cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Куба
Испаниин колонизацилга (1492-1898)
1492 оной арбадугаар һарын 12-нда Баракоагай ойролсоо Хрис тофор Колумб буужа, Испаниин хаанта уласай шэнэ арал гэһэн зарлажа, Астуриһаагай принц Хуанай нэрэмжээр Хуанай арал (Isla Juano) гэжэ нэрлэһэн байна. 1511 ондо Испаниин түрүүшын һууриие байгуулжа, удалгүй 1515 ондо ерээдүйн ниислэл Гавана хотын һууриие табяа. Испаниин колонизаторнууд Христосой шажаниие дагахаһаа татгалзаһан 100 үлүү мянган унаган хүн богоол болгожо, алтан олборлохо ажалда дайшалжа байба. Юрэдөө зуун жэлэй дотор халадбарита үбшэн, колонизацилгын дарангылалай уршагаар унаган хүнүүд юрэнхыдөө байхагүй болоһон байна.
Ниигэм, эдэй засагай эрхэ мэдэл үсөөхи хэдэн газар эзэмшэгшэ испанишуудай гарта байһан ажа. Тухайн үеын хүн зониие арал дээрэ түрэһэн испанишууд гү, али креол, Европын бусад үндэһэтэнүүд болон Африка гаралтай богоолнууд бүридүүлдэг байгаа.
1820-ёод ондо Латин Америкэ дахи Испаниин эзэмшэлдэ байһан газарнууд эрхэ сүлөөнэй түлөө бодожо, тусгаар улас боложо эхилһэн байна. Харин Куба үнэншэ хэбээр байһаар байжа. Энэшье удхаараа “Үргэлжэ Испаниин үнэншэ арал” гэхэ лоозонтой болоо һэн. Хэдыгээр Кубада эрхэ сүлөөнэй түлөөхи хонхо жэнгэнжэ байһаншье ехэнхи нүлөө бүхы хүнүүд Испаниин хэһэг байха хүсэлтэй байгаа. Энэ шалтагааниинь тэдэ нэгэ бол Испанитай наймаан хэдэг худалдаашад гү, али далайн дээрэмшэдһээ хамгаалуулха хүсэлтэй, үгы бол богоолой буһалгаан гаража болзошогүй гэжэ айһан гү, али Испаниин дарангуйлалһаа үлүүтэйгээр АНУ хүсэрхэгжэжэ байгаад дурагүй байһан ябадал юм.
Хубисхал ба коммунис намай дүрэм (1959 он хойшо)
Бүри хожомынь 1956 ондо Фидель Кастро эсэргүүсэлэй хүдэлөөн дэгдээжэ, тэрэнэй ударидаһан бодогшод 1959 оной нэгэдүгээр һарын 8-нда ниислэл хотодо нэбтэрэн засагай эрхые гартаа абаа. Энэнэй дараахи Мануэль Уррутиа Ллео юрэнхылэгшээр һунгагдажа, Кастро юрэнхы сайдаар томилогдоһон байна. Уррутиа мүн оной долодугаар һарада огсоржо, тэрэнэй халаае Освальдо Дортикос Торрадо абан 1976 он хүрэтэр түрын түрүүнэй албые хашаба. Харин тэрэнэй орондо Фидель Кастро юрэнхылэгшэ боложо, 2008 он хүрэтэр уласаа ударидаһан юм.
Хубисхалай дараа бүхы үмсые түрын үмсэ болгон, мафиин гарта байһан мүрытэй тоглооной заха зээлые халаһан байна. 1960 оной һүүл гэхэд сүргэ хүсэнэй бүхы сонин, хэблэлые хаажа, радио телевидениие түрэһөө ударидадаг болоо. Гомосексуалистнарые, шажанай зүтгэлтэнүүдые барабшалжа, албадан хүдэлмэри эрхэлүүлжэ байһан байна. Энэ хугасаада 15-17 мянган хүниие саазалһан гэхэ баримта бии.
2008 оной хоёрдугаар һарада Фидель Кастрогой дүү Рауль Кастро юрэнхылэгшэ боложо томохон хубилалтые хэжэ эхилһэн байна. Тэрэ коммунис газар таряалангын системые халажа, үдэгөө ниит хүнэһэнэй 80 хубиие гадаадаһаа импортировалдаг болоһон байна. Тус уласай экспортын гол бүтээгдэхүүн болохо никель дэлхэйн заха зээлиин 6,4 хубиие хангадаг. Тэрэ сахар, тамхи, эмын бараа болон кофегэй экспортоор дэлхэйдэ түрүүлэгшэдэй нэгэ бэлэй.
Хүнэй эрхэ
2008 ондо хэһэн шудалгаанһаа харахада Куба сүлөөтэ сэтгүүл зүйе хориһон оронуудай жагсаалтада гансахан БНХАУ-ай дээрэ бэшэгдэһэн байна. Компьютертой эргэдэй эзэлхэ хубинь маша бага болоод үсөөн тооной хүн интернет хэрэглэхэ эрхэтэй болобошье байнгын хиналтатай байдаг ажа. Хуули бусаар интернетдэ холбогдоһон тохёолдолдо табан жэлэй хорихо ялашье абаха магадлал үндэр байна.
Тэрэ Кубын тэрс үзэлтэнүүдые барабшалжа, шорондо хоридог. 1990-ээд ондо Хүнэй эрхын байгуулгаһаа хэһэн шудалгаһаа харахада тус уласта 40 оршом шанга дэглэмтэй шорон, 30 энгын дэглэмтэй шорон болон 200 албадан ажал хэлгэхэ лагерь байдаг юм.
Японой Үндэһэн Хуули
Японой үндэһэн хуули (, Нихон-коку кэмпо:/Ниппон-коку кэмпо:) — Япон уласта мүрдэгдэдэг үндэһэн хуули юм. 1946 оной 11 һарын 3-да баталагдажа, 1947 оной 5 һарын 3-һаа хүсэн түгэлдэр үйлэшэлжэ бай болоод мүнөөдэр хүрэтэр нэгэшье удаа нэмэлтэ өөршэлэлтэ оруулаагүй байна. Тус үндэһэн хуулиинь 11 бүлэг, 103 заалтатай.
Категори:Япон Категори:Үндэһэн хуулинууд
Хангыль
Хангыль (한글) буюу Хойто Солонгосоор жүсонгыль (조선글) - солонгос хэлые тэмдэглэдэг албан ёһоной үзэг бэшэг юм. Хүн түрэлхитэн олон жэлэй хэлэн хэрэглэжэ байгаад хэлэнэй олон хизаарые дабана туулахай тулда үзэг бэшэг зохёон хэрэглэхэ болобо. Мүнөөдөр хүн түрэлхэтнэй хэрэглэжэ байгаа хэлэнэй тоо нэгэ мянга холо дабаад байгаашье 100 аадхан үзэг бэшэг хэрэглэдэг гэнэ. Тэрэнэй доторһоо Солонгос үзэг хэрэглэгшэдэй тоогоор дэлхэйдэ эхинэй арбанда багтадаг. Дэлхэйн олон үндэһэтэнүүд өөһэдынгөө хэлые тэмдэглэхын тулада үзэг бэшэг зохёожо хэрэглэхэ болһоншье хангыль шэнги тодорхой саг үедэ тусхай хүн соо шэнээр үзэг бэшэг зохёожо, уласай үзэг бэшэг бологоһон түүхэ дэлхэйдэ хобор. Тэрэшэлэн шэнэ үзэгэй талаархи тайлбаряа ном болгон хэблүүлһэн түүхэдэ байгаагүй хэрэг болоо. Илангаяа үзэг зохёоһон заршам болон үзэгэй хэрэглээнэй талаархи тайлбари дээрэ бэшэһэн онолые дэлхэйн хэлэ шэнжэлэгшэд үндэрөөр үнэлдэг. Хангылиие 15 зуунай дунда үедэ Сойжүн хаан ордоной эрдэмтэн мэргэдээр зохёолгоһон (тухайн үедэ Хүнминжоным гэжэ нэрлэжэ байба) ба дэлхэйдэ хамагай шэнжэлхэ ухаанай үндэһэтэй бэшэгэй нэгэ болоод солонгос яһанай соёл, шэнжэлхэ ухаанай хүгжэлдэ үнэтэй хуби нэмэри оруулаа. Одоо Хүнминжоным уласай үнэтэ соёлой үбэй 70 дугаарта тэмдэглэгдэжэ, 1997 оной 10 һарада ЮНЕСКОгой дэлхэйн соёлой үбдэ бүридхэгдэһэн.
Зүүлтэ
Категори:Үзэг бэшэг
Карл Линней
Карл Линней (Carl Linnaeus, Carl Linné, Carolus Linnaeus, 1707 оной 5 һарын 23, Росхульт — 1778 оной 1 һарын 10, Уппсала), Швециин байгаалиин ухааниие шудалһан эрдэмтэн. 1762 онһоо Парисай эрдэм ухаанай академиин гэшүүн. Ургамалай, амитадай аймагай ангилалые бии болгоһоной тула алдартай.
