүүлдэг.
Хүн зон
Можын гансахан хото хадаа Магадан (2010 оной тоосоогой ёһоор 95 980). Оросой Алас Дурнын ондоо нютаг можотой адли можын хүн зоной тоо үсөөржэ байна. 2007 ба 2002 оной хороондо хүн зоной тоо 7,8 % багаданхай.
Хүн зоной диилэнхи хуби ородууд. 2010 оной арад түмэнэй бүлэгүүдынь:
Уугуул үндэһэн ондоо зоной үсөөн бүлэгүүд:
Гадаада холбооһон
Категори:Магаданай можо Категори:Алас Дурнын холбооной тойрог
Хүбсэгэл
Хөвсгөл далай, Хөвсгөл нуур – дэлхэйн эгээл гүнзэгы нуур. Нуурай гүнзэгынь 262 метр, утань 136 км, үргэниинь 25-hаа 36,5 км хүрэтэр. Далайн уhан тон сэбэр, тунгалаг. 40 метр уhанай гүнзэгыдэ хэбтэhэн шулуун элихэнээр харагдажа байдаг. Байгалда 96 гол горхонууд шудхадаг.
Хэлэнүүд
Энэ хугасаа соо Хөвсгөл эрье тойрон олон тоото арадууд ажаhууhан юм. Эдэ арадууд далайда өөhэдынгөө тусхай нэрэ үгэдэг байгаа. Жэшээлхэдэ, ород Косогол, Хувсгел, Хубсугул, монгол хэлэн – Хөвсгөл далай, Хөвсгөл нуур, хитад аяншад – 庫蘇古爾湖 – Хөвсгөл далай гэжэ нэрлэнэ.
Холбооһон
Категори:Монгол
11 һарын 3
Арбан нэгэдүгээр һарын 3 — Григориин литын жэлэй 307-дахи үдэр (үндэр жэлдэ 308-дэхи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 58 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Энэ үдэр наһа бараһаниинь
Категори:Үдэрнүүд
Косово
Косово (алб: Republika e Kosovës, серб: Република Косово / Republika Kosovo), албан ёһоор Бүгэдэ Найрамдаха Косово Улас — болбол Зүүн Урдахи Европодо оршодог дутуу хүлеэн зүбшөөрэгдэһэн улас юм.
Зүүлтэ
Категори:Албани хэлээр хэлэлсэдэг уласууд ба газар нютагууд Категори:Серб хэлээр хэлэлсэдэг уласууд ба газар нютагууд Категори:Европодохи арсалдаатай газар нютагууд Категори:Зүүн Урда Европын уласууд Категори:Урда Европын уласууд Категори:2008 ондо байгуулагдаhан улас ба газар нютаг Категори:2008 ондо Косоводо байгуулагдаhан Категори:Босни хэлээр хэлэлсэдэг уласууд ба газар нютагууд Категори:Европын уласууд Категори:Далайда гаралгагүй уласууд Категори:Балканай уласууд Категори:Бүгэдэ Найрамдаха Уласууд
3-р Далай Лама
Үндэр гэгээн гурбадугаар Далай Лама Соном Жамсо (, 1476-1542) Лхасын ойролсоо Толунда 1543 ондо Намжил Дагбын гэр бүлэдэ мэндэлжэ, дүрбэн наһандаа тодоржо, Брайбун хиидтэ заларба. Долоон наһандаа Брайбунай хамба лама Содном Дагбада шаби орожо гэсэлэй санбаар абаа. Тэрбээр 11 наһатайдаа Брайбун хиидэй хамба лама болоо. Монголой Алтан хаанай уралигаар 1578 оной 5-р һарада Хүхэ-Нуурта ерэжэ Алтан хаантай золгобо. Алтан хаан энэ уулзалтын үеээр “Оройн дээдэ Ошордари Далай лама” сула анха үргэһэнһөө хожом энэ нэрэ дэлхэй дахинаа хүрэжэ алдараа. Содном Жамса Далай лама Монголдо шарын шажан дэлгэрүүлхэд ехэхэн үүргэ гүйсэдхэһэн гэдэг. 1583 ондо Гүмбүм хиидые үндэһэлжэ, Богдо Зонхобын түрэһэн нютагта шажан ехээр дэлгэрүүлһэн байна. Тэрбээр хоёрдахи удаагаа Алтан хаанай уралигаар Монголдо ерэхэ замдаа 1588 ондо 46 наһандаа таалал түгэсөө. Монголдо шажан дэлгэрүүлһэн ябадалынь Юань гүрэнэй үедэ Сажа Бандида Гунгаа Жалсангай үндэһэлһэниие үргэлжэлүүлһэн хэрэг байба.
