cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сим Хун
1901 оной 9 һарын 12-то Сеул хотодо түрэһэн намтартай. 1919 ондо, ахалагша ангиин һурагша болоод ябахадаа, Япон эзэнтэ гүрэнэй эзэрхэг түримхэй ябуулгануудта эсэргүү Гурбан һарын нэгэн үдэрэй хүдэлөөндэ (삼일운동, Самиль хүдэлөөн) хабаадаад баригдажа, дүрбэн һарын туршада шорондо хаагдаа һэн. Шоронһоо табигдаһанай удаа Хитадай Чжэцзян можын дээдэ һургуулиин удха зохёолой тэнхимдэ һураба. 1924 ондо һургууляа дүүргэжэ, түрэһэн нютагаа бусаһан юм. Сим Хун Японой засагай зүгһөө эзэрхэг хамалганда ороһоншье һаа, зүрхэ сэдьхэлээрээ сүхэрөөгүй, эхэ нютагайнгаа эрхэ сүлөөгэй түлөө тэмсэхээр хэзээдэшье бэлэн байгаа. Энэ үедэ тэрэ сониной сурбалжалагша болоо, ирагуу найрагшын, уран зохеолшын абьяасынь элирээ бэлэй. Солонгос уласай тусгаар амяарлан тогтоһоор арбан жэлэй үмэнэ, оройдоо 35 наһатайдаа Сим Хун балнад үбшэнһөө наһа бараһан юм.
Шухала зохёолнууд
Категори:Солонгос зохёолшод Категори:Солонгос ирагуу найрагшад
Тонга
Тонга - Австрали болон Океаниин улас.
Категори:Австрали ба Океани
Тоогой ухаан
Холбооһон
Категори:Шэнжэлхэ ухаан Категори:Байгаалиин шэнжэлхэ ухаанууд
10 һарын 15
Арбадугаар һарын 15 — Григориин литын жэлэй 288-дахи үдэр (үндэр жэлдэ 289-дэхи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 77 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Энэ үдэр наһа бараһаниинь
Категори:Үдэрнүүд
Сэгрэм
Сэгрэм (Orchis militaris) 2-3 м. үндэрєєр ургадаг. Сэсэгүүдынь сэрэгшын малгай hануулдаг, тиимэhээ шлем малгайтай сэсэг гээд нэрлэгдэдэг. Сэгрэмэй ургадаг газарта хахалалгын хүдэлмэринүүдые ябуулжа, ургадаг талмайень бага болгоhон, мүн тиихэдэ үндэhыень эмдэ хэрэглэхын түлєє малтажа абадаг, үлэмжэ hайхан сэсэгыень гоёын түлєє баглаа болгон суглуулдаг ушарнуудhаа сэгрэмэй тоо үсєєржэ байнхай.
Категори:Ургамалнууд
Йозеф Һайдн
Франц Йозеф Һайдн (Franz Joseph Haydn, 31.05.1732, Рорау — 31.03.1809, Венэ), Австриин хүгжэмэй зохёолшо, Венын һунгадаг (классикын) һургуулиин түлөөлэгшэ. Һайднын зохёолгодо һунгадаг хүгжэм зэмсэгэй жанрнууд (симфони, квартет гэхэ мэтэ), дүрсэнүүд (сонатнын дүрсэ), дэбжэлтын заршамууд, оркестрын бүтэсэ бүрилдүүлээ. Арадай холбоонуудай үргэн байдад Һайднын хүгжэмэй онсо шанар байна. 104 симфонинууд, 83 квартедууд, 52 фортепианын сонатанууд, ораторинууд («Дэлхэйн бүтээлгэ», 1798; «Жэлэй уларил», 1801), 14 мессэнүүд, дууринууд гэхэ мэтэ.
Намтар
1761 ондо тэрэ Австриин хүсэрхэг нүлөө ехэтэй изгууртан Эстерхази түшэмэлэй ордондо найрал дуунай туһалха хэхэ болоһониинь тэрэнэй амидаралда эрьелтэ болобо. Тэрэнэй ажал үүргын хубаарида хүгжэм зохёохо, оркестр ударидаха, дууриин үедэ үсөөнхи хүгжэм бэлэдхэхэ ажалнууд багтажа байгаа. Тэрэ энэ ордондо бараг 30 жэл ажаллахадаа өөрын амидаралайнгаа диилэнхи бүтээлые эндэ туурбижа энэ үень тэрэнэй сэсэглэлгын үе болоһон байна. 1781 ондо тэрэ Венэдэ ерэһэн Моцарттай танилсажа нүхэрлөө. XVIII зуунда Итали, Германи, Австри, Франци зэргэ Европын уласуудта ябагдаһан хүгжэмэй шэнэ эршэтэй дабалгаань "Венын һунгадаг (классикын) һургуулиин" үндэһэ боложо Һайдн, Моцарт, Бетховен гэһэн гурбан ноён орьёл түлөөлэгшэ тоологдоно.
Фортепианын хүгжэм
Категори:Австриин хүгжэмэй зохёолшод
Алтай Республикын дуулал
Алтай Республикын дуулал (алтай: Алтай Республиканыҥ Гимны)
Холбоос
Категори:Алтай Республика
Тувалу
Тувалу - Австрали болон Океаниин улас.
Категори:Австрали ба Океани
Австрали
Австрали болбол хүгжэһэн оронуудай нэгэн, дэлхэйн арбан гурбадахи арадай ажахы болон нэгэ хүндэ ДНБ-ээрээ зургадахи орон мүн. Сэрэгэй гаргашаараа Австрали дэлхэйдэ арбан хоёрдохи болоно. Хүнэй хүгжөөлгын индексээр Австрали хоёрдохи һуури эзэлжэ, амидаралай шанар, элүүрые хамгаалга, болбосорол, эдэй засагай сүлөө, эрхэтэнэй эрхэ сүлөө ба улас түрын эрхэ гэхэ мэтэ олон хэлтэстэ доодо һуури эзэлнэ. Австрали хадаа G20, OECD, WTO, APEC, НҮБ, Үндэһэтэнэй хамтын нүхэрлэлэй, АНЗЮС-ай ба Номгон далайн аралнуудай хуралай гэшүүн юм.
Түүхэ
Австралиин аборигенүүдэй үбгэ дээдэнэр Австралиин газар нютагта мүнөөһөө 42-48 мянган жэлэй тэрэ тээ ерэһэн гэжэ үздээг. Тухайн үедэ Зүүн Урда Ази болон Австрали томо мүльһэн хабтангаар ниилэжэ байһан тула тэрэнээр дамжан Австралида хүн һуурижажа, нютаглаһан гэжэ ехэнхи эрдэмтэд таамагладаг байна. Бодотой тэдэ уугуул австралишуудые бии болгоһон юм. Уугуул австралишууд тэнгэри шүтэлгэтэй, ан гүрөөл ехэ хэдэг, арадай аман зохёол, үльгэр ехэ хүгжэһэн байна. Бодото энэ шанараараа уугуул америкашууд болон азиин ехэнхи уласуудтай адли. Тус уласай Мунго голой һаба газарһаа эртэнэй хүнэй араг яһан ехээр олдодог. Һүүл үеын шудалгаанһаа харахада, мүнөөһөө 70 мянган жэлэй үмэнэ австралиин аборигенүүдэй үбгэ дээдэнэр ерэжэ һуурижаһан байха боломжотой.
Европын ноёрхол
1770 ондо HM Bark Endeavour хүлэг онгосоор аялжа Австралиин газар нютагай талаар дэлхэй ниитэдэ анха танюулжа, аялагшадые анхалан эльгээһэн улас бол Һолланд юм. Тэдэ 1606 ондо Австрали нютагта хүл табяа һэн. Түүхэдэ тэмдэглэһэнһээ харабал, Һолландын нэрэтэ далайгаар ябагша Виллем Янсзон 1606 оной хоёрдугаар һарын 26-най үдэр Кейп-Йорк хахад аралай хажуу Пеннефазер голой оршомдо эрьедэ түрүүшынхеэ хүрэжэ ошобо. Тэрэ хойто болон баруун талын эрьеэ бүтэн тойрожо, анхалан бууһан газараа «Шэнэ Һолланд» гээд нэрлэбэ. Һолландшуудай амжалтаһаа шалтагаалан британишууд мүн Австралиин зүг хараа һунаажа эхилһэн юм. Англиин аялагша Уильям Дампир 1688 ондо Шэнэ Һолландын баруун-хойто хэһэгэй эрьедэ хүрэһэн бол 11 жэлэй һүүлдэ гү, али 1699 ондо энэ газараа дахин ерэһэн бэлэй. Тэрэ эзэн хаанай зүблэлэй гэшүүдтэ энэ талаар мэдээсэл үгэжэ, уламаар Австралиие эзэлэн ноёрхохо гэһэн британишуудай хүсэл улам дэбэрһэн юм. 1770 ондо алдарта аялагша Джеймс Кук эзэн хаанай зүбшэрөөлые дахажа, һолландшуудай хүреэгүй зүүн эрьедэ хүрэжэ уламаар энэ газарые Шэнэ Урда Уэльс гэжэ нэрлэһэн байна.