Дарангылал
[[File:Democracy Index 2020.svg|alt=|right|thumb|upright=2.1|Экономист сэдхүүлэй 2020 оной Арадшалалай индекс гэжэ карта
Карл Линней
Хүдөөгэй пасторой бүлэдэ түрэһэн байна. Лундын ехэ һургуулида (1727) ба Уппсалын ехэ һургуулида (1728 онһоо) байгаалиин эрдэм ухаан, анагааха ухааниие һураба. 1732 ондо Лапландаар аяншалжа «Лапландын ургамал» гэһэн номоо (1732, 1737 бүрин эхеэр хэблэһэн) бэшэһэн. 1735 ондо Недерландын Хартекамп хотодо нүүжэ ерээд, ботаникын сэсэрлигые хүтэлөөд «Һэлгэлдэдэг халууралга тухай шэнэ гипотезэ» гэһэн докторой диссертациие хамгаалба. Тэрэ ондошье «Байгаалиин системэ» номые бэшэһэн (12 ботёор хэблэгдэһэн). 1738 онһоо Стокһольмдо эмшэнэй практикые хэбэ. 1739 ондо уһан сэрэгэй госпитальдо ажаллажа хүдэлхэдэ, үхэлэй ушар шалтагааниие олохын түлөө хүүр задалха эрхые туйлаа. Швециин эрдэм ухаанай академиие үндэһэлэгшэдэй нэгэ болоод, 1739 ондо түрүүшын юрэнхылэгшэнь болобо. 1741 ондо Уппсала ехэ һургуулиин анагааха ухаанай, байгаалиин ухаанай тэнхимэй хүтэлбэригшэ болоо. Линней байгаалиин эрдэм ухааниие ехэ һургуулиин һуралсал болбосоролой системэдэ асаржа нэбтэрүүлхэ туһаба.
Ехэ Монгол Улас
Ехэ Монгол Улас мүн Монгол Эзэнтэ Гүрэн (1206–1405) Монголой газар нютагта байгуулагдаһан түүхын дэхэ хамагай томо үргэлжилһэн газар нютагтай эзэнтэ гүрэн юм. Хамагай хүсэрхэг үедөө 40 үлүү сая дүрбэлжэн километр газар нютагые эзэлжэ байба. Британиин түүхэшэд Британиин эзэнтэ гүрэнэй газар нютагай хэмжээнһээ Монголой эзэнтэ гүрэн түүхэдэхи хоёрдахи томо эзэнтэ гүрэн гээд тэмдэглэгдэһэн дагажа ороһон гү, али хараата түшмэг аһан улас орон, обог аймагуудай газар нютагые оруулаагүй тоосһонтой холбоотой юм. 1206 ондо Чингис хаан анхалан байгуулаһан болоод алтан үедээ Номгон далайн эргэһээ Хара тэнгис, Дунай мүрэнэй һаба газар, үмэнэдэ этгээдэд Зүүн урда Азиин болон далайн аралуудай хараат гү, али вассал оронууд, хойто зүгэдэ Хойто мүльһэн далай Енисей мүрэнэй һаба газарайа дагажа ороһон обог аймагуудай эзэмшэлые хамруулһан үргэн уудам газар нютагые эзэмшэжэ байлаа.
Карл Линней
«Амитан ургамалай түрэл зүйлэй нэрэшэлые» зохёоһон хүн юм. Энэ системэ бүхы түрэлэй амитан, ургамал тус бүридэ 2 лата үгэһөө бүридэһэн нэрэ үгэһэн байха ба мүнөө дэлхэйн бүхы улас орондо хэрэглэгдэжэ байна. Тэрэ мүнөө үеын системэшэлэлэй эсэгэ гээд нэрлэгдэдэг ба мүнөө үеын экологи шудлалай үндэһэлэгшэдэй нэгэдэ тоосогдодог бэлэй. Линней тухайн үедээшье ехэ нэрэ алдартай байһан ба гарамгай хэлэ шэнэшлэлшэ байгаа.
Дарангылал
Бүрин арадшалал {{Legend|#006800|9.01–10}} {{legend|#1a9850|8.01–9}}
Ехэ Монгол Улас
Ази, Европын олон арбан хото уласуудые һүнөөж хэдэн арбан сая хүниие өөрһэдэйн эрхшээлдээ оруулһан абашье Монголшуудай сэрэгэй тоо 250000-һаа хэтэршэ байһангүй. Чингис хаан түб Ази, одоогын Монгол уласай газар нютаг дахи олон арбан тархай бутархай нүүдэлшин аймагуудые нэгтэгэжэ, Зүршэдэй Алтан улас, Тангуд улас, Хорезмын эзэнтэ уласые байлдан дагуулһанаар ехэ гүрэнэй үүһэл хүгөөжэлэ эхилжээ.
Дарангылал
Дутуу арадшалал {{legend|#66bd63|7.01–8}} {{legend|#a6d96a|6.01–7}}
Карл Линней
Зүүлтэ
Категори:Швециин эрдэмтэд
Дарангылал
Гибрид журам {{legend|#fee08b|5.01–6}} {{legend|#fdae61|4.01–5}}
Ехэ Монгол Улас
Гаралга
12-р зуунай һүүлын хахад Монголой газар нютагта Хамаг Монгол, Хэрэйд, Мэргид, Татар, Найман зэргэ олон арбан нүүдэлшин аймагууд мүнхын дайн дажинтай байлаа. Хамаг Монгол аймагай ханаар 1189 ондо үргэмжэлэгдэһэн Чингис хаан улас түрэ болон сэрэг зэбсэгэй хүшээр зэрьелдээхэ аймагуудые өөртөө нэгэдхэжэ 1206 ондо Ехэ Монгол Уласые байгуулһан байна. Нүүдэлшын аймагуудай нэгэдэлые хүршэ зэрьелдээ оронууд эерэгээр хүлээжэ абаһангүй. Улмаар улас түрэ, эдэй засагай зүршэл дайн үүсэх шалтагаан боложо Чингис хаан Зүршэдэй Алтан улас, Тангуд болон Хорезм эзэнтэ уласта сэрэглэн халдажа саашлан Азербайжан, Гүржые эзэлжэ Калка голой хүбөөн дээрэ Ородой вангуудын цэргийг бут цохьжээ. Тангудын эсрэг хэһэн һүүлшын аян дайндаа Чингис хаан үбшэнөөр таалал түгэһэн болоод өөрын байгуулһан эзэнтэ уласаа хүү нартаа гэрээһэлэн үлдээжээ.
Дарангылал
Дарангылал {{legend|#f46d43|3.01–4}} {{legend|#a8261f|2.01–3}} {{legend|#660018|0–2.00}}
Ехэ Монгол Улас
Зураг
c
Дарангылал
Мэдээсэлгүй {{legend|#c0c0c0|}} ]]
Ехэ Монгол Улас
Зураг
Категори:Буряад түүхэ Категори:Монголой түүхэ Категори:Монгол Категори:Усадхаһан хаанта уласууд
Дарангылал
Зүүлтэ
Категори:Улас түрэ Категори:Засаг
Барон
Барон — Баруун Европодохи феодал изагууртанай соло нэрэ; графай, маркизай, герцогой г. м. доодохи соло. Оросой эзэнтэ гүрэндэ бароной соло Нэгэдүгээр Пётр хаан Прибалтиин хизаарай помещигүүдтэ олгоһон юм.
Зүүлтэ
Категори:Изагууртан
Улаан Баатар
Улаан Баатар (монг. Улаанбаатар) — Монгол Уласай ниислэл хото. Мүн Монгол уласай ганса нэгэ сая хүн зонтой хото юм. 2011 оной мэдээсэлээр ниислэл хотодо ниитэ 1,240,048 хүн ажаhуужа байна. Ниитэ газар нютагай хэмжээ 4,704,4 км² болоно.
1693 он соо Шэрээтэ сагаан нуурта Үндэр Гэгээниие залажа ордон үргөө босоhон сагhаа эхилэн ниислэл хотой түүхые тоолоно. 1778 он соо газарhаа нүүлэгүй тогтобо. Урид сагта шажан, худалдаанай түб байhан бол 1911 онhоо уласай ниислэл хото боложо, ХХ зуунда үндэр барилганууд баригдажа, үйлэдбэрилэл эхилээ. Улаанбаатар хото хадаа МУ-ай улас түрэ, эдэй засаг, эрдэм болбосоролой түб ха юм.
Нэр
1639 он соо Шэрээтэ сагаан нуурай газар Занабазарийе бурханай шажанай богдо гэжэ үргэмжилжэ ордон үргөө бариhан сагhаа томо болсоор Улаанбаатар хото болоо. Түүхэн соо олон нэрые солиhон байна. 1639 онhоо Үргөө (ᠥᠷᠭᠦᠭᠡ), 1651 онhоо Номой хүреэн (ᠨᠣᠮ ᠤᠨ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠨ), 1706 онhоо Ехэ хүреэн (ᠶᠡᠬᠡ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠨ), 1912 онhоо Ниислэл хүреэн (ᠨᠡᠶᠢᠰᠯᠡᠯ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠨ) гэжэ байгаад 1924 онhоо мүнөөдэр хүртэр Улаан Баатар (ᠤᠯᠠᠭᠠᠨᠪᠠᠭᠠᠲᠤᠷ) гэжэ нэрлэжэ байна. 20-р зуунай эхин соо Богдой хүрээ, Да хүрээ, Хүреэн гэжэ ойлгодог байhан шэнги одоо УБ, Ниислэл гэжэ бэшэхэ, Хото гэжэ хөөрэлдэхэдэ тодорхой мэдэдэг болжээ.
Гадаада орон соо
Европо зүгэй хэлэн соо түрүүшын удаа Урга (Urga) гэжэ байhан бол одоо Улан-Батор (Ulan Bator) гэхэ маягаар галиглажа нэрлэн байна. Һүүлын үедэ Ulaanbaatar гэжэ нэрлэжэ байна.