Шарль де Голль
Шарль Андре Жозеф Мари де Голль (Charles André Joseph Marie de Gaulle; 1890 оной 11 һарын 22, Лилль — 1970 оной 11 һарын 9, Коломбе-ле-дез-Эглиз) — Франциин сэрэгэй ажаябуулагша, түрын зүдхэлтэн, юрэнхы сайд (1958—1959), юрэнхылэгшэ (1959—1969) юм. Табадугаар бүгэдэ найрамдаха уласые үндэһэлэгшэ. Хүйтэн дайнай үедэ Франци уласые ударидан залажа хэнһээшье хараата буса мүнөөгэй Франци уласай байра һууринда, дэлхэйн Ехэ Найман (G8) ороной нэгэ болохо замда хүтэлһэн хүн юм.
Гарал
Шарль Де Голль изагууртанай гэр бүлэдэ түрэһэн болоод патриотиизмын үзэл ба католик һургаалай һүнэһэн хүрэжэ асарһан бэлэй. 1912 ондо тэрэ мэргэжэлтэй сэрэгшэ боложо, Сен-Сир сэрэгэй һургуулиие дүүргэбэ. Дэлхэйн нэгэдүгээр дайнай үедэ тулалдажа, олзологдоһон байсан, 1918 ондо олзологдохоһоо гараба. Дайнуудай хоорондохи хугасаада тэрэ хүсэтэй гүйсэдхэхэ засагай ба Франциин национализмын дэмжэгшэ болоһон байна. 1920-30-аад онуудта «Дайсанай гүрэндэ хэрүүл» (1924), «Һэлмэнэй эридэ» (1932), «Мэргэжэлтэ армиин түлөө» (1934), «Франци ба тэрэнэй арми» (1938) гэһэн номуудаа бэшэһэн. Эдэ сэрэгэй асуудалнууд тухай номуудтаа де Голль үндэһэндөө түрүүшынхеэр ерэхэ дайнда танкын сэрэгүүдэй үүргые урид мэдэжэ бэшэбэ.
Дэлхэйн хоёрдугаар дайн
Дэлхэйн хоёрдугаар дайнай эхиндэ Шарль де Голль генералай тушаалда хүртэбэ. Анри-Филипп Петенэй Нацис Германитай баталһан энхэ тайбаниие буруушаажа Англида Франциие сүлөөлхэ тэмсээнээ үргэлжэлбэ. 1940 оной 6 һарын 18-да Шарль де Голль Лондоной радиодо үгэ хэлэжэ нютагаархидта хандаад, тэмсэлээ үргэжэлэгты хэбэ. Британида «Сүлөөтэ Франци» (1942 оной һүүлдэ «Тэмсэдэг Франци») гэһэн эсэргүүсэлэй хүдэлөөниие ударидаба. Дайнай анхан шатада де Голль фашистуудые дэмжэһэн Виши засагай газарай мэдэлдэ байһан Франциин колониие хиналтада абахын тула шармайһан байгаа. Тэрэнэй үрэ дүндэ Чад, Конго, Убанги-Шари, Габон, Камерун гэхэ мэтэ колонинууд «Сүлөөтэ Францида» ниилэбэ. «Сүлөөтэ Франциин» офицернууд ба сэрэгшэд холбоотонуудай операцида хабаадалсаба. 1943 оной 6 һарада англи-америкын сэрэгүүд Хойто Африкада буужа добтолһоной һүүлдэ Алжир хотодо «Франциин үндэһэтэнэй сүлөөлгын комитет» бии болобо. Анри Жоро генералтай суг хамта Шарль де Голль тэрэ комитедэй түрүүлэгшэ болобо. 1944 ондо «Франциин үндэһэтэнэй сүлөөлгын комитет» Бүгэдэ найрамдаха Франци уласай Саг зуурын засагай газар гэжэ дахин нэрлэбэ. Шарль де Голль засагай газарай түрүүшын толгойлогшо болобо. Тэрэнэй ударидалга доро засагай газар Францида арадшалһан эрхэ сүлөө һэргээжэ, ниигэмэй-эдэй засагай шэнэшлэл хэбэ. Франциин зүүнтэн намтай дотоодын бодолгын асуудал тухай илгаа дээрэһээ 1946 оной 1 һарада Шарль де Голль юрэнхы сайдай тушаалые орхибо.
