cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Израилиин Тусгаар Тогтонолой Тунхаглал
Хилэнүүд
14-р абзацда НҮБ-ын хубааха планые бэелүүлгэдэ хамта хүдэлхэдэ бэлэн байгааг зааһан болобош хилые Тунхаглалда заагаагүй юм. Түрүүшын проектдо хилэ хизаарые НҮБ-ын хубааха планаар шиидэбэрилнэ гэжэ тунхаглажа байһан. Үүниие Розен, Бехор-Шалом Шитрит нар дэмжэжэ байһан бол Бен-Гурион, Цизлинг нар эсэргүүсэжэ, "Бидэ НҮБ-ын тогтоолые хүлеэн абаһан болобошье арабууд хүлеэжэ абагүй. Тэдэ бидэнтэй дайн хиихээр бэлдэжэ байна. Хэрбээ бидэ тэдэные ялажа, Галилиин баруун хэсэг гү, али Иерусалим хүрэхэ замай хоёр талын нютаг дэбисхэриие эзэлбэл энэ газаруудиинь уласай нэгэ хэсэг болоно. Бидэ яагаад ямарш тохёолдолдо арабууд хүлеэн зүбшөөрдөггүй хилэ хизгаарые хүлеэн зүбшөөрэх ёһотой гэжэ үү?" гээшэ мэдүүлһэн юм. Израилиин Түрэ Зуурын Засагай Газар Минһелет Һаам 5–4-эй эсэргүү һанал үгэһэнэй дараа хилэ хизгаарые текстдэ оруулхые болиһон. Ревизионистууд Йордан голой хоёр эрьедэ оршохо Еврейн уласые (Трансйорданые оролсуулан) байгуулхаар "түүхэн хилын хүрээндэ" гэһэн хэлэлгые оруулхые хүһэһэн болобош амжалтала хүрээгүй юм.
Шажан
Хоёрдохи тоомохон асуудал болбол бэшэгэй һүүлшын хэсэгтэ Бурханые оруулхатай холбоотой байһан ба түлэблэлдэ "Бүхэные Шадагшада этигэжэ найдаха" гэһэн хэлэлгые ашаглаһан юм. Шапира и Иеһуда-Лейб Маймон гэһэн хоёр раввин хэлэлгые оруулхые дэмжэжэ, эные алгасажа болохгүй гэжэ мэдүүлһэн ба Шапира "Израилиин Бурхан" гү, али "Израилиин Бүхэные Шадагша ба Сагааруулагша" гэһэн найруулгые дэмжэһэн. Үүные шажангүй Мапамай гэшүүн Цизлинг эсэргүүсэһэн юм.
Нэрэ
Зохёолшод мүн шэнэ уласай нэрые тодорхойлхо ёһотой байба. Эрец Израиль, Эвер (Ебер нэрэһээ гаралтай), Иудея, Сион мүн Сиона, Иврия, Герцлия зэрэг нэрые һанал гаргаһан. Хубааха планай ёһоор Иерусалим (Сион) болон Иудейн уулануудай ехэнхи хэсэгиинь шэнэ уласай гадна байха тула Иудей ба Сионһоо татагалзаба. Бен-Гурион "Израиль"-иие дэбжүүлһэн ба 6-3 һаналаар баталан абаһан юм. Израилиин Гүрэнэй Архивһаа 2013 оной 4 һарада гаргаһан албан ёһоной баримта бэшэгүүдэй үзэхэдэ 1948 оной 5 һарада Израиль улас байгуулагдахаһаа хэдэ хоногой үмэнэ хуулиин нюурнүүд шэнэ уласые арабаар юу гэжэ нэрлэхэ талаар хэлсэсээр байба: Палестина (فلسطين Filastin), Сион (صهيون Sayoun) гү, али Израиль (إسرائيل Eesra’il). Эсэсэй эсэстэ хуулиин нюурнууд Палестина гэдэг нэрые Арабай шэнэ уласай нэрэ байха болон, худхаляан үүсхэжэ магадгүй гэжэ үзэһэн тула Израиль гэдэг хамагай хилбар хубилбарые һунгаһан.
Тунхаглалай ёһолол
Ёһолол Тель-Авивай Музейдэ (мүнөөдэр Тусгаар Тогтонолой Зал гэжэ нэрлэгдэдэг) болоһон болобош, Ехэ Британиин эрхэ баригшад уридшалан болюулхые оролдожо магадгүй гү, али Арабай арми хүлеэһэнһээ эртэ добтолжо магадгүй гэжэ болгоомжолжо олониитэдэ мэдэгдээгүй юм. 5 һарын 14-эй үглөө бэшэг зөөгөөшээр урилга тараажа, абагшада 15:30 сагта хүрэлсэн ерэжэ, хэмжээ ябуулгые нюусалхые уряалба. Арга хэмжээ 16:00 сагта эхилжэ (шаббатые эбдэхэгүй байхаар һунгаһан саг) ба Коль Исраэль гэһэн шэнэ радиогой анханай дамжуулга боложо шууд транслировалһан.
Тунхаглалай эсэсэй хубилбарые үдэриинь баталагдаһанай дараа Еврейн Национальна Фондын байранда хэблэһэн. Текстые хүргэхын тулада байранда үлдэһэн Зеэв Шерф өөртөө транспорт эмхидхэхээ мартаһан юм. Эсэсэй эсэстэ тэрээндэ үнгэржэ байһан машиные зогсоожо, жолоошоһоо (түр зуура хүлһөөр абаһан машинаар эрхэгүй ябажа байһан) түүные ёһололдо абаашажа үгэхые гуйха ёһотой байба. Шерфын гуйлтые эхиндээ хүлеэжэ абахагүй болобош жолоошые идхажа шадажээ. Машиные сагдаа хотодо хурда хэтэрүүлһэн гэжэ зогсооһон болобошье тэрээндэ тэр тусгаар тогтонолой тунхаглалые һаатуулжа байна гэжэ тайлбарилһанай дараа билет олгоогүй юм. Шерф музейдэ 15:59 сагта ерэһэн.
Шагнагшадта "Би одоо Үндэһэнэй Зүблэлэй анханай уншалгаһаа гараһан Улас Байгуулагдаһан тухай хуйламал бэшэгые уншажа үгэхэ болоно" гэжэ хэлэһэнэй дараа Бен-Гурион тунхаглалые уншажа, 16 минутын дараа энэ үгээр эсэслэбэ "Еврейн Уласай Байгуулгын Хуйламал Бэшэгые бодожо хүлеэн абасгаая" гэжэ Фишман раввинда Шеһехеянугай юрөөлые уншахые уряалба.
Гараа табиһан хүнүүд
Ишувай ударидагшын хубида Давид Бен-Гурион гарын үсэг зураһан анханай хүн байба. Тунхаглалда Минһелет Һаамай бүхы 37 гэшүүд гараа табиха ёһотой байба. Гэбэшье арбан хоёр гэшүүн оролсожо шадаагүй ба тэдэнэй арбан нэгэнь бүһэлэлтэдэ байһан Иерусалимда, нэгэнь гадаадада гасажээ. Үлэһэн 25 гэшүүдые алфавитай ёһоор дуудажа гар табилгуулжа, үгы байгшадта зай үлөөһэн. Гараа табиһан хүнүүдэй хоёриинь эмэгтэй хүнүүд байһан (Голда Меир, Рахель Коһен-Каган).
Гараа табиһан бусад хүнүүд өөрын шэнжээ нэмэһэн, энэдэ Леви обогые дурдаһан "ҺаЛеви" гэһэн хэлэлгые нэмэжэ оруулһан Саадиа Кобаши ороһон.
Зүүлтэ
Категори:Израилиин Тусгаар Тогтонолой Тунхаглал Категори:1948 оной документ Категори:1948 он уласхоорондын харилсаанда Категори:1948 он Израилиин улас түрэдэ Категори:20-р зуун Тель-Авивда Категори:Давид Бен-Гурион Категори:Тусгаар тогтонолой тунхаглал Категори:Сионизмай Түүхэ Категори:1948 оной 5 һара
Германиин эзэнтэ гүрэн
Германиин эзэнтэ гүрэн (Deutsches Kaiserreich, албан ёһоор Германи гүрэн Deutsches Reich ) гээшэ 1871 онһоо 1918 оной 1 һарын 18 хүрэтэр байһан эзэнтэ гүрэн юм.
Германиин эзэнтэ гүрэнэй үндэһэлэгшэд Отто фон Бисмарк ба Һоһенцоллерн I Вильһельм. Заримда тус уласые «Хоёрдугаар райх» гэнэ («Нэгэдүгээр» ба «Гурбадугаар райх» үзэхэ). Германиин эзэнтэ гүрэн 1918 ондо Ноябриин хубисхалай үрэ дүндэ үгы болобо.
