Maje
Religija
Religija Maja je bila zasnovana na sistemu vjerovanja i pojmova o natprirodnim silama pomoću kojih su objašnjavali život i univerzum oko njih. Preko religije bili su učvršćivani društveni i politički poredak, a bili su i osnova moći kraljeva i povlaštene elite. Porijeklo je bilo pitanje od velikog ponosa i značaja za vladare Maja, koji su smatrali da njihovi preci nastavljaju igrati aktivnu ulogu u podršci tokom njihovog života. Dozivanje predaka obavljalo se posebnim vjerskim ritualnim puštanjem krvi koja je bila skupljana na posebnom papirusu, da bi zatim bila spaljivana. Političkom sistemu pripadali su i sveštenici koji su predvodili vjerske rituale. Oni su imali znanje pomoću kojeg su komunicirali sa duhovnim svijetom i objašnjavali događaje kroz zapisivanje historijskih hronika. Osim sveštenika vjerske rituale su obavljali i šamani koji su predstavljali tradiciju stariju i od civilizacije Maja. Vremenom Maja sveštenici su sakupili značajnu količinu ezoteričnog znanja koje su rasporedili i zapisali u svojim knjigama (kodeksima). Ovo znanje je sadržavalo mit o nastanku svijeta, historiji naroda Maja, proročanstvima, vjerskim ritualima i astronomskim posmatranjima. Ono je imalo svoje praktične i religijske svrhe. Neke od ovih informacija su korištene za razvoj sve složenijeg kalendarskog sistema kojim su se obilježavali događaji i vremenski ciklusi. Ovi kalendarski ciklusi su bili korišteni u astrološke svrhe prilikom predviđanja sudbine kralja i njegovog kraljevstva, pa čak i sudbine cijelog poznatog svijeta Maja. Raskošno obučeni sveštenici upravljali su spektakularnim javnim ceremonijama sračunatim da izazovu divljenje i poslušnost cijelog naroda prema kralju. Maje su vjerovali da je bilo nekoliko svjetova prije ovog u kojem mi živimo i da je velika poplava uništila te prethodne svjetove. Maje sa Yucatana i danas vjeruju da je bilo 3 svijeta prije ovog. Prvi svijet je bio naseljen patuljcima, drugi svijet je bio naseljen ljudima koje Maje nazivaju "griješnicima", treći svijet je bio naseljen starim Majama, a četvrti ovaj današnji svijet je naseljen mješavinom naroda svih prethodnih stanovnika sa poluostrva Yucatan. I ovaj današnji svijet će biti uništen velikom poplavom. Najpotpuniji pisani dokument Maja o nastanku svijeta i historiji ovih naroda se nalazi u svetoj knjizi K'iche Maja pod nazivom Popol Vuh (bos. "Knjiga naroda"). Prema majanskom vjerovanju najmočnija natprirodna bića upravljala su univerzumom, a nazivali su ih k'uh (bos. sveta ili božanska bića). Maje su smatrali ta bića koja mi nazivamo bogovima najmoćnijim utjelovljenjima ovog svetog kvaliteta u univerzumu. Međutim, njihova božanstva nisu imala ljudske kvalitete kao božanstva u antičkoj Grčkoj i Rimskom carstvu. Majanska božanstva nisu bila konačna, nego su bila zamršena, a ponekad kontradiktorna bića. Svako božanstvo je imalo višestruke uloge koje su se stapale čineći njihovo razlučivanje teškim. Nekoliko božanstava moglo je da se pretopi u jedno biće. Neki vidovi ovih božanstava bili su vidljivi, kao na primjer bog sunca je bio vidljiv svakog dana na nebu. Međutim, ostali vidovi istog božanstva su bili nevidljivi. Nakon svog zalaska, sunce noću ulazi u nevidljivi podzemni svijet Xilbaba. U ovom vidu sunce uzima atribute najmoćnije noćne životinje u tropskim šumama i postaje jaguar podzemnog svijeta. Bilo koje majansko predstavljanje boga sunca, da li ono bilo uklesano na kamenu ili naslikano na keramičkoj vazni može predstavljati bilo koje od ovih višeznačnih poimanja, tako da bilo koja predstava istog božanstva može da nam se pojavi potpuno drukčijom od ostalih likova istog božanstva. Majanska božanstva su imala različite vidove zasnovane na: spolu (muško, žensko), pravcu (istok, zapad, sjever, jug), godinama (mladi, stari), boji ...itd. Prema mnogim majanskim izvorima vrhovni bog se nazivao Itzamna koji se smatrao stvoriteljem ljudskog života, izumiteljem knjiga i pisanja, zaštitnikom nauke i učenja. Također je smatran gospodarem dana i noći, vladarem nebesa, te otjelovljenjem i neba i zemlje. Itzamnaj je predstavlaljao središnje božanstvo majanske religije. Prema čuvenom majanisti Sir Ericu Thompsonu sva ostala božanstva Maja su bili različiti vidovi ovog središnjeg božanstva, što na neki način čini majansku religiju monoteističkom. U svojim raznim vidovima Itzamnaj je bio gospodar nad najvažnijim suprotstavljenim silama u univerzumu: života i smrti, dana i noći, neba i zemlje.