Дүрбэдэхи бүгэдэ найрамдаха улас
1946 ондо Францида Дүрбэдэхи бүгэдэ найрамдаха улас байгуулагдаба. 1946 оной Үндэһэн хуулиие дахажа, гүрэндөө жэнхэни засаг юрэнхылэгшын гартаа бэшэ, Үндэһэтэнэй суглаанда ороһон байгаа. 1947 ондо Шарль де Голль дахин Франциин гүрэнэй түрын амидаралда ороһон байна. Тэрэ сагта «Франциин арадай нэгэдэлые» (Rassemblement du peuple français) үндэһэлбэ. «Франциин арадай нэгэдэлэй» гол зорилго хадаа 1946 оной Үндэһэн хуулиие үгы болгоод, парламентын замаар засагые абажа де Голлиин улас түрын бодолгын үзэл суртал һүнэһээрээ шэнэ улас түрын дуримые байгуулха юм. Анхандаа «Франциин арадай нэгэдэл» ехэ амжалтатай байгаад, 1 сая хүн нэгэдэн оробо. Тиибэшье голлистууд зорилгоёо бэелүүлжэ болоогүй. 1953 ондо де Голль «Франциин арадай нэгэдэлые» татан буулгажа гүрэн түрые орхибо. Тус үедэ голлизм эсэстэ үзэл сурталай урасхалаар хэлбэри болоһон (улас гүрэнэй ба Франциин «агуу ехэ үндэһэтэнэй» суртал, ниигэмэй бодолго).
Табадахи бүгэдэ найрамдаха улас
1958 оной Алжирай химарал (Алжирай тусгаар амяарлан тогтоохын түлөө тэмсэл) де Голлиин засаг хүрэтэр замые нээбэ. Тэрэнэй ударидалга доро юрэнхэлэгшын ба гүйсэдхэхэ засагай эрхые үргэдхэһэн 1958 оной Үндэһэн хуулиие гаргаһан байгаа. Иигээд мүнөөгэй хүрэтэр байдаг Табадахи бүгэдэ найрамдаха улас бии болобо. Де Голль тус Табадахи бүгэдэ найрамдаха уласай түрүүшын юрынхэлэгшээр һунгагдаһан байгаа. Юрэнхылэгшын ба засагай газарай «Алжирай асуудалые» шиидэхэ түрүү зорилго табяа. Франциин армиин үймөөн, 1960—1961 оной ультраколониалистуудай үймөөн, «Нюуса зэбсэгтэ байгуулгын» тероррист ажаллалга, де Голлиие алаха оролдолго зэргэ шухала эсэргүүсэлэй байбашье һаа, де Голль Алжир өөрыгөө тодорхойлхо бодолго баримталба. 1962 оной 4 һарын Эвианай хэрээгэй үрэ дүндэ Алжир бэеэ даанги байдалые олобо. 11 һарада олониитын референдумай дүндэ юрэнхылэгшые бүхыарадай һунгууляар һунгаха Үндэһэн хуулида томо заһалга оруулаад баталһан байна. Тэрэнэй дээрэһээ де Голль шэнэ долоон жэлэй хугасаатай юрэнхылэгшээр һунгажа оруулһан байгаа. Гадаада бодолгоёо Шарль де Голль «агууехэ үндэһэтэнээр» бэелүүлхэ зорибо. НАТО-гой досоо АНУ, Ехэ Британиин ба Франциин тэгшэ эрхые баталба. Амжалтые туйлажа шадаагүй ушар 1966 ондо Франци НАТО-һоо гараба. Баруун Германитай харилсаанда де Голль шухала амжалтые хүрөө һэн. 1963 ондо Франци-Германи хоорондо хамтын ажаллалгын хэрээ баталба. Де Голль «нэгэдэһэн Европын» үзэлые һанаашаһан түрүүшын зон дунда байгаа. 1968 оной 5 һарада болоһон оюутадай үймөөн Франциин ниигэмэй томоотой химаралай тэмдэг байгаа. 1969 оной 4 һарада де Голль һайн дураараа албан тушаалһаан буужа, улас түрын үйлэ ажаллалгаяа орхибо.