Ехэ британишууд 1700-аад оной һүүлээр Америкэдэхи хиналта алдаад байһан тэрэ саг үедэ Британиин эрхэ ямбатанууд ондоо шэнэ түби, илангаяа шэнэ тутам элирээд байһан Австралида тун ехэ анхаарал хандуулжа уламаар ахамад Артур Филлипдэ Австралиие нэн дары мэдэлдээ абахые даалгаба. Уламаар Шэнэ Урда Уэльстэ захиргаанай байра барижа эхилһэн байна. 1788 оной нэгэдүгээр һарын 26-най үдэр мүнөөгэй Сидней хотын Порт-Джэксондо түр лагерь байгуулжа, тугаа мандуулаа. Энэ үдэрые австралишууд Үндэһэтэнэй үдэр болгон тэмдэглэдэг. Австралиин багашье гэһэн нютагта хиналтаа тогтоогоод байһан австралишууд тус уласай ойролсоо нэгэн шэнэ аралые нээжэ Ван-Дименэй газар гэжэ анха нээһэн хүнэй нэрэмжээр нэрлэбэ. Энэнь мүнөөгэй Тасманиин арал юм. 1828 он гэхэдэ Австралиин баруун хэһэгые тэрэ шэгтэнь хиналтадаа абажа уламаар «Суон-Ривер колони» гэжэ нэрлэбэ. Урда Австрали можо 1836 ондо, Виктори можо 1851 ондо, Квинсленд можо 1859 ондо Ехэ Британиин мэдэлдэ бүрин шэлжэһэнээр Австралиин урда хэһэг Австралиин мэдэлдэ ерэбэ. Шэнээр байгуулагдаһан можонууд хоорондоо тон ехэ зайтай тула можонуудые хоорондо авто зам, галта тэргээр холбохо ехэ ажал Ехэ Британида үлэһэн юм.
Европошуудай эзэлэн ноёрхол уугуул австралишуудта хүндээр туһаба. Саяһаа үлүүгээр тоологдожо байһан аборигенүүд олон янзын халдабарита үбшэн, тахал зэргээр олоноороо хяаран унаха болобо. Шэнээр һуурижажа болоһон британишууд уугуул австралишуудые богоолоор ашаглажа, эхэнэрнүүдые хүсэндэхэ, үхибүүдыень нюусаар онгосодо һуулгажа, Ехэ Британида худалдажа эхилээ. Уугуул үндэһэтэн хүнэй ёһонһоо гажанууд хандаһан гэдэгые 1967 ондо болоһон олониитын һанал асуулгаар хүлеэн зүбшөөрһэншье һаа, 1992 ондо Австралиин парламент албан ёһоор хүлисэл гуйһан бэлэй. 1900 онһоо 2005 он болотор уугуул австралишуудые шудалха, амидаралай хэб шэнжэ, хэлэнэй онсолиг, үльгэрэй талаар шудалха зорилготойгоор «Абориген австралишуудай ба Торрес аралайхид тухай хороон» албан ёһоор ажаллажа байна.
Һүнэһэн
Һүнэһэн ( — бла, амидаралай эршэм), сэдьхэл, гү, али атман — амитанһаа би гэһэн саг үргэлжын, бэеэ даанхай, хубаагдахагүй бүд юм.
Христосой шажан
Христосой һургаал дээрэ һүнэһэн гэжэ бурханһаа үгэһэн хүнэй бодосгүй мүн шанар байна, тэрэниие мэдэрэл, сүлөө, ухаанай (гурбалһан һүнэһэн — «троичность души») мүн шанар. Үхэл һүүлдэ бодолтой биие үргэлжэлүүлгэд, бурханһаа шүүхээр хэргые шиидбэрлэлгэнэ. Тиигээд һүнэһэн тэнгэриин орон руу гү, али тама орон руу ябана. Мүн Католик сүмэдэ пургатори ( «чистилище» ) тухайн һургал байна.
Буддын шажан
Буддын шажанда сэдьхэл «атман» гэжэ нэрэтэй. Анатмавадын ( — бигүй) һургаал дээрэ, атманай бии байлгын этигүүлгэ зоболоной уг үндэһэн юм.
Зүүлтэ
Категори:Гүн ухаан Категори:Шажан мүргэл
10 һарын 16
Арбадугаар һарын 16 — Григориин литын жэлэй 289-дахи үдэр (үндэр жэлдэ 290-дэхи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 76 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Энэ үдэр наһа бараһаниинь
Категори:Үдэрнүүд
Сири
Сири (الجمهورية العربية السورية) — Аазийн орн. Ниислэл — Дамаск.
Холбооһон
Категори:Аази
Фиджи
Фиджи — Австрали ба Океаниин улас. Ниислэл — Сува.
Зүүлтэ
Категори:Австрали ба Океани
10 һарын 18
Арбадугаар һарын 18 — Григориин литын жэлэй 291-дахи үдэр (үндэр жэлдэ 292-дэхи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 74 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Энэ үдэр наһа бараһаниинь
Категори:Үдэрнүүд
10 һарын 17
Арбадугаар һарын 17 — Григориин литын жэлэй 290-дахи үдэр (үндэр жэлдэ 291-дэхи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 75 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Энэ үдэр наһа бараһаниинь
Категори:Үдэрнүүд
10 һарын 19
Арбадугаар һарын 19 — Григориин литын жэлэй 292-дахи үдэр (үндэр жэлдэ 293-дэхи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 73 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Энэ үдэр наһа бараһаниинь
Категори:Үдэрнүүд
Манжуур хото
Талмай: 696 модо². Хүн амын тоо: 570 000 хүн.
Зүүлтэ
Категори:Хитадай хотонууд
Башкортостан Уласай түрын дуулал
Башкоорто Республикын дуулал (бажигид: Башҡортостан Республикаһының Дәүләт гимны)
Холбооһон
Категори:Башкортостан
Виктор Цой
Ви́ктор Ро́бертович Цой (, Виктор Робертович Цой; 1962 оной 6 һарын 21 – 1990 оной 8 һарын 15) — солонгос яһатай Зүблэлтын рок-дуушан, хүгжэмэй зохёогшо, зүжэгшэн юм. "Кино" хамталигые үүсхэн зохёон байгуулагша, ахалагша байгаа. Мүн хэдэ хэдэн кинодо тоглоһон (Игла, Асса) юм. 1962 оной 6 һарын 21 Санкт-Петербург хотодо түрэһэн болон 1990 оной 8 һарын 15 Латви уласта наhа бараhан.
Холбооһон
Категори:Кино
6 һарын 19
Зургадугаар һарын 19 — Григориин литын жэлэй 170-дахи үдэр (үндэр жэлдэ 171-дохи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 195 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Энэ үдэрэй тэмдэглэлтэ баяр
Категори:Үдэрнүүд
11 һарын 7
Арбан нэгэдүгээр һарын 7 — Григориин литын жэлэй 311-дахи үдэр (үндэр жэлдэ 312-дэхи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 54 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Энэ үдэр наһа бараһаниинь
Категори:Үдэрнүүд
Монотеизм
Монотеизм (үгэшэлбэл «нэгэн бурханта үзэл» — μονος —  нэгэ, θεος — бурхан ) гээшэ ганса бурхан тэнгэри байдаг гэжэ онол болоод ганса бурханта үзэл юм. Энэ бурхан тэнгэриие юрэ буса, арюун гэгээн, бүхэниие шадагша, бүхэниие мэдэгшэ, һайн гэнэ. Бурхан юртэмсые бүтээгшэ, хүн түрэлхитэнтэй хамта бүхы амиды юумэниие болгобо гэнэ.
Олон бурхан тэнгэринүүд байдаг гэхэ үзэлые политеизм гэдэг. Грек хэлэнэй моно гү, али ганса, теос гү, али бурхан гэһэн үгэһээ гаралтай. Монотеизм үзэлдэ дүрбэн этигэл бэшэрэлдэ байха ба энэнь Авраамай шажан — христосой шажан, иудаизм, лалын шажан; Энэдхэгэй шажануудай нэгэ — сикхизм зэргэ болоно. Эдэ гурбан этигэл бэшэрэлдэ (христосой шажан, иудаизм хоёрынь адли нэгэ бурханиие заадаг) гурбууландань ганса бурхан байдаг гэжэ зааха болоод шэнжэ шанарай хубида ондоо бурханай мүн шанарые дурдадаг.
Зүүлтэ
Категори:Шажан мүргэл
Эрдэм ухаан
Эрдэм ухаан (шэнжэлхэ ухаан, scientia гэһэн латин үгэһөө гаралтай) гээшэ эрдэм ухаанай шудалалай арга дээрэ тулгуурилһан мэдэлгын согсо, ондоогоор хэлэбэл шудалгын үрэ дүнгээрээ гаргажа абаһан, зохёон байгуулалтада оруулһан мэдэлгэ юм. Шэнжэлхэ эрдэм ухаан гэдэгтэ, зарим тохёолдолдо хэрэглээнэй шэнжэлхэ ухааные (applied science) оруулдаггүй байна.
Зарим тохёолдолдо тоогой ухааниие гурбадахи бүлэг гү, али хиисбэри (абстрактна) шэнжэлхэ эрдэм ухаан (formal science) болгожо илгаха байдаг. Ушарынь, тоогой ухаан дээрэ дурсаһан байгаалиин болон ниигэмэй шэнжэлхэ ухаануудай али али адли болон илгаатай талануудые агуулһан байдаг байна. Хиисбэри шэнжэлхэ эрдэм ухаанда статистика, логикын эрдэм ухаанууд эблүүлнэ. Хиисбэри шэнжэлхэ ухаанда гараһан томо ололтонууд физика болон биологиин, химиин эрдэм ухаанда мүн томо дэбжэлтэ гарахада нүлөөлнэ. Хиисбэри шэнжэлхэ ухаан таамаглал, онол, физикын хуулинуудай үндэһэн болохо ба уламаар тэдэ байгаалиин болон ниигэмэй алишье үзэгдэлэй мүн шанарые нээхэ, элирүүлхэ һуури болоно.