Захиргаанай хубаари
Германиин эзэнтэ гүрэн зургаан хаанта уласуудһаа, гурбан сүлөөтэ хотонуудһаа, табан ехэ гүнтэ уласуудһаа болон гүнлигүүлдһөө бүридэһэн. Тус можонууд Холбооной уласууд гэгдэнэ (Bundesstaaten):
Эзэн хаашуул
Германиин эзэнтэ гүрэндэ Германиин эзэн хаан мүн Пруссиин хаан байһан юм. 1867 онһоо 1918 он хүрэтэр, Һоһенцоллерн обог удамай гурбан хашуул байгааː
Зүүлтэ
Категори:Германиин түүхэ
Бригада
Бригада (brigade «отряд, баг») — нэгэ гү, али хэды түрэлэй таһагуудай нэгэдэмэл сэрэг, тусхай ба тусхай бэшэ бригаданууд байдаг; нэгэ флагманай баг доро ябадаг далайн сэрэгэй онгосонуудай нэгэдэл; ажаүйлэдбэриин бригада (заводто, МТС, колхоздо байдаг)—танюуһатай ажал дүүргэхэ зорилготойгоор нэгэдэһэн бүлэг хүдэлмэришэн.
Зүүлтэ
Категори:Сэрэгэй нэгэжэ
Һаналай туйл
Һаналай туйл, идеал (idealis < ἰδέα — «жэшээ, бодол»), дээдэ болбосорол, дээдэ зорилго, үндэр эрмэлзэл, алибаа һалбариин (юумэнэй) эрхим, дээдэ жэшээ.
Зүүлтэ
Категори:Гүн ухаан
Брошюра
Брошюра (brochure, brocher — «оёгдохо») — багашаг зохёол, бэшэг; нимгэн ном, номхон, дэбтэр (нэгэ хэды хэблэлэй хуудаһатай).
Зүүлтэ
Категори:Хэблэл
Эртын Египет
Эртын Египет (Αἴγυπτος ба Aegyptus), өөрын нэрэнь Та-кемет, Та-мери, Та-уи ба бусад (транслит. егип. tA-kmt, tA-mrj, tA-wy), Кеми (копт. Kὴμε) — Хойто Африкын газар нютагта Нил мүрэнэй хүнхэрдэ буюу одоогийн Египетай газар нютагта байһан соёл эргэншэлтэ улас юм. Эртын Египетын соёл эргэншэл 3150-да оной үедэ фараоной ударидалган дор дээдэ ба доодо Египетай улас түрые нэгэдхэһэн гүрэн байһан ба саашад 3 мянган жэлэй турш бата бэхэ оршон тоготножо байгаа.
Түүхэ
Египетай нэрэ гададай нэрэ (экзоним) болоод грек хэлэнэй «Айгюптос» (Αἴγυπτος) үгһээ гаралһан байна. Энэ Латин хэлэндэ Эгиптус (Aegyptus) болоһон, хойшо Европын хэлэнүүдтэ ороһон. Буряад болон Монгол нэрэнь Ород Египетһээ гаралһан юм.
Энэ 3 мянган жэлэй түүхэнь 5 хубаагдажа түүхэндэ бэшэгдээ. Энэнь:
Эгээн эртын Египет уласай гаралга
Египетай газарай һуури түлэбэри палеолит үедэ эхилһэн. 10—6 мянган зуунда саг уларил шииглиг байгаад Египетай нүүдэг яһатанууд Нил мүрэнэй саваннада ажа һууһан.
Эртын хаанта улас (МЭҮ 3000 — 2800 он оршом)
Энэ үе сагта түрүүшын хоёр обог удамай захиргаалыень хабаадуулна. Энэ үе уһажуулгын ажахын хүгжэлээрээ, шулуун ба зэд зэбсэгэй һайжаруулаараа, гончарна түхэреэнэй ухаалан зохёоороо, агсаанай наймаанай үргэдхэлээрээ тодорхойлогдоно. Энэ үедэ улас түрын засаглал болон бэшээшэ-түшэмэлэй туһалагша бүлэг бии болоо; номархуудһаа ударидалһан захиргаанай аймагууд — номууд байгуулагдаһан; гуримтайгаар дээрмэдэлгын кампанита ажалнууд ябажа эхилһэн: урда Кушда (Нубида), баруун хойто Ливи эсэргүү болон Синайн хахад аралай (зэд баинтай) бедуинууд эсэргүү. .
Хуушанай хаанта улас (МЭҮ 3000 — 2800 он оршом)
Англи: Old Kingdom; Ород: Древнее царство
III-дугаар обог удамай Джосер хаанай титимнэлгын эхилһэн. Энэ үедэ хүдөө ажахы, дархалга, наймаан ба барилга хүгжэлжэ үргэлжэлнэ. Бүлгэмэй газар эзэмдэлгэ хажуугаар үмсын газар эзэмдэлгэ бии болоһон. Дээдэ сайдһаа (тчати, визирь) ударидалһан албан хойрогой аппарат бүхэ болоо. Аха тайлга тахигша байһан бүхы газар болон харьяата эзэлэд байһан фараоной хүсэ шадал дээдэ туйлдаа хүрэнхэй; эртын номуудай изагууртад ордоной хүмүүн болоһон.
Таряашадһаа болон хари хүнүүдһаа (Куша гүрэнэй хүнүүд) бүридэнги байһан тогтомол сэрэгүүд. Бурханда тоолоһон фараонуудай хизааргүй засагай үзэлиинь асари ехэ булаша пирамидануудай барилгада бэелүүлэгдэһэн, илангаяа III—IV-дугаар обог удамай сагта (Снофру, Хеопсой, Хефренэй, Микеринэй пирамиданууд). Барилгынгаа ябажа байха сагта таряашадай ба богоолой хүдэлмэри үргэн байгаа.
Нэгэдүгээр забһарай үе (МЭҮ 2250 — 2050 он оршом)
Англи: First Intermediate Period; Ород: Первый переходный период
23—22 зуунда Египет хэдэн үһөөрхэлдэһэн аймагта ба уласуудта задарба. Энэнь уһалууриин түхеэрэлгын унал болон хүдөө ажахын һандаран олгобо. Нил мүрэнһээ холын газарда үмсын газар эзэмдэлгэ хүгжэлээд бүлгэмэй газар эзэмдэлгые түрибэ. Дархалга болон наймаан хотонуудай ургалтые хангаба. Химараан дээрэһээ гараһан дайн дажар дүниинь гүрэнэй нэгэдхэлгэ. Хойтодо Гераклеополиин (Нени-несу) номархууд (IX ба Х обог удам) дэгүүр гараа, урдада — Фивы (XI обог удам) дэгүүр гараа. Фивын династи илаба. 2050 он оршом I Ментухотепай үедэ гүрэниинь Фивын гегемони дараа дахяад нэгэдхэһэн байгаа. Фивы ниислэл болоһон.
Дунда хаанта улас (МЭҮ 2050 — 1700 он оршом)
Англи: Middle Kingdom; Ород: Среднее царство
Холбооһон
Ород хэлээр сахим газарууд:
Зүүлтэ
Категори:Эртын уласууд
Уэльс хэлэн
Уэльс хэлэн (Cymraeg, y Gymraeg) — гээшэ кельт бүлын хэлэн, мүнөө одоо хамгийн таранги кельт хэл юм.
Категори:Хэлэнүүд
Цэрэнэй Цэрэнжабай Бабаасан
Цэрэнэй Цэрэнжабай Бабаасан (Бабаасан Цэрэнжапович Цэрэнов, 1910 жэл, Бүрдэ, Буряад Орон — 1987 жэл, Хяагта) болбол Эхэ ороной Ехэ дайнда 1938—1945 оной Финландын Фронтһоо эхилжэ ябаһан байна.
Намтар
Буряад Уласай Хяагта аймагай Бүрдэ һууринда 1910 ондо түрэһэн.
Сэрэгэй албанда 1938 оной 9 һарын 6-нда Хяагтын РВК-һаа татагдаһан. 1939 оной 9 һараһаа 4 һара хүртэр 68-дугаар служихэ соо 68 полк. Соо апрель 1939 оной тэр сургууль бишыхан авиаци специалистууд, энэ закончихэ соо май 1940 оной. Май 1940 оной — май 1941 оной служихэ стрелок-радист — 215 авиаци полк холо али холын хэх, дайна соо 32 авиаци отряд, 42 авиаци полк холын хэх. Байха нэрэ «старший сержант».
Перс хэлэн
Зүүлтэ
Категори:Хэлэнүүд
Цэрэнэй Цэрэнжабай Бабаасан
Намтар
Соо ассух, бэшэг эскадрилия командир, социалис улас герой Ф. Я. Брысев руу 21 сентябрь 1944 оной, хэлэхэ, γтэлхэ сержант Б. Ц. Цыренов
…в период с 22 июня 1941 года по август 1944 совершил в качестве воздушного стрелка 144 боевых вылета, из них днём-6, ночью-138 боевых вылета.
Байха бүх дайной нүргээн 650 цагууд. Ялаа соо мөнгөгүй болох төмөр замууд, нисэх буудал блокууд, алаха скопления войск и 2 раза на территорию Ярмаан для уничтожения военно-промышленных объектов: г. Тильзит −20.04.1943, г. Инстенбург-23.04.1943 г.
1942 оной 9 һарада ниидэхэ онгосонь эсэргүү талын нютаг дэбисхэр болохо Финландада совершил вынужденную посадку на территории противника в. В октябре 1943 года в Белоруссии
.. самолёт шатаа, экипажынь десантлажа амиды гараа…
Бабаасан өөрын бэеэр германай МЕ-109, МЕ-110 гэһэн 2 һүнөөгшэ онгосо усадхаһан байна.