Зүүлтэ
Категори:Франциин юрэнхылэгшэд Категори:Франциин түүхэ
Рафаэль Санти
Рафаэль Санти — Италиин ехэ зурааша, график зурааша, архитектор, умбриин һургуулиин түлөөлэгшэ. Леонардо да Винчи болон Микеланжелое дахажа тэрэ Дээдэ Һэргэн мандалтын хамагай агуу уран зураашадтай нэгэ юм.
Намтар
Рафаэль Санти һэргэн мандалтын уралигай орьёл болоһон гурбан томо уран бүтээлчшын нэгэ болоод уран зурагта үлэмжэ шэнэ эрьэлтэ хэһэн юм. Тэрэ уран бүтээлдөө хүнэй гоё һайхан бэе билдар, хурса ухаан, түлэб түбшэн зан шанарые уран тодоор элирхылжэ шададаг байба. Рафаэль бүри багаһаа Флоренцида амидаржа тэндэ өөрынгөө олон һайхан зурагые урлаһан юм. Тэрэнэй нэн дуратай һэдэб бол хүүгэд, хүүгэдээ тэбэрһэн гоё үзэсхэлэнтэ эхэнэрнүүд байгаа. Тэрээр уран зурааша Перужиногой шаби ба хүнэй ахы оршонг дээдэ зэргээр зохисуулан бүтээһэн тэрэ 17 наһандаа мэргэжэлэй үндэр ур шаабаряараа гайхагдадаг байгаа. Шажанай һэдэбһээ эхэ абаһаншье үльгэр жэшээ һайхан хүнүүд, үндэр соёл болбосоролтой, һайхан оршондо дүрсэлэгдэдэгынь Эхэ дангиные хүүгын хамта дүрсэлһэн олон бүтээлһөө харагдана. «Конестабилегай эхэ дагина» (1502), «Марияда һүй табиһаниинь» (1504), «Зүлгэн дээрэхи эхэ дангина» (1505), «Сэсэгтэй эхэ дангина» (1507), «Һайхан сэсэрлэгшэ» (1507) зэрэгтэ дээдэ тэнгэриин хүнүүд энгэй амидаралда орожо дүрсэлэгдэһэн, һайхан сэдьхэлтэй хүнүүд байдаг. Тэрэ Флоренцида маша эдибхи зүдхэлтэй, үндэр бүтээмжэтэй ажаллаһан бэлэй. 1508 ондо II Юлий Папа ордондоо урижа уран бүтээлэй захяалга үгэжэ 1509-1517 ондо Ватиканай ордоной ханын зурагые бүтээлгэһэн байна. Эдэ бүтээлнүүдынь һэргэн мандалтын үеын уран барилга, уран зурагай шүтэлсээ холбоо, нэгэдэлые шадабарилиг шиидһэнээрээ гойдо болоһон бэлэй. Эндэ «Шуулган», «Афинай ехэ һургуули», «Ирагуу найрагай баяр», «Сэсэн ухаан, оюун һанаа, хүсэн шадал» бүтээлнүүдээ хахад түхэреэн хэлбэридэ зохёомжодо захируулан шиидхэдээ хүнэй оюун ухаанай бахархан дуулаһан байдаг юм. Бүри тодоруулбал, хүнэй амидаралай шухала хүсэн зүйл болоһон шажан шүтэлгэ, гүн ухаан ирагуу найраг, хуули зүйе эрхэмлэн үзэдэг байһаниинь тэрэнэй бүтээлнүүдтэ тодо туһаа.
Сикстын эхэ дангина
Рафаэль Санти уран бүтээлэйхигээ һүүлшын жэлнүүдтэ өөрынгөө алдарта бүтээл «Сикстын эхэ дангина» гэһэн шүтээнэй зурагаа бүтээһэн байна. Энэ зурагта тэнгэриин хүшиг алгуурханаар нээгдэжэ, Мария эхэ дангина нуган хүбүүгөө тэбэрэн гаража ерэхэдэ Папа Сикст, Гэгээн Варвара тэригүүтэн гоё үзэсхэлэнгэй тэнгэритэ үбдэг дээрэ һуухаад бохиржо угтан абажа байгаае харуулһан байна. Томо хүн шэнги ухаалиг хүүгэдэй дүрэлигэр нюдэ болон домогой ябадалые һанагалзан айдас, гунигаар дүүрэн байгаа эхын томо алга нюдэн дээрэ үзэгшын хараа яахын аргагүй туһана. Ехэ зурааша сааша Фарнезиин шилдхээн, Ватиканай ордон харашад зарим ажалаа дүүргэжэ шадалгүй наһан өөд болоһон абажа тэрэнэй бүтээлые шабинарынь гүйсээһэн гэдэг бэлэй. Тэр үеын алдар суутай урашуудай урлаһан һунгамал бүтээлнүүд одоошье хүн түрэлхитэные бэшэрүүлжэ байна.
