cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Богоолшолго
Түүхэ
Богоолшолго балар эртын сагта дахин болбосоруулха үйлэдбэрилэлэй шэлжэлтын үедэ бии болобо. Богоолшолго библиие бэшэжэ байха үедэ али хэдэн һайн тогтоһон ниигэмэй байгуулганууд байһан юм. Богоолшолго эртын Хитадһаа Колумбһаа үмэнэхи Америкэ хүрэтэр бүхы эртын соёл эргэншэлнүүдтэ байһан. Харилсагшад, дайнай хоригдолнууд, гэмтэ хэрэгтэн, хаягдаһан хүүгэдүүд, богоолнуудай хүүгэдүүд богоолшогдожо болобо. Эртын Афина хотын бүхы ажаһуугшадай табанай хоёрһоо дүрбэн хүрэтэр богоолнууд байһан гэдэгые һанажа байха хэрэгтэй. Энэнь Афинынхи арадшалал уламһаа дайнда, хүдөө ажахыда, барилгада г.м. үргэн богоол ашаглаһан юм. Эртын Ромада эзэлһэн нютаг дэбисхэрые үргэдхэхэдэ арад түмэнүүд богоолшогдожо болоо. Богоолнууд ажалдашье зугаадашье хэрэглэгдэжэ байгаа: гладиаторнууд гү, али бэлгын богоолнууд. Римэй түүхэдэ болоһон олон бодолгонуудай дунда эгээн томонь Спартакай бодолго байһан. Богоолшолго Римэй эзэнтэ гүрэнэй гол тулгуури байһан юм. Зүбхэн Римэй эзэнтэ гүрэнэй үедэ ойролсоо 400,000 богоол амидаржа байһан.
Эртэ дунда зуунай үедэ богоолой худалдаа урда болон зүүн хэһэгтэ — Византиин эзэнтэ гүрэн, Арабай юртэмсэ — голлон түблэржэ байһан. Заха зээл дээрэ олдосотой бараань Түб болон Зүүн Европо, Кавказда ажаһуугшад байһан юм. Баруун Европын богоолшолго Дунда зуунай эсэс хүрэтэр бараг бүрин хаягдаһан.
Африкаһаа ябуулһан богоолой хүдэлмэри XVII зуунһаа хойшо Америкын колонинуудта үргэн ашаглагдаһан; богоолшолго 1861-65 оной Америкын эрхэтэнэй дайнай үрэ дүндэ АНУ-да усадхаһан байна.
Мүнөө үеын богоолшолго ба богоолой худалдаа
Хүн түрэлхитэнэй шэбшэг болоһон богоолшолго оршон үедэшье арилаагүй хэбээр. Мүнөөнэй даяаршалһан неолибералис арадшалһан (капиталис) ниигэмэй үедэ «сүлөөтэ» гэжэ нэрлэһэн хубиин эзэдэй телевидени, хэблэл мэдээлэлэй хэрэгсэлнүүдээр мүнөө үедэ богоолшолгын бодито байдал, мүн шанарые нюудаг.
Соёлоороо гайхуулдаг Европо түбидэшье богоолнууд бии, эндэ 400 мянгаһаа 1 сая хүн боолшологдожо байна. Юунэй үмэнэ эндэ секс богоолнууд ороно. Гэмтэ бүлэглэлнүүд голдуу тэдэниие хууран мэхэлжэ, торондоо оруулдаг. Тэрэнэр АНУ, Израиль, Түрэг, Хитад, Хонконгтошье иимэ үзэгдэл газар абаһан. Бага наһанай охин басагадуудые богоолой худалдаашадһаа гү, али эсэгэ эхэһээнь худалдан абадаг бол наһанда хүрэһэн хүнүүдыешье загбарай болон ажалшаг зуушалагша агентлигуудаар дамжуулан наймаалсаха гү, али хүсэн хэрэглэн хулгайлдаг ажа. Иимэһээ богоолшолго гэһэн шэвшэгтэ үзэгдэл арилтараа үды байна.
Оршон үеын богоолуудые хэдэн ангилалда хубаажа болоно:
Зүүлтэ
Категори:Ниигэм
Тунхаглал
Тунхаглал — засагай газарай гү, али намай үмэнэһөө хуули гаргалгын гол эшэ үндэһэнүүдые баярай шанартайгаар соносхохо мэдээсэл мүн (жэшээнь, РСФСР-эй бүрин эрхэтэ бэеэ даанги байдал тухай тунхаглал). Тунхаглал баһал нэгэ гү, али олон уласуудай үмэнэһөө улас хоорондын түрын ямар нэгэ асуудал тухай мэдүүлһэн мэдүүлгэ юм (жэшээнь, Хүнэй Эрхын Бүгэдэниитын Тунхаглал).
Саһан
Саһан гээшэ агаарай дулаан 0°C-һээ доошолһон үедэ агаар мандалда дэгдээд байһан уһанай уурал бага мүльһэн кристалл болон газарта буудаг шииг нойтон; дээрэхи шииг нойтоной газарай гадаргые хушажархин буужа хайлахагүй caг зуурын шииг нойтон. Саһан самхар гадна үндэр даралтын нүлөөгүй ушар зөөлэн байна.
Тунхаглал
Зүүлтэ
Категори:Хуули Категори:Уласхоорондын харилсаа
Саһан
Саһахан
Зургаан талата саһаханууд 0 °C-ээс -3 °C-т, зүүлэг болон багана хэлбэритэй саһаханууд -5 °C-аас -10 °C-д, үлүү хүйтэн температурада (-10 °C-аас -22 °C) дахин 6 талата саһаханууд бии болоно.
Холбооһон
Категори:Сагай уларил
Сагай уларил
Сагай уларил гээшэ тухайн сагта, агаар мандалай тодорхой нүхэсэлдэхи бүхы үзэгдэлэй согсые хэлэнэ. Энэ нэрэ томьёо саг, үдэрөөр хэмжэгдэхэ богони хугасаанда хэрэглэгдэдэгээрээ уларилһаа илгаатай болно.
Категори:Сагай уларил
Шүүһэн
Шүүһэн — модон ургамал, алим жэмэс зэргэһээ гараха шэнгэн зүйл. Шүүһэн ниитэлиг ундан мэтэ гү, али хоол хүнэһэн амта үнэрэй шангадхагшаар хэрэглэдэг.
Категори:Ундан
Деклараци
Деклараци гү, али манифест — хадаа
Һэлмэ
Һэлмэ — ута матагар хэлбэритэй, хурса эритэй, богони барюултай, хадхаха, сабшаха сэрэгэй хүйтэн зэбсэг; байлдаанда хэрэглэхэ томо хутага адли зэбсэг юм.
Зүүлтэ
Категори:Хүйтэн зэбсэг
3 һарын 4
Гурбадугаар һарын 4 — Григориин литын жэлэй 63-дэхи үдэр (үндэр жэлдэ 64-дахи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 302 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Энэ үдэрэй тэмдэглэлтэ баяр
Категори:Үдэрнүүд
Татабариин мэдүүлгэ
Татабариин мэдүүлгэ — албан татабари түлэхөөр болоһон хүнэй өөрынгөө олзо ба зөөри тухай мэдүүлгэ.
Зүүлтэ
Категори:Татабари Категори:Баримта бэшэг
3 һарын 30
Гурбадугаар һарын 30 — Григориин литын жэлэй 89-дэхи үдэр (үндэр жэлдэ 90-дахи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 276 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Энэ үдэрэй тэмдэглэлтэ баяр
Категори:Үдэрнүүд
Пулемёт
Пулемёт ( < пулемёт) — дэмжэлгын бүлэг болон хуби автомат хурдан галта буу юм.
Зүүлтэ
Категори:Галта зэбсэг
Гаалиин мэдүүлгэ
Гаалиин мэдүүлгэ — гаалиин түлбэри үгэхэдөө эд бараанай нэрэ тоолон хэлсэһэн соносхол—баримта бэшэг. Жэшээлбэл, хилэ гадна гаргаха мүнгэнэй гү, али үнэтэ пакедтэ хабсарһан шууданай баримта бэшэг.
Дарһан
Дарһан гү, али вино (vinum) — уһан үзэмэй шүүһые эһэгдэжэ хэһэн һогтуурха ундан юм. Үндэһэн гурбан түрэлтэй.
Түүхэ
Дарһаниинь эгээн эртын түүхэтэй архиин түрэлэй нэгэдэ тоосогдохо ба 6000 оной үедэ Месопотамиин Шумер үндэһэтэнүүд анха хэһэн гэжэ тоосогдодог. 5000 оной үеһөө мүн шара айраг хэхэ болоһон болоод 3000 оной үедэ Эртын Египет уласта дамжаһан. Пирамидын доторхи ханын зурагуудта дарһан, шара айраг хэрхэн хэжэ байе дүрсэлһэн байдаг. Шара айраг эһэгдэхэнь харисангы хялбар байһан тула үдэр тутам, харин дарһаниие тансаг хэрэглээдэ уужа байгаа.
Категори:Архи Категори:Ундан
Франсиско Гойя
Франсиско Хосе де Гойя-и-Лусьентес (Francisco José de Goya y Lucientes, 30.03.1746 — 16.04.1828) Испаниин уран зурааша, һиилбэригшэ, хэблэлэй загбар гаргагша юм. Гойя Испаниин хаанай ордондо зураашаар ажаллажа байһан болон түүхэ тэмдэглэгшэ байгаа. Тэрэ хуушанай мастернүүдэй зэргэсээ оршон үеын уралигай эхинэй түлөөлэгшын нэгэ гэжэ тоосогдодог байгаа. Тэрэнэй уран бүтээлдэхи тогтоһон хэб шэнжые эбдэһэн, субъектив элемент болон будагтай харисаһан байдал хожомой уран зураашад, тухайлбал Эдуард Мане, Пабло Пикассо зэргые бүтээлдэ зоригжол жээшэ боложо үгэһэн.