Дайнай үедэ 1943 ондо, 1943 оной 10 һарада болон 1944 оной 3 һарада тус тус гурба шархатуулһан байна. Һүүлшынхиеэ эмнэлгэдэ хэбтэжэ гараад, авиациин байршалай 93-дугаар районой аэродромой үйлэшэлгын 121-дүгээр батальондо шэлжүүлэгдээ. Тэрэ үедэ штабай дарга ахамад Галкин байһан.
С 1941 год по 1945 гг. летал с лётчиком-лейтенантом, позже ставшим майором, Героем Советского Союза Ф. Я. Брысевым, жившем после войны в г. Москва. По завершении конфликта, а также в его течении, его наградили рядом медалей и орденов.
В послевоенное время Бабасан жил в городе Кяхта Республики Бурятия. Умер в 1987 году в возрасте 76 лет после продолжительной болезни.
Зүүлтэ
Категори:Буряад орондо түрэһэн Категори:Буряад орондо наһа бараһан Категори:Эхэ ороной дайнда ябаһан Категори:Хүнүүд
Баһрэйн
Баһрэйн - Азиин орон.
Шэрүүл онгосо
Шэрүүл онгосо (буксир < boegseeren) — хойноо онгосо шэрэдэг онгосо.
Зүүлтэ
Категори:Далайгаар ябалга
Селена Гомес
Селена Мари Гомес (Selena Marie Gomez, 1992 оной 7 һарын 22-ндо түрэһэн) нь Америкийн дуушан, зүжэгшэ юм.
Багадаа “Барни ба түүний найзууд”-д тоглодог байхдаа жүжиглэх тухай бүхнийг сурч авсан гэж тэрээр ярьдаг. Магадгүй түүний ээж нь жүжигчин байсан учир тэр жүжигчин болохыг илүү их хүссэн байх. 5 настайд нь ээж аав 2 нь салж, 2006 онд ээж нь дахин гэрлэсэн байна. Селена тусламжийн зүйл их хийдэг. Саяхан 4 орон гэргүй нохой үрчилж авсан, мөн тэр ЮНИСЕФ-ийн хамгийн залуу элч билээ. Хамгийн сайн найз Демитэйгээ хамт "Demi and Selena show" гэсэн сериал хийж байсан. Мөн тэр Тэйлор Свифттэй салшгүй сайн найзууд юм. Селена өөрийн гэсэн "Selena Gomez and the Scene" гэсэн хамтлагтай. 2009 оны дундуур "Kiss and Tell" хэмээх анхны цомгоо гаргасан. Одоогоор бөмбөр, гитар, төгөлдөр хуур тоглохыг сурч байгаа, бас хоолойны хичээл авч байгаа юм байна. Селена үргэлж гоё хувцасладаг хүмүүсийн жагсаалтыг тэргүүлдэг. 2008 онд Ник Жонастай болзож байгаад 12 сард салсан байна.
Үетэ хүлтэн
Үетэ хүлтэн (Arthropoda хүрээ, Грек: ἄρθρον гү, али arthron - "ниилмэл", ποδός гү, али podos - "хүл" гэһэн удхатай) хүрээнь хорхой шумуул, хабшаахай хэлбэритэн зэргые багтааһан амитанай аймагай хамагай томо хүрээ юм. Энэ хүрээндэ 1,500,000 оршом зүйл амитад багтана. Үетэ хүлтэнэй гол онсологиинь тэдыгээрэй бэень дор хаяжа нэгэ сегмент бүхы үелэһэн бүтэсэтэй байна. Хоол болбосоруулха системэнь үмэнэдэ, дунда, хойто гэһэн гурбан хэһэгһээ тогтоно. Хитин бүрхүүлээр бүрхэгдэжэ гадаада араг яһан үүдхэнэ.
Баскин-Роббинс
Мукет сайт
Категори:американской компаниын продовольственной
Үетэ хүлтэн
Одоо оршон амитадай > 80% үетэ хүлтэн байдаг байна. Үетэ хүлтэниинь тэнгис, сэнхир уһан, газарда түгөөмэл тааралдана. Бэеын хэмжээнь планктонһоо эхилээд хэдэн метр хүрэнэ. Одоо хамагайн томо үетэ хүлтэн бол "Японой аалзан хабшаахай" болоод хүлныхинь хэмжээе оруулан тоособол ниитэ утань 3,5 метр хүрэдэг байна. Гэхыдээ энэнь хүлдүү тэнэг хүндэ зорюулһан бүлгөө,
Үетэ хүлтэнэй хүрээе доторынь хэд хэдэн дэд хүреэн болгодог.
Бангладеш
Бүгэдэ Найрамдаха Бангладеш Арад Улас (গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ). богонёор хэлэбэл Бангладеш (বাংলাদেশ — «Бангла орон»), Урда Азиин улас, Энэдхэгэй далайн Бегалиин булангай уһаар угаажа байна. Зүүн урда хэһэгтэнь Мьянматай хилын хэһэг гадна Энэдхэгээр хүреэлэгдэһэн байна. Нютаг дэбисхэрынь 144 мянган км²оршом, хүн зониинь 169 сая хүн (2015), 98 % үлүү бенгалнууд. Албан еһоной хэлэн — бенгал хэлэн. 85 % үлүү лалын шажантад, 12 % оршом энэдхэгэй шажантад.
8 можодо хубаагдана (বিভাগ). Ниислэл хото — Дакка. Хамтын Нүхэрлэлэй гэшүүн байна. Түрын тэригүүниинь юрэнхылэгшэ, хуули тогтоохо эмхи — нэгэ танхимтай Үндэһэтэнэй суглаан.
Улас гүрэнэй нютаг дэбисхэрэй ехэнхи хуби Ганга, Брахмапутра болон Мегхна мүрэнүүдэй ниитын адаг соо байна. Субэкваторой бороотой уларилтай. 1 һарын дундажа температура 12-25 °C, 4 һарын (эгээн халуун һара) температура 23-34 °C. Жэл бүри 2000-3000 мм шииг нойтонтой. Борооной саг уларилда (6 — 10 һарада) ба үерэй саг уларилда адагта хүнды үер болоно. Нютаг дэбисхэрэй 14 % халуун ороной ой эзэмдэнэ.
Мүнөөгэй Бангладешэй нютаг дэбисхэртэ түрүүшын уласууд VII—VI зуун жэлдэ байгуулаа (Ванга гэхэ мэтэ). VIII—XIII зуун жэлэй үедэ нэгэдэһэн бенгал гүрэн байгаа. XIII зуунай эртэ хахадһаа XVIII зуун хүрэтэр Бангладеш лалын обогуудай засаг доро байгаа, энэ тоодо XVI зуунда Ехэ Могол уласай хамаанда ороо. XVIII зуунай эхиндэ Даккада түблэрһэн Могол уласай амбан можо үнэндөө бэе даанги гүрэн байгаа. 1757 оной Плессиин байлдаанай һүүлдэ Бенгали англиин колонизаторнуудай засаг доро орожо, Британиин Ранзын нэгэ хэһэг болобо. 1947 ондо Энэдхэгые хоер хэһэгтэ хубаажа, Пакистанай нэгэ хэһэг (Зүүн Пакистан можо) болобо. 1971 оной Энэдхэг-Пакистан хоорондын дайн болон бэе даанги байдалай дайнай үрэ дүндэ 1971 оной 3 һарын 26 үдэртэ тусгаар амяарлан тогтобо. 1982 ондо түрын эрьелтын үрэ дүндэ Хуссейн Мохаммад Эршадай сэрэгэй дэглэм байгуулаашье һаа, 1990 ондо арадшаланхай.
Засаг захиргаанай хуубари
Бангладешэй нютаг дэбисхэр 8 «бипхага» (বিভাগ, можо), дотроо 64 «зила» (тойрог), 483 «упазила» (дэд тойрогто) хубаагдадаг.
Хотонууд
Категори:Ази
Урда Судан
Урда Судан - Африкын улас. Ниислэл - Джуба.
Категори:Африка
Хара Хонид улас
Хара Хонид улас (, Kara Koyunlu) гээшэ Ван нуурһаа урда тээшэ ажамидарһан бахарлу обог аймагаар ударидуулһан түрэг-огуз угсаатанай нүүдэлшэдэй улас юм. Хара Хонид угсаатан Дохолон Тэмүртэй ба тэрэнэй холбоотон байһан Сагаан Хонид уластай дайлажа, Османтаниие болон Жалайртаниие дэмжэбэ. 1405 ондо Дохолон Тэмүрэй үхэһэнэй һүүлдэ, Хара Хонидой ударидагша Хара-Юсуф Жалайртанда Тэмүрэй хүбүү Мираншахые бута сохижо туһалһаншье һаа, һүүлдэнь Жалайртаниие бута сохёод Азербайжан, Ирак, Армени эзэлжэ 1410 ондо Хара Хонид уласые байгуулба.