Холбооһон
Категори:Улаан Баатар Категори:Азиин ниислэлнүүд Категори:1639 ондо үүдхэн байгуулагдаhан һуурин
Суранзан
Cуранзан (магнит, μαγνήτις λίθος, magnḗtis líthos, «магнезиин шулуун») — суранзан ороные байгуулжа бай бодос юм. Суранзан орон үзэгдэшэгүй байнашье суранзанай шэнжэ шанарай шалтагаан.
Категори:Суранзан
Тоhон жараахай
Тоһон жараахай (Comepһorus) – амиды загаһахануудые түрэдэг Байгалай гайхал болоһон загаһан. Сайбар улаан үнгэтэй, нуур соогуураа ниидэжэ ябаһан мэтэ гоёор харагдадаг, һолонгын долоон үнгөөр наадажа байдаг бэетэй. Хашарһа үгы, араг яһануудынь нимгэн арһаяа нэбтэ харагдажа байдаг. Гайхалтайгаар нэбтэ харагдажа байдаг загаһан, гэрэл туяагай тудахада һүүдэр үгы шахуу, тиихэдэ саарһан дээрэ томошог хара үзэгүүдээр бэшэгдэһэн үзэгүүдые һүүл багаарнь нэбтэ хараад уншажа боломоор юм.
Загаһад юрэнхыдөө түрьһэеэ хаяжа үдэдэг. Тэрэ түрьһэнһөөнь хэды сагай үнгэрһэн хойно хюурһанууд бии болодог. Гансал тоһон жараахай амиды загаһахануудые гаргадаг, тэдэнь гарамсаараа жэжэ хабшаахай түрэлтэнөөр болон бусад эгээл жэжэ амида бодосуудаар хоолложо захалдаг. Тоһон жараахайн бэеын шэгнүүрэй 40% өөхэн. Газаа июлиин наранда табяа һаа хайлашаха. Энэ өөхэн түбэд эмнэлгэдэ хэрэглэгдэдэг. Тоһон жараахай өөрөө хаб загаһанай эгээл дуратай хоолынь юм. Тэжээлэй шанараар 40 грамм шэгнүүртэй тоһон жараахай хилмэһээ 3 дазин үлүү байдаг.
Категори:Загаhад
Магадлал
Магадлал гээшэ алибаа нэгэ үзэгдэл ябагдаха боломжын зэргэ (харисангы хэмжээ, тоогой сэгнэлгэ) юм. Ямар нэгэ боломжотой үзэгдэл үнэндөө ябагдаха баримта ябагдахагүй гэдэг баримтые булиха хадаа тус үзэгдэлые боложо магад гэнэ, үгы һаа болохо аргагүй гэнэ. Магадлал хадаа 0 ба 1 хоорондын тоо болоод, магадлал 0 байхадаа үзэгдэлынь хэзээдэшье ябагдахагүй аад, магадлал 1 байхадаа үзэгдэлынь эрхэ бэшэ ябагдаха юм. 1-эй магадлалтай үзэгдэлые гарсаагүй үзэгдэл гэнэ. 0-эй магадлалтай үзэгдэлые боломжогүй үзэгдэл гэнэ. Үзэгдэл ябагдаха магадлал p болоо хадаа, ябагдахагүй магадлал 1-p болоно.
Зоод мүнгэн хаяха туршалта хэхэдэ миин «һүлдэ», «тоо» гэһэн хоёрхон үрэ дүн гарана. Тиимэ ушарһаа магадлалынь \frac{1}{2} болоод, эдэ хоёр үзэгдэл эжэл боломжотой мүн.
Магадлалай һунгамал тодорхойлолто эжэл боломжо дээрэ үндэһэлнэ. Ямар нэгэ һанамсаргүй үзэгдэл A миин лэ үрэ дүнгүүдэй али нэгэл гараха үедэ ябагдаха байг. Хэрбээ ямар нэгэ туршалтын эжэл боломжотой n үрэ дүнһээ m A үзэгдэлдэ таарамжатай байбал \frac{m}{n} гэһэн харисаае A үзэгдэлэй магадлал гэжэ нэрлэдэг. A үзэгдэлэй магадлалые \text{P}(A) гэжэ тэмдэглэдэг.
Магадлалай шанар
Магадлалай гол шанарые аксиоматическэ тодорхойлолтоһоо оложо болоно.
1) болошогүй үзээгдэлэй магадлал (хооһон олонлиг \varnothing) тэг болодог:
Ушарынь бүхы үзэгдэлэй магадлал хадаа тэрэ үзэгдэлэй ба болошогүй үзэгдэлэй дүн болоод, болошогүй үзээгдэлэй магадлал тэг юм.
2) хэрбээ A үзэгдэл B үзэгдэл соо оробол, A \subset B үгы гү, али A ябагдабал B ябагдаха:
Зүүлтэ
Категори:Магадлалай онол Категори:Статистика
12 һарын 22
Арбан хоёрдугаар һарын 22 — Григориин литын жэлэй 356-дэхи үдэр (үндэр жэлдэ 357-дахи үдэр). Жэлэй эсэн болотор 9 үдэрүүд үлэжэ байна.
Энэ үдэрэй тэмдэглэлтэ баяр
Энергетикуудай үдэр.
Украина, Дипломатиин албанай хүдэлмэрилэгшүүдэй үдэр.
Зүүлтэ
Категори:Үдэрүүд
Баррикада
Баррикада — массын хубисхалай үедэ тэмсэхэдээ элдэб зүйлын томонууд юумэ суглуулжа үйлсэ хааһан юумэнүүд, (тэргэ, шарга, шэрээ, стул г. м.).
Зүүлтэ
Категори:Бэхилэлтэ
Хуба
Хуба — шулуужаһан дабирхай, шэмэ (органик) минерал юм. Үнэтэй эдэлэл, эмые үйлэдбэрилэлдэ хэрэглэжэ бай.
Химиин томьёо: С40H64O4, бүридэл (%-оор): С – 79,0; H – 11,0; O – 10,0. Минерал юумэн: сукцинит, глессит, бокерит, кранцит, стантинит.
Дивизи
Дивизи — ябаган сэрэгэй 3—4 полкнууд, артиллери ба техникын таһагууд болоод морин сэрэг — эдэ бүхэнэй нэгэдэмэл хүсэн.
Зүүлтэ
Категори:Сэрэгэй нэгэжэ
Алаг дааган
Алаг дааган (Allactaga sibirica) зэрлиг жэжэ амитан.
Hүрэжэ ябадаг алаг дааган хоморой амитан гэжэ Буряад Республикын Улаан номдо оруулагданхай. Бэеынь ута 130-160 мм, hүүлынь 172-220 мм болодог. Hабарнуудайнгаа үзүүртэ таба табан хургануудтай, хойто хүлнүүдынь урда хүлнүүдтээ ороходоо 3-4 дахин утанууд. Аалиханаар ябахадаа дүрбэн хүлнүүд дээрээ ябадаг, гүйхэдөө – гансал хойто хоёр хүлнүүд дээрээ. Томонууд нюдэнүүдтэй, ута шэхэтэй. Зөөлэн, үдхэн нооhотой. Нюрганайнь үнгэ элhэлиг, үгышье hаа бараан шара, гэдэhэн талаараа сайбар. Байгал адарай тала газараар дайралдадаг. Үбэлые унтажа үнгэргэдэг. Ургамалнуудаар, жэжэ шумуулнуудаар, тэдэнэй үндэгэнүүдээр хооллодог.
Категори:Амитад
Пусан
Пусан (албан еһоор Пусан үргэн хото, 부산광역시, 釜山廣域市), Урда Солонгосой зүүн-урда хэһэгтэ байрладаг хото болон Солонгос хоолойдохи уһанай боомто; засаг захиргаанай талаар можын зэргэтэй. Хүн зониинь 3 535 мянган ажаһуугшад (2009; хотын захатай тоолобол 4,3 сая ажаһуугшад). Шухала тээбэриин уулзабари. Боомтын ашаанай эрьелтэ 30 сая тонно оршом. Уласхоорондын ниидэхэ онгосын буудал. Машина бүтээлгэ, түмэрлиг, химиин, нэхэмэлэй, хүнэһэнэй үйлэдбэрилгэ. Загаһа барилга. Хотын оршомдо — атомой сахилгаанай станци болон далайн амаралтын газар байна. Кая (Карак) гэжэ нэрэтэйгээр манай эринэй эхин зуун жэлнүүдтэй бии болоһон хэбэртэй. Корё уласай үедэ Пусанпо нэрэтэй байгаа. Хойто Солонгосһоо эгээн холын сэг байдаг дээрэһээ Солонгос дайнай үедэ 1950-53 оной хоорондо Урда Солонгосой саг зуурын ниислэл хотын үүргые дүүргэбэ.
Засаг захиргаанай хубаари
Пүсан дотороо 15 дүүргэдэ (гу), 1 хушуунда (гун) хубаагдадаг.
Категори:Солонгос
Люксембург
Люксембург (люксемб. Groussherzogtum Lëtzebuerg, Grand-Duché de Luxembourg, Großherzogtum Luxemburg, Groothertogdom Luxemburg) — Европын улас.
Холбооһон
Категори:Люксембург Категори:Европын уласууд
Дилеммэ
Дилеммэ ( «хоёр леммэ») — ушар ухаанда, хоёр харша удхатай юумэнүүдые илган гаргаха бэрхэшээлтэй байдал.