XVIII-XIX-р зуунһаа үмэнэхи үедэ эрдэм ухаанай ухаан бодолгые гансахүү оюун ухаанай һэдэлгэ, дедуктив логикын захирамжаар тодорхойлдог байба.
Миссисипи мүрэн
Миссиссипи мүрэн (оджибве misi-ziibi «Агуу Мүрэн», Mississippi River) — Америкын Нэгэдэһэн Уласай Миннесота можодо оршохо Итаска нуурһаа эхэ абан урдажа, Мексикын буланда шудхадаг мүрэн юм. 3779 км утатай болоод утаараа Миссури мүрэнэй дараа 2-то ородог.
Газарзүй
Миссиссипи мүрэндэ шудхаха 2 томо гол байдагиинь Монтана можоһоо эхэтэй Миссури болон Пеннсилвани можоһоо урдаха Охайо голууд юм. Миссиссипи гэдэгынь нютагай уугуул ерэгэд болохо Индианшуудай хэлэһээ гаралтай ба "Томо гол" гэһэн удхатай. Охайо голтой ниилхэ сэгһээ хойто хэһэгые Дээдэ, үмэнэ хэһэгые Доодо Миссиссипи гэжэ хэлэдэг. Джефферсон-Миссури-Миссиссипи голуудынь ниилжэ урдан Дэлхэйдэ утаараа 4-тэ орохо 6300 км урта томо системэ үүдэгэдэг байна.
Урида мүрэнэй дагууха газар Франциин эзэмшэлдэ байһан тула Сент Пол хотоһоо Шэнэ Орлеан хүрэтэр францишуудай бариһан хото һуурин газарнууд нилээд бии. Миссиссипиинь нилээд олон һалаа гол мүрэнтэй болоод заримые дурдабал:
Зүүлтэ
Категори:Гол мүрэн
Уран бэшэлгэ
Уран бэшэлгэ (Ород: каллиграфия) гэдэг боло уран һайханай нэгэ түхэл юм. Оршин үедэ бэшээшэ сэтгэжэ, алишье үгэе гоёмсог, маяг, жэгтэй харагдуулахаар урладаг. Мүн зарим бэшэлгэнь үгэ, үзэг танигдахад бэрхэ, тал бүрэһээ өөрээр уншигдаха, эсэбэл бэлэг тэмдэгэ, хүн, амитан, юмиие хамтатган зураглаһан байха зэрэг олон талаһаа дүгэнэжэ болодгоһоо мүн бэшэг болон зурагай холимог урлал болоно.
Уран бэшэлгэ мүн хурим, алишье ёһололой урилга, бэшэгэй тиг, гараар урлаха бэлэг тэмдэг, шажанай урлал, зарлал, шулуунай бэшэг, уран һайхан бэшэг гэхэ мэтэ үргэн хүрээндэ тусгалаа олдог болоһон.
Арабай уран бэшэлгэ
Категори:Хэлэн Категори:Уран һайхан
10 һарын 20
Арбадугаар һарын 20 — Григориин литын жэлэй 293-дахи үдэр (үндэр жэлдэ 294-дэхи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 72 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Энэ үдэр наһа бараһаниинь
Категори:Үдэрнүүд
Микеланжело
Микеланжело ди Лодовико Буонарроти Симони (Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni, 1475 оной гурбандугаар һарын 6 – 1564 оной хоёрдугаар һарын 18) ехэбшэлэн Микеланжело гэдэг нэрээр хүнүүдтэ алдаршаһан, Италиин Һэргэн мандалтын үеын зурааша, уран барилгашан, уран барималша, зохёолшо, яруу найрагша, зохёон бүтээгшэ болоод баруун зүгэй уралиг болон инженерлэлэй хүгэжэлдэ ехэ хуби нэмэри оруулһан хүн юм. Тэрэнэй дахин дабтагдашгүй абьяас суу бэлэг тэрэ үеын уралигта ноёрхоһон байһан хэбшэмэл сэдьхэлые эбдэһэнэй түлөө тэрэниие болон Леонардо да Винчи, Рафаэль Санти хоёрые һэргэн мандалтын үеын ехэ гурбан гэгдэдэг. Нэрэнэйхи үүсэл Микел (Michael) Ангел (Тэнгэриин дангина)(angelo) хоёрой ниилэмэл юм.
Зүүлтэ
Категори:Италиин уран зураашад Категори:Италиин уран барималшад Категори:Италиин уран барилгашад
Чарльз Дарвин
Чарльз Дарвин (Charles Robert Darwin, 1809 оной 2 һарын 12 - 1882 оной 4 һарын 19) эволюциин онолоороо алдаршаһан, Англиин натуралист, биологиша байгаа. Дарвин анха эрдэмтэдэй дунда геологиин һалбарида оруулһан хуби нэмэрээрээ алдаршаһан болоод үүнэй дараагаар бүхыл амиды бэе нэгэ буюу бага тооной үбэгһөө байгаалиин шэлэлгын замаар хубисажа ерэһэн хэмээн үзэжэ, үүндэ шэнжэлхэ ухаанай нотолгоое үгэбэ.
Түүниин амиды байха хугасаанда эволюциин онол эрдэмтэд болон юрэдын ергэдэд хүлээн зүбшөөрэгдэһэн болоод байгаалиин шэлэлгын тухай онол 1930-аад ондо эволюциин процессын гол тайлбари болохонь хүлээн зүбшөөрэгдэһэн. Эдэгээрэнь олоогой эволюциин онолой гол тулгуури боложо үгэдэг.
Дарвинай нээлтэнь амиды бэеын олон янза байдал яажа бии болоһоные тайлбарилдагаараа биологиин шэнжэлхэ ухаанай тулгуури боложо үгэдэг байна.
Эволюциин онолоо болобосоруулһан
Дарвин Эдинбургэй Ехэ Һургуули, дараань Кембриджэй Ехэ Һургуулида һуралсажа байхадаа байгаалиин түүхэдэ һонирхолтой болоһон байна. 1831-1836 оной хоорондо 5 жэлэй турша Бигль хүлэг онгосоор аялжа байха ябаса дахи түүниин онолнууд ба ажаглалтанууд Чарльз Лайелиин онолнуудые баталгаажуулжа, геологиша болгоһон болоод энэ аялалайхаа тэмдэглэлые хэблэжэ ниитэлһэн түүниие алдартай номой зохёолшо болгобо.
Тэрээр аялалай ябасада суглуулһан амитан ургамал, шулуужаһан амиды бэеын газар зүйн тархалтын тухай эргэлзэһээр, зүйлнүүдэй трансмутациин тухай шудалжа 1838 ондо байгалиин шалгарлай тухай онолоо анха гаргаба. Өөрын бодол һанаагаа бусад натуралистуудтай хэлэлсэжэ байһан болобошье түүниин геологиин ажал һаада боложо, олон жэлэй турша онолоо болобосоруулха шаардалагатай байба. 1858 он хүрэтэр онолоо болбосоруулһаар байтар өөрын онолтой түһэтэй онолой тухай Альфред Рассел Уоллес түүндэ эссе бэшэжэ ябуулһанаар, хоёулангын онолые даруй хамтад хэблүүлбэ.
10 һарын 21
Энэ үдэр наһа бараһаниинь
Категори:Үдэрнүүд
Манжуур
Манжуур али Манжу (Manzhou, хитад: 滿洲 али 满洲, пинин: Mǎnzhōu):
Халяар
Халяар (Allium ursinum) нонгинын түрэлэй ногоон (эндэ үнгэ тухай хэлэгдэнэгүй, гэбэшье үнгэньшье мүн лэ ногоон байха) ургамал. Витамин ехэтэй энэ ургамалые хүнүүд урда галабhаа нааша суглуулжа, бүхэли үбэлдөө эдеэ хоолдоо холижо хэрэглэдэг. Хабарhаа эхилжэ 1,5-2 hарын туршада, ургажа захаламсаарнь суглуулдаг. Халяарай ургаса үсөөржэ байна гээд элирүүлэгдэнхэй, тиимэhээ тэрэниие огродтоошье тарижа ургуулхада болохо. Байгал шадарай бүхы аймагуудаар ургадаг, зарим газартаа ехэ талмайда айхабтар үдхэнөөр ургадаг.
Категори:Ургамалнууд
10 һарын 22
Арбадугаар һарын 22 — Григориин литын жэлэй 295-дахи үдэр (үндэр жэлдэ 296-дэхи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 70 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Энэ үдэр наһа бараһаниинь
Категори:Үдэрнүүд
Зуунмодон
Зуунмодон — Монгол Уласай Түб аймагай засаг захиргаанай түб болон хото. Аймагай 27 һомоной нэгэн юм. 19.18 км² газар нютагтай. Дотроо 6 багт хуваагддаг. Баһа нютаг дэбисхэрэй даюхардалаар дээрэхи аймагай нэгэн һомон — мүн юм. Богдо хаан уулын үбэртэ Улаан Баатарһаа 30 км зайда байрладаг. Хүн зон — 14,660 (2006 он). Байха компани «Өгөөмөр Зуунмод» (Монголын хүрэнгын биржэдэхи код OZM), бүридхэгдэһэн огноо 1995-04-20.