Гойягай эрхэ сүлөөдэ дуратай уралиг зоригтой новаторлиг, хүсэлтэй сэдьхэл хүдэлэл, уран зүгнэл, шэнжэ шанарнуудай дааса, ниигэмэй баримжаатай гротеск зэргээр илгаран шалгарна: хаанай хаанын саарһанай мастерскойн тула картонууд («Һоxоp һамгашаалгын наадан», 1791), хүрэгүүд («IV Карлос хаанай бүлэ», 1800), хаанын зурагууд (Сан Антонио де ла Флорида церковиин капеллада, 1798, Мадрид, «Дүлиин Гэр», 1820-23), графика («Капричос» субарал, 1797-98, «Дайнай ядарал», 1810-20), зурагууд («1808 оной 5 һарын 2-ой Мадридтахи буһалгаан» ба «1808 оной 5 һарын 3-ай һүнидэ буһалгаанда хабаадалсагшадай буудалга» — 1814 он оршом).
Зүүлтэ
Категори:Испаниин уран зураашад
3 һарын 5
Гурбадугаар һарын 5 — Григориин литын жэлэй 64-дэхи үдэр (үндэр жэлдэ 65-дахи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 301 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Энэ үдэрэй тэмдэглэлтэ баяр
Категори:Үдэрнүүд
Тула
Тула (Тула), Упа мүрэндэ байрладаг Оросой холбоото уласай хото, Тулын можын засаг захиргаанай түб. 488 мянган (2015) ажаһуугшадтай. Хара түмэрлиг, машина бүтээлгэ, метал эдлэл үйлэдбэрилгэ (метал эдлэл үйлэдбэриинүүдэй, «Тульский комбайновый завод» гэһэн үйлэдбэриин холбоо; машина бүтээхэ, уулын ба тээбэриин машина бүтээлгэ, буу зэбсэгэй, мотороллерэй, самоварай «Штамп» үйлэдбэри г.м.), химиин (химиин утаһан, пластмассын үйлэдбэри г.м.), хүнгэн, хүнэһэнэй, барилгын материалай ба хүгжэмэй зэмсэгэй ажаүйлэдбэри. Дээдэ һургуули (Тулын гүрэнэй ехэ һургуули), 4 театрнууд. Нютаг ороноо шэнжэлгын, уран зурагай, зэбсэгэй (1724 онһоо) музейнүүд. 1146 онһоо мэдэгдэһэн; XVII зуун жэлһээ түмэр эдлэл үйлэдбэрилгын түб. 1941 оной 10-11 һарада Улаан Армиин сэрэгүүд ба Тулын ажаһуугшад хотые баатарлигаар тулалдажа хамгаалба; 1976 ондо Тула герой хотын зэргэеэ абанхай. Уран барилгын дурасхалнууд: кремль (XVI—XIX зуун), Успениин собор сүмэ (1762-64); Благовещениин церковь сүмэ (1692).
Зурагууд
Категори:Тулын можо Категори:Оросой холбоото уласай хотонууд
Нейпьидо
Зүүлтэ
Категори:Мьянма Категори:Азиин ниислэлнүүд
Мичиган
Мичиган (Michigan) — Америкын Нэгэдэһэн Уласай баруун хэһэгэй түбиин можо улас юм. Ниислэлынь Лансинг, эгээн томо хотонь Детройт. Америкын 50 можо уласһаа хүн зоноороо наймадугаарта жагсадаг ба сэбэр уһанай томохон ай һаба болохо Ехэ Нуурнуудтай хилэлдэг ажа һэн. Мүн амаралта сүлөөтэ сагай Калифорни, Флоридын дараа орохо гурбадахи томо бүһэ нютаг. Мичиганда 64,980 нуур, сөөрэм байдаг болон Ехэ Нуурнуудай 140.3 км ута эрье энэ нютагай дайран гарадаг байна. Можо уласай эгээн томонь газар нютагые Миссиссипи гол эзэлдэг. Юрэнхыдөө Мичиганай газар нютаг хоёр аралые дамнаһан агаад энэнь хүнэй гарай хэлбэритэй адли харагдадаг гэдэг.
Эдэй засаг
Мичиган можо уласай хубида Детройт хотодо анхалан үйлэдбэрилэл хүгжэһэн болоод мүнөө америкын автомашинай үйлэдбэрилэлэй түб бүһэ болоһон юм. Мүн энэ можо уласта туризм, ан агнуурай һалбариһаа хүрэнгэ оруулалта орожо байдаг. Эгээн гол түүхэй эдынь газарай тоһон, түмэрэй хүдэр, байгаалиин хии. Хүлэрэй олборолтоо уласдаа түрүүлэгшэ бүһэ нютаг юм. 2003 оной шудалгаар Мичиган можо улас 365 тэрбум долларай оролго жэлдээ олодог гэһэн шудалга бии.
Холбооһон
Категори:Америкын Нэгэдэһэн Улас
3 һарын 31
Гурбадугаар һарын 31 — Григориин литын жэлэй 90-дэхи үдэр (үндэр жэлдэ 91-дахи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 275 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Энэ үдэрэй тэмдэглэлтэ баяр
Категори:Үдэрнүүд
Люмпен
Люмпен (Lumpen — «ната-нута бүд», Lump — «һалан», Lumpenproletariat) гү, али ангигүй этэгээд гээшэ ангиин дабхарга соо ямаршье ниигэмэй ангида оролсохогүй, зоной ажалда ямарааршье хамаадалсахагүй, ангиин тэмдэгүүдые хуу алдажархиһон хүн; ёһоёо алдаһан, муудаһан ба гэмтэнээp холбоотой (жэшээнь, хулгайшан, янхан, гуйраншан г. м.).
Зүүлтэ
Категори:Ангиин дабхарга
Монтана
Монтана (Montana) — Америкын Нэгэдэһэн Уласай Баруун Хойто можо улас; 41-дэхи можо улас. Ниислэл — Хелена, эгээн томо хото — Биллингс. Хүн зон — 1.015.165 хүн.
Холбооһон
Категори:Америкын Нэгэдэһэн Улас
Зарлиг
Зарлиг — гүрэнэй түб эмхиин шухала заабари, хуули дурим гаргаха тухай бэшэ, харин ганса дүүргэхэ удхатайгаар гаргадаг засагай газарай тогтоол — акт.
Зүүлтэ
Категори:Хуули Категори:Гүйсэдхэхэ засаг
Кацусика Хокусай
Кацусика Хокусай ( японоор ; 1760, Эдо, ‒ 18.4.1849, Эдо), Японой һиилбэригшэ ба зурааша. Укийё-э һургуулиин эгээн алдартай түлөөлэгшэ. 1777‒78 ондо Кацукава Сюнсо һиилбэригшэ ба ондоо мастерһаа һураба; дунда үеын хитад пейзаж ба Европын уралигаар нүлөөлһэн. 1780 онһоо хойшо номой зураашаар (иллюстратор) ажаллаһан, 500 гаран номой иллюстраци зурагые бүтөө бэлэй. 1797‒1810 ондо суримоно (һиилбэри мэндэшэлгэ карта) зурашаар ажаллаа. 1812 онһоо хойшо зураһан зуралгын тэдхэмжэ гэжэ бодохо «Манга» субарал («Холимог зураг»; хамта дээрээ 12 суглуулнууд) нугархай, эскизэй зурлаанай туһамжаар хүнэй амидаралай болон байгаалиин үзэгдэлые тэмдэглэнэ. Өөрынгөө ксилографи пейзажда («Фудзи уулын 36 түхэлнүүд» (үнгэтэй); «Алдартай хүүргэнүүд», «Улас ороной хүүюурээр аялал» хоюулан ‒ 1828‒33 он; «Фудзи уулын 100 түхэлнүүд» (нэгэ үнгэтэй), 1845 он оршом, г.м.) түрэл бүриин ландшафтын хээтэй хадхамалнуудые тэмдэглэжэ баряад, Хокусай заримдаа хүлгөөтэй хүнэй үйлэ ажаллалга болон байгаалиин һайхан хашалгүй тайбан хоорондо харилсаанай драмые онсолһон; гэбэшье һаа заримдаа Хокусайн хүнэй хүдэлмэриин үзэгдэлнүүд байгаалиһаа агуу ехэ болоно. Хокусайн байгуулхы бүтээлшэ бэдэрэлгын хүсэдэлээр дүүрэн, гүнзэгы арадшалһан Хокусайн уралиг XIX һуул - XX зуунай эхин үеын Европынхи һиилбэри ба уран зурагта хүсэтэй нүлөө үзүүлдэг байһан.
