Bizantijska_umjetnost_za_vrijeme_vladavine_Justinijanove_i_Heraklijeve_dinastije
Ikonopis
thumb|250px||lijevo|Najstarija poznata ikona Hrista Pantokratora, [[enkaustika na panelu (manastir svete Kataríne). Dva različita izraza lica s obje strane naglašavaju Hristove dvije naravi, božansku i ljudsku]] U 5. vijeku, dolazi do razvoja slikanja ikona na drvenoj podlozi. Historijski gledano, ikonografija se temeljila na tradiciji prikazivanja rimskih careva i orijentalnoj tradiciji prikazivanja mrtvih. Pojava ikona povezana je i sa padom plastičnog prikazivanja likova. Slike svetaca iz ranih hodočasničkih vremena pripadale su predmetima koje su hodočasnici donosili sa svetih mjesta. Ikonografija se tako rodila u palestinsko-sirijskom teritorijalnom krugu, gdje je prvobitna ranohrišćanska simbolika postepeno nestajala i gdje je tzv. sirijski stil prikazivanja Hrista kao bradatog, tamnokosog muškarca - tj. grube osobe za koju nisu važne ljepota već kvaliteti. Ali u isto vrijeme, isključivi interes za prikazivanje duhovnih stvari i alegorija bio je u suprotnosti sa prikazom stvarnosti. Ikone su se prvobitno uglavnom služile principom frontalnosti, koji je prikazivao simetrične figure i lica, podijeljene na pola nosem. Nos je ponekad bio pomaknut, zbog čega je slika izgubila svoju plastičnost i reljef. Kasnije su stvorene dinamičnije scene koje nisu održavale frontalnost. Oči su bile važan element pri slikanju ikona. thumb|desno|250px|Ikona [[Salus Populi Romani jedna je od najstarijih sačuvanih ikona na Zapadu]] Mnogi su umjetnici radili kod kuće i koristili modele za prikazivanje svetaca, koji su imali najsličnija obilježja svecima. Za razliku od svojih drevnih prethodnika, bizantijski umjetnici više nisu prikazivali svoje predmete kao predmete koji prikazuju ljudsku (fizičku) ljepotu, već kroz alegoriju pronalazili su njegovu duhovnu stranu i svojstva. Najpoznatije ikone iz ovog perioda sačuvane su u manastiru svete Katarine Aleksandrijske. Obojani su voskovima u boji - enkaustičnim, što dolazi iz starije egipatske tradicije. Najstarija sačuvana ikona Hrista Pantokratora dolazi sa Sinaja, ali i prikazi s motivom Hristovog djetinjstva. U periodu između V do VII vijeka vjerovatno dolazi i ikona Majke Božije koja stoji između svetih Teodora i Georgija, kao i ikona iz VII vijeka sa prikazom svetog Petra s medaljonima zajedno sa Hristom, Marijom i apostolom Ivanom. Vrsta ikone deisis kasnije se pojavljuje u sličnim prikazima. Iz 7. vijeka dolazi slika Djevice Marije Agiosoritisse (zagovornice), koja je jedna od rijetkih tema koja Mariju ne prikazuje kao Majku Božiju. Nekoliko ikona sirijskog i koptskog porijekla mogu se naći u zapadnim muzejima i Kijevu. desno|250px|thumb|Kralj Abgar V od [[Edesa|Edese prima platno s Isusovim likom od apostola Tadeja. Enkaustika na panelu, ilustracija iz 10. vijeka, manastir svete Katarine na Sinaju]] Hrišćanska tradicija iz 8. vijeka već opisuje apostola Luku kao prvog ikonografa, koji je naslikao portret Bogorodice sa djetetom. Ovaj događaj ilustrirali su bizantijski umjetnici, poput iluminatora knjige besjeda (homilija) iz 11. vijeka koja se sada nalazi u zbirci Grčke patrijaršijske biblioteke u Jerusalimu. Na minijaturi se vidi kako apostol Luka sjedi i pažljivo reproducira osobine svojih modela na ploči koju drži u krilu. Ikona koju slika je u dobro poznatom Hodegetrija stilu, u kojoj Bogorodica drži Hrista na lijevoj ruci i gestikulira prema njemu desnom rukom, dok dijete sjedi blagosiljajući desnom rukom istovremeno držeći svitak u drugoj. Druge legende kažu da je prvu Hristovu sliku načinio Poncije Pilat, ili kao "prvu ikonu" označavaju otisak Hristovog lica - tzv. Abgarov mandilion. Euzebije iz Cezareje, koji je živio u 4. vijeku, već govori o kralju Abgaru u svojoj crkvenoj historiji. Kralj Abgar V (koji je umro približno 50. godine nove ere) poslao je pismo Isusu tražeći da dođe i izliječi ga od njegove bolesti. Kasniji pronađeni sirijski rukopis apostola Tadeja također spominje u priči naslikanu Hristovu sliku, koja je kasnije transformirana u otisak ruke na peškiru u izveštaju iz 6. vijeka koji je iznio Evagrije Sholastik. Materijal je ostao u Edesi do 944. godine, kada je po naredbi cara Konstantina VII Porfirogeneta povodom vojnih uspjeha nad Arapima odnesen u Konstantinopolj, a odatle 1204. na zapad nakon Četvrtog krstaškog rata.