1733 ондо Зуунмодонһоо 4-8 км зайда Манзашэриин хиид бодоо. Түб аймагай засаг захиргаанай түб Улаан Баатарта байһаниие 1942 ондо һалган Богдо хаан уулын урдада гаргажа Зуун модоной аманда һуурин үүсхэһэн.
Зүүлтэ
Категори:Монгол
Mannagettaea hummelii
Mannagettaea hummelii ондоо ургамалнуудай үндэhэн дээрэ, шүүhэ шэмыень hорожо ургадаг. Өөрын энэ гэхэ үндэhэн үгы, хашарhаншуу намаатай, хүсэд эдеэшэдэггүй жэжэ эдеэтэй. Сэсэгүүдэйнь үзүүрнүүд харалгы хүхэнүүд, хара тээшээ булюу.
Категори:Ургамалнууд
Балнад
Гэдэһэнэй балнад (Гэдэһэнэй тиф), Salmonella typhi (Salmonella enterica серотип typhi) нянгаар үүсхэдэг гэдэһэнэй халдабарита халуун хэжэг үбшэн юм. Балнад хадаа нарин гэдэһэнэй тунгалагай бүридэлые гэмтээжэ, шуһа хордолгото байдалаар ябагдадаг.
2000 ондо, дэлхэйдэ 21,6 сая хүн гэдэһэнэй балнадаар үбшэһэн, энэ тоо дунда 1 % оршом үхэбэ.
Категори:Үбшэнүүд
Красноярск
Красноярск — Ород Уласай Красноярск хизаарай ниислэл хото. Енисей мүрэн дээрэ байдаг хото. Сибириин хүн зоной тоогоор 3-дахи хото (Новосибирск ба Омск хотонуудай һүүлдэ). Хүн зоной тоо — 1 052 мянган хүн (2015).
Категори:Красноярскын хизаар Категори:Оросой холбоото уласай хотонууд
10 һарын 23
Арбадугаар һарын 23 — Григориин литын жэлэй 296-дахи үдэр (үндэр жэлдэ 297-дэхи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 69 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Энэ үдэр наһа бараһаниинь
Категори:Үдэрнүүд
Лувр
Лувр (Musée du Louvre) - Франциин Парис хотодо байдаг дэлхэйн хамагай олон зошонто музей. 1793 ондо 537 зураг дэлгэн нээгдэжээ. Үдгөө балар эртэнһээ 19-р зууные хүртэлхэ үеын 35,000 гаруй үзэмэриин 380,000 эд зүйл хадгалагдадаг. Үүндэ гол түлэб уран баримал, уран зураг болон бусад уран һайханай бүтээл, эртэнэй шудалалай олдоборууд байна. Үдэртөө 15,000, жэлдээ 8,500,000 үзэгшэтэй байдагһаа 65% гадаадын туристууд байдаг ажа.
Мүн үзэхэ
Категори:Франци Категори:Музей
5 һарын 25
Табадугаар һарын 25 — Григориин литын жэлэй 145-дэхи үдэр (үндэр жэлдэ 146-дахи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 220 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Энэ үдэрэй тэмдэглэлтэ баяр
Категори:Үдэрнүүд
Хабаровскын хизаар
Хабаровскын хизаар — Оросой холбоото уласай нютаг можо, Алас Дурнын холбооной тойрог болон Алас Дурнын эдэй засагай бүһэдэ багтана. Засаг захиргаанай түб — Хабаровск хото.
Алас Дурнын хизаарые Хабаровскын, Далайн шадар гэжэ хубааха тухай СССР-эй Дээдэ Зүблэлэй Тэрүүлэгшэдэй зарлигаар 1938 оной 10 һарын 20-ндо байгуулагдаһан.
Хабаровскын хизаар Оросой холбооной 85 нэгжэһээ харьяалха газар нютагай талмай (787,633 км²)-гаараа гурбадахи томонь, хүн зоной тоогоороо (2018 ондо 1 328 302) 34-р олониинь юм.
Газар зүйн байрлалга
Хабаровскын хизаар ОХУ уласайнгаа зүүн хэһэгтэ Алас Дурнын холбооной тойрогто байрладаг. Улас дотороо хойгуураа Магаданай можо, баруунаараа Яхад Улас, Амурай можо, Еврейн автономито можо, урдуураа Далайн шадар хизаартай хаяа залгадаг. Тэрэнһээ гадна зүүнээрээ Агнууриин тэнгис, Япон тэнгисээр хэсэглэн хүреэлэгдэжэ, урдуураа харисангы бага зурбаһаар БНХАУ-тай (Хара-Мүрэн можо) уласаа түлөөлжэ хилэлдэг.
Хабаровскын хизаар хадаа Амар мүрэнэй доодо бэеын һаба газарта, Агнууриин тэнгисэй эрьеэ дахажа уулархаг нютагта оршоно. Хойто хэһэгээр тайга болон тундра үргэлжэлжэ, түб хэһэгээр намаг балшагтай ой, урда хэһэгээр набшата ойн бүһэ бии.
Сагай бүһэ
Хизгаар Владивостокын сагта хамаарна. Иимэһээ Дэлхэйн координировалһан сагһаа 10 (UTC+10), Москвагийнхаас (MSK+7) 7 сагаар түрүүлдэг.
Уларил
Хойноһоо урагша уларилынь хубилагдадаг. Тиигэ хадаа баһа далайтай ойро, газарай байралалһаа шалтагаална. Саһа багатай, хахир, ута үбэл үргэлжэлнэ. Нэгэдүгээр һарада дундажаар урда газарта -22 ° C, хойто газарта -40 ° C, эрье газараа тус бүри -18 ° C, -24 ° C хүйтэн байдаг. Эгээн хүйтэндээ -50 ° C хүрэнэ. Зуниинь халуун, шииглиг. Долоодугаар һарада урда нютагаараа дундажаар +20 ° C, хойто нютагаараа дундажаар +15 ° C дулаан.
Хүн зон
Эгээн томо хотонь Хабаровск (577 400) болон Амартахи Комсомольск (263 900).
Владимир Ленин
Владимир Ильич Ленин (Ульянов) (Влади́мир Ильи́ч Ле́нин; 1870 оной 4 һарын 22 — 1924 оной 1 һарын 21), уг нэрэнь Владимир Ильич Ульянов болоод хуурмаг нэрэнь '''В. И. Ленин, Н. Ленин''', Ородой хубисхалша, коммунис улас түрэшэ, Октябриин хубисхалай гол ударидагша, Зүблэлтэ Социалис Бүгэдэ Найрамдаха Холбоотой Уласай анханай тэргүүн. 1998 ондо тэрэниие Тайм сэдхүүл XX зуунай хамагай ехэ нүлөө үзүүлһэн 100 хүнэй нэгээр тодоруулаа. Тэрэнэй Марксис онолдо оруулһан хуби нэмэрииие ленинизм гэдэг.
Залуу наһан
1870 оной 4 һарын 22-до ородой хубисхалша Владимир Ильич Ульянов (Ленин) Симбирск хотодо түрэһэн байна. Тэрэнэй эсэгэ Илья Николаевичиинь Самара можын арадай болбосоролой газарай шэнжээшээр ажалладаг байба. Харин эжи Мариянь гэртээ болбосорол эзэмшэһэн, хэд хэдэн гадаад хэл мэдэдэг нэгэн байба. Эсэгэ Илья Николаевичэй эхэнь православна шажанда ороһон хальмаг гаралтай хүн байгаа. Энэ тухай зохёолшо М. Э. Шагинян бэшэһэн байдаг. Владимирһаа гадна тэдэнэй гэр бүлэдэ өөр табан хүүгэд байгаа. 1887 ондо Владимирай томо аха Александр эзэн хаанай ами наһанда халдахаар зэхэжэ байһаниинь элиржэ ял ын дээдэ хэмжээ абаһан байна. Томо ахань саазаар абахуулһаниинь Владимирые гүн рольдо оруулжа, хаанта засаглалые үзэн ядаха болоо.
Хубисхалта үйлэ ажалалга
1887 ондо Владимир Казаниин ехэ һургуулиин хуулиин ангида элэһэн ороо. Гэбэшье хуули буса оюутадай хүдэлөөндэ оролсоһон тула һургуулиһаа хөөгдэһэн. Нэгэн үе Владимир сагдаагай хараа хиналта дооро амидаржа байгаа. 1888 оной намар Ульяновые Казань хотодо эргэжэ ерэхыень эрхэ баригшад зүбшөөрбэ. Казаньда ерээд Ульянов марксис бүлгэмдэ элэһэн ороһон байна. Н. Е. Федосеевэй ударидан зохёон байгуулһан энэ бүлгэмдэ Карл Маркс, Фридрих Энгельс, Георгий Плеханов бүтээлые һудалдаг байгаа. Самарада байхадаа Владимир газар таряалан эрхэлхэ гэжэ оролдожо байгаа. 1891 ондо Петербургын ехэ һургуулида элэһэн оробо. 1892—1893 ондо марксис үзэл, онолые сурталшалха зорилготой бүлгэмые байгуулба.