Бүтээлнүүд
Категори:Японой уран зураашад
Курск
Курск (Курск), Сейм мүрэндэ байрладаг Оросой холбоото уласай хото, Курскын можын засаг захиргаанай түб. 435 мянган (2015) ажаһуугшадтай. Машина бүтээлгэ ("Счетмаш", аккумуляторой, электроаппарадай г.м. үйлэдбэри), химиин (химиин утаһан, резинотехникын үйлэдбэри г.м.), хими-эм зүйн, хүнгэн, хүнэһэнэй ажаүйлэдбэри. 4 дээдэ һургуули (энэ тоодо Курскын гүрэнэй ехэ һургуули), 2 театрнууд. Нютаг ороноо шэнжэлгын ба Курск байлдаанай сэрэгэй түүхын музей (1943); уран зурагай галерей. 1032 онһоо хойшо Киевэй Русиин бэхилэлтээр мэдэгдэһэн, XIV зуун жэлдэ Литвагай эзэмдэһэн, 1508 онһоо хойшо Орос гүрэнэй нэгэ хэһэг. XVI—XIX зуун жэлэй уран барилгын дурасхалнууд: Ромодановский изагууртадай байшан, Троицын церковь сүмэ.
Зурагууд
Категори:Курскын можо Категори:Оросой холбоото уласай хотонууд
Бангкок
Бангкок (กรุงเทพฯ, Крунгтхеп ), Тайландай ниислэл хото (1782 онһоо хойшо). 5 675 мянган хүн зонтой (2011). Менам-Чао-Прая мүрэнэй адагта байрладаг Тайланд гүрэнэй хамагай шухала далайн ба мүрэнэй боомто (30 сая тоннын ашаанай эрьелтэ). Олон уласай ниидэхэ онгосын буудал. Тутарга сэбэрлэхэ, модо хюрөөдэхэ, саарһанай, хүнгэн, цементын, газар тоһо болбосоруулха, химиин ажаүйлэдбэри, машина бүтээлгэ ба металл эдлэл үйлэдбэри; уран һайхан дархалалга. Дээдэ һургуулинууд. XVI зуунһаа хойшо мэдэгдэһэн. Чакри хаанай ордоной согсо (Махапрасат, XVIII - XX зуунай эхин); По (Четупон, XIX зуун), Раджабопит (XIX зуунай дунда), Бенчамабопит (1900) сүмэнүүд.
Түүхэ
Түрүүшынхиеэ Аюттая уласай үедэ Менам-Чао-Прая мүрэнэй адагта худалдаанай үртөө байдалаар байгуулһан болон 1768 ондо Аюттая улас мүхэһэнэй дараа шэнээр байгуулагдаһан Бангкок Тонбури уласай ниислэл болоо. Харин 1782 ондо ниислэл бирмашуудаар дээрэмэдүүлжэ тонуулһанай һүүлдэ голой нүгөө талада нүүлгэһэнэй һүүлдэ одоогой Раттанакосин хаанта улас байгуулагдаһан байна. Раттанакосин ниислэлые одоогоор албан ёһоор "Пра Накорн" гэдэг болоод энэнь урбанизациин түб хэһэгые элдхэнэ. Бангкок гэһэн нэрэнь XVIII зуунһаа бөөгнэрһэн, тусдаа ниитын захиргаа, захирагшатай хотын бүхэлиие хэлэдэг.
Хоёр зуун гаран жэлэй турша Бангкок Тайланд имагта бэшэ Зүүн-урда Азиин ехэнхи хэһэг болон Энэдхэгхитадай улас түрэ, ниигэм, эдэй засагай түб хэбээр байна. Соёл уралиг, улас түрэ, хубсаһанай загабари мода, болбосорол, үзэбэри үйлэшэлгэдэ үзүүлхэ нүлөөнүүд болон Азиин бизнес, санхүү, соёл уралигай түб байха ябадалынь Бангкокто дэлхэйн хото байха статус үгэбэ. Бангкокой Тайланд, Хитад, Энэдхэг, буддист, лалын, баруунай соёлнуудай ниилэмэл байдал болон Тайланд уласай эдэй засагай түб байдаг ябадал энэниие бизнес, туризмда таатай хото болгожо байна.
Засаг захиргаан
Бангкок өөрынгөө амбан сайдые һунгаха эрхэтэй хоер можонуудай нэгэн (ондоо можонь — Районг). 2004 оной һүүлшын амбан сайдай һунгуулида Апирак Косайотин илаһан байна.
Зүүлтэ
Категори:Тайланд Категори:Азиин ниислэлнүүд
4 һарын 1
Дүрбэдүгээр һарын 1 — Григориин литын жэлэй 91-дэхи үдэр (үндэр жэлдэ 92-дахи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 274 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Готфрид Вильгельм Лейбниц
Готфрид Вильгельм Лейбниц ( Gottfried Wilhelm Leibniz  гү, али Gottfried Wilhelm von Leibniz; 6 һарын 21 1646 он — 1716 оной 11 һарын 14) — саксон философ, логик, математик, механик, физик, хуулиша, түүхэшэ, дипломат, зохёон бүтээгшэ ба хэлэ шэнжэлэгшэ. Бранденбургын эрдэм ухаанай бүлгэмые (Һүүлдэнь Берлинэй эрдэм ухаанай академи болоһон) үндэһэлэгшэ ба тэрэнэй түрүүшын түрүүлэгшэ (1700 онһоо хойшо), Франциин эрдэм ухаанай академиин хари гэшүүн.
1676 онһоо хойшо Һанноверэй гүнүүдэй ордондо алба хааһан намтартай. I Пётрын хүсэлтээр Орос гүрэндэ һуралсал болбосорол болон гүрэнэй захиралгын түсэлнүүдые хүгжүүлбэ.
Лейбницые дахан, бодото юртэмсэ хадаа монаданууд гэһэн бэе бэетэй уридһаа тогтооһон эе эбэй хамаанда байдаг психикын оролдосотой субстанцинуудһаа бүридэнэ («Монадология», 1714); бурхан оршодог юртэмсэ «бүхы боломжотой юртэмсэнүүдһээ эгээн һайн» хэб маягаар бүтээһэн юм («Теодицея», 1710). Рационализмын һүнэһэнээр, хүнэй ухаан оршон тогтоохын дээдэ ангилалые болон юрэнхы заатагүй математикын ба логикын үнэниие ойлгохо шадабари тухай һургаалые хүгжүүлбэ («Хүнэй ухаан тухай шэнэ туршалга», 1704). Математикын логикын үзэл баримтые урид мэдэжэ үзэбэ («Комбинаторикын уралиг тухай», 1666). Дифференциал болон интеграл тоосоололой зохёогшодой нэгэн.
Зүүлтэ
Категори:Германиин эрдэмтэд
4 һарын 2
Дүрбэдүгээр һарын 2 — Григориин литын жэлэй 92-дэхи үдэр (үндэр жэлдэ 93-дахи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 273 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Ставрополь
Ставрополь (Ставрополь, 1938 онһоо — 1957 он хүрэтэр — Ворошиловск), Оросой холбоото уласай хото, Ставрополиин хизаарай засаг захиргаанай түб. 426 мянган (2015) ажаһуугшадтай. Машина бүтээлгэ ба металл эдлэл үйлэдбэрилгэ (станок, багажа зэбсэг, автомашинын сорго, автошэргүүл, электроаппаратура г.м. үйлэдбэри), химиин, хүнгэн, хүнэһэнэй. мебелиин ажаүйлэдбэри. 5 дээдэ һургуулинууд (энэ тоодо Хойто Кавказай холбооной ехэ һургуули), 2 театрнууд, 3 музейнүүд. 1777 ондо бэхилэлтээр байгуулагданхай.
4 һарын 2
Энэ үдэрэй тэмдэглэлтэ баяр
Категори:Үдэрнүүд
Ставрополь
Зурагууд
Категори:Ставрополиин хизаар Категори:Оросой холбоото уласай хотонууд
Эльгэн
Эльгэн бол хүнэй бэе дэхи хамагай томо булшархай юм. Дундажаар 1500 гр шэгнүүртэй. Эльгэниинь һэлһэн үйлэдбэрилжэ, һэлһэниинь һэлһэнэй туламда хадгалагдадаг. арбан хоёр хурган гэдэһэдэ һэлһэниинь өөхые задалха нүлөөтэй.
Анатоми
Эльгэниинь үрэсэнэй баруун доодо хүнэхэртэ байрлаха хэбэлэй хүндын эрхэтэн юм. Тэгшэ гадаргуу дээрэ байрлуулһан үндэгые баруун доодо үнсэгһөө зүүн дээшээгээ налуу хубаахад үүдэхэ дүрсэтэй адлидхажа болоно. Эндэһээ дээдэ гү, али үрэсэн тала (facies diaphragmatica), доодо талань facies vesciralis. Хүнэй эльгэн урда талаһаа харахад 2 хэһэгтэй байдаг бол дороһоо харахада 4 хэһэгые тодорхой хаража болоно. "Н" үзэгээр эдэ хэһэгүүдые зааглажа болоно. Зүүн тала - lobus sinister, баруун тала - lobus dexter, урда талын дүрбэлжэн хэһэг - lobus quadratus, ара талын һүүлтэ хэһэг - lobus caudatus. "H" үзэгэй хүндэлэн заае дээрэ эльгэнэй үүдэн байрлана. Үүдэн һудал (venae portae), эльгэнэй артери (a.hepatica propria), эльгэнэй сорго (ductus hepaticus communis) тус тус агуулна.