Тус уласай Кара-Юсуф (1410—20) ба Искендер (1420—36) Тэмүртэнтэй ба ширваншахуудтай дайлаба. 1435 ондо Тэмүртэн Шахрух султан ширваншахтай сугтаа Искендерэй сэрэгые сохибо. 1436 ондо хаан шээрэндэ һуулгаһан Джаханшах Тэмүртэнэй харьяата болоһоншье һаа, 1447 ондо Шахрухай наһа бараһанай һүүлдэ амяарлан тусгаар тогтонобо. 1453 ба 1457 ондо Хара Хонидууд баруун Ираниие эзэмдэбэ. 1467 ондо Сагаан Хонидой Узун-Хасан (1453—78 хааншалһан) Джаханшахай сэрэгые диилэжэ, 1468 ондо Хара Хонид уласай нютаг дэбисхэрые хабсаргаба.
Зүүлтэ
Категори:Иранай түүхэ Категори:Иракай түүхэ Категори:Түрэгэй түүхэ
Руанда
Категори:Африка
Буржуази
Буржуази (bourgeoisie) — анхандаа хотын зониие изагууртан, ноёдһоо илгахаа иижэ нэрлэһэн байгаа юм, марксизмын ёһоор, капитализм журамда — хүдэлмэрилхэ хэрэгсэлэй эзэн, хүдэлмэришэниие даралагша, мүлжэгшэ, эзэрхэг хүрэнгэтэ анги гээшэ. Буржуази ангиин хүниие буржуа гэнэ.
Зүүлтэ
Категори:Капитализм
Оросой холбоото уласай холбооной тойрогууд
Оросой холбоото уласай холбооной тойрогууд (Федера́льные округа́ Российской Федерации) —
Холбооһон
Категори: Категори: Категори: Категори:
Үрэжэлтэй хэлтэгы һара
Үрэжэлтэй хэлтэгы һара (Fertile Crescent, الهلال الخصيب,al-hilāl al-chasīb) гээшэ Аравиин сүлэй ба Месопотамиин хойто, зүүн зүгтэ, Газар дундада тэнгис зубшан байрладаг хуушан үрэжэлтэй, һаари Дунда Дурнын газар нютаг юм.
Категори:Дунда Дурна Категори:Түүхэ
Сан-Томе ба Принсипи
Сан-Томе ба Принсип - Африкийн улас.
Категори:Африка
Буфер
Буфер (buffer, buff — «сохилтые шэнгээхэ») — мүргэсэлдөөе һуларуулхын тула вагонуудай хоорондо хэдэг бурзанаг оньһон юм.
Зүүлтэ
Категори:Түмэр зам
Серб хэлэн
Серб хэлэн (сербский язык) — нэгэ из гурба зуун-славянин хэлэн. Серб хэлэхэ бэшэхэ Сербууд. Энэ гурэнэй хэлэн Серби Уласай.
Сейшелиин аралнууд
Сейшелийн арлууд - Африкийн улас.
Категори:Африка
Брүнэй
Брүнэй - Азиин орон. Ниислэл - Бандар Сери Бегаван
Зэдын аймаг
Зэдын аймаг (Джиди́нский райо́н; Зэдын аймаг, Eedyn aimag) — Буряад Уласай аймаг. Аймагай түб — Зэдэ һуурин. Талмай:. Хүн зон:.
Хүн зон
2009 оной тооцооллоор 30,893 хүн амьдран сууж байна. Хүн амын нягтрал 4 хүн/км².
Брүнэй
Зүүлтэ
Категори:Ази
Эсватини
Эсватини, албан ёһоор Эсватиниин Хаанта Улс, (Kingdom of Eswatini), (2018 он хүрэтэр Свазиланд) - урда Африкада оршодог далайд гаралгагүй жэжэг улас. Урда Африка ба Мозамбик уласуудтай хилэлдэг.
Холбооһон
Категори:Африка
Ураалай холбооной тойрог
Ураалай холбооной тойрог — Ураал ба Баруун Сибирьтэ байрладаг Оросой холбоото уласай холбооной тойрог. Оросой юрэнхылэгшын зарлигай 2000 оной 5 һарын 13-да бии болгоһон байна.
Тойрогой талмайнь Оросой талмайн 10,64 % болоно.
Түб холбооной тойрог шэнги тус тойрогто бүгэдэ найрамдаха уласууд үгы байна, ганса можонуудые агуулна (энэ тоодо Тюмениин можо дотор байдаг ЯНАТ ба ХМАТ — Югра). Газарайшье, далайн хилэтэй байна; Эжэл шадар холбооной тойрог, Баруун-Хойто холбооной тойрог ба Сибириин холбооной тойрогто хилэлнэ.
Ураалай холбооной тойрогой доторхи хоёр холбооной можо нютагуудай татабариин хаһалта Оросой Холбооной бюджедэй гурбанай нэгэ хуби (33,08 %) болгонjː Ханты-Манси автономито тойрог — Югра (25,80 %) ба Ямал-Ненец автономито тойрог (7,28 %).
Засаг захиргаанай түб ба эгээн томо хото хадаа Свердловскын можын Екатеринбург.
Эдэй засаг
18 185 км² талмайтайгаар тус тойрог Оросой 10% тухай болгоно. 2010 оной Бүхыорос тоололгын мэдээлэлээр, холбооной тойрог 12 080 526 хүн зонтой байгаад, энэ дунда 82,74% ородууд (10 237 992 хүн), 5,14% татарнууд (636 454), 2,87% украиншууд (355 087) ба 2,15% башкирнууд (265 586). Үлэһэн хэһэг Зүблэлтэ холбоото уласай олон арадуудһаа бүридэнэ. Тойрогой хүн зоной 79,9% of хотодо ажаһууна.
2006 ондо Ураалай холбооной тойрог Оросой байгаалиин хиин 90%, газарай тоһоной 68% ба металл эдлэлэй 42% үйлэдбэрилбэ. Тойрогой нэгэ хүндэ ногдохо ажаүйлэдбэриин үйлэдбэрилэл Орос даяар дундажа үнэһээ 2.5 дахин ехэ байна. Тойрог Оросой татабариин оролгын 42% тухай, гол түлэб ажаүйлэдбэриһээ, үгэнэ. Эдэй засагай гол хэлтэс хадаа түлишэ олзоборилго (53%), металлурги (24%) ба металл эдлэл үйлэдбэри (8.8%).
Зүүлтэ
Категори:Оросой холбоото улас
Сомали
Сомали - Африкийн улас.
Категори:Африка
Сагаан Хонид улас
Сагаан Хонид улас (, Ak Koyunlu) гээшэ Тигр мүрэнэй дээдэ талын Диярбакыр нютагта ажамидарһан түрэг-огуз угсаатанай нүүдэлшэдэй улас юм. Түрүүшынхиеэ 1340 ондо Визанитиин түүхэ бэшэг Сагаан Хонидые дурдана.
Сенегал
Сенегал - Африкийн улас.
Сагаан Хонид улас
1453—78 хааншалһан Узун-Хасанай үедэ Сагаан Хонид Хара Хонид уласые бута сохижо, Азербайжан, Армени, Баруун Иран ба Иракые эзэмдээд, 1468 ондо Тебризтэ түбтэйгөөр улас гүрэнөө байгуулба. Узун-Хасанай үедэ Сагаан Хонид уласхоорондын улас түрын бодолгодо томо үүргэ гүйсэдхэбэ. Венеци, римэй папа, Унгар Сагаан Хонид уластай 1463 ондо Османай эзэнтэ гүрэндэ эсэргүү холбоондо нэгэдэбэ. XV зуунай һүүлдэ — XVI зуунай эхиндэ Сефеви Исмаилай ударидаһан Кызылбашууд Сагаан Хонид уласые сохибо.
Сенегал
Категори:Африка
Сагаан Хонид улас
Зүүлтэ
Категори:Азербайжанай түүхэ Категори:Иранай түүхэ Категори:Иракай түүхэ Категори:Түрэгэй түүхэ
Буфер гүрэн
Буфер гүрэн — ехэнүүд гүрэнүүдэй дэбисхэрэй хоорондохи гүрэн; юрэдөө, хэмжээ багатай, хүсэ шадалай талаар багашаг улас байдаг.
Эрхүү
Эрхүү:
Сьерра-Леоне
Сьерра-Леоне - Африкийн улас.
Категори:Африка
Мэдээлэл
Мэдээлэл гү, али бюллетень —
Категори:Хэблэл Категори:Баримта бэшэг
Эбилгын аймаг
Эбилгын аймаг (Иволгинский райо́н) — Буряад Уласай аймаг. Аймагай түб — Эбилгэ (Иволгинск) һуурин. Талмай:. Хүн зон:.
Этигэлэй Дашадоржо
Этигэлэй Дашадоржо (1852—1927) — эрдэни мүнхэ бэетэй буддын шажанай 12-дохи Бандида Хамба Лама, буряадай бүддын шажанай хүдэлмэрилэгшэ, ХХ зуун жэлэй бүддын шажанай эгээ ехэ мэргэжэлтэдэй нэгэн; 1911—1917 онуудта — Зүүн Шэбэрэй бүддын шажантанай толгойлогшо.
Буряад арадай урдаа хараха, түшэхэ, мүргэхэ лама санаартан, 19-дэхи зуун жэлэй ниитын ажал ябуулагша 12-дугаар Бандида Хамба лама Даша-Доржо Этигылов Ивалгын аймагай Оронго шадар Үлзы Добо гэжэ газарта түрэһэн намтартай. 2012 ондо Буддын шажантанда ехэ удхатай юм. Этигэл Хамбын түрэһөөр 160 жэл, энэ юртэмсэ руу дахинаа бусаһаар 10 жэл гүйсэбэ.