1895 ондо хилын саанахи руу ябажа ородой сагааша Георгий Плехановтай танилсаба. Тухайн үедэ «Хүдэлмэриин эрхэ сүлөө» гэдэг бүлэглэлые ударидажа байһан юм. Владимир 1895 ондо Москвада ерээд «Ажалшан ангиин эрхые хамгаалха холбоо» байгуулба. Хуули буса байгуулалга нээһэн тула тэрэниие эрхэ баригшад баригдажа хэһэг хугасаанда шорондо хорижо байгаад дараань Шэбэр руу сүлэжэ. 1895 ондо Владимир «Росси дахи капитализмай хүгжэл» ном бэшээ. Тэрээр энэ бүтээлдээ хүрэнгэтэнүүд бол мүнгэ хүүлэгшэд, хаанта засаглал бол дарангуйлагша дэглэм гэжэ нотлохые оролдоһон байдаг. Тэрэ жэлдээ Владимир барибшалагдан, нютаг заагдан амидарһан байна. 1898 ондо Владимир Шушен-Енисейн губернида сүлэлгэдэ байхадаа тэрээр байхадаа Н. К. Крупская гэдэг басагатай гэрлэһэн байна.
1898 ондо Минск хотодо байхадаа Ородой социал-демократ намые байгуулба. Гэбэш энэ намай үйлэ ажалалгаае эрхэ баригшад хориглоһон байна. 1900 ондо Владимир Ульянов эхэ орноо орхино Германи руу ябаа. Гадаадада сагаашлан амидаржа байхадаа «Искра» һонинг эрхэлэн гаргажа байгаа. «Искра» һонингоороо дамжуулан Владимир марксис үзэл сурталые дэлгэрүүлхые түүмэлжэ байба. Һонин эрхэлэн гаргаха болоһониинь хуули буса бүлэглэл Ородой эзэнтэ гүрэнэй нютаг дэбисхэрдэ үүдхэн байгуулхадынь тус боложо байгаа. Энэ үеһөө тэрэ Ленин гэдэг нюуса нэрые ашаглаха болоо. 1902 ондо тэрээр «Юу хэхэ хэрэгтэй бэ?» номоо бэшэбэ. Энэ номдонь ажалшан ангиинхан хубисхал хэжэ, хүрэнгэтэнүүдэй эсэргүү тэмсэл хэхэ хэрэгтэй гэдэг үзэл һанаае тусгаба. 1903 ондо Лондон хотодо Ородой социал-демократ намай 2-р ехэ хурал боложо Ленин өөрын хүтэлбэригөө танилсуулба. Ленин Россиин орондо эхилээд хаанта засагые унагаажа, үндэһэн хуулитай бүгэдэ найрамдаха улас байгуулха, дараань хамжалгата ёһые халажа, үдэртэ 8 саг ажалладаг хүдэлмэриин хубаарида шэлжэхэ, эсэстэнь социалис хубисхал хэжэ пролетариин дарангуйлал тогтоохо хэрэгтэй гэжэ хүтэлбэритөө тусгаһан. Намай зарим нүхэд Ленинэй болбосоруулһан хүтэлбэриие дэмжэһэнгүй. Эндэһээ большевик гү, али олонхи, меньшевик гү, али үсөөнхи гэһэн ойлголто гараһан байна.
Засагые эзэлхэ үйлэ ябаса
1905 оной хубисхалай үеээр Ленин ородто ажа һуужа байба. Харин юрэнхы сайдаар Пётр Столыпин томилогдоһоной дараа Ленин дахин сагаашалба. 1912 ондо «Правда» (Үнэн) һониные эрхэлэн гаргажа байгаа. Дэлхэйн 1-р дайнай үел эхилээд Австри, хожом Швейцари уласта ошоһон байна. 1915 ондо Циммервальд, 1916 ондо Кинтальда болоһон хуралай үеээр империалис дайные эргэнэй дайн болгон хубиргаха хэрэгтэй гэжэ тайлабарилжа, Россидо социалис хубисхал ялаха боломжотой гэжэ нотолжо байгаа. 1917 оной 2-р һарын хубисхалай дараа Ленин Россидо ерэжэ «Түрэ засагай газарые дэмжэхэгүй» гэһэн уряа дэбшүүлбэ. 2-р һарада болоһон хүрэнгэтэнэй арадшалһан хубисхалһаа социалис шэнги баримжаатай болохо хэрэгтэй гэжэ Ленин өөрын элидхэлдээ онсолон тэмдэглэжэ байгаа. 1917 оной 10 һарада Ленин өөрын дэмжэгшэдтэ хандан зэбсэг барин бодолго гаргаха хэрэгтэй гэжэ идхажа дүнгэбэ. Ингээд Петроград хотодо болоһон бодолгые Ленин гардан зохёон байгуулба. Зүблэлнүүдэй 2-р ехэ хуралаар Ленин Арадай комиссарай дарга, Зүблэлтын ажалшан таряашанай намай даргаар һунгаба.
Аймшагтай ударилга
Брест-Литовскын энхын хэрээе байгуулхад Ленин шухала үүргэ гүйсэдхэбэ. Тэрээр «сэрэгэй коммунизм», «улаан террор»-ой бодол ябуулжа байба. Мүн негатив хүсэнэй намай үйлэ ажаллагаае таһалан зогсоожо, сэхээтэнүүдые барибшалжа сүлэлгэдэ ябуулжа байгаа. 1918 оной 8 һарын 30-нда Фанни Каплан гэдэг эхэнэр Ленинэй ами наһые хороохо зорилгоор халдалга хэжэ байгаа. Буунай һомон түүнэй амин тус газарһаань хол байһан тула Ленин амиды үлэбэ. Социалис улас болоһон Ородой шэнэ эрхэ баригшад Европын буһал оронуудыешье иимэ зам һунгаха хэрэгтэй гэжэ суртал ухуулга хэжэ эхилбэ. Уламаар дэлхэйн социалис системые үүдхэхые мүрөөдэжэ байгаа. 1920-оод оной эхин үеын «сэрэгэй коммунизмынь» алдаатай бодол гэдэгые Ленин Ородой эргэнэй дайн болоһоной дараа ойлгоо. Ингээд шэнэ эргэлтын бодолые хэрэгжүүлжэ эхилһэн байна.
Ородой эргэнэй дайн дууһаһанай дараа Ленинэй ябуулһан гадаада бодолынь амжалта муутай байба. Дэлхэйн ехэ гүрэнүүдһээ зүбхэн Германи улас Зүблэлтэй Холбоотой дипломат харилсаа тогтообо. Ород улас 1920 ондо Финланд, Эстони, 1921 ондо Польшо, Турк, Иран, 1921 ондо Монгол уластай дипломат харилсаа тогтообо. 1920 оной 10 һарада Москвада Монголой түлөөлэгшэд ерэжэ тусгаар тогтонолоо Ород уласаар хүлээн зүбшөөрүүлхэ асуудалые табяа. Ленин монголой түлөөлэгшэдэй хүсэлтые наашатайгаар хүлээн абажа заабал социалис тогтолсоое һунгаха хэрэгтэй гэдэг болзол тулгаһан байна. Ленин 1920 онһоо хойшо Ород ороные сахилгаан эршэм хүсээр хангаха түлэблигөө баталһан байна. 1918 ондо буудуулжа шархадһаниинь Ленинэй эрүүл мэндэдэ муугаар нүлөөлбэ. 1922 онһоо Ленинэй эрүүл мэндэ муудажа эхилһэн байна. 1922 оной 12-р һарад эмнэлэгтэ хэбтэжэ, улас түрэһөө холдобо. 1923 оной 3 һарада шуһан харбаа. Тэрэниие эмшэлхээр Германиһаа мэдэрэлэй эмшэн дуудаба. Ленинэй эмшэлэгшэ эмшээр 1922 онһоо 1924 ондо үхэхэ хүрэтэрынь Отфрид Фёрстер ажаллаһан байна. 1923 онһоо Ленин Москвагай дахуул хото Горкидо амидарха болобо. Москвада хамагай һүүлшын удаа 1923 оной 10 һарын 19-ндэ байба. 1924 оной 1 һарада Ленинэй бэе муудажа, хэбтэртэ ороо. 1924 оной 1 һарын 21-ндэ 18 саг 50 минутада Ленин амисхал хурааба. Ленинэй трупые задалан шэнжэлгээ хэһэн эмшэнэр тэрэнэй тархинай судаса нариссажа, тархинай шуһан хангамжа аладагдаһан гэжэ дүгнэһэн байдаг. Тэрэнэй трупые занданшуулжа Москва хотын түб талмайда бариһан бунханда байралуулба.
Гадна холбооһон
Категори:Хубисхалшад Категори:Ородой түүхэ Категори:Коммунистууд
Саяанай холтоhон сэсэг
Саяанай холтоhон сэсэг (Ranunculus sajanensis) холтоhон сэсэг. Зүүн Саяанай зүүн урда хубиин, тэндээл бии боложо, тэндээл ургадаг ургамал. Тоогоороо тиимэ ехэ олоншье бэшэ, гол зайжа шиигтэй эрьеэр ургадаг. Эрдэмтэдэй hонирхол ехээр үүсхэдэг, тэрэнэй бии болоhон ушар мүнєєшье болотор тайлбарилагдаагүй.