Үйлэ ажаллалга
Эльгэн бэе махабадай шаардалагтай дулаанай 1/3-г гаргаха ба бүхы шуһанай эрьэлтэ, өөхэн тоһоной молекула, бусад бүхы солилсоониие ябуулна. 24 сагта 2000 л шуһан дамжан үнгэрнэ. 70 наһатай хүнэй эльгэ амидаралай хаа туршада дундажаар 1.5 т нүүрһэн уһан болбосоруулжа задалдаг. Энэнь шуһан дахи шэхэрэй хэмжээе зохисуулна гэһэн үгэ. Энэ үйлэ ажаллалгада нойр булшархай, бөөрын дээдэ булшархай оролсожо бэе дэхи глюкозын хэмжээе нарин барижа байдаг. Заримдаа глюкозые глиноген болгожо, заримдаа глиногениие глюкоза болгожо хэрэгсээтэ газарынь хүргэнэ. Эльгэн шуһан бүлэгнүүлхэ хэд хэдэн процессые ударидажа, дархалаанай хэд хэдэн шухала уургые илгаруулжа шуһада ниилүүлдэг. Шаардалгатай түмэрые нөөсэлнэ. Һэлһэнэй хүшэлэй туһаламжатайгаар өөхэн тоһые молекула болгон задалжа А, D, E, K аминдэмүүдые зохисуулжа үлүүе нөөсэлнэ.
Холбооһон
Категори:Анатоми
Мэн
Мэн (Maine) — Америкын Нэгэдэһэн Уласай Зүүн Хойто хэһэгэй Шэнэ Англиин бүһэдэ оршохо АНУ-ай нэгэн можо улас. Ниислэлынь Огаста, эгээн томо хотонь Портленд. Хүн зониинь 1,318,301 болоод бүхы табин можо улас дундаа 4-тэ ородог.
Холбооһон
Категори:Америкын Нэгэдэһэн Улас
Ненецүүд
Ненец яһатан (нен. неней ненець, хасова, нещанг; ненцы,самоеды-юраки)— самодиин арадай бүлын нэгэ яһатан юм. Оросой холбоото уласай Тюмениин можодо (Ямал-Ненец автономито тойрог), Архангельскын можодо (Ненец автономито тойрог, Шэнэ Газар ольтирог), Красноярскын хизаар (Таймырай (Долган-Ненец) автономито тойрог) болон Бүгэдэ Найрамдаха Коми Уласта (Воркутын аймаг) ажаһуудаг. Уламжалалта ажал мэргэжэлынь — оро үсхэбэрилгэ. Уламжалалта гэр - конус хэлбэриин урса. Түрэлхи ненец хэлэн гадна бүри үлүүгөөр ород хэлээр хэлэлсэдэг.
Зүүлтэ
Категори:Ямал-Ненец автономито тойрог Категори:Оросой арадууд Категори:Сибириин арадууд Категори:Ураалай арадууд
Цзинань
Цзинань, Зүүн Хитадта Шара мүрэнэй эрьедэ оршодог хото, Шаньдун можын засаг захиргаанай түб. Хүн зониинь 1,96 сая ажаһуугшад (2004), хотын захатай тоолобол 2,48 сая ажаһуугшад.
Томо тээбэриин уулзабари. Машина бүтээлгэ (автомашина бүтээлгэ, станок бүтээлгэ, түмэр замай, тоног түхеэрэмжэ түлөө нэхэмэлэй болон хүнэһэнэй ажаүйлэдбэриин), түмэрлиг. Томо резинын бүтээлэй үйлэдбэрилгын түб. Химиин, газар тоһоной химиин, саарһанай, нэхэмэлэй (энэ тоодо хибэсэй үйлэдбэрилгэ), хүнэһэнэй ажаүйлэдбэри. Ехэ һургуули болон ондоо дээдэ һургуулинууд.
Цзинань хото VIII зуун жэлдэ байгуулагдаһан болон Лу уласай ( 750—450) хэһэг байһан юм. XII зуунһаа хойшо Шаньдун можын засаг захиргаанай түб байна. Хотын ажаүйлэдбэриин хүгжэлынь 1852 ондо Шара мүрэнэй һубаг хотын хажууда шудхаха эхилһэнэй һүүлдэ захалба. 1860-аад ондо Цзинаниие эсэргүүсэн бодоһон тайпингуудһаа хамгаалхын түлөө хотын тойрон бэхилэлтые баригдаһан байгаа. 1937—45 оной хоорондо хотые японой сэрэгүүдэй эзэлһэн. Цзинань болон хотын тойрондо эртын сагай дурасхалнууд хадагалагдаба, эдэ дунда эгээн алдартай: уулын террасануудай һандархай үлэгдэл болон У уласай ( VIII—V) үеын худаг, У Буддын шажанай сүмэ, Цинь ( III зуун) болон Ци ( V зуун) уласай үеын ханын хэһэг, Хань үеын үбгэдэй сүмэ — мүнөө үе болотор Хитадта хадагалагдаһан эгээн эртын барилга ( I зуун). Цзинаниин хажууда Тайшань «арюун уула» байрлана.
Жэмэс
Жэмэс — ургамалай эдижэ болохо амталиг үрын алим анар мэтэ томохон, зүйл маша олон; үрэ ба шэхэр амталигай зүйлээр болбосоруулһан зүйл юм. Өөрөөр хэлэбэл, жэмэс гэдэгынь сэсэгтэ ургамалай сэсэгэй тодорхой эдһээ бии болдог зүйл юм. Жэмэсынь олон ургамалай хубида үрэ тарааха үүргэтэй байдаг. Мүн олон түрэлэй ургамалай үрэ жэмэсые хүн, амитад хүнэһэндэ хэрэглэжэ, үрыень тараангаа калори оложо абадаг симбиоз харилсаатай байдаг.
Хододоо болодог хэрэглээдэ жэмэс гэбэл альма, жүржэ, уһан үзэм, гүлзөөргэнэ, гадил зэргэ ургамалай түүхэй байдалаараа эдижэ болохо үрые ойлгоно.
Жэмэсые бүтэсээрынь үрэтэ жэмэс, яһата жэмэс гэжэ ангилна. Хүнэһэнэй ногоо, һамар, үрэ таряанай ургамалһаа илгаатай.
Жэмэс
Категори:Алим жэмэс Категори:Ургамал
Фрида Кало
Фрида Мексикын Мехико хотын хаяанда оршохо Койоакан нэрэтэй бишыхан тосхондо түрөө. 18 наһандаа автоавари орожо хүндээр гэмтэһэн болон энэһээ боложо амидаралайнгаа туршада ниитэдээ 35 удаа хагалгаанда ороо. Авариин дараагаар тэрэ зурагаар оролдохо боложо, өөрын үбшэн шаналал, бүтэлгүй гэрлэлтэ, тоо томшогүй олон хагалгаа зэргэ өөртэ тохёолдоһон ябадалые зурагаар элирхылхэ болоо. Тэрэнэй зураһан ниитэ 143 зураг байдагһаа 55-да өөрыгөө дүрсэлһэн байдаг. Залуу уран бүтээлшын хубяар Фрида тухайн үеын алдартай зурааша Диего Ривератай заабари, зүблэнөө хүсэжэ ошон танилсаһан болон 20 наһанай илгаа үл хайхаран 1929 ондо тэрэнтэй гэрлэбэ. Тэдэнэй гэр бүлын амидарал тогтоборитой байһангүй, һалаһаншье 1940 ондо дахин гэрлэһэн. 1939 ондо Фрида Париста зурагай үзэсхэлэнгээ гаргаха үеэр Луврын музейһөө тэрэнэй Жааз гэһэн зурагые худалдажа абаһаниинь Луврын музейн хубида XX зуунай Мексикын уран бүтээлшын бүтээлые худалдажа абаһан түрүүшын тохёолдол байгаа.
Кало 1954 ондо удаан хугасаагаар үбдэлжэ шаналһанай эсэстэ наһа бараһан.
Хэдыгээр Фрида абьяаслиг зурааша байһаншье уран бүтээлшэ гэхэһээн үлүүтэйгөөр алдартай зурааша Диего Риверагай эхэнэр гэдэгээрээ олондо танигдаһан байһан ба 1980-аад онһоо тэрэниие уран бүтээлшэ гэдэгээр олон ниитэ үлүү һонирхохо болобо. Тэрэнэй Мехико хотын хаяанда Койоаканда оршохо “сэнхир” байшан Диего Риверые 1957 ондо наһа бараһанай дараа Фрида Калогой гэр-музей болгоһон байна.
Зүүлтэ
Категори:Мексикын уран зураашад
Анри Матисс
Анри Эмиль Бенуа Матисс (Henri-Émile-Benoît Matisse, 31.12.1869, Ле-Като, Пикарди, ‒ 3.11.1954, Симьез, Ниццын оршом тойрон), Франциин уран зурааша, hиилүүршэ, уран барималша. Фовизм урасхалай ударидагша тэрэ фовизмын үйлэ ажаллалга богони хугасаада дууһаһаншье XX зууниие түлөөлхэ уралигай зүдхэлтэн болон түлэб һууба. Байгаалида маша дуратай, «үнгын эльбэшэн» гэгдэдэг байгаа.
Зүүлтэ
Категори:Франциин уран зураашад
Бэшхүүр
Бэшхүүр  — хүнды сэхэ хэлбэритэй лимбэ зэргые хэрэглэн үлеэжэ дуугаргаха хүгжэмэй зэмсэг юм.
Бэшхүүрые Росси, Беларусь, Украинада дудка, Азербайджанда balaban гү, али düdük, Хойто Кавзаз, Узбекистан, Гүржидэ дудук, Хитад guan, Түрэгтэ mey, Япондо hichiriki гэжэ нэрлэдэг байна.