Категори:Италиин уран зураашад
5-р Далай Лама
Үндэр гэгээн табадугаар Далай Лама Агван Лубсан Жамсо (, 1617-1782) 1617 ондо Урда Түбэдэй Ү-Цанг можын нютагта түрэһэн болоод анхадугаар Банчин богдо тодоруулжа Брайбун дасанда залаа. Энэ үедэ Түбэдтэ Гарма Гаржүдба, Жононба һалбаринууд Шарын шажантай тэмсэлдэжэ байһан ушар Ойрадай Гүүш хаанһаа Далай Лама туһаламжа абажа Монголой сэрэг Түбэдтэ орожо, гурбан орон (номто), арбан гурбан аймагта түрэ шажанай эрхые V Далай Ламада эргүүлжэ үгөө. Ингэжэ Далай Лама Монголой Ойрадай туһаламжатайгаар 1642 ондо Гандан ордоной засаг түрые байгуулһан болобошье үнэн хэрэгтээ Түбэд орон Гүүш хаанай мэдэлдэ байгаа. Уридын Далай Ламанар Брайбун хиидэй Гандан ордондо байһан бол V-р Далай лам засагай эрхые абаһанһаа хойшо Түбэдэй түрэ, шажанай түбые Һасада шилжүүлжэ Ботала (Будалин) ордоные байгуулба. Тэрбээр Хитадай эзэн хаан Шүн Жигэй уралигаар 1652 ондо Бээжиндэ уригдажа, Түбэдэй ехэ дүрбэн шажанай һургаалые танюулжа ном табяа. Тэрбээр 1682 ондо 66 наһандаа наһа бараһаншье Юрэнхы сайд Санжаа Жамсо хэдэн жэл Түбэд ордоные захирһан байна.
Улас түрэ
Агван Лубсан Жамсын үедэ Түбэдэй шажанай урасхалнуудай хоорондо засаглалай түлөө тэмсэл эд ябагдажа тэрэндэнь Монгол, Ойрад монгол, Манжууд эдибхэлэн оролсожо байба. Тэрээр Гэлүгбын урасхалые Түбэдэй түб хэһэгтэ ноёрхохо үүдые нээжэ Түбэдые Гэлүгбын урасхалай доро нэгэдхэһэн. Цахарын Лигдэн хаан улаанай урасхалые дэмжэн шара малгайтанай урасхалые усадхаһан абажа удалгүй өөд боложо Халхын Согто хунтайжа тэрэнэй үйлэ хэрэгые үргэлжлүүлэн Хүхэ-Нуурда ошон Амдое эзлэн Үй, Санруу сэрэг оруулба. 5-р Далай Лама Лубсанжамсо Хошуудай Түрэбайха тайжа гү, али Гүүш хаанһаа туһаламжа эрэһэнэй дагуу Гүүш хаан шарын урасхалые хамгаалан 1637 ондо Согтын сэрэгые Улаан хошуунда бута сохин уламаар 1642 ондо Түбэдые эзэлэн 5-р Далай ламые Түбэдэй шажанай ба улас түрын тэргүүн болоходынь туһалжа үрһэлдэгшэ урасхалнуудые дараа. 5-р Далай Лама Һасада Ботала хиидэй һууриие табижа засаглалаа тиишэнь нүүлгэн 1652 ондо Бээжиндэ ошожо Манжын хаанһаа тамга олгоһоные хүлээн абаа. Тэрээр 1682 ондо өөд болоһоные Түбэдүүд улас түрын зорилгоор 15 жэл нуужа 1697 ондо Жамьян Жамсые 6-р Далай ламаар үргэмжэлэн засагай эрхые Дэсрид Санжаажамсо барижа байба. 6-р Далай Лама сахил санбаараа үл тоон архи хүүхэн хэрэглэн хайрын дуу зохёон байха доро 1705 ондо Хошуудын Лхавзан хаан Түбэдые эзэлэн засаг баригша Дэсрид Санжаажамсые хороон Далай Лама Хүхэ нуур оршом наһа бараһан байна. (Зарим түүхэндэ тэрэниие наһа бараһан хэмээн худал зарлаһан болоод 1746 ондо наһа бараба хэмээхэнь бии.)