Ушар ухаанай хэлээр иигэжэ дансалан харуулжа болохо:
Зүүлтэ
Категори:Ушар ухаан
Сахилгаан
Сахилгаан зай гү, али зайн гал  — сахилгаан сэнэгэй байдалай, үйлэшэлэлэй, хүдэлөөнэй уламһаа үзэгдэл юм. Хубиие грегээр “электрон” гэдэг. Эндэһээ “сахилгаан” гэдэг үгэ гараһан байна. Зүлгэһэнэй дараа өөр бэетые өөртөө татаха болоһон бэеэ сахилгаанжаһан гү, али сэнэглэгдэһэн бэе гэнэ.
Хуба — олон мянган жэлэй үмэнэ дэлхэй дээрэ ургажа байһан шилмүүһэтэ модоной дабирхай, эбонит–хүхэрэй холисо ехэтэй каучук юм байна.
Бэеэ сахилгаанжуулха ба сэнэглэхэд 2 бэе оролсоно. Үрэһэн 2 бэе хоёул сэнэглэгдэжэ бэеэ өөртөө татана. Мүн шүргэлтээр сахилгаанжуулжа сэнэг шэлжүүлжэ болоно.
Эбонитые нооһон / арһаар / зүлгэхэд сүрэгөөр, өөр сабааг нооһоор зүлгэхэд сүргөөр тус тус сэнэглэгдэжэ түлхэлсэнэ. Эбонит сабаанда торгоор зүлгэһэн шэл һабаае ойротуулхад эергэ сэнэгтэй болохо ушар татана. Иимэһээ 2 түрэлэй сэнэг байдаг байна.
Сахилгаан сэгэгые электрометр гэдэг багажаар элирүүлдэг, сэнэгые нэгэ бэеһээ нүгөөд зөөжэ болоно. Хуба болон эбонит һабаае сэнэглэжэ бортогондо хүргэхэд эжэл сэнэгтэй боложо таталсана. Харин торгоор зүлгэһэн шэл һабаае ойртуулхад таталсана. Үүнһээ 2 түрэлэй сэнэг байдаг гэжэ дүгнэнэ. Ингэжэ эжэл сэнэг түлхэлсэжэ, эсэргүү сэнэг таталсана.
Атомын бүтэсэ: Сүмиие тойрон электрон эргэлдэжэ байдаг.
Үүсгэх, дамжуулах
Эртний эртний эртний туршилтууд, тухайлбал Thales-ийн хувны саваагаар хийсэн туршилтууд нь үнэндээ цахилгаан эрчим хүчний үйлдвэрлэлтэй холбоотой асуудлыг судлах анхны оролдлогууд байв. Энэ аргыг одоо трибоэлектрик эффект гэж нэрлэдэг бөгөөд хөнгөн объектыг татаж, оч үүсгэх боломжтой боловч энэ нь үндсэндээ маш үр дүнгүй юм. Цахилгаан эрчим хүчний функциональ эх үүсвэр нь зөвхөн 1800 онд гарч ирсэн бөгөөд үүнийг олж авах анхны төхөөрөмжийг зохион бүтээсэн — вольтийн туйл. Энэ болон Түүний орчин үеийн хувилбар болох цахилгаан зай нь цахилгаан гүйдлийн химийн эх үүсвэр юм: тэдний ажил нь электролит дахь бодисын харилцан үйлчлэлд суурилдаг. Зай нь шаардлагатай бол цахилгаан авах боломжтой болгодог, янз бүрийн нөхцөл байдал, нөхцөл байдалд ашиглахад тохиромжтой олон талт, өргөн тархсан эрчим хүчний эх үүсвэр боловч Түүний эрчим хүчний нөөц хязгаарлагдмал бөгөөд сүүлийнх нь шавхагдсаны дараа батерейг солих эсвэл цэнэглэх шаардлагатай байдаг. Илүү их хэмжээний цахилгаан эрчим хүчний илүү их хэрэгцээг хангахын тулд цахилгаан эрчим хүчийг тасралтгүй бий болгож, эрчим хүчний шугамаар дамжуулах естой.
Энэ нь ихэвчлэн цахилгаан механик үүсгүүрээр үүсгэгддэг бөгөөд чулуужсан түлшийг шатаах, цөмийн урвалаас энерги ашиглах, эсвэл агаар эсвэл усны урсгалын хүчээр ажилладаг. Ч.зохион бүтээсэн орчин үеийн уурын турбин. Парсонс 1884 онд одоогийн байдлаар дэлхийн бүх цахилгаан эрчим хүчний ойролцоогоор 80% - ийг үүсгэдэг бөгөөд халаалтын нэг буюу өөр эх үүсвэрийг ашигладаг. Эдгээр төхөөрөмжүүд нь 1831 онд бүтээгдсэн unipolar disk generator Faraday — тай төстэй байхаа больсон боловч Түүний нээсэн цахилгаан соронзон индукцийн зарчим дээр үндэслэсэн хэвээр байна-түүгээр дамжин өнгөрөх соронзон урсгал өөрчлөгдөх үед хаалттай хэлхээнд цахилгаан гүйдэл үүсэх явдал юм. 19-р зууны сүүлээр трансформаторыг зохион бүтээсэн бөгөөд энэ нь цахилгааныг илүү өндөр хүчдэл, бага гүйдлийн үед илүү үр дүнтэй дамжуулах боломжийг олгосон юм. Хариуд нь эрчим хүч дамжуулах үр ашиг нь сүүлийн ашиг нь төвлөрсөн цахилгаан станцад цахилгаан эрчим хүч үйлдвэрлэх, Дараа нь эцсийн хэрэглэгчдэд нэлээд хол зайд дахин чиглүүлэх боломжтой болсон.
Улсын хэмжээнд хүрэлцэхүйц хэмжээний цахилгаан эрчим хүчийг ийм хэмжээгээр хадгалахад хэцүү байдаг тул тэнцвэрийг хадгалах шаардлагатай: хэрэглэгчдийн хэрэглэж буйтай яг адил хэмжээний цахилгаан эрчим хүч үйлдвэрлэх. Үүнийг хийхийн тулд эрчим хүчний компаниуд ачааллыг сайтар урьдчилан тооцоолж, үйлдвэрлэлийн үйл явцыг цахилгаан станцуудтайгаа байнга зохицуулах хэрэгтэй. Үүний зэрэгцээ тодорхой асуудал эсвэл эрчим хүчний алдагдал гарсан тохиолдолд эрчим хүчний сүлжээнд даатгуулахын тулд тодорхой хэмжээний хүчин чадлыг нөөцөд хадгалдаг.
Тухайн улсын эдийн засаг орчин үежиж, хөгжихийн хэрээр цахилгаан эрчим хүчний эрэлт хэрэгцээ эрчимтэй нэмэгддэг. Тухайлбал, АНУ-ай хувьд энэ үзүүлэлт ХХ зууны эхний гуравны үед жилд 12% - ийн өсөлттэй байсан[22] бөгөөд одоо Хятад, Энэтхэг зэрэг хурдацтай хөгжиж буй эдийн засагтай орнуудад ижил төстэй дэвшил ажиглагдаж байна. Түүхээс үзэхэд цахилгаан эрчим хүчний эрэлтийн өсөлт нь бусад төрлийн эрчим хүчний тээвэрлэгчдийн ижил төстэй үзүүлэлтүүдийг давж гарсан байна. Түүнчлэн цахилгаан эрчим хүчний үйлдвэрлэлийн байгаль орчинд үзүүлэх нөлөөллийн тухай асуудал нь сэргээгдэх эх үүсвэрээр цахилгаан эрчим хүч, ялангуяа салхи, усны эрчим хүчээр цахилгаан эрчим хүч үйлдвэрлэхэд анхаарлаа төвлөрүүлэхэд хүргэсэн гэдгийг тэмдэглэх нь зүйтэй.
Хэрэглээний
Цахилгаан эрчим хүчийг ашиглах нь эрчим хүчийг шилжүүлэх нэлээд тохиромжтой арга замыг бий болгодог бөгөөд энэ нь ихээхэн хэмжээний, өнөөдрийг хүртэл өсөн нэмэгдэж буй олон төрлийн практик хэрэглээнд зохицсон байдаг. Цахилгаан эрчим хүчний анхны олон нийтэд нээлттэй хэрэглээний нэг нь гэрэлтүүлэг байсан; энэ нөхцөл байдал 1870-аад онд улайсгасан гэрэл бүтээлийн дараа бий болсон. эхний улайсгасан гэрэл нь нүүрстөрөгчийн саваа агаар ямар хаалттай хөлөг онгоц байсан юм. Хэдийгээр цахилгаанжуулалттай холбоотой эрсдэл байсан ч ил задгай галыг цахилгаан гэрэлтүүлгээр солих нь гэр болон ажил дээрээ гарсан гал түймрийн тоог эрс багасгасан.
Ерөнхийдөө XIX зуунаас хойш цахилгаан эрчим хүч нь орчин үеийн соел иргэншлийн амьдралд нягт уялдаатай болсон. Цахилгаан нь зөвхөн гэрэлтүүлэгт төдийгүй мэдээлэл (телеграф, утас, радио, телевиз) дамжуулах, түүнчлэн тээврийн хэрэгсэлд (трамвай, метро, троллейбус, цахилгаан галт тэрэг) болон гэр ахуйн хэрэгсэлд (төмөр, хүнсний процессор, угаалгын машин, Аяга таваг угаагч машин) идэвхтэй ашигладаг жолооны механизм (цахилгаан мотор) - д ашиглагддаг.