Баялиг бэшхүүр
Бэшхүүрые эртэ үеһөө шажанай зан үйлэ, сүм хиидэй хурал номдо үргэн хэрэглэжэ байгаа. Энэ зэмсэг болбаа хотонгоос гаралтай болоод хожом Хитад улас хэрэглэн, Тан уласай үедэ гадаада бии болгоһон аймагай хүгжэмдэ оролсуулан хэрэглэжэ байһан, тэрэнһээ хойшо Сүн улас уламжалан хэрэглэжэ байһан ушар Сүн уласһаа Ехэ Монгол Улас хүгжэмдөө оролсуулан хэрэглэжэ байгаа. Энэ зэмсэгынь хулаһан хонгёон дээрэ 3 нүхэтэй, амһарыень алтаар үйлдэһэн болоод амһарынь дэрбэгэр, дээдэ үзүүртэнь нарисажа биибээр үлеэнэ. Энэһээ өөр нэгэ зүйлэн бэшхүүр байһаниинь хонгёое модоор үйлдэһэн ба бэень охор, нюур талада 7 нүхэтэй, ара таладаа нэгэ нүхэтэй, зүүн талын хажуу доро нэгэ нүхэтэй, дээдэ үзүүртэ хэрээһэн үгы байна. Мүнөөнэй сүмэ дуган, хэрэглэжэ байдаг зэмсэг мүн гэжэ. Монгол бэшхүүрынь 6 нүхэтэй, нүхэн бүринь нэгэ даруул гү, али нэг эгшэг ажа.
Гандан Тэгчэнлин хиидтэ «Тунгалаг эхэ» гэдэг дуунай ая байха болоод бэшхүүрээр хүгжэмдэхэдэ зорюулһан 6 шугамтай, 6 хуруунай, 6 даруулын хүдэлөөниие (2 гарай 3, 3 хургаар) хүгжэмдэхэ байдалаарынь зурааһата нотоор тэмдэглэһэн байна. Уг бэшхүүрынь европынхи бэшхүүрэй гарай барилһаа өөр баруун гарын барилынь дээдэ таладаа байгаа. Энэ зэмсэгые эртэ үеһөө гуули, зэд, модоор урладаг байһанай дээрэ элдэб нүлөөһөө хамгаалжа түмэр зэдые муудхахагүйн тулада 8 үнэртэнээр арюулан тусхай даабуу, торгомсог эдлэлдэ боожо хадагалдаг байгаа. Эндэ: зади, хаши гүргэм, зандан, агар, габар, эдээр хүгжэмэй аялгуу, шанар хэрэглэхэдэнь нүлөөтэй байгаа һэн. Бэшхүүрые 1960 ондо хүгжэм уралигша, түрын шагналтан Д. Индрээ анха гууляар эхэ загбар гаргажа найрал хүгжэмэй хүгэндэ зохисуулан үйлдээ һэн. Дараань 1964 ондо баяжуулһан бэшхүүриые хэһэн. Эндэ: 6 эгшэгые 12 болгожо бага наймасын (октавын) си бемольһоо дээшэ 2 наймаса үлүү багтаамжатай болгожо, улас хубисхалай 40 жэлйэ ойн сэнгүүнэй арадай найрал хүгжэмэй бүрэлдүүндэ оруулаа һэн. Энэһээ хойшо 5 жэлэй дараа хүгжэмэй зохёолшодой шаардалгаар уг загбарай дахуу даруул нэмэжэ, хүгые тохируулан бага наймасын си бемольһоо 2 наймаса үлүү (12 эгшэгтэ) хахад шаталалаар эгшэглэхээр хубилгаһаниинь монгол арадай, һунгадаг болон оршон үеын хүгжэмэй зохёолшодой бүтээлһөө хүгжэмдэхэ үргэн боломжые нээжэ үгэһэн юм.
Буряад бэшхүүр
Монголшууд үндэһэнэй найрал хүгжэмые баяжуулха зорилгоор 1960 ондо анха бишыхан бэшхүүрые абажа загбар шэнээр гарган абяа хүгжэмдэхэ боломжогүй 6 эгшэгые, 13 бүтэн (тон) болгожо бага наймасын си бемольһоо хоёр наймаса бүтэн шаталал (тон) эгшэглэхэ болгоо һэн. Арадай хубисхалай 40 жэлэй ойн сэнгүүнэй үндэһэний найрал анха эгшэглүүлээ һэн. Энэһээ 5 жэлэй дараа дахин баяжуулжа хоёр наймаса хахад шаталалаар эгшэглэхэ сараатай болгоһоноор үндэһэнэй болон һунгадаг хүгжэмдэхэ бүрин боломжотой болоо һэн.
Зүүлтэ
Категори:Хүгжэмэй зэмсэгүүд
II Елизавета
II Елизавета гү, али Елизавета Александра Мари (Elizabeth II, Elizabeth Alexandra Mary; 1926 оной 4 һарын 21-дэ түрэһэн - 2022 оной 9 һарын 8) 1952 онһоо хааншалдаг Виндзор обогой Ехэ Британиин хатан хаан болон 16 тусгаар улас, тэдэнэй гадаадахи нютаг дэбисхэр болон хараата нютаг дэбисхэрэй хатан хаан юм.
II Елизавета өөрынгөө эсэгэ VI Джордж хааниие наһа барахада 1952 оной хоёрдугаар һарада долоон уласай хаан шэрээндэ заларһан юм. II Елизавета Нэгэдэһэн хаанта уласай гадна Канада, Австрали, Шэнэ Зеланд, Ямайка, Барбадос, Баһамын аралнууд, Гренада, Папуа Шэнэ Гвиней, Соломон аралнууд, Тувалу, Сент-Люси, Сент-Винсент ба Гренадин, Белиз, Антигуа ба Барбуда, Сент-Китс ба Невис уласуудай хатан хаан болоод тэрэниие улас бүритэ амбан захирагша түлөөлдэг. Тэрэнэй хааншалдаг 16 уласые Үндэһэтэнүүдэй хамтын нүхэрлэл гэхэ болоод тэдэ хүн зониие ниилүүлжэ тоособол 129 сая хүрэнэ. Тэрэ бодито амидарал дээр эдэ оронуудай улас түрын асуудалда оролсохонь хобор байдаг.
Холбооһон
Категори:Ехэ Британиин хаашуул‎
Обёос
Обёос ( < овёс) гээшэ хабар тарижа намар хураажа абадаг ургамал, үрээр мал тэжээнэ.
Категори:Таряан Категори:Ургамалнууд
Пивэ
Пивэ гээшэ гол түлэб арбай, мүн улаан буудай, кукуруза, сагаан будаа гэхэ мэтые эһэгдэжэ, зүриг сэсэгээр амта үнэр, охи нэмэһэн нэгэ түрэлэй һулаар һогтууруулха ундан юм.
Категори:Ундан
Гадил
Гадил (,, kadalī), мүн банан — гадилай ургамалда ургаха жэмэс болон Зүүн Урда Азиин дулаан бүһэһөө гаралтай. Гадилынь 100 оршом түрэл байдаг байна. Анха хүнэһэнэй шэглэлээр тарижа ургуулһаниинь Папуа Шэнэ Гвинеяда байжа болохо талатай. Мүнөө гадилые дэлхэйн эрьен тойрондо дулаан бүһэнүүдтэ үргэнөөр тарижа ургуулжа байна. Ехэнхинь хүнэһэнэй зорюулалтай болобош заримынь шэмэглэлэй болон утаһа мяндаһа үйлэдбэрилэлтын шэглэлээр юм. Азида таряалангын ажахынуудта гадилай ургамалтай олонтаа таараха ба энэнь кофе, какао, хара перец болон зади зэргэ ургамалые һүүдэрлэжэ хамгаалха зорилготой ажа һэн.
Гадилай ургамал ба жэмэс
Гадилай ургамалынь 2-8 метр үндэр ургаха тула модон хэмээн андуурагдадаг. Гэбэшье модон бэшэ үбһэрхэг ургамал юм. Набшань 3.5 метр хүрэтэр ута ургана. Гадил жэмэсынь унжаһан хонгорсог боложо ургана. Нэгэ хонгорсогынь 30-50 килограмм шэгнүүртэй болодог. Гадил жэмэсынь түүхэй байхадаа ногоон байха ба болбосоржо гүйсэхээрээ шара гү, али улаан гэхэ мэтэ үнгэтэй болоно. Нэгэ шэрхэг гадил жэмэсынь дундажаар 125 грамм болон 3/4 уһан юм. Гадил жэмэсэй газаахи хальһанииньшье мүн эдижэ болохо болоод Азиин зарим орондо хальһатайнь хоол хэжэ эдидэг байна. Гадилынь В6 витамин, С витамин болон каляар баялиг юм.
Зүүлтэ
Категори:Алим жэмэс
Кукуруза
Кукуруза гээшэ боргосойдо хуралдаһан шара үнгын үрэ бүхы, томо набшатай, үндэр ургадаг ургамал, үрые болбосоруулжа эдишэ, тэжээлдэ хэрэглэнэ.
Категори:Таряан Категори:Ургамалнууд
Новокузнецк
Новокузнецк Оросой түмэр шудхамалай, хүнгэн сагаанай ажаүйлэдбэрииин шухала түб юм. Эндэ шулуун нүүрһэнэй олдобори ба Кузнецкын, Баруун Сибириин түмэрлигэй комбинадууд байрлана. Тус хотодо олон дээдэ һургуулинууд (энэ тоодо Оренбургын гүрэнэй ехэ һургуули), дүрбэн театрнууд, хэдэ хэдэн музейнүүд бии. 1617 ондо Кондома гол Обьто шудхан ородог сэгтэ бэхилэлтээр байгуулагдаһан юм.