Намтар
Хамба лама Дашадоржо 1852 ондо түрэжэ 16 наһанһаа Буряадай Анын дасанда һуужа шажанай гүн ухаан ба эмнэхүйн ухаанда һуралсаба. 1911 ондо түүные Хамба лама Бандида солодо дэбшүүлжэ бүхы Буряадай шажанай тэргүүнээр һунгаа. 1913—1917 онуудта Дашадоржо хамба Ородой эзэнтэ гүрэнэй Эзэн Хаанта засаглалай нэрэ нүлөө бүхы шажанай зүтгэлтэнээр тодоршо 1917 оной 3 һарын 19-нд Ородой хаанһаа Гэгээн Станиславай одон хүртэбэ. Дашадоржонь Романовой гэр бүлын хүрээлэлтэй ойро дотоно байжа Санкт Петербургта анханай буддын дасан байгуулхад шухал нүлөөе үзүүлэбэ.
Хамба лама Дашадоржонь Дэлхэйн 1-р дайнай үедэ ородой армида хандиб суглуулха, эмнэлгэ байгуулха зэрэгээр эдэбхитэй тусалжа Гэгээн Аннагай одонгоор шагнуулжа байба.
Гэрһээ ба дараахи амидарал
1926 ондо Дашадоржо бусад лама нартаа Буряад ба Ородые орхожо ябахые зүблэжэ өөрөө Буряаддаа үлдэхээр шэдээ. Жэлын дараа 75 наһандаа сүмынхээ ламанарда өөрыгөө бэе бараха болоһоноо дуулгажа шажанай тусгай бисалгалые бусаддаа хамта хэхэг хүсэһэн болобош бусад ламанар татгалзажа өөрөө гансаараа бисалгалаа хэжэ һүүлдэ бусад нэгэдэжэ удалгүй Этигэл хамба бисалгаһан байдалаар өөд болоо.
Дашадоржо хамба өөд болоходоо өөрыень бадам-лянхуа һууһан байдалаар оршуулхые захиһан байна. Түүнэй гэрээһээр хэдэн жэлын дараа өөрыень оршуулганһаань гаргажа һүзэгтэн олондо үзүүлхэ ёһотой байгаа. Гэбэшье тухайн сагай Зүблэлтэ комунист засагай шажаные устгаха бодолгоһоо боложо Буряадай ламанар 1955, 1973 онуудта түүнэй шарилые нюусаар гаргажа үзэхэд бэень бараг зандан жуугүй байһан үлэ тайлагдаха таабари болобо. 2002 оной 9 һарын 11-ндэ Дашадоржо хамбын шарилые Ородой буддын шажанай тэргүүнэй оролсоотойгоор ил гаргажа Эбилгын дасанда байралуулаа.
Зүүлтэ
Категори:Буддын шажан Категори:Хамба ламанар Категори:Ламанар
Кнессет
Кнессет (הַכְּנֶסֶת ; бук. "суглаан" гү, али "ассамблей") Израилиин нэгэ палататай хуули тогтоохо байгуулга юм. Дээдэ гүрэнэй органай хубида Кнессетиинь бэеэ даанги ба, тиимэ хадаа, Израилиин засагай газарые бүрин хинадаг (нютагай засаг захиргаа ба сүүдэй тогтоохо ба эсэргүүсүүлэнэй системын гадуур).
Кнессет бүхы хуулиие баталжа, юрэнхылэгшэ, юрэнхы сайдые һунгадаг (юрэнхы сайд албан ёһоор юрэнхылэгшээр томилогдодог), засагай газарай кабинетые баталжа, засагай газарай ажалые хинадаг. Тэрээнһээ гадна, Кнессет гүрэнэй хинагшые һунгадаг. Кнессет мүн гэшүүдэйнхэ ойроо хүртэшэгүй байдалые болюулха, юрэнхылэгшэ болон гүрэнэй хинагшые тушаалһаань гаргаха, конструкциин этигэжэ найдаагүйн вотумаар засагай газарые тарааха, мүн өөрынгөө тараажа шэнэ һунгуулиие тогтоохо бүрин эрхэтэй. Юрэнхы сайд мүн Кнессетые тарааха эрхэтэй. Гэбэшье һунгуули дууһатал Кнессет мүнөөнэй бүрэдэлээрээ хуули засагаа хадагалжа үлдэдэг. Кнессет Иерусалимай Гиват-Рамда хуралдадаг.
Нэрэ
"Кнессет" гэһэн терминиинь эртэнэй Кнессет ҺаГдола (Иврит: כְּנֶסֶת הַגְּדוֹלָה) гү, али "Ехэ Ассамблей"-һээ гаралтай ба еврей заншалай дагуу 120 бэшээшэ, сэсэн хүн, үзэлшэдэй суглараан байһан юм. Гэбэш ямаршье эмхидхэлэй үе залган абаһан байдал байдаггүй ба гэшүүдэй тоонһоо гадна адли зүйл бараг байхагүй, ушариинь эртэнэй Кнессетиинь шажан шүтэлгэтэй, һунгагдадагүй байгуулга байһан.
Гэшүүд
Кнессетэй гэшүүдые Ивридээр эрэгтэй бол חֲבֵר הַכְּנֶסֶת (Һавер ҺаКнессет) гү, али эмэгтэй бол חַבְרַת הַכְּנֶסֶת (Һаврат ҺаКнессет) гэжэ нэрлэдэг.
Бутан
Бутан - Азиин орон. Ниислэл хото - Тимпу.
Холбооһон
Категори:Ази
Кнессет
Комитедууд
Үргэлжын комитедууд:
Тусхай комитедууд:
Бусад комитедууд болбол Эмхидхэлэй Комитет ба Этикын Комитет юм.
Мүнөөнэй бүридэл
Доорхо таблицада 24-р Кнессетдэ түлөөлэл болоһон парламентын фракцинуудые жагсааба.
Түүхэ
Кнессет анха 1949 оной 2 һарын 14-дэ 1 һарын 20-до болоһон һунгуулиин дараа Тель-Авивта хуралдажа, 1948 оной 5 һарын 14-дэ тусгаар тогтоноһон үдэрһээ эхилэн Израилиин албан ёһоной хуули тогтоохо байгуулгаар ажаллажа байһан Түр Гүрэнэй Зүблэлые һолижо, мандатай үедэ Еврейшүүдэй бүлгэмэй түлөөлхэ орган боложо функционировалжа байһан Түлөөлэгшэдэй Ассамблейг һэлгэһэн.
Кнессетэй Байшаниинь 1948 оной Араб–Израилиин Дайнай үмэнэ Шейх Бадр гэгдэдэг дүүргэдэ, Иерусалимай баруун хэсэгтэ оршохо гүбөө дээр байрладаг, мүнөөнэй Гиват-Рам. Гол байшангые Джеймс де Ротшильдын завещаниар Израильда бэлэг болгон финансировалжа, 1966 ондо барижа дүүргэһэн. Энэнь Иерусалимай Грек Үнэн Алдартын Патриархатһаа арендлэһэн газар дээр баригдаһан юм.
Мүнөөнэй байшангаа барихаһаа үмэнэ Кнессет Тель-Авивда суглажа, тиигээд Иерусалимдахи Фрумин байшан луу нүүһэн.
Кнессетэй ассамблейнууд
Кнессетэй сесси бүри һунгуулиин дугаараараа мэдэгдэһэн. Тиимэ хадаа 1949 оной Израилиин анханай һунгуулиар һунгагдаһан Кнессетиие Анханай Кнессет гэдэг. Мүнөөнэй, 2021 ондо һунгагдаһан, Кнессет болбол Хорин-дүрбэдүгээр Кнессет юм.
Һунгуулиин бюллетень
Һунгуулиин бюллетень — тус һунгалтын тойрогой кандидадуудай фамили бэшэгдэһэн тусхай формотой һунгалтын хуудаһа саарһан.
Зүүлтэ
Категори:Һунгуули
Хойто-Байгалай аймаг
Хойто-Байгалай аймаг (Северо-Байкальский райо́н) — Буряад Уласай аймаг. Аймагай түб — Дээдэ Ангар һуурин. Талмай:. Хүн зон:.
Бурханизм
Зурагай галерея
Категори:Бурханизм
Бюджет
Бюджет (хуушан норман хэлээр bougette «мүнгын хэтэбшэ, уута») — улас гүрэн, байгуулга, үйлэдбэри ба гансашье хуби хүнэй тусхай саг соо хүлеэгдэхэ гарша оролгые түлэблэһэн тоо, санхүүгэй түсэб.
Зүүлтэ
Категори:Санхүү
Кирилл үзэг
Кирил үзэг (кирилли́ческий алфави́т) — грек сагаан толгойнһоо гаралтай болоод голшолон Славян угсаанай арад түмэнэй дунда түгэсэн бэшэгэй тогтолсоо юм.