Цахилгаан авахын тулд цахилгаан үүсгүүрээр тоноглогдсон цахилгаан станцуудыг бий болгож, түүнийг хадгалах зориулалттай — батерей ба цахилгаан батерей.
Өнөөдөр цахилгаан эрчим хүчийг материал (электролиз) үйлдвэрлэх, тэдгээрийг боловсруулах (гагнах, өрөмдөх, зүсэх), хөгжим (цахилгаан гитар) бүтээхэд ашигладаг.
Цахилгаан гүйдлийн дулааны нөлөөний тухай Жоуль-Ленцийн хууль нь байрны цахилгаан халаалтын боломжийг тодорхойлдог. Энэ арга нь маш уян хатан бөгөөд manageability тодорхой зэрэг олгодог хэдий ч, энэ нь шаардлагагүй нөөц эрчимтэй гэж үзэж болно-улмаас Хэрэв ашиглаж цахилгаан эрчим хүчний үеийн аль хэдийн цахилгаан станцад дулаан үйлдвэрлэх шаардлагатай байна гэдгийг. Дани зэрэг зарим улс орон Шинэ байшинд цахилгаан халаалт хэрэглэхийг хязгаарласан буюу бүрэн хориглосон хууль тогтоомжийг ч баталсан байдаг. Үүний зэрэгцээ цахилгаан эрчим хүч нь хөргөлтийн эрчим хүчний практик эх үүсвэр бөгөөд цахилгаан эрчим хүчний эрэлт хурдацтай нэмэгдэж буй газруудын нэг бол агааржуулагч юм.
Дэлхийн Банкны мэдээлснээр Өнөөдөр (2015) дэлхийн нэг тэрбум гаруй хүн гэртээ цахилгаан хэрэглэхгүйгээр амьдарч байна. Ойролцоогоор 3 тэрбум хүн керосин, түлээ, нүүрс, бууцыг хоол хийх, халаахад ашигладаг.
Хань улас
Хань улас (хялбаршуулһан, уламжлалта , Hàn cháo) бол Хитадта оршон тогтоножо байһан улас юм. Хань уласые Лю Бан байгуулба. Хань улас оршон тогтониһон бүхыл хугасаандаа Хүннү, Сяньби зэргэ хойто зүгэй нүүдэлшэдтэй тэмсэлдэжэ байба. Мүн урда болон баруун зүг руу сэрэг эльгээжэ, амжалта оложо байгаа.
МЭ III зуун жэлэй үедэ Хань уласта "Шара алшууртанай буһалгаан" гараһан болоод энэ буһалгааниие дарахын тулада Хань улас ехэ хохирол үзээбэ. Шара алшууртадые бут сохиһоной дараа буһалгааниие даража байһан сэрэгэй жанжанар хоорондоо эбдэрэлһэн тулалдаһанаар Хань уласай эзэн хаан тэдэниие алаха боломжогүй болоһон байна. Энэ үедэ Хань уласай нэгэн нүлөө бүхы хүсэнэйхи урда Хитадта У уласые байгууланхай. Тэрэнэй дараа Хань уласай хамагай хүсэрхэг сэрэгэй жанжад болохо Цао Цао, Лю Бэй гэхэ мэтэ химралдан тэмсэлдэһэнэй эсэстэ Лю Вэй илагдажа, урда Хитадта зугатан ошоод Шу уласые байгуулба. 200-аад оной оршом Хань уласай сэрэгэй жанжан Цао Цао Хань уласай һүүлшын хааниие алажа, өөрынгөө хаанда үргэмжэлбэ. Тэрэ уласай нэрые Вэй улас гэжэ тунхаглаһанаар Хань улас мүхөө һэн.
Ном зохёол
Категори:Хитад Категори:Хитад түүхэ
Корё улас
Корё (солонгос үзэгээр 고려, ханжа үзэгээр 高麗) — 918—1392 оной хоорондо Солонгос орондо оршин байһан солонгос улас.
Зүүлтэ
Категори:Түүхын улас Категори:Солонгосой түүхэ Категори:Усадхаһан хаанта уласууд Категори:Солонгос
Олимпиин наадан
Олимпиин наадан (, Jeux olympiques, Olympic Games ) — зун ба үбэлэй спортуудта зорюулж зохёон байгуулагдадаг олон уласай спортай ехэ наадан юм. Түүхэндэ хоёр түрэлэй олимпиада байга. Эхиниинь Грекын Олимпида хэгдэжэ байһан эртын олимпиин наадам. Хоёрдахинь 1896 ондо Афиныда анха зохёон байгуулагдаһан Оршон үеын олимпиада юм.
Олон Уласай Олимпиин Хороо (ОУОХ, International Olympic Committee, IOC) — Пьер де Кубертен гэгэжэ Франциин һурбалжата хүнэй һанаашлагаар байгуулагдаба. Тэрээр дэлхэй даяархи һонирхогшо тамиршадые суглуулжа олон түрэлэй спортоор үрһэлдүүлхэ мүрөөдэлтэй байһан ажа. Тэрэ Хороонь одоо «Олимпиин хүдэлөөн» гү, али нааданые зохёон байгуулхад оролсодог спорт тамирай холбоонуудай эрхэ бариха байгуулалга болобо. Олимпиин хүдэлөөн томрохо тусам Олимпиин наадамай һүр хүсэн ехэдһэн байна. Мүнөө үедэ корпорацинуудай эбээн тэтгэлэг, спортай «династи» үүдхэхэ зорилготой улас түрын дэглэмүүдай доорохи дарамтанда хүгжэһэн Кубертенэй «сэбэр һонирхогшо тамиршанай идеал» — алдагдаһан хэмээн үзэхэньшье бии. Мүнөө үедэ олимпиадада оролсогһодиинь дэлхэйн бараг бүхы ороные түлөөлдэг хэмжээндэ хүрэбэ. Үүнэй үрэ дүндэ улас түрэй бойкот, допинг, шүүгдэдэ хахуули үгэхэ, алан хядаха ажалалгаа зэрэг олон сүрэг нүлөө гаража байна. Хэдыгээр Олимпиин хүдэлөөниинь Кубертенэй бодожошье үзээгүй асуудалуудтай тулгаржа байгаа хэдышье үүнтэй уялдуулжа хүгжэн өөршэлэгдэж байгаа. Эдэгээрһээ гадана 19-р зуунай һүүлшэ, 20-р зуунай эхиндэ хэрэглэгдэжэ байһан зан үйлэ, бэлэг тэмдэгүүдые олимпиадада оролсуулдаг. Эдэгээрэй ехэнхинь нээлтын ба хаалтын ёһолол, медаль гардуулха ёһололуудта хэрэглэгдэдэг. Мүнөөнэй оршон үеын олимпиадань хэдыгээр ехэд өөршэлэгдэжэ ерэһэншье гэһэн одоошье Citius Altius Fortius — Хурданһаа хурдан, Мүнөөдэрһээ үндэр, Хүсэтэйһээ хүсэтэй гү, али Олимпиин уряа дээрэ түблэржэ байна.
.
Олимпиадын шэнэ эрэ
эртын олимпиадын үзэл һанаае һэргээжэ, уламжалан хүгжүүлһэн габьяата хүнэй нэгэниинь Франциин нэрэтэ һурган хүмүүжүүлэгшэ, соён гэгээрүүлэгшэ ниигэмэй зүтгэлтэн Пьер де Кубертен юм.
Алжир
Алжир (Араб: الجزائر, Al Jaza’ir (IPA:ɛlʤɛˈzɛːʔir), Бербер:, Dzayer), албан ёһоор Бүгэдэ Найрамдаха Арадшалаһан Алжир Арад Улас — хойто Африкада оршохо улас юм. Газар нютагаараа түбидээ хоёрто, дэлхэйдэ 11-дэ жагсадаг. Зүүн хойто талаараа Тунис, зүүн талаараа Ливи, зүүн урда талаараа Нигер, баруун урда талаараа Мали, Мавритани, баруун хойто талаараа Марокко уласуудтай тус тус хилэлэнэ. Баруун талада маргаантай газар нютаг болохо Баруун Сахара оршохо болоод хойто талада Газар дундын тэнгис байрлана.
Алжир НҮБ, Африкын холбоо, Арабын Барилдалга, ОПЕК зэргэ байгуулгануудай гэшүүн орон юм. Мүн Магрибай Араб холбоое байгуулхада ехэ хуби нэмэри үзүүлһэн. Алжир үндэһэн хуулиндаа Лалын, Араб, ба Амазиг (Бербер) улас гэжэ тодорхойлогдоһон байдаг.
Олимпиин наадан
Олимпиадын шэнэ эрэ
П. Кубертен өөрын һанаашалай байгуулһан ОУОХ-ые 1896—1925 ондо 29 жэл толгойлоходоо Швейцариин Лозанна хотодо 1915 ондо нүүлгэн түблэрүүлһэн болоод 1937 ондо 74 наһандаа Женева хотодо таалал түгэсхэһэн юм.
Алжир
Нэрын гарал
Тус уласай нэрэ Алжир хотын нэрэһээ гаралтай. Харин хотын нэрэ jazā’ir banī mazghanā (арабаар «(Берберын аймаг) Аит Мазганнагийн аралнууд» гэһэн үгэ) гэхэ хотын хуушин нэрэнэй тобшолһон хэлбэри Al-jazā’ir гэһэн үгэһөө гаралтай. Дунда зуунай эхин үеын газарзүйшэд al-Idrisi болон Yaqut al-Hamawi гэжэ бэшэһэн байдаг.