Зүүлтэ
Категори:Кемеровын можо Категори:Оросой холбоото уласай хотонууд
Бүрин эрхэтэ улас
Бүрин эрхэтэ улас (, Суверенное государство), энгынээр улас гэдэгынь байнгын хүн зон, түрэ, бусад бүрин эрхэтэ уласуудтай харилсаха эрхэ мэдэл зэргэ досоохи болон газаахи бүрин эрхэ бүхы хилэ хизгаарта уласые хэлэнэ. Өөрөөр хэлэбэл, ямаршье нэгэ уласай харьяата гү, али хараата буса улас гэжэ ойлгожо болохо ба ехэбшэлэн тусгаар тогтониһон улас байна.
Бусад бүрин эрхэтэ уласууд хүлеэн зүбшөөрөөгүй бол хүлеэн зүбшөөрэгдөөгүй улас гэхэ бэшэгдээгүй хуули тогтоһонһоо иимэ уласынь бусад уласуудтай харилсаа тогтооходо хүндэрэлтэй тулгардаг.
Категори:Улас хороондын хуули
Үгэ
Үгэ  — ухагдахууниие элидхэдэ хэрэглэхэ хэлэнэй нэгэжэ; хэлэһэн, бэшэһэн зүйл юм.
Үгын удха гэдэг бол бодото юумэн үзэгдэл, хүдэлөөн, тэдэнэй тухай ухагдахуун, хэлэнэй тэмдэг гурбанай шүтэн барилдаһан харисаа гэжэ хэлэшэнжэлэл тодорхойлдог. Иимэ ушарһаа үгэ бол үнгэн ба гүн бүридэлэй нэгэдэл юм. Үгын удхын дабхаарта бүридэлые сүм удха, һаламал удха, шэлжэмэл удха, олдомол удха гэжэ үндэһэн хэдэн бүлэгтэ хубаан үзэжэ байна.
Үгэ гэдэг бол:
Удхансар (seme) гэжэ хэлэнэй нэгэжээр дохёолходо һэрэгдэхэ нэгэ зүйл шэнжэ тэмдэгые хэлнэ. Өөрөөр хэлэбэл, нэгэ үгэдэ байха олон удхын нэгэдэлые удхансар гэнэ. Удхалбар (sememe) гэдэгынь олон удхансарай нэгэдэлээр тодорхойлогдохо хэлэнэй удха шудлалай үндэһэн нэгэжэ юм.
Категори:Хэлэ шэнжэлэл
4 һарын 3
Дүрбэдүгээр һарын 3 — Григориин литын жэлэй 93-дэхи үдэр (үндэр жэлдэ 94-дахи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 272 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Энэ үдэрэй тэмдэглэлтэ баяр
Категори:Үдэрнүүд
Хара таряан
Хара таряан гээшэ нэгэ зүйлэй нэгэ жэлэй гү, али хоёр жэлэй үбһэншүү ургамал юм.
Категори:Таряан Категори:Ургамалнууд
Обоохой
Мүн үзэхэ
Категори:Нүүдэлшэд
Питер Пауль Рубенс
Питер Пауль Рубенс (Pieter Paul Rubens; 28.6.1577, Зиген, Германи, — 30.5.1640, Антверпен) — Фламандиин зурааша. Фландриһаа нүүжэ ерэһэн хуулишын бүлэдэ түрэбэ. 1589 ондо Антверпендэ нүүжэ, тэндэ хүмүүнлигэй олон талын һуралсалаа түгэсхэбэ. Эртын үеһөө өөрыгөө уран зурагай хэрэгтэ зорюулжа, Тобиас Верхахт (1591), Адам ван Норт (1591-94 он оршом), Отто Вениус (ван Вен, 1594-98 он оршом) мастернарһаа зураг һураба. 1598 онһоо мастер болоо. 1600-08 ондо Италида (Рома, Мантуя, Генуя) байхадаа Микеланджело, Рафаэль, Тициан ба Караваджогой бүтэлнүүдые һураба. Рубенсын эртын бүтээлнүүдтээ маньеризмын үлдэгдэлнүүд нүлөө үзүүлөөшье һаа, бэе даанги бүтээлнүүд тэрэнэй шэнэлиг онсолигые зураглана хаям (де Лерма гүнэй хүрэг, 1603, Вальдслаграва эмэгүнэй суглуулбари, Мадрид).
Категори:Нидерландын уран зураашад
4 һарын 4
Дүрбэдүгээр һарын 4 — Григориин литын жэлэй 94-дэхи үдэр (үндэр жэлдэ 95-дахи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 271 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Энэ үдэрэй тэмдэглэлтэ баяр
Категори:Үдэрнүүд
Шала
Шала — байшан барилга, гэр орон зэргын туйпуу шулуу, модон зэргээр хэһэн дэбисхэр; һэеы гэрэй түхэреэниие һажаалган, хабтагайнуудые хүндэлэн модондо хадажа хэһэн модон оёор мүн. Хожомой үедэ агын буряадууд иимэ шалануудые һэеы гэртэ хэдэг болоһон байгаа.
Мүн үзэхэ
Категори:Уран барилга
Тахяа
Тахяа гээшэ хошуу охор, толгой дээрээ улаан залаатай (һэшэгтэй), ниидэжэ шададаггүй, гэрэй тэжээбэри шубуу юм.
Ном зохёол
Категори:Шубууд Категори:Гэрэй амитад
Түргэн Хам
Түргэн Хам — Челябинскын бөө, дуушан, хүгжэмшэ, хөөмэй дуушан. Уряанхай, алтайн, буряад болон монгол дуунуудые мүнөө үеын электронно хүгжэмэй элдэлгэтэйгээр дуулана. Зарим арадай хүгжэмэй зэмсэгүүдээр наадана: морин хуур, хубһан, хэсэ, тобшолуур, пимак гэжэ уугуул американецүүдэй лимбэ.
Намтар
1977 оной 4 һарын 29-дэ түрөө.
Түргэн гэжэ псевдонимынь мүнөө үеын түрэг, монгол, хамниган хэлэнүүдһээ абаа. Хам гэжэ омог түрэг хэлэнүүдээр бөө гэжэ удхатай мүн.
2005 ондо Артур Андриасянтай (Тэмир) сугтаа «Түргэн Хам» хүгжэмэй хамталигые байгуулба. 2011 ондо Артыш Оюун уряанхай хөөмэй дуушан хамталигай бүридэлдэ оробо. 2013 ондо тус хамталиг задарба.
2011 онһоо хойшо Түргэн Хам «Аркаим» уласхоорондын хүгжэмэй фестивальда хабаадалсана.
«Бүргэд Тэнгэри» бөө мүргэлэй бүлгэмэй түрүүлэгшэ.
Зүүлтэ
Категори:Оросой дуушад
Кабул
Кабул (کابل), Афганистанай ниислэл хото, Кабул можын засаг захиргаанай түб. Тээбэриин уулзабари. 3 071 400 ажаһуугшад (2011). Уласхоорондын ниидэхэ онгосын буудал. Автомашина заһабарилгын, механикын болон эм зүйн үйлэдбэринүүд, гэр барилгын комбинат, металл эдлэл үйлэдбэрилгэ, хүнгэн болон хүнэһэнэй ажаүйлэдбэри. Ехэ һургуули. Үндэһэтэнэй эрдэм ухаанай академиин түүхын-хэлэзүйн академи. Музей. II зуун жэлдэ түрүүшынхиеэ дурдаһан байна. XVI зуунай эхиндэ Ехэ Могол уласай ниислэл хото байгаа, 1773/1774 — 1818 ондо Дуррани гүрэнэй ниислэл. Бала-Хиссар эртын бэхилэлтэ. Дунда зуунай хотын саада тээхи сэсэрлигүүд — Шах-Джахана сүмэтэй Баги-Бабур сэсэрлиг (XVII зуун жэл) гэхэ мэтэ.
Категори:Афганистан Категори:Азиин хотонууд
Рихард Вагнер
Вильгельм Рихард Вагнер (Wilhelm Richard Wagner, 22.5.1813, Лейпциг, - 13.2.1883, Венеци), Германиин хүгжэмэй зохёолшо, дирижёр, театрын найруулагша болон ниитэлэлшэ юм. Дууринууд (операнууд): «Фея дангинанууд» (К. Гоцци, 1833-34, 1888 оной зүжэг), «Дуранай хориглол» (У. Шекспир, 1836 оной зүжэг), «Риенци» (Э. Бульвер-Литтон, 1838-40, 1842 оной зүжэг). 1839-42 ондо Париста ажа һуухадаа түрүүшын болонгир бүтээлнүүдээ бэшэһэн: «Фауст» увертюра (И. В. Гёте, 1840 он, 1855 ондо һүүлшын заһабари) ба «Ниидэдэг голландиинхин» (Г. Гейне, 1841 он, 1843 ондо тайзанда табигдаһан). 1843-49 ондо хаанай ордоной театрын дирижёроор хүдэлхэдээ 2 дуури оперануудые бэшээ: «Тангейзер» (1843-45, 1845 ондо тайзанда табигдаһан) ба «Лоэнгрин» (1845-48, 1850, Веймарда тайзанда табигдаһан). 1852-56 ондо VII-IX зуунай Скандинавиин «Эдда» үльгэр ба XII зуунай Германиин «Нибелунгуудай бэһэлиг» домогой һууряар «Нибелунгуудай дуун» гэһэн циклын «Рейнэй алтан» ба «Валькири» түрүүшын хоёр оперануудые бүтөөбэ. 1857-59 ондо «Тристан Изольда хоёр» оперые бэшэбэ (Страсбургын Готфрид, 1865, Мюнхендэ тайзанда табигдаһан). 1868 ондо Мюнхендэ тэрэнэй «Нюрнбергэй мейстерзингернүүд» гэһэн опера тайзанда табигдаһан байгаа. 1871-74 ондо тэрэ «Нибелунгуудай бэһэлиг»-эй һүүлшын хоёр оперануудые дүүргэбэ: «Зигфрид» ба «Тэнгэринэрэй үхэл». Бүхэ дүрбэн хэһэгтэй «Нибелунгуудай бэһэлиг» опера Байройтой театрда (1876) тайзанда табигдаһан бэлэй. 1882 ондо Байройтдо тэрэнэй «Парсифаль» опера-мистери тайзанда табигдаба.