Гаралга
Христосой номлигшод болохо аха дүүнэр Кирилл, Мефодий 10-р зуунай үедэ Славян үндэһэтэндэ Христосой һургаалые номложо байха үедээ зохёоһон байна. Тэдэ өөрһэдын һургаалые арад түмэндэ ойлгомжотой болгохо үүдэнһээ славян хэлэнэй бүтэсэдэ тохируулан Славян сагаан толгойе (одоогой кирилл сагаан толгой) грек сагаан толгойн нэгэн хубилбари болохо Глаголица сагаан толгойнһоо һанаа абан зохёоһон байна.
Хэрэглээ
Кирилл үзэгые 30 үлүү уласта ашаглажа байгаа болоод өөрһэдын хэлэнэй онсолого, дуудалга хүгэд тохируулан үзэг нэмэжэ хэрэглэжэ байна.
Кирил сагаан толгой
Кирилл үзэгые албан ёһоной сагаан толгойгоор ашагладаг хэлэнүүд гэбэл:
Ород хэлэнэй хубилбари
Категори:Үзэг бэшэг
Курганай можо
Хойто зүгтэ Свердловскын можо, баруун зүгтэ Челябинскын можо, баруун зүүн зүгтэ Тюмениин можо, урда зүүн зүгтэ Казахстанай Хойто-Казахстанай ба Костанайн можо хилэ нэгэтэй байна.
Уларил
Тус нютаг можо үбэлдөө −18-һаа −20 °C хүрэтэр доошо ороно. Зуниинь богонихоншье һаа, жаахан бороо ерэнэ. Зундаа уларилынь 19 °C. Шииг нойтониинь — жэлдэ 300—400 шахуу мм.
Ашагта малтамал
Курганай можын ашагта малтамалнуудай хүсэнэгтэ :
Норвеги
Норвеги (Norge, букмол ба Noreg, нюнорск) гү, али албан ёһоор Норвегиин Хаанта Улас болбол Хойто Европодохи Скандинавиин хахад аралай баруун эрьеэ эзэлэн оршохо, үндэһэн хуулита хаанта засагта улас юм. Газарай хилын ехэнхинь Швецитэй байха болоод, зүүн хизгаарынь урда талаараа Финланд, зүүн талаараа Оросой холбоото уластай хиллэдэг. Хойто тэнгистэхи уһан хилээр баруун талаараа Нэгэдэһэн Хаанта Улас, Фарерай аралнууд, Скагерракай хоолойгоор урда талаараа Дани уластай хиллэдэг. Тус уласай Атлантын далай болон Баренцын тэнгисэй эрьень фьордуудаараа алдартай.
1920-ёод ондо Норвеги Ян Майениие нэгэдхэжэ, Хойто мүльһэн далайдахи Свальбардай ольтирог буюу Шпицбергениие Шпицбергенэй хэрээ ёһоор эзэмшэхэ болоһон юм. Мүн туйл оршомой Бувье арал, Пётр I арал, Мод хатанай газар Норвегиин хамааралтай нютаг дэбисхэр болобошье албан ёһоор тус уласта харьяалагдадаггүй. Антарктидадахи Мод хатанай газар бусад уласаар хүлеэн зүбшөөрэгдөөгүй байгаа.
Дэлхэйн хоёрдугаар дайнһаа хойшо Норвеги эдэй засагай хурдасатай үсэлтын үрээр дэлхэйн хамагай баян оронуудай нэгэ болоо. Норвеги дэлхэйдэ газарай тоһоной экспортоороо 4-дэ орохо болоо газарай тоһон олборилолтонь тус уласай ДНБ-эй дүрбэнэй нэгые бүридүүлдэг.
Мүн Норвеги байгаалиин хии, уһанай эршэм хүсэн, загаһан, ой, кристалл бодосой баялигтай улас болоно. 2006 оной байдалаар далайн хүнэһэнэй экспортоор дэлхэйдэ Хитадай дараа 2-то бэшэгдэжэ байна. Тэрэшэлэн хүнэһэнэй, уһан онгосын, химиин, олборилхо, металл болбосоруулха, загаһан агнуури, саарһанай ажаүйлэдбэри үндэр хүгжэһэн.
Тус улас 2001-2006 онуудта хүнэй хүгжэлэй индексээрээ дэлхэйдэ тэргүүлһэн болоод 2007, 2008 онуудта Исландтай тэргүүн байрые хубаан эзэлжэ байна. 2007 оной Олон уласай энхэтайбанай индексээршье дэлхэйн хамагай тайбан ороноор шалгарһан аж. Норвеги НАТО-е үүсхэн байгуулһан оронуудай нэгэ юм.
Зүүлтэ
Категори:Хойто Европын уласууд Категори:НҮБ-эй гэшүүн уласууд Категори:Европын Зүблэлэй гэшүүн уласууд Категори:НАТО-гай гэшүүн уласууд Категори:Умарадын Зүблэлэй гэшүүн уласууд Категори:Европын Сүлөөтэ Худалдаанай Эблэлэй гэшүүн уласууд Категори:Скандинавиин уласууд Категори:872 ондо байгуулагдаhан Категори:1814 ондо байгуулагдаhан улас ба газар нютаг Категори:1905 ондо байгуулагдаhан улас ба газар нютаг Категори:Европын уласууд Категори:Христосой шажантай уласууд
Дрезден
Дрезден (Dresden,, хуушан сорб хэлээр «намаг ойдо ажаһуугшад» ) гээшэ Сүлөөтэ Саксони уласай можын ниислэл юм. Дрезден хадаа Эльбэ мүрэнэй дэргэдэ байрладаг. 2014 оной 12 һарын 31-да хэгдэһэн албан ёһоной бүридхэлые дахабал, Дрездендэ ниитэ 541,304 хүн зон бүридхэгдэһэн байгаад энэ тоогоороо Германи уластаа арбан хоёрдохи томо хотын тоодо ороно. Мүн энэ тоо Ляйпциг хотын хүн зоной тоотой ойролсоо тула томо хотонуудай дэс дараалалда энэ хоёр хотын байра байнга һолигдожо байдаг.
Археологиин олдоборинуудһаа хаража байхада энэ хотын газар нютагта шулуун зэбсэгэй үедэ хүнүүд оршон һуужа байһаниинь тодорхой байдаг. Түрүүшынхиеэ тодоруулагдаһан баримта 1206 ондо бэшэгдэһэн гэршэлгэеэ байдаг ба эндэ Саксониин уласай ниислэл хото гээд бэшэгдэһэн байдаг.
Уран барилгын эгээн шэлэдэгүүдыень Дэлхэйн хоёрдугаар дайнай үедэ бомбодогдоод, усадхажа үгы болгоһон байна.
Зүүлтэ
Категори:Саксони Категори:Германиин хотонууд
Һайфа
Һайфа (חֵיפָה Ḥefa ; حيفا Ḥayfa) болбол Израил иин гурбадахи томо хото юм—Иерусалим ба Тель-Авивай дараа—2019 ондо 285,316 хүн зонтой. Һайфань Һайфа хотын районой нэгэ хэсэг ба энэнь Израилиин хүн зоной тоогоор гурбада ородог. Һайфань Баһайн шүтэлгын Баһайн Дэлхэйн Түб ба энэнь ЮНЕСКО-ой Дэлхэйн Үбэдэ оруулагдаһан ба Баһайн мүргэлөөр ябалгын газар юм.
Кармель Уулын ташаланда баригдаһан уг һууриниинь 3000 гаруй жэлэй түүхэтэй. Оршон тойрондохи хамагай эртэнэй һуурин болбол Бронзо зэбсэгэй һүүл үедэ (МЭҮ 14 -р зуун) байгуулагдаһан боомто хото Телль-абу-Һавам байба. МЭ-эй 3-р зуунда Һайфань будаг үйлэдбэрилгын түб гэжэ мэдэгдэһэн байһан. Мянган жэлэй туршада Һайфа гарһаа гар луу орожо байһан: Ханааншууд, Израильшууд, Финикишүүд, Персүүд, Хасмонейшүүд, Ромшууд, Византишууд, Арабууд, Хэрээһэтэнүүд, Османууд, ба Британишууд эзэлэн абажа захиржа байһан. 1948 ондо Израиль улас байгуулагдаһанһаа хойшо Һайфагай Муниципалитет хотые ударидажа байһан.
Силиго
Силиго (Siligo) — Италиин Сардиниин можын нэгэ бишыхан хото юм. 950 тухай ажаһуугшадтай.
Категори:Итали
Урда Африка (улас)
Урда Африка, албан ёһоор Урда Африкын Бүгэдэ Найрамдаха Улас (Republiek van Suid-Afrika, Republic of South Africa) — Африкын урда үзүүрые эзэлэн оршохо улас. Урда Африкын эрьень 2,798 км үргэлжэлхэ болоод Атлантын, Энэдхэгэй далайнуудтай хилэлнэ. Урда Африкын хойто талада Намиби, Ботсвана, Зимбабве, Мозамбик, Эсватини уласууд оршодог болон доторынь Лесотын хаанта улас оршодог.