Олимпиин наадан
Олимпиин хүдэлөөн
П.Кубертен эртын олимпиин энэрэнгүй үзэл һанаае баяжуулан хүгжүүлжэ «Олимпиин хүдэлөөниинь хүн түрэлхэтэнэй эрхэ сүлөөнэй үзэл һанаа, найрамдалта тэмсээн, бэеын бүхы талын хүгжэлые олгожо арад түмэнэй найрамдал, соёл хамтын ажалалгаанда тусална» гэһэн үзэл бодолые ударидалга болгожо байба.
Алжир
Нэрын гарал
Һунгадаг үедэ Алжирай хойто нютагай Нумиди гэдэг байһан болоод мүнөөнэй Тунисай баруун нютаг, Мароккогой зүүн нютаг хамарагдадаг байгаа.
Олимпиин наадан
Олимпиин хүдэлөөн
Олимпиин хүдэлөөнэй уугуул, удха ушар, зорилгонь арадшалал, найрамдал хамтын ажалалгаанай үрэ дүн юм. Олимпиин үзэл һанаае хамгаалан дэлгэрүүлхэнь эсэсэй эсэстэ хүн түрэлхэтэнэй хүгжэл дэбжэлтэ, хүнлиг энэрэнгүй заршам, хүнэй эрхые амидаралда хэрэгжүүлхын түлөө тэмсэл юм.
Алжир
Эртэнэй түүхэ
Бербершүүд доро хаяжа 10000 онһоо Алжирда нютаглажа байгаа. 1000 онһоо хойшо карфагеншүүд эргын дагуу һуурин байгуулжа эхилһэн. Бербершүүд Пүниин дайнаар үүһэһэн боломжиие ашиглан Карфагенһаа тусгаар тогтоножо, бербер хаанта уласууд үүһэжэ эхилээ. Эднһээ хамагай алдартай Нумиди юм.
Олимпиин наадан
Олимпиин хүдэлөөн
Олимпиин хүдэлөөндэ баяжаха, хубиа хэшээхэ, үндэһэрхэхэ, арьһан үнгэ, шажан шүтэлгээр ялгабарилха халдабарм абаагүй, бэеын болон ёһо һуртахуунай үндэр соёлтой залууһан нэгэдэхэ эрхэтэй бэлэй. Олимпиин хүдэлөөнэй үүргые зүбхэн түүндэ оролсогһодой сар хүрээ, спортын үндэр амжалта түдыхэнөөр бус, үзэл һанаа, ёһо һуртахуунай дабуу талаарынь үнэлхэ ёһотой.
Олимпиин спортой янза
Олон Уласай Олимпиин Хороо зүбшөөһэн Олимпиин спортой янзууд:
Алжир
Дундада зуун
Хоёр һалбари болохо Санхаджа болон Заната саашаа олон аймагта хубаагдажа байһан болоод Магрибиин бүһэ бүрэ хэдэ хэдэн аймагһаа бүрдэжэ байба. Дундада зуунай үедэ берберай хэдэ хэдэн династи үүһэн гаража ерэжэ байгаа.
Лалын шажан нэбтэрһэн
Лалын шажанта арабын арминууд Алжирые байлдан дагуулжа, бербер ударидагшадые мохотгожо, Умайяд арабын династи задран унаһанай дараа маша олон династи бүрэлдэн бии болоо. Эдэгээр династиин дотор Альмохад, Альморавид, Египетай Фатимид, Абдэлвадид хамагай алдартай юм.
Зүүлтэ
Категори:Хойто Африкын улас Категори:Магрибай улас Категори:Сахарын улас Категори:Арабай БНУ Категори:Бүгэдэ Найрамдаха Уласууд Категори:Араб хэлээр хэлэлсэдэг уласууд ба газар нютаг Категори:Бербер хэлээр хэлэлсэдэг уласууд ба газар нютаг Категори:Франци хэлээр хэлэлсэдэг уласууд ба газар нютаг Категори:Ехэ арбан табанай уласууд Категори:ОПЕК-ын гэшүүн улас Категори:Африкын Холбооной гэшүүн улас Категори:Арабай Лигын гэшүүн улас Категори:НҮБ-эй гэшүүн уласууд Категори:1962 ондо байгуулагдаhан улас ба газар нютаг Категори:1962 ондо Алжирда байгуулагдаhан Категори:1962 ондо Африкада байгуулагдаhан Категори:Африкын улас
Басмач хүдэлөөн
Басмач хүдэлөөн (түрэг хэлэн «басмачи» — добтологшо) Дунда Азида — Зүблэлтэ засагта эсэргүү, Узбекистанай, Казахстанай, Таджикистанай, Туркменистанай ба Кыргызстанай нютаг дэбисхэртэ болоһон панисламис үндэһэнэй сүлөөрэлгын хүдэлөөн.
Зүүлтэ
Категори:Ородой түүхэ
12 һарын 23
Арбан хоёрдугаар һарын 23 — Григориин литын жэлэй 357-дэхи үдэр (үндэр жэлдэ 358-дахи үдэр). Жэлэй эсэн болотор 8 үдэрүүд үлэжэ байна.
Энэ үдэрэй тэмдэглэлтэ баяр
Япон, Эзэнтэ хаанай түрэһэн үдэр
Зүүлтэ
Категори:Үдэрүүд
Марий хэлэн
Марий хэлэн — финн-угор хэлэнүүдэй нэгэн. Марийнуудай дунда, ехэбшэлэн Марий Эл ба Башкортостан Уласта тархана. Хуушан нэрэ — «черемис хэлэн».
Финн-пермиин бүлэдэ (балт-финн, саам, мордва, удмурт ба коми хэлэтэй хамта). Марий Эл гадна Вятка мүрэнэй зүүн хойшо тархаһан. Марий (талын-зүүн марий) хэлэн хэдэн арбан нютаг хэлэн ба аялгууһаа бүридэнэ: талын, ганса талын нютагта тархаһан (Йошкар-Олагай хажууда); болон талын хажууда байдаг зүүн (ураалай) аялгуунууд (Башкортостанда, Свердловскын можодо, Удмуртидэ гэхэ мэтэ); баруун-хойто талын марийн аялгуугаар Нижегородой можодо ба Кировой можын зарим аймагуудта тархаһан. Эжэл мүрэнэй зүүн эрьедэ (Козьмодемьянскын хажууда) тархаһан уулын марий хэлэн өөр байдаг.
Талын марий хэлэн уулын марий хэлэтэй ба ород хэлэтэй сугтаа Марий Эл Уласай албан ёһоной хэлэн мүн.
Үзэг бэшэг
Кирилл үзэг дээрэ һууриһан марий үзэг бэшэг XVIII зуун жэлдэ бии болобо. Мүнөө үеын үзэг бэшэг хэдэ хэдэн хубилалтатайгаар 1870-оод онуудһаа хэрэглэгдэжэ байна. Марий хэлэн дээрэ «Ончыко» («Урагшаа»), «Пачемыш» («Зугы»), «Шум-чӧн изолык» («Зүрхэнэймнай тала») гэһэн сэтгүүлнүүд, «Кугарня» («Долооной зургаан»), «Марий Эл», «Чолман» («Кама») ба «Морко мланде» («Морко нютаг») гэһэн сонинууд хэблэгдэнэ.
Зүүлтэ
Категори:Хэлэнүүд
Москва
Москва (Москва) — Оросой холбоото уласай ниислэл хото юм. Нютаг дэбисхэр засаг захиргаанай хубаариар ямар нэгэн можодо хамаархагүйгээр шууд холбооной этгээд боложо, Түб холбооной тойрог, хэды хамаардаггүйшье Москва можо хоёрын түб гэгдэнэ. Москвагай метро (Московский метрополитен) 2010 оной байдалаар 12 шугам, 182 үртөөтэй. 1935 ондо 5 һарын 15-да нээгдэһэн байна. 2010 оной тоололгын дүнгээр 11,503,501 хүн хотодо ажаһуудаг. Ородой Уласай болон Европын тэргүүн ехэ, дэлхэйн эгээ ехэ хотонуудай нэгэ болоно.
Зүүн Европын тэгшэ талын түб хэһэгтэ Москва голой эрьедэ байршаһан. Ородой эзэнтэ гүрэнһээ бусад Москвагай гүнта улас, Ородой царьта улас, Зүблэлтэ Ород, Зүблэлтэ Холбооной гэхэ уридын дүрбэн уласай ниислэл байһан түүхтэй.
Европо түби дэхэ хамагай томо хотодо тоосогдодог болоод газар нютагань дэлхэйдэ дээгүүртэ жагсана. Москва уласынхаа улас түрэ, эдэй засаг, шажан, санхүү, болбосорол, тээбэриин түб юм.
РФ-иин юрэнхылэгшын оршон һуудаг газар болохо Кремль мүн эндэ оршодог. Москва эдэй засагай томохон түб болоод дэлхэйдэ тэрбумтанайнгаа тоогоор тэргүүлдэг. 2007 ондо амидархад хамагай ехэ үртэгтэй хотоор хоёр дахи жэлдээ шалгараа. Маша олон шэнжэлхэ ухаанай хүрээлэн, болбосорол, тамирай байгуулалтай. Москвада маша нарын зохёон байгуулалтай тээбэрэй системэ үйлэ ажаллагаа ябуулдаг болоод үүнэй дотор уран барилга, зурагаараа алдартай дэлхэйн хамагай ехэ ашаалалтай метро байрладаг юм.