Симфониин ба найрал дуунай бүтээлнүүд
Категори:Германиин хүгжэмэй зохёолшод
Багдад
Багдад (بغداد‎ — «Бурханай бэлэг»), Ирак уласай ниислэл болон эгээн томо хото, Багдад мухафазын засаг захиргаанай түб мүн. 6 050 мянган ажаһуугшадтай (2011), Багдад хэмжээгээрээ Арабын оронуудһаа Каирай һүүлдэ хоёрто, баруун-урда Азида Тегеранай һүүлдэ мүн хоёрто ороно. Багдад Тигр мүрэнэй эрье дээрэ оршодог боомто. Газарай тоһон болбосоруулха, хүнгэн г.м. ажаүйлэдбэри. Дээдэ һургуулинууд.
4 һарын 5
Энэ үдэрэй тэмдэглэлтэ баяр
Категори:Үдэрнүүд
Багдад
762 ондо Аббасид уласай ниислэлээр, бодобол, лалын шажанай үмэнэхи үедэ байгуулагдаһан. IX-X зуунда Ойрохи Дурнын эгээн ехэ наймаанай ба соелой түб. XVII зуун жэлһээ 1917 он болотор Оттоман эзэнтэ гүрэнэй нэгэ хэһэг байгаа. 1917 ондо Британиин эзэнтэ гүрэнэй сэрэгэй эзэмдэһэн. 1920-1921 ондо Британиин мандат дэбисхэр газарай засаг захиргаанай түб, 1921-1958 ондо Ирак хаанта уласай ниислэл хото. 1958 онһоо хойшо Бүгэдэй Найрамдаха Ирак Уласай ниислэл. Нэгэн үе лалын дэлхэй болохо Дар-аль-Саламай түб байһан болон 2003 онһоо үргэлжэлжэ бай Иракай дайнай уламһаа дайн байлдаанда үртэһөөр байна.
Зубайдын бунхан (XIII зуунай эхин), Дустансирия медресе (XIII зуун), Баб аль-Вастани хаалга (XIII зуун), Муса аль-Кадимай бунхан (Алтан мечеть, XVI зуун), Иракай музей гэхэ мэтэ дурасхалнууд.
Зүүлтэ
Категори:Ирак Категори:Азиин ниислэлнүүд
Айя-София
Айя-София (Ἁγία Σοφία, Ναός τῆς Ἁγίας τοῦ Θεοῦ Σοφίας; Ayasofya) гээшэ Истанбулда байрладаг сүмэ, Византиин уран барилгын агуу дурасхал. 532-537 оной хоорондо Траллын Анфимий ба Милетын Исидор хоёрой бариһан байна.
Византиин эзэнтэ гүрэнэй үедэ тус сүмэ Константинополиин түб хэһэгтэ эзэн хаанай ордоной хажууда байгаа. Мүнөө үедэ Истанбулай түүхын түбтэ, Султанахмет гэжэ дүүргэдэ байрлана. Османууд 1453 ондо Константинополиие эзэлһэнэй һүүлдэ Софиин сүмэ мечеть боложо, 1935 ондо музей болобо. 1985 ондо Айя-София Истанбулай ондоо дурасхалнуудай тоодо ЮНЕСКО-гой дэлхэйн үб баялигай жагсаалта соо оруулагдаба.
Парус дээрэ бариһан купол (31,4 метрын диаметртай) базиликын хубитай хахад-куполнуудай түбэгтэй системэгээр холбоогдоһон байна. Айя-Софи досоонь үнгэтэй гантигаар ба мозаикаар хэһэн байгаа, харин түрэгүүд тус мозаикануудые усадхажа һүйрэбэ.
Зүүлтэ
Категори:Түрэг Улас Категори:Византиин эзэнтэ гүрэн
Эс
Эс (мүн клеткэ, ородоор хаамжа гэжэ удхатай) — амиды махабадай бүридүүлэгшэ үндэһэн, хамагай жэжэ нэгэжэ юм. Зарим организм жэшээлбэл бактеринь нэгэ эсһээ тогтоно. Бусад организмууд олон эстэй организм юм (жэшээлбэл, хүн 100 ехэ наяд гү, али 1014 эстэй болоод нэгэ эс ойролсоогоор 10 µм хэмжээтэй, 1 нанограмм шэгнүүртэй).
Досоохи үйлэ ажаллалга
Эсэй досоохи үйлэ ажаллалгань одоошье һонирхол татаһан хэбээр байна. Тэрэ дундаа эсэй энергиин үйлэдбэрилэл ба эс дэхи бодос зөөбэрлэлтэ, бодос задарха ба нэгэдэхи урбалнууд, эсэй бодос хуримталуулха механизм зэрэгынь анхааралай түбдэ оршожо байна. Эс дэхи бодосой эрьелтэ хэзээшье тохёолдолой шанартай ябагдадаггүй хариншье гайхалтай эмхэ сэгсэтэй, дэс дараатайгаар эгээн бага зардалаар эгээн ехые бүтээжэ байдаг. Өөрөөр хэлэбэл эсэй биомолекулануудай дунда “шүтэн захирха ёһон” оршон, үйлэ ажаллалгыень зохисуулна. Жэшээнь бидэнэй хоол тэжээлээрээ абаһан уурагай бодос хэзээшье тэрэ хэлэбэрээрээ шэнгэдэггүй. Эхилээд бүтэсынхээ эгээн жэжэ нэгэжэ аминхүшэл болотороо задардаг. Энэ аминхүшэлһөө бэедэ хэрэгтэй шэнэ уураг ниилэгжэн бии болоно. Өөрөөр хэлэбэл жэжэ молекулануудһаа томо молекула үүдэжэ байна. Хэрэб шаардалгатай бол саашаа дахин макро бүтэсэ байгуулалтада шэлжэжэ болоно.
Алибаа үйлэ хүдэлөөндэ зайлашагүй шаардалгатай нэгэ зүйлынь энергиин эхэ үүдэбэри юм. Эс өөрөө термодинамик системэ ушар гадаада оршонтойгоо бодос, энергиин солилсоое байнга ябуулдаг нээлтэтэй системэ юм. Хэрэб иимэ харилсаа байдаггүй байһан бол эсэй амидаралай тухай ярихашье аргагүй байһан биз ээ. Эс гадаада оршонһоо абаһан бодосоо химиин энерги болгон хубиргажа тэрэнь эсэй досоохи үйлэ ажаллалга, молекула зөөбэрлэлтэ, балсангай ажаллалгые хангаха химиин урбалнуудай ябасада зарсуулагдана. Иимэһээ эсые “химиин мотор” гэжэ нэрлэжэ боломоор. Наранай энергиһээ бусад шаардалгатай бүхы энергиие биомакромолекуланууд бии болгодог. Өөрөөр хэлэбэл биомолекулын задаралаар ехэ хэмжээнэй энерги илгардаг. Жэшээнь глюкоза нүүрһэнхүшэлэй хии ба уһан болон задарха ябасадаа илгарһан энергинь хадгалагдан, уламаар хэрэгсээ гарахада ашагладаг байна. Энергиин иинхүү хадгалагдахада хамагай гол үүргые аденозин 3 фосфорой хүшэл (ГФА) гэхэ молекула гүйсэдхэдэг. Хадгалагдаһан энергеээ зарсуулхада ГФА 1 фосфороо алдажа хоёр фосфорой хүшэл уламаар нэгэ фосфорой хүшэл боложо хубирдаг.
Зүүлтэ
Категори:Биологи
Англиин I Елизавета
Нэгэдүгээр Елизавета (Elizabeth I, 1533 оной 9 һарын 7 — 1603 оной 3 һарын 24) — 1558 онһоо 11 һарын 17-һоо 1603 оной 3 һарын 24 хүрэтэр 44 жэл турша Англиин ба Ирландын хаанта уласай хатан хаан, һүүлшын Тюдорой обогтон. VIII Генрихэй ба Анна Болейнэй басаган. Изагууртан, Лондон ба ондоо хотын баяшуул ба түшэмэд I Елизаветые дэмжэбэ. 1559 ондо Англида протестантизмые баталдаг хуули абтана. I Елизавета католигүүдые дэмжэһэн Англиин хаан шэрээндэ дүрэ үзүүлэгшэ Шотландын Мари Стюарт хатаниие барижа, 1587 ондо саазалба. 1588 ондо I Елизавета Испаниин II Филипп хаан эльгээһэн Илагдашагүй армадые бута сохёо. I Елизавета Фрэнсис Дрейк ба Джон Хокинс далайн тонуулшадые тэдхэбэ. Тэрэнэй хааншлалда Ирландын туйлалта эхилбэ.
Заримдаа баһа Үхин Хатан, Глориана (Алдар Суута), Һайн Бесс хатан гэжэ нэрлэһэн байгаа.