Урда Африка хүн зонхи олон янза байдалаараа алдартай болон Үндэһэн Хуулидань 11 албан ёһоной хэлэниие зааһан байдаг. Албан ёһоной үйлэ хэрэг болон худалдаа, аралжаанда англи хэл эгээн ехэ хэрэглэгдэдэг болобошье гэртэ хөөрэлдэхэ хэлээрээ табадал жагсадаг. Урда Африкань сагаан, энэдхэгхи, холимог шуһата хүн зоноороо Африкада тэргүүлдэг. Хэдыгээр хүн зонойхинь 79.5% хара арһатай болобошье энэ ангилалда олон үндэһэтэн багтадаг. Албан ёһоной 11 хэлэнэй 9 Африкын хэлэнүүд юм. 2006 оной байдалаар Урда Африка хүн зониие 47.4 сая гэжэ тоособо.
Түүхэ
Мүнөөнэй Урда Африка нютагта оршон үеын хүнүүд 100,000 үлүү жэлэй турша оршон һууһан. Харин Һайн Найдалай хушуунаар үнгэрхэ замые оложо нээһэнээр Голландын Зүүн Энэдхэг Компани мүнөөнэй Кейптаун болохо газарта 1652 ондо амарха зогсоолые байгуулба. Кейптаун 1806 ондо Британиин колони болоһтон байна. 1820-оод оной үедэ Европошуудай һууришил улам тэлэһэн болоод тэрэнэй ушарынь Бурнууд (анханай Голландиин һуугшанар) болон Британишууд уласай хойто, зүүн хэһэгэй газарай болгон абаа. Үрэ дүндэ тэдэ болон нютагай унаган зон болохо Коса, Зулушууд хоорондо мүргэлдөөн бии болоһон байна. Хожомынь алмаз олдоһоноор Британи, Буршууд Урда Африка кристалл бодосой нөөсые өөртөө абаха гэжэ Англи-Бур дайн болобо. Хэдыгээр Буршууд илагдаһан болобошье 1910 ондо Британиин эрхэ мэдэл дооро Урда Африкада хизгаарлагдамал тусгаар тогтонолые үгэһэн байна. Британида эсэргүү бодолгонууд бүрин тусгаар тогтониһон дээрэ тулгуурилжа байһан болоод 1961 ондо Урда Африка бүгэдэ найрамдаха улас болоһон бэлэй. Иигээд тэригүүлэгшэ Үндэһэнэй нам апартеид гэжэ тусгаарлалтые зүбшөөрһэн хуулиие тогтообо. Гэбэш энэнь дотоодо, гадаадаһаа шүүмжэлэл хүртэжэ байһан болоод 1990 ондо хуушан юрэнхылэгшэ Фредерик Виллем де Клерк энэ хуулиие буулгажа эхилжэ, 1994 ондо анханай арадшалһан һунгуули ябагдаһан байна. Энэхүү һунгууляар Нельсон Мандела болон мүнөө ударидагша нам, Африкын Үндэһэнэй Конгрессые эрхэ мэдэлдэ хүргэбэ.
Холбооһон
Категори:Африка
Вьетнам
Вьетнам (Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam) — Аазийн улас. Ниислэл хото — Ханой.
Бюро
Зүүлтэ
Категори:Байгуулга
Гайана
Гайана - Америкийн улас.
Категори:Урда Америкэ
Чуваши
Бүгэдэ Найрамдаха Чавааш Улас (Чувашская Республика — Чувашия; Чӑваш Республики, Chăvash Respubliki), гү, али Чуваши (Чувашия, Chuvashiya; Чӑваш Ен, Chăvash En), болбол Оросой холбоото уласай нютаг можо. Ниислэл — Чебоксары.
Сефевиин улас
Сефевиин улас (, صفوی‌لر - Səfəvilər), гээшэ 1502-1722 оной хоорондо байһан Ойрохи ба Дунда Дурнын Сефеви обог удамай улас. Сефевиин улас дервиш Сефевие гэжэ шажанай бүлэгэй шейхэй хүбүүн I Исмаил Сагаан Хонидой уласые болон тэрэнэй холбоотоноо диилэһэнэй һүүлдэ байгуулһан байна. Сефевиин улас мүнөө үеын Иран, Азербайжан, Армениин нэгэ хуби, Афганистанай ехэнхи хуби, заримдаа Ирак багтааһан.
XVI зуун жэлэй һүүл һүрэтэр Сефевиин шахуудай тулгуур түрэг азербайжан обог аймагуудай изагууртан болон сэрэгүүд (кызылбашууд) байгаа. Анхандаа Сефевиин улас түб нютаг Азербайжан байгаад, ниислэлнь — Тебриз (1555 оной хүрэтэр; 1555—1597/98 оной хоорондо — Казвин, 1597/98 онһоо — Исфахан).
Сефевиин улас Осман эзэнтэ гүрэнтэй болон узбек хануудтай дайлаба. I Тахмаспын хааншалгын (1524—1576 оной хоорондо) һүүлдэ Сефевиин улас олон улас орондо задарба. Тэрэ үедэ Османай эзэнтэ гүрэн баруун хойто нютагые эзэлээд, узбег ханууд Хорасаниие эзэлээ. Улас гүрэн унаха аюулда орожо, кызылбаш, курд ба лур изагууртануудай диилэнхи хуби I Аббасай урда эрьен тойрон хүреэлжэ эхилээ. Шэнэ арми бии болгоһон ушар дээрэһээ I Аббас Азербайжан, Хорасан ба Ирагые бусаажа гүрэнөө һэргээбэ.
XVII зуун жэлдэ Сефевиин уласта дахин буһалгаан боложо, XVIII зуун жэлдэ үргэлжэбэ. 1709 ондо эсэргүүсэн бодоһон афганшууд 1722 ондо Исфаханиие абаба. II Тахмаснын үедэ (1722—1732) Осман эзэнтэ гүрэн Үбэр Кавказые ба Баруун Ираниие эзэлжэ, Орос Каспи шадар можонуудые эзэлбэ. Афганшуудта ба түрэгүүдтэ амжалтатайгаар эсэргүүсэһэн Надир жанжан 1736 ондо Сефеви обог удамые хаһагдаба.
Зүүлтэ
Категори:Азербайжанай түүхэ Категори:Иранай түүхэ Категори:Иракай түүхэ Категори:Түрэгэй түүхэ
Того
Того - Африкийн улас.
Категори:Африка
Ямал-Ненец автономито тойрог
Ямал-Ненец автономито тойрог — Оросой холбоото уласай нютаг можо. Тюмениин можын дүрэм хуулиин ёһоор, Ямал-Ненец автономито тойрог Тюмениин можодо агуулна. Ураалай холбооной тойрогто, Баруун Сибириин эдэй засагай бүһэдэ оруулдаг мүн. Засаг захиргаанай түб — Салехард хото.
1930 оной 12 һарын 10 үдэртэ байгуулһан юм. Талмайнь 769 мянган дүрбэлжэн км. Ажаһуугшадай тоо 534 104 хүн (2016), хотынхид 83,67% ; үндэһэтэнэй бүридэл — ненецүүд (5,9 %), хантынууд (1,9 %), ородууд (61,7 %), татарнууд (5,6%), украиншууд (9,7%), башкирнууд  (1,7 %).
Газар зүй
769 250 км² талмайтайгаар Оросой 5-дахи томо нютаг можо юм.
Тойрогой дотор Туйлай тойрогһоо 800 км тээшэ, 73°хойто утаригта байрладаг Ямал байна.
Эдэй засаг
Ямал-Ненец автономито тойрог хадаа Оросой эгээн шухала байгаалиин хиин олзобори, Оросой байгалиин хиин 90% үлүү эндэ үйлэдбэрилэгдэнэ. Тиигээд эндэ Оросой газарай тоһоной 12% үйлэдбэрилэгдэнэ. Тус нютаг можо Оросой эгээн томо компани «Газпромдо» шухала. Мүн «Новатек» – гүрэнэйнгөө хоердохи томо хиин үйлэдбэрилэгшэ – эндэ эдибхитэй байгаад Тарко-Саледэ штаб-квартиратай.
Сагай бүһэ
Ямал-Ненец автономито тойрог Екатеринбургын саг сагай бүһэдэ байрлана. UTC-һаа +5:00 шэлжэлтэтэй. Москвагай сагһаа тус сагай бүһэ +2 сагай үргэлжын шэлжэлтэтэй байгаад Оросто MSK+2 гэжэ тэмдэглэгдэнэ.
Зүүлтэ
Категори:Ямал-Ненец автономито тойрог
Бюрократи
Бюрократи (bureau «бюро, канцеляри» + κράτος «засаг») — түшэмэд (ноёрхуу) ёһоной системэтэй захиргаан, мүлжэгшэдэй тала улас түрын үмэгэлжэ, арад зониие даралха ёһо; юрэдөө, бүхы зоной бодото байдалһаа таһархай ба юумэнэй ганса газаада дүрсэ баримталһан албан хойрог ябадал.
Байгал шадар аймаг
Байгал шадар аймаг (Прибайка́льский райо́н; Байгал шадар аймаг, Baigal Shadar aimag) — Буряад Уласай аймаг. Аймагай түб — Турантай. Талмай:. Хүн зон:.
Газар зүй
Аймагай дэбисхэр дээгүүр Сэлэнгэ, Түрхэнэ, Итанца, Ангар, Хихэ, Пьяной, Эрхэлиг, Хаям гэхэ мэтэ гол мүрэд урдадаг. Эдэ голнууд Байгал далайн уһан һабада хамаарна. Эгээл үндэр сэгынь 2100 метртэ хүрэдэг.