Холбооһон
Категори:Оросой холбоото уласай захиргаатай хотонууд Категори:Саятан хото Категори:Европын ниислэлнүүд
Хиин гагнуури
Хиин гагнуури (автоген гагнуури) юрын гагнуурида адли галай хүсээр улайлган шэрээжэ гагнадаг бэшэ, хабшамал хүшэлтүрэгшэ, гагнаха гэһэн газар тиишэ хандуулан табижа, түүнэй хүсээр гагнадагые иижэ нэрлэнэ.
Категори:Техникэ
Виктор Янукович
Холбооһон
Категори:Украина
Батальон
Батальон (bataillon, battaglione < battaglia «отряд») — нэгэ хэды ябаган рото нэгэдэһэн хэсэг сэрэг.
Зүүлтэ
Категори:Сэрэгэй нэгэжэ
Бастили
Бастили (la Bastille, түүхын нэрэ la Bastille Saint-Antoine) — 1789 оной 6 һарын 14-дэ Францида болоһон хубисхалай үедэ бодоһон зоноор абтагдажа эбдүүлһэн Парис бэхилэлтэ, түрмэ шорон.
Зүүлтэ
Категори:Франциин түүхэ
Яблоко (нам)
Оросой Нэгэдэһэн Арадшалһан Нам «Яблоко» (ОНАН «Яблоко») — болбол Оросой түб ба зүүнэй үзэлтэй улас түрын нам юм.
Холбооһон
Категори:«Яблоко» нам Категори:1909 ондо үүдхэн байгуулагдаhан улас түрын нам Категори:Оросой либерал нам Категори:Европын түлөө либералнуудай ба демокрадуудай холбоон намай гэшүүн нам Категори:1993 ондо Оросто байгуулагдаhан Категори:Оростохи анти-коммунизм Категори:Анти-коммунис нам Категори:Оростохи прогрессивизм Категори:Либерал интернационал Категори:Оросой либерализм Категори:Социал-либерал нам
Улаан шоно
Улаан шоно (Cuon alpinus) бэеэрээ тиимэшье ехэ бэшэ юм. Түхэл маягаараа шоно үнэгэн хоёрой түhөөтэй. Арhанайнь үнгэ улаабтар. Байгал шадарай хадалиг газараар амидардаг, туруута ангуудые барижа эдидэг. Улаан шоно үгы боложо байhан амитан гэжэ тоологдодог, Россин, Буряадай ба МСОП-ай (Байгаали болон байгаалиин баялигуудые хамгаалдаг уласхоорондын холбоон) Улаан номдо оруулагданхай. Энэ ан олзоборилго хорюултай.
Зүүлтэ
Категори:Буряад ороной амитад Категори:Хүхэтэн амитан
Үндэһэн хуулита хаанта засаглал
[[Файл:Form of government constitutional monarchy.png|right|350px|thumb| Үндсэн хуульт хаант засаглал бүхий орнууд
<ul> <li> Улаан : Парламентын засаглалтай үндэһэн хуулита хаанта засагтай оронууд <li> Нил ягаан ： Хаанай эрхэ үргэн хүреэтэй үндэһэн хуулита хаанта засагтай оронууд <li> Боро ：Үндэһэн хуулиин үйлэшэлэлые зогсоогоод байдаг үндэһэн хуулита хаанта засагтай оронууд </ul>]] Үндэһэн хуулита хаанта засагта улас (Constitutional monarchy) — удам залгамжалһан гү, али һунгагдадаг хааниие түрын тэригүүнээ болгоһон, хаанта засагтай болобошье хаанай эрхэ мэдэл үндэһэн хууляар хизаарлагдадаг түрын хэлбэри юм. Хэмжээгүй эрхэтэ хаанта засагтай уласуудташье парламент байха элбэг тула парламенттай гү, али засаглалай хэлбэриие тодорхойлногүй. Хаан болбол парламентын зүбшөөрэлгүйгөөр хуулишье ба улас түрын шэнжэ шанар захиралтыешье тунхаглаха эрхэгүй байдаг.
Британиин Хамтын нөхөрлөлийн орнууд
Британийн Хамтын нүхэрлэлын оронуудада Ехэ Британиин хатан хаан түрын тэргүүн байдаг болоод хатан хаанһаа томилогдоһон амбан захирагшань түрын хэрэгые хүтлэн ябуулна.
Мүн үзэхэ
Категори:Ниигэм Категори:Газар зүй Категори:Хаанта засаг
Белорус хэлэн
Белорус хэлэн ( белорусаар беларуская мова) — Энэдхэг-Европын изагуурай, Балт-Славян хэлэнэй бүлэгэй, Зүүн Славян хэлэнүүдтэ багтаха хэлэн юм. Ород хэлэтэй хамтаар Беларусь Уласай албан ёһоной хэлэн болон 9.1 үлүү сая белорусуудай түрэлхи хэлэн мүн.
Динамит
Динамит — хүсэтэйгөөр тэһэ һүрэдэг бодос: дайнда ба хада уула эбдэхэ инженерэй хүдэлмэридэ хэрэглэдэг юм. Нитроглицеринэй ба шэнгээгшын холимог юумэн. Швециин Альфред Нобель гэжэ химик ухаалан зохёоһон юм.
Зүүлтэ
Категори:Тэһэрдэг бодос
Бодото байдал
Бодото байдал  — оршон байдаг бүхы юумэнэй ниитэлиг, объективнээр (бодотоор) үзэгдэдэг юртэмсэ мүн. Бодото байдал гансал бодос юумэн бэшэ, харин баһал бүхы бодос буса юумэнүүдые (үзэл бодол, ниигэмэй тогтооһон хуули, эрдэм) хамаруулдаг юм. Физикын үзэл бодолой ёһоор, бодото байдал хадаа мэдээжэ зүйл ба мэдэгдээгүй зүйлнүүдые багтаадаг.
Буддын шажанда бодото байдалай мүн шанар болбол хооһон шанар юм.
Үзэгдэл ба бодото байдал
Субьект бүриин бодото байдал тухай субъективнэ үзэл баримталал хуурмаг, алдаа, уран зохёолые багтаажа болохо ушарһаа, зарим түрэлэй хайшаашье түгэд гү, али хэрэгсээлгэ тэнсүү бэшэ юм. Харин бэе бодиин байра һууриие дэмжэбэл, бодото байдал тодорхой үзэгдэлые бодото гэжэ хүлеэн зүбшөөрхэ үндэһэ һуури боложо шадахагүй аад, зарим хүндэрэл бии болоно (жэшээлбэл, Чжуан-цзын «эрбээхэйн зүүдэн»). Тэрэнһээ гадна эрэгэлзээтэй асуудалай хубида «хүн бүхэн нэгэн адли бодото байдал соо оршодог» гэжэ баталалга скептицис аргументуудта томо асуудал болоно (жэшээлбэл, Кантын трансцендент онолые үндэһэ болгохо субъектив байдал ба «өөртөө байха зүйл»).
Тиимэ ушарһаа бодото үзэгдэлые баталхын тула субъектив үзэл суртал, олон хүнэй эмпирик дүршэл, мүн эмпирик юумэнэй мүн шанар гэхэ мэтэ зүб сэгнэлтын тэмдэгүүд байдаг. Гэхыдээ энэ тохёолдолдо «нэгэн адли бодото байдал соо оршодог» гэдэгынь ямар удхатай, ямар эрилтэтэй гэжэ нэгэнтэй зүбшөөрэл ниисээгүй. Бодото байдал субъектив дүршэлөөр тодорхойлогдоогүй гэжэ үзэбэл, өөрын бодото дүршэл туршалга, субьектив тайлагналай үнэн бодото байдалһаа хамааран бодото байдалые баталха хэсүү болоно.
Түүхын үзэл
Бодото байдалай үзэл баримталал түүхын болон шажанай нүлөө абажа, тухайлбал, мүнөө үе ба ерээдүй хоёрой хоорондохи зүрилдөөн, хуурмаг ба бодото байдалай хоорондохи зүрилдөөн, зүүдэн ба бодото байдал тухай үзэл. Азида философин хубида «үнэн зүб» элемент анхааралые түблэрэнхэй.
Зүүлтэ
Категори:Онтологи Категори:Гүн ухаан
Түрын тэригүүн
Түрын тэригүүн гэдэгынь улас ороной тэргүүлэгшэ хүн юм. Мүнөөдэр дэлхэй дээрэ бай ехэнхи уласуудта юрэнхылэгшэ хэмээхэ албан тушаалтан энэ үүргые гүйсэдхэдэг бол Хаанта засаглалтай уласуудта хаан, социалис уласуудта Арадай хуралай тэргүүлэгшэ, коммунис уласуудта Коммунис намай дарга гэхэ мэтээр нэрэлдэг.
Монгол уласай түрын тэригүүн
Монгол уласай түрын тэригүүниинь юрэнхылэгшэ болоод Монголой арад түмэнэй эб нэгэдэлые элирхылэгшэ мүн. Юрэнхылэгшэгөөр дүшэн табан наһа хүрэһэн, һүүлэй табаһаа доошогүй жэл эх орондоо байнга оршон һууһан, Монгол Уласай унаган эргэниие дүрбэн жэлэй хугасаагаар һунгана, гэжэ Монгол Уласай Үндэһэн Хуулиин 30-р зүйлдэ зааба.
Категори:Улас түрэ
Аюуша Данзанов
Данзанов Бямбын Аюуша (1936 оной 5 һарын 2, Хилгантай, Буряад-Монголой АССР — 2015 оной 1 һарын 16) — буряад зүблэлтэ дуушан; Оросой холбоото уласай габьяата зүжэгшэн.