Ингээд Лхавзан хаан шэнэ Далай Лама тодоруулһан абажа Далай Лама Гэлүгбын урасхалые дагаагүй юм. 1717 ондо Зүүнгарай Ехэ Сэрэн Дондуб Түбэдые эзэлэн тэрэниие хорооһониинь Түбэдтэ нэлээн дэмжэлиг хүлээһэные үл тоон Манжын Энхэ Амгалан хаан түргэн арга хэмжээ абажа 1718 ондо Һасада сэрэг оруулһан болобошье бута сохигдобо. 1720 ондо Энхэ Амгалан хаан дахин үлэмжэхэн хүсээр добтолжо Зүүнгарые Түбэдһээ гаргажа Галсан Жамсые Гүмбүмһээ Һасада абашаран 1721 ондо 7-р Далай Ламаар суулгаба.
Адыгея Улас
Адыг Республика (Республика Адыгея; Адыгэ Республик, Adıgə Respublik) — Оросой холбоото уласай нютаг можо. Ниислэл — Майкоп.
Доминика
Доминика - Америкийн улас.
Категори:Хойто Америкэ
Үбэр Байгалай хизаар
Үбэр Байгалай хизаар (Забайкалиин хизаар, Забайка́льский кра́й) — Оросой холбоото уласай хизаар. Хизаарай засаг захиргаанай түб — Шэтэ.
431 892 км² талмайтайгаар Оросой талмайн 2.53 % болоно. Ажаһуугшадай тоо — 1 083 012 хүн (2016).
Түүхэ
Оросто болоһон 1917 оной Октябриин хубисхалай удаа Оросой бүридэлдэ Байгал шадар нютагууд ба Алас Дурна зүг түргэн нэгэдэжэ эхилээ. Эндэ 1920 ондо Дээдэ-Үдэ, һүүлдэ Шэтэ түбтэйгөөр Алас Дурнын Улас байгуулагдаа. 1937 ондо Шэтын можо бии болоо. 1937 ондо Зүүн Сибириин хизаарай захиргаанай байгуулгын һэлгэһэн ушарһаа Буряад-Монголой бүридэлһөө зарим аймагууд гаргагдажа, тэдэнэй үндэһэн дээрэ Шэтын можодо Агын үндэһэтэнэй буряад-монголой автономито тойрог байгуулагдаа.
1991 ондо Агын Буряад тойрог Шэтын можын бүридэлһөө гараһаншье, 2008 ондо дахин Шэтын можотой нэгэдэжэ Үбэр Байгалай хизаар байгуулба.
Уларил
Үбэр Байгалай хизаар шэрүүн уларилтай, үбэлдөө хүйтэн, зундаа тон халуун үдэрнүүд тогтодог. Үбэлдөө хүйтэн, хуурай жабартай ба бага саһатай. Хабарынь һалхитай, хүйтэржэ байдаг, шииг нойтон ехэ хомор унадаг. Зуниинь богонихон, үдэрынь ехэ халуун болодог, һүниндөө һэрюухэн, 7-8 һара соо бороо хуратай байдаг. Намар ойлгогдонгүй ерэдэг, уларил ехэ һэлгэжэ байдаггүй, зарим жэлнүүдтэ ута дулаан болодог. Зундаа дунда зэргын дулаан урдада +20,7 °С, хойтодо +13 °С, үбэлдөө урдада −19,7°С, хойтодо −37,5 °С, жэлэй дунда зэргын температура −6,9 °C. Жэл соо 200-300 мм шииг нойтон ородог.
Уһан зүй
Үбэр Байгалай хизаарай гол мүрэнүүд Амар (талмайнгаа 55%), Зүлхэ (30,4%), Байгалай (13,3%) ба Улза-Ториной зайлуулгагүй газарта (1,3%) багтана. 40 мянган үлүү урдаса байдаг, эдэ дунда диилэнхи хуби 25 км-һаа богони. Хизаарта 100 км-һаа ута 54 гол мүрэн урдана, эгээн ехэнь – Шилкэ, Энгидэй, Эргэнэ, Витим, Онон, Олёкма, Хёлго. Үбэр Байгалда үерэй үе аймшагтай.