Бюрократи
Зүүлтэ
Категори:Бюрократи Категори:Улас түрэ
Венесуэлэ
Хүн зон ба эдэй засаг
Урда Америкын хойто хэһэгтэ 912.050 кв.км газар нютаг эзэлэн оршодог улас. 2003 оной үнэлгээр 24.654.694 хүн зонтой байһан ба мүн ондо хүн зоной жэлэй дундажа үсэлтэ 1.48 хуби боложо, 2050 ондо 37.106.394 болохо түлэбтэй ажа һэн. 27 хүндэ 1 кв.км газар нютаг ногдодог. Хүн зоной 87 хубинь хотодо, 13 хубинь хүдөө нютагта оршон һуудаг байна. Ниислэл Каракас хото 1.975.787 хүнтэй, хүн зоной 67 хубинь эрлиизүүд. 21 хубинь сагаан арһатан, 10 хубинь хара арһатан, дүнгэжэ 2 хубинь уугуул индейшууд ажа. Албанай хэлэниинь испани. Католик шажантан. 2003 оной үнэлгээр дундажа наһалалта 73.8, нярайн эндэгдэл 1000 түрэлтэндэ 24 бүридхэгдэһэн байна. 2003 оной үнэлгээр хүн зоной 93.4 хубинь бэшэг үзэгтэй. Дотоодын ниитэ бүтээгдэхүүнэй 5.2 хубиие болбосоролой һалбарида зарсуулһан болоод албан ёһоной һургалта 7 жэл, нэгэ багшада 23 һурагша ногдожо байба. 1000 хүндэ 301 радио, 109 утаһан, 189 телевизор, 206 һонин хэблэл, 10.000 хүндэ 9.2 интернет оногдожо байһан байна. Венесуэлые 1498 ондо Колумби нээһэнэй дараа жэлынь Испани улас түримхэйлэн эзэлбэ. 1810 ондо Испаниин колонизацилгада эсэргүү бодолго гаража 1821 ондо тусгаар тогтонолоо олоһон байна. Венесуэлын засаг захиргаанай нэгэжэнь холбооной 20 можо, холбооной 1 тойрог, холбооной 2 бүһэ нютаг болон эзэмшэл газарһаа бүридэл болодог байна.
Түрын түрүүшын юрэнхылэгшые 6 жэлэй хугасаатай һунгаха ба тэрэ түрэ, засагай эрхые дабхар гүйсэдхэдэг, хуули тогтоохо байгуулгань 165 гэшүүнтэй 5 жэлээр һунгагдадаг Үндэһэнэй Ассамблей юм. Венесуэлын газарай хэбэлэй газарай тоһон, хүнгэн сагаан, байгаалиин хии, түмэрэй хүдэр зэргэ баялигтай. Хүдэлмэри эрхэлэгшэ хүнэй тоо 2001 ондо 10.170.553 байһанай 11 хубинь хүдөө ажахын, 24 хубинь үйлэдбэрилэлэй, 65 хубинь үйлэшэлгээнэй һалбарида ажаллажа байһан ба ажалгүйдэл 14.9 хуби байгаа. 2000 оной уласай түһэбэй оролго 24.8 тэрбум, заралга 26.3 тэрбум доллар, 2001 ондо экспорт 25.3 тэрбум, импорт 16.4 тэрбум доллар, 2001 онд дотоодын ниитэ бүтээгдэхүүн 125 тэрбум долларта хүрэжэ нэгэ хүндэ 5.070 доллар ногдохо болоо. Дотоодын ниитэ бүтээгдэхүүнэй 50.4 хубиие үйлэдбэрилэлэй һалбари бай болгоһон байна. Зэбсэгтэ хүсэнэй бэе бүрилдэхүүн 2001 ондо 82.300 хүнтэй байһан ба тэрэндэ дотоодын ниитэ бүтээгдэхүүнэй 1.5 хубиие зарана. Мүнгэнэй нэгэжэнь боливар нэрэтэй.
Холбооһон
Категори:Урда Америкэ
Холбооной Суглаан
Оросой холбоото уласай Холбооной Суглаан (Федеральна Суглаан) гээшэ Оросой холбоото уласай түлөөлэгшэ хуули тогтоохо эмхидхэлгэ мүн.
Холбооной Суглаан Арадай депутадуудай зүблэлэй орондо 1993 оной Оросой холбоото уласай Үндэһэн хуулиин 5-дугаар бүлэгэй ёһоор үүсхэн байгуулагдаһан бэлэй. Холбооной Суглаан Холбооной Зүблэл ба Гүрэнэй Дүүмэ гэжэ хоёр танхимһаа бүридэдэг. Холбооной Зүблэлые ба Гүрэнэй Дүүмые бүридэхэ гурим холбооной хууляар тодорхойлогдоно. Хэн нэгэн Холбооной Зүблэлдэ ба Гүрэнэй Дүүмэдэ нэгэ доро һууха эрхэгүй. Холбооной Суглаан болбол үргэлжэдөө үйлэдэхэ эмхидхэлгэ мүн. Хоёр танхим амяараань зүблөө хэдэгшье һаа, Оросой Юрэнхылэгшын, Оросой Үндэһэн хуулиин Шүүхэ газарай ба хари гүрэнэй тэригүүнэй хандалга хоюуландаа шагнажа болохо. Холбооной Суглаанай танхим бүри өөрынгөө регламент абтадаг ба өөрынгөө ажал ябуулха доторой журамые шиидхэдэг.
Зүүлтэ
Категори:Оросой холбоото улас
Капитанай басаган
«Капитанай басаган» (Капитанская дочка) гээшэ Александр Пушкинай 1836 ондо хэблэгдэһэн Пугачёвой буһалгаан тухай түүхэтэ туужа юм. Тус зохёолые 1940 ондо буряад хэлэн дээрэ Д. Черниновой оршуулан хэблэһэн юм.
Тус туужа 1773-1775 онуудта болоһон Пугачёвой буһалгаан дээрэ үндэһэлэн, тэрэ сагай ажабайдал зураглан харуулагдана. Харуулһаа тэргэдэһэн доной казак, эрэс үзэлтэ Емельян Пугачёв гэгшэ яигай казагуудые суглуулжа тосхон дээгүүр үймөө хэжэ, бэхилэлтэнүүдые эзэмдэн абажа, таряашадай дайн эхилһэн байгаа.
Туужын гол герой Пётр Гринёв, Савельичэй гарта үгтэжэ, Петербургын сэнгүүтэ һайхан байдалай орондо, дүлии холын газарай уйдхартай хүхэ байдалда эльгээгдэнэ. Белогорск хэрэмдэ алба хэжэ байхадаа, ноён комендант капитанай Мироновой басагантай танилсаад, тэрэнь бүхы һанаа сэдьхэлыень эзэлнэ. Пётр Мария Ивановнае Пугачёвой хэһээлтэһээ абаржа шадана.
Ном зохёол
Категори:Орос зохёолнууд Категори:Александр Пушкин
Деми Ловато
Деметриа Девонн "Деми" Ловато (Demetria Devonne "Demi" Lovato 1992 оной 8 һарын 20-ндо түрэһэн) — Америкын өсвөр наһанай дуушан, ая зохёогшо, зүжэгшэ юм. Тэрэ өөрын карьерээ 6 наһатайдаа “Барни найзууд” цувралын Анжелагын дүрд тоглосноор эхилүүлһэн юм (тэндэ л өөрын экс-һайн найз Селенатэй таарсан юм). Тэрэ Мексикэ, Ирланди, Итали холисотой. 7-р ангид нь хүүхэдүүд дээрэлхээж байснаас боложо һургуулиһаа гаража, гэрээр һуража эхилһэн. Тэрэ багааһаа л дуушан болохые хүсдэг байһан бүгөөдэ "Дуулахань минии хуби заяа, харин зүжэглэхэ бол хобби” гэжэ хэлэһэн удаатай. Эхинэй сомог нь Джонас Бразерстай хамтаран бэшэһэн дуунуудтай сомог болохо "Don’t Forget" бүгөөдэ ехэ эрчимтэй цоглог дуунуудтай; дараагийнх нь "Here we go again" бүгөөдэ ехэ амжалат олоһон сомог, мүн ехэ магтаал хүртэһэн. Тэрэ эхилээд Кэмп Рокто тоглоһоноор олоной анхаaрлые татаһан юм, дараагаарынь Кэмп Рогой 2-р ангида тогложо баһа л багагүй амжалта олоһон. Түүнчлэн Prison Break, As the bell rings, Sonny with a chance олон ангита киногой гол дүрэ, Princess Protection Program, Camp Rock: Final Jam-д тоголһон. Тэрэ 1 эгч (Даллас), эхи нэгэтэй 1 эмэгтэй дүүтэй (Мэдисон).
Амидарал
Амидарал бол амидарал хэмээн танихань орёогүй болобошье тухайлан тодорхойлход бэрхэ. Амидаралай тухай шудалдаг ухааные биологи гэжэ нэрлэнэ. Зүйл бүриин амитанда амидарха дундажа хугасаа бии. Бүхы амидарал наранһаа шууд болон шууд буһаар эршэм хүсээ абана. Нарагүйгээр амидарал үргэлжэлхэгүй.