Категори:Ургамалнууд
Сэсэг
Сэсэг — сэсэгтэй (бүрхөөл үрэтэй, angiospermae, покрытосемянные) ургамалнуудай бэлгын эрхэтэн юм. Сэсэгэй биологиин үйлэ ажалалгань ехэбшэлэн үндэгэ ба спермэ холбоохо механизмые хангаха замаар нүхэн үржэхыдэ нүлөөлхэ ябадал юм. Ургамалай сэсэгтэлэй үржэлгые дэмжэхэ гадна, сэсэгүүд эртын үеһөө ехээр һайхашаагдаһан байһан, тэдэнэй байгаали оршоные һайхан болгохо хүн ашагладаг, мүн роман, зан үйлэ, шажан шүтэлгэ, анагааха ухаанай һэдэб гэжэ байна.
Сэсэгүүдэй бүридэл, үнгэ, хэмжээнь гайхалтай олон янзатай байдаг, зарим зүйлнүүдэй сэсэгүүд хэдэхэн миллиметрһаа нэгэ метр хүрэтэр (раффлези) хэмжээтэй. Олон сэсэгүүд хүлтэй, сэсэгэй хүл үгышье һаа, һууша сэсэг нэрлэдэг. Бүхы сэсэгүүд һуудалтай. Сэсэгэй газаа талада соморлиг болон дэльбэ байна. Энтомофилитэй сэсэгүүдэй дэльбэнь ехэбшэлэн хурса үнгэтэй, анемофилитай сэсэгүүдэй дэльбэгүй һаа бүдэхи үнгэтэй.
Дохюур
Дохюурынь латинаар «нарин утаһан» гэһэн удхатай ба шэлбэ, тооһобшо, холбооһон гэһэн гурбан хэһэгһээ тогтохо сэсэгэй нүхэн үржэхын эрэ бэлгын согсо юм. Мүн андроцей гэхэ ба энэнь грекээр ἀνδρός — эрын οἰκία — гэр гэһэн удха юм. Мүн дохюурынь нэгэ ёһоной дүрсэ хубирһан найлзуур бэлэй.
Сэсэгэй һуудалтай холбогдохо нарин утаһан бэеэ дохюурай шэлбэ, түүниин үзүүр дэхи уута маягай бэеэ тооһобшо гэнэ. Тооһобшонь хоёр хэһэгһээ тогтохо болоод тэдэгээрые хоорондонь холбогшо шэлбэнэй үргэлжэлэл хэһэгые холбооһон гэнэ. Тооһобшын хоёр хэһэг тус бүри дотороо хоёр үүртэй, үүрэй дотор дохюурай тооһон болбосоржо бүрилдэнэ. Тооһобшо олон дабхар ханаар тооһоной үүрһөө тусгаарлагдаһан, гадна талаһаа кутикул һайн хүгжэһэн бишыхан хабтагай эсүүдтэй эпидермисээр бүрихэгдэһэн байдаг.
Тооһобшо
Тооһониинь ургамалай үрын эрэ гаметофит юм. Хальһангүй үрэтэй (gymnosperm, голосемянные) болон бүрхөөл үрэтэй (angiosperm, покрытосемянные) тооһые үүдхэдэг. Хальһангүй үрэтэй тооһониинь борбоосгойдо үүдэдэг, харин бүрхөөл үрэтэ тооһониинь тооһоной үүтансарта үүдэнэ. Тоосонсорой үрэнь нэгэ ба хэдэ хэдэн эсһээ тогтоно. Мүн тооһонсорой үрын ханань 2 дабхараанһаа тогтодог: экзин (гадана дабхараа) exine, интин (дотоодо) intine.
Тооһон
Сэсэгэй эрэ бэлгын эс гү, али тооһон дохюурай тооһобшодо үүдэжэ хүгжэдэг. Дохюур анха үүдэжэ байха үедээ сэсэгэй һуудал дээрэ бишыхан тобогор зүйл байгаад түүнһөө тооһобшо түрүүлжэ бии болоод дараань шэлбэ гарана. Анха тооһобшо үүдэхэ үедэ тобогорынь гадна талаараа нэгэ үе эс бүхы эпидермисэй бүрихүүлээр хушагдаһан адлихан хэмжээнэй олон тооной эсүүдһөө тогтоһон байдаг.
Үрэ болбосорхо орон
Сэсэгэй түб дунда байрлаха үрэ болбосорхо ороные гинецей гү, али эмэ бэлгын согсо гэдэг. Сэсэгэй эм бэлгын эсые өөртөө түрүүлэн хадагалжа, уламаар үрэ жэмэс болон хубирха эрхэтэные үрэ болбосорхо орон гэдэг. Үрэбшэ үрэтэ нахяанай дотор хүгжэжэ эм гаметые үүдхэн үрэ тогтолто ябагдана. Үрэбшын дотоодо ханые плацента гэжэ нэрлэнэ.
Үрэ болбосорхо ороной үрэбшын дотор үрэтэй нахяа бэхэлэгдэжэ байгаа иие плацента гү, али эхэс, үрэтэ нахяануудай байрашалые планцентаци гэнэ. Эхэс дээрэ бэхэлигдэһэн үрэтэ нахяанай һуури хэһэгые үрын хүл гү, али фуникулус гэдэг. Ургамалай бэлгын үржэлэй эсэстэ үрэтэ нахяанай хүбэрэлэй уутанай дотор хүбэрэл, тэжээлэй бодос үүдэжэ хүгжэһэнөөр нуцеллусынь үрэ боложо ингументынь үрын бүрхөөл боложо хубирна.
Антигуа ба Барбуда
Антигуа ба Барбуда — Хойто Америкын улас.
Холбооһон
Категори:Хойто Америкэ
Мэрилин Монро
Мэрилин Монро (Marilyn Monroe) — Америкын зүжэгшэ, сценарист, модел, дуушан.
Холбооһон
Категори:зүжэгшэд Категори:дуушад
10 һарын 24
Арбадугаар һарын 24 — Григориин литын жэлэй 297-дахи үдэр (үндэр жэлдэ 298-дэхи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 68 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Энэ үдэр наһа бараһаниинь
Категори:Үдэрнүүд
Иудаизм
Иудейн шажан гү, али иудаизм (Ἰουδαϊσμός) боло элементнүүдынь христианствын болон лалын шажанда байдаг эртэнэй, нарин, нэгэ бурханые хүлеэн зүбшөөрдэг шажанай һургаал юм. Торагай арюун бэшэлгэнь Дэлхэй даяархи еврейнүүдэй амидаралые зохёон байгуулһан һуури үндэһэн юм. Янза бүриин еврейн ниигэмүүд мүнөөдэр дэлхэйн бүхы лэ үнсэгэ буланда оршоһоор ерэбэ.
Иудаизм гэжэ 3000 жэл таһаралтагүй. Иудаизм — нэгэ бурхантай шажануудай эртэнэй нэгэ, мүнөө үдэр одоо байгаа нэгэ бурхантай шажануудай хамагай эртэнэй шажан.
10 һарын 25
Арбадугаар һарын 25 — Григориин литын жэлэй 298-дахи үдэр (үндэр жэлдэ 299-дэхи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 67 үдэрнүүд үлэжэ байна.
Иудаизм
Иудейн шажанай түүхэ дүрбэн үе шататай:
10 һарын 25
Энэ үдэр наһа бараһаниинь
Категори:Үдэрнүүд
Иудаизм
Бурханай һунгаһан арад түмэнэй гаралга, эхэ булаг
Бодито байдал дээрэ иудаизм Библида бэшэгдэһэн үйлэ ябадалай дараа тархаба. Библида эд шэдэй болон түүхын үйлэ ябадалуудые еврейнүүдэй шүтэлгын үүдэнһээ тайлбариладаг.
Эртэнэй уламжалал ёһoop иудаизм Тигр, Евфрат хоёр мүрэнэй хоорондо гараба. Библида Израйлиин арад түмэн бүхы бодито юумэниие өөрөөрөө дүүргэдэг нэгэ бурхан Урагай Авраамһаа үүдэлтэй. Авраамай үмэнэхи 6 үе Египетдэ боолнууд байгаа. Моисей тэдэнэй ударидагша боложо өөрын арад түмэниие Улаан тэнгисээр дамжуулан зориһон нютагтань бусаан абшардаг. Түгэсгэлдэнь Моисей иудаизмай үндэһые бүридүүлэгшэ Арбан гэрээһэлэл, хуулиин эмэхтгэлые хүлеэн абадаг. Хүсэһэн нютагтаа һуурижаһан израйльшуудай 12 үе эсэстэнь нэгэдэн 884 – 882 онуудта захиржа байһан Саул хаан тэргүүтэй нэгэдмэл үндэһэтэн болобо. тэрэнэй дараа Давид, дараань Соломон хашуул өөрһэдыгээ Иеговай бурхадай хамагай шухала арюун газар, иудейн этигэл үнэмшэлэй шажанай түб гэжэ тоосогдодог Иерусалим дахи Сүмые барюулһан хүсэтэй ударидагша гэдэгээ харуулба. Соломоной үхэлэй дараа Израйлиин арад түмэн хоёр хубаагдаба. Хойто Израйлиие ассиришүүд эзэлжэ, урда хэһэгыень Вавилоной хаан Навуходоносор 597 ондо эзэлбэ. 10 жэлэй дараагаар тэрээр Иерусалимай Сүмые нураажа, хүн зоной ехэнхи хэһэгые (дээдэ ба дунда ангинуудые) Месопотами руу хөөн тууба. Хөөгдэл гэжэ нэрлэгдэхэ энэ үе еврейнүүдэй Иеговада этигэхэ этигэл, хүсэн хүлеэһэн нютаг руугаа бусажа ошохо эрмэлзэлэлээр тэдэниие нэгэдхэбэ.