Үбэр Байгалай 15 мянган нуурнуудһаа 99% 1 км²-һаа бага талмайтай. Томо нуурнууд дунда Торин нуурнууд (Зуун-Торин болон Баруун-Торин), Иван-Арахира нуурнууд, Леприндо.
Байгаалиин нөөсэ
Үбэр Байгалай хизаар ойн айхабтар ехэ нөөсэнүүдтэй, харин тэрэнь Сибириин ехэнхи нютаг можынхида ороходоо бага, шанарааршье һула, үйлэдбэридэ хэрэглэхын тула тэдээндэ хүрэхэнь хүшэр. Хизаарай ой модон гал түймэрэй хохидолдо бэлээр ородог ой мододой тоодо ородог.
Шулуун нүүрһэнэй хэбтэшын гол баялигууд Түгнын нүүрһэнэй уурхайда багсаамжалагдаа, тиихэдээ тэдэнь Буряадай ба Забайкалиин хизаар хоёрой хоорондын хилэ шадараар Олон-Шэбэрэй, Никольско ба Эрдэм-Галгатайн уурхайнуудта гэжэ элирүүлэгдээ.
Сагай бүһэ
Үбэр Байгалай хизаар Якутскын сагай бүһэдэ байрлана. UTC-һаа +9:00 шэлжэлтэтэй. Москвагай сагһаа тус сагай бүһэ +6 сагай үргэлжын шэлжэлтэтэй байгаад Оросто MSK+6 гэжэ тэмдэглэгдэнэ.
Хүн зон
Мүнөө Үбэр Байгалай хизаарай хүн зоной тоо 1,155,300 хүн. Эдэ дунда 63.4% (2005 он) хотынхид.
Хизаарай арад яһанː
Адвокат
Адвокат (advocatus — advocoһоо — «уринаб») — шүүхэ дээрэ гэмнэгдэгшые үмөөрэгшэ, үмэглэгшэ. Адвокат шүүхэдэ хэн нэгэнэй хэрэгые ябуулагша, хуулиин талаар зүбшөөл үгэдэг хуулиша мүн.
Оросой холбоото уласта адвокат — хадаа бэеэ даанги мэргэжэлтэ хуули зүйн талаар заабаришан (2002 оной 5 һарын 31-эй № 63-ФЗ «Оросой холбоото уласай адвокадай ажаябуулга ба адвокатура тухай» Холбоото хуулиин 2 зүйл 1 мүрые дахабал ).
Зүүлтэ
Категори:Хуули ёһон Категори:Эрхэ зүй
6-р Далай Лама
Үндэр гэгээн зургаадугаар Далай Лама Цаньян Жамсо (, 1683-1706) Урда Түбэдэй Лахгилсүмэ гэдэг газар 1683 ондо мэндэлбэ. Түрүүшын Далай лама наһа бараһанай дараа Юрэнхы сайд Санжаа Жамсо тэрэниие уридын Далай ламын дүрэ хэмээн танижа, маша нюусаар ордондо абшаран болбосорол олгобо. Харин олон ниитэдэ 1696 ондо сая V Далай Лама наһа бараһаниинь ил болоһоноор Цаньян Жамсые 1697 ондо 14 наһатайдань Лхасын Бодалада албан ёһоор залажа баталба. Цаньян Жамсонь ирагуу найраг бэшэдэг, эхэнэр абаһан, архи дараһанһаа татгалзадаггүй байһанаараа бусад Далай Ламанарһаа илгардаг болоод Бодалын дотоодо ордонһоо гадна Лхаса хотодо наргижа сэнгэдэг байһан гэдэг. Цаньян Жамсо лама 24 наһатайдаа наһа бараһан гэхэ болобошье 1746 он хүрэтэр Монгол нютагта амидаржа байһан гэхэнь бии. Тэрэниие худалаа наһа баруулхад 1707 ондо Манжанарай хадхаасаар Түбэдэй Лхасын хаан Еше Жамсо гэгшые VI Далай лама гэжэ үргэмжэлһэн болобошье Түбэдэй хара, шара арад түмэн хуурамжа гэжэ үл хэрэгсэжэ байба.