Залуу наһан
Елизавета Англиин Гринвичдэхи Плацентиин ордондо түрөө. Тэрэ Англиин хаан VIII Генрих болон тэрэнэй хоёрдугаар хатан Анна Болейн хоёрой дундаһаа түрэһэн болоно. Тэрэ дүнгэжэ 3 наһатай байхада эхэнь нюуса амрагай хэрэгһээ боложо саазаар абахуулһан болон Елизавета "гүнжэ" хэмээн дуудагдаха эрхэгүй болоһон байна. Анные наһа бараһанай дараа VIII Генрих хаан Джоан Сеймур гэжэ нэрэтэй эхэнэртэй гэрлэн хатан хаан болгоһон ба тэдэ Эдвард нэрэтэй хүбүүтэй болобо. Тухайн үедэ эрэгтэйшүүд эмэгтэй хүнһөөө үлүү жолоодогшо гэжэ үзэдэг байһан ба нялха Эдвардшье хаан шэрээ залгамжалхань тодорхой болоо.
Елизавета хаанай ордонһоо гадуур өөр хүнүүдэй халамжанда амидарха болобо. Тэрэнэй дээрэ Мэри нэрэтэй эсэгэ нэгэтэй эгэшэ байһан ба Аннын үхэлһөө хойшо Елизаветатай адли ордонһоо гаргагдаба. Елизавета һайн болбосорол эзэмшэһэн болон 6 уласай хэлээр хэлэжэ, бэшэдэг байгаа. Тэрэ 13 наһатай байхада Генрих VIII хаан наһа бараһан байна. Елизаветын бага дүү болохо Эдуард бишыхан хүбүүн байһаншье хаан шэрээндэ үргэмжэлэгдэбэ. Тэрэ Англиин хаан VI Эдуард гэжэ нэрлэгдэһэн. VIII Генрих хаан наһа барахадаа "Хэрэб Эдуардһаа хүүгэд түрэхэгүй бол Мариие хатан хаанда үргэмжэлхые, Мариин дараа Елизаветые хатан хаанда үргэмжэлхые" зарлиг болгобо. Тэрэ үедэ хэншье энэниие бэелнэ гэжэ бодоогүйшье Эдуард 15-хан наһатайдаа наһа баража, Мари хатан хаан болоһон байна. Тэрэ Англиин хатан хаан I Мари гэгдэдэг.
VIII Генрих хаан Мариин эхэһээ һалаха үедэ Римэй Папатай муудалсаһан болон Англиин ехэнхи эрхэтэдые Римэй католик шажанһаа болюулһан байна. Харин Мари католик шажантай байһан тула хатан хаан болоһон һүүлдэ эжэл шажантай Испаниин II Филипптэй гэрлэбэ. Энэ гэрлэлтэнь тэрэнэй нэрэ хүндые ехээр унагаһан болоно. Хатан хаан Мари Англида нэгэшье хүн үлдэлгүй эрьеэд Римэй католик шажанда орохые хүсэһэн ба энэниие Елизаветадашье мүн шаардаба. Елизавета католик шажантан бэшэ байһан болон арад эрхэтэд тэрэниие Мэриһээ үлүүдэ үзэн хатан хаан болгохые хүсэһэн байна. Елизавета Мариһаа хатан хаанай һуудалые булаахые һанаархаһан хэрэгээр Лондоной Тауерта хэһэг хоригдоһон ажа.
Англиин Хатан хаан
Хатан хаан Мэри наһа баража 1558 ондо Елизавета Англиин хатан хаан болобо. Тэрэндэ титэм гардуулха ёһолол Вестминстерэй ордондо 1559 оной 1 һарын 15 үдэр болоһон байна. Хатан хаан I Елизавета католик болон протестантые хамтадань зүбшөөрһэн ба хүнүүдые али шажанда этигэжэ байгааһаан боложо шиидхэл амтахые үлэ һайшааһан байна. Харин сүмын дүрэм журамые һахиха талада хатуу шанга хандажа байгаа.
Холбооһон
Категори:Англиин хаашуул
Гели
Гели (ἥλιος, бук. 'наран') болбол He тэмдэгтэй ба 2 гэһэн атомай дугаартай химиин элемент юм.
Зүүлтэ
Категори:Дирижаблиин технологи  Категори:Химиин элемент Категори:Инерт хии Категори:Хүргэгшэд Категори:Ядрогой реакторой хүргэгшэ Категори:Шэнгэлгын багажа зэбсэг Категори:E-номерой добавка
Богота
Богота (Bogotá; байгуулагдахадаа ба 1991—2000 оной хоорондо — Санта-Фе-де-Богота, Santafé de Bogotá), Колумбиин ниислэл. 2500 метрын үндэртэ байрладаг. Кундинамарка департаментын засаг захиргаанай түб; ниислэлэй тойрог бэеэ дааһан засаг захиргаанай нэгэжые байгуулна. 7 364 мянган ажаһуугшадтай (2011). Ниидэхэ онгосын буудал. Бүдэй, хүнэһэнэй, арһан-гуталай, электротехникын, автохолболгын, химиин ажаүйлэдбэри. Дээдэ һургуули. Колумбиин академи. Музейнүүд, энэ тоодо Алтанай музей (хуушан индейцүүдэй алтан бүтээлнүүд), Колониин уралигай музей. Симон Боливарай гэр-музей. XVI—XIX зуунай уран барималай дурасхалнууд. Богота хото 1538 ондо испанишүүдэй байгуулагданхай. 1598—1819 оной хоорондо Шэнэ Гранадын ниислэл, 1819-30 ондо — Бүгэдэ Найрамдаха Ехэ Колумби Уласай, 1863-86 ондо — Колумбиин Нэгэдэһэн Уласай, 1886 онһоо хойшо — Бүгэдэ Найрамдаха Колумби Уласай ниислэл.
Зүүлтэ
Категори:Колумби Категори:Америкын ниислэлнүүд
Нанжин
Түүхэ
1421 онһоо 1911 хүрэтэр — Цзяннань амбан сайдай түб (Цзянсу, Цзянси, Аньхой можын түб). 1842 ондо Нанжинда Манжанууд болон Британиин гүрэнэй хоорондо байгуулһан түрүүшын хэрээ (1842 оной Нанжингай хэрээ) Европын наймаашадта Манжын Цингэй табан боомтые «нээбэ».
1853—64 оной хоорондо Нанжин Тяньцзин гэжэ нэрэтэй байгаад («Тэнгэриин ниислэл хото»), тайпингай буһалгаашадай ниислэл байгаа. Буһалгааниие дараһанай һүүлдэ хотодо бараг бүхыл хүн зониинь үхэбэ. Һандархай ба галдагдаһан Нанжин соо тахал болоо. Хожомынь Цингэй засагай газарай захиралтаар, тэндэхи ажаүйлэдбэриие (хүбэн дабуунай нэхэмэл болон шаазангай үйлэдбэрилгэ) һэргээхын түлөө Нанжинда Хитадай ондоо можынхи зониие нүүлгэбэ.
1911—1913 оной хоорондо Нанжин Синьхайн хубисхалай гол түбэй нэгэн. 1911-һаа 1912 болотор Сунь Ятсенэй түрүүшын засаглалай резиденци ба Бүгэдэ Найрамдаха Хитад Уласай ниислэл. 1912—1927 ондо Цзянсу можын засаг захиргаанай түб. 1927—37 болон 1946—49 ондо Бүгэдэ Найрамдаха Хитад Уласай засагай газарай һуудал. 1937—45 ондо японой эзэмдэлгэ доро байгаа. Япон сэрэгүүд олон юрын эрхэтэдые хидажа, 1937 ондо эндэ Нанжингай ехэ алалга болоо.
Зүүлтэ
Категори:Хитадай хотонууд
Манлай-баатар Дамдинсүрэн
Манлай-баатар Жамсарангай Дамдинсүрэн (1871 оной 3 һарын 13 - 1921 оной 1 һарын 27), Богдо хаанта Монгол уласай сэрэгэй жанжан, Монголой тусгаар тогтонолой түлөө тэмсэгшэ юм.
Категори:Монгол Улас (1911-21)
Мэриленд
Мэрилендынь АНУ-ай Үндэһэн хуулиие соёрхон баталһан долоодохи можо улас болоһон болоод Old Line State ба Free State гэһэн хоёр нэрэтэй. Тус можо уласынь эрхэтэнэй дайнай үеэр Урда-хойто хилэ дээрэ байһан тулада алинь шэнжые агуулһан можо улас болоо. Юрэнхыдөө Мэрилендэй баруун болон урда хэһэг, зүүн эрьеын хүдөө нютагынь Урдын соёлой тусхал болоһон бол, хүн зон шигүү һуурижаһан түб хэһэг, тухайлбал Балтимор, Вашингтоной хабын нютаг Зүүн Хойто нютагай шэнжые агуулдаг.
Мэрилендынь биотехнологиин 350 үлүү компанитай амиды бодосой шэнжэлхэ ухаанай түб болоһон болоод иимэ байгуулалгын түблэрэлэй хэмжээр уласдаа гурбада ородог. Мэрилендтэ Мэрилендэй Ехэ һургуулиин системэ, Джонс Хопкинсой Ехэ һургуули, Ховард Хюгзийн Анагааха ухаанай хүрээлэн, Селера геном зүй, Хүнэй геном шудалал, Ж. Крегг Вентер хүрээлэн, хүнэһэн, эмэй ударидаха газар, МедИммюн, Үндэһэнэй эрүүл мэндын хүрээлэн, Үндэһэнэй стандарт, технологиин хүрээлэн байрладаг.
Холбооһон
Категори:Америкын Нэгэдэһэн Улас