Киевэй ба Новосибирскын консерваторидо һуража гараһан, «Байгал» ансамбльда хүдэлһэн, Үбэр Байгалай сэрэгэй тойрогой дуу хатарай ансамбльда хэдэн жэл хүдэлһэн намтартай.
Зүүлтэ
Категори:Буряадай зүжэгшэн
Канада
Канада (Canada) — Хойто Америкын хойто хэһэгэй ехэнхи нютаг дэбисхэрые эзэлэн оршодог. Зүүн талаараа Атлантын далай, баруун талаараа Номгон далай, хойто талаараа Хойто мүльһэн далайнуудаар тус тус хүреэлэгдэнэ. Нютаг дэбисхэрээрээ дэлхэйдэ хоёрто ородог. Канада баруун хойто ба урда талаараа АНУ-тай хилэ залгана.
Мүнөөнэй Канадын нютаг дэбисхэртэ олон мянган жэлэй турша олон обог аймагай унаган эрхэтэд амидаржа байгаа. XV зуунай һүүлһээ Британи, Франциин аялагша, шэнжэлэгшэнэр Атлантын далайн эрьеэ шудалжа, һүүлдэ һуурижаба. Долоон жэлэй дайнай дараа 1763 ондо Франци өөрынгөө Хойто Америкэдэхи колонинудаа бараг бүгэдые алдаһан байна. 1867 ондо Британиин гурбан колони холбоо үүсхэһэнээр Канада дүрбэн можоһоо тогтоһон холбооной эзэмшэл газар болобо. Холбоондо бусад можо, нютаг бага багаар нэмэгдэн орһоноор 1931 оной Вестминстерэй тогтоолоор Канада Нэгэдэһэн Хаанта Уласһаа автономито байдалаа улам нэмэгдүүлээ. 1982 ондо Канадын актаар Британиин парламентһаа хуули зүйн хамааралаа бүрин таһалаа.
Канада арбан можо, гурбан хизгаарһаа тогтоһон холбооной улас болоод парламентын засаглалтай арадшалһан, үндэһэн хуулита хаанта улас юм. Түрын тэргүүниинь Хатан хаан II Елизавета. Англи, франци гэһэн албан ёһоной хоёр хэлэтэй болоод олон үндэһэтэн угсаатан амидардаг. Канада технологиин хубида үндэр хүгжөөһэн, ажаүйлэдбэрижэлһэн орон болоод юрэнхыдөө өөрын байгаалиин баялиг, мүн АНУ-тай хэдэг худалдаан дээрээ тулгуурилһан эдэй засагтай юм.
Нэрын гаралга
Канада гэһэн нэрэ Гэгээн Лаврентиин ирокезуудай хэлэнэй «тосхон» гү, али «һуурин» гэһэн удхатай каната гэһэн үгэһөө гаралтай. 1535 ондо мүнөөнэй Квебек хотын бүһэ нютагта амидаржа байһан оршон һуугшад шэнжэлэгшэ Жак Картьеда Стадакона тосхон хүрэхэ замые заахадаа энэ үгые хэрэглэбэ. Картьер 'Канада' гэдэг үгые хэрэглэхэдээ зүбхэн тэрэ тосхониие буса Стадаконагай ахалагша Доннаконада харьяалагдаха бүхы нютаг дэбисхэртэ хамаатуулжа хэрэглэбэ. 1545 он гэхэдэ Европын ном, газарай зураг дээрэ энэ бүһэ нютагые Канада гэжэ бэшэжэ эхилхэ болобо.
Анханай үндэһэтэн
Анханай үндэһэтэн ба инуитуудай уламжалалаар унаган эрхэтэд саг хугасаанай эхин үеһөө хойшо нютагтаа оршон һууһаар ерээ һэн. Археологиин шудалгаһаа үзэхэдэ 26,500 жэлэй урда хойто Юкондо, 9,500 жэлэй үмэнэ урда Онтариодо хүн байһаниие баталдаг. МЭ 1000 оной оршомдо викингүүд Л’Анс-о-Медоузда богони хугасаагаар һуурижаха үедэ европынхид түрүүшынхиеэ Америкэдэ хүл табяа. Канадын Атлантын далайн эрьеэ дараань 1497 ондо Жон Кабот Англиин түлөө нээжэ шудалһан бэлэй болон 1534 ондо Жак Картье Франциин түлөө шудалһан. Нэгэ зуунай турша баскын халим агнуушад болон загаһашад Ехэ эрье, Квебекэй Тадуссакай хоорондохи бүһэ нютагые уларилай шанартай ашаглажа байгаа.
Британиин захиргаан
Англишууд 1610 оной оршом Ньюфаундлендтэ загаһан агнууриин һуурингууд байгуулжа, урда зүгтэ арбан гурбан колониие колонизировалжа эхилһэн. 1689—1763 ондо колони хоорондын дайн дүрбэн удаа гараһан. Эхэ газарай Шэнэ Шотланд 1713 оной Утрехтын хэрээгээр Британиин захиргаанда шэлжэһэн; Долоон жэлэй дайнай дараа 1763 оной Парисай хэрээгээр Канада болон Шэнэ Франциин ехэнхи хэһэгые Британида табижа үгэбэ.
1763 оной эзэн хаанай тунхаглалаар Шэнэ Франциһаа Квебек можые таһадан абажа, Кейп-Бретон арaлые Шэнэ Шотландтай нэгэдхэбэ. Мүн тэрэшэлэн энэ тунхаглалаар франкоканадынхидай хэлэн, шажан шүтэлгын эрхые хизгаарлаһан байна. 1769 ондо Сен-Жан арал (Ile Saint-Jean, мүнөөнэй Принц Эдвардын арал) тусдаа колони болоһон. Квебектэ хэрэлдээн гарахаһаа һэргылжэ, 1774 ондо «Квебек тухай хуули» гаргажа Квебекэй нютаг дэбисхэрые Ехэ нуурнууд болон Огайо голой хүнды хүрэтэр тэлэжэ, франци хэлэн, католик шажан, Франциин эрхэтэнэй эрхэ зүйе Квебектэ һэргэбэ. Энэ арга хэмжээ Арбан гурбан колониин олон ажаһуугшадай уур хилэн бусалгажа, Америкын хубисхал гарахада түлхэсэ болоһон юм. 1783 оной Парисай хэрээгээр Америкын тусгаар тогтонолые хүлеэн зүбшөөржэ, Ехэ нуурнуудһаа урдахи нютаг дэбисхэрые Америкын Нэгэдэһэн Уласта үгэбэ. 50,000 оршом Ехэ Британиин лоялистууд АНУ-һаа тэрьелжэ Канада руу гараба. Далайн можонуудтахи лоялистуудай һуурингуудые дахин зохёон байгуулха хүреэндэ Нью-Брансуикые Шэнэ Шотландһаа һалгаһан. Квебек можодохи англи хэлэтэ лоялистуудай сэдьхэл һанаае түбшэдхэхын тулада, 1791 оной Үндэһэн хуулиин актаар тус можые франци хэлэтэ Доодо Канада, англи хэлэтэ Дээдэ Канада гэжэ хубаажа, тус бүридэнь өөрынгөө хуули тогтоохо хуралтай байха эрхые олгобо.
XIX зуун
Канада (Дээдэ, Доодо) АНУ болон Британиин эзэнтэ гүрэнэй хоорондо дэгдэһэн 1812 оной дайнай гол фронт болоһон. Канадые хамгаалһан Британиин Хойто америкынхидай дунда эб нэгэдэлэй мэдэрэмжэ түрүүлбэ. 1815 ондо Британи болон Ирландһаа маша олон сагаашад Канада руу субаха болобо. XIX зуунай эхиндэ модоной ажахы ажа холбогдолоороо ангай арһанай худалдаанһаа дабажа гараһан байгаа.
Харюусалгатай засагай газарые хүсэжэ байһан тула 1837 оной буһалгаан дарагдахада хүрэбэ. Даремэй тайланда (Durham Report) харюусалгатай засагай газарые байгуулжа, франкоканадынхидые Британиин соёлдо хамтадхахые зүблэһэн ажа. 1840 оной Холбооной акт Канада можонуудые Канадын нэгэдэһэн можодо нэгэдхэһэн. Англо-, франкоканадынхид францишуудай эрхые һэргээхын түлөө ассемблейда хамтадаа ажаллажа байба. 1849 он гэхэдэ Британиин Хойто Америкын бүхы можын хэмжээндэ харюусалгатай засагай газар байгуулагдаба.
1846 ондо Британи, АНУ хоёр Орегоной хэрээдэ гарай үзэг зураһанаар Орегоной хилын маргааниие эцэс болгожо, хилые баруун зүгтэ 49-р үргэригэй утаашань тогтоожо, Ванкувер аралай колони болон Британиин Колумбиин колонидохи Британиин колонинуудта зам гаргаһан бэлэй. Канада Рупертын газар болон Хойто мүльһэн далайн бүһэ нютагые эзэмшэхын тулада баруун зүгтэ хайгуулын субарал экспедици эльгэбэ. Түрэлтын хуби үндэр байһан тула Канадын хүн зон хурдан ехэдхэһэн. Харин Британиһаа ерэжэ байһан сагаашадай тоо Америкын Нэгэдэһэн Улас уруу гараха сагаашад, илангаяа Шэнэ Англи руу нүүжэ байһан франкоканадынхидай тоогоор тэглэгдэжэ байба.