Танах
Еврейн библи гү, али “Танах” 1000 гаруй жэлэй үеые хамардаг. Раввиншүүдэй эрин үедэ ( 70 онһоо VI зуун) 3 хэһэгтэй ном зохёогдобо (уламжалал ёһоор 24 ном). Энэ арюун, дэс дараалал бүхы еврейн бэшэлгэ Моисейн 5 номые (Тора), зүншэдэй номууд (Невиим), Шажанай дуунуудые багтааһан Бэшэлгые (Ктувим) оруулба. Номуудай бүлэгшэлһэн зохёон байгуулалта Дундада зуунда, шүлэгүүдэй дугаарлалта XVII зуунда тус тус хамаарагдадаг.
Хүсэн хүлеэһэн нютаг
538 ондо персишүүд Вавилониие булаан эзлэһэнэй дараа еврейшүүд Израильда бусажа ерэжэ, Иерусалим дахи Сүмээ барижп дуусгаба. Энэ тус улс Персиин можо боложо, түүндэ үргэл бариха болобо. Македониин Александр 333 дугаар ондо персиие ялһанай дараа можын эрхэ зүйтэ байдал Израильда хадагалагдан үлэбэ. Хожомынь эллинэй соёл иудаизмые хүндэхэ болобо. 168 дугаар ондо Селевкид обогой хаан IV Антиох эсэргүүсэлэй хүдэлгөөн гараба. Дүрбэн жэлэй дараа еврейшүүд Маккавейн гэр бүлын ударидалгын дооро булаан эзлэгшэдые шахажа, Сүмые дахин арюусгаба. Хасмоней обоой аха дүү хоёрой хоорондын маргааниие шиидбэрлэхээр болоһон ромшүүд 63 дугаар ондо Иерусалимые булаан эзэлбэ. Хожомынь Ирод Иудейн хаан болобо. Тэрэниие түрэ бариха үеэр Назаретһаа ерэһэн Иисус мэндэлбэ.
Сүмые һүйдхэхэһээ мүнөөдэрые хүрэтэр
70 дугаар ондо Иерусалимай Сүмые нюрааһанһаа хойшо үндэһэн арад түмэнүүдэй хубида эхэ оронһоо гадана амидрха үе эхилбэ. 1948 ондо Израиль улас байгуулагдаха хүрэтэр еврейн бус ниигэмлигнүүдтэ израильшууд үндэһэнэй сөөнхи мэтээр амидаржа ерэбэ.
II зуунһаа эхилэн олон еврейнүүд Испани, Франци, хожомынь Арюун Римэй эзэнтэ уласта һуурижажа байһан ба тиишээ боолшууд мэтэ дайжан бөөн бөөнөөрөө ошодог байгаа. Энэ үедэ Бэшэлгые һайн мэдэдэг бүлэг ромшуудай булаан эзэлһэн палестинын хото Явнад сугларжа, еврейн арад түмэндэ зорюулһан хуули болбосоруулхаар боложо һэн. 132 дугаар ондо Римэй эзэнтэ уласта эсэргүү Шимон Бар Кохбой тэргүүтэй еврейшүүдэй боһолго гаража һэн. Харамһалтайнь, гурбан жэлэй дараа еврейчүүд илагдал хүлеэн Иерусалим болон тэрэнэй ойро оршонһоо хөөгдэн “тархажа”, хүнэй нютагта орогнохо болобо. Тогтоһон нүхэсэл байдалда Палестина болон Вавилоной раввиншууд ехэхэн нүлөөлэлые олобо. Римэй эзэн хаан христосой шажаные дэмжэхэ байдал үдэхын хэрээр еврейнүүдэй сөөнхи дээрэ шахалта нэмэгдэбэ. Мусульманай захиргаан дооро еврейнүүд албан ёһоор аюулгүй байһан хэдышье, олон тооной хизгаарлалтанда оробо.
Еврейдэ эсэргүү үзэл (антисемитизм)
Хэрээһэтэнэй аян дайнай үедэ еврейнүүд хидлагда үртэбэ.
Национал-социалис нам (нацистууд) зургаан сая гаруй еврейнүүдые усадхаба.
Мүнөөдэр антисемитизм (Еврейдэ эсэргүү үзэл - оршуулна) арабын юртэмсэдэ хүсэтэй байна.
Еврейнүүдые эртэ сагһаа эхилэн тэдэнэй шажан шүтэлгэ, амидаралынхинь хэб маягай түлөө шахажа хабшан, мүрдэжэ мүшгэһөөр ерэбэ. Еврейдэ эсэргүү еврейнүүд баримталалуудые IV зуунһаа эхилэн христосой шажанта уласуудай бодолого бологон бүридүүлэн түлэбшүүлбэ. Ислам шажанта уласуудташье тэдэ хэзээшье тэгшэ эргэнэй эрхэтэй байһангүй. Европодо Хэрээһэтэнэй аян дайнай үегээр олон тооной еврейнүүд хүсээр христосой шажанда ороһон гү, али алагдаһан ажа һэн. Еврейнүүдые баримта, нотолгоогүйгээр ялалхань хүүгэдүүдыень хордуулха, алаха зэргэээр мүнөөдэрые хүрэтэр үргэлжэлһээр байна.
Арһанай үзэл һуртал ба үй олонооронь хэнөөхы: XIX зуунһаа эхилэн баримтые һанаатайгаар гуйбуулагшад – еврейдэ эсэргүү үзэлтэнүүд иудаизмай талынхан ниигэмдэ аюуда занал ушаруулжа байна гэжэ баталха болобо. Дэлхэйн Хоёрдугаар дайнай үедэ нацис загын газар иимэ хуурмае үзэгдэлые нэгэ бүршэлэн ашаглажа, тарааһанаар 6 сая шахам еврейнүүдые усадхахад хүргэбэ.
Синоизм
Семитизмай үзэл дэлгэрһэнтэй холбоотойгоор еврейн эрдэмтэд XIX зуунай эсэсһээ эхилэн Израиль уласта “үндэһэнэй гэр оронгоо” оложо абаха, еврейн арад түмэниие шэнэшэлхэд найдалага табиһаар байлаа. Теодор Герцль сионис хүдэлөөниие үндэһэлэгшэ гэжэ тоосогдодог (“Еврей улас” гэдэг бүтээл, 1896 он). Базельда болоһон Бүхы дэлхэйн сионистуудай VII ехэ хурал бүхы дэлхэйн еврейнүүдэй хубида Эхэ орониинь болоһон Палестина улас байгуулхын түлөө һаналаа үгэбэ. 1948 оной 5-р һарада Тель-Авивда олон ниитын үмэнэ Израилиин Тусгаар тогтонолой Тунхаглалые уншана һунһагба.
Дунда зуунһаа шэнэ үе хүрэтэр
Дунда зууниинь илангаяа Пиренейн хахад арал болон Германиин хотонуудта иудаизмай соёлой сэсэглэлтын үе болобо. Энэ үедэ гэһэн тэрээр мүрдэлгэ мүсэгэлтэ, хөөгдэхэ туугдахад үртэһөөр байба. Дарлалай орьёл үень байнгын мүрдэлгэ хабшалга, хидалга (зохёон байгуулалтатай мүрдэлгэ) ёһoopлһан Хэрээһэтэнэй аян дайнай үеэр тааража, харин Англида (1290 он), Испанида (1492 он), уламаар бүримүһэн хөөгдэхэд хүрэбэ. XVI зуунай эхээр Германида 12000 еврейнүүд ажа түрэжэ байба. Анханай еврейн һуурижагшад Хойто Америкэдэ 1646 ондо ошобо.
Гэгээрэлһээ Израиль Улас байгуулагдаха хүрэтэр
XIX зуунда Европодо Гэгээрэлэй нүлөөгөөр иудаизмай янза бүритн шиглэлнүүд хүгжэжэ эхилбэ. Энэ үедэ туушатай үзэлтэ еврейнүүд тусгаарлагдамал байдалые һунгажа, олонхинь уудан шэнгэхые эрмэлзэжэ байба. Еврейнүүд сөөнхи боложо байһан хэдышье, ниигэмдэ тэгшэ эрхэтэй болохын түлөө урида байгаагүйгээр хүсэн шармайлта гаргажа байгаа. Анха удаа Франциин хубисхалай дараа үүндэ хүрэжэ шадаһан юм. Германида нацистууд засагай эрхэндэ гараһанаар семитизмдэ эсэргүү дабалгаан болон һадарба. 1942 оной 1-р һарын 20-нда Ванзейп болоһон бага хуралаар Германи уласай эзэлһэн нютаг дэбисхэр дээрэ амидаржа еврейнүүдые олноорынь усадхаха шэдэбэриие батлажа һэн. 1948 оной 5-р һарын 14-нда Давид Бен Гурион Израиль Улас байгуулагдаһаниие зарлаба.
Стратеги (бодолго) түлэблэлгэ
Үйлэдбэри эрхэлэгшэд ажалаа эхилхэдээ тэдэ түүныгээ хэрэгжэжэ болохо эсэхые шалгахые хүсэдэг ба тэдэндэ өөрһэдын һанаагаа ажал хэрэг болгохо хүрэтэр түлэблэгөө зохёохо шаардалагатай болодог.