Вольфганг Амадей Моцарт
Вольфганг Амадей Моцарт (Wolfgang Amadeus Mozart, 1756 оной 1 һарын 27 – 1791 оной 12 һарын 5), Иоханн Хризостомус Вольфгангус Теофиллус Моцарт хэрээснэг нэрэтэй, Австриин хүгжэмэй зохёолшо ба түгэлдэр хууража байгаа. Олон хүн зон тэрэниие бүхэ саг үеын шэлдэг зохоёолшодой нэгэ гэжэ бододог. Амидаралайнгаа хугасаада тэрэ 600 үлэмжэ композицинуудые найруулһандань “Шэдитэ лимбэ”, “Гиованни” гэхэ мэтэ операнууд (үйлэ ябдалта хүгжэм) хүрэтэр байһан юм. Тэрэниие анханай бүтээл бол 4 наһатай байхадаа бэшэһэн менуэт (бүжэг) байһан бол хамагай һүүлдэ бэшэһэн дууһаагүй үлдэгдэһэн Реквием байһан юм. Моцарт һайн түгэлдэр хуурша байһанһаа гадна гайхалтай хүгжэмэй зохоёолшо байһан бэлэй. Тэрэ 1791 оной 12-р һарын 5нда 01:00 сагта үе мүшэнэй үбшэнөөр наһа бараа һэн.
Зүүлтэ
Категори:Австриин хүгжэмэй зохёолшод
11 һарын 4
Арбан нэгэдүгээр һарын 4 — Григориин литын жэлэй 308-дахи үдэр (үндэр жэлдэ 309-дэхи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 57 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Энэ үдэр наһа бараһаниинь
Категори:Үдэрнүүд
Ажиотаж
Ажиотаж (adeptus «хүртэгшэ, туһалагша») — үнэтэ саарһа ба эд бараагаар хонжоо наймаа хэхэ хүрэнгын биржэ дээрэ шунахай спекуляци.
Зүүлтэ
Категори:Капитализм
Демагоги
Демагоги (δημαγωγία — арад зониие хүтэлбэрилхэ, арад урда һаймһарха) — өөрынгөө зорилго дүүргэхын тула ушар мэдэхэгүй олониитын заншал ашаглаха ба юумэ бүтөөхэгүй аад, дээгүүр амалхые харамнадаггүй башатай улас түрын ябуулагша шэнжэтэй тааруу үйлэдэлгын янза; демагоги болбол олониитые мэхэлдэг ониһон арга мүн.
Зүүлтэ
Категори:Улас түрэ
6 һарын 17
Зургадугаар һарын 17 — Григориин литын жэлэй 168-дохи үдэр (үндэр жэлдэ 169-дахи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 197 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Энэ үдэрэй тэмдэглэлтэ баяр
Категори:Үдэрнүүд
Һаити
Бүгэдэ Найрамдаха Һаити Улас (République d'Haïti) — Хойто Америкын улас.
Холбооһон
Категори:Хойто Америкэ
11 һарын 5
Арбан нэгэдүгээр һарын 5 — Григориин литын жэлэй 309-дахи үдэр (үндэр жэлдэ 310-дэхи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 56 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Энэ үдэр наһа бараһаниинь
Категори:Үдэрнүүд
Урда Ага
Урда Ага - Агын Буряадай тойрогой 15-най нэгэ тосхон. Агаhаа 20-н модо баруун тээшээ байдаг болоно. Муниципальна образовани "Урдо-Ага" гэжэ гурэнэй нэрэ тоогдодог. Урда Агада түрэhэн тон ехэ дуулагдаhан зон сооhоо Гомбожаб Цыбиков болоно. Тэрэнэй нэрээр Урда Агын дунда hургуули нэрлэгдэhэн юм. 1989 оной хүн зон 1 363 хүн. Газар нютагай талмай ? км². Тосхоной дарга - Дугаров Зоригто Мункожаргалович
Холбооһон
*
11 һарын 6
Арбан нэгэдүгээр һарын 6 — Григориин литын жэлэй 310-дахи үдэр (үндэр жэлдэ 311-дэхи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 55 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Энэ үдэр наһа бараһаниинь
Категори:Үдэрнүүд
Хүнэй эрхэ
Хүнэй эрхэ — хуби хүнэй ​​эрхэ зүйн байдалай үндэһэн һууриие бүридүүлдэг эрхэ.