Иудаизмай этигэл үнэмшэлэй түбынь туушатай нэгэ бурханиие шүтэхэ гү, али бүхыниие шадагша нэгэдэмэл нэгэ Бурханда, Торада, Бүхынһээ дээдэ бурханай шууд үнэниие нээһэн Моисейн 5 номдо этигэхэ ябадал. Олон үеын туршад раввинүүд гү, али еврейн шажанай номлогшод Торае шудлажа, тайлбарилһаар ерэбэ. Тэдэнэй ажал хуулиин согсолбори болоһон Галахые болон еврейн амидаралые зохёон байгуулха һуури дэбисхэрынь болоһон соёлой зүблэмжэ, хэм хэмжээе нүхэдэг. Тора болон Бүхынһээ дээдэ бурханиие ойлгожо мэдэхэнь еврейнүүд болон тэдэнэй ударидагшадай амидаралай зорилгые бүрилдүүлдэг. Иимһээ Галахые бүримүһэн тайлбарилна гэжэ байхагүй, тэрээр байнга сэлбэгдэн хүгжэжэ байдаг ажа һэн. Гадахын янза бүриин тайлбаринууд оршон үеын иудаизмай дотор, түрэл бүриин урадхалнууд үүдэхэ шалтагаан болобо. Туушатай иудейшуудай хубида Галахын зүблэмые мүрдэхэнь туйлһаа зайлшагүй, харин консерватив еврейнүүд нэлээд уян хатан тайлбариие баримталдаг. Реформистууд Галахын ойлголтые янза янзаар хүлеэн абадаг ба тэрэниие тэдэнэй амидаралай туйлын засаглал, эрхэ мэдэл гэхые хүлеэн зүбшөөрдэггүй.
Раввинүүд
Торагай багшанарые эхин үедээ тэдэнэй ударидаха шанарууд, шажанай һалбари дахи нэрэ хүндынхинь түлөө энэгэр нэрлэдэг байба. Еврейн ниигэмһээ раббишуудта олгоһон эрхэ мэдэлынь Торые тайлбарилха, үдэр тутамын амидаралдаа хэрэглэхэ асуудалаар хизгаарлажа, шажанай ямарбаа үүргэ онооһонгүй. Дунда зуунай һүүлшээр раббинууд ниигэмэй албанда оролсохо боложо, шажанай хуулинуудые хүндэһэн асуудалаар эбтэйхэн шэдэбэри гаргаха ёһотой болобо. Шэнэ үе гэхэд тэдэ шажанай болон зан суртахуунай хубида нэрэ хүндэтэй, еврейн ниигэмлигэй һонирхолые түлөөлэгшэ хүнэй хубида, илангаяа еврей буса эрхэ мэдэлтэнүүдтэй харисаха үед шухала байра һуури эзэлхэ болоһон байба. Оршон үеын иудаизмда раббиншуудай үүргэтэй мүргэлэй албые хүтэлэн ябуулха мэтын ёһололуудые ябуулха, зохёон байгуулха ажалнуудшье багтадаг. XIX зуунһаа уламжалалта талмудын һургуулинуудай ехэнхинь еврейн шажанай дээдэ семинарнууд болобо. Иудаизмай дэбшэлтэтэ өөршэлэлтын хүдэлгөөнэй үрэ дүндэ ХХ зуундп раббинууд – эмэгтэйшүүдиые болгобо.
Эхэ үүдбэри
Категори:Шажан мүргэл
Яргай
Яргай (Cotoneaster lucidus) 3 м. хүрэтэр үндэртэй бургааhан түхэлэй ургамал. Россин дэбисхэр дээрэ гансал Аршаан, Моонды тосхонууд шадар, Зүүн Саяанай хойто ташалангаар ургадаг, эндээ бии болоhон, ондоо тээ хаанашье үгы (эндемичны). Ялагар хара эдеэтэй яргай модон намартаа, эдеэнэйнгээ болоходо, үлүү hайхан болодог.
Шэнэ Зеланд
Шинэ Зеланд (New Zealand, маори Aotearoa) — баруун урда Номгон далайда байрладаг хоёр томо арал (Хойто арал, Урда арал) болон олон тооной бишыхан аралһаа (томо аралнуудынь Стьюарт арал, Чатем аралнууд) бүридэнэ.
Хамнигад
Хамнигад (өөрын нэрэ — эвэнкил ; тунгусы, тоҥ уус;  — èwēnkè zú; хамниган) – хойто зүгэй, Сибириин болон Алас Дурнын үсөөн тоото уугуул үндэһэ яһатан мүн. Хамнигад Оросто, Хитадта ба Монголдо ажаһуудаг.
Хамниган арадай хуушан нэрэнь «тунгус». Эвенк гэһэн тусхай нэрын баталагдатар (ХХ зуун жэлэй гушаад онууд), «тунгус» гэһэн нэрэ томьёо Орос гүрэнэй, мүн Европын зохёолдо маша дэлгэрэнги байһан. Хамнигадтай хүршэ арадуудтаяа нягта харилсаа холбоотой байлга тэдээнтэй адли бололгодо нүлөөлөө. Илангаяа ородуудтай, буряадуудтай, халха-монголшуудтай хажуугаар ажамидарһан хамнигадай дунда иимэ жэшээнүүд олон. Энэ үйлэ ябаса олон шалтагаантай: буряадуудай тэдээндэ орходоо диилэнхи байлга, Орос эзэнтэ гүрэнэй мүлжэгшэ муухай алба татабариин бодолго, яһатан хоорондын гэрлэлгэнүүд, ажахын хушала янза болохо мал ажал эрхилэлгын хүгжэлтэ гэхэ мэтэ. Жэшээлбэл, моритон тунгусууд (мал ажалтан, «мурчен» гэжэ өөһэдыгөө нэрлэдэг) зүүн зүгтэ Байгалай баруун эрьеһээ Амар мүрэнэй эхин хүрэтэр, хойто зүгтэ Баргажанай голһоо Кучидай нуурнууд хүрэтэр, урда зүгтэ Эргэнэ, мүнөөнэй Монгол Уласай таланууд хүрэтэр ажаһуудаг һэн. Алба татабари түлэхэ талаар тэдэ хэдэн томо бүлэгүүдтэ хубаарадаг байгаа: баргажанай, нэршүүгэй, урулын, юрөөгэй, армагай, сэлэнгын гэхэ мэтэ.
2010 оной хүн зоной тоосоогой баримтануудай ёһоор, Оросой холбоото уласта 38396 хамниган зон ажаһуудаг. Хамнигад үсөөншье һаа, оршожо таархаһан нютаг дэбисхэрэйнгээ хэмжээгээр Сибириин ондоо үндэһэ яһатанһаа булюу байдаг. Хамнигад Оросой холбоото уласай 11 нютаг можодо (хизаарнуудта, уласуудта, можонуудта) ажаһуудаг, үндэһэн ажаһуугшадай эрхэ зэргэтэй юм. Хитадай зүүн хойто зүгтэ Хинганай шэлэ шадар (Үбэр Монголдо ба Хара-Мүрэн можодо), Монголдо ажаһуудаг.
Зүүлтэ
Категори:Оросой арадууд Категори:Хитадай арадууд Категори:Монголой арадууд
Антонин Дворжак
Антонин Леопольд Дворжак (Antonín Leopold Dvořák, 1841.09.08, Нелагозевес, Прагын хажууда — 1904.05.01, Прага), Чехиин хүгжэмэй зохёолшо ба дирижёр. Чехиин һунгалдаг, шэлэгдэмэл хүгжэмые үндэһэлэгшэдэй нэгэн. 11 оперэнүүд, кантата-ораториин зохёолнууд, 9 симфонинүүд (1865-93), симфониин шүлэгүүд ба ондоо оркестрын ба танхимай-зэмсэгэй зохёолнууд, найрал дуун (хоор), дуунууд. Тэрэ хайра дуралалай һэдэбтэ хүгжэмэй бүтээлээрээ, энэ дундаа «Шэнэ дэлхэй» (№ 9 симфони ми минор, op. 95, B. 178), «Славян хатарнууд» (Slovanské tance), «Америкын хуурай квартет» (Хуурай квартет № 12 Фа мажор, опус 96, B. 179), «Виолончельтэ зорюулһан концерт Си минор» (Violoncellový koncert h moll, Op. 104) зэргэ дуури, симфони, найрал болон танхимай хүгжэмэй бүтээлнүүдээрээ алдартай. Тэрэнэй бүтээлнүүдтэ славян хүгжэмэй фольклорой онсолигууд элиржэ, тусгаар амяарлан тогтохо, сүлөөлхэ тулалдаанай бодолнуудые («Чехиин таряашадай дуулал» кантата, 1885; «Түрэл нютагни», 1882; «Гусит», 1883 увертюрнүүд), байгаалиин болон арадай ажабайдалай зурагуудые, онтохонуудай ба арадай үльгэр шүлэгэй маягууд (5 симфониин шүлэгүүд, «Шүдхэр ба Кача», 1899, «Лусын дангина», 1901). Прагын ба Нью-Йоркын консерваторидо ажалһан.
Категори:Чехиин хүгжэмэй зохёолшод
Күнзын һургаал
Күнзын һургаал эхилээд ёһон зүйн һургаалнуудай тогтолсоо байһан шажанай ниигэмлиг болон эхилбэ.